Wikibooks
viwikibooks
https://vi.wikibooks.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh
MediaWiki 1.48.0-wmf.4
first-letter
Phương tiện
Đặc biệt
Thảo luận
Thành viên
Thảo luận Thành viên
Wikibooks
Thảo luận Wikibooks
Tập tin
Thảo luận Tập tin
MediaWiki
Thảo luận MediaWiki
Bản mẫu
Thảo luận Bản mẫu
Trợ giúp
Thảo luận Trợ giúp
Thể loại
Thảo luận Thể loại
Chủ đề
Thảo luận Chủ đề
Trẻ em
Thảo luận Trẻ em
Nấu ăn
Thảo luận Nấu ăn
TimedText
TimedText talk
Mô đun
Thảo luận Mô đun
Sự kiện
Thảo luận Sự kiện
Công thức điện tử
0
19410
543700
515225
2026-11-10T17:00:04Z
~2026-59885-67
19817
/* Điện */
543700
wikitext
text/x-wiki
Sách công thức tóan điện tử
==Điện ==
:{|width=100%
|-
| [[Điện DC]] || [[hình]] || <math>v(t) = V</math>
|-
| [[Điện AC]] || [[hình]] || <math>v(t) = V sin \omega t</math>
|-
|}
==Điện và vật dẩn điện==
:{|width=100%
|-
| Điện DC || [[hình]] || <math>R = \frac{V}{I}</math><br> <math>G = \frac{I}{V}</math>
|-
| Điện AC || [[hình]] || <math>X = \frac{v(t)}{i(t)}</math><br> <math>Z = R \pm X</math>
|-
|}
===Điện nguồn===
====DC====
:<math>I = \frac{Q}{t}</math>
:<math>Q = I t</math>
:<math>V = \frac{W}{Q}</math>
:<math>W = Q V</math>
:<math>E = \frac{W}{t} = \frac{Q V}{t} = I V</math>
====AC====
:<math>i(t) = \frac{d}{dt}Q(t) </math>
:<math>Q(t) = \int i(t) dt</math>
:<math>v(t) = \frac{d}{dt} \frac{W(t)}{Q(t)} </math>
:<math>W(t) = \int v(t)Q(t) = \int v(t)i(t) dt</math>
:<math>E(t) = \frac{d}{dt} W(t)= \frac{d}{dt} \int v(t)i(t) dt</math>
===Điện trở===
====DC====
:[[Hình:Resistor.gif|100px]]
Điện trở kháng
: <math>R = \frac{V}{I} = \rho \frac{l}{A} = \frac{1}{G} </math>
Điện dẩn
: <math>G = \frac{I}{V} = \sigma \frac{A}{l} = \frac{1}{R} </math>
Điện thế
: <math>V = I R = \frac{I}{G}</math>
Dòng điện
: <math>I = V G = \frac{V}{R} </math>
====AC====
Dòng điện
: <math>i(t) = \frac{v(t)}{X} </math>
Điện thế
: <math>v(t) = i(t)X</math>
Điện ứng
: <math>X = \frac{v(t)}{i(t)}</math>
Điện kháng
: <math>Z = R + X = R \angle 0 = R = r</math>
Điện từ cảm
: <math>B= L i = \frac{\mu}{A} i = \frac{\mu}{2 \pi r} i </math>
Từ dung
: <math>L= \frac{B}{i} = \frac{\mu}{A} = \frac{\mu}{2 \pi r} </math>
Năng lượng nhiệt nội, nhiệt sinh trong điện trở khi điện trở dẩn điện . Năng lượng điện thất thoát dưới dạng nhiệt
: <math>W_i = i^2 R(T) </math>
: <math>R(T) = R_o + nT </math>
: <math>R(T) = R_o e^{nT} </math>
Năng lượng điện truyền với thất thoát dưới dạng nhiệt
: <math>W = W_v - W_i = iv - i^2 R(T) = i [v - i R(T)] </math>
Năng lượng nhiệt ngoại ,Năng lượng nhiệt tỏa vào môi trường xung quanh
: <math>W_e = pv = m C \Delta T </math>
: <math>v = \frac{m C \Delta T}{p} </math>
: <math>C = \frac{pv}{m \Delta T} </math>
: <math>m = p \frac{v}{C \Delta T} = p \lambda </math>
: <math>p = m \frac{C \Delta T}{v} = \frac{m}{\lambda}</math>
: <math>\lambda = \frac{C \Delta T}{v} = \frac{m}{p}</math>
=== từ===
====DC====
:<math>B = LI = \frac{N \mu}{l} I</math>
:<math>I = \frac{B}{L}</math>
:<math>L = \frac{B}{I} = \frac{N \mu}{l}</math>
===AC===
Dòng điện
: <math>i(t) = L \frac{d}{dt} i(t)</math>
Điện thế
: <math>v(t) = \frac{1}{L} \int v(t) dt</math>
Điện ứng
: <math>X = \frac{v(t)}{i(t)}</math>
Điện kháng
: <math>Z = R + X = R \angle 0 + \omega L \angle 90 = R + j \omega L = sL</math>
Điện từ cảm
: <math>B= L i = \frac{\mu}{A} i = \frac{N \mu}{l} i </math>
Từ dung
: <math>L= \frac{B}{i} = \frac{\mu}{A} = \frac{N \mu}{l} </math>
Năng lượng nhiệt nội, nhiệt sinh trong điện trở khi điện trở dẩn điện . Năng lượng điện thất thoát dưới dạng nhiệt
: <math>W_i = \int B di = \int Li di = \frac{1}{2} L i^2 </math>
Năng lượng nhiệt ngoại ,Năng lượng nhiệt tỏa vào môi trường xung quanh
: <math>W_e = pv = p \omega = p \sqrt{\frac{1}{\mu \epsilon}} = p C = p \lambda f = h f </math>
: <math>h = p \lambda </math>
: <math>p = \frac{h}{\lambda} </math>
: <math>\lambda = \frac{h}{p}{v} = \frac{C}{f}</math>
===Tụ điện===
====DC====
:<math>Q = CV = \epsilon \frac{A}{l} V = C E l </math>
:<math>V = \frac{Q}{C}</math>
:<math>C = \frac{Q}{V} = \epsilon \frac{A}{l}</math>
====AC====
===Diot===
====DC====
====AC====
:{|width=100%
|-
| '''Linh kiện điện tử ''' || '''Điện DC ''' || '''Điện AC'''
|-
| [[Điot]]<br>'''+''' [[Image:Diode symbol.svg]] '''--''' <br>[[File:V-a_characteristic_diodes_si_ge.svg|200px]] || <br>V<sub>i</sub> -----|>|----- V<sub>o</sub> . <math>V_o = V_i - V_d</math><br> V<sub>i</sub> -----|<|----- V<sub>o</sub> . <math>V_o = 0</math> || <br>V<sub>i</sub> -----|>|----- V<sub>o</sub> . Nửa sóng cộng V<sub>i</sub><br> V<sub>i</sub> -----|<|----- V<sub>o</sub> . Nửa sóng trừ V<sub>i</sub>
|-
|}
===Trăng si tơ===
:NPN - [[Image:BJT_symbol_PNP.svg|50px]]
:PNP - [[Image:BJT symbol NPN.svg|50px]]<br>
====Tính chất IV====
: [[File:Current-Voltage_relationship_of_BJT.png|400px]]
====DC====
Trang si tơ không dẩn điện khi
:V<sub>B</sub> < V<sub>BE</sub>
Transistor dẩn điện khi
:V<sub>B</sub> > V<sub>BE</sub>
Khi transistor dẩn điện,
:I<sub>B</sub> ≠ 0 ,
: I<sub>E</sub> = α I<sub>B</sub> ,
:I<sub>C</sub> = β I<sub>B</sub>
====AC====
Khi mắc với điện AC
: NPN transistor cho qua nửa sóng chiều dương .
