Vologdan agj

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="vep">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipedii</sitename>
    <dbname>vepwiki</dbname>
    <base>https://vep.wikipedia.org/wiki/P%C3%A4lehtpol%E2%80%99</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specialine</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Lodu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Kävutai</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Lodu kävutajas</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipedii</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Paginad Vikipedii</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fail</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Lodu failas</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Lodu MediaWikiš</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Šablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Lodu šablonas</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Abu</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Lodu abus</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorii</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Lodu kategorijas</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moodul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Mooduli arutelu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Üritus</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Ürituse arutelu</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vologdan agj</title>
    <ns>0</ns>
    <id>628</id>
    <revision>
      <id>190695</id>
      <parentid>189642</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asdexer240</username>
        <id>17241</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tobmuz */ Vologdan agjan Käskusenandajan Suiman frakcijad, aktualizacii</comment>
      <origin>190695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14308" sha1="9w187jthu94kb01qsdutb1gpk9b33w3" xml:space="preserve">{{Venälaižen Federacijan subjekt
|Nimi           = Vologdan agj
|Venälaine nimi = Вологодская область
|Flag           = [[Fail:Flag of Vologda oblast.svg|150px|Vologdan agjan flag]]
|FSCoA          = [[Fail:Coat of arms of Vologda oblast.svg|125px|Vologdan agjan znam]]
|FlagLnk        = Vologdan agjan flag
|CoALnk         = Vologdan agjan znam
|FSMap          = [[Fail:Map of Russia (2014–2022) - Vologda Oblast.svg|300px]]
|FSCtrWhat      = Pälidn
|FSCtrNm        = [[Vologd]]
|AreaRnk        = 26
|TotArea        = 144,527
|WaterPrcnt     = 4.56
|PopRnk         = 43
|Eläjiden lugu  = 1,176,689
|PopCtDate      = 2018
|PopDens        = 8.14
|GDPRnk         = 39
|GDP            = 486,2
|GDPCtDate      = 2016
|GDP(PPP)       = 410,0
|FedDistrNm     = Lodehline
|EcRegNm        = Pohjoine
|CadNo          = 35
|OfLangs        = [[venäkel']]
|HeadTtl        = Gubernator
|HeadNm         = [[Filimonov Georgii|Georgii Filimonov]]
|ViceTtl        = Ohjastusen ezimez'
|ViceNm         = ''hän-žo''
|LegislTtl      = Käskusenandajan Suiman ezimez'
|LegislNm       = [[Lucenko Andrei|Andrei Lucenko]]
|FSAnthem       = 
|Domain         = 
|MSK            = [[UTC]]+3 ([[MSK]]+0)
}}
'''Vologdan agj''' ({{lang-ru|Вологóдская óбласть}}) om [[Venäma|Venälaižen Federacijan]] [[Venälaižen Federacijan subjektad|subjekt]] ([[agj]]).

Se mülüb [[Lodehline federaline ümbrik|Lodehližhe federaližhe ümbrikho]].

Agjan administrativine keskuz om [[Vologd]].

== Keled ==
Valdkundkel' om üks'jäine — [[venäkel']].

== Istorii ==
Vologdan agj om olmas vn 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi.

Agjan ezmäine Päkäskuz om vahvištadud vn 1995 14. päiväl sügüz'kud Käskusenandajan Suiman ezitajil.

Vologdan agjan kahtenz' Päkäskuz&lt;ref&gt;[http://constitution.garant.ru/region/ustav_vologod/ Vologdan agjan Päkäskusen tekst ''constitution.garant.ru''-saital.] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; om vahvištadud vn 2001 3. päiväl redukud Käskusenandajan Suiman ezitajil, tuli väghe sen-žo voden 18. päiväl redukud da om väges tähäsai äiluguižidenke vajehtusidenke. Valdatusiden erištund Federacijan tobmuden aluskundoidenke om kirjutadud tarkašti Päkäskuses (1nz' jaguz 4nz' kirjutuz 3nz' pala). Venäman Konstitucijan vägi om lujemb vologdašt Päkäskust kaiken aigan (1nz' jaguz 3nz' kirjutuz).

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Relief Map of Vologda Oblast.png|thumb|left|250px|Vologdan agjan reljefan kart]]
Agj röunatab [[Kirovan agj]]anke päivnouzmas, [[Kostroman agj]]anke suvipäivnouzmas, [[Jaroslavlin agj]]anke suves, [[Tverin agj|Tverin]] da [[Uz'lidnan agj|Uz'lidnan]] agjoidenke suvipäivlaskmas, [[Leningradan agj]]anke päivlaskmas, [[Karjalan Tazovaldkund]]anke lodehes, [[Arhangel'skan agj]]anke pohjoižes. Vologdan agj om mererandatoi.

[[Fail:Bliss in Russia.jpg|thumb|left|Vologdan agjan kukhad läz Moločnoje-küläd (Vologdan lodehline ezilidn)]]
Reljef om kukhikaz, mugažo tazo äiluguižidme soidme. Vologdan agj sijadase [[Päivnouzmaine Evropan tazangišt|Päivnouzmaižen Evropan tazangištol]], mecakahad kukhad oma enambuses sen londuzkuviden keskes. [[Mologan da Šeksnan alangišt]] om agjan suvipäivlaskmas, [[Šeksnanjogi|Šeksn]]- da [[Mologjogi|Molog]]-jogidenno. Kivekahad [[Andoman ülüz|Andoman]] da [[Vepsän ülüz|Vepsän]] ülüded oma lodehližes palas, dai erased kukkazsel'gad. [[Vagjogi|Vag]]-, [[Suhonjogi|Suhon]]- i [[Jugjogi|Jug]]-jogiden alangod čaptas kukkaztahoid agjan päivnouzmpoles. [[Pohjoižed Uvalad]] seištas agjan suvipäivnouzmas, ned sijadasoiš suvhe Suhon-jogespäi. Kaikiš korktemb čokkoim om Vepsän ülüden [[Mal'mägi]]-kukkaz (304 m) agjan lodehes ([[Vitegran rajon]]).

Pind om 144 527 km². Agjan pindan enambuz om ottud [[taiga]]mecoihe, [[so]]ihe da novihe. [[Mec]] otab territorijan koume nelländest, necišpäi kavag'mecad oma enamba pol't.

[[Fail:Сухона. Разбойничий утёс.jpg|thumb|right|250px|[[Suhon|Suhon-jogen]] pengr. Razbainikoiden kall'.]]
Vologdan agjan pind om jagadud [[Vauged meri|Vauktan]], [[Baltijan meri|Baltijan]] i [[Kaspijan meri|Kaspijan]] meriden basseinoiden keskes. Meribasseinoiden koumekerdaine čokkoim (üks'jäine mugoine Venämas) sijadase agjan lodehes, [[Vitegran rajon]]as, kudamb ühtenzoitab [[Änine (jogi)|Änižjogen]] ([[Jävaldmeri]]), [[Nevanjogi|Nevanjogen]] ([[Atlantine valdmeri]]) da [[Volg]]an ([[Kaspijan meri]]) basseinad.

[[Änine]] om kaikiš suremb järvišpäi [[Evrop]]as, se kaičeb äi verest vet. Sen suvipäivnouzmaine randišt sijadase Vologdan agjas. [[Vitegr (jogi)|Vitegr]]- da [[Andomanjogi|Andom]]-joged oma Änižen ližajoged. Mugažo agjan päivlaskmaižed joged oma [[Ojat'|Ojatin]] ližajoged penes tahos. Päivlaskmpolen joged lanktas [[Ribinskan vezivaradim|Ribinskan merhe]], sen padosein om saudud läz Volgad. Ribinskan vezivaradimen znamasižed ližajoged oma [[Mologjogi]], [[Sudjogi]], [[Sogožjogi]] dai [[Šeksnanjogi]].

Kaik om läz nelläd tuhad järvid agjas. Nened sured järved sijadasoiš agjas täuzin: [[Vaugedjärv]], [[Kubenanjärv]] i [[Vože]]-järv.

Klimat om [[ven vö|ven]] kontinentaline, kontinentaližuz ližadab päivlaskmaspäi päivnouzmha. Keza om lühüd da läm', heinkun keskmäine lämuz om +16..+18 C°. Tal'v om pit'k vilu. Vilukun keskmäine lämuz om −11 C° päivlaskmas i −14 C° päivnouzmas. Paneb sadegid 500..650 mm vodes. Lumikate venub 165..170 päiväd vodes. [[Vegetacijan pord]] vedase 130 päiväd vodes.

Londuseližed varad oma [[turbaz]], [[sauvondmaterialad]] ([[savi|saved]], [[lete|letked]]), [[keitandsol]], [[mec]], [[vezi|reskvezi]].

== Tobmuz ==
[[Fail:Legislative Assembly of the Vologda region 4.jpg|thumb|right|250px|Agjan Käskusenandajan Suiman ištundsija [[Vologd]]as, heinku 2009]]
Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. [[Filimonov Georgii|Georgii Jurjevič Filimonov]] radab gubernatoran vn 2023 redukun 31. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om Agjan Ohjastusen ezimehen mugažo, hän märičeb sen strukturad. Kaks' ezmäšt varamest da kahesa muite varamest oma hänele abhu.
[[Fail:Russia Vologda Oblast Parliament 2026.svg|hura|pisi|Vologdan agjan Käskusenandajan Suiman frakcijad vn 2026 redukuspäi: [[VFKP]] (10 deputatad), [[Oiktusekaz Venäma — Todhe näht|Oiktusekaz Venäma]] (üks' deputatad), [[Penziimehiden partii]] (üks' deputat), [[Ühthine Venäma]] (18 deputatad), [[Uded Ristitud]] (kaks' deputatad), [[VLDP]] (kaks' deputatad)]]
Vologdan agjan parlament om üks'kodine Käskusenandai Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 34 ezitajad videks vodeks. [[Lucenko Andrei|Andrei Nikolajevič Lucenko]] radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vn 2016 27. päiväspäi sügüz'kud.

Radonoigendai tobmuz om Vologdan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused da radnikoičendad alištudas Ohjastusele.

Vn 2024 8. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad edelstrokuižikš, [[Filimonov Georgii|nügüdläine gubernator]] sai vägestust ezmäižel tural (62,30 % änid) da radab ühtenden strokun. Edeline gubernator om [[Kuvšinnikov Oleg|Oleg Kuvšinnikov]] (14. tal'vku 2011 — 31. reduku 2023, sai vägestust valičendoiden ezmäižel tural (62,98 % änid) vn 2014 sügüz'kus, ezmäižel tural (60,79 % änid) vn 2019 sügüz'kus). Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2026 20. päiväl sügüz'kud, se nimitase voziden 2026−2031 kucundaks.

== Administrativine jagand ==
=== Eländpunktad da kundad ===
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe kaik om 15 lidnad agjas, ühesa lidnanvuittušt žilod da 8006 küläd (niišpäi 2131 oma kaikenaigaižeta ristitištota). Kaik om kaks' lidnümbrikod, 22 lidnankundad da 159 küläkundad (2017, vl 2009 oli 252 küläkundad).

=== Ümbrikod ===
Kaik om kaks' lidnümbrikod agjas, 23 municipališt ümbrikod i koume municipališt rajonad (vn 2023 kezakun olend).

