Lâm Đồng

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="vi">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikivoyage</sitename>
    <dbname>viwikivoyage</dbname>
    <base>https://vi.wikivoyage.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Phương tiện</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Đặc biệt</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Thảo luận</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Thành viên</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Thảo luận Thành viên</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Thảo luận Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Tập tin</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Thảo luận Tập tin</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Thảo luận MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Thảo luận Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Thảo luận Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Thể loại</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Thảo luận Thể loại</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mô đun</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Thảo luận Mô đun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Sự kiện</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Thảo luận Sự kiện</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Lâm Đồng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>730</id>
    <revision>
      <id>123355</id>
      <parentid>123162</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điểm ăn uống danh tiếng */</comment>
      <origin>123355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56897" sha1="okpca0c47e1idwrobgduidb1ddyyd6z" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ho Xuan Huong voyage.jpg|caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Đồng}}

{{quickbarprovince
| image=Da Lat - Xuan Huong Lake.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| location=Lam Dong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=23.966,50 km²
| population=4.356.400 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=181,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Cơ Ho]], [[Tiếng M'Nông]], [[Tiếng Chăm]], [[Tiếng Mạ]], [[Tiếng Chu Ru]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Bà La Môn]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (79,9%), người Cơ Ho (6,0%), người Nùng, người M'Nông, người Tày, người Mạ, người Chăm, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| years active=1899 - Thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng / 1958 - Thành lập tỉnh Lâm Đồng / Hợp nhất không gian cao nguyên và duyên hải
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (263 / 252 / 261)
| website=[https://lamdong.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng]
}}

'''Lâm Đồng''' là một tỉnh thuộc vùng [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]], đồng thời là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước. Phía Bắc giáp tỉnh [[Đắk Lắk]] và tỉnh [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]]; phía Đông giáp tỉnh [[Khánh Hòa]]; phía Tây giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]] và thành phố [[Đồng Nai]]; phía Nam và Đông Nam giáp [[Biển Đông]] với đường bờ biển dài gần 200 km cùng đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Phú Quý]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng tích hợp trọn vẹn không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Tỉnh là địa bàn hiếm hoi của Việt Nam sở hữu đồng thời ba dạng địa hình: cao nguyên ôn đới mát mẻ quanh năm, bình nguyên bán bình nguyên núi lửa bazan màu mỡ, và dải bờ biển cồn cát nhiệt đới nắng gió. Vùng đất này sở hữu Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển Langbiang]], Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO [[Công viên địa chất Đắk Nông]], Di sản Văn hóa Thế giới [[Mộc bản triều Nguyễn]], thành phố du lịch nghỉ dưỡng [[Đà Lạt]], thủ phủ đồi cát và resort biển [[Mũi Né]], hồ sinh thái tự nhiên [[Tà Đùng]], quần thể thác nước hùng vĩ [[Thác Đray Sáp]], [[Thác ĐamB'ri]] và di tích tháp Chăm cổ [[Tháp Po Sah Inư]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu, không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cao nguyên Lâm Viên (nhìn từ Cao nguyên Mơ Nông).jpg|nhỏ|Cao nguyên Lâm Viên nhìn từ dãy cao nguyên M'Nông]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Lâm Đồng mới phản ánh quá trình tụ cư lâu đời của các tộc người bản địa ngữ hệ Nam Á và Nam Đảo, kết hợp với các đợt khai phá thời phong kiến và quy hoạch đô thị thời cận hiện đại.

Thời tiền sử, các di chỉ khảo cổ học tại lưu vực sông Đồng Nai, cao nguyên M'Nông và vùng đồng bằng ven biển Bình Thuận chứng minh sự hiện diện của con người từ hàng ngàn năm trước qua các công cụ đồ đá, đồ gốm và trống đồng Đông Sơn. Vùng đất duyên hải phía Nam từng thuộc địa bàn vương quốc Champa cổ kính với các tiểu quốc Thuận Thành, để lại dấu ấn kiến trúc tôn giáo qua cụm đền tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), tháp Po Dam (xã Tuy Phong). 

Cuối thế kỷ 19, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện các chuyến thám hiểm cao nguyên Lang Biang vào năm 1893, mở đường cho việc xây dựng trạm nghỉ dưỡng trên núi cao của người Pháp. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng (Haut-Donnaï), đặt tỉnh lỵ tại Di Linh. Năm 1916, tỉnh Lâm Viên được thành lập với tỉnh lỵ đặt tại Đà Lạt. Sau nhiều lần chia tách và sáp nhập, ngày 19 tháng 5 năm 1958, chính quyền miền Nam đổi tên tỉnh Đồng Nai Thượng thành tỉnh Lâm Đồng, đồng thời lập tỉnh Tuyên Đức (gồm thị xã Đà Lạt và vùng phụ cận). Năm 1976, tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Tuyên Đức hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng. Cùng thời kỳ, dải đất duyên hải sáp nhập thành tỉnh Thuận Hải trước khi tái lập tỉnh Bình Thuận vào năm 1991. Tại vùng đất cao nguyên M'Nông phía Tây Bắc, tỉnh Đắk Nông được thành lập năm 2003 trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 chính thức sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông thành tỉnh Lâm Đồng mới. Ngày 16 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP bàn giao phần diện tích Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng về thành phố Đồng Nai quản lý thống nhất.

=== Địa hình ===
Với diện tích tự nhiên gần 24.000 km², địa hình tỉnh phân tầng theo ba bậc độ cao rõ rệt từ Tây Bắc xuống Đông Nam:
* '''Bậc cao nguyên sương mù Lang Biang &amp; Núi cao (độ cao trên 1.400 m):''' Nằm ở trung tâm phía Bắc, bao gồm cao nguyên Lâm Viên với độ cao trung bình 1.500 m. Nơi đây có các đỉnh núi cao như đỉnh Bidoup (2.287 m), đỉnh Lang Biang (2.163 m tại phường Lang Biang - Đà Lạt). Rừng thông ba lá và thông nàng nguyên sinh bạt ngàn bao bọc lấy thung lũng đô thị Đà Lạt, tạo cảnh quan đồi dốc, hồ nước tự nhiên (Hồ Xuân Hương, Hồ Tuyền Lâm) và các dòng thác nước dốc đứng (Cam Ly, Datanla, Prenn).
* '''Bậc cao nguyên đồi lượn sóng Di Linh - Bảo Lộc &amp; Cao nguyên M'Nông (độ cao 600 - 1.000 m):''' 
  * Cao nguyên Di Linh và Bảo Lộc ở phía Nam có độ cao 800 - 1.000 m, địa hình đồi bát úp thoai thoải, đất đỏ bazan sâu màu mỡ chuyên canh cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê, dâu tằm, sầu riêng) và các thác nước lớn như Thác ĐamB'ri (phường 2 Bảo Lộc), Thác Pongour (xã Đức Trọng).
  * Cao nguyên M'Nông ở phía Tây Bắc (Đắk Nông trước sáp nhập) có độ cao trung bình 800 m, lưu giữ hệ thống hang động núi lửa Chư Blúk dài gần 10.000 m hình thành từ dung nham núi lửa bazan cổ, thung lũng sông Sêrêpôk cuồn cuộn với cụm thác Đray Sáp, Gia Long, Trinh Nữ và lòng hồ sinh thái Tà Đùng (xã Tà Đùng) với hơn 40 đảo lớn nhỏ.
* '''Bậc duyên hải, đồng bằng hẹp &amp; Đảo ngoài khơi (độ cao 0 - 200 m):''' Dải ven biển dài gần 200 km thuộc Bình Thuận trước đây. Địa hình đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt bởi các nhánh núi đâm ngang ra biển, nổi bật với hệ thống cồn cát và đồi cát sa mạc ven biển (Đồi cát Mũi Né, đồi cát Bàu Trắng tại xã Hòa Thắng). Ngoài khơi cách đất liền 100 km là đảo núi lửa [[Đặc khu Phú Quý]] ngự giữa ngư trường lớn của biển Đông.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,35 triệu người với 49 dân tộc anh em cùng chung sống. Người Kinh chiếm gần 80% dân số, phân bố tại các phường đô thị và dải đồng bằng ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Cơ Ho (6,0%), người M'Nông (1,9%), người Mạ (1,5%), người Chu Ru (0,7%), người Ra Glai, người Chơ Ro; cùng các cộng đồng người Nùng, Tày, Thái, H'Mông di cư từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp và cộng đồng người Chăm cư trú lâu đời ven biển.

Sự hội tụ của ba vùng đất tạo nên không gian văn hóa đa dạng bậc nhất Việt Nam:
* '''Di sản đại diện nhân loại:''' [[Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên]] của đồng bào Cơ Ho, Mạ, M'Nông gắn liền với đời sống tâm linh, lễ cúng lúa mới, lễ hội đâm trâu và kiến trúc nhà rông truyền thống; [[Mộc bản triều Nguyễn]] lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (phường Xuân Hương - Đà Lạt); cùng Nghệ thuật làm gốm của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Bình Đức (xã Phan Hiệp cũ, nay thuộc xã Bắc Bình) được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
* '''Di sản văn hóa Chăm pa ven biển:''' Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào tháng 7 lịch Chăm (tháng 10 dương lịch) tại tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bà ni, các điệu múa quạt Chăm và nghề dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
* Lễ hội đương đại và vùng cao: Festival Hoa Đà Lạt tổ chức định kỳ 2 năm một lần tôn vinh nghề trồng hoa công nghệ cao; Lễ hội Đua thuyền rồng truyền thống sông Cà Ty (phường Phan Thiết) và Lễ hội Cúng lửa của người M'Nông.

=== Khí hậu ===
Do sự chênh lệch độ cao từ mực nước biển lên đến hơn 2.000 m, khí hậu Lâm Đồng phân hóa sâu sắc thành ba tiểu vùng khí hậu rõ nét:

* '''Tiểu vùng ôn đới núi cao (Khu vực Đà Lạt, Lạc Dương):''' Độ cao trên 1.400 m mang khí hậu cận nhiệt đới núi cao mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình năm chỉ từ 16 đến 18 °C, ban ngày hiếm khi vượt quá 25 °C, ban đêm se lạnh 11 đến 15 °C. Sương mù bao phủ vào sáng sớm và chiều tối. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với bầu trời quang đãng, nắng nhẹ chan hòa.
* '''Tiểu vùng cao nguyên nhiệt đới gió mùa (Khu vực Bảo Lộc, Di Linh, Đắk Nông):''' Độ cao từ 600 m đến 1.000 m. Nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 °C, mát mẻ hơn đồng bằng nhưng ấm hơn Đà Lạt. Lượng mưa hàng năm rất lớn (từ 2.200 đến trên 2.800 mm), mùa mưa kéo dài tạo thảm thực vật đồi rừng xanh tốt quanh năm.
* '''Tiểu vùng duyên hải nhiệt đới khô hạn (Khu vực Phan Thiết, Tuy Phong, La Gi):''' Nằm ở sườn khuất gió, là một trong những vùng khô nóng nhất cả nước với lượng mưa trung bình năm dưới 1.100 mm. Số giờ nắng cao đạt gần 2.900 giờ/năm, nhiệt độ ban ngày phổ biến 29 đến 33 °C; gió biển hoạt động ổn định quanh năm, là điều kiện lý tưởng cho các môn thể thao lướt ván buồm, lướt ván diều quốc tế.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Đà Lạt (Độ cao 1.500 m)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 25 (77) || 25 (77) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 22 (72) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 11 (52) || 12 (54) || 13 (55) || 14 (57) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 15 (59) || 14 (57) || 13 (55) || '''14 (57)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 11 (0.4) || 24 (0.9) || 62 (2.4) || 170 (6.7) || 191 (7.5) || 213 (8.4) || 229 (9.0) || 214 (8.4) || 282 (11.1) || 239 (9.4) || 97 (3.8) || 36 (1.4) || '''1.768 (69.6)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Deo Bao Loc.jpg|nhỏ|Cung đường đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 kết nối vùng Đông Nam Bộ lên cao nguyên]]

Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Lâm Đồng sở hữu mạng lưới giao thông đối ngoại đa dạng gồm cảng hàng không, cao tốc huyết mạch, quốc lộ xuyên rừng và cảng biển nước sâu.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Liên Khương | tên khác=Lien Khuong International Airport | ký hiệu=DLI
| địa chỉ=xã Đức Trọng | vĩ độ=11.7500 | kinh độ=108.3725 | chỉ đường=Cách phường Xuân Hương - Đà Lạt 30 km về phía Nam dọc cao tốc Liên Khương - Prenn
| điện thoại=+84 263 3843 373 | trang web=https://vietnamairport.vn/lienkhuongairport
| nội dung=Cảng hàng không cấp 4D phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Hà Nội]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Hải Phòng]], [[Vinh]], [[Huế]], [[Cần Thơ]], [[Phú Quốc]], cùng các chuyến bay quốc tế thường lệ kết nối với [[Seoul]], [[Busan]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và [[Kuala Lumpur]] (Malaysia).
}}

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết - Vĩnh Hảo (Cao tốc CT01):''' Tuyến cao tốc 4 làn xe hiện đại nối thông suốt từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai qua dải ven biển Lâm Đồng tại xã Hàm Tân, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình, xã Tuy Phong. Thời gian lái xe ô tô từ TP.HCM về phường Phan Thiết chỉ mất 2 giờ 15 phút (khoảng 160 km).
* '''Trục Quốc lộ 20 &amp; Đèo Bảo Lộc:''' Tuyến quốc lộ huyết mạch từ ngã ba Dầu Giây (Đồng Nai) vượt qua Đèo Chuối, [[Đèo Bảo Lộc]] lên phường 3 Bảo Lộc, xã Di Linh, xã Đức Trọng, sau đó vượt [[Đèo Prenn]] hoặc đèo Mimosa vào trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt. Thời gian di chuyển ô tô từ TP.HCM lên Đà Lạt khoảng 5 đến 6 giờ (300 km).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh Tây Nguyên):''' Kết nối từ Chơn Thành (Đồng Nai) qua xã Kiến Đức, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đắk Mil sang tỉnh Đắk Lắk.
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy dọc dải duyên hải qua xã Sơn Mỹ, phường La Gi, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình đến xã Vĩnh Hảo kết nối với Ninh Thuận (Ninh Bình mới) và Khánh Hòa.
* '''Tuyến Quốc lộ 27 &amp; Quốc lộ 28:'''
  * Quốc lộ 27 nối từ phường Phan Rang - Tháp Chàm vượt đèo Ngoạn Mục (đèo Sông Pha) qua xã D'Ran, xã Đơn Dương, xã Đức Trọng sang Đắk Lắk.
  * Quốc lộ 28 nối từ phường Phan Thiết vượt đèo Gia Bắc lên xã Di Linh, tiếp tục qua hồ Tà Đùng sang phường Bắc Gia Nghĩa.
* '''Xe khách liên tỉnh chất lượng cao:'''
  * Các hãng xe thương hiệu lớn như Phương Trang (FUTA Bus Lines), Thành Bưởi, Phong Phú, Kumho Samco vận hành mạng lưới xe giường nằm, xe phòng nằm VIP cao cấp với tần suất 15 - 30 phút/chuyến ngày đêm từ Bến xe Miền Đông, Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết, Gia Nghĩa. Giá vé: 160.000 - 350.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
[[Tập tin:Ga Binh Thuan 1567.JPG|nhỏ|Ga Bình Thuận tại xã Hàm Kiệm trên tuyến đường sắt Bắc Nam]]
* Tuyến [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy dài hơn 175 km dọc theo dải bờ biển phía Nam tỉnh:
  * '''Ga Phan Thiết''' (phường Phong Nẫm cũ, nay thuộc phường Bình Thuận): Đón đoàn tàu du lịch chuyên tuyến SPT1/SPT2 chạy khứ hồi hàng ngày giữa Ga Sài Gòn và Phan Thiết (thời gian chạy tàu 3 giờ 45 phút).
  * '''Ga Bình Thuận''' (xã Hàm Kiệm): Ga đầu mối đón trả khách cho các đoàn tàu khách nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8 nối liền Bắc - Nam.
  * Các ga địa phương khác gồm Ga Sông Mao (xã Hải Ninh), Ga Ma Lâm (xã Hàm Thuận).
* Tuyến đường sắt răng cưa du lịch cổ Đà Lạt - Trại Mát dài 7 km xuất phát từ Ga Đà Lạt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đưa khách ngắm cảnh thung lũng rau hoa đến viếng Chùa Linh Phước.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng Quốc tế Vĩnh Tân (xã Vĩnh Hảo):''' Cụm cảng biển nước sâu đón nhận tàu hàng bách hóa tổng hợp tải trọng lớn đến 50.000 DWT.
* '''Tàu cao tốc ra Đặc khu Phú Quý:''' Các tàu cao tốc Superdong-Phú Quý, Phú Quý Express, Trưng Trắc xuất bến từ Cảng vận tải Phan Thiết (phường Phan Thiết) vượt 56 hải lý ra [[Đặc khu Phú Quý]]. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút tùy điều kiện gió mùa.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cáp treo Đà Lạt (11).JPG|nhỏ|Cáp treo du lịch ngắm rừng thông từ đồi Robin sang Thiền viện Trúc Lâm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

* '''Thuê xe máy tự lái:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tự do di chuyển giữa các cung đèo dốc uốn lượn ngắm đồi thông Đà Lạt, chinh phục đồi cát Mũi Né hoặc vi vu ngắm biển đảo Phú Quý. Điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông tại trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Mũi Né, phường Nam Gia Nghĩa và bến cảng Phú Quý với giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Cáp treo đồi Robin (Đà Lạt):''' Tuyến cáp treo dài 2.267 m nối từ đỉnh đồi Robin ở độ cao 1.517 m vượt qua tán rừng thông bạt ngàn sang Thiền viện Trúc Lâm và Hồ Tuyền Lâm; du khách ngắm nhìn toàn cảnh thành phố sương mù từ trên cabin kính.
* '''Xe buýt nội tỉnh &amp; Tuyến liên huyện cũ:'''
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Đơn Dương (qua D'Ran).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi phường 1 Bảo Lộc (chạy dọc Quốc lộ 20).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Lạc Dương (chân núi Lang Biang).
  * Tuyến xe buýt đô thị phường Phan Thiết đi phường Mũi Né (đón trả khách dọc đường biển Nguyễn Đình Chiểu).
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến phục vụ chở khách ngắm cảnh vòng quanh bờ Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và dọc các tuyến phố resort ven biển Mũi Né, Tiến Thành.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Lado Lâm Đồng: ☎ +84 263 3666 777
  * Taxi Quốc Tế Lâm Đồng: ☎ +84 263 3525 252
  * Taxi Mai Linh Phan Thiết: ☎ +84 252 3838 383
  * Taxi Mai Linh Gia Nghĩa: ☎ +84 261 3545 545
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM (taxi điện) hoạt động đón trả khách tại các phường trung tâm Đà Lạt, Phan Thiết và Bảo Lộc.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Bao Dai's Summer Palace 02.jpg|nhỏ|Dinh III Bảo Đại giữa đồi thông tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

=== Quần thể Kiến trúc Di sản Đà Lạt &amp; Cao nguyên Lâm Viên ===
* {{xem
| tên=Dinh III Bảo Đại (Biệt điện Mùa Hè) | tên khác=Bao Dai Summer Palace
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Triệu Việt Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9305 | kinh độ=108.4300 | chỉ đường=Nằm trên đỉnh đồi thông kề hồ Tuyền Lâm
| điện thoại=+84 263 3831 581 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Biệt điện xây dựng trong giai đoạn 1933 - 1938 do kiến trúc sư Paul Veysseyre và Huỳnh Tấn Phát thiết kế mang phong cách kiến trúc Art Deco châu Âu. Tòa dinh thự nguyên bản gồm 25 phòng nghỉ cao cấp, từng là nơi sinh sống và làm việc của gia đình vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn. Bên trong trưng bày trọn vẹn hiện vật hoàng gia: ngai vàng, phòng làm việc của vua Bảo Đại, phòng ngủ của Nam Phương Hoàng hậu và các hoàng tử, công chúa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Hồ Tuyền Lâm &amp; Thiền viện Trúc Lâm | tên khác=Tuyen Lam Lake &amp; Truc Lam Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9050 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị 5 km về phía Nam
| điện thoại=+84 263 3843 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí vào cổng thiền viện; thuyền du lịch hồ tính riêng
| nội dung=Khu du lịch quốc gia rộng hơn 2.900 ha kẹp giữa thung lũng thông nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ngự trên núi Phụng Hoàng, một trong ba thiền viện Trúc Lâm lớn nhất nước; khuôn viên gồm chính điện uy nghiêm, lầu chuông, vườn hoa cẩm tú cầu và vườn trúc thanh tịnh soi bóng xuống mặt nước hồ Tuyền Lâm phẳng lặng.
}}

* {{xem
| tên=Đỉnh Lang Biang | tên khác=Nui Ong Nui Ba / Lang Biang Peak
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lang Biang - Đà Lạt | vĩ độ=12.0450 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm Đà Lạt 12 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3839 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 50.000 VNĐ; xe jeep khứ hồi lên đồi Ra-đa: 120.000 VNĐ/người
| nội dung=Cụm núi biểu tượng của cao nguyên Lâm Viên gồm hai đỉnh núi Bà (2.167 m) và núi Ông (2.124 m). Đỉnh đồi Ra-đa ở độ cao 1.950 m cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng Suối Vàng, Suối Bạc và đô thị Đà Lạt lồng lộng trong mây ngàn; nơi đặt tượng chàng K'Lang và nàng H'Biang gắn liền với truyền thuyết tình yêu sử thi của đồng bào Lạch.
}}

* {{xem
| tên=Ga Đà Lạt | tên khác=Dalat Railway Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Quang Trung, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9415 | kinh độ=108.4550 | chỉ đường=Cách Hồ Xuân Hương 1,5 km về phía Đông
| điện thoại=+84 263 3834 409 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=5.000 VNĐ/người (vé tàu Trại Mát tính riêng)
| nội dung=Nhà ga xe lửa cổ nhất Đông Dương hoàn thành năm 1938 mang phong cách kiến trúc Art Deco kết hợp hài hòa mái nhà rông Tây Nguyên; đặc trưng với ba chóp mái tam giác mô phỏng ba đỉnh núi Lang Biang và hệ thống kính màu rực rỡ. Nhà ga hiện phục vụ tuyến tàu du lịch đầu máy hơi nước chạy răng cưa dài 7 km đi Trại Mát viếng Chùa Linh Phước (Chùa Ve Chai).
}}

* {{xem
| tên=Thung lũng Tình Yêu &amp; Đồi Mộng Mơ | tên khác=Valley of Love
| trang web=https://thunglungtinhyeu.vn | email=
| địa chỉ=Số 03-05-07 Đường Mai Anh Đào, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9780 | kinh độ=108.4480 | chỉ đường=Cách trung tâm 5 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3821 448 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Trọn gói: 250.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Thung lũng danh thắng tự nhiên hình thành từ hồ nước Đa Thiện bao quanh bởi sườn đồi thông xanh ngắt; tích hợp mê cung cây xanh, cầu kính 7D trên không ngắm thung lũng, vườn hoa hồng cổ và khu trưng bày tượng sáp danh nhân thế giới.
}}

[[Tập tin:Draysap03.JPG|nhỏ|Dòng thác Đray Sáp đổ cuộn trào trên nền đá bazan núi lửa]]

=== Quần thể Thác Nước &amp; Công viên Địa chất Đắk Nông ===
* {{xem
| tên=Cụm Thác Đray Sáp - Gia Long | tên khác=Dray Sap &amp; Gia Long Waterfalls
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đắk Sôr cũ (nay thuộc xã Nam Đà) | vĩ độ=12.5380 | kinh độ=107.8850 | chỉ đường=Bên dòng sông Sêrêpôk ranh giới với tỉnh Đắk Lắk
| điện thoại=+84 261 3546 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Cụm thác nước tự nhiên kỳ vĩ trên nền đứt gãy địa chất đá bazan núi lửa cổ thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Thác Đray Sáp theo tiếng Ê Đê nghĩa là &quot;thác khói&quot;; dòng nước sông Sêrêpôk đổ từ độ cao 20 m trải dài hơn 100 m tạo thành màn sương nước bốc lên cuồn cuộn như khói trắng bao phủ vách đá dung nham. Cách đó 7 km là thác Gia Long hoang sơ với các hồ tắm tự nhiên và hệ sinh thái rừng rậm nguyên sinh rợp bóng cây kơnia.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên &amp; Hồ Tà Đùng | tên khác=Ta Dung Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8650 | kinh độ=107.9850 | chỉ đường=Nằm kề Quốc lộ 28 cách phường Bắc Gia Nghĩa 45 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Thuê thuyền tham quan lòng hồ: 100.000 - 150.000 VNĐ/người
| nội dung=&quot;Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên&quot; với diện tích mặt nước gần 5.000 ha hình thành từ công trình thủy điện Đồng Nai 3. Lòng hồ sở hữu hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt nước phẳng lặng xanh ngắt như ngọc bích, kẹp giữa dãy núi Tà Đùng cao 1.982 m. Du khách đi thuyền dạo quanh các đảo nổi, cắm trại qua đêm trên đồi cao đón bình minh và mây luồn bồng bềnh.
}}

* {{xem
| tên=Hệ thống Hang động Núi lửa Chư Blúk | tên khác=Chu Bluk Volcanic Cave System
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nam Dong và xã Buôn Choáh cũ | vĩ độ=12.5120 | kinh độ=107.9150 | chỉ đường=Thuộc khu vực huyện Krông Nô cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan theo tour chuyên biệt | giá=Chi phí tour theo đơn vị tổ chức
| nội dung=Hệ thống hang động dung nham núi lửa dài nhất Đông Nam Á hình thành cách đây hàng triệu năm từ quá trình phun trào núi lửa Chư Blúk. Quần thể gồm hơn 50 hang động ngầm liên hoàn với tổng chiều dài gần 10.000 m; bên trong lưu giữ các cấu trúc địa chất núi lửa nguyên bản: ngấn dung nham, thạch nhũ dung nham, khuôn cây hóa thạch dung nham và di chỉ khảo cổ học người tiền sử sinh sống trong hang đá.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thác ĐamB'ri | tên khác=DamB'ri Waterfall
| trang web=http://dambri.com.vn | email=
| địa chỉ=xã ĐamB'ri cũ (nay thuộc phường 2 Bảo Lộc) | vĩ độ=11.6250 | kinh độ=107.7550 | chỉ đường=Cách trung tâm Bảo Lộc 18 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 263 3751 517 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Trọn gói vé vào cổng và xe trượt: 200.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Ngọn thác nước hùng vĩ nhất Nam Tây Nguyên với chiều cao hơn 60 m đổ thẳng đứng qua vách đá hoa cương sừng sững giữa rừng rậm nguyên sinh. Du khách có thể đi thang máy kính lộ thiên cao 60 m xuống chân thác, trải nghiệm đường máng trượt Alpine Coaster dài 1.650 m đạt kỷ lục châu Á, khám phá thác Dasara và làng văn hóa mạ bản địa kề bên.
}}

* {{xem
| tên=Thác Pongour (Thác Bảy Tầng) | tên khác=Pongour Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Hội cũ (nay thuộc xã Đức Trọng) | vĩ độ=11.6880 | kinh độ=108.2650 | chỉ đường=Cách Quốc lộ 20 khoảng 6 km
| điện thoại=+84 263 3677 777 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Danh thắng quốc gia được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhất thác&quot;; dòng nước sông Đa Nhim đổ qua 7 tầng thềm đá bazan xếp lớp bậc thang thoai thoải rộng hơn 100 m tung bọt trắng xóa; nơi gắn liền với truyền thuyết sử thi nàng tù trưởng Kanai quả cảm của đồng bào Cơ Ho.
}}

[[Tập tin:Tháp Po Sah Inu, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Cụm tháp Chăm cổ Po Sah Inư tại phường Phú Thủy]]

=== Di tích Tháp Chăm, Đồi cát Mũi Né &amp; Biển Duyên hải ===
* {{xem
| tên=Quần thể Tháp Chăm Po Sah Inư | tên khác=Po Sah Inu Cham Towers
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đồi Bà Nài, phường Phú Thủy | vĩ độ=10.9350 | kinh độ=108.1410 | chỉ đường=Cách trung tâm Phan Thiết 7 km về phía Đông Bắc hướng đi Mũi Né
| điện thoại=+84 252 3817 085 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=15.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia xây dựng từ cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 thời kỳ vương quốc Champa cổ, phong cách kiến trúc Hòa Lai. Cụm tháp gồm Tháp Chính thờ thần Shiva và sinh thực khí Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối, Tháp Lửa và Tháp Cứu Hỏa bằng gạch nung đỏ gắn kết bằng nhựa thực vật; là trung tâm diễn ra Lễ hội Katê lớn nhất năm của đồng bào Chăm Bàlamôn.
}}

* {{xem
| tên=Đồi Cát Bay Mũi Né (Đồi Cát Đỏ) | tên khác=Mui Ne Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Mũi Né | vĩ độ=10.9500 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Nằm dọc đường bờ biển hướng đi Hòn Rơm
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày (lý tưởng nhất lúc 05:30 - 07:30 và 16:30 - 18:00) | giá=Miễn phí vào đồi cát; thuê ván trượt cát: 20.000 - 30.000 VNĐ
| nội dung=Sa mạc cát tự nhiên liên tục đổi màu và thay đổi hình dạng vân sóng theo hướng gió biển thổi (gần 18 sắc thái màu khác nhau: vàng, đỏ, trắng xám). Du khách trải nghiệm trượt cát bằng tấm nhựa mica từ đỉnh cồn dốc, đi xe môtô địa hình bốn bánh ATV vượt cát và ngắm hoàng hôn biển lộng gió.
}}

* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đồi cát Bàu Trắng &amp; Bàu Sen | tên khác=White Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hòa Thắng | vĩ độ=11.0650 | kinh độ=108.4250 | chỉ đường=Cách Mũi Né 30 km theo cung đường ven biển ĐT716
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 15.000 VNĐ/người
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên khổng lồ nằm lọt thỏm giữa những đồi cát trắng tinh trải dài ngút ngàn, được mệnh danh là tiểu sa mạc Sahara của Việt Nam. Vào mùa hè, mặt hồ nở rộ bạt ngàn hoa sen hồng thanh khiết; du khách có thể thuê xe jeep địa hình leo đỉnh đồi cát hoặc chèo thuyền kayak ngắm hoa sen giữa hồ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Hải đăng Kê Gà &amp; Bãi đá nhảy | tên khác=Ke Ga Lighthouse
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Thành | vĩ độ=10.6980 | kinh độ=107.9920 | chỉ đường=Cách Phan Thiết 30 km về phía Nam theo đường ven biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Cano đưa sang đảo: 50.000 - 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn hải đăng cổ nhất và cao nhất Việt Nam do kỹ sư người Pháp Chavat thiết kế xây dựng từ năm 1897 trên một đảo đá hoa cương biệt lập sát bờ biển. Tháp đèn cao 35 m (độ cao so với mặt biển là 65 m) xây hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương mài nhẵn ghép khít khao; bên trong có 183 bậc cầu thang xoắn ốc bằng thép dẫn lên đài ngắm toàn cảnh đại dương.
}}

[[Tập tin:Chualinhsonphuquy.jpg|nhỏ|Chùa Linh Sơn trên sườn núi Cao Cát tại Đặc khu Phú Quý]]

=== Vùng Biển Đảo Đặc khu Phú Quý ===
* {{xem
| tên=Đặc khu Phú Quý | tên khác=Cu Lao Thu / Koh Rong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5180 | kinh độ=108.9410 | chỉ đường=Cách cảng vận tải Phan Thiết 56 hải lý ngoài khơi biển Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí ra vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu núi lửa cổ giữa đại dương gồm đảo lớn Phú Quý và các đảo phụ Hòn Tranh, Hòn Đen, Hòn Đỏ, Hòn Trứng. Thắng cảnh tự nhiên nổi bật:
* '''Núi Cao Cát &amp; Chùa Linh Sơn:''' Ngọn núi lửa đã tắt cao 106 m phía bắc đảo; vách núi cấu tạo từ các lớp đá trầm tích phong hóa hàng triệu năm xếp tầng nếp uốn độc đáo như rãnh hẻm đá grand canyon; trên đỉnh đặt tượng Phật Bà Quan Âm hướng biển.
* '''Núi Cấm &amp; Hải đăng Phú Quý:''' Ngọn đồi cao nhất đảo (108 m) nơi đặt trạm hải đăng dẫn đường cho tàu bè quốc tế, phóng tầm mắt bao trọn 360 độ toàn cảnh quần đảo.
* '''Vịnh Triều Dương &amp; Bãi Nhỏ - Gành Hang:''' Vịnh biển cát trắng mịn hình cánh cung rợp bóng hàng dương cổ thụ; Gành Hang sở hữu hồ bơi tự nhiên Khe Sung và &quot;Hồ vô cực&quot; do vách đá bazan dựng đứng tự nhiên đón sóng biển tràn vào tạo thành vũng bơi trong suốt.
* '''Đền thờ Vạn An Thạnh:''' Bảo tàng sinh vật biển cổ kính lưu giữ bộ xương cá voi (cá Ông) khổng lồ dài hơn 20 m niên đại hàng trăm năm thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Hồ Tuyền Lâm:''' Xuất bến sáng sớm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tự chèo thuyền nhẹ nhàng trên mặt hồ phẳng lặng mờ sương, lướt qua các bán đảo thông reo ngút ngàn và ghé thăm khu rừng phong đổi màu lá vào mùa đông.
* '''Săn mây bình minh trên đỉnh Cầu Đất &amp; Lang Biang:''' Thức dậy lúc 04:30 sáng di chuyển về đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) hoặc đỉnh núi Lang Biang để chiêm ngưỡng biển mây luồn bồng bềnh tràn ngập thung lũng đồi thông dưới ánh rạng đông.
* '''Trượt cát và lái xe môtô địa hình bốn bánh trên đồi cát Bàu Trắng:''' Thuê xe ATV tự lái vượt qua các dải đồi cát dốc đứng tại xã Hòa Thắng hoặc thử cảm giác trượt cát tốc độ cao từ đỉnh đồi cát đỏ Mũi Né.
* '''Lặn biển ngắm rạn san hô Hòn Tranh &amp; Đặc khu Phú Quý:''' Đi thuyền máy từ bến cảng Phú Quý sang đảo Hòn Tranh, đeo kính lặn và ống thở khám phá các thềm san hô cành nhiều màu sắc cùng bầy cá biển trong vắt.
* '''Lướt ván buồm và lướt ván diều quốc tế Mũi Né:''' Trải nghiệm các môn thể thao nước mạo hiểm tận dụng tốc độ gió biển lý tưởng tại bãi biển Hàm Tiến và Mũi Né với sự hướng dẫn của các huấn luyện viên lướt ván chuyên nghiệp.
* '''Trekking xuyên rừng và thám hiểm hang động núi lửa Chư Blúk:''' Khám phá lòng hang ngầm dung nham C7, C6 tại huyện Krông Nô cũ (xã Nam Dong), đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp mùa khô và leo dốc đá dung nham kỳ vĩ.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Tà Đùng:''' Thuê thuyền máy chạy vòng quanh các đảo đất xanh ngắt nhấp nhô giữa lòng hồ Tà Đùng (xã Tà Đùng), câu cá nước ngọt và thưởng thức tiệc nướng BBQ ngoài trời ven đồi nhìn xuống hồ.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Lâm Đồng mới phản ánh sự trù phú hiếm có nhờ sự kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao vùng ôn đới cao nguyên, vùng chuyên canh cây công nghiệp bazan và nguồn hải sản dồi dào từ ngư trường duyên hải Bình Thuận, đảo Phú Quý.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Rau củ &amp; Hoa tươi Đà Lạt:''' Nông sản ôn đới canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, phường Xuân Trường - Đà Lạt, xã Đơn Dương gồm dâu tây giống Nhật Bản, New Zealand (dâu ngọt giòn trồng trên giàn thủy canh), atisô, bông cải xanh, cà chua bi, xà lách thủy canh, cùng các loại hoa cắt cành danh tiếng như hoa hồng, hoa cúc, cẩm tú cầu, hoa lan hồ điệp.
* '''Mứt &amp; Trái cây sấy khô Đà Lạt:''' Trái cây tươi bản địa được chế biến thủ công thành mứt dâu tây, mứt dâu tằm, khoai lang sấy giòn, mứt hoa hồng (hoa atisô đỏ ngâm đường) và hồng treo gió công nghệ Nhật Bản (trái hồng dẻo quánh, mật ngọt lịm tự nhiên bên trong lớp vỏ se khô) tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Thanh long Bình Thuận:''' Trái cây xuất khẩu chủ lực trồng bạt ngàn tại xã Hàm Thuận, xã Hàm Kiệm, xã Tân Thành; gồm giống thanh long ruột trắng thanh mát và thanh long ruột đỏ ngọt đậm, vỏ mỏng căng bóng; cùng các sản phẩm chế biến sâu như rượu vang thanh long, thanh long sấy dẻo.
* '''Cà phê Chồn, Arabica Cầu Đất &amp; Robusta Đắk Mil:''' Hạt cà phê Arabica thượng hạng trồng ở độ cao trên 1.500 m tại Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) có vị chua thanh tao và mùi thơm nồng nàn; kết hợp dòng Robusta đậm đà đắng gắt trồng trên đất bazan núi lửa xã Đắk Mil, phường 2 Bảo Lộc, xã Di Linh.
* '''Trà Oolong Bảo Lộc &amp; Trà B’Lao:''' Trà búp sấy ủ hương hoa sói, hoa lài cổ truyền tại phường B’Lao, phường 1 Bảo Lộc; cùng dòng trà Oolong thuần chất trồng trên cao nguyên đồi lượn sóng Bảo Lâm với hương thơm ngát tự nhiên, nước trà xanh vàng sóng sánh.
* '''Nước mắm Phan Thiết nguyên chất:''' Nước mắm cá cơm than ủ chượp ròng rã trong các thùng gỗ lều bời lời từ 12 đến 18 tháng tại phường Phú Thủy, phường Phan Thiết; nước mắm cốt màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng, độ đạm tự nhiên cao từ 30 đến 40 độ đạm.
* '''Mực một nắng Phan Thiết &amp; Cua huỳnh đế Phú Quý:''' Mực lá tươi rói vừa câu đêm xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng gắt ven biển, thịt mực dày ngọt mềm; cùng cua huỳnh đế đỏ au vỏ cứng mai vuông, thịt chắc béo ngậy bắt từ các rạn đá ngầm [[Đặc khu Phú Quý]].
* '''Tiêu sọ &amp; Hạt điều Đắk Song:''' Hạt tiêu đen, tiêu sọ Đắk Song (xã Đắk Song) hạt mẩy tròn, vị cay nồng xộc mũi và hàm lượng piperin cao; hạt điều rang muối giòn rụm béo bùi từ vùng đất bazan.

[[Tập tin:Vườn Thanh Long ở Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Vườn thanh long thắp đèn đêm tại xã Hàm Kiệm]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Đà Lạt &amp; Chợ đêm Đà Lạt (Chợ Âm Phủ):''' Tọa lạc tại phường Xuân Hương - Đà Lạt; ban ngày là chợ đầu mối nông sản rau hoa, mứt sấy khô; ban đêm biến thành khu phố đi bộ mua sắm áo len, khăn quàng dệt kim và phố ẩm thực đường phố sôi động.
* '''Chợ Phan Thiết (phường Phan Thiết):''' Chợ đầu mối ven sông Cà Ty bày bán phong phú các loại hải sản tươi sống đánh bắt trong ngày, bánh quai vạc, nước mắm truyền thống và thanh long tươi.
* '''Chợ Bảo Lộc (phường 1 Bảo Lộc):''' Trung tâm thương mại trà, cà phê và tơ tằm lớn nhất vùng cao nguyên phía Nam.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Đà Lạt (Quảng trường Lâm Viên):''' Đại siêu thị tổng hợp ngầm dưới lòng đất kề khối nụ hoa atisô kính màu, cung cấp đầy đủ hàng hóa đặc sản đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Lâm Đồng mới mang tính giao thoa độc đáo: vừa có nét thanh lịch, nhẹ nhàng của các món nóng ấm ăn trong tiết trời se lạnh sương mù Đà Lạt, vừa có vị cay nồng đậm đà của núi rừng Tây Nguyên, và vị mặn mòi, tươi rói của hải sản biển Nam Trung Bộ.

Các món ngon đặc trưng tiêu biểu:
* '''Bánh căn Đà Lạt:''' Bánh đổ bằng bột gạo trong các khuôn gốm nung nhỏ không dùng dầu mỡ; đập thêm trứng cút hoặc trứng gà ta béo ngậy; vỏ bánh giòn xốp bên dưới, mềm mịn bên trên; ăn kèm bát nước mắm ấm pha mỡ hành hoặc bát nước xíu mại ngọt thanh thơm tiêu, thêm vài viên xíu mại thịt viên mềm tan tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Lẩu gà lá é:''' Món lẩu nóng hổi trứ danh giữa trời lạnh; nước dùng ninh từ xương gà thanh ngọt đun cùng măng chua giòn sần sật, thịt gà đồi thả vườn săn chắc; khi ăn nhúng từng nắm lá é tươi (loài rau cùng họ hương nhu có vị the the cay nồng và mùi thơm sả chanh đặc trưng), chấm muối tiêu ớt xiêm xanh cay xé lưỡi.
* '''Bánh ướt lòng gà:''' Sự kết hợp sáng tạo giữa bánh ướt tráng mỏng mềm mướt còn ấm nóng, phủ lên trên thịt gà xé phay giòn da, lòng mề gà xào thơm, trứng non béo bùi, rau răm và rưới nước mắm tỏi ớt chua ngọt pha vừa miệng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Bánh tráng nướng Đà Lạt:''' Được mệnh danh là &quot;pizza Việt Nam&quot;; chiếc bánh tráng mỏng đặt trên bếp than hoa rực hồng, phết bơ, mỡ hành, trứng cút đánh đều, rắc thêm tép khô, xúc xích, bò khô xé sợi và phô mai; nướng giòn rụm gập đôi lại ăn nóng hổi tại các góc phố đêm.
* '''Lẩu thả Phan Thiết:''' Món lẩu biểu tượng của vùng biển Mũi Né; bày biện công phu trên nia tre lót bẹ chuối mô phỏng bông hoa; nhụy hoa ở giữa là đĩa cá mai tươi sống bóp thấu với nước cốt chanh và ớt tỏi; các cánh hoa xung quanh là thịt ba chỉ luộc, trứng rán thái chỉ, dưa chuột, xoài xanh, khế chua và bún tươi; thực khách có thể ăn khô trộn nước xốt đậu phộng chuối sứ hoặc chan nước lẩu hầm từ tôm tươi nóng hổi tại phường Mũi Né, phường Phú Thủy.
* '''Bánh quai vạc &amp; Bánh xèo Phan Thiết:''' Bánh quai vạc làm từ bột lọc trong suốt nhìn rõ nhân tôm biển đỏ au xào mỡ hành, chấm nước mắm kẹo ớt đỏ cay nồng; bánh xèo đổ trong các khuôn gốm đất nhỏ giòn rụm với nhân tôm, mực tươi, thịt heo, ăn kèm chén nước mắm đậu phộng giã nhuyễn.
* '''Cơm lam gà nướng Tây Nguyên:''' Gạo nếp nương ngâm hạt dẻo vo sạch cho vào ống nứa non bịt lá chuối nướng chín trên than hồng; ăn cùng thịt gà đồi ướp lá é, mắc khén kẹp que tre nướng vàng ruộm chấm muối hạt é ớt rừng tại xã Tà Đùng, phường Nam Gia Nghĩa.

[[Tập tin:Phan Thiet.jpg|nhỏ|Bờ biển Phan Thiết nơi tập trung các nhà hàng hải sản tươi sống]]

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Lẩu gà lá é Tao Ngộ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 05 Đường Ba Tháng Tư, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9280 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm đầu dốc đường Ba Tháng Tư hướng ra đèo Prenn
| điện thoại=+84 977 111 222 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 21:30 | giá=200.000 - 350.000 VNĐ/nồi lẩu
| nội dung=Quán ăn lẩu gà lá é, phục vụ lẩu thịt gà ta, măng le và lá é.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh căn Lệ | trang web= | email=
| địa chỉ=Hẻm 44 Đường Yersin, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9385 | kinh độ=108.4450 | chỉ đường=Nằm trong con hẻm nhỏ yên tĩnh
| điện thoại=+84 933 222 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=30.000 - 45.000 VNĐ/dĩa
| nội dung=Địa chỉ bánh căn trứ danh với nhiều loại nhân: trứng cút lòng đào, trứng vịt béo ngậy, nhân bò băm và nhân tôm giòn ngọt; nước chấm xíu mại cay thơm đậm đà.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Cơm niêu Panda Mũi Né | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 80 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9420 | kinh độ=108.2150 | chỉ đường=Nằm trên trục đường ven biển tập trung resort
| điện thoại=+84 252 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:00 | giá=100.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn truyền thống dân dã miền biển: cơm đập niêu đất cháy giòn, cá kho tộ niêu đất, lẩu thả Mũi Né và mực một nắng nướng muối ớt.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê phin Cầu Đất &amp; Cà phê trứng Đà Lạt:''' Cà phê Arabica phin truyền thống nhỏ từng giọt đặc sánh thơm ngậy giữa tiết trời se lạnh; hoặc món cà phê trứng với lớp kem trứng gà tươi đánh bông mịn béo ngậy phủ trên nền cà phê nóng ấm tại các quán cà phê nhìn ra thung lũng đồi thông.
* '''Rượu vang Đà Lạt:''' Dòng rượu vang đầu tiên của Việt Nam sản xuất theo công nghệ lên men vang Pháp từ quả dâu tằm bản địa và nho tươi; vang đỏ, vang trắng có vị chát nhẹ ngọt dịu, nồng độ cồn từ 12 đến 14 độ, thường dùng kèm các món bít tết, lẩu thịt nướng.
* '''Nước cốt dâu tằm &amp; Nước cốt atisô:''' Thức uống giải khát thanh nhiệt đóng chai chiết xuất từ quả dâu tằm chín mọng ngâm đường và hoa atisô đỏ; pha cùng nước lọc và đá lạnh mang vị chua ngọt mát lành.
* '''Rượu cần ché M'Nông &amp; Cơ Ho:''' Rượu ủ trong các chum chóe sành cổ từ hạt gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, rễ cây thuốc tự nhiên; cắm các cần trúc dài hút uống chung trong các dịp lễ hội cồng chiêng, vị ngọt cay thơm nồng đậm đà.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại tỉnh Lâm Đồng phát triển đa dạng và phong phú bậc nhất cả nước: từ các khu nghỉ dưỡng di sản cổ điển Pháp thế kỷ 20, các khách sạn 5 sao cao cấp ven bờ hồ Tuyền Lâm, chuỗi resort nhiệt đới sang trọng bên bờ biển Mũi Né, đến hàng ngàn homestay nhà gỗ, bungalow ven đồi thông và lều glamping ven hồ Tà Đùng:

=== Khu Nghỉ dưỡng Di sản &amp; Resort Biển Quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Dalat Palace Heritage Hotel | trang web=https://dalatpalacehotel.com | email=
| địa chỉ=Số 02 Đường Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9360 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm trên đồi cao nhìn thẳng ra mặt nước Hồ Xuân Hương
| điện thoại=+84 263 3825 444 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.200.000 - 9.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cổ kính và sang trọng bậc nhất Đông Dương xây dựng từ năm 1922 mang phong cách kiến trúc Edwardian cổ điển Pháp; khuôn viên rộng 5 ha rợp bóng hoa viên và thông cổ thụ; trang bị 43 phòng nghỉ xa hoa lát sàn gỗ lim, lò sưởi đốt củi nguyên bản, nhà hàng ẩm thực Pháp Le Rabelais và sân golf cổ Dalat Palace Golf Club kề bên.
}}

* {{ngủ
| tên=Ana Mandara Villas Dalat Resort &amp; Spa | trang web=https://anamandara-resort.com | email=
| địa chỉ=Đường Lê Lai, phường Cam Ly - Đà Lạt | vĩ độ=11.9450 | kinh độ=108.4230 | chỉ đường=Nằm ẩn mình trên đồi thông biệt lập
| điện thoại=+84 263 3555 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.400.000 - 6.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể làng biệt thự Pháp cổ gồm 17 dinh thự nghỉ dưỡng xây dựng từ những năm 1920 - 1930 được phục chế nguyên vẹn; hồ bơi nước ấm ngoài trời giữa đồi thông, dịch vụ spa thảo dược La Cochinchine và nhà hàng ẩm thực Á - Âu Le Petit.
}}

* {{ngủ
| tên=The Anam Mui Ne Resort | trang web=https://theanam.com | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9410 | kinh độ=108.2050 | chỉ đường=Mặt tiền dải bờ biển Mũi Né
| điện thoại=+84 252 6284 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 11.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế mang phong cách kiến trúc Indochine Đông Dương sang trọng với 127 phòng nghỉ và villa hướng biển; hai hồ bơi tràn bờ nước ngọt và nước mặn, bãi tắm cát trắng riêng tư, trung tâm thể thao biển và spa chăm sóc sức khỏe cao cấp.
}}

* {{ngủ
| tên=Tà Đùng Topview Homestay (Nhà chú Đông) | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn 3, xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8680 | kinh độ=107.9820 | chỉ đường=Tọa lạc trên đỉnh đồi cao nhất nhìn xuống hồ Tà Đùng
| điện thoại=+84 973 500 232 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng bungalow có vị trí đắc địa nhất ngắm toàn cảnh &quot;Vịnh Hạ Long Tây Nguyên&quot;; sở hữu hồ bơi vô cực view trực diện các đảo nổi trên hồ Tà Đùng, sân cắm trại ngắm sao đêm và nhà hàng phục vụ cơm lam gà nướng.
}}

=== Homestay Nhà gỗ Cao nguyên &amp; Nhà nghỉ Ven biển ===
* {{ngủ
| tên=Cú Trên Cây Homestay Đà Lạt | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 37 Đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9285 | kinh độ=108.4520 | chỉ đường=Nằm cheo leo trên sườn thung lũng đồi thông
| điện thoại=+84 908 687 353 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Homestay thiết kế các buồng ngủ dạng tổ chim bằng gỗ mộc mạc treo lơ lửng giữa tán cây thông, ban công nhìn thẳng xuống thung lũng sương mù, không gian yên tĩnh và thân thiện với thiên nhiên.
}}

* {{ngủ
| tên=Cô Châu Homestay Phú Quý | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Thanh cũ, Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5120 | kinh độ=108.9380 | chỉ đường=Gần khu vực cảng biển Phú Quý
| điện thoại=+84 989 123 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=250.000 - 500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Homestay dân dã nhiệt tình do người dân đảo trực tiếp đón tiếp; cung cấp dịch vụ thuê xe máy giá rẻ, dẫn tour lặn ngắm san hô Hòn Tranh và chuẩn bị tiệc hải sản tươi sống tại chỗ.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Các cung đường đèo như đèo Bảo Lộc, đèo Prenn, đèo Mimosa (Quốc lộ 20), đèo Ngoạn Mục (Quốc lộ 27) và đèo Đại Ninh (Quốc lộ 28B) có độ dốc cao, vực sâu nguy hiểm và nhiều khúc cua tay áo liên tục. Người điều khiển xe máy và ô tô cần kiểm tra kỹ lốp và hệ thống phanh, giữ tốc độ ổn định, đi số thấp khi đổ đèo và tuyệt đối không lấn làn vượt ẩu.
* Tại khu vực Đà Lạt và Lạc Dương, sương mù dày đặc thường xuất hiện vào sáng sớm và đêm muộn làm giảm tầm nhìn nghiêm trọng; phương tiện di chuyển cần bật đèn sương mù vàng, giữ khoảng cách an toàn và bấm còi báo hiệu tại các khúc cua khuất góc.

=== An toàn biển đảo ===
* Các bãi biển tại Mũi Né, Kê Gà, La Gi và đảo Phú Quý có sóng biển lớn và gió thổi mạnh; du khách chỉ tắm biển tại các bãi tắm có lực lượng cứu hộ túc trực, quan sát kỹ cờ hiệu cảnh báo vùng nước sâu hoặc ao xoáy cát ngầm sụt lún.
* Tuyệt đối không tắm biển một mình lúc sáng sớm hoặc sau khi đã uống rượu bia; khi tham gia lướt ván buồm, lướt ván diều hoặc đi cano nước bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn.
* Vùng biển Bình Thuận và đảo Phú Quý chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa Đông Bắc (tháng 11 đến tháng 2) và gió mùa Tây Nam (tháng 6 đến tháng 8) với sóng to gió lớn biển động. Các tuyến tàu cao tốc Phan Thiết đi Phú Quý có thể tạm dừng xuất bến khi biển động từ cấp 6 trở lên; du khách cần theo dõi sát dự báo thời tiết hải văn để chủ động lịch trình.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển xuôi theo cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây (CT01) hoặc Quốc lộ 20 chỉ mất từ 2 giờ đến 5 giờ lái xe để đến trung tâm kinh tế năng động lớn nhất nước.
* [[Đắk Lắk]]: Kết nối theo Quốc lộ 14 từ phường Nam Gia Nghĩa hoặc Quốc lộ 27 từ xã Đơn Dương sang Buôn Ma Thuột để khám phá thủ phủ cà phê, bảo tàng thế giới cà phê và buôn Đôn.
* [[Khánh Hòa]]: Đi theo Quốc lộ 27C vượt đèo Khánh Lê (đèo Hòn Giao) dài gần 30 km chỉ mất 3 giờ lái xe từ Đà Lạt xuống thành phố biển Nha Trang.
* [[Đồng Nai]]: Xuôi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối về các khu công nghiệp, thủy điện Trị An và rừng quốc gia Nam Cát Tiên.
* [[Campuchia]]: Đi theo Quốc lộ 14 qua Cửa khẩu Đắk Peur (xã Thuận An) sang tỉnh Mondulkiri của vương quốc Campuchia.

{{geo|11.6845|108.1412}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Lâm Đồng}}</text>
      <sha1>okpca0c47e1idwrobgduidb1ddyyd6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123356</id>
      <parentid>123355</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điểm ăn uống danh tiếng */</comment>
      <origin>123356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56884" sha1="5v0depr0aoonnhsmo7jccuqtct4e43y" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ho Xuan Huong voyage.jpg|caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Đồng}}

{{quickbarprovince
| image=Da Lat - Xuan Huong Lake.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| location=Lam Dong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=23.966,50 km²
| population=4.356.400 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=181,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Cơ Ho]], [[Tiếng M'Nông]], [[Tiếng Chăm]], [[Tiếng Mạ]], [[Tiếng Chu Ru]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Bà La Môn]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (79,9%), người Cơ Ho (6,0%), người Nùng, người M'Nông, người Tày, người Mạ, người Chăm, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| years active=1899 - Thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng / 1958 - Thành lập tỉnh Lâm Đồng / Hợp nhất không gian cao nguyên và duyên hải
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (263 / 252 / 261)
| website=[https://lamdong.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng]
}}

'''Lâm Đồng''' là một tỉnh thuộc vùng [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]], đồng thời là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước. Phía Bắc giáp tỉnh [[Đắk Lắk]] và tỉnh [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]]; phía Đông giáp tỉnh [[Khánh Hòa]]; phía Tây giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]] và thành phố [[Đồng Nai]]; phía Nam và Đông Nam giáp [[Biển Đông]] với đường bờ biển dài gần 200 km cùng đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Phú Quý]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng tích hợp trọn vẹn không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Tỉnh là địa bàn hiếm hoi của Việt Nam sở hữu đồng thời ba dạng địa hình: cao nguyên ôn đới mát mẻ quanh năm, bình nguyên bán bình nguyên núi lửa bazan màu mỡ, và dải bờ biển cồn cát nhiệt đới nắng gió. Vùng đất này sở hữu Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển Langbiang]], Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO [[Công viên địa chất Đắk Nông]], Di sản Văn hóa Thế giới [[Mộc bản triều Nguyễn]], thành phố du lịch nghỉ dưỡng [[Đà Lạt]], thủ phủ đồi cát và resort biển [[Mũi Né]], hồ sinh thái tự nhiên [[Tà Đùng]], quần thể thác nước hùng vĩ [[Thác Đray Sáp]], [[Thác ĐamB'ri]] và di tích tháp Chăm cổ [[Tháp Po Sah Inư]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu, không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cao nguyên Lâm Viên (nhìn từ Cao nguyên Mơ Nông).jpg|nhỏ|Cao nguyên Lâm Viên nhìn từ dãy cao nguyên M'Nông]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Lâm Đồng mới phản ánh quá trình tụ cư lâu đời của các tộc người bản địa ngữ hệ Nam Á và Nam Đảo, kết hợp với các đợt khai phá thời phong kiến và quy hoạch đô thị thời cận hiện đại.

Thời tiền sử, các di chỉ khảo cổ học tại lưu vực sông Đồng Nai, cao nguyên M'Nông và vùng đồng bằng ven biển Bình Thuận chứng minh sự hiện diện của con người từ hàng ngàn năm trước qua các công cụ đồ đá, đồ gốm và trống đồng Đông Sơn. Vùng đất duyên hải phía Nam từng thuộc địa bàn vương quốc Champa cổ kính với các tiểu quốc Thuận Thành, để lại dấu ấn kiến trúc tôn giáo qua cụm đền tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), tháp Po Dam (xã Tuy Phong). 

Cuối thế kỷ 19, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện các chuyến thám hiểm cao nguyên Lang Biang vào năm 1893, mở đường cho việc xây dựng trạm nghỉ dưỡng trên núi cao của người Pháp. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng (Haut-Donnaï), đặt tỉnh lỵ tại Di Linh. Năm 1916, tỉnh Lâm Viên được thành lập với tỉnh lỵ đặt tại Đà Lạt. Sau nhiều lần chia tách và sáp nhập, ngày 19 tháng 5 năm 1958, chính quyền miền Nam đổi tên tỉnh Đồng Nai Thượng thành tỉnh Lâm Đồng, đồng thời lập tỉnh Tuyên Đức (gồm thị xã Đà Lạt và vùng phụ cận). Năm 1976, tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Tuyên Đức hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng. Cùng thời kỳ, dải đất duyên hải sáp nhập thành tỉnh Thuận Hải trước khi tái lập tỉnh Bình Thuận vào năm 1991. Tại vùng đất cao nguyên M'Nông phía Tây Bắc, tỉnh Đắk Nông được thành lập năm 2003 trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 chính thức sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông thành tỉnh Lâm Đồng mới. Ngày 16 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP bàn giao phần diện tích Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng về thành phố Đồng Nai quản lý thống nhất.

=== Địa hình ===
Với diện tích tự nhiên gần 24.000 km², địa hình tỉnh phân tầng theo ba bậc độ cao rõ rệt từ Tây Bắc xuống Đông Nam:
* '''Bậc cao nguyên sương mù Lang Biang &amp; Núi cao (độ cao trên 1.400 m):''' Nằm ở trung tâm phía Bắc, bao gồm cao nguyên Lâm Viên với độ cao trung bình 1.500 m. Nơi đây có các đỉnh núi cao như đỉnh Bidoup (2.287 m), đỉnh Lang Biang (2.163 m tại phường Lang Biang - Đà Lạt). Rừng thông ba lá và thông nàng nguyên sinh bạt ngàn bao bọc lấy thung lũng đô thị Đà Lạt, tạo cảnh quan đồi dốc, hồ nước tự nhiên (Hồ Xuân Hương, Hồ Tuyền Lâm) và các dòng thác nước dốc đứng (Cam Ly, Datanla, Prenn).
* '''Bậc cao nguyên đồi lượn sóng Di Linh - Bảo Lộc &amp; Cao nguyên M'Nông (độ cao 600 - 1.000 m):''' 
  * Cao nguyên Di Linh và Bảo Lộc ở phía Nam có độ cao 800 - 1.000 m, địa hình đồi bát úp thoai thoải, đất đỏ bazan sâu màu mỡ chuyên canh cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê, dâu tằm, sầu riêng) và các thác nước lớn như Thác ĐamB'ri (phường 2 Bảo Lộc), Thác Pongour (xã Đức Trọng).
  * Cao nguyên M'Nông ở phía Tây Bắc (Đắk Nông trước sáp nhập) có độ cao trung bình 800 m, lưu giữ hệ thống hang động núi lửa Chư Blúk dài gần 10.000 m hình thành từ dung nham núi lửa bazan cổ, thung lũng sông Sêrêpôk cuồn cuộn với cụm thác Đray Sáp, Gia Long, Trinh Nữ và lòng hồ sinh thái Tà Đùng (xã Tà Đùng) với hơn 40 đảo lớn nhỏ.
* '''Bậc duyên hải, đồng bằng hẹp &amp; Đảo ngoài khơi (độ cao 0 - 200 m):''' Dải ven biển dài gần 200 km thuộc Bình Thuận trước đây. Địa hình đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt bởi các nhánh núi đâm ngang ra biển, nổi bật với hệ thống cồn cát và đồi cát sa mạc ven biển (Đồi cát Mũi Né, đồi cát Bàu Trắng tại xã Hòa Thắng). Ngoài khơi cách đất liền 100 km là đảo núi lửa [[Đặc khu Phú Quý]] ngự giữa ngư trường lớn của biển Đông.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,35 triệu người với 49 dân tộc anh em cùng chung sống. Người Kinh chiếm gần 80% dân số, phân bố tại các phường đô thị và dải đồng bằng ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Cơ Ho (6,0%), người M'Nông (1,9%), người Mạ (1,5%), người Chu Ru (0,7%), người Ra Glai, người Chơ Ro; cùng các cộng đồng người Nùng, Tày, Thái, H'Mông di cư từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp và cộng đồng người Chăm cư trú lâu đời ven biển.

Sự hội tụ của ba vùng đất tạo nên không gian văn hóa đa dạng bậc nhất Việt Nam:
* '''Di sản đại diện nhân loại:''' [[Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên]] của đồng bào Cơ Ho, Mạ, M'Nông gắn liền với đời sống tâm linh, lễ cúng lúa mới, lễ hội đâm trâu và kiến trúc nhà rông truyền thống; [[Mộc bản triều Nguyễn]] lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (phường Xuân Hương - Đà Lạt); cùng Nghệ thuật làm gốm của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Bình Đức (xã Phan Hiệp cũ, nay thuộc xã Bắc Bình) được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
* '''Di sản văn hóa Chăm pa ven biển:''' Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào tháng 7 lịch Chăm (tháng 10 dương lịch) tại tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bà ni, các điệu múa quạt Chăm và nghề dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
* Lễ hội đương đại và vùng cao: Festival Hoa Đà Lạt tổ chức định kỳ 2 năm một lần tôn vinh nghề trồng hoa công nghệ cao; Lễ hội Đua thuyền rồng truyền thống sông Cà Ty (phường Phan Thiết) và Lễ hội Cúng lửa của người M'Nông.

=== Khí hậu ===
Do sự chênh lệch độ cao từ mực nước biển lên đến hơn 2.000 m, khí hậu Lâm Đồng phân hóa sâu sắc thành ba tiểu vùng khí hậu rõ nét:

* '''Tiểu vùng ôn đới núi cao (Khu vực Đà Lạt, Lạc Dương):''' Độ cao trên 1.400 m mang khí hậu cận nhiệt đới núi cao mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình năm chỉ từ 16 đến 18 °C, ban ngày hiếm khi vượt quá 25 °C, ban đêm se lạnh 11 đến 15 °C. Sương mù bao phủ vào sáng sớm và chiều tối. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với bầu trời quang đãng, nắng nhẹ chan hòa.
* '''Tiểu vùng cao nguyên nhiệt đới gió mùa (Khu vực Bảo Lộc, Di Linh, Đắk Nông):''' Độ cao từ 600 m đến 1.000 m. Nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 °C, mát mẻ hơn đồng bằng nhưng ấm hơn Đà Lạt. Lượng mưa hàng năm rất lớn (từ 2.200 đến trên 2.800 mm), mùa mưa kéo dài tạo thảm thực vật đồi rừng xanh tốt quanh năm.
* '''Tiểu vùng duyên hải nhiệt đới khô hạn (Khu vực Phan Thiết, Tuy Phong, La Gi):''' Nằm ở sườn khuất gió, là một trong những vùng khô nóng nhất cả nước với lượng mưa trung bình năm dưới 1.100 mm. Số giờ nắng cao đạt gần 2.900 giờ/năm, nhiệt độ ban ngày phổ biến 29 đến 33 °C; gió biển hoạt động ổn định quanh năm, là điều kiện lý tưởng cho các môn thể thao lướt ván buồm, lướt ván diều quốc tế.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Đà Lạt (Độ cao 1.500 m)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 25 (77) || 25 (77) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 22 (72) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 11 (52) || 12 (54) || 13 (55) || 14 (57) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 15 (59) || 14 (57) || 13 (55) || '''14 (57)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 11 (0.4) || 24 (0.9) || 62 (2.4) || 170 (6.7) || 191 (7.5) || 213 (8.4) || 229 (9.0) || 214 (8.4) || 282 (11.1) || 239 (9.4) || 97 (3.8) || 36 (1.4) || '''1.768 (69.6)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Deo Bao Loc.jpg|nhỏ|Cung đường đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 kết nối vùng Đông Nam Bộ lên cao nguyên]]

Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Lâm Đồng sở hữu mạng lưới giao thông đối ngoại đa dạng gồm cảng hàng không, cao tốc huyết mạch, quốc lộ xuyên rừng và cảng biển nước sâu.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Liên Khương | tên khác=Lien Khuong International Airport | ký hiệu=DLI
| địa chỉ=xã Đức Trọng | vĩ độ=11.7500 | kinh độ=108.3725 | chỉ đường=Cách phường Xuân Hương - Đà Lạt 30 km về phía Nam dọc cao tốc Liên Khương - Prenn
| điện thoại=+84 263 3843 373 | trang web=https://vietnamairport.vn/lienkhuongairport
| nội dung=Cảng hàng không cấp 4D phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Hà Nội]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Hải Phòng]], [[Vinh]], [[Huế]], [[Cần Thơ]], [[Phú Quốc]], cùng các chuyến bay quốc tế thường lệ kết nối với [[Seoul]], [[Busan]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và [[Kuala Lumpur]] (Malaysia).
}}

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết - Vĩnh Hảo (Cao tốc CT01):''' Tuyến cao tốc 4 làn xe hiện đại nối thông suốt từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai qua dải ven biển Lâm Đồng tại xã Hàm Tân, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình, xã Tuy Phong. Thời gian lái xe ô tô từ TP.HCM về phường Phan Thiết chỉ mất 2 giờ 15 phút (khoảng 160 km).
* '''Trục Quốc lộ 20 &amp; Đèo Bảo Lộc:''' Tuyến quốc lộ huyết mạch từ ngã ba Dầu Giây (Đồng Nai) vượt qua Đèo Chuối, [[Đèo Bảo Lộc]] lên phường 3 Bảo Lộc, xã Di Linh, xã Đức Trọng, sau đó vượt [[Đèo Prenn]] hoặc đèo Mimosa vào trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt. Thời gian di chuyển ô tô từ TP.HCM lên Đà Lạt khoảng 5 đến 6 giờ (300 km).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh Tây Nguyên):''' Kết nối từ Chơn Thành (Đồng Nai) qua xã Kiến Đức, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đắk Mil sang tỉnh Đắk Lắk.
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy dọc dải duyên hải qua xã Sơn Mỹ, phường La Gi, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình đến xã Vĩnh Hảo kết nối với Ninh Thuận (Ninh Bình mới) và Khánh Hòa.
* '''Tuyến Quốc lộ 27 &amp; Quốc lộ 28:'''
  * Quốc lộ 27 nối từ phường Phan Rang - Tháp Chàm vượt đèo Ngoạn Mục (đèo Sông Pha) qua xã D'Ran, xã Đơn Dương, xã Đức Trọng sang Đắk Lắk.
  * Quốc lộ 28 nối từ phường Phan Thiết vượt đèo Gia Bắc lên xã Di Linh, tiếp tục qua hồ Tà Đùng sang phường Bắc Gia Nghĩa.
* '''Xe khách liên tỉnh chất lượng cao:'''
  * Các hãng xe thương hiệu lớn như Phương Trang (FUTA Bus Lines), Thành Bưởi, Phong Phú, Kumho Samco vận hành mạng lưới xe giường nằm, xe phòng nằm VIP cao cấp với tần suất 15 - 30 phút/chuyến ngày đêm từ Bến xe Miền Đông, Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết, Gia Nghĩa. Giá vé: 160.000 - 350.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
[[Tập tin:Ga Binh Thuan 1567.JPG|nhỏ|Ga Bình Thuận tại xã Hàm Kiệm trên tuyến đường sắt Bắc Nam]]
* Tuyến [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy dài hơn 175 km dọc theo dải bờ biển phía Nam tỉnh:
  * '''Ga Phan Thiết''' (phường Phong Nẫm cũ, nay thuộc phường Bình Thuận): Đón đoàn tàu du lịch chuyên tuyến SPT1/SPT2 chạy khứ hồi hàng ngày giữa Ga Sài Gòn và Phan Thiết (thời gian chạy tàu 3 giờ 45 phút).
  * '''Ga Bình Thuận''' (xã Hàm Kiệm): Ga đầu mối đón trả khách cho các đoàn tàu khách nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8 nối liền Bắc - Nam.
  * Các ga địa phương khác gồm Ga Sông Mao (xã Hải Ninh), Ga Ma Lâm (xã Hàm Thuận).
* Tuyến đường sắt răng cưa du lịch cổ Đà Lạt - Trại Mát dài 7 km xuất phát từ Ga Đà Lạt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đưa khách ngắm cảnh thung lũng rau hoa đến viếng Chùa Linh Phước.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng Quốc tế Vĩnh Tân (xã Vĩnh Hảo):''' Cụm cảng biển nước sâu đón nhận tàu hàng bách hóa tổng hợp tải trọng lớn đến 50.000 DWT.
* '''Tàu cao tốc ra Đặc khu Phú Quý:''' Các tàu cao tốc Superdong-Phú Quý, Phú Quý Express, Trưng Trắc xuất bến từ Cảng vận tải Phan Thiết (phường Phan Thiết) vượt 56 hải lý ra [[Đặc khu Phú Quý]]. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút tùy điều kiện gió mùa.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cáp treo Đà Lạt (11).JPG|nhỏ|Cáp treo du lịch ngắm rừng thông từ đồi Robin sang Thiền viện Trúc Lâm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

* '''Thuê xe máy tự lái:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tự do di chuyển giữa các cung đèo dốc uốn lượn ngắm đồi thông Đà Lạt, chinh phục đồi cát Mũi Né hoặc vi vu ngắm biển đảo Phú Quý. Điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông tại trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Mũi Né, phường Nam Gia Nghĩa và bến cảng Phú Quý với giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Cáp treo đồi Robin (Đà Lạt):''' Tuyến cáp treo dài 2.267 m nối từ đỉnh đồi Robin ở độ cao 1.517 m vượt qua tán rừng thông bạt ngàn sang Thiền viện Trúc Lâm và Hồ Tuyền Lâm; du khách ngắm nhìn toàn cảnh thành phố sương mù từ trên cabin kính.
* '''Xe buýt nội tỉnh &amp; Tuyến liên huyện cũ:'''
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Đơn Dương (qua D'Ran).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi phường 1 Bảo Lộc (chạy dọc Quốc lộ 20).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Lạc Dương (chân núi Lang Biang).
  * Tuyến xe buýt đô thị phường Phan Thiết đi phường Mũi Né (đón trả khách dọc đường biển Nguyễn Đình Chiểu).
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến phục vụ chở khách ngắm cảnh vòng quanh bờ Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và dọc các tuyến phố resort ven biển Mũi Né, Tiến Thành.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Lado Lâm Đồng: ☎ +84 263 3666 777
  * Taxi Quốc Tế Lâm Đồng: ☎ +84 263 3525 252
  * Taxi Mai Linh Phan Thiết: ☎ +84 252 3838 383
  * Taxi Mai Linh Gia Nghĩa: ☎ +84 261 3545 545
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM (taxi điện) hoạt động đón trả khách tại các phường trung tâm Đà Lạt, Phan Thiết và Bảo Lộc.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Bao Dai's Summer Palace 02.jpg|nhỏ|Dinh III Bảo Đại giữa đồi thông tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

=== Quần thể Kiến trúc Di sản Đà Lạt &amp; Cao nguyên Lâm Viên ===
* {{xem
| tên=Dinh III Bảo Đại (Biệt điện Mùa Hè) | tên khác=Bao Dai Summer Palace
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Triệu Việt Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9305 | kinh độ=108.4300 | chỉ đường=Nằm trên đỉnh đồi thông kề hồ Tuyền Lâm
| điện thoại=+84 263 3831 581 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Biệt điện xây dựng trong giai đoạn 1933 - 1938 do kiến trúc sư Paul Veysseyre và Huỳnh Tấn Phát thiết kế mang phong cách kiến trúc Art Deco châu Âu. Tòa dinh thự nguyên bản gồm 25 phòng nghỉ cao cấp, từng là nơi sinh sống và làm việc của gia đình vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn. Bên trong trưng bày trọn vẹn hiện vật hoàng gia: ngai vàng, phòng làm việc của vua Bảo Đại, phòng ngủ của Nam Phương Hoàng hậu và các hoàng tử, công chúa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Hồ Tuyền Lâm &amp; Thiền viện Trúc Lâm | tên khác=Tuyen Lam Lake &amp; Truc Lam Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9050 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị 5 km về phía Nam
| điện thoại=+84 263 3843 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí vào cổng thiền viện; thuyền du lịch hồ tính riêng
| nội dung=Khu du lịch quốc gia rộng hơn 2.900 ha kẹp giữa thung lũng thông nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ngự trên núi Phụng Hoàng, một trong ba thiền viện Trúc Lâm lớn nhất nước; khuôn viên gồm chính điện uy nghiêm, lầu chuông, vườn hoa cẩm tú cầu và vườn trúc thanh tịnh soi bóng xuống mặt nước hồ Tuyền Lâm phẳng lặng.
}}

* {{xem
| tên=Đỉnh Lang Biang | tên khác=Nui Ong Nui Ba / Lang Biang Peak
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lang Biang - Đà Lạt | vĩ độ=12.0450 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm Đà Lạt 12 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3839 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 50.000 VNĐ; xe jeep khứ hồi lên đồi Ra-đa: 120.000 VNĐ/người
| nội dung=Cụm núi biểu tượng của cao nguyên Lâm Viên gồm hai đỉnh núi Bà (2.167 m) và núi Ông (2.124 m). Đỉnh đồi Ra-đa ở độ cao 1.950 m cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng Suối Vàng, Suối Bạc và đô thị Đà Lạt lồng lộng trong mây ngàn; nơi đặt tượng chàng K'Lang và nàng H'Biang gắn liền với truyền thuyết tình yêu sử thi của đồng bào Lạch.
}}

* {{xem
| tên=Ga Đà Lạt | tên khác=Dalat Railway Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Quang Trung, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9415 | kinh độ=108.4550 | chỉ đường=Cách Hồ Xuân Hương 1,5 km về phía Đông
| điện thoại=+84 263 3834 409 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=5.000 VNĐ/người (vé tàu Trại Mát tính riêng)
| nội dung=Nhà ga xe lửa cổ nhất Đông Dương hoàn thành năm 1938 mang phong cách kiến trúc Art Deco kết hợp hài hòa mái nhà rông Tây Nguyên; đặc trưng với ba chóp mái tam giác mô phỏng ba đỉnh núi Lang Biang và hệ thống kính màu rực rỡ. Nhà ga hiện phục vụ tuyến tàu du lịch đầu máy hơi nước chạy răng cưa dài 7 km đi Trại Mát viếng Chùa Linh Phước (Chùa Ve Chai).
}}

* {{xem
| tên=Thung lũng Tình Yêu &amp; Đồi Mộng Mơ | tên khác=Valley of Love
| trang web=https://thunglungtinhyeu.vn | email=
| địa chỉ=Số 03-05-07 Đường Mai Anh Đào, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9780 | kinh độ=108.4480 | chỉ đường=Cách trung tâm 5 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3821 448 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Trọn gói: 250.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Thung lũng danh thắng tự nhiên hình thành từ hồ nước Đa Thiện bao quanh bởi sườn đồi thông xanh ngắt; tích hợp mê cung cây xanh, cầu kính 7D trên không ngắm thung lũng, vườn hoa hồng cổ và khu trưng bày tượng sáp danh nhân thế giới.
}}

[[Tập tin:Draysap03.JPG|nhỏ|Dòng thác Đray Sáp đổ cuộn trào trên nền đá bazan núi lửa]]

=== Quần thể Thác Nước &amp; Công viên Địa chất Đắk Nông ===
* {{xem
| tên=Cụm Thác Đray Sáp - Gia Long | tên khác=Dray Sap &amp; Gia Long Waterfalls
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đắk Sôr cũ (nay thuộc xã Nam Đà) | vĩ độ=12.5380 | kinh độ=107.8850 | chỉ đường=Bên dòng sông Sêrêpôk ranh giới với tỉnh Đắk Lắk
| điện thoại=+84 261 3546 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Cụm thác nước tự nhiên kỳ vĩ trên nền đứt gãy địa chất đá bazan núi lửa cổ thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Thác Đray Sáp theo tiếng Ê Đê nghĩa là &quot;thác khói&quot;; dòng nước sông Sêrêpôk đổ từ độ cao 20 m trải dài hơn 100 m tạo thành màn sương nước bốc lên cuồn cuộn như khói trắng bao phủ vách đá dung nham. Cách đó 7 km là thác Gia Long hoang sơ với các hồ tắm tự nhiên và hệ sinh thái rừng rậm nguyên sinh rợp bóng cây kơnia.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên &amp; Hồ Tà Đùng | tên khác=Ta Dung Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8650 | kinh độ=107.9850 | chỉ đường=Nằm kề Quốc lộ 28 cách phường Bắc Gia Nghĩa 45 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Thuê thuyền tham quan lòng hồ: 100.000 - 150.000 VNĐ/người
| nội dung=&quot;Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên&quot; với diện tích mặt nước gần 5.000 ha hình thành từ công trình thủy điện Đồng Nai 3. Lòng hồ sở hữu hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt nước phẳng lặng xanh ngắt như ngọc bích, kẹp giữa dãy núi Tà Đùng cao 1.982 m. Du khách đi thuyền dạo quanh các đảo nổi, cắm trại qua đêm trên đồi cao đón bình minh và mây luồn bồng bềnh.
}}

* {{xem
| tên=Hệ thống Hang động Núi lửa Chư Blúk | tên khác=Chu Bluk Volcanic Cave System
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nam Dong và xã Buôn Choáh cũ | vĩ độ=12.5120 | kinh độ=107.9150 | chỉ đường=Thuộc khu vực huyện Krông Nô cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan theo tour chuyên biệt | giá=Chi phí tour theo đơn vị tổ chức
| nội dung=Hệ thống hang động dung nham núi lửa dài nhất Đông Nam Á hình thành cách đây hàng triệu năm từ quá trình phun trào núi lửa Chư Blúk. Quần thể gồm hơn 50 hang động ngầm liên hoàn với tổng chiều dài gần 10.000 m; bên trong lưu giữ các cấu trúc địa chất núi lửa nguyên bản: ngấn dung nham, thạch nhũ dung nham, khuôn cây hóa thạch dung nham và di chỉ khảo cổ học người tiền sử sinh sống trong hang đá.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thác ĐamB'ri | tên khác=DamB'ri Waterfall
| trang web=http://dambri.com.vn | email=
| địa chỉ=xã ĐamB'ri cũ (nay thuộc phường 2 Bảo Lộc) | vĩ độ=11.6250 | kinh độ=107.7550 | chỉ đường=Cách trung tâm Bảo Lộc 18 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 263 3751 517 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Trọn gói vé vào cổng và xe trượt: 200.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Ngọn thác nước hùng vĩ nhất Nam Tây Nguyên với chiều cao hơn 60 m đổ thẳng đứng qua vách đá hoa cương sừng sững giữa rừng rậm nguyên sinh. Du khách có thể đi thang máy kính lộ thiên cao 60 m xuống chân thác, trải nghiệm đường máng trượt Alpine Coaster dài 1.650 m đạt kỷ lục châu Á, khám phá thác Dasara và làng văn hóa mạ bản địa kề bên.
}}

* {{xem
| tên=Thác Pongour (Thác Bảy Tầng) | tên khác=Pongour Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Hội cũ (nay thuộc xã Đức Trọng) | vĩ độ=11.6880 | kinh độ=108.2650 | chỉ đường=Cách Quốc lộ 20 khoảng 6 km
| điện thoại=+84 263 3677 777 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Danh thắng quốc gia được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhất thác&quot;; dòng nước sông Đa Nhim đổ qua 7 tầng thềm đá bazan xếp lớp bậc thang thoai thoải rộng hơn 100 m tung bọt trắng xóa; nơi gắn liền với truyền thuyết sử thi nàng tù trưởng Kanai quả cảm của đồng bào Cơ Ho.
}}

[[Tập tin:Tháp Po Sah Inu, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Cụm tháp Chăm cổ Po Sah Inư tại phường Phú Thủy]]

=== Di tích Tháp Chăm, Đồi cát Mũi Né &amp; Biển Duyên hải ===
* {{xem
| tên=Quần thể Tháp Chăm Po Sah Inư | tên khác=Po Sah Inu Cham Towers
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đồi Bà Nài, phường Phú Thủy | vĩ độ=10.9350 | kinh độ=108.1410 | chỉ đường=Cách trung tâm Phan Thiết 7 km về phía Đông Bắc hướng đi Mũi Né
| điện thoại=+84 252 3817 085 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=15.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia xây dựng từ cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 thời kỳ vương quốc Champa cổ, phong cách kiến trúc Hòa Lai. Cụm tháp gồm Tháp Chính thờ thần Shiva và sinh thực khí Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối, Tháp Lửa và Tháp Cứu Hỏa bằng gạch nung đỏ gắn kết bằng nhựa thực vật; là trung tâm diễn ra Lễ hội Katê lớn nhất năm của đồng bào Chăm Bàlamôn.
}}

* {{xem
| tên=Đồi Cát Bay Mũi Né (Đồi Cát Đỏ) | tên khác=Mui Ne Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Mũi Né | vĩ độ=10.9500 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Nằm dọc đường bờ biển hướng đi Hòn Rơm
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày (lý tưởng nhất lúc 05:30 - 07:30 và 16:30 - 18:00) | giá=Miễn phí vào đồi cát; thuê ván trượt cát: 20.000 - 30.000 VNĐ
| nội dung=Sa mạc cát tự nhiên liên tục đổi màu và thay đổi hình dạng vân sóng theo hướng gió biển thổi (gần 18 sắc thái màu khác nhau: vàng, đỏ, trắng xám). Du khách trải nghiệm trượt cát bằng tấm nhựa mica từ đỉnh cồn dốc, đi xe môtô địa hình bốn bánh ATV vượt cát và ngắm hoàng hôn biển lộng gió.
}}

* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đồi cát Bàu Trắng &amp; Bàu Sen | tên khác=White Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hòa Thắng | vĩ độ=11.0650 | kinh độ=108.4250 | chỉ đường=Cách Mũi Né 30 km theo cung đường ven biển ĐT716
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 15.000 VNĐ/người
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên khổng lồ nằm lọt thỏm giữa những đồi cát trắng tinh trải dài ngút ngàn, được mệnh danh là tiểu sa mạc Sahara của Việt Nam. Vào mùa hè, mặt hồ nở rộ bạt ngàn hoa sen hồng thanh khiết; du khách có thể thuê xe jeep địa hình leo đỉnh đồi cát hoặc chèo thuyền kayak ngắm hoa sen giữa hồ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Hải đăng Kê Gà &amp; Bãi đá nhảy | tên khác=Ke Ga Lighthouse
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Thành | vĩ độ=10.6980 | kinh độ=107.9920 | chỉ đường=Cách Phan Thiết 30 km về phía Nam theo đường ven biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Cano đưa sang đảo: 50.000 - 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn hải đăng cổ nhất và cao nhất Việt Nam do kỹ sư người Pháp Chavat thiết kế xây dựng từ năm 1897 trên một đảo đá hoa cương biệt lập sát bờ biển. Tháp đèn cao 35 m (độ cao so với mặt biển là 65 m) xây hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương mài nhẵn ghép khít khao; bên trong có 183 bậc cầu thang xoắn ốc bằng thép dẫn lên đài ngắm toàn cảnh đại dương.
}}

[[Tập tin:Chualinhsonphuquy.jpg|nhỏ|Chùa Linh Sơn trên sườn núi Cao Cát tại Đặc khu Phú Quý]]

=== Vùng Biển Đảo Đặc khu Phú Quý ===
* {{xem
| tên=Đặc khu Phú Quý | tên khác=Cu Lao Thu / Koh Rong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5180 | kinh độ=108.9410 | chỉ đường=Cách cảng vận tải Phan Thiết 56 hải lý ngoài khơi biển Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí ra vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu núi lửa cổ giữa đại dương gồm đảo lớn Phú Quý và các đảo phụ Hòn Tranh, Hòn Đen, Hòn Đỏ, Hòn Trứng. Thắng cảnh tự nhiên nổi bật:
* '''Núi Cao Cát &amp; Chùa Linh Sơn:''' Ngọn núi lửa đã tắt cao 106 m phía bắc đảo; vách núi cấu tạo từ các lớp đá trầm tích phong hóa hàng triệu năm xếp tầng nếp uốn độc đáo như rãnh hẻm đá grand canyon; trên đỉnh đặt tượng Phật Bà Quan Âm hướng biển.
* '''Núi Cấm &amp; Hải đăng Phú Quý:''' Ngọn đồi cao nhất đảo (108 m) nơi đặt trạm hải đăng dẫn đường cho tàu bè quốc tế, phóng tầm mắt bao trọn 360 độ toàn cảnh quần đảo.
* '''Vịnh Triều Dương &amp; Bãi Nhỏ - Gành Hang:''' Vịnh biển cát trắng mịn hình cánh cung rợp bóng hàng dương cổ thụ; Gành Hang sở hữu hồ bơi tự nhiên Khe Sung và &quot;Hồ vô cực&quot; do vách đá bazan dựng đứng tự nhiên đón sóng biển tràn vào tạo thành vũng bơi trong suốt.
* '''Đền thờ Vạn An Thạnh:''' Bảo tàng sinh vật biển cổ kính lưu giữ bộ xương cá voi (cá Ông) khổng lồ dài hơn 20 m niên đại hàng trăm năm thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Hồ Tuyền Lâm:''' Xuất bến sáng sớm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tự chèo thuyền nhẹ nhàng trên mặt hồ phẳng lặng mờ sương, lướt qua các bán đảo thông reo ngút ngàn và ghé thăm khu rừng phong đổi màu lá vào mùa đông.
* '''Săn mây bình minh trên đỉnh Cầu Đất &amp; Lang Biang:''' Thức dậy lúc 04:30 sáng di chuyển về đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) hoặc đỉnh núi Lang Biang để chiêm ngưỡng biển mây luồn bồng bềnh tràn ngập thung lũng đồi thông dưới ánh rạng đông.
* '''Trượt cát và lái xe môtô địa hình bốn bánh trên đồi cát Bàu Trắng:''' Thuê xe ATV tự lái vượt qua các dải đồi cát dốc đứng tại xã Hòa Thắng hoặc thử cảm giác trượt cát tốc độ cao từ đỉnh đồi cát đỏ Mũi Né.
* '''Lặn biển ngắm rạn san hô Hòn Tranh &amp; Đặc khu Phú Quý:''' Đi thuyền máy từ bến cảng Phú Quý sang đảo Hòn Tranh, đeo kính lặn và ống thở khám phá các thềm san hô cành nhiều màu sắc cùng bầy cá biển trong vắt.
* '''Lướt ván buồm và lướt ván diều quốc tế Mũi Né:''' Trải nghiệm các môn thể thao nước mạo hiểm tận dụng tốc độ gió biển lý tưởng tại bãi biển Hàm Tiến và Mũi Né với sự hướng dẫn của các huấn luyện viên lướt ván chuyên nghiệp.
* '''Trekking xuyên rừng và thám hiểm hang động núi lửa Chư Blúk:''' Khám phá lòng hang ngầm dung nham C7, C6 tại huyện Krông Nô cũ (xã Nam Dong), đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp mùa khô và leo dốc đá dung nham kỳ vĩ.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Tà Đùng:''' Thuê thuyền máy chạy vòng quanh các đảo đất xanh ngắt nhấp nhô giữa lòng hồ Tà Đùng (xã Tà Đùng), câu cá nước ngọt và thưởng thức tiệc nướng BBQ ngoài trời ven đồi nhìn xuống hồ.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Lâm Đồng mới phản ánh sự trù phú hiếm có nhờ sự kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao vùng ôn đới cao nguyên, vùng chuyên canh cây công nghiệp bazan và nguồn hải sản dồi dào từ ngư trường duyên hải Bình Thuận, đảo Phú Quý.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Rau củ &amp; Hoa tươi Đà Lạt:''' Nông sản ôn đới canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, phường Xuân Trường - Đà Lạt, xã Đơn Dương gồm dâu tây giống Nhật Bản, New Zealand (dâu ngọt giòn trồng trên giàn thủy canh), atisô, bông cải xanh, cà chua bi, xà lách thủy canh, cùng các loại hoa cắt cành danh tiếng như hoa hồng, hoa cúc, cẩm tú cầu, hoa lan hồ điệp.
* '''Mứt &amp; Trái cây sấy khô Đà Lạt:''' Trái cây tươi bản địa được chế biến thủ công thành mứt dâu tây, mứt dâu tằm, khoai lang sấy giòn, mứt hoa hồng (hoa atisô đỏ ngâm đường) và hồng treo gió công nghệ Nhật Bản (trái hồng dẻo quánh, mật ngọt lịm tự nhiên bên trong lớp vỏ se khô) tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Thanh long Bình Thuận:''' Trái cây xuất khẩu chủ lực trồng bạt ngàn tại xã Hàm Thuận, xã Hàm Kiệm, xã Tân Thành; gồm giống thanh long ruột trắng thanh mát và thanh long ruột đỏ ngọt đậm, vỏ mỏng căng bóng; cùng các sản phẩm chế biến sâu như rượu vang thanh long, thanh long sấy dẻo.
* '''Cà phê Chồn, Arabica Cầu Đất &amp; Robusta Đắk Mil:''' Hạt cà phê Arabica thượng hạng trồng ở độ cao trên 1.500 m tại Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) có vị chua thanh tao và mùi thơm nồng nàn; kết hợp dòng Robusta đậm đà đắng gắt trồng trên đất bazan núi lửa xã Đắk Mil, phường 2 Bảo Lộc, xã Di Linh.
* '''Trà Oolong Bảo Lộc &amp; Trà B’Lao:''' Trà búp sấy ủ hương hoa sói, hoa lài cổ truyền tại phường B’Lao, phường 1 Bảo Lộc; cùng dòng trà Oolong thuần chất trồng trên cao nguyên đồi lượn sóng Bảo Lâm với hương thơm ngát tự nhiên, nước trà xanh vàng sóng sánh.
* '''Nước mắm Phan Thiết nguyên chất:''' Nước mắm cá cơm than ủ chượp ròng rã trong các thùng gỗ lều bời lời từ 12 đến 18 tháng tại phường Phú Thủy, phường Phan Thiết; nước mắm cốt màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng, độ đạm tự nhiên cao từ 30 đến 40 độ đạm.
* '''Mực một nắng Phan Thiết &amp; Cua huỳnh đế Phú Quý:''' Mực lá tươi rói vừa câu đêm xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng gắt ven biển, thịt mực dày ngọt mềm; cùng cua huỳnh đế đỏ au vỏ cứng mai vuông, thịt chắc béo ngậy bắt từ các rạn đá ngầm [[Đặc khu Phú Quý]].
* '''Tiêu sọ &amp; Hạt điều Đắk Song:''' Hạt tiêu đen, tiêu sọ Đắk Song (xã Đắk Song) hạt mẩy tròn, vị cay nồng xộc mũi và hàm lượng piperin cao; hạt điều rang muối giòn rụm béo bùi từ vùng đất bazan.

[[Tập tin:Vườn Thanh Long ở Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Vườn thanh long thắp đèn đêm tại xã Hàm Kiệm]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Đà Lạt &amp; Chợ đêm Đà Lạt (Chợ Âm Phủ):''' Tọa lạc tại phường Xuân Hương - Đà Lạt; ban ngày là chợ đầu mối nông sản rau hoa, mứt sấy khô; ban đêm biến thành khu phố đi bộ mua sắm áo len, khăn quàng dệt kim và phố ẩm thực đường phố sôi động.
* '''Chợ Phan Thiết (phường Phan Thiết):''' Chợ đầu mối ven sông Cà Ty bày bán phong phú các loại hải sản tươi sống đánh bắt trong ngày, bánh quai vạc, nước mắm truyền thống và thanh long tươi.
* '''Chợ Bảo Lộc (phường 1 Bảo Lộc):''' Trung tâm thương mại trà, cà phê và tơ tằm lớn nhất vùng cao nguyên phía Nam.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Đà Lạt (Quảng trường Lâm Viên):''' Đại siêu thị tổng hợp ngầm dưới lòng đất kề khối nụ hoa atisô kính màu, cung cấp đầy đủ hàng hóa đặc sản đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Lâm Đồng mới mang tính giao thoa độc đáo: vừa có nét thanh lịch, nhẹ nhàng của các món nóng ấm ăn trong tiết trời se lạnh sương mù Đà Lạt, vừa có vị cay nồng đậm đà của núi rừng Tây Nguyên, và vị mặn mòi, tươi rói của hải sản biển Nam Trung Bộ.

Các món ngon đặc trưng tiêu biểu:
* '''Bánh căn Đà Lạt:''' Bánh đổ bằng bột gạo trong các khuôn gốm nung nhỏ không dùng dầu mỡ; đập thêm trứng cút hoặc trứng gà ta béo ngậy; vỏ bánh giòn xốp bên dưới, mềm mịn bên trên; ăn kèm bát nước mắm ấm pha mỡ hành hoặc bát nước xíu mại ngọt thanh thơm tiêu, thêm vài viên xíu mại thịt viên mềm tan tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Lẩu gà lá é:''' Món lẩu nóng hổi trứ danh giữa trời lạnh; nước dùng ninh từ xương gà thanh ngọt đun cùng măng chua giòn sần sật, thịt gà đồi thả vườn săn chắc; khi ăn nhúng từng nắm lá é tươi (loài rau cùng họ hương nhu có vị the the cay nồng và mùi thơm sả chanh đặc trưng), chấm muối tiêu ớt xiêm xanh cay xé lưỡi.
* '''Bánh ướt lòng gà:''' Sự kết hợp sáng tạo giữa bánh ướt tráng mỏng mềm mướt còn ấm nóng, phủ lên trên thịt gà xé phay giòn da, lòng mề gà xào thơm, trứng non béo bùi, rau răm và rưới nước mắm tỏi ớt chua ngọt pha vừa miệng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Bánh tráng nướng Đà Lạt:''' Được mệnh danh là &quot;pizza Việt Nam&quot;; chiếc bánh tráng mỏng đặt trên bếp than hoa rực hồng, phết bơ, mỡ hành, trứng cút đánh đều, rắc thêm tép khô, xúc xích, bò khô xé sợi và phô mai; nướng giòn rụm gập đôi lại ăn nóng hổi tại các góc phố đêm.
* '''Lẩu thả Phan Thiết:''' Món lẩu biểu tượng của vùng biển Mũi Né; bày biện công phu trên nia tre lót bẹ chuối mô phỏng bông hoa; nhụy hoa ở giữa là đĩa cá mai tươi sống bóp thấu với nước cốt chanh và ớt tỏi; các cánh hoa xung quanh là thịt ba chỉ luộc, trứng rán thái chỉ, dưa chuột, xoài xanh, khế chua và bún tươi; thực khách có thể ăn khô trộn nước xốt đậu phộng chuối sứ hoặc chan nước lẩu hầm từ tôm tươi nóng hổi tại phường Mũi Né, phường Phú Thủy.
* '''Bánh quai vạc &amp; Bánh xèo Phan Thiết:''' Bánh quai vạc làm từ bột lọc trong suốt nhìn rõ nhân tôm biển đỏ au xào mỡ hành, chấm nước mắm kẹo ớt đỏ cay nồng; bánh xèo đổ trong các khuôn gốm đất nhỏ giòn rụm với nhân tôm, mực tươi, thịt heo, ăn kèm chén nước mắm đậu phộng giã nhuyễn.
* '''Cơm lam gà nướng Tây Nguyên:''' Gạo nếp nương ngâm hạt dẻo vo sạch cho vào ống nứa non bịt lá chuối nướng chín trên than hồng; ăn cùng thịt gà đồi ướp lá é, mắc khén kẹp que tre nướng vàng ruộm chấm muối hạt é ớt rừng tại xã Tà Đùng, phường Nam Gia Nghĩa.

[[Tập tin:Phan Thiet.jpg|nhỏ|Bờ biển Phan Thiết nơi tập trung các nhà hàng hải sản tươi sống]]

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Lẩu gà lá é Tao Ngộ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 05 Đường Ba Tháng Tư, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9280 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm đầu dốc đường Ba Tháng Tư hướng ra đèo Prenn
| điện thoại=+84 977 111 222 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 21:30 | giá=200.000 - 350.000 VNĐ/nồi lẩu
| nội dung=Quán ăn lẩu gà lá é, phục vụ lẩu thịt gà ta, măng le và lá é.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh căn Lệ | trang web= | email=
| địa chỉ=Hẻm 44 Đường Yersin, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9385 | kinh độ=108.4450 | chỉ đường=Nằm trong con hẻm nhỏ yên tĩnh
| điện thoại=+84 933 222 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=30.000 - 45.000 VNĐ/dĩa
| nội dung=Địa chỉ bánh căn trứ danh với nhiều loại nhân: trứng cút lòng đào, trứng vịt béo ngậy, nhân bò băm và nhân tôm giòn ngọt; nước chấm xíu mại cay thơm đậm đà.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Cơm niêu Panda Mũi Né | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 80 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9420 | kinh độ=108.2150 | chỉ đường=Nằm trên trục đường ven biển tập trung resort
| điện thoại=+84 252 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:00 | giá=100.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn truyền thống dân dã miền biển: cơm đập niêu đất cháy giòn, cá kho tộ niêu đất, lẩu thả Mũi Né và mực một nắng nướng muối ớt.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê phin Cầu Đất &amp; Cà phê trứng Đà Lạt:''' Cà phê Arabica phin truyền thống nhỏ từng giọt đặc sánh thơm ngậy giữa tiết trời se lạnh; hoặc món cà phê trứng với lớp kem trứng gà tươi đánh bông mịn béo ngậy phủ trên nền cà phê nóng ấm tại các quán cà phê nhìn ra thung lũng đồi thông.
* '''Rượu vang Đà Lạt:''' Dòng rượu vang đầu tiên của Việt Nam sản xuất theo công nghệ lên men vang Pháp từ quả dâu tằm bản địa và nho tươi; vang đỏ, vang trắng có vị chát nhẹ ngọt dịu, nồng độ cồn từ 12 đến 14 độ, thường dùng kèm các món bít tết, lẩu thịt nướng.
* '''Nước cốt dâu tằm &amp; Nước cốt atisô:''' Thức uống giải khát thanh nhiệt đóng chai chiết xuất từ quả dâu tằm chín mọng ngâm đường và hoa atisô đỏ; pha cùng nước lọc và đá lạnh mang vị chua ngọt mát lành.
* '''Rượu cần ché M'Nông &amp; Cơ Ho:''' Rượu ủ trong các chum chóe sành cổ từ hạt gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, rễ cây thuốc tự nhiên; cắm các cần trúc dài hút uống chung trong các dịp lễ hội cồng chiêng, vị ngọt cay thơm nồng đậm đà.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại tỉnh Lâm Đồng phát triển đa dạng và phong phú bậc nhất cả nước: từ các khu nghỉ dưỡng di sản cổ điển Pháp thế kỷ 20, các khách sạn 5 sao cao cấp ven bờ hồ Tuyền Lâm, chuỗi resort nhiệt đới sang trọng bên bờ biển Mũi Né, đến hàng ngàn homestay nhà gỗ, bungalow ven đồi thông và lều glamping ven hồ Tà Đùng:

=== Khu Nghỉ dưỡng Di sản &amp; Resort Biển Quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Dalat Palace Heritage Hotel | trang web=https://dalatpalacehotel.com | email=
| địa chỉ=Số 02 Đường Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9360 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm trên đồi cao nhìn thẳng ra mặt nước Hồ Xuân Hương
| điện thoại=+84 263 3825 444 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.200.000 - 9.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cổ kính và sang trọng bậc nhất Đông Dương xây dựng từ năm 1922 mang phong cách kiến trúc Edwardian cổ điển Pháp; khuôn viên rộng 5 ha rợp bóng hoa viên và thông cổ thụ; trang bị 43 phòng nghỉ xa hoa lát sàn gỗ lim, lò sưởi đốt củi nguyên bản, nhà hàng ẩm thực Pháp Le Rabelais và sân golf cổ Dalat Palace Golf Club kề bên.
}}

* {{ngủ
| tên=Ana Mandara Villas Dalat Resort &amp; Spa | trang web=https://anamandara-resort.com | email=
| địa chỉ=Đường Lê Lai, phường Cam Ly - Đà Lạt | vĩ độ=11.9450 | kinh độ=108.4230 | chỉ đường=Nằm ẩn mình trên đồi thông biệt lập
| điện thoại=+84 263 3555 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.400.000 - 6.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể làng biệt thự Pháp cổ gồm 17 dinh thự nghỉ dưỡng xây dựng từ những năm 1920 - 1930 được phục chế nguyên vẹn; hồ bơi nước ấm ngoài trời giữa đồi thông, dịch vụ spa thảo dược La Cochinchine và nhà hàng ẩm thực Á - Âu Le Petit.
}}

* {{ngủ
| tên=The Anam Mui Ne Resort | trang web=https://theanam.com | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9410 | kinh độ=108.2050 | chỉ đường=Mặt tiền dải bờ biển Mũi Né
| điện thoại=+84 252 6284 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 11.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế mang phong cách kiến trúc Indochine Đông Dương sang trọng với 127 phòng nghỉ và villa hướng biển; hai hồ bơi tràn bờ nước ngọt và nước mặn, bãi tắm cát trắng riêng tư, trung tâm thể thao biển và spa chăm sóc sức khỏe cao cấp.
}}

* {{ngủ
| tên=Tà Đùng Topview Homestay (Nhà chú Đông) | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn 3, xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8680 | kinh độ=107.9820 | chỉ đường=Tọa lạc trên đỉnh đồi cao nhất nhìn xuống hồ Tà Đùng
| điện thoại=+84 973 500 232 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng bungalow có vị trí đắc địa nhất ngắm toàn cảnh &quot;Vịnh Hạ Long Tây Nguyên&quot;; sở hữu hồ bơi vô cực view trực diện các đảo nổi trên hồ Tà Đùng, sân cắm trại ngắm sao đêm và nhà hàng phục vụ cơm lam gà nướng.
}}

=== Homestay Nhà gỗ Cao nguyên &amp; Nhà nghỉ Ven biển ===
* {{ngủ
| tên=Cú Trên Cây Homestay Đà Lạt | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 37 Đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9285 | kinh độ=108.4520 | chỉ đường=Nằm cheo leo trên sườn thung lũng đồi thông
| điện thoại=+84 908 687 353 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Homestay thiết kế các buồng ngủ dạng tổ chim bằng gỗ mộc mạc treo lơ lửng giữa tán cây thông, ban công nhìn thẳng xuống thung lũng sương mù, không gian yên tĩnh và thân thiện với thiên nhiên.
}}

* {{ngủ
| tên=Cô Châu Homestay Phú Quý | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Thanh cũ, Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5120 | kinh độ=108.9380 | chỉ đường=Gần khu vực cảng biển Phú Quý
| điện thoại=+84 989 123 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=250.000 - 500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Homestay dân dã nhiệt tình do người dân đảo trực tiếp đón tiếp; cung cấp dịch vụ thuê xe máy giá rẻ, dẫn tour lặn ngắm san hô Hòn Tranh và chuẩn bị tiệc hải sản tươi sống tại chỗ.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Các cung đường đèo như đèo Bảo Lộc, đèo Prenn, đèo Mimosa (Quốc lộ 20), đèo Ngoạn Mục (Quốc lộ 27) và đèo Đại Ninh (Quốc lộ 28B) có độ dốc cao, vực sâu nguy hiểm và nhiều khúc cua tay áo liên tục. Người điều khiển xe máy và ô tô cần kiểm tra kỹ lốp và hệ thống phanh, giữ tốc độ ổn định, đi số thấp khi đổ đèo và tuyệt đối không lấn làn vượt ẩu.
* Tại khu vực Đà Lạt và Lạc Dương, sương mù dày đặc thường xuất hiện vào sáng sớm và đêm muộn làm giảm tầm nhìn nghiêm trọng; phương tiện di chuyển cần bật đèn sương mù vàng, giữ khoảng cách an toàn và bấm còi báo hiệu tại các khúc cua khuất góc.

=== An toàn biển đảo ===
* Các bãi biển tại Mũi Né, Kê Gà, La Gi và đảo Phú Quý có sóng biển lớn và gió thổi mạnh; du khách chỉ tắm biển tại các bãi tắm có lực lượng cứu hộ túc trực, quan sát kỹ cờ hiệu cảnh báo vùng nước sâu hoặc ao xoáy cát ngầm sụt lún.
* Tuyệt đối không tắm biển một mình lúc sáng sớm hoặc sau khi đã uống rượu bia; khi tham gia lướt ván buồm, lướt ván diều hoặc đi cano nước bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn.
* Vùng biển Bình Thuận và đảo Phú Quý chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa Đông Bắc (tháng 11 đến tháng 2) và gió mùa Tây Nam (tháng 6 đến tháng 8) với sóng to gió lớn biển động. Các tuyến tàu cao tốc Phan Thiết đi Phú Quý có thể tạm dừng xuất bến khi biển động từ cấp 6 trở lên; du khách cần theo dõi sát dự báo thời tiết hải văn để chủ động lịch trình.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển xuôi theo cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây (CT01) hoặc Quốc lộ 20 chỉ mất từ 2 giờ đến 5 giờ lái xe để đến trung tâm kinh tế năng động lớn nhất nước.
* [[Đắk Lắk]]: Kết nối theo Quốc lộ 14 từ phường Nam Gia Nghĩa hoặc Quốc lộ 27 từ xã Đơn Dương sang Buôn Ma Thuột để khám phá thủ phủ cà phê, bảo tàng thế giới cà phê và buôn Đôn.
* [[Khánh Hòa]]: Đi theo Quốc lộ 27C vượt đèo Khánh Lê (đèo Hòn Giao) dài gần 30 km chỉ mất 3 giờ lái xe từ Đà Lạt xuống thành phố biển Nha Trang.
* [[Đồng Nai]]: Xuôi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối về các khu công nghiệp, thủy điện Trị An và rừng quốc gia Nam Cát Tiên.
* [[Campuchia]]: Đi theo Quốc lộ 14 qua Cửa khẩu Đắk Peur (xã Thuận An) sang tỉnh Mondulkiri của vương quốc Campuchia.

{{geo|11.6845|108.1412}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Lâm Đồng}}</text>
      <sha1>5v0depr0aoonnhsmo7jccuqtct4e43y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123357</id>
      <parentid>123356</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điểm ăn uống */</comment>
      <origin>123357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56830" sha1="ndqzgsctz178hx7244srqsv92n5pryx" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ho Xuan Huong voyage.jpg|caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Đồng}}

{{quickbarprovince
| image=Da Lat - Xuan Huong Lake.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| location=Lam Dong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=23.966,50 km²
| population=4.356.400 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=181,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Cơ Ho]], [[Tiếng M'Nông]], [[Tiếng Chăm]], [[Tiếng Mạ]], [[Tiếng Chu Ru]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Bà La Môn]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (79,9%), người Cơ Ho (6,0%), người Nùng, người M'Nông, người Tày, người Mạ, người Chăm, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| years active=1899 - Thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng / 1958 - Thành lập tỉnh Lâm Đồng / Hợp nhất không gian cao nguyên và duyên hải
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (263 / 252 / 261)
| website=[https://lamdong.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng]
}}

'''Lâm Đồng''' là một tỉnh thuộc vùng [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]], đồng thời là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước. Phía Bắc giáp tỉnh [[Đắk Lắk]] và tỉnh [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]]; phía Đông giáp tỉnh [[Khánh Hòa]]; phía Tây giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]] và thành phố [[Đồng Nai]]; phía Nam và Đông Nam giáp [[Biển Đông]] với đường bờ biển dài gần 200 km cùng đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Phú Quý]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng tích hợp trọn vẹn không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Tỉnh là địa bàn hiếm hoi của Việt Nam sở hữu đồng thời ba dạng địa hình: cao nguyên ôn đới mát mẻ quanh năm, bình nguyên bán bình nguyên núi lửa bazan màu mỡ, và dải bờ biển cồn cát nhiệt đới nắng gió. Vùng đất này sở hữu Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển Langbiang]], Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO [[Công viên địa chất Đắk Nông]], Di sản Văn hóa Thế giới [[Mộc bản triều Nguyễn]], thành phố du lịch nghỉ dưỡng [[Đà Lạt]], thủ phủ đồi cát và resort biển [[Mũi Né]], hồ sinh thái tự nhiên [[Tà Đùng]], quần thể thác nước hùng vĩ [[Thác Đray Sáp]], [[Thác ĐamB'ri]] và di tích tháp Chăm cổ [[Tháp Po Sah Inư]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu, không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cao nguyên Lâm Viên (nhìn từ Cao nguyên Mơ Nông).jpg|nhỏ|Cao nguyên Lâm Viên nhìn từ dãy cao nguyên M'Nông]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Lâm Đồng mới phản ánh quá trình tụ cư lâu đời của các tộc người bản địa ngữ hệ Nam Á và Nam Đảo, kết hợp với các đợt khai phá thời phong kiến và quy hoạch đô thị thời cận hiện đại.

Thời tiền sử, các di chỉ khảo cổ học tại lưu vực sông Đồng Nai, cao nguyên M'Nông và vùng đồng bằng ven biển Bình Thuận chứng minh sự hiện diện của con người từ hàng ngàn năm trước qua các công cụ đồ đá, đồ gốm và trống đồng Đông Sơn. Vùng đất duyên hải phía Nam từng thuộc địa bàn vương quốc Champa cổ kính với các tiểu quốc Thuận Thành, để lại dấu ấn kiến trúc tôn giáo qua cụm đền tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), tháp Po Dam (xã Tuy Phong). 

Cuối thế kỷ 19, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện các chuyến thám hiểm cao nguyên Lang Biang vào năm 1893, mở đường cho việc xây dựng trạm nghỉ dưỡng trên núi cao của người Pháp. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng (Haut-Donnaï), đặt tỉnh lỵ tại Di Linh. Năm 1916, tỉnh Lâm Viên được thành lập với tỉnh lỵ đặt tại Đà Lạt. Sau nhiều lần chia tách và sáp nhập, ngày 19 tháng 5 năm 1958, chính quyền miền Nam đổi tên tỉnh Đồng Nai Thượng thành tỉnh Lâm Đồng, đồng thời lập tỉnh Tuyên Đức (gồm thị xã Đà Lạt và vùng phụ cận). Năm 1976, tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Tuyên Đức hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng. Cùng thời kỳ, dải đất duyên hải sáp nhập thành tỉnh Thuận Hải trước khi tái lập tỉnh Bình Thuận vào năm 1991. Tại vùng đất cao nguyên M'Nông phía Tây Bắc, tỉnh Đắk Nông được thành lập năm 2003 trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 chính thức sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông thành tỉnh Lâm Đồng mới. Ngày 16 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP bàn giao phần diện tích Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng về thành phố Đồng Nai quản lý thống nhất.

=== Địa hình ===
Với diện tích tự nhiên gần 24.000 km², địa hình tỉnh phân tầng theo ba bậc độ cao rõ rệt từ Tây Bắc xuống Đông Nam:
* '''Bậc cao nguyên sương mù Lang Biang &amp; Núi cao (độ cao trên 1.400 m):''' Nằm ở trung tâm phía Bắc, bao gồm cao nguyên Lâm Viên với độ cao trung bình 1.500 m. Nơi đây có các đỉnh núi cao như đỉnh Bidoup (2.287 m), đỉnh Lang Biang (2.163 m tại phường Lang Biang - Đà Lạt). Rừng thông ba lá và thông nàng nguyên sinh bạt ngàn bao bọc lấy thung lũng đô thị Đà Lạt, tạo cảnh quan đồi dốc, hồ nước tự nhiên (Hồ Xuân Hương, Hồ Tuyền Lâm) và các dòng thác nước dốc đứng (Cam Ly, Datanla, Prenn).
* '''Bậc cao nguyên đồi lượn sóng Di Linh - Bảo Lộc &amp; Cao nguyên M'Nông (độ cao 600 - 1.000 m):''' 
  * Cao nguyên Di Linh và Bảo Lộc ở phía Nam có độ cao 800 - 1.000 m, địa hình đồi bát úp thoai thoải, đất đỏ bazan sâu màu mỡ chuyên canh cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê, dâu tằm, sầu riêng) và các thác nước lớn như Thác ĐamB'ri (phường 2 Bảo Lộc), Thác Pongour (xã Đức Trọng).
  * Cao nguyên M'Nông ở phía Tây Bắc (Đắk Nông trước sáp nhập) có độ cao trung bình 800 m, lưu giữ hệ thống hang động núi lửa Chư Blúk dài gần 10.000 m hình thành từ dung nham núi lửa bazan cổ, thung lũng sông Sêrêpôk cuồn cuộn với cụm thác Đray Sáp, Gia Long, Trinh Nữ và lòng hồ sinh thái Tà Đùng (xã Tà Đùng) với hơn 40 đảo lớn nhỏ.
* '''Bậc duyên hải, đồng bằng hẹp &amp; Đảo ngoài khơi (độ cao 0 - 200 m):''' Dải ven biển dài gần 200 km thuộc Bình Thuận trước đây. Địa hình đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt bởi các nhánh núi đâm ngang ra biển, nổi bật với hệ thống cồn cát và đồi cát sa mạc ven biển (Đồi cát Mũi Né, đồi cát Bàu Trắng tại xã Hòa Thắng). Ngoài khơi cách đất liền 100 km là đảo núi lửa [[Đặc khu Phú Quý]] ngự giữa ngư trường lớn của biển Đông.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,35 triệu người với 49 dân tộc anh em cùng chung sống. Người Kinh chiếm gần 80% dân số, phân bố tại các phường đô thị và dải đồng bằng ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Cơ Ho (6,0%), người M'Nông (1,9%), người Mạ (1,5%), người Chu Ru (0,7%), người Ra Glai, người Chơ Ro; cùng các cộng đồng người Nùng, Tày, Thái, H'Mông di cư từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp và cộng đồng người Chăm cư trú lâu đời ven biển.

Sự hội tụ của ba vùng đất tạo nên không gian văn hóa đa dạng bậc nhất Việt Nam:
* '''Di sản đại diện nhân loại:''' [[Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên]] của đồng bào Cơ Ho, Mạ, M'Nông gắn liền với đời sống tâm linh, lễ cúng lúa mới, lễ hội đâm trâu và kiến trúc nhà rông truyền thống; [[Mộc bản triều Nguyễn]] lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (phường Xuân Hương - Đà Lạt); cùng Nghệ thuật làm gốm của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Bình Đức (xã Phan Hiệp cũ, nay thuộc xã Bắc Bình) được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
* '''Di sản văn hóa Chăm pa ven biển:''' Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào tháng 7 lịch Chăm (tháng 10 dương lịch) tại tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bà ni, các điệu múa quạt Chăm và nghề dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
* Lễ hội đương đại và vùng cao: Festival Hoa Đà Lạt tổ chức định kỳ 2 năm một lần tôn vinh nghề trồng hoa công nghệ cao; Lễ hội Đua thuyền rồng truyền thống sông Cà Ty (phường Phan Thiết) và Lễ hội Cúng lửa của người M'Nông.

=== Khí hậu ===
Do sự chênh lệch độ cao từ mực nước biển lên đến hơn 2.000 m, khí hậu Lâm Đồng phân hóa sâu sắc thành ba tiểu vùng khí hậu rõ nét:

* '''Tiểu vùng ôn đới núi cao (Khu vực Đà Lạt, Lạc Dương):''' Độ cao trên 1.400 m mang khí hậu cận nhiệt đới núi cao mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình năm chỉ từ 16 đến 18 °C, ban ngày hiếm khi vượt quá 25 °C, ban đêm se lạnh 11 đến 15 °C. Sương mù bao phủ vào sáng sớm và chiều tối. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với bầu trời quang đãng, nắng nhẹ chan hòa.
* '''Tiểu vùng cao nguyên nhiệt đới gió mùa (Khu vực Bảo Lộc, Di Linh, Đắk Nông):''' Độ cao từ 600 m đến 1.000 m. Nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 °C, mát mẻ hơn đồng bằng nhưng ấm hơn Đà Lạt. Lượng mưa hàng năm rất lớn (từ 2.200 đến trên 2.800 mm), mùa mưa kéo dài tạo thảm thực vật đồi rừng xanh tốt quanh năm.
* '''Tiểu vùng duyên hải nhiệt đới khô hạn (Khu vực Phan Thiết, Tuy Phong, La Gi):''' Nằm ở sườn khuất gió, là một trong những vùng khô nóng nhất cả nước với lượng mưa trung bình năm dưới 1.100 mm. Số giờ nắng cao đạt gần 2.900 giờ/năm, nhiệt độ ban ngày phổ biến 29 đến 33 °C; gió biển hoạt động ổn định quanh năm, là điều kiện lý tưởng cho các môn thể thao lướt ván buồm, lướt ván diều quốc tế.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Đà Lạt (Độ cao 1.500 m)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 25 (77) || 25 (77) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 22 (72) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 11 (52) || 12 (54) || 13 (55) || 14 (57) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 15 (59) || 14 (57) || 13 (55) || '''14 (57)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 11 (0.4) || 24 (0.9) || 62 (2.4) || 170 (6.7) || 191 (7.5) || 213 (8.4) || 229 (9.0) || 214 (8.4) || 282 (11.1) || 239 (9.4) || 97 (3.8) || 36 (1.4) || '''1.768 (69.6)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Deo Bao Loc.jpg|nhỏ|Cung đường đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 kết nối vùng Đông Nam Bộ lên cao nguyên]]

Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Lâm Đồng sở hữu mạng lưới giao thông đối ngoại đa dạng gồm cảng hàng không, cao tốc huyết mạch, quốc lộ xuyên rừng và cảng biển nước sâu.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Liên Khương | tên khác=Lien Khuong International Airport | ký hiệu=DLI
| địa chỉ=xã Đức Trọng | vĩ độ=11.7500 | kinh độ=108.3725 | chỉ đường=Cách phường Xuân Hương - Đà Lạt 30 km về phía Nam dọc cao tốc Liên Khương - Prenn
| điện thoại=+84 263 3843 373 | trang web=https://vietnamairport.vn/lienkhuongairport
| nội dung=Cảng hàng không cấp 4D phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Hà Nội]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Hải Phòng]], [[Vinh]], [[Huế]], [[Cần Thơ]], [[Phú Quốc]], cùng các chuyến bay quốc tế thường lệ kết nối với [[Seoul]], [[Busan]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và [[Kuala Lumpur]] (Malaysia).
}}

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết - Vĩnh Hảo (Cao tốc CT01):''' Tuyến cao tốc 4 làn xe hiện đại nối thông suốt từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai qua dải ven biển Lâm Đồng tại xã Hàm Tân, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình, xã Tuy Phong. Thời gian lái xe ô tô từ TP.HCM về phường Phan Thiết chỉ mất 2 giờ 15 phút (khoảng 160 km).
* '''Trục Quốc lộ 20 &amp; Đèo Bảo Lộc:''' Tuyến quốc lộ huyết mạch từ ngã ba Dầu Giây (Đồng Nai) vượt qua Đèo Chuối, [[Đèo Bảo Lộc]] lên phường 3 Bảo Lộc, xã Di Linh, xã Đức Trọng, sau đó vượt [[Đèo Prenn]] hoặc đèo Mimosa vào trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt. Thời gian di chuyển ô tô từ TP.HCM lên Đà Lạt khoảng 5 đến 6 giờ (300 km).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh Tây Nguyên):''' Kết nối từ Chơn Thành (Đồng Nai) qua xã Kiến Đức, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đắk Mil sang tỉnh Đắk Lắk.
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy dọc dải duyên hải qua xã Sơn Mỹ, phường La Gi, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình đến xã Vĩnh Hảo kết nối với Ninh Thuận (Ninh Bình mới) và Khánh Hòa.
* '''Tuyến Quốc lộ 27 &amp; Quốc lộ 28:'''
  * Quốc lộ 27 nối từ phường Phan Rang - Tháp Chàm vượt đèo Ngoạn Mục (đèo Sông Pha) qua xã D'Ran, xã Đơn Dương, xã Đức Trọng sang Đắk Lắk.
  * Quốc lộ 28 nối từ phường Phan Thiết vượt đèo Gia Bắc lên xã Di Linh, tiếp tục qua hồ Tà Đùng sang phường Bắc Gia Nghĩa.
* '''Xe khách liên tỉnh chất lượng cao:'''
  * Các hãng xe thương hiệu lớn như Phương Trang (FUTA Bus Lines), Thành Bưởi, Phong Phú, Kumho Samco vận hành mạng lưới xe giường nằm, xe phòng nằm VIP cao cấp với tần suất 15 - 30 phút/chuyến ngày đêm từ Bến xe Miền Đông, Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết, Gia Nghĩa. Giá vé: 160.000 - 350.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
[[Tập tin:Ga Binh Thuan 1567.JPG|nhỏ|Ga Bình Thuận tại xã Hàm Kiệm trên tuyến đường sắt Bắc Nam]]
* Tuyến [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy dài hơn 175 km dọc theo dải bờ biển phía Nam tỉnh:
  * '''Ga Phan Thiết''' (phường Phong Nẫm cũ, nay thuộc phường Bình Thuận): Đón đoàn tàu du lịch chuyên tuyến SPT1/SPT2 chạy khứ hồi hàng ngày giữa Ga Sài Gòn và Phan Thiết (thời gian chạy tàu 3 giờ 45 phút).
  * '''Ga Bình Thuận''' (xã Hàm Kiệm): Ga đầu mối đón trả khách cho các đoàn tàu khách nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8 nối liền Bắc - Nam.
  * Các ga địa phương khác gồm Ga Sông Mao (xã Hải Ninh), Ga Ma Lâm (xã Hàm Thuận).
* Tuyến đường sắt răng cưa du lịch cổ Đà Lạt - Trại Mát dài 7 km xuất phát từ Ga Đà Lạt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đưa khách ngắm cảnh thung lũng rau hoa đến viếng Chùa Linh Phước.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng Quốc tế Vĩnh Tân (xã Vĩnh Hảo):''' Cụm cảng biển nước sâu đón nhận tàu hàng bách hóa tổng hợp tải trọng lớn đến 50.000 DWT.
* '''Tàu cao tốc ra Đặc khu Phú Quý:''' Các tàu cao tốc Superdong-Phú Quý, Phú Quý Express, Trưng Trắc xuất bến từ Cảng vận tải Phan Thiết (phường Phan Thiết) vượt 56 hải lý ra [[Đặc khu Phú Quý]]. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút tùy điều kiện gió mùa.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cáp treo Đà Lạt (11).JPG|nhỏ|Cáp treo du lịch ngắm rừng thông từ đồi Robin sang Thiền viện Trúc Lâm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

* '''Thuê xe máy tự lái:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tự do di chuyển giữa các cung đèo dốc uốn lượn ngắm đồi thông Đà Lạt, chinh phục đồi cát Mũi Né hoặc vi vu ngắm biển đảo Phú Quý. Điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông tại trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Mũi Né, phường Nam Gia Nghĩa và bến cảng Phú Quý với giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Cáp treo đồi Robin (Đà Lạt):''' Tuyến cáp treo dài 2.267 m nối từ đỉnh đồi Robin ở độ cao 1.517 m vượt qua tán rừng thông bạt ngàn sang Thiền viện Trúc Lâm và Hồ Tuyền Lâm; du khách ngắm nhìn toàn cảnh thành phố sương mù từ trên cabin kính.
* '''Xe buýt nội tỉnh &amp; Tuyến liên huyện cũ:'''
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Đơn Dương (qua D'Ran).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi phường 1 Bảo Lộc (chạy dọc Quốc lộ 20).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Lạc Dương (chân núi Lang Biang).
  * Tuyến xe buýt đô thị phường Phan Thiết đi phường Mũi Né (đón trả khách dọc đường biển Nguyễn Đình Chiểu).
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến phục vụ chở khách ngắm cảnh vòng quanh bờ Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và dọc các tuyến phố resort ven biển Mũi Né, Tiến Thành.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Lado Lâm Đồng: ☎ +84 263 3666 777
  * Taxi Quốc Tế Lâm Đồng: ☎ +84 263 3525 252
  * Taxi Mai Linh Phan Thiết: ☎ +84 252 3838 383
  * Taxi Mai Linh Gia Nghĩa: ☎ +84 261 3545 545
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM (taxi điện) hoạt động đón trả khách tại các phường trung tâm Đà Lạt, Phan Thiết và Bảo Lộc.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Bao Dai's Summer Palace 02.jpg|nhỏ|Dinh III Bảo Đại giữa đồi thông tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

=== Quần thể Kiến trúc Di sản Đà Lạt &amp; Cao nguyên Lâm Viên ===
* {{xem
| tên=Dinh III Bảo Đại (Biệt điện Mùa Hè) | tên khác=Bao Dai Summer Palace
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Triệu Việt Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9305 | kinh độ=108.4300 | chỉ đường=Nằm trên đỉnh đồi thông kề hồ Tuyền Lâm
| điện thoại=+84 263 3831 581 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Biệt điện xây dựng trong giai đoạn 1933 - 1938 do kiến trúc sư Paul Veysseyre và Huỳnh Tấn Phát thiết kế mang phong cách kiến trúc Art Deco châu Âu. Tòa dinh thự nguyên bản gồm 25 phòng nghỉ cao cấp, từng là nơi sinh sống và làm việc của gia đình vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn. Bên trong trưng bày trọn vẹn hiện vật hoàng gia: ngai vàng, phòng làm việc của vua Bảo Đại, phòng ngủ của Nam Phương Hoàng hậu và các hoàng tử, công chúa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Hồ Tuyền Lâm &amp; Thiền viện Trúc Lâm | tên khác=Tuyen Lam Lake &amp; Truc Lam Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9050 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị 5 km về phía Nam
| điện thoại=+84 263 3843 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí vào cổng thiền viện; thuyền du lịch hồ tính riêng
| nội dung=Khu du lịch quốc gia rộng hơn 2.900 ha kẹp giữa thung lũng thông nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ngự trên núi Phụng Hoàng, một trong ba thiền viện Trúc Lâm lớn nhất nước; khuôn viên gồm chính điện uy nghiêm, lầu chuông, vườn hoa cẩm tú cầu và vườn trúc thanh tịnh soi bóng xuống mặt nước hồ Tuyền Lâm phẳng lặng.
}}

* {{xem
| tên=Đỉnh Lang Biang | tên khác=Nui Ong Nui Ba / Lang Biang Peak
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lang Biang - Đà Lạt | vĩ độ=12.0450 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm Đà Lạt 12 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3839 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 50.000 VNĐ; xe jeep khứ hồi lên đồi Ra-đa: 120.000 VNĐ/người
| nội dung=Cụm núi biểu tượng của cao nguyên Lâm Viên gồm hai đỉnh núi Bà (2.167 m) và núi Ông (2.124 m). Đỉnh đồi Ra-đa ở độ cao 1.950 m cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng Suối Vàng, Suối Bạc và đô thị Đà Lạt lồng lộng trong mây ngàn; nơi đặt tượng chàng K'Lang và nàng H'Biang gắn liền với truyền thuyết tình yêu sử thi của đồng bào Lạch.
}}

* {{xem
| tên=Ga Đà Lạt | tên khác=Dalat Railway Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Quang Trung, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9415 | kinh độ=108.4550 | chỉ đường=Cách Hồ Xuân Hương 1,5 km về phía Đông
| điện thoại=+84 263 3834 409 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=5.000 VNĐ/người (vé tàu Trại Mát tính riêng)
| nội dung=Nhà ga xe lửa cổ nhất Đông Dương hoàn thành năm 1938 mang phong cách kiến trúc Art Deco kết hợp hài hòa mái nhà rông Tây Nguyên; đặc trưng với ba chóp mái tam giác mô phỏng ba đỉnh núi Lang Biang và hệ thống kính màu rực rỡ. Nhà ga hiện phục vụ tuyến tàu du lịch đầu máy hơi nước chạy răng cưa dài 7 km đi Trại Mát viếng Chùa Linh Phước (Chùa Ve Chai).
}}

* {{xem
| tên=Thung lũng Tình Yêu &amp; Đồi Mộng Mơ | tên khác=Valley of Love
| trang web=https://thunglungtinhyeu.vn | email=
| địa chỉ=Số 03-05-07 Đường Mai Anh Đào, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9780 | kinh độ=108.4480 | chỉ đường=Cách trung tâm 5 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3821 448 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Trọn gói: 250.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Thung lũng danh thắng tự nhiên hình thành từ hồ nước Đa Thiện bao quanh bởi sườn đồi thông xanh ngắt; tích hợp mê cung cây xanh, cầu kính 7D trên không ngắm thung lũng, vườn hoa hồng cổ và khu trưng bày tượng sáp danh nhân thế giới.
}}

[[Tập tin:Draysap03.JPG|nhỏ|Dòng thác Đray Sáp đổ cuộn trào trên nền đá bazan núi lửa]]

=== Quần thể Thác Nước &amp; Công viên Địa chất Đắk Nông ===
* {{xem
| tên=Cụm Thác Đray Sáp - Gia Long | tên khác=Dray Sap &amp; Gia Long Waterfalls
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đắk Sôr cũ (nay thuộc xã Nam Đà) | vĩ độ=12.5380 | kinh độ=107.8850 | chỉ đường=Bên dòng sông Sêrêpôk ranh giới với tỉnh Đắk Lắk
| điện thoại=+84 261 3546 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Cụm thác nước tự nhiên kỳ vĩ trên nền đứt gãy địa chất đá bazan núi lửa cổ thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Thác Đray Sáp theo tiếng Ê Đê nghĩa là &quot;thác khói&quot;; dòng nước sông Sêrêpôk đổ từ độ cao 20 m trải dài hơn 100 m tạo thành màn sương nước bốc lên cuồn cuộn như khói trắng bao phủ vách đá dung nham. Cách đó 7 km là thác Gia Long hoang sơ với các hồ tắm tự nhiên và hệ sinh thái rừng rậm nguyên sinh rợp bóng cây kơnia.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên &amp; Hồ Tà Đùng | tên khác=Ta Dung Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8650 | kinh độ=107.9850 | chỉ đường=Nằm kề Quốc lộ 28 cách phường Bắc Gia Nghĩa 45 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Thuê thuyền tham quan lòng hồ: 100.000 - 150.000 VNĐ/người
| nội dung=&quot;Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên&quot; với diện tích mặt nước gần 5.000 ha hình thành từ công trình thủy điện Đồng Nai 3. Lòng hồ sở hữu hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt nước phẳng lặng xanh ngắt như ngọc bích, kẹp giữa dãy núi Tà Đùng cao 1.982 m. Du khách đi thuyền dạo quanh các đảo nổi, cắm trại qua đêm trên đồi cao đón bình minh và mây luồn bồng bềnh.
}}

* {{xem
| tên=Hệ thống Hang động Núi lửa Chư Blúk | tên khác=Chu Bluk Volcanic Cave System
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nam Dong và xã Buôn Choáh cũ | vĩ độ=12.5120 | kinh độ=107.9150 | chỉ đường=Thuộc khu vực huyện Krông Nô cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan theo tour chuyên biệt | giá=Chi phí tour theo đơn vị tổ chức
| nội dung=Hệ thống hang động dung nham núi lửa dài nhất Đông Nam Á hình thành cách đây hàng triệu năm từ quá trình phun trào núi lửa Chư Blúk. Quần thể gồm hơn 50 hang động ngầm liên hoàn với tổng chiều dài gần 10.000 m; bên trong lưu giữ các cấu trúc địa chất núi lửa nguyên bản: ngấn dung nham, thạch nhũ dung nham, khuôn cây hóa thạch dung nham và di chỉ khảo cổ học người tiền sử sinh sống trong hang đá.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thác ĐamB'ri | tên khác=DamB'ri Waterfall
| trang web=http://dambri.com.vn | email=
| địa chỉ=xã ĐamB'ri cũ (nay thuộc phường 2 Bảo Lộc) | vĩ độ=11.6250 | kinh độ=107.7550 | chỉ đường=Cách trung tâm Bảo Lộc 18 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 263 3751 517 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Trọn gói vé vào cổng và xe trượt: 200.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Ngọn thác nước hùng vĩ nhất Nam Tây Nguyên với chiều cao hơn 60 m đổ thẳng đứng qua vách đá hoa cương sừng sững giữa rừng rậm nguyên sinh. Du khách có thể đi thang máy kính lộ thiên cao 60 m xuống chân thác, trải nghiệm đường máng trượt Alpine Coaster dài 1.650 m đạt kỷ lục châu Á, khám phá thác Dasara và làng văn hóa mạ bản địa kề bên.
}}

* {{xem
| tên=Thác Pongour (Thác Bảy Tầng) | tên khác=Pongour Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Hội cũ (nay thuộc xã Đức Trọng) | vĩ độ=11.6880 | kinh độ=108.2650 | chỉ đường=Cách Quốc lộ 20 khoảng 6 km
| điện thoại=+84 263 3677 777 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Danh thắng quốc gia được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhất thác&quot;; dòng nước sông Đa Nhim đổ qua 7 tầng thềm đá bazan xếp lớp bậc thang thoai thoải rộng hơn 100 m tung bọt trắng xóa; nơi gắn liền với truyền thuyết sử thi nàng tù trưởng Kanai quả cảm của đồng bào Cơ Ho.
}}

[[Tập tin:Tháp Po Sah Inu, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Cụm tháp Chăm cổ Po Sah Inư tại phường Phú Thủy]]

=== Di tích Tháp Chăm, Đồi cát Mũi Né &amp; Biển Duyên hải ===
* {{xem
| tên=Quần thể Tháp Chăm Po Sah Inư | tên khác=Po Sah Inu Cham Towers
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đồi Bà Nài, phường Phú Thủy | vĩ độ=10.9350 | kinh độ=108.1410 | chỉ đường=Cách trung tâm Phan Thiết 7 km về phía Đông Bắc hướng đi Mũi Né
| điện thoại=+84 252 3817 085 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=15.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia xây dựng từ cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 thời kỳ vương quốc Champa cổ, phong cách kiến trúc Hòa Lai. Cụm tháp gồm Tháp Chính thờ thần Shiva và sinh thực khí Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối, Tháp Lửa và Tháp Cứu Hỏa bằng gạch nung đỏ gắn kết bằng nhựa thực vật; là trung tâm diễn ra Lễ hội Katê lớn nhất năm của đồng bào Chăm Bàlamôn.
}}

* {{xem
| tên=Đồi Cát Bay Mũi Né (Đồi Cát Đỏ) | tên khác=Mui Ne Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Mũi Né | vĩ độ=10.9500 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Nằm dọc đường bờ biển hướng đi Hòn Rơm
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày (lý tưởng nhất lúc 05:30 - 07:30 và 16:30 - 18:00) | giá=Miễn phí vào đồi cát; thuê ván trượt cát: 20.000 - 30.000 VNĐ
| nội dung=Sa mạc cát tự nhiên liên tục đổi màu và thay đổi hình dạng vân sóng theo hướng gió biển thổi (gần 18 sắc thái màu khác nhau: vàng, đỏ, trắng xám). Du khách trải nghiệm trượt cát bằng tấm nhựa mica từ đỉnh cồn dốc, đi xe môtô địa hình bốn bánh ATV vượt cát và ngắm hoàng hôn biển lộng gió.
}}

* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đồi cát Bàu Trắng &amp; Bàu Sen | tên khác=White Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hòa Thắng | vĩ độ=11.0650 | kinh độ=108.4250 | chỉ đường=Cách Mũi Né 30 km theo cung đường ven biển ĐT716
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 15.000 VNĐ/người
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên khổng lồ nằm lọt thỏm giữa những đồi cát trắng tinh trải dài ngút ngàn, được mệnh danh là tiểu sa mạc Sahara của Việt Nam. Vào mùa hè, mặt hồ nở rộ bạt ngàn hoa sen hồng thanh khiết; du khách có thể thuê xe jeep địa hình leo đỉnh đồi cát hoặc chèo thuyền kayak ngắm hoa sen giữa hồ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Hải đăng Kê Gà &amp; Bãi đá nhảy | tên khác=Ke Ga Lighthouse
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Thành | vĩ độ=10.6980 | kinh độ=107.9920 | chỉ đường=Cách Phan Thiết 30 km về phía Nam theo đường ven biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Cano đưa sang đảo: 50.000 - 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn hải đăng cổ nhất và cao nhất Việt Nam do kỹ sư người Pháp Chavat thiết kế xây dựng từ năm 1897 trên một đảo đá hoa cương biệt lập sát bờ biển. Tháp đèn cao 35 m (độ cao so với mặt biển là 65 m) xây hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương mài nhẵn ghép khít khao; bên trong có 183 bậc cầu thang xoắn ốc bằng thép dẫn lên đài ngắm toàn cảnh đại dương.
}}

[[Tập tin:Chualinhsonphuquy.jpg|nhỏ|Chùa Linh Sơn trên sườn núi Cao Cát tại Đặc khu Phú Quý]]

=== Vùng Biển Đảo Đặc khu Phú Quý ===
* {{xem
| tên=Đặc khu Phú Quý | tên khác=Cu Lao Thu / Koh Rong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5180 | kinh độ=108.9410 | chỉ đường=Cách cảng vận tải Phan Thiết 56 hải lý ngoài khơi biển Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí ra vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu núi lửa cổ giữa đại dương gồm đảo lớn Phú Quý và các đảo phụ Hòn Tranh, Hòn Đen, Hòn Đỏ, Hòn Trứng. Thắng cảnh tự nhiên nổi bật:
* '''Núi Cao Cát &amp; Chùa Linh Sơn:''' Ngọn núi lửa đã tắt cao 106 m phía bắc đảo; vách núi cấu tạo từ các lớp đá trầm tích phong hóa hàng triệu năm xếp tầng nếp uốn độc đáo như rãnh hẻm đá grand canyon; trên đỉnh đặt tượng Phật Bà Quan Âm hướng biển.
* '''Núi Cấm &amp; Hải đăng Phú Quý:''' Ngọn đồi cao nhất đảo (108 m) nơi đặt trạm hải đăng dẫn đường cho tàu bè quốc tế, phóng tầm mắt bao trọn 360 độ toàn cảnh quần đảo.
* '''Vịnh Triều Dương &amp; Bãi Nhỏ - Gành Hang:''' Vịnh biển cát trắng mịn hình cánh cung rợp bóng hàng dương cổ thụ; Gành Hang sở hữu hồ bơi tự nhiên Khe Sung và &quot;Hồ vô cực&quot; do vách đá bazan dựng đứng tự nhiên đón sóng biển tràn vào tạo thành vũng bơi trong suốt.
* '''Đền thờ Vạn An Thạnh:''' Bảo tàng sinh vật biển cổ kính lưu giữ bộ xương cá voi (cá Ông) khổng lồ dài hơn 20 m niên đại hàng trăm năm thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Hồ Tuyền Lâm:''' Xuất bến sáng sớm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tự chèo thuyền nhẹ nhàng trên mặt hồ phẳng lặng mờ sương, lướt qua các bán đảo thông reo ngút ngàn và ghé thăm khu rừng phong đổi màu lá vào mùa đông.
* '''Săn mây bình minh trên đỉnh Cầu Đất &amp; Lang Biang:''' Thức dậy lúc 04:30 sáng di chuyển về đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) hoặc đỉnh núi Lang Biang để chiêm ngưỡng biển mây luồn bồng bềnh tràn ngập thung lũng đồi thông dưới ánh rạng đông.
* '''Trượt cát và lái xe môtô địa hình bốn bánh trên đồi cát Bàu Trắng:''' Thuê xe ATV tự lái vượt qua các dải đồi cát dốc đứng tại xã Hòa Thắng hoặc thử cảm giác trượt cát tốc độ cao từ đỉnh đồi cát đỏ Mũi Né.
* '''Lặn biển ngắm rạn san hô Hòn Tranh &amp; Đặc khu Phú Quý:''' Đi thuyền máy từ bến cảng Phú Quý sang đảo Hòn Tranh, đeo kính lặn và ống thở khám phá các thềm san hô cành nhiều màu sắc cùng bầy cá biển trong vắt.
* '''Lướt ván buồm và lướt ván diều quốc tế Mũi Né:''' Trải nghiệm các môn thể thao nước mạo hiểm tận dụng tốc độ gió biển lý tưởng tại bãi biển Hàm Tiến và Mũi Né với sự hướng dẫn của các huấn luyện viên lướt ván chuyên nghiệp.
* '''Trekking xuyên rừng và thám hiểm hang động núi lửa Chư Blúk:''' Khám phá lòng hang ngầm dung nham C7, C6 tại huyện Krông Nô cũ (xã Nam Dong), đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp mùa khô và leo dốc đá dung nham kỳ vĩ.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Tà Đùng:''' Thuê thuyền máy chạy vòng quanh các đảo đất xanh ngắt nhấp nhô giữa lòng hồ Tà Đùng (xã Tà Đùng), câu cá nước ngọt và thưởng thức tiệc nướng BBQ ngoài trời ven đồi nhìn xuống hồ.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Lâm Đồng mới phản ánh sự trù phú hiếm có nhờ sự kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao vùng ôn đới cao nguyên, vùng chuyên canh cây công nghiệp bazan và nguồn hải sản dồi dào từ ngư trường duyên hải Bình Thuận, đảo Phú Quý.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Rau củ &amp; Hoa tươi Đà Lạt:''' Nông sản ôn đới canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, phường Xuân Trường - Đà Lạt, xã Đơn Dương gồm dâu tây giống Nhật Bản, New Zealand (dâu ngọt giòn trồng trên giàn thủy canh), atisô, bông cải xanh, cà chua bi, xà lách thủy canh, cùng các loại hoa cắt cành danh tiếng như hoa hồng, hoa cúc, cẩm tú cầu, hoa lan hồ điệp.
* '''Mứt &amp; Trái cây sấy khô Đà Lạt:''' Trái cây tươi bản địa được chế biến thủ công thành mứt dâu tây, mứt dâu tằm, khoai lang sấy giòn, mứt hoa hồng (hoa atisô đỏ ngâm đường) và hồng treo gió công nghệ Nhật Bản (trái hồng dẻo quánh, mật ngọt lịm tự nhiên bên trong lớp vỏ se khô) tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Thanh long Bình Thuận:''' Trái cây xuất khẩu chủ lực trồng bạt ngàn tại xã Hàm Thuận, xã Hàm Kiệm, xã Tân Thành; gồm giống thanh long ruột trắng thanh mát và thanh long ruột đỏ ngọt đậm, vỏ mỏng căng bóng; cùng các sản phẩm chế biến sâu như rượu vang thanh long, thanh long sấy dẻo.
* '''Cà phê Chồn, Arabica Cầu Đất &amp; Robusta Đắk Mil:''' Hạt cà phê Arabica thượng hạng trồng ở độ cao trên 1.500 m tại Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) có vị chua thanh tao và mùi thơm nồng nàn; kết hợp dòng Robusta đậm đà đắng gắt trồng trên đất bazan núi lửa xã Đắk Mil, phường 2 Bảo Lộc, xã Di Linh.
* '''Trà Oolong Bảo Lộc &amp; Trà B’Lao:''' Trà búp sấy ủ hương hoa sói, hoa lài cổ truyền tại phường B’Lao, phường 1 Bảo Lộc; cùng dòng trà Oolong thuần chất trồng trên cao nguyên đồi lượn sóng Bảo Lâm với hương thơm ngát tự nhiên, nước trà xanh vàng sóng sánh.
* '''Nước mắm Phan Thiết nguyên chất:''' Nước mắm cá cơm than ủ chượp ròng rã trong các thùng gỗ lều bời lời từ 12 đến 18 tháng tại phường Phú Thủy, phường Phan Thiết; nước mắm cốt màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng, độ đạm tự nhiên cao từ 30 đến 40 độ đạm.
* '''Mực một nắng Phan Thiết &amp; Cua huỳnh đế Phú Quý:''' Mực lá tươi rói vừa câu đêm xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng gắt ven biển, thịt mực dày ngọt mềm; cùng cua huỳnh đế đỏ au vỏ cứng mai vuông, thịt chắc béo ngậy bắt từ các rạn đá ngầm [[Đặc khu Phú Quý]].
* '''Tiêu sọ &amp; Hạt điều Đắk Song:''' Hạt tiêu đen, tiêu sọ Đắk Song (xã Đắk Song) hạt mẩy tròn, vị cay nồng xộc mũi và hàm lượng piperin cao; hạt điều rang muối giòn rụm béo bùi từ vùng đất bazan.

[[Tập tin:Vườn Thanh Long ở Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Vườn thanh long thắp đèn đêm tại xã Hàm Kiệm]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Đà Lạt &amp; Chợ đêm Đà Lạt (Chợ Âm Phủ):''' Tọa lạc tại phường Xuân Hương - Đà Lạt; ban ngày là chợ đầu mối nông sản rau hoa, mứt sấy khô; ban đêm biến thành khu phố đi bộ mua sắm áo len, khăn quàng dệt kim và phố ẩm thực đường phố sôi động.
* '''Chợ Phan Thiết (phường Phan Thiết):''' Chợ đầu mối ven sông Cà Ty bày bán phong phú các loại hải sản tươi sống đánh bắt trong ngày, bánh quai vạc, nước mắm truyền thống và thanh long tươi.
* '''Chợ Bảo Lộc (phường 1 Bảo Lộc):''' Trung tâm thương mại trà, cà phê và tơ tằm lớn nhất vùng cao nguyên phía Nam.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Đà Lạt (Quảng trường Lâm Viên):''' Đại siêu thị tổng hợp ngầm dưới lòng đất kề khối nụ hoa atisô kính màu, cung cấp đầy đủ hàng hóa đặc sản đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Lâm Đồng mới mang tính giao thoa độc đáo: vừa có nét thanh lịch, nhẹ nhàng của các món nóng ấm ăn trong tiết trời se lạnh sương mù Đà Lạt, vừa có vị cay nồng đậm đà của núi rừng Tây Nguyên, và vị mặn mòi, tươi rói của hải sản biển Nam Trung Bộ.

Các món ngon đặc trưng tiêu biểu:
* '''Bánh căn Đà Lạt:''' Bánh đổ bằng bột gạo trong các khuôn gốm nung nhỏ không dùng dầu mỡ; đập thêm trứng cút hoặc trứng gà ta béo ngậy; vỏ bánh giòn xốp bên dưới, mềm mịn bên trên; ăn kèm bát nước mắm ấm pha mỡ hành hoặc bát nước xíu mại ngọt thanh thơm tiêu, thêm vài viên xíu mại thịt viên mềm tan tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Lẩu gà lá é:''' Món lẩu nóng hổi trứ danh giữa trời lạnh; nước dùng ninh từ xương gà thanh ngọt đun cùng măng chua giòn sần sật, thịt gà đồi thả vườn săn chắc; khi ăn nhúng từng nắm lá é tươi (loài rau cùng họ hương nhu có vị the the cay nồng và mùi thơm sả chanh đặc trưng), chấm muối tiêu ớt xiêm xanh cay xé lưỡi.
* '''Bánh ướt lòng gà:''' Sự kết hợp sáng tạo giữa bánh ướt tráng mỏng mềm mướt còn ấm nóng, phủ lên trên thịt gà xé phay giòn da, lòng mề gà xào thơm, trứng non béo bùi, rau răm và rưới nước mắm tỏi ớt chua ngọt pha vừa miệng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Bánh tráng nướng Đà Lạt:''' Được mệnh danh là &quot;pizza Việt Nam&quot;; chiếc bánh tráng mỏng đặt trên bếp than hoa rực hồng, phết bơ, mỡ hành, trứng cút đánh đều, rắc thêm tép khô, xúc xích, bò khô xé sợi và phô mai; nướng giòn rụm gập đôi lại ăn nóng hổi tại các góc phố đêm.
* '''Lẩu thả Phan Thiết:''' Món lẩu biểu tượng của vùng biển Mũi Né; bày biện công phu trên nia tre lót bẹ chuối mô phỏng bông hoa; nhụy hoa ở giữa là đĩa cá mai tươi sống bóp thấu với nước cốt chanh và ớt tỏi; các cánh hoa xung quanh là thịt ba chỉ luộc, trứng rán thái chỉ, dưa chuột, xoài xanh, khế chua và bún tươi; thực khách có thể ăn khô trộn nước xốt đậu phộng chuối sứ hoặc chan nước lẩu hầm từ tôm tươi nóng hổi tại phường Mũi Né, phường Phú Thủy.
* '''Bánh quai vạc &amp; Bánh xèo Phan Thiết:''' Bánh quai vạc làm từ bột lọc trong suốt nhìn rõ nhân tôm biển đỏ au xào mỡ hành, chấm nước mắm kẹo ớt đỏ cay nồng; bánh xèo đổ trong các khuôn gốm đất nhỏ giòn rụm với nhân tôm, mực tươi, thịt heo, ăn kèm chén nước mắm đậu phộng giã nhuyễn.
* '''Cơm lam gà nướng Tây Nguyên:''' Gạo nếp nương ngâm hạt dẻo vo sạch cho vào ống nứa non bịt lá chuối nướng chín trên than hồng; ăn cùng thịt gà đồi ướp lá é, mắc khén kẹp que tre nướng vàng ruộm chấm muối hạt é ớt rừng tại xã Tà Đùng, phường Nam Gia Nghĩa.

[[Tập tin:Phan Thiet.jpg|nhỏ|Bờ biển Phan Thiết nơi tập trung các nhà hàng hải sản tươi sống]]

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Lẩu gà lá é Tao Ngộ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 05 Đường Ba Tháng Tư, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9280 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm đầu dốc đường Ba Tháng Tư hướng ra đèo Prenn
| điện thoại=+84 977 111 222 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 21:30 | giá=200.000 - 350.000 VNĐ/nồi lẩu
| nội dung=Quán ăn lẩu gà lá é, phục vụ lẩu thịt gà ta, măng le và lá é.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh căn Lệ | trang web= | email=
| địa chỉ=Hẻm 44 Đường Yersin, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9385 | kinh độ=108.4450 | chỉ đường=Nằm trong con hẻm nhỏ yên tĩnh
| điện thoại=+84 933 222 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=30.000 - 45.000 VNĐ/dĩa
| nội dung=Địa chỉ bánh căn với nhiều loại nhân: trứng cút lòng đào, trứng vịt, nhân bò băm và nhân tôm; nước chấm xíu mại cay.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Cơm niêu Panda Mũi Né | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 80 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9420 | kinh độ=108.2150 | chỉ đường=Nằm trên trục đường ven biển tập trung resort
| điện thoại=+84 252 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:00 | giá=100.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn truyền thống dân dã miền biển: cơm đập niêu đất cháy giòn, cá kho tộ niêu đất, lẩu thả Mũi Né và mực một nắng nướng muối ớt.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê phin Cầu Đất &amp; Cà phê trứng Đà Lạt:''' Cà phê Arabica phin truyền thống nhỏ từng giọt đặc sánh thơm ngậy giữa tiết trời se lạnh; hoặc món cà phê trứng với lớp kem trứng gà tươi đánh bông mịn béo ngậy phủ trên nền cà phê nóng ấm tại các quán cà phê nhìn ra thung lũng đồi thông.
* '''Rượu vang Đà Lạt:''' Dòng rượu vang đầu tiên của Việt Nam sản xuất theo công nghệ lên men vang Pháp từ quả dâu tằm bản địa và nho tươi; vang đỏ, vang trắng có vị chát nhẹ ngọt dịu, nồng độ cồn từ 12 đến 14 độ, thường dùng kèm các món bít tết, lẩu thịt nướng.
* '''Nước cốt dâu tằm &amp; Nước cốt atisô:''' Thức uống giải khát thanh nhiệt đóng chai chiết xuất từ quả dâu tằm chín mọng ngâm đường và hoa atisô đỏ; pha cùng nước lọc và đá lạnh mang vị chua ngọt mát lành.
* '''Rượu cần ché M'Nông &amp; Cơ Ho:''' Rượu ủ trong các chum chóe sành cổ từ hạt gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, rễ cây thuốc tự nhiên; cắm các cần trúc dài hút uống chung trong các dịp lễ hội cồng chiêng, vị ngọt cay thơm nồng đậm đà.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại tỉnh Lâm Đồng phát triển đa dạng và phong phú bậc nhất cả nước: từ các khu nghỉ dưỡng di sản cổ điển Pháp thế kỷ 20, các khách sạn 5 sao cao cấp ven bờ hồ Tuyền Lâm, chuỗi resort nhiệt đới sang trọng bên bờ biển Mũi Né, đến hàng ngàn homestay nhà gỗ, bungalow ven đồi thông và lều glamping ven hồ Tà Đùng:

=== Khu Nghỉ dưỡng Di sản &amp; Resort Biển Quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Dalat Palace Heritage Hotel | trang web=https://dalatpalacehotel.com | email=
| địa chỉ=Số 02 Đường Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9360 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm trên đồi cao nhìn thẳng ra mặt nước Hồ Xuân Hương
| điện thoại=+84 263 3825 444 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.200.000 - 9.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cổ kính và sang trọng bậc nhất Đông Dương xây dựng từ năm 1922 mang phong cách kiến trúc Edwardian cổ điển Pháp; khuôn viên rộng 5 ha rợp bóng hoa viên và thông cổ thụ; trang bị 43 phòng nghỉ xa hoa lát sàn gỗ lim, lò sưởi đốt củi nguyên bản, nhà hàng ẩm thực Pháp Le Rabelais và sân golf cổ Dalat Palace Golf Club kề bên.
}}

* {{ngủ
| tên=Ana Mandara Villas Dalat Resort &amp; Spa | trang web=https://anamandara-resort.com | email=
| địa chỉ=Đường Lê Lai, phường Cam Ly - Đà Lạt | vĩ độ=11.9450 | kinh độ=108.4230 | chỉ đường=Nằm ẩn mình trên đồi thông biệt lập
| điện thoại=+84 263 3555 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.400.000 - 6.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể làng biệt thự Pháp cổ gồm 17 dinh thự nghỉ dưỡng xây dựng từ những năm 1920 - 1930 được phục chế nguyên vẹn; hồ bơi nước ấm ngoài trời giữa đồi thông, dịch vụ spa thảo dược La Cochinchine và nhà hàng ẩm thực Á - Âu Le Petit.
}}

* {{ngủ
| tên=The Anam Mui Ne Resort | trang web=https://theanam.com | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9410 | kinh độ=108.2050 | chỉ đường=Mặt tiền dải bờ biển Mũi Né
| điện thoại=+84 252 6284 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 11.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế mang phong cách kiến trúc Indochine Đông Dương sang trọng với 127 phòng nghỉ và villa hướng biển; hai hồ bơi tràn bờ nước ngọt và nước mặn, bãi tắm cát trắng riêng tư, trung tâm thể thao biển và spa chăm sóc sức khỏe cao cấp.
}}

* {{ngủ
| tên=Tà Đùng Topview Homestay (Nhà chú Đông) | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn 3, xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8680 | kinh độ=107.9820 | chỉ đường=Tọa lạc trên đỉnh đồi cao nhất nhìn xuống hồ Tà Đùng
| điện thoại=+84 973 500 232 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng bungalow có vị trí đắc địa nhất ngắm toàn cảnh &quot;Vịnh Hạ Long Tây Nguyên&quot;; sở hữu hồ bơi vô cực view trực diện các đảo nổi trên hồ Tà Đùng, sân cắm trại ngắm sao đêm và nhà hàng phục vụ cơm lam gà nướng.
}}

=== Homestay Nhà gỗ Cao nguyên &amp; Nhà nghỉ Ven biển ===
* {{ngủ
| tên=Cú Trên Cây Homestay Đà Lạt | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 37 Đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9285 | kinh độ=108.4520 | chỉ đường=Nằm cheo leo trên sườn thung lũng đồi thông
| điện thoại=+84 908 687 353 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Homestay thiết kế các buồng ngủ dạng tổ chim bằng gỗ mộc mạc treo lơ lửng giữa tán cây thông, ban công nhìn thẳng xuống thung lũng sương mù, không gian yên tĩnh và thân thiện với thiên nhiên.
}}

* {{ngủ
| tên=Cô Châu Homestay Phú Quý | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Thanh cũ, Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5120 | kinh độ=108.9380 | chỉ đường=Gần khu vực cảng biển Phú Quý
| điện thoại=+84 989 123 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=250.000 - 500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Homestay dân dã nhiệt tình do người dân đảo trực tiếp đón tiếp; cung cấp dịch vụ thuê xe máy giá rẻ, dẫn tour lặn ngắm san hô Hòn Tranh và chuẩn bị tiệc hải sản tươi sống tại chỗ.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Các cung đường đèo như đèo Bảo Lộc, đèo Prenn, đèo Mimosa (Quốc lộ 20), đèo Ngoạn Mục (Quốc lộ 27) và đèo Đại Ninh (Quốc lộ 28B) có độ dốc cao, vực sâu nguy hiểm và nhiều khúc cua tay áo liên tục. Người điều khiển xe máy và ô tô cần kiểm tra kỹ lốp và hệ thống phanh, giữ tốc độ ổn định, đi số thấp khi đổ đèo và tuyệt đối không lấn làn vượt ẩu.
* Tại khu vực Đà Lạt và Lạc Dương, sương mù dày đặc thường xuất hiện vào sáng sớm và đêm muộn làm giảm tầm nhìn nghiêm trọng; phương tiện di chuyển cần bật đèn sương mù vàng, giữ khoảng cách an toàn và bấm còi báo hiệu tại các khúc cua khuất góc.

=== An toàn biển đảo ===
* Các bãi biển tại Mũi Né, Kê Gà, La Gi và đảo Phú Quý có sóng biển lớn và gió thổi mạnh; du khách chỉ tắm biển tại các bãi tắm có lực lượng cứu hộ túc trực, quan sát kỹ cờ hiệu cảnh báo vùng nước sâu hoặc ao xoáy cát ngầm sụt lún.
* Tuyệt đối không tắm biển một mình lúc sáng sớm hoặc sau khi đã uống rượu bia; khi tham gia lướt ván buồm, lướt ván diều hoặc đi cano nước bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn.
* Vùng biển Bình Thuận và đảo Phú Quý chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa Đông Bắc (tháng 11 đến tháng 2) và gió mùa Tây Nam (tháng 6 đến tháng 8) với sóng to gió lớn biển động. Các tuyến tàu cao tốc Phan Thiết đi Phú Quý có thể tạm dừng xuất bến khi biển động từ cấp 6 trở lên; du khách cần theo dõi sát dự báo thời tiết hải văn để chủ động lịch trình.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển xuôi theo cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây (CT01) hoặc Quốc lộ 20 chỉ mất từ 2 giờ đến 5 giờ lái xe để đến trung tâm kinh tế năng động lớn nhất nước.
* [[Đắk Lắk]]: Kết nối theo Quốc lộ 14 từ phường Nam Gia Nghĩa hoặc Quốc lộ 27 từ xã Đơn Dương sang Buôn Ma Thuột để khám phá thủ phủ cà phê, bảo tàng thế giới cà phê và buôn Đôn.
* [[Khánh Hòa]]: Đi theo Quốc lộ 27C vượt đèo Khánh Lê (đèo Hòn Giao) dài gần 30 km chỉ mất 3 giờ lái xe từ Đà Lạt xuống thành phố biển Nha Trang.
* [[Đồng Nai]]: Xuôi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối về các khu công nghiệp, thủy điện Trị An và rừng quốc gia Nam Cát Tiên.
* [[Campuchia]]: Đi theo Quốc lộ 14 qua Cửa khẩu Đắk Peur (xã Thuận An) sang tỉnh Mondulkiri của vương quốc Campuchia.

{{geo|11.6845|108.1412}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Lâm Đồng}}</text>
      <sha1>ndqzgsctz178hx7244srqsv92n5pryx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123361</id>
      <parentid>123357</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khu Nghỉ dưỡng Di sản &amp; Resort Biển Quốc tế */</comment>
      <origin>123361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56484" sha1="7ijavb3ahtoh3kvhnup4bb0ndl95mit" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ho Xuan Huong voyage.jpg|caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Đồng}}

{{quickbarprovince
| image=Da Lat - Xuan Huong Lake.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| location=Lam Dong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=23.966,50 km²
| population=4.356.400 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=181,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Cơ Ho]], [[Tiếng M'Nông]], [[Tiếng Chăm]], [[Tiếng Mạ]], [[Tiếng Chu Ru]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Bà La Môn]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (79,9%), người Cơ Ho (6,0%), người Nùng, người M'Nông, người Tày, người Mạ, người Chăm, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| years active=1899 - Thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng / 1958 - Thành lập tỉnh Lâm Đồng / Hợp nhất không gian cao nguyên và duyên hải
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (263 / 252 / 261)
| website=[https://lamdong.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng]
}}

'''Lâm Đồng''' là một tỉnh thuộc vùng [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]], đồng thời là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước. Phía Bắc giáp tỉnh [[Đắk Lắk]] và tỉnh [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]]; phía Đông giáp tỉnh [[Khánh Hòa]]; phía Tây giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]] và thành phố [[Đồng Nai]]; phía Nam và Đông Nam giáp [[Biển Đông]] với đường bờ biển dài gần 200 km cùng đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Phú Quý]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng tích hợp trọn vẹn không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Tỉnh là địa bàn hiếm hoi của Việt Nam sở hữu đồng thời ba dạng địa hình: cao nguyên ôn đới mát mẻ quanh năm, bình nguyên bán bình nguyên núi lửa bazan màu mỡ, và dải bờ biển cồn cát nhiệt đới nắng gió. Vùng đất này sở hữu Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển Langbiang]], Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO [[Công viên địa chất Đắk Nông]], Di sản Văn hóa Thế giới [[Mộc bản triều Nguyễn]], thành phố du lịch nghỉ dưỡng [[Đà Lạt]], thủ phủ đồi cát và resort biển [[Mũi Né]], hồ sinh thái tự nhiên [[Tà Đùng]], quần thể thác nước hùng vĩ [[Thác Đray Sáp]], [[Thác ĐamB'ri]] và di tích tháp Chăm cổ [[Tháp Po Sah Inư]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu, không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cao nguyên Lâm Viên (nhìn từ Cao nguyên Mơ Nông).jpg|nhỏ|Cao nguyên Lâm Viên nhìn từ dãy cao nguyên M'Nông]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Lâm Đồng mới phản ánh quá trình tụ cư lâu đời của các tộc người bản địa ngữ hệ Nam Á và Nam Đảo, kết hợp với các đợt khai phá thời phong kiến và quy hoạch đô thị thời cận hiện đại.

Thời tiền sử, các di chỉ khảo cổ học tại lưu vực sông Đồng Nai, cao nguyên M'Nông và vùng đồng bằng ven biển Bình Thuận chứng minh sự hiện diện của con người từ hàng ngàn năm trước qua các công cụ đồ đá, đồ gốm và trống đồng Đông Sơn. Vùng đất duyên hải phía Nam từng thuộc địa bàn vương quốc Champa cổ kính với các tiểu quốc Thuận Thành, để lại dấu ấn kiến trúc tôn giáo qua cụm đền tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), tháp Po Dam (xã Tuy Phong). 

Cuối thế kỷ 19, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện các chuyến thám hiểm cao nguyên Lang Biang vào năm 1893, mở đường cho việc xây dựng trạm nghỉ dưỡng trên núi cao của người Pháp. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng (Haut-Donnaï), đặt tỉnh lỵ tại Di Linh. Năm 1916, tỉnh Lâm Viên được thành lập với tỉnh lỵ đặt tại Đà Lạt. Sau nhiều lần chia tách và sáp nhập, ngày 19 tháng 5 năm 1958, chính quyền miền Nam đổi tên tỉnh Đồng Nai Thượng thành tỉnh Lâm Đồng, đồng thời lập tỉnh Tuyên Đức (gồm thị xã Đà Lạt và vùng phụ cận). Năm 1976, tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Tuyên Đức hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng. Cùng thời kỳ, dải đất duyên hải sáp nhập thành tỉnh Thuận Hải trước khi tái lập tỉnh Bình Thuận vào năm 1991. Tại vùng đất cao nguyên M'Nông phía Tây Bắc, tỉnh Đắk Nông được thành lập năm 2003 trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 chính thức sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông thành tỉnh Lâm Đồng mới. Ngày 16 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP bàn giao phần diện tích Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng về thành phố Đồng Nai quản lý thống nhất.

=== Địa hình ===
Với diện tích tự nhiên gần 24.000 km², địa hình tỉnh phân tầng theo ba bậc độ cao rõ rệt từ Tây Bắc xuống Đông Nam:
* '''Bậc cao nguyên sương mù Lang Biang &amp; Núi cao (độ cao trên 1.400 m):''' Nằm ở trung tâm phía Bắc, bao gồm cao nguyên Lâm Viên với độ cao trung bình 1.500 m. Nơi đây có các đỉnh núi cao như đỉnh Bidoup (2.287 m), đỉnh Lang Biang (2.163 m tại phường Lang Biang - Đà Lạt). Rừng thông ba lá và thông nàng nguyên sinh bạt ngàn bao bọc lấy thung lũng đô thị Đà Lạt, tạo cảnh quan đồi dốc, hồ nước tự nhiên (Hồ Xuân Hương, Hồ Tuyền Lâm) và các dòng thác nước dốc đứng (Cam Ly, Datanla, Prenn).
* '''Bậc cao nguyên đồi lượn sóng Di Linh - Bảo Lộc &amp; Cao nguyên M'Nông (độ cao 600 - 1.000 m):''' 
  * Cao nguyên Di Linh và Bảo Lộc ở phía Nam có độ cao 800 - 1.000 m, địa hình đồi bát úp thoai thoải, đất đỏ bazan sâu màu mỡ chuyên canh cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê, dâu tằm, sầu riêng) và các thác nước lớn như Thác ĐamB'ri (phường 2 Bảo Lộc), Thác Pongour (xã Đức Trọng).
  * Cao nguyên M'Nông ở phía Tây Bắc (Đắk Nông trước sáp nhập) có độ cao trung bình 800 m, lưu giữ hệ thống hang động núi lửa Chư Blúk dài gần 10.000 m hình thành từ dung nham núi lửa bazan cổ, thung lũng sông Sêrêpôk cuồn cuộn với cụm thác Đray Sáp, Gia Long, Trinh Nữ và lòng hồ sinh thái Tà Đùng (xã Tà Đùng) với hơn 40 đảo lớn nhỏ.
* '''Bậc duyên hải, đồng bằng hẹp &amp; Đảo ngoài khơi (độ cao 0 - 200 m):''' Dải ven biển dài gần 200 km thuộc Bình Thuận trước đây. Địa hình đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt bởi các nhánh núi đâm ngang ra biển, nổi bật với hệ thống cồn cát và đồi cát sa mạc ven biển (Đồi cát Mũi Né, đồi cát Bàu Trắng tại xã Hòa Thắng). Ngoài khơi cách đất liền 100 km là đảo núi lửa [[Đặc khu Phú Quý]] ngự giữa ngư trường lớn của biển Đông.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,35 triệu người với 49 dân tộc anh em cùng chung sống. Người Kinh chiếm gần 80% dân số, phân bố tại các phường đô thị và dải đồng bằng ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Cơ Ho (6,0%), người M'Nông (1,9%), người Mạ (1,5%), người Chu Ru (0,7%), người Ra Glai, người Chơ Ro; cùng các cộng đồng người Nùng, Tày, Thái, H'Mông di cư từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp và cộng đồng người Chăm cư trú lâu đời ven biển.

Sự hội tụ của ba vùng đất tạo nên không gian văn hóa đa dạng bậc nhất Việt Nam:
* '''Di sản đại diện nhân loại:''' [[Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên]] của đồng bào Cơ Ho, Mạ, M'Nông gắn liền với đời sống tâm linh, lễ cúng lúa mới, lễ hội đâm trâu và kiến trúc nhà rông truyền thống; [[Mộc bản triều Nguyễn]] lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (phường Xuân Hương - Đà Lạt); cùng Nghệ thuật làm gốm của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Bình Đức (xã Phan Hiệp cũ, nay thuộc xã Bắc Bình) được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
* '''Di sản văn hóa Chăm pa ven biển:''' Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào tháng 7 lịch Chăm (tháng 10 dương lịch) tại tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bà ni, các điệu múa quạt Chăm và nghề dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
* Lễ hội đương đại và vùng cao: Festival Hoa Đà Lạt tổ chức định kỳ 2 năm một lần tôn vinh nghề trồng hoa công nghệ cao; Lễ hội Đua thuyền rồng truyền thống sông Cà Ty (phường Phan Thiết) và Lễ hội Cúng lửa của người M'Nông.

=== Khí hậu ===
Do sự chênh lệch độ cao từ mực nước biển lên đến hơn 2.000 m, khí hậu Lâm Đồng phân hóa sâu sắc thành ba tiểu vùng khí hậu rõ nét:

* '''Tiểu vùng ôn đới núi cao (Khu vực Đà Lạt, Lạc Dương):''' Độ cao trên 1.400 m mang khí hậu cận nhiệt đới núi cao mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình năm chỉ từ 16 đến 18 °C, ban ngày hiếm khi vượt quá 25 °C, ban đêm se lạnh 11 đến 15 °C. Sương mù bao phủ vào sáng sớm và chiều tối. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với bầu trời quang đãng, nắng nhẹ chan hòa.
* '''Tiểu vùng cao nguyên nhiệt đới gió mùa (Khu vực Bảo Lộc, Di Linh, Đắk Nông):''' Độ cao từ 600 m đến 1.000 m. Nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 °C, mát mẻ hơn đồng bằng nhưng ấm hơn Đà Lạt. Lượng mưa hàng năm rất lớn (từ 2.200 đến trên 2.800 mm), mùa mưa kéo dài tạo thảm thực vật đồi rừng xanh tốt quanh năm.
* '''Tiểu vùng duyên hải nhiệt đới khô hạn (Khu vực Phan Thiết, Tuy Phong, La Gi):''' Nằm ở sườn khuất gió, là một trong những vùng khô nóng nhất cả nước với lượng mưa trung bình năm dưới 1.100 mm. Số giờ nắng cao đạt gần 2.900 giờ/năm, nhiệt độ ban ngày phổ biến 29 đến 33 °C; gió biển hoạt động ổn định quanh năm, là điều kiện lý tưởng cho các môn thể thao lướt ván buồm, lướt ván diều quốc tế.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Đà Lạt (Độ cao 1.500 m)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 25 (77) || 25 (77) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 22 (72) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 11 (52) || 12 (54) || 13 (55) || 14 (57) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 15 (59) || 14 (57) || 13 (55) || '''14 (57)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 11 (0.4) || 24 (0.9) || 62 (2.4) || 170 (6.7) || 191 (7.5) || 213 (8.4) || 229 (9.0) || 214 (8.4) || 282 (11.1) || 239 (9.4) || 97 (3.8) || 36 (1.4) || '''1.768 (69.6)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Deo Bao Loc.jpg|nhỏ|Cung đường đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 kết nối vùng Đông Nam Bộ lên cao nguyên]]

Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Lâm Đồng sở hữu mạng lưới giao thông đối ngoại đa dạng gồm cảng hàng không, cao tốc huyết mạch, quốc lộ xuyên rừng và cảng biển nước sâu.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Liên Khương | tên khác=Lien Khuong International Airport | ký hiệu=DLI
| địa chỉ=xã Đức Trọng | vĩ độ=11.7500 | kinh độ=108.3725 | chỉ đường=Cách phường Xuân Hương - Đà Lạt 30 km về phía Nam dọc cao tốc Liên Khương - Prenn
| điện thoại=+84 263 3843 373 | trang web=https://vietnamairport.vn/lienkhuongairport
| nội dung=Cảng hàng không cấp 4D phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Hà Nội]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Hải Phòng]], [[Vinh]], [[Huế]], [[Cần Thơ]], [[Phú Quốc]], cùng các chuyến bay quốc tế thường lệ kết nối với [[Seoul]], [[Busan]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và [[Kuala Lumpur]] (Malaysia).
}}

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết - Vĩnh Hảo (Cao tốc CT01):''' Tuyến cao tốc 4 làn xe hiện đại nối thông suốt từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai qua dải ven biển Lâm Đồng tại xã Hàm Tân, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình, xã Tuy Phong. Thời gian lái xe ô tô từ TP.HCM về phường Phan Thiết chỉ mất 2 giờ 15 phút (khoảng 160 km).
* '''Trục Quốc lộ 20 &amp; Đèo Bảo Lộc:''' Tuyến quốc lộ huyết mạch từ ngã ba Dầu Giây (Đồng Nai) vượt qua Đèo Chuối, [[Đèo Bảo Lộc]] lên phường 3 Bảo Lộc, xã Di Linh, xã Đức Trọng, sau đó vượt [[Đèo Prenn]] hoặc đèo Mimosa vào trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt. Thời gian di chuyển ô tô từ TP.HCM lên Đà Lạt khoảng 5 đến 6 giờ (300 km).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh Tây Nguyên):''' Kết nối từ Chơn Thành (Đồng Nai) qua xã Kiến Đức, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đắk Mil sang tỉnh Đắk Lắk.
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy dọc dải duyên hải qua xã Sơn Mỹ, phường La Gi, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình đến xã Vĩnh Hảo kết nối với Ninh Thuận (Ninh Bình mới) và Khánh Hòa.
* '''Tuyến Quốc lộ 27 &amp; Quốc lộ 28:'''
  * Quốc lộ 27 nối từ phường Phan Rang - Tháp Chàm vượt đèo Ngoạn Mục (đèo Sông Pha) qua xã D'Ran, xã Đơn Dương, xã Đức Trọng sang Đắk Lắk.
  * Quốc lộ 28 nối từ phường Phan Thiết vượt đèo Gia Bắc lên xã Di Linh, tiếp tục qua hồ Tà Đùng sang phường Bắc Gia Nghĩa.
* '''Xe khách liên tỉnh chất lượng cao:'''
  * Các hãng xe thương hiệu lớn như Phương Trang (FUTA Bus Lines), Thành Bưởi, Phong Phú, Kumho Samco vận hành mạng lưới xe giường nằm, xe phòng nằm VIP cao cấp với tần suất 15 - 30 phút/chuyến ngày đêm từ Bến xe Miền Đông, Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết, Gia Nghĩa. Giá vé: 160.000 - 350.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
[[Tập tin:Ga Binh Thuan 1567.JPG|nhỏ|Ga Bình Thuận tại xã Hàm Kiệm trên tuyến đường sắt Bắc Nam]]
* Tuyến [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy dài hơn 175 km dọc theo dải bờ biển phía Nam tỉnh:
  * '''Ga Phan Thiết''' (phường Phong Nẫm cũ, nay thuộc phường Bình Thuận): Đón đoàn tàu du lịch chuyên tuyến SPT1/SPT2 chạy khứ hồi hàng ngày giữa Ga Sài Gòn và Phan Thiết (thời gian chạy tàu 3 giờ 45 phút).
  * '''Ga Bình Thuận''' (xã Hàm Kiệm): Ga đầu mối đón trả khách cho các đoàn tàu khách nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8 nối liền Bắc - Nam.
  * Các ga địa phương khác gồm Ga Sông Mao (xã Hải Ninh), Ga Ma Lâm (xã Hàm Thuận).
* Tuyến đường sắt răng cưa du lịch cổ Đà Lạt - Trại Mát dài 7 km xuất phát từ Ga Đà Lạt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đưa khách ngắm cảnh thung lũng rau hoa đến viếng Chùa Linh Phước.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng Quốc tế Vĩnh Tân (xã Vĩnh Hảo):''' Cụm cảng biển nước sâu đón nhận tàu hàng bách hóa tổng hợp tải trọng lớn đến 50.000 DWT.
* '''Tàu cao tốc ra Đặc khu Phú Quý:''' Các tàu cao tốc Superdong-Phú Quý, Phú Quý Express, Trưng Trắc xuất bến từ Cảng vận tải Phan Thiết (phường Phan Thiết) vượt 56 hải lý ra [[Đặc khu Phú Quý]]. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút tùy điều kiện gió mùa.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cáp treo Đà Lạt (11).JPG|nhỏ|Cáp treo du lịch ngắm rừng thông từ đồi Robin sang Thiền viện Trúc Lâm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

* '''Thuê xe máy tự lái:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tự do di chuyển giữa các cung đèo dốc uốn lượn ngắm đồi thông Đà Lạt, chinh phục đồi cát Mũi Né hoặc vi vu ngắm biển đảo Phú Quý. Điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông tại trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Mũi Né, phường Nam Gia Nghĩa và bến cảng Phú Quý với giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Cáp treo đồi Robin (Đà Lạt):''' Tuyến cáp treo dài 2.267 m nối từ đỉnh đồi Robin ở độ cao 1.517 m vượt qua tán rừng thông bạt ngàn sang Thiền viện Trúc Lâm và Hồ Tuyền Lâm; du khách ngắm nhìn toàn cảnh thành phố sương mù từ trên cabin kính.
* '''Xe buýt nội tỉnh &amp; Tuyến liên huyện cũ:'''
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Đơn Dương (qua D'Ran).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi phường 1 Bảo Lộc (chạy dọc Quốc lộ 20).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Lạc Dương (chân núi Lang Biang).
  * Tuyến xe buýt đô thị phường Phan Thiết đi phường Mũi Né (đón trả khách dọc đường biển Nguyễn Đình Chiểu).
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến phục vụ chở khách ngắm cảnh vòng quanh bờ Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và dọc các tuyến phố resort ven biển Mũi Né, Tiến Thành.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Lado Lâm Đồng: ☎ +84 263 3666 777
  * Taxi Quốc Tế Lâm Đồng: ☎ +84 263 3525 252
  * Taxi Mai Linh Phan Thiết: ☎ +84 252 3838 383
  * Taxi Mai Linh Gia Nghĩa: ☎ +84 261 3545 545
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM (taxi điện) hoạt động đón trả khách tại các phường trung tâm Đà Lạt, Phan Thiết và Bảo Lộc.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Bao Dai's Summer Palace 02.jpg|nhỏ|Dinh III Bảo Đại giữa đồi thông tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

=== Quần thể Kiến trúc Di sản Đà Lạt &amp; Cao nguyên Lâm Viên ===
* {{xem
| tên=Dinh III Bảo Đại (Biệt điện Mùa Hè) | tên khác=Bao Dai Summer Palace
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Triệu Việt Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9305 | kinh độ=108.4300 | chỉ đường=Nằm trên đỉnh đồi thông kề hồ Tuyền Lâm
| điện thoại=+84 263 3831 581 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Biệt điện xây dựng trong giai đoạn 1933 - 1938 do kiến trúc sư Paul Veysseyre và Huỳnh Tấn Phát thiết kế mang phong cách kiến trúc Art Deco châu Âu. Tòa dinh thự nguyên bản gồm 25 phòng nghỉ cao cấp, từng là nơi sinh sống và làm việc của gia đình vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn. Bên trong trưng bày trọn vẹn hiện vật hoàng gia: ngai vàng, phòng làm việc của vua Bảo Đại, phòng ngủ của Nam Phương Hoàng hậu và các hoàng tử, công chúa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Hồ Tuyền Lâm &amp; Thiền viện Trúc Lâm | tên khác=Tuyen Lam Lake &amp; Truc Lam Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9050 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị 5 km về phía Nam
| điện thoại=+84 263 3843 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí vào cổng thiền viện; thuyền du lịch hồ tính riêng
| nội dung=Khu du lịch quốc gia rộng hơn 2.900 ha kẹp giữa thung lũng thông nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ngự trên núi Phụng Hoàng, một trong ba thiền viện Trúc Lâm lớn nhất nước; khuôn viên gồm chính điện uy nghiêm, lầu chuông, vườn hoa cẩm tú cầu và vườn trúc thanh tịnh soi bóng xuống mặt nước hồ Tuyền Lâm phẳng lặng.
}}

* {{xem
| tên=Đỉnh Lang Biang | tên khác=Nui Ong Nui Ba / Lang Biang Peak
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lang Biang - Đà Lạt | vĩ độ=12.0450 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm Đà Lạt 12 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3839 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 50.000 VNĐ; xe jeep khứ hồi lên đồi Ra-đa: 120.000 VNĐ/người
| nội dung=Cụm núi biểu tượng của cao nguyên Lâm Viên gồm hai đỉnh núi Bà (2.167 m) và núi Ông (2.124 m). Đỉnh đồi Ra-đa ở độ cao 1.950 m cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng Suối Vàng, Suối Bạc và đô thị Đà Lạt lồng lộng trong mây ngàn; nơi đặt tượng chàng K'Lang và nàng H'Biang gắn liền với truyền thuyết tình yêu sử thi của đồng bào Lạch.
}}

* {{xem
| tên=Ga Đà Lạt | tên khác=Dalat Railway Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Quang Trung, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9415 | kinh độ=108.4550 | chỉ đường=Cách Hồ Xuân Hương 1,5 km về phía Đông
| điện thoại=+84 263 3834 409 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=5.000 VNĐ/người (vé tàu Trại Mát tính riêng)
| nội dung=Nhà ga xe lửa cổ nhất Đông Dương hoàn thành năm 1938 mang phong cách kiến trúc Art Deco kết hợp hài hòa mái nhà rông Tây Nguyên; đặc trưng với ba chóp mái tam giác mô phỏng ba đỉnh núi Lang Biang và hệ thống kính màu rực rỡ. Nhà ga hiện phục vụ tuyến tàu du lịch đầu máy hơi nước chạy răng cưa dài 7 km đi Trại Mát viếng Chùa Linh Phước (Chùa Ve Chai).
}}

* {{xem
| tên=Thung lũng Tình Yêu &amp; Đồi Mộng Mơ | tên khác=Valley of Love
| trang web=https://thunglungtinhyeu.vn | email=
| địa chỉ=Số 03-05-07 Đường Mai Anh Đào, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9780 | kinh độ=108.4480 | chỉ đường=Cách trung tâm 5 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3821 448 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Trọn gói: 250.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Thung lũng danh thắng tự nhiên hình thành từ hồ nước Đa Thiện bao quanh bởi sườn đồi thông xanh ngắt; tích hợp mê cung cây xanh, cầu kính 7D trên không ngắm thung lũng, vườn hoa hồng cổ và khu trưng bày tượng sáp danh nhân thế giới.
}}

[[Tập tin:Draysap03.JPG|nhỏ|Dòng thác Đray Sáp đổ cuộn trào trên nền đá bazan núi lửa]]

=== Quần thể Thác Nước &amp; Công viên Địa chất Đắk Nông ===
* {{xem
| tên=Cụm Thác Đray Sáp - Gia Long | tên khác=Dray Sap &amp; Gia Long Waterfalls
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đắk Sôr cũ (nay thuộc xã Nam Đà) | vĩ độ=12.5380 | kinh độ=107.8850 | chỉ đường=Bên dòng sông Sêrêpôk ranh giới với tỉnh Đắk Lắk
| điện thoại=+84 261 3546 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Cụm thác nước tự nhiên kỳ vĩ trên nền đứt gãy địa chất đá bazan núi lửa cổ thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Thác Đray Sáp theo tiếng Ê Đê nghĩa là &quot;thác khói&quot;; dòng nước sông Sêrêpôk đổ từ độ cao 20 m trải dài hơn 100 m tạo thành màn sương nước bốc lên cuồn cuộn như khói trắng bao phủ vách đá dung nham. Cách đó 7 km là thác Gia Long hoang sơ với các hồ tắm tự nhiên và hệ sinh thái rừng rậm nguyên sinh rợp bóng cây kơnia.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên &amp; Hồ Tà Đùng | tên khác=Ta Dung Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8650 | kinh độ=107.9850 | chỉ đường=Nằm kề Quốc lộ 28 cách phường Bắc Gia Nghĩa 45 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Thuê thuyền tham quan lòng hồ: 100.000 - 150.000 VNĐ/người
| nội dung=&quot;Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên&quot; với diện tích mặt nước gần 5.000 ha hình thành từ công trình thủy điện Đồng Nai 3. Lòng hồ sở hữu hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt nước phẳng lặng xanh ngắt như ngọc bích, kẹp giữa dãy núi Tà Đùng cao 1.982 m. Du khách đi thuyền dạo quanh các đảo nổi, cắm trại qua đêm trên đồi cao đón bình minh và mây luồn bồng bềnh.
}}

* {{xem
| tên=Hệ thống Hang động Núi lửa Chư Blúk | tên khác=Chu Bluk Volcanic Cave System
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nam Dong và xã Buôn Choáh cũ | vĩ độ=12.5120 | kinh độ=107.9150 | chỉ đường=Thuộc khu vực huyện Krông Nô cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan theo tour chuyên biệt | giá=Chi phí tour theo đơn vị tổ chức
| nội dung=Hệ thống hang động dung nham núi lửa dài nhất Đông Nam Á hình thành cách đây hàng triệu năm từ quá trình phun trào núi lửa Chư Blúk. Quần thể gồm hơn 50 hang động ngầm liên hoàn với tổng chiều dài gần 10.000 m; bên trong lưu giữ các cấu trúc địa chất núi lửa nguyên bản: ngấn dung nham, thạch nhũ dung nham, khuôn cây hóa thạch dung nham và di chỉ khảo cổ học người tiền sử sinh sống trong hang đá.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thác ĐamB'ri | tên khác=DamB'ri Waterfall
| trang web=http://dambri.com.vn | email=
| địa chỉ=xã ĐamB'ri cũ (nay thuộc phường 2 Bảo Lộc) | vĩ độ=11.6250 | kinh độ=107.7550 | chỉ đường=Cách trung tâm Bảo Lộc 18 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 263 3751 517 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Trọn gói vé vào cổng và xe trượt: 200.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Ngọn thác nước hùng vĩ nhất Nam Tây Nguyên với chiều cao hơn 60 m đổ thẳng đứng qua vách đá hoa cương sừng sững giữa rừng rậm nguyên sinh. Du khách có thể đi thang máy kính lộ thiên cao 60 m xuống chân thác, trải nghiệm đường máng trượt Alpine Coaster dài 1.650 m đạt kỷ lục châu Á, khám phá thác Dasara và làng văn hóa mạ bản địa kề bên.
}}

* {{xem
| tên=Thác Pongour (Thác Bảy Tầng) | tên khác=Pongour Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Hội cũ (nay thuộc xã Đức Trọng) | vĩ độ=11.6880 | kinh độ=108.2650 | chỉ đường=Cách Quốc lộ 20 khoảng 6 km
| điện thoại=+84 263 3677 777 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Danh thắng quốc gia được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhất thác&quot;; dòng nước sông Đa Nhim đổ qua 7 tầng thềm đá bazan xếp lớp bậc thang thoai thoải rộng hơn 100 m tung bọt trắng xóa; nơi gắn liền với truyền thuyết sử thi nàng tù trưởng Kanai quả cảm của đồng bào Cơ Ho.
}}

[[Tập tin:Tháp Po Sah Inu, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Cụm tháp Chăm cổ Po Sah Inư tại phường Phú Thủy]]

=== Di tích Tháp Chăm, Đồi cát Mũi Né &amp; Biển Duyên hải ===
* {{xem
| tên=Quần thể Tháp Chăm Po Sah Inư | tên khác=Po Sah Inu Cham Towers
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đồi Bà Nài, phường Phú Thủy | vĩ độ=10.9350 | kinh độ=108.1410 | chỉ đường=Cách trung tâm Phan Thiết 7 km về phía Đông Bắc hướng đi Mũi Né
| điện thoại=+84 252 3817 085 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=15.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia xây dựng từ cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 thời kỳ vương quốc Champa cổ, phong cách kiến trúc Hòa Lai. Cụm tháp gồm Tháp Chính thờ thần Shiva và sinh thực khí Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối, Tháp Lửa và Tháp Cứu Hỏa bằng gạch nung đỏ gắn kết bằng nhựa thực vật; là trung tâm diễn ra Lễ hội Katê lớn nhất năm của đồng bào Chăm Bàlamôn.
}}

* {{xem
| tên=Đồi Cát Bay Mũi Né (Đồi Cát Đỏ) | tên khác=Mui Ne Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Mũi Né | vĩ độ=10.9500 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Nằm dọc đường bờ biển hướng đi Hòn Rơm
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày (lý tưởng nhất lúc 05:30 - 07:30 và 16:30 - 18:00) | giá=Miễn phí vào đồi cát; thuê ván trượt cát: 20.000 - 30.000 VNĐ
| nội dung=Sa mạc cát tự nhiên liên tục đổi màu và thay đổi hình dạng vân sóng theo hướng gió biển thổi (gần 18 sắc thái màu khác nhau: vàng, đỏ, trắng xám). Du khách trải nghiệm trượt cát bằng tấm nhựa mica từ đỉnh cồn dốc, đi xe môtô địa hình bốn bánh ATV vượt cát và ngắm hoàng hôn biển lộng gió.
}}

* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đồi cát Bàu Trắng &amp; Bàu Sen | tên khác=White Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hòa Thắng | vĩ độ=11.0650 | kinh độ=108.4250 | chỉ đường=Cách Mũi Né 30 km theo cung đường ven biển ĐT716
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 15.000 VNĐ/người
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên khổng lồ nằm lọt thỏm giữa những đồi cát trắng tinh trải dài ngút ngàn, được mệnh danh là tiểu sa mạc Sahara của Việt Nam. Vào mùa hè, mặt hồ nở rộ bạt ngàn hoa sen hồng thanh khiết; du khách có thể thuê xe jeep địa hình leo đỉnh đồi cát hoặc chèo thuyền kayak ngắm hoa sen giữa hồ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Hải đăng Kê Gà &amp; Bãi đá nhảy | tên khác=Ke Ga Lighthouse
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Thành | vĩ độ=10.6980 | kinh độ=107.9920 | chỉ đường=Cách Phan Thiết 30 km về phía Nam theo đường ven biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Cano đưa sang đảo: 50.000 - 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn hải đăng cổ nhất và cao nhất Việt Nam do kỹ sư người Pháp Chavat thiết kế xây dựng từ năm 1897 trên một đảo đá hoa cương biệt lập sát bờ biển. Tháp đèn cao 35 m (độ cao so với mặt biển là 65 m) xây hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương mài nhẵn ghép khít khao; bên trong có 183 bậc cầu thang xoắn ốc bằng thép dẫn lên đài ngắm toàn cảnh đại dương.
}}

[[Tập tin:Chualinhsonphuquy.jpg|nhỏ|Chùa Linh Sơn trên sườn núi Cao Cát tại Đặc khu Phú Quý]]

=== Vùng Biển Đảo Đặc khu Phú Quý ===
* {{xem
| tên=Đặc khu Phú Quý | tên khác=Cu Lao Thu / Koh Rong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5180 | kinh độ=108.9410 | chỉ đường=Cách cảng vận tải Phan Thiết 56 hải lý ngoài khơi biển Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí ra vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu núi lửa cổ giữa đại dương gồm đảo lớn Phú Quý và các đảo phụ Hòn Tranh, Hòn Đen, Hòn Đỏ, Hòn Trứng. Thắng cảnh tự nhiên nổi bật:
* '''Núi Cao Cát &amp; Chùa Linh Sơn:''' Ngọn núi lửa đã tắt cao 106 m phía bắc đảo; vách núi cấu tạo từ các lớp đá trầm tích phong hóa hàng triệu năm xếp tầng nếp uốn độc đáo như rãnh hẻm đá grand canyon; trên đỉnh đặt tượng Phật Bà Quan Âm hướng biển.
* '''Núi Cấm &amp; Hải đăng Phú Quý:''' Ngọn đồi cao nhất đảo (108 m) nơi đặt trạm hải đăng dẫn đường cho tàu bè quốc tế, phóng tầm mắt bao trọn 360 độ toàn cảnh quần đảo.
* '''Vịnh Triều Dương &amp; Bãi Nhỏ - Gành Hang:''' Vịnh biển cát trắng mịn hình cánh cung rợp bóng hàng dương cổ thụ; Gành Hang sở hữu hồ bơi tự nhiên Khe Sung và &quot;Hồ vô cực&quot; do vách đá bazan dựng đứng tự nhiên đón sóng biển tràn vào tạo thành vũng bơi trong suốt.
* '''Đền thờ Vạn An Thạnh:''' Bảo tàng sinh vật biển cổ kính lưu giữ bộ xương cá voi (cá Ông) khổng lồ dài hơn 20 m niên đại hàng trăm năm thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Hồ Tuyền Lâm:''' Xuất bến sáng sớm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tự chèo thuyền nhẹ nhàng trên mặt hồ phẳng lặng mờ sương, lướt qua các bán đảo thông reo ngút ngàn và ghé thăm khu rừng phong đổi màu lá vào mùa đông.
* '''Săn mây bình minh trên đỉnh Cầu Đất &amp; Lang Biang:''' Thức dậy lúc 04:30 sáng di chuyển về đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) hoặc đỉnh núi Lang Biang để chiêm ngưỡng biển mây luồn bồng bềnh tràn ngập thung lũng đồi thông dưới ánh rạng đông.
* '''Trượt cát và lái xe môtô địa hình bốn bánh trên đồi cát Bàu Trắng:''' Thuê xe ATV tự lái vượt qua các dải đồi cát dốc đứng tại xã Hòa Thắng hoặc thử cảm giác trượt cát tốc độ cao từ đỉnh đồi cát đỏ Mũi Né.
* '''Lặn biển ngắm rạn san hô Hòn Tranh &amp; Đặc khu Phú Quý:''' Đi thuyền máy từ bến cảng Phú Quý sang đảo Hòn Tranh, đeo kính lặn và ống thở khám phá các thềm san hô cành nhiều màu sắc cùng bầy cá biển trong vắt.
* '''Lướt ván buồm và lướt ván diều quốc tế Mũi Né:''' Trải nghiệm các môn thể thao nước mạo hiểm tận dụng tốc độ gió biển lý tưởng tại bãi biển Hàm Tiến và Mũi Né với sự hướng dẫn của các huấn luyện viên lướt ván chuyên nghiệp.
* '''Trekking xuyên rừng và thám hiểm hang động núi lửa Chư Blúk:''' Khám phá lòng hang ngầm dung nham C7, C6 tại huyện Krông Nô cũ (xã Nam Dong), đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp mùa khô và leo dốc đá dung nham kỳ vĩ.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Tà Đùng:''' Thuê thuyền máy chạy vòng quanh các đảo đất xanh ngắt nhấp nhô giữa lòng hồ Tà Đùng (xã Tà Đùng), câu cá nước ngọt và thưởng thức tiệc nướng BBQ ngoài trời ven đồi nhìn xuống hồ.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Lâm Đồng mới phản ánh sự trù phú hiếm có nhờ sự kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao vùng ôn đới cao nguyên, vùng chuyên canh cây công nghiệp bazan và nguồn hải sản dồi dào từ ngư trường duyên hải Bình Thuận, đảo Phú Quý.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Rau củ &amp; Hoa tươi Đà Lạt:''' Nông sản ôn đới canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, phường Xuân Trường - Đà Lạt, xã Đơn Dương gồm dâu tây giống Nhật Bản, New Zealand (dâu ngọt giòn trồng trên giàn thủy canh), atisô, bông cải xanh, cà chua bi, xà lách thủy canh, cùng các loại hoa cắt cành danh tiếng như hoa hồng, hoa cúc, cẩm tú cầu, hoa lan hồ điệp.
* '''Mứt &amp; Trái cây sấy khô Đà Lạt:''' Trái cây tươi bản địa được chế biến thủ công thành mứt dâu tây, mứt dâu tằm, khoai lang sấy giòn, mứt hoa hồng (hoa atisô đỏ ngâm đường) và hồng treo gió công nghệ Nhật Bản (trái hồng dẻo quánh, mật ngọt lịm tự nhiên bên trong lớp vỏ se khô) tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Thanh long Bình Thuận:''' Trái cây xuất khẩu chủ lực trồng bạt ngàn tại xã Hàm Thuận, xã Hàm Kiệm, xã Tân Thành; gồm giống thanh long ruột trắng thanh mát và thanh long ruột đỏ ngọt đậm, vỏ mỏng căng bóng; cùng các sản phẩm chế biến sâu như rượu vang thanh long, thanh long sấy dẻo.
* '''Cà phê Chồn, Arabica Cầu Đất &amp; Robusta Đắk Mil:''' Hạt cà phê Arabica thượng hạng trồng ở độ cao trên 1.500 m tại Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) có vị chua thanh tao và mùi thơm nồng nàn; kết hợp dòng Robusta đậm đà đắng gắt trồng trên đất bazan núi lửa xã Đắk Mil, phường 2 Bảo Lộc, xã Di Linh.
* '''Trà Oolong Bảo Lộc &amp; Trà B’Lao:''' Trà búp sấy ủ hương hoa sói, hoa lài cổ truyền tại phường B’Lao, phường 1 Bảo Lộc; cùng dòng trà Oolong thuần chất trồng trên cao nguyên đồi lượn sóng Bảo Lâm với hương thơm ngát tự nhiên, nước trà xanh vàng sóng sánh.
* '''Nước mắm Phan Thiết nguyên chất:''' Nước mắm cá cơm than ủ chượp ròng rã trong các thùng gỗ lều bời lời từ 12 đến 18 tháng tại phường Phú Thủy, phường Phan Thiết; nước mắm cốt màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng, độ đạm tự nhiên cao từ 30 đến 40 độ đạm.
* '''Mực một nắng Phan Thiết &amp; Cua huỳnh đế Phú Quý:''' Mực lá tươi rói vừa câu đêm xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng gắt ven biển, thịt mực dày ngọt mềm; cùng cua huỳnh đế đỏ au vỏ cứng mai vuông, thịt chắc béo ngậy bắt từ các rạn đá ngầm [[Đặc khu Phú Quý]].
* '''Tiêu sọ &amp; Hạt điều Đắk Song:''' Hạt tiêu đen, tiêu sọ Đắk Song (xã Đắk Song) hạt mẩy tròn, vị cay nồng xộc mũi và hàm lượng piperin cao; hạt điều rang muối giòn rụm béo bùi từ vùng đất bazan.

[[Tập tin:Vườn Thanh Long ở Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Vườn thanh long thắp đèn đêm tại xã Hàm Kiệm]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Đà Lạt &amp; Chợ đêm Đà Lạt (Chợ Âm Phủ):''' Tọa lạc tại phường Xuân Hương - Đà Lạt; ban ngày là chợ đầu mối nông sản rau hoa, mứt sấy khô; ban đêm biến thành khu phố đi bộ mua sắm áo len, khăn quàng dệt kim và phố ẩm thực đường phố sôi động.
* '''Chợ Phan Thiết (phường Phan Thiết):''' Chợ đầu mối ven sông Cà Ty bày bán phong phú các loại hải sản tươi sống đánh bắt trong ngày, bánh quai vạc, nước mắm truyền thống và thanh long tươi.
* '''Chợ Bảo Lộc (phường 1 Bảo Lộc):''' Trung tâm thương mại trà, cà phê và tơ tằm lớn nhất vùng cao nguyên phía Nam.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Đà Lạt (Quảng trường Lâm Viên):''' Đại siêu thị tổng hợp ngầm dưới lòng đất kề khối nụ hoa atisô kính màu, cung cấp đầy đủ hàng hóa đặc sản đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Lâm Đồng mới mang tính giao thoa độc đáo: vừa có nét thanh lịch, nhẹ nhàng của các món nóng ấm ăn trong tiết trời se lạnh sương mù Đà Lạt, vừa có vị cay nồng đậm đà của núi rừng Tây Nguyên, và vị mặn mòi, tươi rói của hải sản biển Nam Trung Bộ.

Các món ngon đặc trưng tiêu biểu:
* '''Bánh căn Đà Lạt:''' Bánh đổ bằng bột gạo trong các khuôn gốm nung nhỏ không dùng dầu mỡ; đập thêm trứng cút hoặc trứng gà ta béo ngậy; vỏ bánh giòn xốp bên dưới, mềm mịn bên trên; ăn kèm bát nước mắm ấm pha mỡ hành hoặc bát nước xíu mại ngọt thanh thơm tiêu, thêm vài viên xíu mại thịt viên mềm tan tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Lẩu gà lá é:''' Món lẩu nóng hổi trứ danh giữa trời lạnh; nước dùng ninh từ xương gà thanh ngọt đun cùng măng chua giòn sần sật, thịt gà đồi thả vườn săn chắc; khi ăn nhúng từng nắm lá é tươi (loài rau cùng họ hương nhu có vị the the cay nồng và mùi thơm sả chanh đặc trưng), chấm muối tiêu ớt xiêm xanh cay xé lưỡi.
* '''Bánh ướt lòng gà:''' Sự kết hợp sáng tạo giữa bánh ướt tráng mỏng mềm mướt còn ấm nóng, phủ lên trên thịt gà xé phay giòn da, lòng mề gà xào thơm, trứng non béo bùi, rau răm và rưới nước mắm tỏi ớt chua ngọt pha vừa miệng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Bánh tráng nướng Đà Lạt:''' Được mệnh danh là &quot;pizza Việt Nam&quot;; chiếc bánh tráng mỏng đặt trên bếp than hoa rực hồng, phết bơ, mỡ hành, trứng cút đánh đều, rắc thêm tép khô, xúc xích, bò khô xé sợi và phô mai; nướng giòn rụm gập đôi lại ăn nóng hổi tại các góc phố đêm.
* '''Lẩu thả Phan Thiết:''' Món lẩu biểu tượng của vùng biển Mũi Né; bày biện công phu trên nia tre lót bẹ chuối mô phỏng bông hoa; nhụy hoa ở giữa là đĩa cá mai tươi sống bóp thấu với nước cốt chanh và ớt tỏi; các cánh hoa xung quanh là thịt ba chỉ luộc, trứng rán thái chỉ, dưa chuột, xoài xanh, khế chua và bún tươi; thực khách có thể ăn khô trộn nước xốt đậu phộng chuối sứ hoặc chan nước lẩu hầm từ tôm tươi nóng hổi tại phường Mũi Né, phường Phú Thủy.
* '''Bánh quai vạc &amp; Bánh xèo Phan Thiết:''' Bánh quai vạc làm từ bột lọc trong suốt nhìn rõ nhân tôm biển đỏ au xào mỡ hành, chấm nước mắm kẹo ớt đỏ cay nồng; bánh xèo đổ trong các khuôn gốm đất nhỏ giòn rụm với nhân tôm, mực tươi, thịt heo, ăn kèm chén nước mắm đậu phộng giã nhuyễn.
* '''Cơm lam gà nướng Tây Nguyên:''' Gạo nếp nương ngâm hạt dẻo vo sạch cho vào ống nứa non bịt lá chuối nướng chín trên than hồng; ăn cùng thịt gà đồi ướp lá é, mắc khén kẹp que tre nướng vàng ruộm chấm muối hạt é ớt rừng tại xã Tà Đùng, phường Nam Gia Nghĩa.

[[Tập tin:Phan Thiet.jpg|nhỏ|Bờ biển Phan Thiết nơi tập trung các nhà hàng hải sản tươi sống]]

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Lẩu gà lá é Tao Ngộ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 05 Đường Ba Tháng Tư, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9280 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm đầu dốc đường Ba Tháng Tư hướng ra đèo Prenn
| điện thoại=+84 977 111 222 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 21:30 | giá=200.000 - 350.000 VNĐ/nồi lẩu
| nội dung=Quán ăn lẩu gà lá é, phục vụ lẩu thịt gà ta, măng le và lá é.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh căn Lệ | trang web= | email=
| địa chỉ=Hẻm 44 Đường Yersin, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9385 | kinh độ=108.4450 | chỉ đường=Nằm trong con hẻm nhỏ yên tĩnh
| điện thoại=+84 933 222 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=30.000 - 45.000 VNĐ/dĩa
| nội dung=Địa chỉ bánh căn với nhiều loại nhân: trứng cút lòng đào, trứng vịt, nhân bò băm và nhân tôm; nước chấm xíu mại cay.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Cơm niêu Panda Mũi Né | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 80 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9420 | kinh độ=108.2150 | chỉ đường=Nằm trên trục đường ven biển tập trung resort
| điện thoại=+84 252 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:00 | giá=100.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn truyền thống dân dã miền biển: cơm đập niêu đất cháy giòn, cá kho tộ niêu đất, lẩu thả Mũi Né và mực một nắng nướng muối ớt.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê phin Cầu Đất &amp; Cà phê trứng Đà Lạt:''' Cà phê Arabica phin truyền thống nhỏ từng giọt đặc sánh thơm ngậy giữa tiết trời se lạnh; hoặc món cà phê trứng với lớp kem trứng gà tươi đánh bông mịn béo ngậy phủ trên nền cà phê nóng ấm tại các quán cà phê nhìn ra thung lũng đồi thông.
* '''Rượu vang Đà Lạt:''' Dòng rượu vang đầu tiên của Việt Nam sản xuất theo công nghệ lên men vang Pháp từ quả dâu tằm bản địa và nho tươi; vang đỏ, vang trắng có vị chát nhẹ ngọt dịu, nồng độ cồn từ 12 đến 14 độ, thường dùng kèm các món bít tết, lẩu thịt nướng.
* '''Nước cốt dâu tằm &amp; Nước cốt atisô:''' Thức uống giải khát thanh nhiệt đóng chai chiết xuất từ quả dâu tằm chín mọng ngâm đường và hoa atisô đỏ; pha cùng nước lọc và đá lạnh mang vị chua ngọt mát lành.
* '''Rượu cần ché M'Nông &amp; Cơ Ho:''' Rượu ủ trong các chum chóe sành cổ từ hạt gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, rễ cây thuốc tự nhiên; cắm các cần trúc dài hút uống chung trong các dịp lễ hội cồng chiêng, vị ngọt cay thơm nồng đậm đà.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại tỉnh Lâm Đồng phát triển đa dạng và phong phú bậc nhất cả nước: từ các khu nghỉ dưỡng di sản cổ điển Pháp thế kỷ 20, các khách sạn 5 sao cao cấp ven bờ hồ Tuyền Lâm, chuỗi resort nhiệt đới sang trọng bên bờ biển Mũi Né, đến hàng ngàn homestay nhà gỗ, bungalow ven đồi thông và lều glamping ven hồ Tà Đùng:

=== Resort ===
* {{ngủ
| tên=Dalat Palace Heritage Hotel | trang web=https://dalatpalacehotel.com | email=
| địa chỉ=Số 02 Đường Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9360 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm trên đồi cao nhìn thẳng ra mặt nước Hồ Xuân Hương
| điện thoại=+84 263 3825 444 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.200.000 - 9.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao xây dựng từ năm 1922 mang phong cách kiến trúc Edwardian cổ điển Pháp; khuôn viên rộng 5 ha; trang bị 43 phòng nghỉlát sàn gỗ lim, lò sưởi đốt củi, nhà hàng ẩm thực Pháp Le Rabelais và sân golf cổ Dalat Palace Golf Club kề bên.
}}

* {{ngủ
| tên=Ana Mandara Villas Dalat Resort &amp; Spa | trang web=https://anamandara-resort.com | email=
| địa chỉ=Đường Lê Lai, phường Cam Ly - Đà Lạt | vĩ độ=11.9450 | kinh độ=108.4230 | chỉ đường=Nằm ẩn mình trên đồi thông biệt lập
| điện thoại=+84 263 3555 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.400.000 - 6.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể làng biệt thự Pháp cổ gồm 17 dinh thự nghỉ dưỡng xây dựng từ những năm 1920 - 1930; hồ bơi nước ấm ngoài trời, dịch vụ spa thảo dược La Cochinchine và nhà hàng ẩm thực Á - Âu Le Petit.
}}

* {{ngủ
| tên=The Anam Mui Ne Resort | trang web=https://theanam.com | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9410 | kinh độ=108.2050 | chỉ đường=Mặt tiền dải bờ biển Mũi Né
| điện thoại=+84 252 6284 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 11.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế mang phong cách kiến trúc Indochine Đông Dương với 127 phòng nghỉ và villa hướng biển; hai hồ bơi tràn bờ nước ngọt và nước mặn, bãi tắm cát trắng riêng tư, trung tâm thể thao biển và spa chăm sóc sức khỏe.
}}

* {{ngủ
| tên=Tà Đùng Topview Homestay (Nhà chú Đông) | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn 3, xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8680 | kinh độ=107.9820 | chỉ đường=Tọa lạc trên đỉnh đồi cao nhất nhìn xuống hồ Tà Đùng
| điện thoại=+84 973 500 232 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng bungalow ngắm toàn cảnh &quot;Vịnh Hạ Long Tây Nguyên&quot;; sở hữu hồ bơi vô cực, sân cắm trại ngắm sao đêm và nhà hàng phục vụ cơm lam gà nướng.
}}

=== Homestay Nhà gỗ Cao nguyên &amp; Nhà nghỉ Ven biển ===
* {{ngủ
| tên=Cú Trên Cây Homestay Đà Lạt | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 37 Đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9285 | kinh độ=108.4520 | chỉ đường=Nằm cheo leo trên sườn thung lũng đồi thông
| điện thoại=+84 908 687 353 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Homestay thiết kế các buồng ngủ dạng tổ chim bằng gỗ mộc mạc treo lơ lửng giữa tán cây thông, ban công nhìn thẳng xuống thung lũng sương mù, không gian yên tĩnh và thân thiện với thiên nhiên.
}}

* {{ngủ
| tên=Cô Châu Homestay Phú Quý | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Thanh cũ, Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5120 | kinh độ=108.9380 | chỉ đường=Gần khu vực cảng biển Phú Quý
| điện thoại=+84 989 123 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=250.000 - 500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Homestay dân dã nhiệt tình do người dân đảo trực tiếp đón tiếp; cung cấp dịch vụ thuê xe máy giá rẻ, dẫn tour lặn ngắm san hô Hòn Tranh và chuẩn bị tiệc hải sản tươi sống tại chỗ.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Các cung đường đèo như đèo Bảo Lộc, đèo Prenn, đèo Mimosa (Quốc lộ 20), đèo Ngoạn Mục (Quốc lộ 27) và đèo Đại Ninh (Quốc lộ 28B) có độ dốc cao, vực sâu nguy hiểm và nhiều khúc cua tay áo liên tục. Người điều khiển xe máy và ô tô cần kiểm tra kỹ lốp và hệ thống phanh, giữ tốc độ ổn định, đi số thấp khi đổ đèo và tuyệt đối không lấn làn vượt ẩu.
* Tại khu vực Đà Lạt và Lạc Dương, sương mù dày đặc thường xuất hiện vào sáng sớm và đêm muộn làm giảm tầm nhìn nghiêm trọng; phương tiện di chuyển cần bật đèn sương mù vàng, giữ khoảng cách an toàn và bấm còi báo hiệu tại các khúc cua khuất góc.

=== An toàn biển đảo ===
* Các bãi biển tại Mũi Né, Kê Gà, La Gi và đảo Phú Quý có sóng biển lớn và gió thổi mạnh; du khách chỉ tắm biển tại các bãi tắm có lực lượng cứu hộ túc trực, quan sát kỹ cờ hiệu cảnh báo vùng nước sâu hoặc ao xoáy cát ngầm sụt lún.
* Tuyệt đối không tắm biển một mình lúc sáng sớm hoặc sau khi đã uống rượu bia; khi tham gia lướt ván buồm, lướt ván diều hoặc đi cano nước bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn.
* Vùng biển Bình Thuận và đảo Phú Quý chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa Đông Bắc (tháng 11 đến tháng 2) và gió mùa Tây Nam (tháng 6 đến tháng 8) với sóng to gió lớn biển động. Các tuyến tàu cao tốc Phan Thiết đi Phú Quý có thể tạm dừng xuất bến khi biển động từ cấp 6 trở lên; du khách cần theo dõi sát dự báo thời tiết hải văn để chủ động lịch trình.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển xuôi theo cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây (CT01) hoặc Quốc lộ 20 chỉ mất từ 2 giờ đến 5 giờ lái xe để đến trung tâm kinh tế năng động lớn nhất nước.
* [[Đắk Lắk]]: Kết nối theo Quốc lộ 14 từ phường Nam Gia Nghĩa hoặc Quốc lộ 27 từ xã Đơn Dương sang Buôn Ma Thuột để khám phá thủ phủ cà phê, bảo tàng thế giới cà phê và buôn Đôn.
* [[Khánh Hòa]]: Đi theo Quốc lộ 27C vượt đèo Khánh Lê (đèo Hòn Giao) dài gần 30 km chỉ mất 3 giờ lái xe từ Đà Lạt xuống thành phố biển Nha Trang.
* [[Đồng Nai]]: Xuôi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối về các khu công nghiệp, thủy điện Trị An và rừng quốc gia Nam Cát Tiên.
* [[Campuchia]]: Đi theo Quốc lộ 14 qua Cửa khẩu Đắk Peur (xã Thuận An) sang tỉnh Mondulkiri của vương quốc Campuchia.

{{geo|11.6845|108.1412}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Lâm Đồng}}</text>
      <sha1>7ijavb3ahtoh3kvhnup4bb0ndl95mit</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123362</id>
      <parentid>123361</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường sắt */</comment>
      <origin>123362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56480" sha1="iufpxx82usafdd2xpcao7vzw5dphvzi" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ho Xuan Huong voyage.jpg|caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Đồng}}

{{quickbarprovince
| image=Da Lat - Xuan Huong Lake.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| location=Lam Dong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=23.966,50 km²
| population=4.356.400 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=181,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Cơ Ho]], [[Tiếng M'Nông]], [[Tiếng Chăm]], [[Tiếng Mạ]], [[Tiếng Chu Ru]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Bà La Môn]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (79,9%), người Cơ Ho (6,0%), người Nùng, người M'Nông, người Tày, người Mạ, người Chăm, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| years active=1899 - Thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng / 1958 - Thành lập tỉnh Lâm Đồng / Hợp nhất không gian cao nguyên và duyên hải
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (263 / 252 / 261)
| website=[https://lamdong.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng]
}}

'''Lâm Đồng''' là một tỉnh thuộc vùng [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]], đồng thời là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước. Phía Bắc giáp tỉnh [[Đắk Lắk]] và tỉnh [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]]; phía Đông giáp tỉnh [[Khánh Hòa]]; phía Tây giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]] và thành phố [[Đồng Nai]]; phía Nam và Đông Nam giáp [[Biển Đông]] với đường bờ biển dài gần 200 km cùng đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Phú Quý]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng tích hợp trọn vẹn không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Tỉnh là địa bàn hiếm hoi của Việt Nam sở hữu đồng thời ba dạng địa hình: cao nguyên ôn đới mát mẻ quanh năm, bình nguyên bán bình nguyên núi lửa bazan màu mỡ, và dải bờ biển cồn cát nhiệt đới nắng gió. Vùng đất này sở hữu Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển Langbiang]], Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO [[Công viên địa chất Đắk Nông]], Di sản Văn hóa Thế giới [[Mộc bản triều Nguyễn]], thành phố du lịch nghỉ dưỡng [[Đà Lạt]], thủ phủ đồi cát và resort biển [[Mũi Né]], hồ sinh thái tự nhiên [[Tà Đùng]], quần thể thác nước hùng vĩ [[Thác Đray Sáp]], [[Thác ĐamB'ri]] và di tích tháp Chăm cổ [[Tháp Po Sah Inư]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu, không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cao nguyên Lâm Viên (nhìn từ Cao nguyên Mơ Nông).jpg|nhỏ|Cao nguyên Lâm Viên nhìn từ dãy cao nguyên M'Nông]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Lâm Đồng mới phản ánh quá trình tụ cư lâu đời của các tộc người bản địa ngữ hệ Nam Á và Nam Đảo, kết hợp với các đợt khai phá thời phong kiến và quy hoạch đô thị thời cận hiện đại.

Thời tiền sử, các di chỉ khảo cổ học tại lưu vực sông Đồng Nai, cao nguyên M'Nông và vùng đồng bằng ven biển Bình Thuận chứng minh sự hiện diện của con người từ hàng ngàn năm trước qua các công cụ đồ đá, đồ gốm và trống đồng Đông Sơn. Vùng đất duyên hải phía Nam từng thuộc địa bàn vương quốc Champa cổ kính với các tiểu quốc Thuận Thành, để lại dấu ấn kiến trúc tôn giáo qua cụm đền tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), tháp Po Dam (xã Tuy Phong). 

Cuối thế kỷ 19, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện các chuyến thám hiểm cao nguyên Lang Biang vào năm 1893, mở đường cho việc xây dựng trạm nghỉ dưỡng trên núi cao của người Pháp. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng (Haut-Donnaï), đặt tỉnh lỵ tại Di Linh. Năm 1916, tỉnh Lâm Viên được thành lập với tỉnh lