zaif

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikilugʻat</sitename>
    <dbname>uzwiktionary</dbname>
    <base>https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Vikilugʻat</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Vikilugʻat munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>zaif</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13432</id>
    <revision>
      <id>639826</id>
      <parentid>635450</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="onkm6teavdtb0y3wtj9azvkb0xe5upn" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''za-if'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

''[[w:Arab tili|arab.]]'' – kamquvvat; kasal;

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Jismonan quvvati kam, bequvvat, nimjon, kuchsiz. {{misol|Zaif bola.}}  {{misol|Jismonan {{ajrat|zaif}}, keksaroq yoki sovuqqa ancha tasirchan kishilar, yaxshisi, kechqurun yotishdan oldin oyoqqa sovuq vanna qilishlari kerak.|[[w:&quot;Fan va turmush&quot;|&quot;Fan va turmush&quot;.]]}} {{misol|Gulchehra Sultonning titroq, bosgan {{ajrat|zaif}} qoʻllarini qaynoq yosh tomchilari bilan yuvilayotgan yuziga bosdi..|[[w:M. Xayrullayev|M. Xayrullayev]]|Tilla marjoy.}}

2. Tembr jihatdan baland, kuchli boʻlmagan; kuchsiz, past. {{misol|Gʻulomqodirning ovozi juda {{ajrat|zaif}} chiqdi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;.]]}} {{misol|Ayol kishining {{ajrat|zaif}} ingragan ovozini eshitib, oʻziga keldida, otilib uyga kirdi.|[[w:X. Ahrorova|X. Ahrorova]]|Orifning davlati}}. {{misol|Qoʻrqmang, men.. — dedi Gʻulomjon, kuz yaprogʻiday titrab turgan {{ajrat|zaif}} tovush bilan.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}.

3. Iqtisodiy yoki harbiy jihatdan nochor, qambagʻal. {{misol|Siz koʻrayotgan gigant yonida iqtisodiy {{ajrat|zaif}} xoʻjaliklar tiralib yotsa, bu nomutanosiblikni bizdan keyingi avlodlar kechirarmikan?|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Boʻronlarda bordek halovat.}}

4. Unchalik koʻp boʻlmagan, juda oz; xira. {{misol|{{ajrat|Zaif}} shula.}}  {{misol|Sariq, moyli qogʻozdan zoʻrgʻa oʻtgan {{ajrat|zaif}} nur toʻquvchi ayollarning tanda ustidagi qoʻllarigagina tushadi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opasingillar.}}

5. Mahorat nuqtai nazaridan kuchsiz, boʻsh; puxta ishlanmagan. {{misol|Biz Abdulla Qodiriyning ijobiy fazilatlari haqida fikr yuritar ekanmiz, undagi ayrim {{ajrat|zaif}} tomonlarni ham koʻrsatib oʻtishimiz zarur.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Daho ulugʻ shoirning {{ajrat|zaif}} joyini bilib oldi.|[[w:T. Murod|T. Murod]]|Qoʻshiq.}}

:'''Aqli zaif''' Esi past, aqli kam; ovsar, jinni. {{misol|Anvarning oʻzi sal aqli {{ajrat|zaif}} ekan, vosvosga tushib qolgan; akalari uni xafa qilgan.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} Mizoji zaif Erkakligi sust. {{misol|Mendan-a, xotiningizdan uyalasizmi? -Uyalmaymanmi? -Uyalmang. -Uyalmasam.. mizojim {{ajrat|zaif}}.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar.}}

:'''Zaif hadis''' isnodi, dalili kuchsiz, ishonch qozonmagan hadis;

=== Sinonimlari ===
[[suviziq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЗАИФ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{hy}}: [[թույլ]] (t’uyl)
*{{en}}: [[weak]]
*{{sl}}: [[šibko]]
*{{tr}}: [[zayıf]], [[âciz]]
*{{tyv}}: [[кошкак]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''zaif'''&lt;br /&gt;
'''1''' [[слабый]], [[немощный]], [[бессильный]]; [[хилый]], [[болезненный]]; {{tarjmisoli|zaif yurak }} слабое сердце; {{tarjmisoli|zaif odam }} немощный человек; {{tarjmisoli|zaif kishi }} 1) слабый человек; 2) женщина;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[небогатый]], [[не]] [[располагающий]] [[возможностями]]; {{tarjmisoli|zaif xoʻjalik }} небогатое хозяйство;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[несильный]], [[слабый]]; {{tarjmisoli|zaif nur }} слабый свет;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабо]] [[отработанный]], [[слабый]]; {{tarjmisoli|zaif asar }} слабое произведение;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|разг}}. [[женщина]]; [[жена]].&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>onkm6teavdtb0y3wtj9azvkb0xe5upn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639827</id>
      <parentid>639826</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:34:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3592" sha1="s6n9z7slfxsoswlqea2w1tj1h93c1gz" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''za-if'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

''[[w:Arab tili|arab.]]'' – kamquvvat; kasal;

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Jismonan quvvati kam, bequvvat, nimjon, kuchsiz. {{misol|Zaif bola.}}  {{misol|Jismonan {{ajrat|zaif}}, keksaroq yoki sovuqqa ancha tasirchan kishilar, yaxshisi, kechqurun yotishdan oldin oyoqqa sovuq vanna qilishlari kerak.|[[w:&quot;Fan va turmush&quot;|&quot;Fan va turmush&quot;.]]}} {{misol|Gulchehra Sultonning titroq, bosgan {{ajrat|zaif}} qoʻllarini qaynoq yosh tomchilari bilan yuvilayotgan yuziga bosdi..|[[w:M. Xayrullayev|M. Xayrullayev]]|Tilla marjoy.}}

2. Tembr jihatdan baland, kuchli boʻlmagan; kuchsiz, past. {{misol|Gʻulomqodirning ovozi juda {{ajrat|zaif}} chiqdi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;.]]}} {{misol|Ayol kishining {{ajrat|zaif}} ingragan ovozini eshitib, oʻziga keldida, otilib uyga kirdi.|[[w:X. Ahrorova|X. Ahrorova]]|Orifning davlati}}. {{misol|Qoʻrqmang, men.. — dedi Gʻulomjon, kuz yaprogʻiday titrab turgan {{ajrat|zaif}} tovush bilan.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}.

3. Iqtisodiy yoki harbiy jihatdan nochor, qambagʻal. {{misol|Siz koʻrayotgan gigant yonida iqtisodiy {{ajrat|zaif}} xoʻjaliklar tiralib yotsa, bu nomutanosiblikni bizdan keyingi avlodlar kechirarmikan?|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Boʻronlarda bordek halovat.}}

4. Unchalik koʻp boʻlmagan, juda oz; xira. {{misol|{{ajrat|Zaif}} shula.}}  {{misol|Sariq, moyli qogʻozdan zoʻrgʻa oʻtgan {{ajrat|zaif}} nur toʻquvchi ayollarning tanda ustidagi qoʻllarigagina tushadi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opasingillar.}}

5. Mahorat nuqtai nazaridan kuchsiz, boʻsh; puxta ishlanmagan. {{misol|Biz Abdulla Qodiriyning ijobiy fazilatlari haqida fikr yuritar ekanmiz, undagi ayrim {{ajrat|zaif}} tomonlarni ham koʻrsatib oʻtishimiz zarur.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Daho ulugʻ shoirning {{ajrat|zaif}} joyini bilib oldi.|[[w:T. Murod|T. Murod]]|Qoʻshiq.}}

:'''Aqli zaif''' Esi past, aqli kam; ovsar, jinni. {{misol|Anvarning oʻzi sal aqli {{ajrat|zaif}} ekan, vosvosga tushib qolgan; akalari uni xafa qilgan.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} Mizoji zaif Erkakligi sust. {{misol|Mendan-a, xotiningizdan uyalasizmi? -Uyalmaymanmi? -Uyalmang. -Uyalmasam.. mizojim {{ajrat|zaif}}.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar.}}

:'''Zaif hadis''' isnodi, dalili kuchsiz, ishonch qozonmagan hadis;

=== Sinonimlari ===
[[suviziq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЗАИФ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{hy}}: [[թույլ]] (t’uyl)
*{{en}}: [[weak]]
*{{sl}}: [[šibko]]
*{{tr}}: [[zayıf]], [[âciz]]
*{{tyv}}: [[кошкак]]

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''zaif'''&lt;br /&gt;
'''1''' [[слабый]], [[немощный]], [[бессильный]]; [[хилый]], [[болезненный]]; {{tarjmisoli|zaif yurak }} слабое сердце; {{tarjmisoli|zaif odam }} немощный человек; {{tarjmisoli|zaif kishi }} 1) слабый человек; 2) женщина;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[небогатый]], [[не]] [[располагающий]] [[возможностями]]; {{tarjmisoli|zaif xoʻjalik }} небогатое хозяйство;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[несильный]], [[слабый]]; {{tarjmisoli|zaif nur }} слабый свет;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабо]] [[отработанный]], [[слабый]]; {{tarjmisoli|zaif asar }} слабое произведение;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|разг}}. [[женщина]]; [[жена]].&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>s6n9z7slfxsoswlqea2w1tj1h93c1gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>bosmoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22569</id>
    <revision>
      <id>639824</id>
      <parentid>639784</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25188" sha1="0jnk7eructo03s43y5mtjnxkwbfbx5j" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz doHajiapuHU {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon trib ketdi.|R. Fayziy|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