{| style=&quot;background:transparent;&quot; cellspacing=&quot;2px&quot;  
|
{| class=&quot;standard wikitable&quot;  style=&quot;text-align:left; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;font-size:100%; text-align:right;&quot;
! class=&quot;unsortable&quot;| № || width=&quot;160px&quot; | Admin. ühtnik || ! width=&quot;110px&quot; | Admin. keskuz || Pind (km²)&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst19/DBInet.cgi?pl=8006001 Общая площадь земель по муниципальным образованиям на 2015 год: Вологодская область (Maiden ühthine pind municipaližiden ühtnikoiden mödhe vl 2015: Vologdan agj). — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; || Eläjiden lugu&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года (Venälaižen Federacijan ristitišton lugu municipaližiden ühtnikoiden mödhe vl 2016 vilukun 1. päiväl). — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; || rowspan=&quot;29&quot; class=&quot;unsortable&quot; | [[Fail:Wologda numbered.png|350px]]

|-
| 1 || [[Babajevon ümbrik]] || [[Babajevo]] || 9233,30 || 20021
|-
| 2 || [[Babuškinan ümbrik (Vologdan agj)|Babuškinan ümbrik]] || [[Babuškinan nimed žilo]] || 7760,50 || 11908
|-
| 3 || [[Belozerskan ümbrik]] || [[Belozersk]] || 5398,04 || 15424
|-
| 17 || [[Čagodoščan ümbrik]] || [[Čagod]] || 2410,19 || 12589
|-
| 18 || [[Čerepovecan rajon]] || [[Čerepovec]] || 7636,74 || 39513
|-
| 5 || [[Gräzovecan ümbrik]] || [[Gräzovec]] || 5025,70 || 33082
|-
| 4 || [[Harovskan ümbrik]] || [[Harovsk]] || 3563,67 || 14741
|-
| 9 || [[Jogidenkeskeine ümbrik (Vologdan agj)|Jogidenkeskeine ümbrik]] || [[Šuiskoje (Vologdan agj)|Šuiskoje]] || 3624,10 || 5625
|-
| 6 || [[Kadujan ümbrik]] || [[Kadui]] || 3262,62 || 17032
|-
| 8 || [[Kičmengan ümbrik]] || [[Kičmengan Lidnut]] || 7061,19 || 16387
|-
| 7 || [[Kirillovan ümbrik]] || [[Kirillov]] || 5394,19 || 15122
|-
| 19 || [[Kubenansun ümbrik]] || [[Ustje (Kubenansun rajon)|Ustje]] || 2443,94 || 7875
|-
| 10 || [[Nikol'skan ümbrik]] || [[Nikol'sk]] || 7476,71 || 20297
|-
| 11 || [[Nüksenican ümbrik]] || [[Nüksenic]] || 5167,42 || 8789
|-
| 14 || [[Sokolan ümbrik (Vologdan agj)|Sokolan ümbrik]] || [[Sokol (lidn)|Sokol]] || 4139,06 || 49416
|-
| 22 || [[Suren Ustügan ümbrik]] || [[Sur' Ustüg]] || 7593,87 || 54985
|-
| 13 || [[Sämžan ümbrik]] || [[Sämž]] || 3949,98 || 8241
|-
| 12 || [[Šeksnan rajon]] || [[Šeksn (Šeksnan rajon)|Šeksn]] || 2528,51 || 33273
|-
| 15 || [[Tarnogan ümbrik]] || [[Tarnogan Lidnut]] || 5175,74 || 11609
|-
| 16 || [[Tot'man ümbrik]] || [[Tot'm]] || 8195,98 || 22944
|-
| 20 || [[Ustüžnan ümbrik]] || [[Ustüžn]] || 3558,59 || 17326
|-
| 21 || [[Vaškiden ümbrik]] || [[Lipin Bor]] || 2883,92 || 7035
|-
| 23 || [[Verhovažjen ümbrik]] || [[Verhovažje]] || 4255,47 || 13106
|-
| 26 || [[Vitegran rajon]] || [[Vitegr]] || 13081,69 || 24853
|-
| 25 || [[Vologdan ümbrik]] || [[Vologd]] || 4549,00 || 52383
|-
| 24 || [[Vožegan ümbrik]] || [[Vožeg]] || 5751,59 || 14968
|-
| B || [[Čerepovecan lidnümbrik]] || [[Čerepovec]] || 120,94 || 318536
|-
| A || [[Vologdan lidnümbrik]] || [[Vologd]] || 116,58 || 320605
|}
|}

== Eläjad ==
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe agjan eläjiden lugu oli 1 202 444 ristitud&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Kaikiš suremb agjan ristitišt oli 1 355 000 eläjid vl 1987. Vl 2018 kaikutte videnz' ristit seičemespäi om lidnalaine.

Kaik om [[Vologdan agjan lidnad|vižtoštkümne lidnad]] agjas. Järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2015, surembaspäi penembha): [[Čerepovec]] (tegimišton pälidn) i [[Vologd]] (administrativine pälidn). Vl 2017 kaik oli ühesa eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,2 % vl 2010): [[venälaižed]] — 92,5 %, [[ukrainalaižed]] — 0,7 %, [[vaugedvenälaižed]] — 0,3 %, [[azerbaidžanlaižed]] — 0,2 %, [[armenijalaižed]] — 0,2 %, [[čiganalaižed]] — 0,2 %, toižed rahvahad — 1,0 %, rahvahuden ozutandata — 4,9 %.

Erased toižed igähižed rahvahad (2010): [[vepsläižed]] — 0,03 % (412 rist.), [[komilaižed]] — 0,02 % (295 rist.).

== Galerei ==
;Tobmuz
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
Vologda, Vologda Oblast, Russia - panoramio - Сергей Зубов.jpg|Agjan ohjastusen päsauvuz i gubernatoran radinsija ([[Vologd]], kezaku 2008)
Mvd35.JPG|Venäman Südäiazjoiden ministrusen ohjanduz Vologdan agjas (Vologd, kezaku 2013)
The Arbitration Court of Vologda region.jpg|Vologdan agjan Arbitražine Käskuzkund (Vologd, sulaku 2011)
Vologda, Vologda Oblast, Russia - panoramio - Andris Malygin (48).jpg|Venäman Keskuzbankan palakund Vologdan agjas (Vologd, heinku 2008)
Вологодская областная библиотека.jpg|Agjan kirjišt (Vologd, eloku 2011)
&lt;/gallery&gt;

;Londuz
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
ZAKAT.JPG|Sügüz'
Winter (Vologda oblast).jpg|Tal'v
Forest (Vologda oblast).JPG|Taig
Logduze vologda oblast.JPG|Vederistmiden pakaižed ([[Logduzkülä]])
Isakovo mountain.jpg|Isakmägel
Prilutsky Monastery.jpg|Spas-Prilukin jumalankodiš
Meadow (vologda oblast).jpg|Vologdan nit
Horses (vologda oblast).jpg|Vologdan man hebod
&lt;/gallery&gt;

== Homaičendad ==
&lt;references/&gt;

== Irdkosketused ==
;Tobmuz
* [http://okuvshinnikov.ru/ Vologdan agjan gubernatoran oficialine sait (''okuvshinnikov.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.vologdazso.ru/ Vologdan agjan Käskusenandajan Suiman oficialine sait (''vologdazso.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.vologda-oblast.ru/ Vologdan agjan Ohjastusen oficialine portal (''vologda-oblast.ru'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}
;Toižed
* [http://russian-north.com/vologodskaia_oblast/ Vologdan agjan käskusišt ''russian-north.com''-saital.] {{ref-ru}}
* [http://www.booksite.ru/pressa/index.htm Vologdan agj venälaižes pressas ''booksite.ru''-saital.] {{ref-ru}}
* [http://power35.ru/ Vägisportladud Vologdan agjas (''power35.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.cultinfo.ru/ Vologdan agjan kul'turan sait (''cultinfo.ru'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}

{{Vologdan agjan lidnad}}
{{Vologdan agjan rajonad}}
{{Venälaižen Federacijan subjektad}}

[[Kategorii:Vologdan agj| ]]</text>
      <sha1>9w187jthu94kb01qsdutb1gpk9b33w3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>190696</id>
      <parentid>190695</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asdexer240</username>
        <id>17241</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>190696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14306" sha1="6ax1n0o4tyjqp1uj107frgc90837dy3" xml:space="preserve">{{Venälaižen Federacijan subjekt
|Nimi           = Vologdan agj
|Venälaine nimi = Вологодская область
|Flag           = [[Fail:Flag of Vologda oblast.svg|150px|Vologdan agjan flag]]
|FSCoA          = [[Fail:Coat of arms of Vologda oblast.svg|125px|Vologdan agjan znam]]
|FlagLnk        = Vologdan agjan flag
|CoALnk         = Vologdan agjan znam
|FSMap          = [[Fail:Map of Russia (2014–2022) - Vologda Oblast.svg|300px]]
|FSCtrWhat      = Pälidn
|FSCtrNm        = [[Vologd]]
|AreaRnk        = 26
|TotArea        = 144,527
|WaterPrcnt     = 4.56
|PopRnk         = 43
|Eläjiden lugu  = 1,176,689
|PopCtDate      = 2018
|PopDens        = 8.14
|GDPRnk         = 39
|GDP            = 486,2
|GDPCtDate      = 2016
|GDP(PPP)       = 410,0
|FedDistrNm     = Lodehline
|EcRegNm        = Pohjoine
|CadNo          = 35
|OfLangs        = [[venäkel']]
|HeadTtl        = Gubernator
|HeadNm         = [[Filimonov Georgii|Georgii Filimonov]]
|ViceTtl        = Ohjastusen ezimez'
|ViceNm         = ''hän-žo''
|LegislTtl      = Käskusenandajan Suiman ezimez'
|LegislNm       = [[Lucenko Andrei|Andrei Lucenko]]
|FSAnthem       = 
|Domain         = 
|MSK            = [[UTC]]+3 ([[MSK]]+0)
}}
'''Vologdan agj''' ({{lang-ru|Вологóдская óбласть}}) om [[Venäma|Venälaižen Federacijan]] [[Venälaižen Federacijan subjektad|subjekt]] ([[agj]]).

Se mülüb [[Lodehline federaline ümbrik|Lodehližhe federaližhe ümbrikho]].

Agjan administrativine keskuz om [[Vologd]].

== Keled ==
Valdkundkel' om üks'jäine — [[venäkel']].

== Istorii ==
Vologdan agj om olmas vn 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi.

Agjan ezmäine Päkäskuz om vahvištadud vn 1995 14. päiväl sügüz'kud Käskusenandajan Suiman ezitajil.

Vologdan agjan kahtenz' Päkäskuz&lt;ref&gt;[http://constitution.garant.ru/region/ustav_vologod/ Vologdan agjan Päkäskusen tekst ''constitution.garant.ru''-saital.] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; om vahvištadud vn 2001 3. päiväl redukud Käskusenandajan Suiman ezitajil, tuli väghe sen-žo voden 18. päiväl redukud da om väges tähäsai äiluguižidenke vajehtusidenke. Valdatusiden erištund Federacijan tobmuden aluskundoidenke om kirjutadud tarkašti Päkäskuses (1nz' jaguz 4nz' kirjutuz 3nz' pala). Venäman Konstitucijan vägi om lujemb vologdašt Päkäskust kaiken aigan (1nz' jaguz 3nz' kirjutuz).

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Relief Map of Vologda Oblast.png|thumb|left|250px|Vologdan agjan reljefan kart]]
Agj röunatab [[Kirovan agj]]anke päivnouzmas, [[Kostroman agj]]anke suvipäivnouzmas, [[Jaroslavlin agj]]anke suves, [[Tverin agj|Tverin]] da [[Uz'lidnan agj|Uz'lidnan]] agjoidenke suvipäivlaskmas, [[Leningradan agj]]anke päivlaskmas, [[Karjalan Tazovaldkund]]anke lodehes, [[Arhangel'skan agj]]anke pohjoižes. Vologdan agj om mererandatoi.

[[Fail:Bliss in Russia.jpg|thumb|left|Vologdan agjan kukhad läz Moločnoje-küläd (Vologdan lodehline ezilidn)]]
Reljef om kukhikaz, mugažo tazo äiluguižidme soidme. Vologdan agj sijadase [[Päivnouzmaine Evropan tazangišt|Päivnouzmaižen Evropan tazangištol]], mecakahad kukhad oma enambuses sen londuzkuviden keskes. [[Mologan da Šeksnan alangišt]] om agjan suvipäivlaskmas, [[Šeksnanjogi|Šeksn]]- da [[Mologjogi|Molog]]-jogidenno. Kivekahad [[Andoman ülüz|Andoman]] da [[Vepsän ülüz|Vepsän]] ülüded oma lodehližes palas, dai erased kukkazsel'gad. [[Vagjogi|Vag]]-, [[Suhonjogi|Suhon]]- i [[Jugjogi|Jug]]-jogiden alangod čaptas kukkaztahoid agjan päivnouzmpoles. [[Pohjoižed Uvalad]] seištas agjan suvipäivnouzmas, ned sijadasoiš suvhe Suhon-jogespäi. Kaikiš korktemb čokkoim om Vepsän ülüden [[Mal'mägi]]-kukkaz (304 m) agjan lodehes ([[Vitegran rajon]]).

Pind om 144 527 km². Agjan pindan enambuz om ottud [[taiga]]mecoihe, [[so]]ihe da novihe. [[Mec]] otab territorijan koume nelländest, necišpäi kavag'mecad oma enamba pol't.

[[Fail:Сухона. Разбойничий утёс.jpg|thumb|right|250px|[[Suhon|Suhon-jogen]] pengr. Razbainikoiden kall'.]]
Vologdan agjan pind om jagadud [[Vauged meri|Vauktan]], [[Baltijan meri|Baltijan]] i [[Kaspijan meri|Kaspijan]] meriden basseinoiden keskes. Meribasseinoiden koumekerdaine čokkoim (üks'jäine mugoine Venämas) sijadase agjan lodehes, [[Vitegran rajon]]as, kudamb ühtenzoitab [[Änine (jogi)|Änižjogen]] ([[Jävaldmeri]]), [[Nevanjogi|Nevanjogen]] ([[Atlantine valdmeri]]) da [[Volg]]an ([[Kaspijan meri]]) basseinad.

[[Änine]] om kaikiš suremb järvišpäi [[Evrop]]as, se kaičeb äi verest vet. Sen suvipäivnouzmaine randišt sijadase Vologdan agjas. [[Vitegr (jogi)|Vitegr]]- da [[Andomanjogi|Andom]]-joged oma Änižen ližajoged. Mugažo agjan päivlaskmaižed joged oma [[Ojat'|Ojatin]] ližajoged penes tahos. Päivlaskmpolen joged lanktas [[Ribinskan vezivaradim|Ribinskan merhe]], sen padosein om saudud läz Volgad. Ribinskan vezivaradimen znamasižed ližajoged oma [[Mologjogi]], [[Sudjogi]], [[Sogožjogi]] dai [[Šeksnanjogi]].

Kaik om läz nelläd tuhad järvid agjas. Nened sured järved sijadasoiš agjas täuzin: [[Vaugedjärv]], [[Kubenanjärv]] i [[Vože]]-järv.

Klimat om [[ven vö|ven]] kontinentaline, kontinentaližuz ližadab päivlaskmaspäi päivnouzmha. Keza om lühüd da läm', heinkun keskmäine lämuz om +16..+18 C°. Tal'v om pit'k vilu. Vilukun keskmäine lämuz om −11 C° päivlaskmas i −14 C° päivnouzmas. Paneb sadegid 500..650 mm vodes. Lumikate venub 165..170 päiväd vodes. [[Vegetacijan pord]] vedase 130 päiväd vodes.

Londuseližed varad oma [[turbaz]], [[sauvondmaterialad]] ([[savi|saved]], [[lete|letked]]), [[keitandsol]], [[mec]], [[vezi|reskvezi]].

== Tobmuz ==
[[Fail:Legislative Assembly of the Vologda region 4.jpg|thumb|right|250px|Agjan Käskusenandajan Suiman ištundsija [[Vologd]]as, heinku 2009]]
Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. [[Filimonov Georgii|Georgii Jurjevič Filimonov]] radab gubernatoran vn 2023 redukun 31. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om Agjan Ohjastusen ezimehen mugažo, hän märičeb sen strukturad. Kaks' ezmäšt varamest da kahesa muite varamest oma hänele abhu.
[[Fail:Russia Vologda Oblast Parliament 2026.svg|hura|pisi|Vologdan agjan Käskusenandajan Suiman frakcijad vn 2026 redukuspäi: [[VFKP]] (10 deputatad), [[Oiktusekaz Venäma — Todhe näht|Oiktusekaz Venäma]] (üks' deputat), [[Penziimehiden partii]] (üks' deputat), [[Ühthine Venäma]] (18 deputatad), [[Uded Ristitud]] (kaks' deputatad), [[VLDP]] (kaks' deputatad)]]
Vologdan agjan parlament om üks'kodine Käskusenandai Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 34 ezitajad videks vodeks. [[Lucenko Andrei|Andrei Nikolajevič Lucenko]] radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vn 2016 27. päiväspäi sügüz'kud.

Radonoigendai tobmuz om Vologdan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused da radnikoičendad alištudas Ohjastusele.

Vn 2024 8. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad edelstrokuižikš, [[Filimonov Georgii|nügüdläine gubernator]] sai vägestust ezmäižel tural (62,30 % änid) da radab ühtenden strokun. Edeline gubernator om [[Kuvšinnikov Oleg|Oleg Kuvšinnikov]] (14. tal'vku 2011 — 31. reduku 2023, sai vägestust valičendoiden ezmäižel tural (62,98 % änid) vn 2014 sügüz'kus, ezmäižel tural (60,79 % änid) vn 2019 sügüz'kus). Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2026 20. päiväl sügüz'kud, se nimitase voziden 2026−2031 kucundaks.

== Administrativine jagand ==
=== Eländpunktad da kundad ===
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe kaik om 15 lidnad agjas, ühesa lidnanvuittušt žilod da 8006 küläd (niišpäi 2131 oma kaikenaigaižeta ristitištota). Kaik om kaks' lidnümbrikod, 22 lidnankundad da 159 küläkundad (2017, vl 2009 oli 252 küläkundad).

=== Ümbrikod ===
Kaik om kaks' lidnümbrikod agjas, 23 municipališt ümbrikod i koume municipališt rajonad (vn 2023 kezakun olend).

{| style=&quot;background:transparent;&quot; cellspacing=&quot;2px&quot;  
|
{| class=&quot;standard wikitable&quot;  style=&quot;text-align:left; font-size:90%;&quot;
|- style=&quot;font-size:100%; text-align:right;&quot;
! class=&quot;unsortable&quot;| № || width=&quot;160px&quot; | Admin. ühtnik || ! width=&quot;110px&quot; | Admin. keskuz || Pind (km²)&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst19/DBInet.cgi?pl=8006001 Общая площадь земель по муниципальным образованиям на 2015 год: Вологодская область (Maiden ühthine pind municipaližiden ühtnikoiden mödhe vl 2015: Vologdan agj). — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; || Eläjiden lugu&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/doc_2016/bul_dr/mun_obr2016.rar Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года (Venälaižen Federacijan ristitišton lugu municipaližiden ühtnikoiden mödhe vl 2016 vilukun 1. päiväl). — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; || rowspan=&quot;29&quot; class=&quot;unsortable&quot; | [[Fail:Wologda numbered.png|350px]]

|-
| 1 || [[Babajevon ümbrik]] || [[Babajevo]] || 9233,30 || 20021
|-
| 2 || [[Babuškinan ümbrik (Vologdan agj)|Babuškinan ümbrik]] || [[Babuškinan nimed žilo]] || 7760,50 || 11908
|-
| 3 || [[Belozerskan ümbrik]] || [[Belozersk]] || 5398,04 || 15424
|-
| 17 || [[Čagodoščan ümbrik]] || [[Čagod]] || 2410,19 || 12589
|-
| 18 || [[Čerepovecan rajon]] || [[Čerepovec]] || 7636,74 || 39513
|-
| 5 || [[Gräzovecan ümbrik]] || [[Gräzovec]] || 5025,70 || 33082
|-
| 4 || [[Harovskan ümbrik]] || [[Harovsk]] || 3563,67 || 14741
|-
| 9 || [[Jogidenkeskeine ümbrik (Vologdan agj)|Jogidenkeskeine ümbrik]] || [[Šuiskoje (Vologdan agj)|Šuiskoje]] || 3624,10 || 5625
|-
| 6 || [[Kadujan ümbrik]] || [[Kadui]] || 3262,62 || 17032
|-
| 8 || [[Kičmengan ümbrik]] || [[Kičmengan Lidnut]] || 7061,19 || 16387
|-
| 7 || [[Kirillovan ümbrik]] || [[Kirillov]] || 5394,19 || 15122
|-
| 19 || [[Kubenansun ümbrik]] || [[Ustje (Kubenansun rajon)|Ustje]] || 2443,94 || 7875
|-
| 10 || [[Nikol'skan ümbrik]] || [[Nikol'sk]] || 7476,71 || 20297
|-
| 11 || [[Nüksenican ümbrik]] || [[Nüksenic]] || 5167,42 || 8789
|-
| 14 || [[Sokolan ümbrik (Vologdan agj)|Sokolan ümbrik]] || [[Sokol (lidn)|Sokol]] || 4139,06 || 49416
|-
| 22 || [[Suren Ustügan ümbrik]] || [[Sur' Ustüg]] || 7593,87 || 54985
|-
| 13 || [[Sämžan ümbrik]] || [[Sämž]] || 3949,98 || 8241
|-
| 12 || [[Šeksnan rajon]] || [[Šeksn (Šeksnan rajon)|Šeksn]] || 2528,51 || 33273
|-
| 15 || [[Tarnogan ümbrik]] || [[Tarnogan Lidnut]] || 5175,74 || 11609
|-
| 16 || [[Tot'man ümbrik]] || [[Tot'm]] || 8195,98 || 22944
|-
| 20 || [[Ustüžnan ümbrik]] || [[Ustüžn]] || 3558,59 || 17326
|-
| 21 || [[Vaškiden ümbrik]] || [[Lipin Bor]] || 2883,92 || 7035
|-
| 23 || [[Verhovažjen ümbrik]] || [[Verhovažje]] || 4255,47 || 13106
|-
| 26 || [[Vitegran rajon]] || [[Vitegr]] || 13081,69 || 24853
|-
| 25 || [[Vologdan ümbrik]] || [[Vologd]] || 4549,00 || 52383
|-
| 24 || [[Vožegan ümbrik]] || [[Vožeg]] || 5751,59 || 14968
|-
| B || [[Čerepovecan lidnümbrik]] || [[Čerepovec]] || 120,94 || 318536
|-
| A || [[Vologdan lidnümbrik]] || [[Vologd]] || 116,58 || 320605
|}
|}

== Eläjad ==
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe agjan eläjiden lugu oli 1 202 444 ristitud&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Kaikiš suremb agjan ristitišt oli 1 355 000 eläjid vl 1987. Vl 2018 kaikutte videnz' ristit seičemespäi om lidnalaine.

Kaik om [[Vologdan agjan lidnad|vižtoštkümne lidnad]] agjas. Järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2015, surembaspäi penembha): [[Čerepovec]] (tegimišton pälidn) i [[Vologd]] (administrativine pälidn). Vl 2017 kaik oli ühesa eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,2 % vl 2010): [[venälaižed]] — 92,5 %, [[ukrainalaižed]] — 0,7 %, [[vaugedvenälaižed]] — 0,3 %, [[azerbaidžanlaižed]] — 0,2 %, [[armenijalaižed]] — 0,2 %, [[čiganalaižed]] — 0,2 %, toižed rahvahad — 1,0 %, rahvahuden ozutandata — 4,9 %.

Erased toižed igähižed rahvahad (2010): [[vepsläižed]] — 0,03 % (412 rist.), [[komilaižed]] — 0,02 % (295 rist.).

== Galerei ==
;Tobmuz
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
Vologda, Vologda Oblast, Russia - panoramio - Сергей Зубов.jpg|Agjan ohjastusen päsauvuz i gubernatoran radinsija ([[Vologd]], kezaku 2008)
Mvd35.JPG|Venäman Südäiazjoiden ministrusen ohjanduz Vologdan agjas (Vologd, kezaku 2013)
The Arbitration Court of Vologda region.jpg|Vologdan agjan Arbitražine Käskuzkund (Vologd, sulaku 2011)
Vologda, Vologda Oblast, Russia - panoramio - Andris Malygin (48).jpg|Venäman Keskuzbankan palakund Vologdan agjas (Vologd, heinku 2008)
Вологодская областная библиотека.jpg|Agjan kirjišt (Vologd, eloku 2011)
&lt;/gallery&gt;

;Londuz
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
ZAKAT.JPG|Sügüz'
Winter (Vologda oblast).jpg|Tal'v
Forest (Vologda oblast).JPG|Taig
Logduze vologda oblast.JPG|Vederistmiden pakaižed ([[Logduzkülä]])
Isakovo mountain.jpg|Isakmägel
Prilutsky Monastery.jpg|Spas-Prilukin jumalankodiš
Meadow (vologda oblast).jpg|Vologdan nit
Horses (vologda oblast).jpg|Vologdan man hebod
&lt;/gallery&gt;

== Homaičendad ==
&lt;references/&gt;

== Irdkosketused ==
;Tobmuz
* [http://okuvshinnikov.ru/ Vologdan agjan gubernatoran oficialine sait (''okuvshinnikov.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.vologdazso.ru/ Vologdan agjan Käskusenandajan Suiman oficialine sait (''vologdazso.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.vologda-oblast.ru/ Vologdan agjan Ohjastusen oficialine portal (''vologda-oblast.ru'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}
;Toižed
* [http://russian-north.com/vologodskaia_oblast/ Vologdan agjan käskusišt ''russian-north.com''-saital.] {{ref-ru}}
* [http://www.booksite.ru/pressa/index.htm Vologdan agj venälaižes pressas ''booksite.ru''-saital.] {{ref-ru}}
* [http://power35.ru/ Vägisportladud Vologdan agjas (''power35.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.cultinfo.ru/ Vologdan agjan kul'turan sait (''cultinfo.ru'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}

{{Vologdan agjan lidnad}}
{{Vologdan agjan rajonad}}
{{Venälaižen Federacijan subjektad}}

[[Kategorii:Vologdan agj| ]]</text>
      <sha1>6ax1n0o4tyjqp1uj107frgc90837dy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adigejan Tazovaldkund</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1310</id>
    <revision>
      <id>190697</id>
      <parentid>188809</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asdexer240</username>
        <id>17241</id>
      </contributor>
      <comment>Adigejan Valdkundaližen Nevondkundan frakcijad, aktualizacii</comment>
      <origin>190697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7187" sha1="dq9dcav0mbbtjswki15vzt7ukdn5xut" xml:space="preserve">{{Venälaižen Federacijan subjekt
|Nimi           = Adigejan Tazovaldkund
|Venälaine nimi = Республика Адыгея &lt;small&gt;(ven.)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Адыгэ Республик &lt;small&gt;(adig.)&lt;/small&gt;
|Flag           = [[Fail:Flag of Adygea.svg|150px|Adigejan Tazovaldkundan flag]]
|FSCoA          = [[Fail:Coat of arms of Adygea.svg|100px|Adigejan Tazovaldkundan znam]]
|FlagLnk        = Adigejan Tazovaldkundan flag
|CoALnk         = Adigejan Tazovaldkundan znam
|FSMap          = [[Fail:Map of Russia (2014–2022) - Adygea.svg|300px]]
|FSCtrWhat      = Pälidn
|FSCtrNm        = [[Maikop]]
|AreaRnk        = 81
|TotArea        = 7,792
|WaterPrcnt     = 6.87
|PopRnk         = 76
|Eläjiden lugu  = 453,376
|PopCtDate      = 2018
|PopDens        = 58.18
|GDPRnk         = 76
|GDP            = 91,4
|GDPCtDate      = 2016
|GDP(PPP)       = 201,9
|FedDistrNm     = Suvine
|EcRegNm        = Pohjoižkavkazan
|OfLangs        = [[venäkel']], [[adigan kel']]
|HeadTtl        = Tazovaldkundan Pämez'
|HeadNm         = [[Kumpilov Murat|Murat Kumpilov]]
|ViceTtl        = Päministr
|ViceNm         = [[Širokova Natal'ja|Natal'ja Širokova]]&lt;br /&gt;''(velgusentäutai)''
|LegislTtl      = Valdkundaližen Nevondkundan ezimez'
|LegislNm       = [[Narožnii Vladimir|Vladimir Narožnii]]
|FSAnthem       = ''[[Adigejan Tazovaldkundan gimn]]''
|Domain         =
|CadNo          = 01
|MSK            = [[UTC]]+3 ([[MSK]]+0)
}}
'''Adigejan Tazovaldkund''' vai '''Adigei''' ({{lang-ru|Респу́блика Адыге́я}} vai muite ''Адыге́я'', {{lang-ady|Адыгэ Республик}}) om [[Venäma|Venälaižen Federacijan]] [[Venälaižen Federacijan subjektad|subjekt]].

Se mülüb [[Federaline suviümbrik|Federaližhe suviümbrikho]].

Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om [[Maikop]].

== Keled ==
Valdkundkeled oma [[venäkel']] da [[adigan kel']] Adigejan Tazovaldkundan Konstitucijan 5. kirjutusen mödhe.

== Istorii ==
Adigejan Tazovaldkundan aluz om pandud vn 1922 27. päiväl heinkud kuti Adigejan (Čerkesan) avtonomine agj. Vs 1928 elokun 13. päiväspäi nimitihe sidä Adigejan avtonomižeks agjaks. Vn 1990 15. päiväl tal'vkud Adigei läksi [[Krasnodaran rand]]aspäi, se sai nügüdläšt nimitust vn 1992 16. päiväl semendkud.

Adigejan Tazovaldkundan Konstitucii&lt;ref&gt;[http://constitution.garant.ru/region/cons_adig/ Adigejan Tazovaldkundan Konstitucijan tekst. — ''Constitution.garant.ru''.] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; om vahvištadud vn 1995 10. päiväl keväz'kud Valdkundaližen Nevondkundan ezitajil. Se om väges möhembaižidenke vajehtusidenke.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Relief Map of Adygea.png|thumb|left|250px|Adigejan Tazovaldkundan reljefan kart.]]
Tazovaldkundal om röunoid [[Krasnodaran rand]]anke kaikiš polišpäi, nece om anklav sen südäimes. Ühthine röunoiden piduz om läz 900 km&lt;ref&gt;[http://www.adygheya.ru/nature/geographposition/index.shtml Республика Адыгея − Географическое положение (Adigejan Tazovaldkund − Geografine sijaduz). — ''Adygheya.ru''.] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Adigejan Tazovaldkund om mererandatoi.

Pind om 7 792 nellikkilometrad. [[Mec]]ad ottas territorijan koumandest (läz 2800 km²). Tazovaldkundan territorii mülüb [[Kuban' (jogi)|Kuban'-jogen]] basseinha. Toižed znamasižed joged oma nened: [[Vauged (Kubanin ližajogi)|Vauged]] da [[Lab]] oma Kubanin ližajoged; [[Fars (jogi)|Fars]] da [[Giag]] oma Laban ližajoged. Sur' reskvezišt om ratud [[Krasnodaran vezivaradim]].

Reljef om alangoikaz pohjoižes da mägikaz suves. Ezimägišt da sel'gad mülüdas [[Kavkaz]]an mägisistemha. Kaikiš korktemb čokkoim om [[Čuguš]]-mägenpä 3237 m kortte valdmeren pindan päl tazovaldkundan suves.

Klimat om [[ven vö|ven]] pehmed. Vilukun keskmäine lämuz om −2 C°. Paneb sadegid 560..840 mm vodes.

Londuseližed varad oma [[londuseline gaz]], [[kuld]], [[sauvondmaterialad]] ([[mouckivi]], [[gravii]], [[savi|saved]], [[lete|letked]]), [[mec]], [[vezi|reskvezi]], [[gidroenergii]].

== Tobmuz ==
[[Fail:Maikop-state-council-seat-december-2013.jpg|thumb|right|250px|''Vauged pert''' om Adigejan Tazovaldkundan pämehen, Valdkundaližen Nevondkundan da Ministrišton ištundsija [[Maikop]]as.]]
[[Kumpilov Murat|Murat Kumpilov]] (vspäi 2008 radoi tazovaldkundan päministran) radab tazovaldkundan pämeheks vs 2017 vilukun 12. päiväspäi. Tazovaldkundan pämez' märičeb Ministrišton strukturad, paneb päministrad da toižid ministrid radnikusile sättutaden kandidatoid parlamentanke, sen hüvästusen sandan jäl'ghe. Tazovaldkundan pämehen da Ministrišton ühthine Administracii om hänele abhu. Vn 2017 10. päiväl sügüz'kud Valdkundaližen Nevondkundan ezitajad vahvištihe pandud [[Putin Vladimir|Venäman prezidental]] tazovaldkundan pämest.
[[Fail:2026 Adygean legislative election diagram.svg|hura|pisi|Adigejan Valdkundaližen Nevondkundan frakcijad vn 2026 redukuspäi: [[VFKP]] (koume deputatad), [[Oiktusekaz Venäma — Todhe näht|Oiktusekaz Venäma]] (üks' deputat), [[Uded Ristitud]] (üks' deputat), [[Ühthine Venäma]] (42 deputatad), [[VLDP]] (koume deputatad)]]
Adigejan parlament om üks'kodine Valdkundaline Nevondkund ({{lang-ady|Хасэ}}). Kaik rahvaz valičeb sen 50 ezitajad videks vodeks, ličemha röun om 7% partijoiden täht. [[Narožnii Vladimir|Vladimir Narožnii]] radab Nevondkundan ezimeheks vs 2013 vilukun 16. päiväspäi kahtenden strokun jäl'geten.

Radonoigendai tobmuz om Adigejan Tazovaldkundan Ministrišt. [[Širokova Natal'ja|Natal'ja Širokova]] tegeb sen päministran velgusidme vspäi 2017. Tazovaldkundan ministrused, komitetad da ohjandused alištudas Ministrištole.

Adigejan Valdkundaližen Nevondkundan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2026 20. päiväl sügüz'kud (8. kucund).

== Eläjad ==
Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 439 996 ristitud&lt;ref&gt;[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls Venäman kaikenaigaine ristitišt vl 2010. — Rosstat (''gks.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 2018 lidnalaižiden pala om 47%.

Kaik om [[Adigejan Tazovaldkundan lidnad|kaks' lidnad]] tazovaldkundas da viž lidnanvuittušt žilod. Toine lidn om [[Adigeisk]], järed eländpunkt om [[Jablonovskii (Adigei)|Jablonovskii]] (enamba 30 tuh. eläjid). Vl 2018 kaik om 7 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.

Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): [[venälaižed]] — 61,5%, [[adigejalaižed]] — 24,3%, [[armenijalaižed]] — 3,5%, [[ukrainalaižed]] — 1,3%, [[kurdlaižed]] — 1,0%, [[čerkesalaižed]] — 0,6%, [[totarlaižed]] — 0,5%, [[čiganalaižed]] — 0,5%, toižed rahvahad — 3,5%, rahvahuden ozutandata — 3,3%.