: PNP transistor cho qua nửa sóng chiều dương
===IC===
:{|width=100%
|-
| '''Linh kiện điện tử ''' || '''Điện DC ''' || '''Điện AC'''
|-
| [[IC 741]]<br>[[File:Schematics_voltampopamp.jpg|100px]] || <br>Chân của con chíp IC 741<br><br>[[Tập_tin:Generic_741_pinout_top.png|200px]]<br>1 Chỉnh Không<br>2 Chân Nhập Trừ<br>3 Chân Nhập Cộng<br>4 Chân Điện Nguồn -V <br>5 Không Dùng <br>6 Chân Xuất<br>7 Chân Điện Nguồn +V<br>8 Không Dùng || Ký hiệu<br>[[File:Opamppinouts.png|200px]] <br>[[Khuếch đại khác biệt giửa hai điện thế ]] ở cổng nhập<br><math>V_o = A (V_2 - V_1)</math><br>[[Khuếch Đại Điện Âm]]<br><math>V_o = - A V_1 . V_2 = 0</math><br>[[Khuếch Đại Điện Dương]]<br><math>V_o = A V_2 . V_1 = 0</math><br>[[So Sánh hai Điện Thế]]<br><math>V_o = 0 . V_2 = V_1 </math><br><math>V_o = V_+ . V_2 > V_1 </math><br><math>V_o = V_- . V_2 < V_1 </math><br>
|-
| [[IC 555]]<br>[[Tập tin:Signetics_NE555N.JPG|200px]] ||
Các chân của con chip IC555<br>[[Image:555 Pinout.svg|200px|Pinout diagram]]
<br> 1 . GND . Chạm đất (0 V)
<br> 2 . TRIG . OUT lên , khoảng thời gian , khi nhập dưới 1/3 ''V''<sub>CC</sub>.
<br> 3 . OUT . khởi động bởi TRIG [[Vcc|+''V''<sub>CC</sub>]] or GND.
<br>4 . {{overline|RESET}} . Khoảnh thời gian
<br>5 . CTRL . điều khiển mạch chia điện bên trong (mặc định, 2/3 ''V''<sub>CC</sub>).
<br>6 .THR . Khoảnh thời gian ngưng khi điện thế ở THR trên CTRL.
<br>7 . DIS . Xuất hở thâu ; nhả điện tụ điện
<br>8 . ''V''+, ''V''<sub>CC</sub> . Điện cấp phát 3 and 15 V.
|| [[Tập tin:NE555_Bloc_Diagram.svg|300px]]
|-
|}
==Mạch điện ==
===Mạch điện điện trở===
:{|width=100%
|-
| '''Mạch điện ''' || '''Lối mắc ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[/Mạch chia điện/]] || [[Image:Voltage_divider.svg|100px]] ||
<br><math>I = \frac{V_i}{R_2 + R_1}</math>
<br><math>V_o = I R_2 = V_i \frac{R_2}{R_2 + R_1}</math>
<br><math>\frac{V_o}{V_i} = \frac{R_2}{R_2 + R_1}</math>
<br><math>\frac{V_o}{V_i} = \frac{R_2}{R_2 + R_1}</math>
|-
| [[/Mạch T /]] || [[Image:Superposition_Example.svg|200px]] ||
<br><math>V = V_2 \frac{R_1}{R_1 + R_3} = V_1 \frac{R_1}{R_2 + R_1}</math>
<br><math>\frac{V_2}{V_1} = \frac{R_1 + R_3}{R_1} \frac{R_1}{R_2 + R_3}</math>
<br><math>\frac{V_2}{V_1} = \frac{R_1 + R_3}{R_2 + R_3}</math>
<br><math>\frac{V_2}{V_1} = \frac{R_1 + R_3}{R_2 + R_3}</math>
|-
| [[/Mạch π 2 cổng/]] || || <math>\frac{v_o}{v_i}=\frac{\frac{1}{R_3}-\frac{1}{R_2}} {\frac{1}{R_1}-\frac{1}{R_2}}</math>
|-
| [[/Mạch Nối Tiếp Song Song/]] || [[Image:Resistorscombo.png|100px]] || <math>R_{EQ} = (R_1 \| R_2) + R_3 = {R_1R_2 \over R_1 + R_2} +R_3</math>
|-
| [[/Δ - Y Hoán Chuyển/]] || [[Image:Delta-Star Transformation.svg|300px]] ||
<br><math>R_1 = \frac{R_\mathrm{a}R_\mathrm{b}}{R_\mathrm{a} + R_\mathrm{b} + R_\mathrm{c}} </math>
<br><math>R_2 = \frac{R_\mathrm{b}R_\mathrm{c}}{R_\mathrm{a} + R_\mathrm{b} + R_\mathrm{c}} </math>
<br><math>R_3 = \frac{R_\mathrm{c}R_\mathrm{a}}{R_\mathrm{a} + R_\mathrm{b} + R_\mathrm{c}} </math>
|-
| [[Y - Δ Hoán Chuyển]] || [[Image:Delta-Star Transformation.svg|300px]] || <math>R_\mathrm{a} = \frac{R_1R_2 + R_2R_3 + R_3R_1}{R_2}</math><br><math>R_\mathrm{b} = \frac{R_1R_2 + R_2R_3 + R_3R_1}{R_3}</math><br><math>R_\mathrm{c} = \frac{R_1R_2 + R_2R_3 + R_3R_1}{R_1}</math>
|-
|}
===Mạch điện RLC nối tiếp===
:{|width=100%
|-
| '''Mạch điện ''' || '''Tính chất ''' || '''Công thức '''
|-
| [[/Mạch điện RLC nối tiếp/]] || [[File:RLC_series_circuit.png|100px]] ||
<br>'''1. R≠0 và mạch điện hoạt động ở trạng thái cân bằng'''
<br><math>V_L + V_C + V_R = 0</math>
<br><math>L \frac{di}{dt} + \frac{1}{C} \int i dt + iR = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt^2} + \frac{R}{L} \frac{di}{dt} + \frac{1}{LC} i = 0</math>
<br><math>s^2 i + 2 \alpha s i + \beta i = 0</math>
<br><math>\beta=\frac{1}{T}=\frac{1}{LC}</math>
<br><math>\alpha=\beta \gamma=\frac{R}{2L}</math>
<br><math>T=LC</math>
<br><math>\gamma=RC</math>
<br><br>Nghiệm phương trình
<br> Một nghiệm thực . <math>\alpha=\beta</math> . <math>i = Ae^{-\alpha t} = A(\alpha)</math>
<br>Hai nghiệm thực . <math>\alpha>\beta</math> . <math>i = Ae^{(-\alpha \pm \sqrt{\alpha-\beta}) t}</math>
<br>Hai nghiệm phức . <math>\alpha<\beta</math> . <math>i = Ae^{(-\alpha \pm j \sqrt{\beta - \alpha}) t} = A(\alpha) Sin \omega t</math>
<br><math>A(\alpha) = Ae^{-\alpha t}</math>
<br><math>\omega=\sqrt{\beta - \alpha}</math>
<br><math>\lambda=\sqrt{\alpha - \beta}</math>
<br><br>
<br> '''2. R≠0 và mạch điện hoạt động ở trạng thái đồng bộ '''
<br><math>Z_L = -Z_C</math>
<br><math>\omega_o= \pm j \sqrt{\frac{1}{T}}</math>
<br><math>T=LC</math>
<br><math>Z_t = Z_L+Z_C+Z_R = Z_R = R</math>
<br><math>i=\frac{v}{R}</math>
<br><math>i(\omega=0)=0</math>
<br><math>i(\omega=\omega_o)=\frac{v}{R}</math>
<br><math>i(\omega=00)=0</math>
<br><br>
<br> '''3. R=0 và mạch điện hoạt động ở trạng thái cân bằng '''
<br><math>V_L + V_C = 0</math>
<br><math>L \frac{di}{dt} + \frac{1}{C} \int i dt = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt^2} + \frac{1}{LC} i = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt^2} = - \frac{1}{T} i </math>
<br><math>i = A Sin \omega t </math>
<br><math>\omega = \sqrt{\frac{1}{T}} </math>
<br><math>T=LC </math>
<br><br> '''4. R=0 và mạch điện hoạt động ở trạng thái đồng bộ '''
<br><math>Z_L = -Z_C</math>
<br><math>\omega_o= \pm j \sqrt{\frac{1}{T}}</math>
<br><math>T=LC</math>
<br><math>V_L = -V_C</math>
<br><math>v(\theta)=A Sin(\omega_o t + 2 \pi) - A Sin(\omega_o t - 2 \pi)</math>
|-
|}
===Mạch điện LC===
:{|width=100%
|-
| '''Mạch điện ''' || '''Tính chất ''' || '''Công thức '''