2 Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikast-lamoq yoki oʻldirmoq{{misol| Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Togʻ-larda.{{misol| Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib bo-rarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

3 Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq.{{misol| Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib tur&amp;lt;)i.}} S. Karomatov, Oltin qum.{{misol| Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>0jnk7eructo03s43y5mtjnxkwbfbx5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639828</id>
      <parentid>639824</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25188" sha1="kjo82qukovjcymldqdrt1mawqzzxsac" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|R. Fayziy|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

2 Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikast-lamoq yoki oʻldirmoq{{misol| Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Togʻ-larda.{{misol| Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib bo-rarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

3 Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq.{{misol| Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib tur&amp;lt;)i.}} S. Karomatov, Oltin qum.{{misol| Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>kjo82qukovjcymldqdrt1mawqzzxsac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639829</id>
      <parentid>639828</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:39:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25238" sha1="50cphzo09d0qvwhv0uto2ssi4rdt226" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Togʻ-larda.{{misol| Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib bo-rarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

3 Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq.{{misol| Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib tur&amp;lt;)i.}} S. Karomatov, Oltin qum.{{misol| Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>50cphzo09d0qvwhv0uto2ssi4rdt226</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639830</id>
      <parentid>639829</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25263" sha1="30tqfd80a58hsbrj2a279i34puu46s8" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.}} U. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

3 Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq.{{misol| Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib tur&amp;lt;)i.}} S. Karomatov, Oltin qum.{{misol| Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>30tqfd80a58hsbrj2a279i34puu46s8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639831</id>
      <parentid>639830</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25351" sha1="7misr5not0o8xmdoc4hlf2osawc147b" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib tur&amp;lt;)i.}} S. Karomatov, Oltin qum.{{misol| Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>7misr5not0o8xmdoc4hlf2osawc147b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639832</id>
      <parentid>639831</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25362" sha1="knxsggz0xsy7pu3nggxynnjxdeglt56" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib turdi.|[[w:S Karomatov|S Karomatov]]|Oltin qum}} {{misol|Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.

:Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinch-lantirmoq.{{misol| Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>knxsggz0xsy7pu3nggxynnjxdeglt56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639833</id>
      <parentid>639832</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25405" sha1="8bph1gcns2n73izw7zvel79yz4r0jz0" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib turdi.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}} {{misol|Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}&lt;br/&gt;Yelkasidan bosmoq 1) toʻxtatmoq, tinchlantirmoq. {{misol|Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar; 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq.{{misol| Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.}} N. Safarov, Olovli izlar. Mola bosmoq'' ayn.'' molalamoq. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.}} S. Nurov, Narvoy. Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xa-laqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>8bph1gcns2n73izw7zvel79yz4r0jz0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639834</id>
      <parentid>639833</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25492" sha1="iviqgqkbud8lxrykdgumky13j8wsvhr" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib turdi.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}} {{misol|Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
'''Yelkasidan bosmoq''' - 1) toʻxtatmoq, tinchlantirmoq. {{misol|Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq. {{misol|Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Olovli izlar}}&lt;br/&gt;'''Mola bosmoq''' - {{ayn.}} [[molalamoq]]. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}}&lt;br/&gt;Oyogʻini bosmoq {{koʻchma|uz}} Xalaqit bermoq, qarshi chiqmoq.{{misol| -Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qshshb, kemtib turaman, — dedi oʻzicha Mir-salim.}} Shuhrat, Oltin zanglamas.

4 Kuch bilan itarmoq, siqmoq.{{misol| Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq. Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq. m Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>iviqgqkbud8lxrykdgumky13j8wsvhr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639835</id>
      <parentid>639834</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T10:02:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25524" sha1="88uwtbc5ew1jzivewspy8xbg15ikmdg" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib turdi.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}} {{misol|Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}
'''Yelkasidan bosmoq''' - 1) toʻxtatmoq, tinchlantirmoq. {{misol|Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq. {{misol|Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Olovli izlar}}&lt;br/&gt;'''Mola bosmoq''' - {{ayn.}} [[molalamoq]]. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}}&lt;br/&gt;'''Oyogʻini bosmoq''' - {{koʻchma|uz}} xalaqit bermoq, qarshi chiqmoq. {{misol|-Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qilib, kemtib turaman, - dedi oʻzicha Mirsalim.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Oltin zanglamas}}
#Kuch bilan itarmoq, siqmoq. {{misol|Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Asarlar. {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.}} U. Usmonov, Sirli sohil.{{misol| Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>88uwtbc5ew1jzivewspy8xbg15ikmdg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639836</id>
      <parentid>639835</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T10:04:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25553" sha1="fvok2fwk3quk235kaqmhranzy0jyci8" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib turdi.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}} {{misol|Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}&lt;br/&gt;'''Yelkasidan bosmoq''' - 1) toʻxtatmoq, tinchlantirmoq. {{misol|Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq. {{misol|Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Olovli izlar}}&lt;br/&gt;'''Mola bosmoq''' - {{ayn.}} [[molalamoq]]. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}}&lt;br/&gt;'''Oyogʻini bosmoq''' - {{koʻchma|uz}} xalaqit bermoq, qarshi chiqmoq. {{misol|-Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qilib, kemtib turaman, - dedi oʻzicha Mirsalim.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Oltin zanglamas}}
#Kuch bilan itarmoq, siqmoq. {{misol|Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.|[[w: Usmonov, Sirli sohil}} {{misol|Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq.

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qol-dirmoq.{{misol| Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq. n Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>fvok2fwk3quk235kaqmhranzy0jyci8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639837</id>
      <parentid>639836</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T10:06:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25587" sha1="8iazvu0ytelj231i5o1xmigoxvqpxe2" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''bos-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BOS- ’ogʻirlik yoki kuch bilan siq-’. Qoʻngʻiroh tugmasini b o s i sh i m b i l a n eshik darhol ochildi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday va shu kabi maʼnolarni anglatgan bu feʼl asli ba:ye- tarzida ta — laffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 74); keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 369; DS, 85); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ba:s- &amp;gt;&amp;nbsp;bas- &amp;gt;&amp;nbsp;bâs-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ustiga oyoq qoʻymoq. {{misol|Bemahal yurgan goʻng {{ajrat|bos}}ar.|Maqol}} {{misol|Qurbaqani {{ajrat|bos}}sang, vaqirlaydi.|Maqol}} {{misol|Ot {{ajrat|bos}}gan yerni toy {{ajrat|bos}}adi.|Maqol}} {{misol|Koʻrmayin {{ajrat|bos}}dim tikanni, Tortadirman jabrini.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}} {{misol|Muhiddin asfalt yuzidagi oq muz donalarini {{ajrat|bos}}ib, telefon stansiyasi tomon yurib ketdi.|[[w:Rahmat Fayziy|Rahmat Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}} {{misol|Zulayho yalang oyoqlari bilan poyani chip-chip {{ajrat|bos}}ib, uning tepasiga keldi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Ustidan yurib, oʻtib ezmoq, shikastlamoq yoki oʻldirmoq. {{misol|Bu qanday maynabozlik! {{ajrat|Bos}}ib-yanchib oʻtabermaysanmi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Mashina olganiga ikki oy boʻlgan boʻlsa, shu ikki oy ichida naq beshta tovuq, yettita mushuk {{ajrat|bos}}di.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Togʻlarda}} {{misol|Mansur kuz chechaklarini {{ajrat|bos}}ib borarkan, tagʻin Gavharni oʻyladi.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#Qoʻl bilan ushlab turmoq, ezgʻilamoq, boʻgʻmoq. {{misol|Chap qoʻlim bilan qattiq {{ajrat|bos}}ib turdim.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Polvon uni bir tepib, yerga agʻanatdi-yu, boʻgʻzidan {{ajrat|bos}}ib turaverdi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Avaz}} {{misol|Engashibroq ikki qoʻllab Sheralining toʻpiqlari atrofini {{ajrat|bos}}ib turdi.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}} {{misol|Tabib darrov koʻzini yumib, barmogʻi bilan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}}&lt;br/&gt;'''Yelkasidan bosmoq''' - 1) toʻxtatmoq, tinchlantirmoq. {{misol|Hamma oʻrnidan turdi. Asqar ota ham turmoqchi boʻlgan edi, oqsoqol yetib kelib, yelkasidan {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} 2) ogʻirlik qilmoq, zoʻr kelmoq. {{misol|Bu ogʻir yuk uning yelkasidan {{ajrat|bos}}di. U uy ostonasini hatlab ichkari kira olmadi.|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Olovli izlar}}&lt;br/&gt;'''Mola bosmoq''' - {{ayn.}} [[molalamoq]]. {{misol|Uning oʻrniga Mamajon dalaga borar, mola {{ajrat|bos}}ar, xirmonda maydachilik qilardi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}}&lt;br/&gt;'''Oyogʻini bosmoq''' - {{koʻchma|uz}} xalaqit bermoq, qarshi chiqmoq. {{misol|-Shart shu: maktabda mening oyogʻimni {{ajrat|bos}}adigan hech kim boʻlmasligi kerak. Avj olganini chekanka qilib, kemtib turaman, - dedi oʻzicha Mirsalim.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Oltin zanglamas}}
#Kuch bilan itarmoq, siqmoq. {{misol|Tugmani (tugmachani) {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Qoʻngʻiroqni {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Sulaymonov trubkani qoʻyib, tantanali ravishda knopkani {{ajrat|bos}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Kabir Otaqulovich ikki tavaqali koʻk eshik chekkasidagi tugmachani {{ajrat|bos}}di.|[[w:O‘ktam Usmonov|O‘ktam Usmonov]]|Sirli sohil}} {{misol|Ahmad odati boʻyicha qoʻngʻiroqni uch marta ketma-ket {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Jahl bilan duch kelgan tarafga qarab tepkini {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Ufq}}

5 Kuch bilan siqib, iz tushirmoq, qoldirmoq. {{misol|Muhr {{ajrat|bos}}moq. Tamgʻa {{ajrat|bos}}moq. Chitga gul {{ajrat|bos}}moq.}} {{misol|Avvaliga pochta muhr {{ajrat|bos}}ishni unutgandir, dedik.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

&lt;/a&gt;Barmoq bosmoq'' q.'' barmoq 1.