== Homaičendad ==
&lt;references /&gt;

== Irdkosketused ==
* [http://gshra.ru/ Adigejan Tazovaldkundan Valdkundaližen Nevondkundan oficialine sait (''gshra.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://www.adygheya.ru/ Adigejan Tazovaldkundan radonoigendajan tobmuden aluzkundoiden oficialine sait (''adygheya.ru'').] {{ref-ru}}

{{Adigejan Tazovaldkundan lidnad}}
{{Venälaižen Federacijan subjektad}}

[[Kategorii:Adigejan Tazovaldkund| ]]</text>
      <sha1>dq9dcav0mbbtjswki15vzt7ukdn5xut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tol'jatti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6561</id>
    <revision>
      <id>190684</id>
      <parentid>185562</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T12:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nevet217</username>
        <id>16214</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>190684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7502" sha1="9klogtmmkzal0ispbh7jydr89fli49k" xml:space="preserve">{{Eländpunkt
 | Nimi = Tol'jatti&lt;br /&gt;Тольятти
 | Lidnanznam = Coat of Arms of Togliatti (Samara oblast) ceremonial.png
 | Flag = Flag of Togliatti (Samara oblast).png
 | Lidnanznam text = Tol'jattin lidnanznam
 | Flag text = Tol'jattin flag
 | Valdkund = Venäma
 | Eläjiden lugu = 662,683
 | Voz' = 2025
 | Pind = 314.79
 | Fail = Вид на 14 квартал Тольятти.jpg
 | Pämez' = Nikolai Renc&lt;br/&gt;(sulaku 2021—)
 | Telefonkod = +7-8482-xxx-xxx
 | Avtokod = 63. 163
 | Aigvö = [[UTC]]+4 ([[MSK]]+1)
}}
[[Fail:Straßenverlauf Ortsumgehung Toljatti.png|hura|pisi|250x250piks|Lidnan kart ümbrištonke (2024)]]
'''Tol'jatti''' ({{lang-ru|Толья́тти}}, edel 1964. vot — ''Stavropol' '' (''Volgal'' — oficialitomikš)) om [[Venäma]]n lidn da lidnümbrik [[Samaran agj]]an lodehes. Se om agjan kahtenz' surtte lidn, [[Stavropolin rajon (Samaran agj)|Stavropolin rajon]]an administrativine keskuz, ei mülü rajonha.

== Istorii ==
[[Vasilii Tatiščev]] pani eländpunktan alust vl 1737 kuti ''Stavropol' ''-lidnuz kaičemhas kalaidajid heimoid vaste. Se sai lidnan statusad vl 1780. Vozil 1924−1946 oli žiloks pordaigaližešti. Lidn sijadase [[Volg]]an hural randal kümnes kilometras vanhas lidnaspäi, kudambad upotihe da sirtihe [[Kuibiševan vezivaradim]]en sauvondan aigan (1953−1955). Vl 1964 udesnimitihe lidnad Italijan kompartijan Pal'miro Tol'jatti-päsekretarin kanzannimen mödhe (''Palmiro Togliatti'', 1893−1964) erištamha toižes Stavropolišpäi Kavkazanno. Vozil 1967−1970 saudihe [[Volgan avtotegim|VAZ:an]] ezmäšt jonod, mi kätihe lidnad [[avtosauvomine|avtosauvomižen]] keskuseks.

Tol'jatti šingotase [[kebnavto]]iden ühthekeradamižel i niiden komponentoiden da detaliden äiluguižil edheotandoil, himižel sarakol (mineraližed heretused, sintetine kaučuk, «Toljattiazot» — [[ammiak]]), torguindal, sauvondmaterialiden tegimil (raudbetontegim, [[savič]]un koume tegint, profiliruidud torviden tegim), pakuitesen pästandal (gofriruidud karton), sömtegimištol (leib-, maid- i lihaproduktad, konditerine fabrik, kaks' vintegint), elektrotehnižel sarakol (transformatorad), laivankohendusen tegimel.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Location Of Tolyatti (Samara Oblast).svg|thumb|left|250px|Lidnümbrikon sijaduz agjas vn 2010 kartal]]
Lidn sijadase ümbärdajan rajonan keskuzpalan pohjoižes, seižub 90 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Pened manrehkaidused oleldas lidnas paksus (vl 2008 — 41 vähemb mi koumeballašt).

Matkad [[Samar]]hasai om seičemekümne kilometrad jogedme mödvedhe vai suvipäivnouzmha orhal. Lähembaine lidn om [[Žigulövsk]] suvhe, Volgan vastrandal.

Klimat om [[ven vö|ven]] kontinentaline, pehmdase [[Kuibiševan vezivaradim]]el. Voden keskmäine lämuz om +5,4 C°, kezakun-elokun +18,6..+20,9 C°, tal'vkun-uhokun −7,4..−10,6 C°. Ekstremumad oma −43 C° (viluku) i +40,5 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om −2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +7 C° (tal'vku, uhoku). Ei olele haloid heinkus vaiše (minimum om +5 C°). Paneb sadegid 484 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (48..59 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (22..31 mm kus). Lumikatken keskmäine korktuz om 33 sm tal'vaigan. Il'man relätivine nepsuz vajehtase kuidme 55..70 % röunoiš kezaaigan, 80..85 % tal'vel.

== Tobmuz ==
[[Fail:Районы Тольятти.png|thumb|left|250px|Lidnan administrativižed rajonad: (vn 2017 kart)&lt;br&gt;{{legend|yellow|Komsomol'skii rajon}} {{legend|Orange|Keskuzrajon}} {{legend|fuchsia|Avtozavodskii rajon}}]]
Tol'jatti om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidn jagase koumeks rajonaks (ristitišton lugu [[Venäman rahvahanlugemine (2010)|vn 2010 rahvahanlugemižen]] mödhe):
* [[Avtozavodskii rajon (Tol'jatti)|Avtozavodskii-rajon]] (vai Uz' lidn) — 441 559 eläjad
* [[Komsomol'skii rajon (Tol'jatti)|Komsomol'skii-rajon]] (vai Komsomol'sk) — 118 250 eläjad
* [[Keskuzrajon (Tol'jatti)|Keskuzrajon]] (vai Vanh lidn) — 159 837 eläjad

Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnümbrikon pämez' om Sergei Antašev (sulaku 2017 — keväz'ku 2021). Lidnan Duman ezimez' om Sergei Ruzanov vn 2023 redukuspäi. Edeline Duman ezimez' om Nikolai Ostudin (tal'vku 2018 — reduku 2023).

== Eläjad ==
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 719 632 ristitud, vn 2021 — 684 709 ristitud. Kaik 710 567 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 724 300 eläjad vl 2001.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010): [[venälaižed]] — 83,0 %, [[totarlaižed]] — 4,0 %, [[ukrainalaižed]] — 2,0 %, [[mordvinalaižed]] — 1,7 %, [[čuvašalaižed]] — 1,6 %, [[azerbaidžanlaižed]] — 0,7 %, [[armenijalaižed]] — 0,6 %, [[uzbekad]] — 0,5 %, [[vaugedvenälaižed]] — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,8 %, rahvahuden ozutandata — 3,7 %.

== Openduz ==
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.

Professionaližen opendusen aluzkundad: keskopendusen 23 aluzkundad (tehnikumad, kolledžad), üläopendusen viž sijališt aluzkundad i koume filialad (Kazan', Samar, Moskv). Kaikiš znamasižemb om Tol'jattin valdkundaline universitet&lt;ref&gt;[http://tltsu.ru/ Tol'jattin valdkundaližen universitetan sait (''tltsu.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; (21,5 tuh. üläopenikoid vl 2020), se om sätud vl 2001 politehnižen institutan i Samaran peduniversitetan filialan ühtištusel.

== Transport ==
Avtobusad, trolleibusad, maršruttaksid i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kiruhastjad ühtenzoittas Samaranke, ezilidnelektrojonused — aglomeracijan lidnoidenke. Jogiport radab mugažo jüguiden täht. «Ural»-avtotrass ühtenzoitab Volgan randoid Žigulövskan GES:an padoseinädme.

Rahvahidenkeskeine civiline ''Kurumoč''-lendimport&lt;ref&gt;[http://kuf.aero/ Kurumoč-lendimportan sait (''kuf.aero'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}&lt;/ref&gt; (''KUF / UWWW / СКЧ'', 3 mln passažiroid vl 2019) sijadase nell'kümnes vides kilometras päivnouzmha lidnaspäi. Tehtas reisid Venäman järedoihe lidnoihe i Tümenin agjaha, Keskmeren i Suviazijan lebutahoiže, Tadžikistanha.

== Galerei ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
Administration of city, Tolyatti, Russia.JPG|Lidnan administracii (merii, 2007)
Road mark - Togliatti.jpg|Znam lidnan röunal (2009)
Preobrazhensky Sobor, Togliatti, Russia.JPG|Spasan Toižetamižen päjumalanpert', vn 2007 nägu
AvtoVAZ administration building-5389.JPG|AvtoVAZ:an administrativine sauvuz vl 2010
ToAZ - panoramio.jpg|«Toljattiazot» vl 2009
Tolyatti conservatory building 0766.JPG|Tol'jattin konservatorii (2015)
Lada Arena.jpg|«Lada Arena»-jäpert'kulu (2013)
Korpus 810.jpg|Klinine läžundkodi nomer 5 (administrativine i terapevtine korpusad, 2009)
Komsomolsky district, Tolyatti, Russia.JPG|Ird Tol'jattin [[Komsomol'skii rajon (Tol'jatti)|Komsomol'skii-rajonas]], sulaku 2005
Railway station Togliatti-4930.JPG|''Tol'jatti''-päraudtestancii vl 2010
&lt;/gallery&gt;

== Homaičendad ==
&lt;references /&gt;

== Irdkosketused ==
* [http://dumatlt.ru/ Lidnan Duman oficialine sait (''dumatlt.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://tgl.ru/ Lidnan administracijan oficialine portal (''tgl.ru'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}
{{Commons|Category:Tolyatti}}

{{Samaran agjan lidnad}}

[[Kategorii:Tol'jatti| ]]
[[Kategorii:Venäman lidnad]]
[[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]]
[[Kategorii:Samaran agjan lidnad]]
[[Kategorii:Samaran agjan lidnümbrikod]]
[[Kategorii:Stavropolin rajon (Samaran agj)|*]]</text>
      <sha1>9klogtmmkzal0ispbh7jydr89fli49k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>190686</id>
      <parentid>190684</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T13:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>formitez</comment>
      <origin>190686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7497" sha1="pfpav38514o43dy8vl83eocc9u8sgob" xml:space="preserve">{{Eländpunkt
 | Nimi = Tol'jatti&lt;br /&gt;Тольятти
 | Lidnanznam = Coat of Arms of Togliatti (Samara oblast) ceremonial.png
 | Flag = Flag of Togliatti (Samara oblast).png
 | Lidnanznam text = Tol'jattin lidnanznam
 | Flag text = Tol'jattin flag
 | Valdkund = Venäma
 | Eläjiden lugu = 662,683
 | Voz' = 2025
 | Pind = 314.79
 | Fail = Вид на 14 квартал Тольятти.jpg
 | Pämez' = Nikolai Renc&lt;br/&gt;(sulaku 2021—)
 | Telefonkod = +7-8482-xxx-xxx
 | Avtokod = 63. 163
 | Aigvö = [[UTC]]+4 ([[MSK]]+1)
}}
[[Fail:Straßenverlauf Ortsumgehung Toljatti.png|thumb|left|250px|Lidnan kart ümbrištonke (2024)]]
'''Tol'jatti''' ({{lang-ru|Толья́тти}}, edel 1964. vot — ''Stavropol' '' (''Volgal'' — oficialitomikš)) om [[Venäma]]n lidn da lidnümbrik [[Samaran agj]]an lodehes. Se om agjan kahtenz' surtte lidn, [[Stavropolin rajon (Samaran agj)|Stavropolin rajon]]an administrativine keskuz, ei mülü rajonha.

== Istorii ==
[[Vasilii Tatiščev]] pani eländpunktan alust vl 1737 kuti ''Stavropol' ''-lidnuz kaičemhas kalaidajid heimoid vaste. Se sai lidnan statusad vl 1780. Vozil 1924−1946 oli žiloks pordaigaližešti. Lidn sijadase [[Volg]]an hural randal kümnes kilometras vanhas lidnaspäi, kudambad upotihe da sirtihe [[Kuibiševan vezivaradim]]en sauvondan aigan (1953−1955). Vl 1964 udesnimitihe lidnad Italijan kompartijan Pal'miro Tol'jatti-päsekretarin kanzannimen mödhe (''Palmiro Togliatti'', 1893−1964) erištamha toižes Stavropolišpäi Kavkazanno. Vozil 1967−1970 saudihe [[Volgan avtotegim|VAZ:an]] ezmäšt jonod, mi kätihe lidnad [[avtosauvomine|avtosauvomižen]] keskuseks.

Tol'jatti šingotase [[kebnavto]]iden ühthekeradamižel i niiden komponentoiden da detaliden äiluguižil edheotandoil, himižel sarakol (mineraližed heretused, sintetine kaučuk, «Toljattiazot» — [[ammiak]]), torguindal, sauvondmaterialiden tegimil (raudbetontegim, [[savič]]un koume tegint, profiliruidud torviden tegim), pakuitesen pästandal (gofriruidud karton), sömtegimištol (leib-, maid- i lihaproduktad, konditerine fabrik, kaks' vintegint), elektrotehnižel sarakol (transformatorad), laivankohendusen tegimel.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Location Of Tolyatti (Samara Oblast).svg|thumb|left|250px|Lidnümbrikon sijaduz agjas vn 2010 kartal]]
Lidn sijadase ümbärdajan rajonan keskuzpalan pohjoižes, seižub 90 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Pened manrehkaidused oleldas lidnas paksus (vl 2008 — 41 vähemb mi koumeballašt).

Matkad [[Samar]]hasai om seičemekümne kilometrad jogedme mödvedhe vai suvipäivnouzmha orhal. Lähembaine lidn om [[Žigulövsk]] suvhe, Volgan vastrandal.

Klimat om [[ven vö|ven]] kontinentaline, pehmdase [[Kuibiševan vezivaradim]]el. Voden keskmäine lämuz om +5,4 C°, kezakun-elokun +18,6..+20,9 C°, tal'vkun-uhokun −7,4..−10,6 C°. Ekstremumad oma −43 C° (viluku) i +40,5 C° (heinku, eloku). Kezaaigan minimum om −2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +7 C° (tal'vku, uhoku). Ei olele haloid heinkus vaiše (minimum om +5 C°). Paneb sadegid 484 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (48..59 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (22..31 mm kus). Lumikatken keskmäine korktuz om 33 sm tal'vaigan. Il'man relätivine nepsuz vajehtase kuidme 55..70 % röunoiš kezaaigan, 80..85 % tal'vel.

== Tobmuz ==
[[Fail:Районы Тольятти.png|thumb|left|250px|Lidnan administrativižed rajonad: (vn 2017 kart)&lt;br&gt;{{legend|yellow|Komsomol'skii rajon}} {{legend|Orange|Keskuzrajon}} {{legend|fuchsia|Avtozavodskii rajon}}]]
Tol'jatti om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.

Lidn jagase koumeks rajonaks (ristitišton lugu [[Venäman rahvahanlugemine (2010)|vn 2010 rahvahanlugemižen]] mödhe):
* [[Avtozavodskii rajon (Tol'jatti)|Avtozavodskii-rajon]] (vai Uz' lidn) — 441 559 eläjad
* [[Komsomol'skii rajon (Tol'jatti)|Komsomol'skii-rajon]] (vai Komsomol'sk) — 118 250 eläjad
* [[Keskuzrajon (Tol'jatti)|Keskuzrajon]] (vai Vanh lidn) — 159 837 eläjad

Lidnümbrikon tobmuden pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnümbrikon pämez' om Sergei Antašev (sulaku 2017 — keväz'ku 2021). Lidnan Duman ezimez' om Sergei Ruzanov vn 2023 redukuspäi. Edeline Duman ezimez' om Nikolai Ostudin (tal'vku 2018 — reduku 2023).

== Eläjad ==
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 719 632 ristitud, vn 2021 — 684 709 ristitud. Kaik 710 567 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 724 300 eläjad vl 2001.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010): [[venälaižed]] — 83,0 %, [[totarlaižed]] — 4,0 %, [[ukrainalaižed]] — 2,0 %, [[mordvinalaižed]] — 1,7 %, [[čuvašalaižed]] — 1,6 %, [[azerbaidžanlaižed]] — 0,7 %, [[armenijalaižed]] — 0,6 %, [[uzbekad]] — 0,5 %, [[vaugedvenälaižed]] — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,8 %, rahvahuden ozutandata — 3,7 %.

== Openduz ==
Lapsiden opendusen aluzkundad oma päivkodid, keskškolad.

Professionaližen opendusen aluzkundad: keskopendusen 23 aluzkundad (tehnikumad, kolledžad), üläopendusen viž sijališt aluzkundad i koume filialad (Kazan', Samar, Moskv). Kaikiš znamasižemb om Tol'jattin valdkundaline universitet&lt;ref&gt;[http://tltsu.ru/ Tol'jattin valdkundaližen universitetan sait (''tltsu.ru'').] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt; (21,5 tuh. üläopenikoid vl 2020), se om sätud vl 2001 politehnižen institutan i Samaran peduniversitetan filialan ühtištusel.

== Transport ==
Avtobusad, trolleibusad, maršruttaksid i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kiruhastjad ühtenzoittas Samaranke, ezilidnelektrojonused — aglomeracijan lidnoidenke. Jogiport radab mugažo jüguiden täht. «Ural»-avtotrass ühtenzoitab Volgan randoid Žigulövskan GES:an padoseinädme.

Rahvahidenkeskeine civiline ''Kurumoč''-lendimport&lt;ref&gt;[http://kuf.aero/ Kurumoč-lendimportan sait (''kuf.aero'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}&lt;/ref&gt; (''KUF / UWWW / СКЧ'', 3 mln passažiroid vl 2019) sijadase nell'kümnes vides kilometras päivnouzmha lidnaspäi. Tehtas reisid Venäman järedoihe lidnoihe i Tümenin agjaha, Keskmeren i Suviazijan lebutahoiže, Tadžikistanha.

== Galerei ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
Administration of city, Tolyatti, Russia.JPG|Lidnan administracii (merii, 2007)
Road mark - Togliatti.jpg|Znam lidnan röunal (2009)
Preobrazhensky Sobor, Togliatti, Russia.JPG|Spasan Toižetamižen päjumalanpert', vn 2007 nägu
AvtoVAZ administration building-5389.JPG|AvtoVAZ:an administrativine sauvuz vl 2010
ToAZ - panoramio.jpg|«Toljattiazot» vl 2009
Tolyatti conservatory building 0766.JPG|Tol'jattin konservatorii (2015)
Lada Arena.jpg|«Lada Arena»-jäpert'kulu (2013)
Korpus 810.jpg|Klinine läžundkodi nomer 5 (administrativine i terapevtine korpusad, 2009)
Komsomolsky district, Tolyatti, Russia.JPG|Ird Tol'jattin [[Komsomol'skii rajon (Tol'jatti)|Komsomol'skii-rajonas]], sulaku 2005
Railway station Togliatti-4930.JPG|''Tol'jatti''-päraudtestancii vl 2010
&lt;/gallery&gt;

== Homaičendad ==
&lt;references /&gt;

== Irdkosketused ==
* [http://dumatlt.ru/ Lidnan Duman oficialine sait (''dumatlt.ru'').] {{ref-ru}}
* [http://tgl.ru/ Lidnan administracijan oficialine portal (''tgl.ru'').] {{ref-ru}} {{ref-en}}
{{Commons|Category:Tolyatti}}

{{Samaran agjan lidnad}}

[[Kategorii:Tol'jatti| ]]
[[Kategorii:Venäman lidnad]]
[[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]]
[[Kategorii:Samaran agjan lidnad]]
[[Kategorii:Samaran agjan lidnümbrikod]]
[[Kategorii:Stavropolin rajon (Samaran agj)|*]]</text>
      <sha1>pfpav38514o43dy8vl83eocc9u8sgob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manisales</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10510</id>
    <revision>
      <id>190691</id>
      <parentid>189158</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>+kart</comment>
      <origin>190691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3256" sha1="lnzoyrcwloyg7kzfbkdldoyby7jktuw" xml:space="preserve">{{Eländpunkt
 | Nimi = Manisales&lt;br /&gt;Manizales
 | Lidnanznam = Coat of Arms of Manizales.svg
 | Flag = Flag of Manizales (Caldas).svg
 | Lidnanznam text = Manisalesan lidnanznam
 | Flag text = Manisalesan flag
 | Valdkund = Kolumbii
 | Eläjiden lugu = 454,077
 | Voz' = 2022
 | Pind = 571.84
 | Fail = Manizales Montage L.jpg
 | Pämez' = Karlos Mario Marin Korrea&lt;br/&gt;(2020−2023,&lt;br/&gt;''Carlos Mario Marín Correa'')
 | Telefonkod = +57-6
 | Aigvö = [[UTC]]−5
}}
[[Fail:Map of Manizales.svg|thumb|left|250px|Lidnan kart (2023)]]
'''Manisales''' ({{lang-es|Manizales}} [maniˈsales]) om lidn [[Kolumbii|Kolumbijan]] keskuzpalan päivlaskmas. Se om [[Kal'das]]-agjan (departamentan) administrativižeks keskuseks da palaks.

== Istorii ==
Eländpunktan aluz om pandud vl 1849.

Manisales om [[kofe]]n kazvatandan znamasine keskuz. Valdkundan kahtenz' üläopendusen keskuz, seičeme universitetad oma päfateroid vai palakundoid siš, läz 30 tuhad üläopenikoid. Nece tegimišt šingotase ezilidnoiš: [[metallurgii]], kengiden i räzinan pästand, pezendabutusiden tehmine, sömtegimišt (kofen sortiruind i pakuitez, šokolad, likörad), programholitusen edheotandad. Tetab Suviamerikas [[futbol]]an keskuz, Palogrande-stadion mülütab 30 tuhad kacujid.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Colombia - Caldas - Manizales.svg|thumb|left|250px|Lidnan i sen municipalitetan sijaduz Kal'das-agjas (2011)]]
Lidn sijadase Činčin-jogen basseinas, [[Andad|Andiden]] pautkil, 2160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Andiden kaikiš korktemb [[Nevado-del'-Ruis]]-vulkan (5321 m) om nell'kümnes kilometras pohjoižhe lidnaspäi, se om väges, manrehkaidused i reduvalud oma paksud.

Klimat om [[subtropine vö|subtropine]] korktoiden mägiden, pil'vekaz vodes läbi, lähižed madalambad tahondad elädas [[ekvatorialine vö|ekvatorialižes]] klimatas. Kun keskmäine lämuz om +16,6..+17,2 C° voden aigan. Ekstremumad oma +1,3 C° (reduku) i +32,0 C° (semendku). Paneb sadegid 1583 mm vodes, kuivamb heinkus-elokus (74 mm kus), vihmoiden kaks' päd: redukus (209 mm kus) i sulakus (176 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 81..86 % röunoiš voden aigan.

== Eläjad ==
Vl 2015 lidnan municipalitetan eläjiden lugu oli 396,102 ristitud 571,84 km² pindal. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 580 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke (2018).

== Galerei ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot;&gt;
Foto alcaldía de manizales.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2023)
Catedral de Manizales.jpg|Jumalanmaman Rozarijan bazilikjumalanpert' (katoline, saudihe vll 1928−1939), vn 2010 nägu
Udecaldas-Manizales.JPG|Kal'dasan universitet (2007. voz' vai sen aigemba)
Cable Aéreo Manizales.JPG|Kervačten üks' stancijoišpäi vl 2013
&lt;/gallery&gt;

== Sebruzlidnad ==
* {{ARG|#}} [[Rosario (Argentin)|Rosario]], [[Argentin]] (vspäi 1998)
* {{MEX|#}} [[San Luis Potosi (lidn)|San Luis Potosi]]-lidn, [[San Luis Potosi (štat)|San Luis Potosi]]-štat, [[Meksik]] (vn 2012 sulakun 25. päiväspäi)

== Irdkosketused ==
* [http://www.manizales.gov.co/ Lidnan oficialine sait (''manizales.gov.co'').] {{ref-es}}
{{Commons|Manizales}}

[[Kategorii:Kolumbijan lidnad]]
[[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]]
[[Kategorii:Kal'das|*]]</text>
      <sha1>lnzoyrcwloyg7kzfbkdldoyby7jktuw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pereir (lidn)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10512</id>
    <revision>
      <id>190692</id>
      <parentid>184997</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>formitez, +kart</comment>
      <origin>190692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4529" sha1="np6snh0c9ivj20hb2g2ie5eo4edf5a1" xml:space="preserve">{{Eländpunkt
 | Nimi = Pereir&lt;br /&gt;Pereira
 | Lidnanznam = Escudo de Pereira.svg
 | Flag = Flag of Pereira (Risaralda).svg
 | Lidnanznam text = Pereiran lidnanznam
 | Flag text = Pereiran flag
 | Valdkund = Kolumbii
 | Eläjiden lugu = 477,027
 | Voz' = 2020
 | Pind = 702
 | Fail = Alto del Nudo - Pereira.jpg
 | Pämez' = Maurisio Salazar Pelaes&lt;br/&gt;(viluku 2024 — tal'vku 2027,&lt;br/&gt;''Mauricio Salazar Peláez'')
 | Telefonkod = +57-6
 | Aigvö = [[UTC]]−5
}}
'''Pereir''' ({{lang-es|Pereira}} [peˈɾejɾa]) om lidn [[Kolumbii|Kolumbijan]] päivlaskmas. Se om [[Risaral'd]]-agjan (departmentan) administrativine keskuz i sen üks' 14 municipalitetaspäi, valdkundan [[kofe]]n kazvatusen tahondan kaikiš suremb lidn.

== Istorii ==
Edel ispanijalaižiden tulendad tahond oli elänzoittud Kimbaja-kul'turan indejalaižil, hö sädiba tegesid kuldaspäi. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1863 30. päiväl elokud. Lidn om nimitadud Francisko Pereira Martines-manpidajan (1783−1863) mödhe.

Pereir šingotase industrijal ([[alüminii|alüminijasižed]] tegesed, [[motocikl]]ad), regionan logistikal i torguindal, kofen ümbriradmižel, lebuturizmal.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Mapa de Risaralda (político).svg|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz valdkundas i Risaral'd-agjan municipalitetoiden kartal (2015)]]
Lidn sijadase agjan suves, [[Andad|Andiden]] ezimägištol, 1411 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Otun-järven randal.

Lähembaižed sured lidnad oma [[Armenii (lidn, Kindio, Kolumbii)|Armenii]] koumekümne kilometrad suvhe orhal vai 45 km avtol i [[Manisales]] 35 km suvipäivnouzmha orhal vai 47 km avtoteidme. Matkad [[Bogota]]-pälidnhasai om 177 km päivnouzmha orhal vai 315 km avtoteil.

Municipalitet levigandeb 702 km² pindal, jagase 19 nimitadud lidnrajonaks i 12 külärajonaks. Sen klimatan järgenduz pindan mödhe: läm' 9,9 %, ven 60,7 %, vilu 11,5 %, al'pižen tundran ({{lang-es|páramo}}) 17,7 %.

Klimat Matekanj-lendimportan rajonas (1346 m ü.m.t.) om [[tropikad|tropine]] vihmmecoiden, pil'vekaz vodes läbi. Kun keskmäine lämuz om +20,9..+22,0 C°. Ekstremumad oma +10,0 C° i +37,0 C° (molembad oleliba läz kaikuččes kus). Paneb sadegid 2 460 mm vodes, vähemba vilukus-uhokus i heinkus-elokus (128..151 mm kus), enamba keväz'kus-semendkus (245..261 mm kus) i redukus-kül'mkus (282..302 mm kus). Il'man keskmäine relätivine nepsuz vajehtase kuidme 74..79 % röunoiš vodes läbi.

== Tobmuz ==
Lidnan tobmuden pämez' om alkal'd ({{lang-es|Alcalde de Pereira}}). Vll 1901−1987 vahvištadihe mest sihe radnikusele ühteks vodeks. Vspäi 1988 kaik lidnalaižed valitas alkal'dad: vll 1988 i 1990 kahteks vodeks, vll 1992−2001 koumeks vodeks, i vspäi 2004 alkal'dan valdatusiden strok om nell' vot. Edeline lidnan pämez' om Karlos Al'berto Maja Lopes (''Carlos Alberto Maya López'', viluku 2020 — tal'vku 2023).

== Eläjad ==
Vl 2017 lidnan eläjiden lugu oli 474 335 ristitud. Läz 700 tuhad ristituid om ezilidnoidenke, Pereir sädab konurbacijad [[Doskebradas]]-lidnanke lähižen municipalitetan territorijal.

Kaikiš enamba levitadud religii om [[katoline jumalankodikund|katolicizm]]. Om [[protestantizm]]an pühäpertid mugažo.

Kaik om kümne universitetad vai niiden filialad ratas lidnas, niiden keskes oma Pereiran tehnologine universitet&lt;ref&gt;[http://utp.edu.co/ Pereiran tehnologižen universitetan sait (''utp.edu.co'').] {{ref-es}}&lt;/ref&gt; ({{lang-es|Universidad Tecnológica de Pereira}}, radaškanzi vl 1961, 18,5 tuh. üläopenikoid vl 2018) i Pereiran katoline universitet.

== Transport ==
Avtobusad (kümnikad maršrutoid ezilidnoidenke), kiruhavtobusoiden ''Megabús''-sistem (kahtenz' mugoine valdkundas, radab vspäi 2006) i ''Megacable''-kervačte (3,4 km pitte, nell' stancijad) oma kundaližeks transportaks lidnas.

Rahvahidenkeskeine civiline ''Matekanj''-lendimport&lt;ref&gt;[http://aeromate.gov.co/ Rahvahidenkeskeižen Matekanj-lendimportan sait (''aeromate.gov.co'').] {{ref-es}}&lt;/ref&gt; ({{lang-es|Aeropuerto Internacional Matecaña}}, ''PEI / SKPE'', 1,8 mln passažiroid vl 2020) sijadase kahtes kilometras päivlaskmha lidnan pertištospäi. Tehtas reisid [[Panam (lidn)|Panamha]] i sezonižid reisid [[Nju Jork]]ha, om äi reisid Kolumbijan lidnoidme.

== Homaičendad ==
&lt;references /&gt;

== Irdkosketused ==
* [http://pereira.gov.co/ Lidnan oficialine sait (''pereira.gov.co'').] {{ref-es}}
{{Commons|Pereira}}

[[Kategorii:Kolumbijan lidnad]]
[[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]]
[[Kategorii:Risaral'd|*]]</text>
      <sha1>np6snh0c9ivj20hb2g2ie5eo4edf5a1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>190693</id>
      <parentid>190692</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>190693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4601" sha1="s6i1filj8sl60euwos890gyi7lpv9fy" xml:space="preserve">{{Eländpunkt
 | Nimi = Pereir&lt;br /&gt;Pereira
 | Lidnanznam = Escudo de Pereira.svg
 | Flag = Flag of Pereira (Risaralda).svg
 | Lidnanznam text = Pereiran lidnanznam
 | Flag text = Pereiran flag
 | Valdkund = Kolumbii
 | Eläjiden lugu = 477,027
 | Voz' = 2020
 | Pind = 702
 | Fail = Alto del Nudo - Pereira.jpg
 | Pämez' = Maurisio Salazar Pelaes&lt;br/&gt;(viluku 2024 — tal'vku 2027,&lt;br/&gt;''Mauricio Salazar Peláez'')
 | Telefonkod = +57-6
 | Aigvö = [[UTC]]−5
}}
'''Pereir''' ({{lang-es|Pereira}} [peˈɾejɾa]) om lidn [[Kolumbii|Kolumbijan]] päivlaskmas. Se om [[Risaral'd]]-agjan (departmentan) administrativine keskuz i sen üks' 14 municipalitetaspäi, valdkundan [[kofe]]n kazvatusen tahondan kaikiš suremb lidn.

== Istorii ==
Edel ispanijalaižiden tulendad tahond oli elänzoittud Kimbaja-kul'turan indejalaižil, hö sädiba tegesid kuldaspäi. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1863 30. päiväl elokud. Lidn om nimitadud Francisko Pereira Martines-manpidajan (1783−1863) mödhe.

Pereir šingotase industrijal ([[alüminii|alüminijasižed]] tegesed, [[motocikl]]ad), regionan logistikal i torguindal, kofen ümbriradmižel, lebuturizmal.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Mapa de Risaralda (político).svg|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz valdkundas i Risaral'd-agjan municipalitetoiden kartal (2015)]]
Lidn sijadase agjan suves, [[Andad|Andiden]] ezimägištol, 1411 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Otun-järven randal.

Lähembaižed sured lidnad oma [[Armenii (lidn, Kindio, Kolumbii)|Armenii]] koumekümne kilometrad suvhe orhal vai 45 km avtol i [[Manisales]] 35 km suvipäivnouzmha orhal vai 47 km avtoteidme. Matkad [[Bogota]]-pälidnhasai om 177 km päivnouzmha orhal vai 315 km avtoteil.

Municipalitet levigandeb 702 km² pindal, jagase 19 nimitadud lidnrajonaks i 12 külärajonaks. Sen klimatan järgenduz pindan mödhe: läm' 9,9 %, ven 60,7 %, vilu 11,5 %, al'pižen tundran ({{lang-es|páramo}}) 17,7 %.

Klimat Matekanj-lendimportan rajonas (1346 m ü.m.t.) om [[tropikad|tropine]] vihmmecoiden, pil'vekaz vodes läbi. Kun keskmäine lämuz om +20,9..+22,0 C°. Ekstremumad oma +10,0 C° i +37,0 C° (molembad oleliba läz kaikuččes kus). Paneb sadegid 2 460 mm vodes, vähemba vilukus-uhokus i heinkus-elokus (128..151 mm kus), enamba keväz'kus-semendkus (245..261 mm kus) i redukus-kül'mkus (282..302 mm kus). Il'man keskmäine relätivine nepsuz vajehtase kuidme 74..79 % röunoiš vodes läbi.

== Tobmuz ==
[[Fail:Comunas de Pereira.svg|thumb|left|250px|Pereiran kundad (2023)]]
Lidnan tobmuden pämez' om alkal'd ({{lang-es|Alcalde de Pereira}}). Vll 1901−1987 vahvištadihe mest sihe radnikusele ühteks vodeks. Vspäi 1988 kaik lidnalaižed valitas alkal'dad: vll 1988 i 1990 kahteks vodeks, vll 1992−2001 koumeks vodeks, i vspäi 2004 alkal'dan valdatusiden strok om nell' vot. Edeline lidnan pämez' om Karlos Al'berto Maja Lopes (''Carlos Alberto Maya López'', viluku 2020 — tal'vku 2023).

== Eläjad ==
Vl 2017 lidnan eläjiden lugu oli 474 335 ristitud. Läz 700 tuhad ristituid om ezilidnoidenke, Pereir sädab konurbacijad [[Doskebradas]]-lidnanke lähižen municipalitetan territorijal.

Kaikiš enamba levitadud religii om [[katoline jumalankodikund|katolicizm]]. Om [[protestantizm]]an pühäpertid mugažo.

Kaik om kümne universitetad vai niiden filialad ratas lidnas, niiden keskes oma Pereiran tehnologine universitet&lt;ref&gt;[http://utp.edu.co/ Pereiran tehnologižen universitetan sait (''utp.edu.co'').] {{ref-es}}&lt;/ref&gt; ({{lang-es|Universidad Tecnológica de Pereira}}, radaškanzi vl 1961, 18,5 tuh. üläopenikoid vl 2018) i Pereiran katoline universitet.

== Transport ==
Avtobusad (kümnikad maršrutoid ezilidnoidenke), kiruhavtobusoiden ''Megabús''-sistem (kahtenz' mugoine valdkundas, radab vspäi 2006) i ''Megacable''-kervačte (3,4 km pitte, nell' stancijad) oma kundaližeks transportaks lidnas.

Rahvahidenkeskeine civiline ''Matekanj''-lendimport&lt;ref&gt;[http://aeromate.gov.co/ Rahvahidenkeskeižen Matekanj-lendimportan sait (''aeromate.gov.co'').] {{ref-es}}&lt;/ref&gt; ({{lang-es|Aeropuerto Internacional Matecaña}}, ''PEI / SKPE'', 1,8 mln passažiroid vl 2020) sijadase kahtes kilometras päivlaskmha lidnan pertištospäi. Tehtas reisid [[Panam (lidn)|Panamha]] i sezonižid reisid [[Nju Jork]]ha, om äi reisid Kolumbijan lidnoidme.

== Homaičendad ==
&lt;references /&gt;

== Irdkosketused ==
* [http://pereira.gov.co/ Lidnan oficialine sait (''pereira.gov.co'').] {{ref-es}}
{{Commons|Pereira}}

[[Kategorii:Kolumbijan lidnad]]
[[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]]
[[Kategorii:Risaral'd|*]]</text>
      <sha1>s6i1filj8sl60euwos890gyi7lpv9fy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>190694</id>
      <parentid>190693</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>190694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4643" sha1="eiw13en4kdo0ks2jiwvfz7bm4tcie65" xml:space="preserve">{{Eländpunkt
 | Nimi = Pereir&lt;br /&gt;Pereira
 | Lidnanznam = Escudo de Pereira.svg
 | Flag = Flag of Pereira (Risaralda).svg
 | Lidnanznam text = Pereiran lidnanznam
 | Flag text = Pereiran flag
 | Valdkund = Kolumbii
 | Eläjiden lugu = 477,027
 | Voz' = 2020
 | Pind = 702
 | Fail = Alto del Nudo - Pereira.jpg
 | Pämez' = Maurisio Salazar Pelaes&lt;br/&gt;(viluku 2024 — tal'vku 2027,&lt;br/&gt;''Mauricio Salazar Peláez'')
 | Telefonkod = +57-6
 | Aigvö = [[UTC]]−5
}}
'''Pereir''' ({{lang-es|Pereira}} [peˈɾejɾa]) om lidn [[Kolumbii|Kolumbijan]] päivlaskmas. Se om [[Risaral'd]]-agjan (departmentan) administrativine keskuz i sen üks' 14 municipalitetaspäi, valdkundan [[kofe]]n kazvatusen tahondan kaikiš suremb lidn.

== Istorii ==
Edel ispanijalaižiden tulendad tahond oli elänzoittud Kimbaja-kul'turan indejalaižil, hö sädiba tegesid kuldaspäi. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1863 30. päiväl elokud. Lidn om nimitadud Francisko Pereira Martines-manpidajan (1783−1863) mödhe.

Pereir šingotase industrijal ([[alüminii|alüminijasižed]] tegesed, [[motocikl]]ad), regionan logistikal i torguindal, kofen ümbriradmižel, lebuturizmal.

== Geografijan andmused ==
[[Fail:Mapa de Risaralda (político).svg|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz valdkundas i Risaral'd-agjan municipalitetoiden kartal (2015)]]
Lidn sijadase agjan suves, [[Andad|Andiden]] ezimägištol, 1411 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Otun-järven randal.

Lähembaižed sured lidnad oma [[Doskebradas]] ani pohjoižpäivnouzmha, [[Armenii (lidn, Kindio, Kolumbii)|Armenii]] koumekümne kilometrad suvhe orhal vai 45 km avtol i [[Manisales]] 35 km suvipäivnouzmha orhal vai 47 km avtoteidme. Matkad [[Bogota]]-pälidnhasai om 177 km päivnouzmha orhal vai 315 km avtoteil.

Municipalitet levigandeb 702 km² pindal, jagase 19 nimitadud lidnrajonaks i 12 külärajonaks. Sen klimatan järgenduz pindan mödhe: läm' 9,9 %, ven 60,7 %, vilu 11,5 %, al'pižen tundran ({{lang-es|páramo}}) 17,7 %.

Klimat Matekanj-lendimportan rajonas (1346 m ü.m.t.) om [[tropikad|tropine]] vihmmecoiden, pil'vekaz vodes läbi. Kun keskmäine lämuz om +20,9..+22,0 C°. Ekstremumad oma +10,0 C° i +37,0 C° (molembad oleliba läz kaikuččes kus). Paneb sadegid 2 460 mm vodes, vähemba vilukus-uhokus i heinkus-elokus (128..151 mm kus), enamba keväz'kus-semendkus (245..261 mm kus) i redukus-kül'mkus (282..302 mm kus). Il'man keskmäine relätivine nepsuz vajehtase kuidme 74..79 % röunoiš vodes läbi.

== Tobmuz ==
[[Fail:Comunas de Pereira.svg|thumb|left|250px|Pereiran kundad (2023)]]
Lidnan tobmuden pämez' om alkal'd ({{lang-es|Alcalde de Pereira}}). Vll 1901−1987 vahvištadihe mest sihe radnikusele ühteks vodeks. Vspäi 1988 kaik lidnalaižed valitas alkal'dad: vll 1988 i 1990 kahteks vodeks, vll 1992−2001 koumeks vodeks, i vspäi 2004 alkal'dan valdatusiden strok om nell' vot. Edeline lidnan pämez' om Karlos Al'berto Maja Lopes (''Carlos Alberto Maya López'', viluku 2020 — tal'vku 2023).

== Eläjad ==
Vl 2017 lidnan eläjiden lugu oli 474 335 ristitud. Läz 700 tuhad ristituid om ezilidnoidenke, Pereir sädab konurbacijad [[Doskebradas]]-lidnanke lähižen municipalitetan territorijal.

Kaikiš enamba levitadud religii om [[katoline jumalankodikund|katolicizm]]. Om [[protestantizm]]an pühäpertid mugažo.

Kaik om kümne universitetad vai niiden filialad ratas lidnas, niiden keskes oma Pereiran tehnologine universitet&lt;ref&gt;[http://utp.edu.co/ Pereiran tehnologižen universitetan sait (''utp.edu.co'').] {{ref-es}}&lt;/ref&gt; ({{lang-es|Universidad Tecnológica de Pereira}}, radaškanzi vl 1961, 18,5 tuh. üläopenikoid vl 2018) i Pereiran katoline universitet.

== Transport ==
Avtobusad (kümnikad maršrutoid ezilidnoidenke), kiruhavtobusoiden ''Megabús''-sistem (kahtenz' mugoine valdkundas, radab vspäi 2006) i ''Megacable''-kervačte (3,4 km pitte, nell' stancijad) oma kundaližeks transportaks lidnas.

Rahvahidenkeskeine civiline ''Matekanj''-lendimport&lt;ref&gt;[http://aeromate.gov.co/ Rahvahidenkeskeižen Matekanj-lendimportan sait (''aeromate.gov.co'').] {{ref-es}}&lt;/ref&gt; ({{lang-es|Aeropuerto Internacional Matecaña}}, ''PEI / SKPE'', 1,8 mln passažiroid vl 2020) sijadase kahtes kilometras päivlaskmha lidnan pertištospäi. Tehtas reisid [[Panam (lidn)|Panamha]] i sezonižid reisid [[Nju Jork]]ha, om äi reisid Kolumbijan lidnoidme.

== Homaičendad ==
&lt;references /&gt;

== Irdkosketused ==
* [http://pereira.gov.co/ Lidnan oficialine sait (''pereira.gov.co'').] {{ref-es}}
{{Commons|Pereira}}

[[Kategorii:Kolumbijan lidnad]]
[[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]]
[[Kategorii:Risaral'd|*]]</text>
      <sha1>eiw13en4kdo0ks2jiwvfz7bm4tcie65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lodu kävutajas:Nevet217</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41622</id>
    <revision>
      <id>190685</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>Tehtud lehtpol' &quot;{{hello}} -- ~~~~&quot;</comment>
      <origin>190685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="d8n0pohnsi5rz1qsu6szpcehderms6b" xml:space="preserve">{{hello}} -- [[Kävutai:Motoranger|Motoranger]] ([[Lodu kävutajas:Motoranger|pagišta]]) 23. reduku 2026, kell 16:47 (MSK)</text>
      <sha1>d8n0pohnsi5rz1qsu6szpcehderms6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Motd/2026-12-07</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41623</id>
    <revision>
      <id>190687</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>Tehtud lehtpol' &quot;Simple Meal Prep Strategies 2026.webm&quot;</comment>
      <origin>190687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="0opjcg76tlucsnvjuplvcrplpydvdqw" xml:space="preserve">Simple Meal Prep Strategies 2026.webm</text>
      <sha1>0opjcg76tlucsnvjuplvcrplpydvdqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Motd/2026-12-08</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41624</id>
    <revision>
      <id>190688</id>
      <timestamp>2026-10-23T13:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>Tehtud lehtpol' &quot;(Brud-) Polska efter Janersa Per Hansa (Janissa Per Hansson) - SMV - SVA BB 5388 08.wav&quot;</comment>
      <origin>190688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="dybds4tjiqknd94ivy5saluvwj834p2" xml:space="preserve">(Brud-) Polska efter Janersa Per Hansa (Janissa Per Hansson) - SMV - SVA BB 5388 08.wav</text>
      <sha1>dybds4tjiqknd94ivy5saluvwj834p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Potd/2027-10-08 (vep)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41625</id>
    <revision>
      <id>190689</id>
      <timestamp>2026-10-24T07:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>kuvan ümbrikirjutand</comment>
      <origin>190689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="368" sha1="miq27xzuunypwk5pqo86whwauho6r91" xml:space="preserve">Ph. Vikentii Saragosalaižen jumalanpert' ({{lang-nl|Vincentiuskerk}}, om avaitud 15. voz'sadaspäi, Alamaiden protestantine jumalankodikund) Rordageizüm-žilos ({{lang-fy|Reduzum}}, {{lang-nl|Roordahuizum}}), [[Leuvarden]]an municipalitet, [[Frislandii]]-agjan keskuzpala, [[Alamad]], 23. keväz'ku 2026&lt;noinclude&gt;
[[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>miq27xzuunypwk5pqo86whwauho6r91</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Šablon:Potd/2027-10-09 (vep)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>41626</id>
    <revision>
      <id>190690</id>
      <timestamp>2026-10-24T07:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Motoranger</username>
        <id>10577</id>
      </contributor>
      <comment>kuvan ümbrikirjutand</comment>
      <origin>190690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="434" sha1="62b5wjmdl54i2w8ns4kabjwljt5ct1f" xml:space="preserve">Ročinman ''LKAB''-kaivuzkompanijan ''LKAB Malmtrafik AB''-edheotandan ''IORE''-klassan 133 «Kopparåsen»- (Kopparosen) i 105 «Narvik»-elektrovedimed ajadas pall'ast [[jonuz|jonust]] (kivendota) pidust' [[Torneträsk]]-järved Kaisepakte- i Stenbaken-eländpunktoiden keskes, [[Kirun]]an municipalitet, [[Ročinma]]n pohjoine Norvegijan röunanno, 19. sügüz'ku 2022&lt;noinclude&gt;
[[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>62b5wjmdl54i2w8ns4kabjwljt5ct1f</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>