|-
| [[Mạch điện LC nối tiếp]] || [[Hình:RL_Series_Open-Closed.svg|100px]] ||
<br>'''Ở trạng thái cân bằng '''
<br> <math>V_L + V_C = 0</math>
<br><math>L \frac{di}{dt} + \frac{1}{C} \int i dt = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt^2} + \frac{1}{LC} i = 0</math>
<br><math>s^2i= - \frac{1}{T} i </math>
<br><math>s= \sqrt{- \frac{1}{T} } = \pm j \sqrt{ \frac{1}{T} } = \pm j \omega</math>
<br><math>i = Ae^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A Sin \omega t </math>
<br><math>\omega = \sqrt{\frac{1}{T}} </math>
<br><math>T=LC </math>
<br>''' Ở trạng thái đồng bộ '''
<br><math>Z_L = -Z_C</math>
<br><math>\omega_o= \pm j \sqrt{\frac{1}{T}}</math>
<br><math>T=LC</math>
<br><math>V_L = -V_C</math>
<br><math>v(\theta)=A Sin(\omega_o t + 2 \pi) - A Sin(\omega_o t - 2 \pi)</math>
|-
|}
===Mạch điện RL ===
:{|width=100%
|-
| '''Mạch điện điện tử ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[Mạch điện RL nối tiếp]] || [[Hình:RL_Series_Open-Closed.svg|100px]]|| <math>V_L + V_R = 0</math>
<br><math>L \frac{di}{dt} + iR = 0</math>
<br><math>\frac{di}{dt} + \frac{R}{L} i = 0</math>
<br><math>s i = - \frac{1}{T} i</math>
<br><math>s = - \frac{1}{T} = -\alpha</math>
<br><math>i(t) = Ae^{st} = Ae^{- \alpha t}</math>
<br><math>\alpha = \frac{1}{T}</math>
<br><math>T=\frac{L}{R}</math>
|-
| [[Mạch điện RL bộ lọc tần số thấp]] || [[File:BoloctansoLR2.PNG|200px]] || <br><math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{R}{R+j \omega L} = \frac{1}{1 + j \omega \frac{L}{R} } = \frac{1}{1+j \omega T}</math>
<br><math>T = \frac{L}{R}</math>
<br><math>\omega_o = \frac{1}{T}=\frac{R}{L} = 2 \pi f_o</math>
<br><math>v_o(\omega=0) = v_i</math>
<br><math>v_o(\omega=\omega_o) = \frac{v_i}{2}</math>
<br><math>v_o(\omega=00) = 0</math>
|-
| [[Mạch điện RL bộ lọc tần số cao]] ||[[Tập tin:Series-RL.svg|200px]] ||
<br><math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{j \omega L}{R + j \omega L} = \frac{j \omega \frac{L}{R}}{1 + j \omega \frac{L}{R}} = \frac{j \omega T}{1+j \omega T}</math>
<br><math>T = \frac{L}{R}</math>
<br><math>\omega_o = \frac{1}{T}=\frac{R}{L} = 2 \pi f</math>
<br><math>v_o(\omega=0) = 0</math>
<br><math>v_o(\omega=\omega_o) = \frac{v_i}{2}</math>
<br><math>v_o(\omega=0) = v_i</math>
|-
|}
===Mạch Điện RC ===
:{|width=100%
|-
| '''Mạch điện ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[/Mạch Điện RC nối tiếp /]] || <br> Mạch Điện RC nối tiếp<br>[[Image:RC switch.svg|200px]] || <math>V_C + V_R = 0</math>
<br><math>C \frac{dv}{dt} + \frac{v}{R} = 0</math>
<br><math>\frac{dv}{dt} = - \frac{1}{RC} v</math>
<br><math>sv = - \frac{1}{T} v</math>
<br><math>s = - \frac{1}{T} = -\alpha</math>
<br><math>\alpha=\frac{1}{T}</math>
<br><math>T=RC</math>
<br><math>v = Ae^{st} = Ae^{- \alpha t}</math>
|-
| [[/Mạch điện RC bộ lọc tần số thấp/]] || [[File:1st_Order_Lowpass_Filter_RC.svg|200px]] ||
<br> <math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{\frac{1}{j \omega C}}{R + \frac{1}{j \omega C}} = \frac{1}{j \omega RC + 1} = \frac{1}{1+j \omega T}</math>
<br><math>T = RC</math>
<br><math>\omega_o = \frac{1}{T}=\frac{1}{RC} = 2 \pi f</math>
<br><math>v_o(\omega=0) = v_i</math>
<br><math>v_o(\omega=\omega_o) = \frac{v_i}{2}</math>
<br><math>v_o(\omega=00) = 0</math>
|-
| [[Mạch điện RC bộ lọc tần số cao]] || [[File:High_pass_filter.svg|200px]] || <math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{R}{R+\frac{1}{j \omega C}} = \frac{j \omega CR}{1+j \omega CR} = \frac{j \omega T}{1+j \omega T}</math>
<br><math>T = RC</math>
<br><math>\omega_o = \frac{1}{T}=\frac{1}{RC}</math>
<br><math>v_o(\omega=0) = 0</math>
<br><math>v_o(\omega=\omega_o) = \frac{v_i}{2}</math>
<br><math>v_o(\omega=00) = v_i</math>
|-
|}
===Mạch điện IC===
==== Mạch điện IC 741====
:{| class="" width=100%
|-
| '''Mạch Điện''' || <math>\frac{V_o}{V_i}</math> || ''' Chức năng '''
|-
| [[Image:Opampinverting.svg|200px|Inverting amplifier]] || <math> V_\mathrm{out} = - V_\mathrm{in} \left( {R_f \over R_1} \right)</math> || Khuếch Đại Điện Âm
|-
| [[Image:Opampnoninverting.svg|200px|Non-inverting amplifier]] || <math> V_\mathrm{out} = V_\mathrm{in} \left( 1 + {R_2 \over R_1} \right)</math> || Khuếch Đại Điện Dương
|-
| [[Image:Opampvoltagefollower.svg|200px|Voltage follower]] || <math> V_\mathrm{out} = V_\mathrm{in} \!\ </math> || Dẩn Điện
|-
| [[Image:opampsumming.svg|200px|Summing amplifier]] || <math> V_\mathrm{out} = - R_\mathrm{f} \left( { V_1 \over R_1 } + { V_2 \over R_2 } + \cdots + {V_n \over R_n} \right) </math> || Khuếch Đại Tổng
|-
| [[Image:opampintegrating.svg|200px|Integrating amplifier]] || <math> V_\mathrm{out} = \int_0^t - {V_\mathrm{in} \over RC} \, dt + V_\mathrm{initial} </math> || Khuếch Đại Tích Phân
|-
| [[Image:opampdifferentiating.svg|200px|Differentiating amplifier]] || <math>V_\mathrm{out} = - RC \left( {dV_\mathrm{in} \over dt} \right)</math> || Khuếch Đại Đạo Hàm
|-
| [[Image:Opampschmitt_xcircuit.svg|200px|Schmitt trigger]] || Hysteresis from <math>\frac{-R_1}{R_2}V_{sat}</math> to <math>\frac{R_1}{R_2}V_{sat}</math> || Schmitt trigger
|-
|[[Image:Gyrator.svg|200px|Inductance gyrator]] || L = R<sub>L</sub>RC || Từ Dung
|-
| [[Image:Negative_impedance_converter.svg|200px|Negative impedance converter]] || <math>R_\mathrm{in} = - R_3 \frac{R_1}{R_2}</math> || Điện Trở Âm
|-
| [[Image:Opamplogarithm.svg|200px|Logarithmic configuration]] || <math>v_\mathrm{out} = -V_{\gamma} \ln \left( \frac{v_\mathrm{in}}{I_\mathrm{S} \cdot R} \right)</math> || Khuếch Đại Logarit
|-
| [[Image:Opampexponential.svg|200px|Exponential configuration]] || <math>v_\mathrm{out} = - R I_\mathrm{S} e^{v_\mathrm{in} \over V_{\gamma}}</math> || Khuếch Đại Lủy Thừa
|-
|}
==== Mạch điện IC 555====
:{|width=100%
|-
| ''' Sóng vuông ''' || '''Lối mắc ''' || '''Công thức '''
|-
| Sóng vuông một trạng thái <br> [[Image:NE555 Monotable Waveforms (English).png|The relationships of the trigger signal, the voltage on C and the pulse width in monostable mode|200px]] || [[Image:555 Monostable.svg|Schematic of a 555 in monostable mode|200px]] || Thời gian của sóng đơn , Thời gian để nạp điện bằng 2/3 điện cung cấp<br><math>t = RC\ln(3) \approx 1.1 RC</math><br>Với<br> t,R, đo bằng đơn vị seconds, ohms và farads
|-
| Sóng vuông hai trạng thái ổn || [[Image:555 Astable Diagram.svg|Standard 555 Astable Circuit|200px]] || Sóng vuông hai trạng thái ổn có tần số sóng tùy thuộc vài giá trị của R<sub>1</sub>, R<sub>2</sub> and C <br><math>f = \frac{1}{\ln(2) \cdot C \cdot (R_1 + 2R_2)}</math><br>Thời gian cao<br><math>t_h = \ln(2) \cdot (R_1 + R_2) \cdot C</math><br>Thời gian thấp<br><math>t_l = \ln(2) \cdot R_2 \cdot C</math><br>Năng xuất của R<sub>1</sub> phải cao hơn giá trị của <math>\frac{V_{cc}^{2}}{R_1}</math>
|}
==Bộ phận điện tử==
===Bộ giảm điện===
[[/Bộ giảm điện/]] . Bộ phận điện tử có khả năng giảm điện
:{|width=100%
|-
| '''Bộ giảm điện ''' || '''Lối mắc ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[/Mạch điện RL nối tiếp/]] || [[Hình:RL_Series_Open-Closed.svg|100px]] ||
<br><math>V_L + V_R = 0</math>
<br><math>L \frac{di}{dt} + iR = 0</math>
<br><math>\frac{di}{dt} = - \frac{1}{T} i</math>
<br><math>T=\frac{L}{R}</math>
<br><math>\int \frac{di}{i} = - \frac{1}{T} \int dt</math>
<br><math>Ln i = - \frac{1}{T} + c</math>
<br><math>i = e^{- \frac{1}{T} t + c} = Ae^{- \frac{1}{T}t}</math>
<br><math>A = e^c</math>
|-
| <br>[[/Mạch điện RC nối tiếp/]] || [[Image:RC switch.svg|200px]] ||
<br><math>V_C + V_R = 0</math>
<br><math>C \frac{dv}{dt} + \frac{v}{R} = 0</math>
<br><math>\frac{dv}{dt} = - \frac{1}{T} v</math>
<br><math>T=RC</math>
<br><math>\int \frac{dv}{v} = - \frac{1}{T} \int dt</math>
<br><math>Ln v = - \frac{1}{T} + c</math>
<br><math>v = e^{- \frac{1}{T} t + c} = Ae^{- \frac{1}{T}t}</math>
<br><math>A = e^c</math>
|-
|}
===Bộ ổn điện===
[[/Bộ ổn điện/]] . Bộ phận điện tử cho điện thế ổn không đổi ở tần số thời gian
:{|width=100%
|-
| '''Bộ phận điện tử ''' || '''Lối mắc ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[Bộ lọc tần số thấp]] || [[File:1st_Order_Lowpass_Filter_RC.svg|200px]] || <br><math>\frac{v_o}{v_2}= \frac{\frac{1}{ j \omega C}}{R+\frac{1}{j \omega C}} = \frac{1}{1 + j \omega T}</math><br><math>T=RC</math><br><math>\omega_o=\frac{1}{T}=\frac{1}{RC}</math><br> <math>v_o(\omega=0)=v_i</math><br><math>v_o(\omega=\omega_o)=\frac{v_i}{2}</math><br><math>v_o(\omega=00)=0</math>
|-
| [[Bộ lọc tần số thấp]] || <br>[[File:BoloctansoLR2.PNG|200px]] || <br><math>\frac{v_o}{v_2}= \frac{R}{R = j \omega L} = \frac{1}{1 + j \omega T}</math><br><math>T=\frac{L}{R}</math><br><math>\omega_o=\frac{1}{T}=\frac{R}{L}</math><br> <math>v_o(\omega=0)=v_i</math><br><math>v_o(\omega=\omega_o)=\frac{v_i}{2}</math><br><math>v_o(\omega=00)=0</math>
|-
| [[Bộ lọc tần số cao]] || <br>[[File:High_pass_filter.svg|200px]] || <br><math>\frac{v_o}{v_2}=\frac{j \omega T}{1 + j \omega T}</math><br><math>T=RC</math><br><math>\omega_o=\frac{1}{T}=\frac{1}{RC}</math><br><br> <math>v_o(\omega=0)=0</math><br><math>v_o(\omega=\omega_o)=\frac{v_i}{2}</math><br><math>v_o(\omega=00)=v_i</math>
|-
| [[Bộ lọc tần số cao]] || <br>[[File:Series-RL.svg|200px]] || <br><math>\frac{v_o}{v_2}=\frac{j \omega T}{1 + j \omega T}</math><br><math>T=\frac{L}{R}</math><br><math>\omega_o=\frac{1}{T}=\frac{R}{L}</math><br> <math>v_o(\omega=0)=0</math><br><math>v_o(\omega=\omega_o)=\frac{v_i}{2}</math><br><math>v_o(\omega=00)=v_i</math>
|-
| [[Bộ lọc băng tần]] || <br>[[File:BoloctansoLR2.PNG|200px]][[File:High_pass_filter.svg|200px]] || <br><math>\frac{v_o}{v_i}=(\frac{1}{1+ j \omega T_L})(\frac{j \omega T_H}{1 + j \omega_H})</math> <br><math>T_L=\frac{L}{R}</math><br><math>T_H=RC</math><br> <math>\omega_L - \omega_H = \frac{R}{L} - \frac{1}{RC}</math>
|-
| [[Bộ lọc băng tần]] || <br>[[File:1st_Order_Lowpass_Filter_RC.svg|200px]][[File:Series-RL.svg|200px]]|| <br><math>\frac{v_o}{v_i}=(\frac{1}{1+ j \omega T_L})(\frac{j \omega T_H}{1 + j \omega_H})</math> <br><math>T_L=RC</math><br><math>T_H=\frac{L}{R}</math><br> <math>\omega_L - \omega_H = \frac{1}{RC} - \frac{R}{L}</math>
|-
| [[Bộ lọc băng tần chọn lựa ]] || <br>LC-R || <br><math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{R}{R+j \omega L + \frac{1}{ j \omega C}}</math><br><math>\omega = \omega_1 - \omega_2</math><br><math>v_o (\omega=0) = 0</math><br><math>v_o (\omega=\omega_o) = v_i</math><br><math>v_o (\omega=00) = 0</math>
|-
| [[Bộ lọc băng tần chọn lựa ]] || <br>R-LC || <br><math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{j \omega C + \frac{1}{ j \omega L}}{R+j \omega C + \frac{1}{ j \omega L}}</math><br><math>\omega = \omega_1 - \omega_2</math><br><math>v_o (\omega=0) = 0</math><br><math>v_o (\omega=\omega_o) = v_i</math><br><math>v_o (\omega=00) = 0</math>
|-
|[[Bộ lọc băng tần chọn lược ]] || <br>LC-R || <br><math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{R}{R+j \omega L + \frac{1}{ j \omega C}}</math><br><math>\omega = \omega_1 - \omega_2</math><br><math>v_o (\omega=0) = v_i</math><br><math>v_o (\omega=\omega_o) = 0</math><br><math>v_o (\omega=00) = v_i</math>
|-
| [[Bộ lọc băng tần chọn lược ]] || <br>R-LC || <br><math>\frac{v_o}{v_i} = \frac{j \omega C + \frac{1}{ j \omega L}}{R+j \omega C + \frac{1}{ j \omega L}}</math><br><math>\omega = \omega_1 - \omega_2</math><br><math>v_o (\omega=0) = v_i</math><br><math>v_o (\omega=\omega_o) = 0</math><br><math>v_o (\omega=00) = v_i</math>
|-
|}
===Bộ khuếch đại điện===
[[/Bộ khuếch đại điện/]] . Bộ phận điện tử có khả năng khuếch đại điện
:{|width=100%
|-
| '''Bộ phận điện tử ''' || '''Khuếch đại điện âm ''' || '''Khuếch đại điện dương '''
|-
| Trăng si tơ || [[File:Transistor_amplifier_blocked_emitor.svg|200px]]<br><math>\frac{v_o}{v_i} = 1 - (\frac{R_2}{R_2+R_1})(\frac{R_3}{R_4})</math><br><math>R_1=0</math> . <math>R_4=(n+1)R_3</math><br><math> V_\mathrm{out} = - n V_\mathrm{in}</math> || <math></math>
|-
| Op amp 741 || <br> [[Image:Opampinverting.svg|200px|Inverting amplifier]] <br><math> V_\mathrm{out} = - V_\mathrm{in} \left( {R_f \over R_1} \right)</math><br><math>-nV_\mathrm{in}</math>.<math>R_f=nR_1</math> || <br>[[Image:Opampnoninverting.svg|200px|Non-inverting amplifier]] <br><math>V_o=V_i (1 + \frac{R_2}{R_1})</math><br> <math>V_\mathrm{out} = nV_\mathrm{in}</math> . <math>R_2=nR_1</math> <math>\frac{R_2}{R_1}>> 1</math>
|-
| Biến điện || <br>[[File:Transformer3d_col3.svg|300px]]<br><math> V_\mathrm{out} = - V_\mathrm{in} \frac{N_2}{N_1}</math><br><math>V_o=-nV_i</math> . <math>N_2=nN_1</math> || <br>[[File:Transformer3d_col3.svg|300px]] <br><math> V_\mathrm{out} = V_\mathrm{in} \frac{N_2}{N_1}</math><br><math>V_o=nV_i</math> . <math>N_2=nN_1</math>
|-
|}
===Bộ dao động sóng điện===
[[/Bộ dao động sóng điện/]] . Bộ phận điện tử có khả năng tạo ra dao động dao động sóng điện tìm thấy từ các mạch điện LC và RLC mắc nối tiếp
:{|width=100%
|-
| '''Bộ phận điện tử ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[Bộ dao động sóng điện đều]] || [[Tập tin:Lc circuit.svg|100px]]
<br> <math>L\frac{di}{dt} + \frac{1}{C} \int v dt = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt} + \frac{1}{T}i = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt} = - \frac{1}{T}i </math>
<br><math>i(t) = e^{\pm j \sqrt{\frac{1}{T}} t} = e^{\pm j \omega t} = A Sin \omega t</math>
<br><math>\omega = \sqrt{\frac{1}{T}}</math>
<br><math>T = LC</math>
<br>Ở trạng thái cân bằng LC nối tiếp có khả năng tạo ra Sóng điện đều của Sóng Sin
<br>[[File:Wave.png|200px]]
|-
| [[Bộ dao động sóng điện dừng]] || [[Tập tin:Lc circuit.svg|100px]]
<br> <math>Z_L - Z_C = 0</math><br>Từ trên<br> <math>Z_C = - Z_L</math> <br><math> \frac{1}{\omega C} = -\omega L</math><br><math>\omega_o = \pm j \sqrt{\frac{1}{T}} </math><br><math>T = LC</math>
<br><math>V_C = - V_L </math>
<br> <math>V(\theta) = A Sin(\omega_o t + 2 \pi) - A Sin(\omega_o t - 2 \pi) </math>
<br>Mạch điện có khả năng tạo ra Dao động Sóng Dừng ở góc độ 0 - 2π
<br> [[File:Standing_Wave.PNG|300px]]
|-
| [[Bộ dao động sóng điện giảm dần đều]] || [[Tập tin:RLC_series_circuit.png|100px]] <br> Phân tích mạch điện RLC nối tiếp ở trạng thái cân bằng, ta thấy
<br><math>L\frac{di}{dt} + \frac{1}{C} \int V dt + iR = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt} + \frac{R}{L} \frac{di}{dt} + \frac{1}{LC} i= 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt} + 2 \alpha \frac{di}{dt} + \beta i = 0</math>
<br><math>\frac{d^2i}{dt} = - 2 \alpha \frac{di}{dt} - \beta i </math>
<br><math>\alpha =\frac{R}{2L}= \beta \gamma </math>
<br><math>\beta = \frac{1}{LC} = \frac{1}{T} </math>
<br><math>T=LC</math>
<br><math>\gamma=RC</math>
<br>Phương trìnhh trên có nghiệm như sau
<br> 1 nghiệm thực . <math>\alpha = \beta </math>
<br> <math>i = Ae^{-\alpha t} = A e^{-\alpha t}</math>
<br>2 nghiệm thực . <math>\alpha > \beta </math>
<br><math>i = Ae^{(-\alpha \pm \lambda) t} </math>
<br><math>\lambda = \sqrt{\alpha - \beta}</math>
<br>2 nghiệm phức . <math>\alpha < \beta </math>
<br><math>i = Ae^{(-\alpha \pm j \omega) t} = A(\alpha) Sin \omega t</math>
<br><math>\omega = \sqrt{\beta - \alpha}</math>
|-
| [[Bộ dao động sóng điện cao thế]] || [[Tập tin:RLC_series_circuit.png|100px]] <br> Ở Trạng Thái Đồng Bộ
<br><math>Z_t = Z_R + Z_L + Z_C = R</math>
<br><math>Z_L + Z_C = 0</math>
<br><math>i = \frac{v}{Z_t} = \frac{v}{R}</math>
<br>Xét mạch điện ở 3 tần số góc
<br><math>i(\omega=0) = 0</math>
<br><math>i(\omega=\omega_o)=\frac{v}{R}</math>
<br><math>i(\omega=00) = 0</math>
|-
|}
===Bộ biến đổi chiều điện===
[[/Bộ biến đổi chiều điện/]] . Bộ phận điện tử có khả năng biến đổi sóng điện . Thí dụ như biến đổi điện AC hai chiều thành điện AC một chiều
:{|width=100%
|-
| '''Bộ phận điện tử ''' || '''Tính chất '''
|-
| Với Biến điện chia ở trung tâm || [[Image:Fullwave.rectifier.en.png|500px]]
|-
| Với Biến điện không có chia ở trung tâm || [[Image:Transformer_power_supply_schematics.svg|300px]]
|-
|}
===Bộ biến đổi sóng điện AC sang DC===
[[/Bộ biến đổi sóng điện AC sang DC/]] . Bộ phận điện tử có khả năng biến đổi sóng điện AC sang sóng điện DC
:{|width=100%
|-
| '''Bộ phận điện tử ''' || '''Tính chất '''
|-
| [[Bộ biến đổi sóng điện AC sang DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|700px]]
|-
|}
{{sách Wikibooks|abc=S|hoàn thành=75}}
kzsrylp33iww1yn8k2lg41ta1i3cxbh
Sách Phật giáo/Giáo lý/Âm dương
0
38087
543701
458976
2026-11-10T17:02:23Z
~2026-59885-67
19817
543701
wikitext
text/x-wiki
[[Thể loại:Âm dương Ngũ hành]]
Âm dương theo [[Phật tổ]] đại diện cho 2 cá tánh sinh diệt đối nghich của mọi thực thể . Thí dụ như Hiền và dữ , Ngay và gian , ngày và đêm, tối và sáng, mưa và nắng, nóng và lạnh ...