6 Tiramoq, siqib itarmoq.{{misol| Ziyodulla tomogʻi qirshtb, quruq yoʻtaldi, koʻkragini stolga {{ajrat|bos}}ib, oʻyga toldi.}} H. Gʻulom, Mashʼal. {{misol|Uzoq qish kunlari davomida oppoq siynasini yerga {{ajrat|bos}}ib yotgan qor bahor quyoshining iliq taftiga dosh bera olmay singib ketdi. }}Gazetadan.

7 Zarb bilan urib yasamoq, zarb qilmoq. {{misol|Tanga, chaqa {{ajrat|bos}}moq.}}

'''8 '''{{fiz.|uz}} Oʻz ogʻirligi yoki elastik kuchi bilan taʼsir qilmoq, siqmoq.{{misol| Suyuqliklar har tomonga baravar kuch bshshn {{ajrat|bos}}adi.}}

'''9''' Maʼlum bir narsani boshqa bor narsa ustiga qoʻymoq, tegizmoq; toʻsmoq.{{misol| Nazirqul uning yelkasini ishqadi, latta hoʻllab, pe-shonasiga {{ajrat|bos}}di.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Qizning qoʻllariga asta qoʻlimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Rustamjon Mehrixonning yumshoq qoʻllarini, binafshalarni yuziga {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Saodat&quot;.{{misol| Kam pir doka roʻmolining uchini labiga {{ajrat|bos}}ib, yerga qaradi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Xawa xola boʻlsa, bir chekkada gung boʻlib, roʻmolining uchini ogʻziga {{ajrat|bos}}ib turibdi, bir akamning aftiga, bir oyoqlariga qaraydi.}} M. Mansurov, Yombi.

:Lab bosmoq Oʻpmoq, boʻsa olmoq.{{misol| Shah-zodani shart bagʻriga tortib, chanqagan lab-larini &quot;mana, meni oʻp&quot; deb turgan gʻuncha lablariga qattiq {{ajrat|bos}}di.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Bu kun suratingga soʻzsiz {{ajrat|bos}}dim lab, Shu senmi, yolgʻizim, shu senmi, ona.. A.}} Oripov. Tishini tishi ga bosmoq'' q.'' tish 1.

10 Chop qilmoq, nashr etmoq.{{misol| Kitob {{ajrat|bos}}moq. Matnni mashinkada {{ajrat|bos}}ib koʻpay-tirmoq. Suratini {{ajrat|bos}}ib chiqarmoq. m -Bu yerda oʻtgan mojaroni Qumrixonga aytib bering, hikoya qshshb yozsin, albatta, {{ajrat|bos}}ib chiqaramiz, — dedi. A.}} Qahhor, Bek.{{misol| Shundan keyingina gazetalarda podsho taxtidan tushganligi xabarini {{ajrat|bos}}ib chiqarishga &quot;rux-sat tegdi&quot;.}} K. Yashin, Hamza.

11 Koʻp miqdorda ustma-ust qoʻymoq, taxlamoq, zichlab yigʻib qoʻymoq, zichlab joylamoq yoki ortmoq.{{misol| Qanorga un {{ajrat|bos}}moq. Aravaga beda {{ajrat|bos}}moq. mm Bizning Qalandarboy kuzda kambagʻallarning paxtasini arzon-arzon sotib olib, saroyiga {{ajrat|bos}}ib qoʻyadi. M.}}

:Ismoiliy, Fargʻona t.o.{{misol| Haydar ota qarasa, shu yalanglikka yantoq {{ajrat|bos}}ib qoʻyishibdi. A. }}Qahhor, Asarlar.{{misol| Uy egasi oshga sabzi {{ajrat|bos}}ib, Otabek yoniga keldi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

12 Toʻshamoq, yotqizmoq; toʻsmoq, ber-kitmoq.{{misol| Yoʻlga shox {{ajrat|bos}}moq. a Suvni uch-toʻrt chaqirim yuqoridan ikki yogʻiga chim {{ajrat|bos}}ib, koʻtarib kelish lozim boʻladi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Shartta fufaykamni yechdim-u, oʻpiri.1gan joyga {{ajrat|bos}}dim.}} E. Raimov, Ajab qishloq.

13 Qoʻymoq, surtmoq, tortmoq.{{misol| Bu kim boʻldi? ..Yuzlari xuddi olmaday tarang. Bir juft quralay koʻzi surma {{ajrat|bos}}ganday qora. }}Hamza, Boy ila xizmatchi.{{misol| Bir vaqt qarasam, surma {{ajrat|bos}}gan koʻzlari gʻamgin boʻlib qoldi.}} S. Ahmad, Hukm.

14 Ilgari surilmoq, ilgarilab bormoq, yurmoq.{{misol| Yoʻlchi oldingi qatordagi erkak va ayollar bilan birga hayqirib, yana mahkama sari {{ajrat|bos}}ib bordi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

:Bosib oʻtmoq 1) maʼlum masofa yoʻl yurmoq.{{misol| Maston necha kilometr yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtga-nini va yana necha kilometr {{ajrat|bos}}ish kerak -ligini bilar edi. A.}} Qahhor, Asarlar; 2) ke-sib oʻtmoq, ustidan yoki yonidan oʻtib ketmoq. {{misol|Biz Toshkentni {{ajrat|bos}}ib oʻtdik. n Sultonali mirzo Solih maxdum koʻchasini {{ajrat|bos}}ib, toʻgʻriga oʻtdi, oʻn qadamcha yuribtoʻxtadi. A.}} Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| ..kassigxonani {{ajrat|bos}}ib oʻtol-madim: kirib, tanish hamshiradan soʻrasam, Mastura bir soatdan keyin operatsiyaga yotarkan. A.}} Qahhor, Asarlar; 3) {{koʻchma|uz}} yengib oʻtmoq, yengmoq, orqada qoldirmoq.{{misol| Nafis soddalikka erishish uchun yozuvchshar mashaq-qatli va uzoq yoʻl {{ajrat|bos}}ib oʻtadilar.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| U yoʻlida uchragan har qa-naqa gʻovni {{ajrat|bos}}ib-yanchib oʻtishga, doimo gʻolib chiqishga oʻrgangan edi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol; 4) boshdan kechirmoq.{{misol| Dom-lani ng {{ajrat|bos}}ib oʻtgan qaynoq umr yoʻli, sama-rali ish faoliyati universitet hayoti bilan chambarchas bogʻlangan.}} Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi. Yoʻl bosmoq'' q.'' yoʻl. Olgʻa ''(yoki'' oldin, ilgari) bosmoq 1) yoʻl yurib, ilgari surilmoq, ilgarilamoq.{{misol| Xalq toʻl-qini.. olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar. {{misol|Avaz beixtiyor bir qadam olgʻa {{ajrat|bos}}di.}} S. Siyoyev, Avaz.{{misol| Bashirjon undan ham soʻrab koʻrish uchun bir-ikki qadam ilgari {{ajrat|bos}}di.}} N. Aminov, Suvarak; 2) {{koʻchma|uz}} ravnaq topmoq, rivoj-lanmoq; olgʻa siljimoq.{{misol| Soat sayin ish-laring oldin {{ajrat|bos}}sin.}} Oybek, O. v. shabadalar.

15 Qoplamoq, oʻrab olmoq, qamramoq; egallamoq; elitmoq.{{misol| Ter {{ajrat|bos}}moq. Tuman {{ajrat|bos}}moq. Qorongʻilik {{ajrat|bos}}moq. Zushat {{ajrat|bos}}moq. Ajin {{ajrat|bos}}moq. Uyqu {{ajrat|bos}}moq. yat Mahmudjonni muz-dek ter {{ajrat|bos}}di.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Ranglari oqardi, koʻz oldini quyuq tuman {{ajrat|bos}}di.}} J. Abulla-xonov, Oriyat.{{misol| Atrofni gʻira-shira qoron-gʻshshk {{ajrat|bos}}gan, qamishlar vahimali shitirlar edi. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Zul-mat {{ajrat|bos}}gan atroflar goʻyo qiron yetgan oʻlka-day besas.}} Sh. Rahmon, Yurak qirralari. U {{misol|Nasimlarning eshigiga yetganda, bir zumda yuragini hayajon {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Hukm. {{misol|Uning [Onaxonning] vujudini qoʻrquv {{ajrat|bos}}di. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Koʻllari titra-di, koʻzlarini hasrat {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Gulnorning yuragi kuch^sh toʻlqin-landi, butun gavdasini topii bir titroq {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Shamol turdi, qum koʻcha boisshdi, yer-koʻkni qum {{ajrat|bos}}di. }}K. Yashin, Hamza.{{misol| Qop-qora is {{ajrat|bos}}gan shipidan qamishlar osilib turardi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Otliq&amp;gt;\ar qor {{ajrat|bos}}gan qirgʻoq boʻylab yarim soatcha kezishdi.}} H. Gʻulom, Mashʼal.{{misol| Toʻxtabuvaning ajin {{ajrat|bos}}gan yuzida gʻurur va baxt porladi.}} S. Zunnunova, Yangi direktor.{{misol| Hammayoqni ogʻir sukunat {{ajrat|bos}}di.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| Yon{{ajrat|bos}}h qoʻygan hamon, koʻzi yumilib, uyqu {{ajrat|bos}}ardi.}} T. Rustamov, Mangu jasorat.{{misol| ..qoʻlimga qogʻoz-qalam oldim deguncha, esnoq {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.

16 Tinchlantirmoq, tinchitmoq, tiy-moq; hovuridan tushirmoq, epga keltirmoq. {{misol|Janjalni {{ajrat|bos}}moq. Toʻpolonni {{ajrat|bos}}moq. m Samandarov.. qalamining orqasi bilan stolpi qoqib, gʻovurni {{ajrat|bos}}di. A.}} Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Orifjon xotinini {{ajrat|bos}}ib qoʻydi. }}S. Ahmad, Saylanma.{{misol| Xalqni {{ajrat|bos}}ish kelmay-dimi qoʻlingdan?\.}} Olimjon.

:Oʻzini bosmoq Oʻzini tutmoq, tiymoq.{{misol| Bir ama/iab oʻzimni {{ajrat|bos}}dim.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Hamdam aka bir qizishdi-yu, oʻzini {{ajrat|bos}}ib oldi. }}R. Fayziyev, Choʻlga bahor keldi. Oʻpkasini bosmoq 1)'' ayn.'' oʻzini bosmoq.{{misol| -Oʻpkangni {{ajrat|bos}}! — dedi Sapoyev unga oʻshqirib.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) oʻzini yigʻidan tutmoq.{{misol| -Yigʻlama, qizim, yigʻlama, — dedi Onaxon, oʻpkasini zoʻrgʻa {{ajrat|bos}}ib. A.}} Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Vo bolam, deb oʻpkasini {{ajrat|bos}}olmay, Sochin yoyib, betin suyib yigʻlaydi.}} &quot;Oysuluv&quot;.

17 Kamaytirmoq, pasaytirmoq yoki toʻxtatmoq; qondirmoq.{{misol| -Ogʻriqni {{ajrat|bos}}adigan yaproq topib kelaman, — dedi Majid. — Shu bilan ovunaman, Hovrimni {{ajrat|bos}}aman, aka. N. }}Safarov, Olovli izlar.{{misol| Bu uqubatli kunlarning alamini devor oshib kelgan yigitning erkalashlarigina {{ajrat|bos}}a olardi.}} S. Ahmad, Hukm.{{misol| Shaftolining sersharbat etlari yozning issiq kunlarida.. &quot;chanqoq {{ajrat|bos}}di&quot; boʻladi.}} K. Mahmudov, Mevalar. {{misol|Haydarboyning koʻrimsiz choynaklaridagi quyuq va suyuq choylari.. oʻtgan-ketgan yoʻlovchilarning ham chanqovini {{ajrat|bos}}ib turadi. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.

18 Kuch (zoʻrlik) bilan bostirib kelmoq, egallamoq, ishgʻol qilmoq.{{misol| Yigitning sarasi yov {{ajrat|bos}}ganda bshshnar.}} Maqol. m{{misol| Kunlardan bir kun mana shu boyning uyini kuppa-kunduz kuni namozgar paytida oʻgʻri {{ajrat|bos}}di.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Dod! Voy dod! Qaroqchilar {{ajrat|bos}}di!!!|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Dushman {{ajrat|bos}}gan ona yurt uchun Yasshggandek qshshchu nayza. }}X. Davron, Bolalikning ovozi.{{misol| Birdan {{ajrat|bos}}di johil olomon.}} &quot;Guldasta&quot;.{{misol| Dushmanlar kechuv-dan oʻtib, shaharni {{ajrat|bos}}ib olishibdi.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

19 Toʻsatdan kelmoq, koʻpchilik boʻlib kelib qolmoq.{{misol| Uyni mehmon {{ajrat|bos}}di. n Iye, Xolmat akani mehmon {{ajrat|bos}}gan, shekilli.}} &quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

20 Qulamoq, agʻanamoq.{{misol| Buogʻil {{ajrat|bos}}ib qol-masa, deb qoʻrqaman.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ikki boʻlmash kichkina pastqam uy, tom {{ajrat|bos}}ay deb turibdi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. {{misol|Yoʻlksshrni {{ajrat|bos}}ib qolgan xarobalar ustida bolalar irgʻishib yurar edi.}} A. Qahhor, Asarlar.

21 Ushlab, chegirib qolmoq.{{misol| Ishlagan haqini qarziga {{ajrat|bos}}ib qolibdi.}}

22 Ustun kelmoq, ustun kelib oshib tushmoq.{{misol| Asta-sekin {{ajrat|bos}}hlangan chapak tobora avj olib, soz ovozini {{ajrat|bos}}ib ketdi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Haligi gajakdor juvon ikki qoʻlini ham, ovozini ham baland koʻtarib, gʻala-gʻovur, shovqinni {{ajrat|bos}}ib tushdi. }}A. Muxtor, Opa-singillar.

'''23 '''''q.'' bostirmoq.{{misol| Dasturxonning chetini {{ajrat|bos}}moq.}} yat{{misol| ..kim yoniga borsa, Zebini maqtab gapirar, uning dutor chalishi, chok tikishi, toʻppi {{ajrat|bos}}ishlarini hikoya qilar edi. }}Choʻlpon, Kecha va kunduz.

&lt;/a&gt;24 ''ayn.'' taxtakachlamoq 1.

25 Maxsus usulda (toʻqimasdan) tayyor-lamoq (kigiz, jun mato haqida).{{misol| Kigiz {{ajrat|bos}}moq.}}

26 Ravishdoshning'' -ib'' shaklida kelib, biron-bir ishharakatning surunkasiga, toʻxtamay, ketma-ket, paydar-pay boʻli-shini, amalga oshishini bildiradi.{{misol| Kechgacha {{ajrat|bos}}ib}}'' uuhiaduK,'''' juda toliqdim.'' Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda.{{misol| Men bari bir niyatimdan qaytmadim. {{ajrat|Bos}}ib sovchi qoʻyaverdim.}} T. Murod, Ot kishnagan oqshom.{{misol| ..achchiq choyni {{ajrat|bos}}ib ichib qoniqqach, izvoshni qoʻshdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Bir hafta {{ajrat|bos}}ib yoqqan yomgʻir qora tuproqni koʻpchitib yuborgan. }}&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;.

:Bagʻriga (''yoki'' koʻksiga) bosmoq'' ayn.'' bagʻriga olmoq 1.'' q.'' bagʻir.{{misol| Dadamat aka Asadni mahkam quchoqlab, bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} F. Musajonov, Him-mat.{{misol| Muqaddam uning qoʻlidan oʻgʻilchasini oldi, mehr bilan bagʻriga {{ajrat|bos}}di.}} Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.{{misol| Bu, Ergashga uni xuddi koʻksiga {{ajrat|bos}}ganday boʻlib koʻrindi.}} A. Muxtor, Opa-singillar.{{misol| Bashorat kitobchani ikki qoʻli bshshn oldi. Unga uzoq tikildi-da, koʻksiga {{ajrat|bos}}di.}} A. Muxtor, Opa-singillar. Yem bosdi Otga yem berilgandan keyin uni sovitish, birmuncha vaqt salt minib yurish. {{misol|-Otimning bir odati bor edi: ikki xuf-tondan keyin yem yerdi.. soʻngra maydonda yem {{ajrat|bos}}di odati bor edi, — dedi Murodxon Goʻroʻgʻliga.}} &quot;Zulfizar bilan Avazxon&quot;. {{misol|Avazxon, sen yigitlarga xabar bergin, otlariga qarasin, yem {{ajrat|bos}}di qshshb, qantarib qoʻysin.}} Ergash Jumanbulbul oʻgʻli. Yon bosmoq ''q.'' yon. Oyoqqa bosmoq'' q.'' oyoq. Salobati bosdi'' q. ''salobat. Tosh (''yoki'' palla) bosmoq 1) hajmi kichkina boʻlgani holda ogʻir, salmoqdor boʻlmoq.{{misol| Poʻkak tosh {{ajrat|bos}}maydi. m -Ha, siz aytganingizdek, — dedi Oliyaxon, — palshsi ham tosh {{ajrat|bos}}maydi.}} N. Safarov, Oliyaxon Sultanova; 2) ogʻir kelmoq, salmogʻi jiha-tidan ustun kelmoq.{{misol| Kuy bshshn qoramol {{ajrat|bos}}hqa gap,- tosh {{ajrat|bos}}adi.}} &quot;Mushtum&quot;.{{misol| Tarozining mahsulot qoʻyshlgan pshiasi {{ajrat|bos}}ib ketdi, plan ortigʻi bshshn bajarildi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Tuxum bosmoq'' q.'' tuxum. Falokat bosdi'' q.'' falokat. Oʻrnini bosmoq'' q.'' oʻrin. Qadam'' (yoki'' oyoq) bosmoq 1) qadam qoʻymoq, qadam tashlamoq, qadam tashlab yurmoq.{{misol| Yoʻl adirning eng yotiq yeridan tushgan boʻlsa ham, Turgʻunoy tizzasini ushlab, zoʻrgʻa qadam {{ajrat|bos}}ardi.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Yoʻlchi atrofiga koʻz yugurtirib, qizga tomon ikki-uch qadam {{ajrat|bos}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar; 2) bormoq, kelmoq; tashrif buyurmoq.{{misol| U biznikiga qadam {{ajrat|bos}}madi. m Bugun sakkiz kun boʻldi, qadam {{ajrat|bos}}maysiz-a.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Yoʻq, amaki, uyga endi bir umr qadam {{ajrat|bos}}maiman.}} S. Ahmad, Ufq; 3) {{koʻchma|uz}} biror yoʻlda, yoʻsinda xatti-harakat qilmoq, ish tutmoq.{{misol| Tikanning zah-rini tortgan oyogʻini bshshb{{ajrat|bos}}adi.}} Maqol. n {{misol|U baʼzan.. Urmonjondan biron qadam oldinda yurishga intilar, shuning orqasida baʼzan nojoʻya qadam ham {{ajrat|bos}}ib qoʻyar edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Oʻgʻri endioʻylab qadam {{ajrat|bos}}adi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik. Qamchi bosmoq.'' q. ''qamchi.