==Bảng âm dương ==
:{|width=50%
|-
| '''Âm '''|| '''Dương '''
|-
| Diệt || Sinh
|-
| Thua || Thắng
|-
| Bại || Thành
|-
| Mất || Được
|-
| Dữ || Hiền
|-
| Ngay || Gian
|-
| Xấu || Đẹp
|-
| Hèn || Sang
|-
|}
==Tam dịch âm dương==
Dịch có nghỉa là biến hóa . Tam dịch âm dương có nghỉa là 3 biến hóa âm dương như sau
:{|width=100%
|-
| '''Tam dịch ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Bất dịch || Âm dương giao hòa || Mọi thực thể đều có 2 cá tánh sinh diệt đối nghịch
|-
| Dịch || Âm dương bất hòa || Âm thịnh, Dương suy . Dương thịnh, Âm suy
|-
| Biến dịch || Âm dương sinh diệt || Âm diệt, Dương sinh . Dương diệt, Âm sinh
|-
|}
Nói đến Âm Dương tức là nói đến định luật vãng lai, tụ tán. Hiểu được định luật tụ tán tức là hiểu được quá khứ vị ali của vũ trụ. . Khi tu. thi` thanh . Khi' tan thi die^.t
Dịch chủ trương bất kỳ hiện tượng gì cũng có biến dịch, cũng có đầy vơi, tăng giảm, cũng chịu định luật sinh trưởng, thu tàng.
==Tứ vận âm dương==
Vận có nghỉa là vận hành . Tứ vận âm dương có nghỉa là 4 vận hành âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Sinh || Dương thịnh, Âm suy
|-
| Thịnh || Dương sinh , Âm diệt
|-
| Suy || Âm thịnh, Dương suy
|-
| Diệt || Âm sinh , Dương diệt
|}
==Luân hồi ==
Chu kỳ Tứ vận âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa ''' || '''Thí dụ '''
|-
| 1 || Sinh || Mặt trời mọc
|-
| 2 || Thịnh || Mặt trời lên
|-
| 3 || Suy || Mặt trời xuống
|-
| 4 || Diệt || Mặt trời lặn
|}
==Ứng dụng==
===Âm dương Ngũ hành của Bát quái===
:{|width=100%
|-
| '''Bát Quái ''' || ''' Âm dương ''' || '''Ngũ hành '''
|-
| Kiền || dương || kim
|-
| Đoài || âm || kim,
|-
| Ly || âm || hỏa,
|-
| Chấn || dương || mộc,
|-
| Tốn || âm || mộc,
|-
| Khảm || dương || thủy,
|-
| Cấn || dương || thổ,
|-
| Khôn || âm || thổ.
|-
|}
===Âm dương trong Thiên can Địa chi Lịch===
:{|width=100%
|-
|''' Can Chi Lịch '''|| '''Thuộc tính Dương ''' || '''Thuộc tính Âm'''
|-
| [[Lịch]] || [[Dương lịch]] || [[Âm lịch]]
|-
| [[Can]] - Thiên can || Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm || Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý
|-
| [[Chi]] - Địa chi || Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất || Sựu, Mảo, Tị, Mùi, Dậu, Hợi
|-
|}
===Âm dương trong Đông y===
:{|width=100%
|-
| '''Triệu chứng ''' || '''Dương chứng ''' || '''Âm chứng '''
|-
| âm thịnh dương thịnh || Người lạnh, tay chân lạnh, tinh thần mệt mỏi, thở nhỏ, thích ấm, không khát, tiểu tiện trong dài, đại tiện lỏng, nằm quay vào trong, sắc mặt trắng, lưỡi nhạt, mạch trầm nhược || Tay chân ấm, tinh thần hiếu động (hưng phân, kích động), thở to và thô, sợ nóng, khát nước, nước tiểu đỏ, đục và ít, đại tiện thì táo, nằm quay ra ngoài, sắc mặt đỏ, mạch hoạt sác, phù sác hữu lực
|-
|<br>Âm hư Dương hư || <br>Triều nhiệt, nhức trong xương, ho khan, họng khô, hai gò má đỏ, ra mồ hôi trộm, ngũ tâm phiền nhiệt, vật vã, lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác || <br>Sợ lạnh, chân tay lạnh, ăn uống chậm tiêu, di tinh liệt dương, đau lưng, mỏi gối, rêu lưỡng trắng, chất lưỡng nhạt, ỉa chảy, tiểu tiện trong dài, mạch nhược, vô lực
|-
| <br>Vong âm Vong dương || <br>Lạnh, dính,vị nhạt Lạnh Nhuận Phù sác, vô lực. Hoặc vi muốn tuyệt Không khát,thích uống nước nóng || <br>Nóng và mặn không dính Ấm Khô Phù vô lực mạch xích yếu Khát, thích uống nước lạnh.
|}
ss75pijrfk240mw1p3oc52ns1q8vv9b
543702
543701
2026-11-10T17:03:02Z
~2026-59885-67
19817
543702
wikitext
text/x-wiki
[[Thể loại:Cô? học đông phương]]
Âm dương theo [[Phật tổ]] đại diện cho 2 cá tánh sinh diệt đối nghich của mọi thực thể . Thí dụ như Hiền và dữ , Ngay và gian , ngày và đêm, tối và sáng, mưa và nắng, nóng và lạnh ...
==Bảng âm dương ==
:{|width=50%
|-
| '''Âm '''|| '''Dương '''
|-
| Diệt || Sinh
|-
| Thua || Thắng
|-
| Bại || Thành
|-
| Mất || Được
|-
| Dữ || Hiền
|-
| Ngay || Gian
|-
| Xấu || Đẹp
|-
| Hèn || Sang
|-
|}
==Tam dịch âm dương==
Dịch có nghỉa là biến hóa . Tam dịch âm dương có nghỉa là 3 biến hóa âm dương như sau
:{|width=100%
|-
| '''Tam dịch ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Bất dịch || Âm dương giao hòa || Mọi thực thể đều có 2 cá tánh sinh diệt đối nghịch
|-
| Dịch || Âm dương bất hòa || Âm thịnh, Dương suy . Dương thịnh, Âm suy
|-
| Biến dịch || Âm dương sinh diệt || Âm diệt, Dương sinh . Dương diệt, Âm sinh
|-
|}
Nói đến Âm Dương tức là nói đến định luật vãng lai, tụ tán. Hiểu được định luật tụ tán tức là hiểu được quá khứ vị ali của vũ trụ. . Khi tu. thi` thanh . Khi' tan thi die^.t
Dịch chủ trương bất kỳ hiện tượng gì cũng có biến dịch, cũng có đầy vơi, tăng giảm, cũng chịu định luật sinh trưởng, thu tàng.
==Tứ vận âm dương==
Vận có nghỉa là vận hành . Tứ vận âm dương có nghỉa là 4 vận hành âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Sinh || Dương thịnh, Âm suy
|-
| Thịnh || Dương sinh , Âm diệt
|-
| Suy || Âm thịnh, Dương suy
|-
| Diệt || Âm sinh , Dương diệt
|}
==Luân hồi ==
Chu kỳ Tứ vận âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa ''' || '''Thí dụ '''
|-
| 1 || Sinh || Mặt trời mọc
|-
| 2 || Thịnh || Mặt trời lên
|-
| 3 || Suy || Mặt trời xuống
|-
| 4 || Diệt || Mặt trời lặn
|}
==Ứng dụng==
===Âm dương Ngũ hành của Bát quái===
:{|width=100%
|-
| '''Bát Quái ''' || ''' Âm dương ''' || '''Ngũ hành '''
|-
| Kiền || dương || kim
|-
| Đoài || âm || kim,
|-
| Ly || âm || hỏa,
|-
| Chấn || dương || mộc,
|-
| Tốn || âm || mộc,
|-
| Khảm || dương || thủy,
|-
| Cấn || dương || thổ,
|-
| Khôn || âm || thổ.
|-
|}
===Âm dương trong Thiên can Địa chi Lịch===
:{|width=100%
|-
|''' Can Chi Lịch '''|| '''Thuộc tính Dương ''' || '''Thuộc tính Âm'''
|-
| [[Lịch]] || [[Dương lịch]] || [[Âm lịch]]
|-
| [[Can]] - Thiên can || Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm || Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý
|-
| [[Chi]] - Địa chi || Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất || Sựu, Mảo, Tị, Mùi, Dậu, Hợi
|-
|}
===Âm dương trong Đông y===
:{|width=100%
|-
| '''Triệu chứng ''' || '''Dương chứng ''' || '''Âm chứng '''
|-
| âm thịnh dương thịnh || Người lạnh, tay chân lạnh, tinh thần mệt mỏi, thở nhỏ, thích ấm, không khát, tiểu tiện trong dài, đại tiện lỏng, nằm quay vào trong, sắc mặt trắng, lưỡi nhạt, mạch trầm nhược || Tay chân ấm, tinh thần hiếu động (hưng phân, kích động), thở to và thô, sợ nóng, khát nước, nước tiểu đỏ, đục và ít, đại tiện thì táo, nằm quay ra ngoài, sắc mặt đỏ, mạch hoạt sác, phù sác hữu lực
|-
|<br>Âm hư Dương hư || <br>Triều nhiệt, nhức trong xương, ho khan, họng khô, hai gò má đỏ, ra mồ hôi trộm, ngũ tâm phiền nhiệt, vật vã, lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác || <br>Sợ lạnh, chân tay lạnh, ăn uống chậm tiêu, di tinh liệt dương, đau lưng, mỏi gối, rêu lưỡng trắng, chất lưỡng nhạt, ỉa chảy, tiểu tiện trong dài, mạch nhược, vô lực
|-
| <br>Vong âm Vong dương || <br>Lạnh, dính,vị nhạt Lạnh Nhuận Phù sác, vô lực. Hoặc vi muốn tuyệt Không khát,thích uống nước nóng || <br>Nóng và mặn không dính Ấm Khô Phù vô lực mạch xích yếu Khát, thích uống nước lạnh.
|}
pgmyi7g5zogjhny0ps193bacc5t5ncg
543703
543702
2026-11-10T17:03:24Z
~2026-59885-67
19817
543703
wikitext
text/x-wiki
[[Thể loại:Cổ học đông phương]]
Âm dương theo [[Phật tổ]] đại diện cho 2 cá tánh sinh diệt đối nghich của mọi thực thể . Thí dụ như Hiền và dữ , Ngay và gian , ngày và đêm, tối và sáng, mưa và nắng, nóng và lạnh ...
==Bảng âm dương ==
:{|width=50%
|-
| '''Âm '''|| '''Dương '''
|-
| Diệt || Sinh
|-
| Thua || Thắng
|-
| Bại || Thành
|-
| Mất || Được
|-
| Dữ || Hiền
|-
| Ngay || Gian
|-
| Xấu || Đẹp
|-
| Hèn || Sang
|-
|}
==Tam dịch âm dương==
Dịch có nghỉa là biến hóa . Tam dịch âm dương có nghỉa là 3 biến hóa âm dương như sau
:{|width=100%
|-
| '''Tam dịch ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Bất dịch || Âm dương giao hòa || Mọi thực thể đều có 2 cá tánh sinh diệt đối nghịch
|-
| Dịch || Âm dương bất hòa || Âm thịnh, Dương suy . Dương thịnh, Âm suy
|-
| Biến dịch || Âm dương sinh diệt || Âm diệt, Dương sinh . Dương diệt, Âm sinh
|-
|}
Nói đến Âm Dương tức là nói đến định luật vãng lai, tụ tán. Hiểu được định luật tụ tán tức là hiểu được quá khứ vị ali của vũ trụ. . Khi tu. thi` thanh . Khi' tan thi die^.t
Dịch chủ trương bất kỳ hiện tượng gì cũng có biến dịch, cũng có đầy vơi, tăng giảm, cũng chịu định luật sinh trưởng, thu tàng.
==Tứ vận âm dương==
Vận có nghỉa là vận hành . Tứ vận âm dương có nghỉa là 4 vận hành âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Sinh || Dương thịnh, Âm suy
|-
| Thịnh || Dương sinh , Âm diệt
|-
| Suy || Âm thịnh, Dương suy
|-
| Diệt || Âm sinh , Dương diệt
|}
==Luân hồi ==
Chu kỳ Tứ vận âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa ''' || '''Thí dụ '''
|-
| 1 || Sinh || Mặt trời mọc
|-
| 2 || Thịnh || Mặt trời lên
|-
| 3 || Suy || Mặt trời xuống
|-
| 4 || Diệt || Mặt trời lặn
|}
==Ứng dụng==
===Âm dương Ngũ hành của Bát quái===
:{|width=100%
|-
| '''Bát Quái ''' || ''' Âm dương ''' || '''Ngũ hành '''
|-
| Kiền || dương || kim
|-
| Đoài || âm || kim,
|-
| Ly || âm || hỏa,
|-
| Chấn || dương || mộc,
|-
| Tốn || âm || mộc,
|-
| Khảm || dương || thủy,
|-
| Cấn || dương || thổ,
|-
| Khôn || âm || thổ.
|-
|}
===Âm dương trong Thiên can Địa chi Lịch===
:{|width=100%
|-
|''' Can Chi Lịch '''|| '''Thuộc tính Dương ''' || '''Thuộc tính Âm'''
|-
| [[Lịch]] || [[Dương lịch]] || [[Âm lịch]]
|-
| [[Can]] - Thiên can || Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm || Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý
|-
| [[Chi]] - Địa chi || Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất || Sựu, Mảo, Tị, Mùi, Dậu, Hợi
|-
|}
===Âm dương trong Đông y===
:{|width=100%
|-
| '''Triệu chứng ''' || '''Dương chứng ''' || '''Âm chứng '''
|-
| âm thịnh dương thịnh || Người lạnh, tay chân lạnh, tinh thần mệt mỏi, thở nhỏ, thích ấm, không khát, tiểu tiện trong dài, đại tiện lỏng, nằm quay vào trong, sắc mặt trắng, lưỡi nhạt, mạch trầm nhược || Tay chân ấm, tinh thần hiếu động (hưng phân, kích động), thở to và thô, sợ nóng, khát nước, nước tiểu đỏ, đục và ít, đại tiện thì táo, nằm quay ra ngoài, sắc mặt đỏ, mạch hoạt sác, phù sác hữu lực
|-
|<br>Âm hư Dương hư || <br>Triều nhiệt, nhức trong xương, ho khan, họng khô, hai gò má đỏ, ra mồ hôi trộm, ngũ tâm phiền nhiệt, vật vã, lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác || <br>Sợ lạnh, chân tay lạnh, ăn uống chậm tiêu, di tinh liệt dương, đau lưng, mỏi gối, rêu lưỡng trắng, chất lưỡng nhạt, ỉa chảy, tiểu tiện trong dài, mạch nhược, vô lực
|-
| <br>Vong âm Vong dương || <br>Lạnh, dính,vị nhạt Lạnh Nhuận Phù sác, vô lực. Hoặc vi muốn tuyệt Không khát,thích uống nước nóng || <br>Nóng và mặn không dính Ấm Khô Phù vô lực mạch xích yếu Khát, thích uống nước lạnh.
|}
bw6lfxtg2amrq6shmpwzutsm1uwfh34
543704
543703
2026-11-10T17:03:40Z
~2026-59885-67
19817
543704
wikitext
text/x-wiki
[[Thể loại:Cổ học]]
Âm dương theo [[Phật tổ]] đại diện cho 2 cá tánh sinh diệt đối nghich của mọi thực thể . Thí dụ như Hiền và dữ , Ngay và gian , ngày và đêm, tối và sáng, mưa và nắng, nóng và lạnh ...
==Bảng âm dương ==
:{|width=50%
|-
| '''Âm '''|| '''Dương '''
|-
| Diệt || Sinh
|-
| Thua || Thắng
|-
| Bại || Thành
|-
| Mất || Được
|-
| Dữ || Hiền
|-
| Ngay || Gian
|-
| Xấu || Đẹp
|-
| Hèn || Sang
|-
|}
==Tam dịch âm dương==
Dịch có nghỉa là biến hóa . Tam dịch âm dương có nghỉa là 3 biến hóa âm dương như sau
:{|width=100%
|-
| '''Tam dịch ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Bất dịch || Âm dương giao hòa || Mọi thực thể đều có 2 cá tánh sinh diệt đối nghịch
|-
| Dịch || Âm dương bất hòa || Âm thịnh, Dương suy . Dương thịnh, Âm suy
|-
| Biến dịch || Âm dương sinh diệt || Âm diệt, Dương sinh . Dương diệt, Âm sinh
|-
|}
Nói đến Âm Dương tức là nói đến định luật vãng lai, tụ tán. Hiểu được định luật tụ tán tức là hiểu được quá khứ vị ali của vũ trụ. . Khi tu. thi` thanh . Khi' tan thi die^.t
Dịch chủ trương bất kỳ hiện tượng gì cũng có biến dịch, cũng có đầy vơi, tăng giảm, cũng chịu định luật sinh trưởng, thu tàng.
==Tứ vận âm dương==
Vận có nghỉa là vận hành . Tứ vận âm dương có nghỉa là 4 vận hành âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa '''
|-
| Sinh || Dương thịnh, Âm suy
|-
| Thịnh || Dương sinh , Âm diệt
|-
| Suy || Âm thịnh, Dương suy
|-
| Diệt || Âm sinh , Dương diệt
|}
==Luân hồi ==
Chu kỳ Tứ vận âm dương
:{|width=100%
|-
| '''Tứ vận ''' || '''Ý nghỉa ''' || '''Thí dụ '''
|-
| 1 || Sinh || Mặt trời mọc
|-
| 2 || Thịnh || Mặt trời lên
|-
| 3 || Suy || Mặt trời xuống
|-
| 4 || Diệt || Mặt trời lặn
|}
==Ứng dụng==
===Âm dương Ngũ hành của Bát quái===
:{|width=100%
|-
| '''Bát Quái ''' || ''' Âm dương ''' || '''Ngũ hành '''
|-
| Kiền || dương || kim
|-
| Đoài || âm || kim,
|-
| Ly || âm || hỏa,
|-
| Chấn || dương || mộc,
|-
| Tốn || âm || mộc,
|-
| Khảm || dương || thủy,
|-
| Cấn || dương || thổ,
|-
| Khôn || âm || thổ.
|-
|}
===Âm dương trong Thiên can Địa chi Lịch===
:{|width=100%
|-
|''' Can Chi Lịch '''|| '''Thuộc tính Dương ''' || '''Thuộc tính Âm'''
|-
| [[Lịch]] || [[Dương lịch]] || [[Âm lịch]]
|-
| [[Can]] - Thiên can || Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm || Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý
|-
| [[Chi]] - Địa chi || Tý, Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất || Sựu, Mảo, Tị, Mùi, Dậu, Hợi
|-
|}
===Âm dương trong Đông y===
:{|width=100%
|-
| '''Triệu chứng ''' || '''Dương chứng ''' || '''Âm chứng '''
|-
| âm thịnh dương thịnh || Người lạnh, tay chân lạnh, tinh thần mệt mỏi, thở nhỏ, thích ấm, không khát, tiểu tiện trong dài, đại tiện lỏng, nằm quay vào trong, sắc mặt trắng, lưỡi nhạt, mạch trầm nhược || Tay chân ấm, tinh thần hiếu động (hưng phân, kích động), thở to và thô, sợ nóng, khát nước, nước tiểu đỏ, đục và ít, đại tiện thì táo, nằm quay ra ngoài, sắc mặt đỏ, mạch hoạt sác, phù sác hữu lực
|-
|<br>Âm hư Dương hư || <br>Triều nhiệt, nhức trong xương, ho khan, họng khô, hai gò má đỏ, ra mồ hôi trộm, ngũ tâm phiền nhiệt, vật vã, lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác || <br>Sợ lạnh, chân tay lạnh, ăn uống chậm tiêu, di tinh liệt dương, đau lưng, mỏi gối, rêu lưỡng trắng, chất lưỡng nhạt, ỉa chảy, tiểu tiện trong dài, mạch nhược, vô lực
|-
| <br>Vong âm Vong dương || <br>Lạnh, dính,vị nhạt Lạnh Nhuận Phù sác, vô lực. Hoặc vi muốn tuyệt Không khát,thích uống nước nóng || <br>Nóng và mặn không dính Ấm Khô Phù vô lực mạch xích yếu Khát, thích uống nước lạnh.
|}
gx7lorhbau7xjx17fp48v93n27w3od1
Lịch
0
108189
543692
542321
2026-11-10T16:49:26Z
~2026-59885-67
19817
543692
wikitext
text/x-wiki
Lịch dùng để cho biết thời gian như Năm, Tháng, Ngày . Lịch pháp là phương pháp tính toán thời gian được xây dựng dựa trên hiện tượng thiên văn chu kỳ trái đất quay quanh mặt trời , mặt trăng
:[[Tập_tin:Calendar (PSF).png|200p]]
* [[Hình thành và phát triển Lịch]]
* [[Can Chi]]
* [[28 vì sao]]
* [[12 con giáp]]
[[Thể loại: Âm Dương Ngũ Hành]]
9fqp23urnyjg2n9p1hpwn634wh2dzvx
543693
543692
2026-11-10T16:51:11Z
~2026-59885-67
19817
543693
wikitext
text/x-wiki
Lịch dùng để cho biết thời gian như Năm, Tháng, Ngày . Lịch pháp là phương pháp tính toán thời gian được xây dựng dựa trên hiện tượng thiên văn chu kỳ trái đất quay quanh mặt trời , mặt trăng
:[[Tập_tin:Calendar (PSF).png|200p]]
* [[Hình thành và phát triển Lịch]]
* [[Can Chi]]
* [[28 vì sao]]
* [[Tìm hiểu về mười hai con giáp]]
[[Thể loại: Âm Dương Ngũ Hành]]
7ln7tu0374y3oslc09pwp8usplmjx65
Cổ học đông phương
0
108375
543695
542351
2026-11-10T16:54:16Z
~2026-59885-67
19817
543695
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Cổ học]]
* [[Lịch]]
* [[Y tế]]
* [[Chiêm tinh Bói toán]]
* [[Tướng số]]
* [[Phong thủy]]
* [[Võ công]]
* [[Khí công]]
* [[Thuật luyện kim]]
*[[Tôn giáo]]
* [[Binh pháp]]
270vjbcvbv7tx3xlriczxquyl262y5o
543699
543695
2026-11-10T16:56:08Z
~2026-59885-67
19817
543699
wikitext
text/x-wiki
[[Category:Cổ học]]
* [[Lịch]]
* [[Y học]]
* [[Chiêm tinh Bói toán]]
* [[Tướng số]]
* [[Phong thủy]]
* [[Võ công]]
* [[Khí công]]
* [[Thuật luyện kim]]
*[[Tôn giáo]]
* [[Binh pháp]]
0awldtxc5n5liu2drlmgr5q906navmz