&lt;/a&gt;BOSTI-BOSTI: bosti-bosti boʻlmoq

:Barchata oshkor boʻlmasdan tinchimoq yoki xaspoʻshlanmoq (biror janjalli ish, mojaro va shu kabilar haqida).{{misol| Ammo ishlar borgi -boyagi, sirlar {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlib ketdi. }}&quot;Mushtum&quot;.{{misol| Aktga qoʻl qoʻyilib, {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti boʻlgach, janjalkash iljayadi.}} &quot;Mushtum&quot;. Bosti-bosti qilmoq Ulgʻaytirmasdan, bar-chaga oshkor qilmasdan tinchitmoq yoki xas-poʻshlamoq, silliqqina tinchitib yubormoq. {{misol|Toʻpolonni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilgan bejirim novcha yigitning kimligini soʻrab qoldi.}} A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| -Boʻta ishdan bekor boʻlib yurgan paytlarda shu ishni {{ajrat|bos}}ti-{{ajrat|bos}}ti qilib yuborgan edim, — dedi Nizomid-dinov.}} S. Ahmad, Saylanma.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БОСМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bosmoq|
*{{az}}: [[basmaq]]
*{{fa}}: [[چاپ]]
*{{nl}}: [[afdrukken]]
*{{so}}: [[daabacan]]
*{{sw}}: [[magazeti]]
*{{tr}}: [[basmak]]
*{{yo}}: [[tìte]]
*{{sah}}: [[баттаа]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bosmoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давить]], [[надавливать]]; [[жать]], [[нажимать]], [[прессовать]]; '''bosib ketmoq '''задавить, раздавить; {{tarjmisoli|zvonok knopkasini bosmoq }} нажать кнопку звонка; '''temirni qizigʻida bos '''{{izoh|посл. }}куй железо, пока горячо; {{tarjmisoli|bagʻriga bosmoq }} прижимать к своей груди;{{tarjmisoli| barmoq bosmoq }} прикладывать палец {{izoh|(вместо подписи)}}; {{tarjmisoli|pechat bosmoq }} прикладывать печать; {{tarjmisoli|dazmol bosmoq }} утюжить; '''paxtani bosib toy qilmoq  '''прессовать хлопок в кипы;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[нажимать]], [[напирать]], [[прилагать]] [[усилие]]; '''bosib ishlamoq''' работать напряженно, напористо;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[настилать]], [[укладывать]]; [[накладывать]] {{izoh|(сверху)}}, [[наваливать]]; {{tarjmisoli|qirgʻoqqa qorabura bosmoq }} укреплять берег, укладывая карабуры; {{tarjmisoli|aravaga oʻtin bosmoq }} наваливать дрова на арбу; {{tarjmisoli|pichan bosmoq }} складывать (укладывать) сено; {{tarjmisoli|unga bosmoq }} обваливать в муке; {{tarjmisoli|qorga bosmoq }} повалить в снег, вывалять в снегу;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[печатать]]; '''bosib chiqarmoq  '''напечатать, выпустить в свет {{izoh|(книгу, журнал и т. п.)}}; '''bosishga ruxsat etmoq''' разрешать к печати; {{tarjmisoli|mashinkada bosmoq }} печатать на машинке; {{tarjmisoli|pul bosmoq }} печатать (выпускать) деньги;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[топтать]], [[травить]] {{izoh|(посевы)}};&lt;br /&gt;
'''6 '''[[ступать]], [[шагать]]; [[попирать]]; '''yalang oyogʻi bilan tikanni bosib oldi '''он босой ногой наступил на колючку; {{tarjmisoli|qadam bosmoq }} шагать; {{tarjmisoli|katta-katta qadam bosmoq }} шагать крупными шагами; '''men siznikiga endi qadam bosmayman '''теперь ноги моей у вас не будет;{{tarjmisoli| yoʻl bosmoq }} проходить путь, покрывать расстояние; '''[[ilgari]] '''({{izoh|или '''}}[[olgʻa]]''') {{tarjmisoli|bosmoq}} 1) продвигаться вперёд; 2) {{izoh|перен. }}улучшаться, прогрессировать; '''ostonasini bosib oʻtmoq '''переступать порог;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[покрывать]]; [[охватывать]]; '''atrofni qorongʻilik bosdi '''всё кругом погрузилось в темноту; '''badanini sovuq ter bosdi '''его тело покрылось холодным потом; '''yoʻllarni qor bosdi '''снегом замело (занесло) дороги; '''ekinlarni oʻt bosib ketibdi '''посевы заросли травой; '''qoʻllarini kir bosibdi '''его руки покрылись грязью; '''dalani suv bosdi '''вода затопила поле; '''qop-qora is bosgan ship '''закоптелый, совершенно почерневший потолок; '''chang bosgan kigiz '''пропылившаяся насквозь кошма; '''choʻgʻning ustini kul bosdi '''угли покрылись золой; '''qirlarni qip-qizil lola bosdi '''степь покрылась ярко-красными тюльпанами; '''goʻshtni qurt bosibdi '''мясо зачервивело; '''qishloqni mish-mish xabarlar bosdi '''по кишлаку распространились разные слухи; '''hamma yoqni jimjitlik bosdi '''всё погрузилось в тишину; '''yuzini qaygʻu bosdi '''лицо его опечалилось; '''koʻzlarini mudroq bosdi '''его одолевала дремота; '''uni titroq bosdi '''его бросило в дрожь; '''butun vujudini vahima bosdi '''всё его существо было охвачено ужасом;&lt;br /&gt;
'''8 '''[[подавлять]], [[усмирять]]; [[прекращать]]; {{tarjmisoli|chanqovni bosmoq }} утолять жажду; {{tarjmisoli|ogʻriqni bosmoq }} успокаивать боль; {{tarjmisoli|oʻzini bosmoq }} сдерживать себя; сдерживаться; брать себя в руки; успокаиваться; {{tarjmisoli|janjalni bosmoq }} прекращать скандал;&lt;br /&gt;
'''9 '''[[внезапно]] [[нападать]], [[совершать]] [[налёт]]; [[заставать]] [[врасплох]], [[нагрянуть]];&lt;br /&gt;
'''10 '''[[положить]], [[класть]] {{izoh|(во что-л. при варке)}}; {{tarjmisoli|oshga goʻsht bosmoq }} положить в котёл мясо {{izoh|(при приготовлении плова)}}; {{tarjmisoli|sabzi bosmoq }} положить морковь {{izoh|(в котёл для плова)}};&lt;br /&gt;
'''11 '''[[подшивать]], [[застрачивать]] {{izoh|(край чего-л.)}}; {{tarjmisoli|dasturxonning chetini bosmoq }} подшивать край скатерти;&lt;br /&gt;
'''12 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов}};{{izoh| '''}}bosib kirmoq '''ворваться {{izoh|(куда-л.)}}; '''bosib olinmoq '''захватываться, быть захваченным; '''bosib olmoq '''захватить {{izoh|(страну, дом, город и т. п.)}}; отбирать, забирать силой; '''bosib oluvchilik '''захватнические действия; '''bosib qolmoq '''1) обваливаться; '''uy bosib qoldi '''дом обвалился; 2) не возвращать, удерживать; '''kitobiga oʻn soʻm bosib qoldi '''он удержал десять рублей за свою книгу; '''bosib oʻtmoq '''пройти {{izoh|или }}проехать {{izoh|(по чему-л. или через что-л.)}}, миновать; '''* koʻzini yogʻ bosdi '''({{izoh|букв. }}его глаза покрылись жиром) он перестал замечать людей, зазнался; {{tarjmisoli|tuxum bosmoq }} 1) высиживать яйца; 2) {{izoh|перен. }}сидеть дома, сиднем сидеть; '''yem bosdi qilmoq '''дать размяться, сделать проводку лошади после дачи ей зернового фуража.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>8iazvu0ytelj231i5o1xmigoxvqpxe2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>talon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25819</id>
    <revision>
      <id>639811</id>
      <parentid>590437</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T04:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="pjsync9889olwttba3s01eg9qy9t443" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ta-lon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|TALON 'boʻlaklarga ajratib, oʻz ixtiyoriga oʻtka — zish'. Yurt egasi Qosim otam oʻldimi ? Otam oʻlib, yurti t a l o n b oʻ l d i m i? (&amp;quot;Shirin bilan Sha— kar&amp;quot;). Bu ot eski oʻzbek tilida 'zoʻrlik bilan tortib ol—&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; maʼnosini anglatuvchi tala— feʼlidan -n qoʻshim-chasi bilan yasalgan (КРС, 695); keyinchalik birinchi boʻgʻindagi a unlisi ä unlisiga, ikkinchi boʻgʻindagi a unlisi â unlisiga almashgan: tala— + n &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; talan &amp;gt;&amp;nbsp;tälân.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
:I Oʻzganing mulkini talab tor-tib olish; talash. {{misol|Agar birontamizning qu-rogʻimiz uzilsa, chuvvos koʻtaramiz. Ayniqsa, uzilgan quroq boshqa mahalladan boʻlsa, men va oʻrtoqlarim u tushar-tushmas talashib-tortishib, {{ajrat|talon}} qilib olishga shoshilamiz. |[[w:Oybek|Oybek]]|Bolalik}}. {{misol|Koʻrdi koʻp zilzila, selni, toshqinni, Koʻrdi koʻp {{ajrat|talon}}ni, koʻrdi bos-qinni.|[[w:A. Obidjon|A. Obidjon]]|Ketmagil}}.

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ta-lon'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
:II ''[[w:Fransuz tili|fr.]]'' talon

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Biror narsani olish, biror joyga kirish huquqini bera-digan nazorat varaqchasi. {{misol|Benzin {{ajrat|talon}}i.}}

2 Hujjat (chek, order va sh. k.)ning aj-ratib olinadigan yoki aksincha, u ajratib olingach, daftarda qoldiriladigan qismi, dubli kati.

=== Sinonimlari ===
[[to‘nash]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ТАЛОН}}
== Tarjimalari ==

'''talon'''

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;talon I&lt;br /&gt;
&lt;/b&gt;[[грабёж]]; {{tarjmisoli|talon qilmoq }} разграблять; растаскивать; {{tarjmisoli|talon boʻlmoq, talon qilinmoq }} быть разграбленным, подвергаться разграблению; растаскиваться, расхищаться.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''talon II'''&lt;br /&gt;
[[талон]]; {{tarjmisoli|talon bilan bermoq }} выдавать по талонам.&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada fransuzchadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>pjsync9889olwttba3s01eg9qy9t443</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>oʻgʻirlamoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28166</id>
    <revision>
      <id>639809</id>
      <parentid>635203</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T04:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3272" sha1="iq8ipiri1mh2t10w41j18c1x5ih5qca" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oʻ-gʻir-la-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OʻGʻIRLA- 'yashirin holda oʻz ixtiyoriga oʻtkaz-’. Davlat mulkini oʻgirlagan kishi jinoiy ja— vobgarlikka tortildi. Bu feʼl qadimgi turkiy tilda 'birovning narsasini yashirin ravishda oʻziniki qilib oluvchi’ maʼnosini anglatgan ogʻrï soʻzidan (ЭСТЯ, I, 413; Devon, I, 147; DS, 363) -la qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 414); keyinchalik rï tovushlari oʻrin almashgan (Devon, I, 307); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga al— mashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: ogʻrï + la &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; ogʻrïla- &amp;gt;&amp;nbsp;ogʻïrla- &amp;gt;&amp;nbsp;ogʻirlä-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Oʻzganing narsasini xufiyona olmoq, olib ketmoq; qonunga xi-lof ravishda oʻzlashtirmoq. {{misol|Oʻgʻli.. roʻzgʻorni yaxshilab, ovqatlarni moʻl-koʻl qila boshlab-di. Otasining pulini {{ajrat|oʻgʻirla}}b, xarajat qilaveribdi-da.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

:Zuhur amakim skladdan taxta oʻgʻirlab, qa-malib ketganlar. &quot;Mushtum&quot;.

2 Kimsani boshqalarga bildirmasdan, zoʻrlab olib qochmoq. {{misol|Hasanalini bolalik vaqtida Erondan kishi {{ajrat|oʻgʻirla}}b keluvchi bir odam qoʻlidan Otabekning bobosioʻn besh til-la barobariga sotib olgan edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}.

'''3 '''{{koʻchma|uz}} Oʻzi birikib kelgan soʻz bil-dirgan narsani &quot;xufiyona olmoq&quot;, undan ayirmoq, uni yoʻq qilmoq. {{misol|Jaholat yomon narsa, aylanay, odamning aqlini {{ajrat|oʻgʻirla}}b, fojiaga yetaklaydi.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}. {{misol|Alifdek qomatini sen bukding, yuzlariga ajinlar-ni sen solding, koʻzlaridan ajinlarni sen {{ajrat|oʻgʻirla}}ding..|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Domlaga qoʻlurish bilan mahallaning fayzini {{ajrat|oʻgʻirla}}gan.. bu ayolni koʻrgan ham, koʻrmagan ham.. bir gʻazab bilan yomon koʻrar edi. A.|[[w:Qahhor|Qahhor]]|Toʻyda aza}}.

:Gap oʻgʻirlamoq Boshqalarning gapini tinglab, bilib olmoq, eslab qolmoq. {{misol|Ho-o, qachondan buyon insof tarozisining posan-gisiga qarab tosh bosadigan boʻla qoldingiz? Yoqmasa, bu yerda turib gap {{ajrat|oʻgʻirla}}b nima qilasiz?S.|[[w:Karomatov|Karomatov]]|Hijron}}. Joy oʻgʻir-lamoq Kerakli joyni band qilmoq, meʼ-yordan ortiq joy egallamoq. Fikr oʻgʻirla-moq 1) birovning mulohazasini oʻziniki qilib olmoq; 2) birovning mulohaza yuri-tishiga xalal bermoq. {{misol|Anvar Raʼnoga oʻngla-nib oʻtirdi: -Foydasi yoʻq, endi fikrni {{ajrat|oʻgʻirla}}ding. [Raʼno:] Men fikr oʻgʻrisi emas-man. A.|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}}.

=== Sinonimlari ===
[[to‘namoq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЎҒИРЛАМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}
'''oʻgʻirlamoq'''

{{OʻTIL}}
{{Tarjimalar
|sah = [[уор]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oʻgʻirlamoq'''&lt;br /&gt;
[[воровать]], [[красть]], [[похищать]]; [[умыкать]]; {{tarjmisoli|* gap oʻgʻirlamoq}}  подслушивать; {{tarjmisoli|fikr oʻgʻirlamoq }} 1) выдавать чужие мысли за свой; 2) мешать мыслить; {{tarjmisoli|joy oʻgʻirlamoq}}  занимать лишнее место, много места.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>iq8ipiri1mh2t10w41j18c1x5ih5qca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639810</id>
      <parentid>639809</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T04:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3252" sha1="1i5jav676sxep266vu4asgs41atink4" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''oʻ-gʻir-la-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|OʻGʻIRLA- 'yashirin holda oʻz ixtiyoriga oʻtkaz-’. Davlat mulkini oʻgirlagan kishi jinoiy ja— vobgarlikka tortildi. Bu feʼl qadimgi turkiy tilda 'birovning narsasini yashirin ravishda oʻziniki qilib oluvchi’ maʼnosini anglatgan ogʻrï soʻzidan (ЭСТЯ, I, 413; Devon, I, 147; DS, 363) -la qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 414); keyinchalik rï tovushlari oʻrin almashgan (Devon, I, 307); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga al— mashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: ogʻrï + la &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; ogʻrïla- &amp;gt;&amp;nbsp;ogʻïrla- &amp;gt;&amp;nbsp;ogʻirlä-}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Oʻzganing narsasini xufiyona olmoq, olib ketmoq; qonunga xi-lof ravishda oʻzlashtirmoq. {{misol|Oʻgʻli.. roʻzgʻorni yaxshilab, ovqatlarni moʻl-koʻl qila boshlab-di. Otasining pulini {{ajrat|oʻgʻirla}}b, xarajat qilaveribdi-da.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

:Zuhur amakim skladdan taxta oʻgʻirlab, qa-malib ketganlar. &quot;Mushtum&quot;.

2 Kimsani boshqalarga bildirmasdan, zoʻrlab olib qochmoq. {{misol|Hasanalini bolalik vaqtida Erondan kishi {{ajrat|oʻgʻirla}}b keluvchi bir odam qoʻlidan Otabekning bobosioʻn besh til-la barobariga sotib olgan edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}.

'''3 '''{{koʻchma|uz}} Oʻzi birikib kelgan soʻz bil-dirgan narsani &quot;xufiyona olmoq&quot;, undan ayirmoq, uni yoʻq qilmoq. {{misol|Jaholat yomon narsa, aylanay, odamning aqlini {{ajrat|oʻgʻirla}}b, fojiaga yetaklaydi.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}. {{misol|Alifdek qomatini sen bukding, yuzlariga ajinlar-ni sen solding, koʻzlaridan ajinlarni sen {{ajrat|oʻgʻirla}}ding..|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Domlaga qoʻlurish bilan mahallaning fayzini {{ajrat|oʻgʻirla}}gan.. bu ayolni koʻrgan ham, koʻrmagan ham.. bir gʻazab bilan yomon koʻrar edi. A.|[[w:Qahhor|Qahhor]]|Toʻyda aza}}.

:Gap oʻgʻirlamoq Boshqalarning gapini tinglab, bilib olmoq, eslab qolmoq. {{misol|Ho-o, qachondan buyon insof tarozisining posan-gisiga qarab tosh bosadigan boʻla qoldingiz? Yoqmasa, bu yerda turib gap {{ajrat|oʻgʻirla}}b nima qilasiz?S.|[[w:Karomatov|Karomatov]]|Hijron}}. Joy oʻgʻir-lamoq Kerakli joyni band qilmoq, meʼ-yordan ortiq joy egallamoq. Fikr oʻgʻirla-moq 1) birovning mulohazasini oʻziniki qilib olmoq; 2) birovning mulohaza yuri-tishiga xalal bermoq. {{misol|Anvar Raʼnoga oʻngla-nib oʻtirdi: -Foydasi yoʻq, endi fikrni {{ajrat|oʻgʻirla}}ding. [Raʼno:] Men fikr oʻgʻrisi emas-man. A.|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}}.

=== Sinonimlari ===
[[to‘namoq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЎҒИРЛАМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{OʻTIL}}
{{Tarjimalar
|sah = [[уор]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''oʻgʻirlamoq'''&lt;br /&gt;
[[воровать]], [[красть]], [[похищать]]; [[умыкать]]; {{tarjmisoli|* gap oʻgʻirlamoq}}  подслушивать; {{tarjmisoli|fikr oʻgʻirlamoq }} 1) выдавать чужие мысли за свой; 2) мешать мыслить; {{tarjmisoli|joy oʻgʻirlamoq}}  занимать лишнее место, много места.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>1i5jav676sxep266vu4asgs41atink4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>talamoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28409</id>
    <revision>
      <id>639838</id>
      <parentid>590407</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T10:16:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3956" sha1="0kgguql68x75edfo5dvhph6o5o9obhb" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ta-la-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|TALA- 'tishlash uchun hujum qil-' (yirtqich hay — von, it haqida), 'chaqish uchun koʻplashib hujum qil-' (ari haqida)'. It xoʻp ishtaha bilan hurmohchi va talamohchi b oʻ l i b oʻrnidan turgan edi, .. (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda shunday maʼno-ni anglatgan feʼl asli talï- tarzida talaffuz qilin-gan; qadimgi turkiy tildagi 'zoʻrlik bilan tortib ol-' maʼnosini anglatgan tala- feʼli taʼsirida talï-feʼli ham tala- tarzida talaffuz qilina boshlagan. Qadimgi turkiy tildagi talïm 'xipdaïy’ soʻzidan (ПДП, 425; DS, 529) koʻrinib turibdiki, bu sifat talï- feʼ-lidan -m qoʻxnimchasi bilan yasalgan. Xuddi shu manba — larda talï- feʼli mustaqil keltirilmagan, balki 'zoʻrlik bilan tortib ol-' maʼnosini anglatuvchi tala-feʼli keltirilgan (ПДП, 425; DS, 528). Asli ikki soʻzga teng bu feʼllar keyinchalik bir soʻzga birlanshb ketgan (ЭСТЯ, III, 136). Oʻzbek tilida a uxxlilari ä unlilariga almashgan: tala- &amp;gt;&amp;nbsp;tälä-. Bu feʼllar asli tal &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; dal otxxdan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, III, 137), lekin manbalarda bu soʻz haqida maʼlumot yoʻq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Zoʻrlik bilan yopirilib tortib olmoq, olib qoʻymoq. {{misol|Qoʻqonni {{ajrat|tala}}b, bizning ustimizga qoʻshin tortib kelayotgan.. Sulton Ahmad mirzo esa bizning podshomiz bashn bir otadan boʻlgan ogʻa-inilar.|[[w:P. Qo-dirov|P. Qo-dirov]]|Yulduzli tunlar}}.

2 Talashib-tortishib xarid qilmoq. {{misol|Yangi kitobni birpasda {{ajrat|tala}}b ketishdi.}}

3 Koʻp boʻlib, birgalashib tashlanmoq, yopishmoq. {{misol|Arilar {{ajrat|tala}}moq.}} m {{misol|Bolalar bara-variga Rahimni {{ajrat|tala}}y boshlashdi.|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Yonar daryo}}.

4 Kishi yoki narsaga davomli (takror-takror) hujum qilmoq, shu tarzda yulib-yulqimoq. {{misol|Huv anavi yalanglikka qaranglar!.. Unda odamzod suyagi yotibdi. Bechorani qashqir {{ajrat|tala}}gan boʻlsa kerak.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}.

'''5 '''''koʻchma s. t.'' Qattiq urishib bermoq, yulib-yulqib yopishmoq. {{misol|Kichkina bir qizcha-dan dakki yegan ayol Ergashoyni {{ajrat|tala}}b berdi. |[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Oliyaxon Sultonova}}.

'''6 '''''koʻchma s. t.'' Tatalamoq, tirnamoq, gʻash qilmoq. {{misol|[Alisherning] Koʻnglini shubha, gʻazab, pushaymon hislari {{ajrat|tala}}r edi.|[[w:M. Osim|M. Osim]]|Zul-mat ichra nur}}.

:Ichini it ''(yoki'' ari) talamoq Oʻta betinch boʻlmoq, bezovtalanmoq. {{misol|Hamma oʻz ishi bilan band. Birgina Nizomjonninggina ichini ari {{ajrat|tala}}yapti.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}.

=== Sinonimlari ===
[[to‘namoq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ТАЛАМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}
'''talamoq'''

===Tillar===
*{{tr}}: [[dalamak]]

{{OʻTIL}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''talamoq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[грабить]], [[ограблять]]; [[растаскивать]]; [[расхватывать]]; '''talab ketmoq '''разграбить; '''magazinga yangi kelgan kitoblarni bir kunda talab ketishdi '''за день расхватали все книги, которые поступили в магазин;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[набрасываться]]; [[кусать]], [[рвать]]; [[искусать]]; '''itingni ushlab tur meni talab olmasin '''придержи свою собаку, чтобы она не укусила меня; '''hammayogʻimni chivin talab ketdi '''меня искусали комары; '''boʻrini ayasang, boʻri seni talaydi '''{{izoh|погов}}. пожалеешь волка, а он тебя же искусает;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[обрушиваться]], [[накидываться]], [[набрасываться]] ({{izoh|с ругательствами, упрёками и т. п}}.).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>0kgguql68x75edfo5dvhph6o5o9obhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639839</id>
      <parentid>639838</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T10:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3942" sha1="taqyvgyfbe8n0mp9y5fp6kqs5hgwcg0" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ta-la-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|TALA- 'tishlash uchun hujum qil-' (yirtqich hay — von, it haqida), 'chaqish uchun koʻplashib hujum qil-' (ari haqida)'. It xoʻp ishtaha bilan hurmohchi va talamohchi b oʻ l i b oʻrnidan turgan edi, .. (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda shunday maʼno-ni anglatgan feʼl asli talï- tarzida talaffuz qilin-gan; qadimgi turkiy tildagi 'zoʻrlik bilan tortib ol-' maʼnosini anglatgan tala- feʼli taʼsirida talï-feʼli ham tala- tarzida talaffuz qilina boshlagan. Qadimgi turkiy tildagi talïm 'xipdaïy’ soʻzidan (ПДП, 425; DS, 529) koʻrinib turibdiki, bu sifat talï- feʼ-lidan -m qoʻxnimchasi bilan yasalgan. Xuddi shu manba — larda talï- feʼli mustaqil keltirilmagan, balki 'zoʻrlik bilan tortib ol-' maʼnosini anglatuvchi tala-feʼli keltirilgan (ПДП, 425; DS, 528). Asli ikki soʻzga teng bu feʼllar keyinchalik bir soʻzga birlanshb ketgan (ЭСТЯ, III, 136). Oʻzbek tilida a uxxlilari ä unlilariga almashgan: tala- &amp;gt;&amp;nbsp;tälä-. Bu feʼllar asli tal &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; dal otxxdan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, III, 137), lekin manbalarda bu soʻz haqida maʼlumot yoʻq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Zoʻrlik bilan yopirilib tortib olmoq, olib qoʻymoq. {{misol|Qoʻqonni {{ajrat|tala}}b, bizning ustimizga qoʻshin tortib kelayotgan.. Sulton Ahmad mirzo esa bizning podshomiz bashn bir otadan boʻlgan ogʻa-inilar.|[[w:P. Qo-dirov|P. Qo-dirov]]|Yulduzli tunlar}}.

2 Talashib-tortishib xarid qilmoq. {{misol|Yangi kitobni birpasda {{ajrat|tala}}b ketishdi.}}

3 Koʻp boʻlib, birgalashib tashlanmoq, yopishmoq. {{misol|Arilar {{ajrat|tala}}moq.}} m {{misol|Bolalar bara-variga Rahimni {{ajrat|tala}}y boshlashdi.|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Yonar daryo}}.

4 Kishi yoki narsaga davomli (takror-takror) hujum qilmoq, shu tarzda yulib-yulqimoq. {{misol|Huv anavi yalanglikka qaranglar!.. Unda odamzod suyagi yotibdi. Bechorani qashqir {{ajrat|tala}}gan boʻlsa kerak.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}.

'''5 '''''koʻchma s. t.'' Qattiq urishib bermoq, yulib-yulqib yopishmoq. {{misol|Kichkina bir qizcha-dan dakki yegan ayol Ergashoyni {{ajrat|tala}}b berdi. |[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Oliyaxon Sultonova}}.

'''6 '''''koʻchma s. t.'' Tatalamoq, tirnamoq, gʻash qilmoq. {{misol|[Alisherning] Koʻnglini shubha, gʻazab, pushaymon hislari {{ajrat|tala}}r edi.|[[w:M. Osim|M. Osim]]|Zul-mat ichra nur}}.

:Ichini it ''(yoki'' ari) talamoq Oʻta betinch boʻlmoq, bezovtalanmoq. {{misol|Hamma oʻz ishi bilan band. Birgina Nizomjonninggina ichini ari {{ajrat|tala}}yapti.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}.

=== Sinonimlari ===
[[to‘namoq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ТАЛАМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[dalamak]]

{{OʻTIL}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''talamoq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[грабить]], [[ограблять]]; [[растаскивать]]; [[расхватывать]]; '''talab ketmoq '''разграбить; '''magazinga yangi kelgan kitoblarni bir kunda talab ketishdi '''за день расхватали все книги, которые поступили в магазин;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[набрасываться]]; [[кусать]], [[рвать]]; [[искусать]]; '''itingni ushlab tur meni talab olmasin '''придержи свою собаку, чтобы она не укусила меня; '''hammayogʻimni chivin talab ketdi '''меня искусали комары; '''boʻrini ayasang, boʻri seni talaydi '''{{izoh|погов}}. пожалеешь волка, а он тебя же искусает;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[обрушиваться]], [[накидываться]], [[набрасываться]] ({{izoh|с ругательствами, упрёками и т. п}}.).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>taqyvgyfbe8n0mp9y5fp6kqs5hgwcg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>nay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44638</id>
    <revision>
      <id>639825</id>
      <parentid>577640</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1722" sha1="d7gs16cgwvy1762l1mwzq70je0jb15v" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''nay'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|'''NAY''' Bu tojikcha ot asli 'qamish' maʼnosini anglatadi ({{ТжРС}}, 255; {{OʻKAAQL}}, 232), 'sibizgʻa' maʼnosi - asli koʻchma maʼno ({{OʻTIL}}, I, 493).}}

''[[w:Fors tili|f.]]'' ^

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Uzun, ichi teshik narsa, ingichka truba. {{misol|Shisha {{ajrat|nay}}. Qamish {{ajrat|nay}}.}}

2 Turli narsa, asboblarning shu shakl-dagi qismi. {{misol|Mulla chilimning {{ajrat|nay}}ini labiga bir tegizgandan keyin uni Hayit amin tomoniga burib.. bir jilmaydi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qullar}}.

3 Oltita teshigini barmoqlar bilan bekitib-ochib, puflab chalinadigan musiqa asbobi; sibizgʻa. {{misol|Nabigul keldi. Uning ketidan biri {{ajrat|nay}}, biri tanbur, biri dutor koʻtarganuch yigit kirdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chittak}}. {{misol|Yoʻlchi chindan ham {{ajrat|nay}} chalishni bilar edi va yaxshi chalar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

=== Sinonimlari ===
[[sibizg‘a]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|НАЙ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''nay'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[трубка]]; {{tarjmisoli|shisha nay }} стеклянная трубка; {{tarjmisoli|rezinka nay }} резиновая трубка {{tarjmisoli|qamish nay }} трубка из камыша;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[чубук]] ({{izoh|из камыша или металлический}});&lt;br /&gt;
'''3''' [[най]] ({{izoh|музыкальный инструмент типа свирели}});{{tarjmisoli| nay chalmoq }} играть на нае.&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>d7gs16cgwvy1762l1mwzq70je0jb15v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>хранилище</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119901</id>
    <revision>
      <id>639812</id>
      <parentid>598922</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T06:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37687-94</username>
        <id>13583</id>
      </contributor>
      <origin>639812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="795" sha1="jxi2rkbmkigomh3qi7ci324t3o85cx0" xml:space="preserve">{{-ru-}}
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''хра-ни-ли-ще'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
&lt;b&gt;[[хранилище]] &lt;/b&gt;{{izoh|с }}[[saqlov]]; [[narsalar]] [[saqlanadigan]] ([[asraladigan]]) [[joy]]; {{tarjmisoli|передать документы в государственное хранилище }} hujjatlarni davlat saqloviga topshirish; {{tarjmisoli|хранилище старинных книг }} qadimgi kitoblar saqlanadigan joy; {{tarjmisoli|хранилище овощей }} sabzavot saqlanadigan joy; {{tarjmisoli|хранилище для нефти и нефтяных продуктов }} neftʼ va neftʼ mahsulotlari saqlanadigan joy.
=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

== Tarjimalari ==</text>
      <sha1>jxi2rkbmkigomh3qi7ci324t3o85cx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sibir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159184</id>
    <revision>
      <id>639814</id>
      <parentid>639806</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T08:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="aoznqzhxcog8gu9r6nhimei8fawqb8e" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''Ibir-Sibir'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
''\r.'' Sibir — Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka]: sibir qilmoq s. ''m. tar.'' Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>aoznqzhxcog8gu9r6nhimei8fawqb8e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639815</id>
      <parentid>639814</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="rw7rctn9c1hzj7258wpmdr52fm7g2ss" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
''\r.'' Sibir — Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka]: sibir qilmoq s. ''m. tar.'' Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>rw7rctn9c1hzj7258wpmdr52fm7g2ss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639816</id>
      <parentid>639815</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="osrh40pwieu2wup63trakj3j8fcmfes" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''Sibir qilmoq''' - s. ''m. tar.'' Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>osrh40pwieu2wup63trakj3j8fcmfes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639817</id>
      <parentid>639816</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="oxnye2mxavbfssy57r525nht816iaf0" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
[ - Сибирь - Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''Sibir qilmoq''' - s. ''m. tar.'' Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>oxnye2mxavbfssy57r525nht816iaf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639818</id>
      <parentid>639817</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="oim66j0ktkebhu4d9x9k11nlndmo2im" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
[ - Сибирь - Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''Sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>oim66j0ktkebhu4d9x9k11nlndmo2im</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639819</id>
      <parentid>639818</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="tfhanvmyteeatqszilo1esm27uauy2h" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
[ {{rus.}} - Сибирь - Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''Sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>tfhanvmyteeatqszilo1esm27uauy2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639820</id>
      <parentid>639819</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="989" sha1="f3qkje0wjh0v6o4rhvf2ti2p6b5grkf" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
[ {{rus.}} - Сибирь - Rossiya Federatsiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''Sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>f3qkje0wjh0v6o4rhvf2ti2p6b5grkf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639821</id>
      <parentid>639820</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="925" sha1="g3b0tf995maqwkaln7azgo2svf9fr3o" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{rus.}} - [[Сибирь]]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''Sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>g3b0tf995maqwkaln7azgo2svf9fr3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639822</id>
      <parentid>639821</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="o8xql5652hxfl97peo1ftma59cg72gs" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{rus.}} - [[Сибирь]]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka: '''sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>o8xql5652hxfl97peo1ftma59cg72gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639823</id>
      <parentid>639822</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T09:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="987" sha1="0ju0laho7g1ocvki0hbx627h7vujtoh" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{rus.}} - [[Сибирь]]&lt;br/&gt;Ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka: '''sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>0ju0laho7g1ocvki0hbx627h7vujtoh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639840</id>
      <parentid>639823</parentid>
      <timestamp>2026-07-10T10:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1002" sha1="e5xz0d2ra31svrjtx0hcac3y39u9f2a" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''si-bir'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{rus.}} - [[Сибирь]]&lt;br/&gt;Kelib chiqishi ma’lum ermas, tarixiy manba’larda ushbu hudud ''{{nowrap|Ibir-Sibir}}'' deb atalgan erur.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Rossiya Federasiyasi hududining Osiyo qismidagi tabiiy oʻlka: '''sibir qilmoq''' - {{s. t.}} {{tar.}} Sibirga surgun qilmoq. {{misol|[Hokim:] Yoʻq, hukm qatʼiy. Gʻofir bir umr {{ajrat|sibir}} qilindi!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СИБИР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sibir:'''&lt;br /&gt;
{{tarjmisoli|sibir qilmoq }} {{izoh|разг}}. сослать в Сибирь ({{izoh|место ссылки до революции}}); {{tarjmisoli|Gʻofir bir umr sibir qilindi}}  (Ҳамза, «Бой ила хизматчи») Гафур на всю жизнь сослан в Сибирь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>e5xz0d2ra31svrjtx0hcac3y39u9f2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>saqlov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162809</id>
    <revision>
      <id>639813</id>
      <timestamp>2026-07-10T06:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37687-94</username>
        <id>13583</id>
      </contributor>
      <comment>„= {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''saq-lov''' == Aytilishi ==  == Etimologiyasi == Ehtiyotkorlik bilan asramoq maʼnosini bildiruvchi ''[[saqlamoq]]'' feʼlidan yasalgan. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1. Narsalarni saqlash ([[asramoq|asrash]]) uchun moʻljallangan joy;. {{misol|Hujjatlarni davlat {{ajrat|saqloviga}} topshirish.}}  === Sinonimlari ===  === Antonimlari ===  {{OʻTIL|ОМБОР}} == Tarjimalar...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="512" sha1="pdbgc8wpk76ko7j45x71rnrqqf9fnma" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''saq-lov'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
Ehtiyotkorlik bilan asramoq maʼnosini bildiruvchi ''[[saqlamoq]]'' feʼlidan yasalgan.
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1. Narsalarni saqlash ([[asramoq|asrash]]) uchun moʻljallangan joy;. {{misol|Hujjatlarni davlat {{ajrat|saqloviga}} topshirish.}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ОМБОР}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = хранилище
|en = storage
}}</text>
      <sha1>pdbgc8wpk76ko7j45x71rnrqqf9fnma</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>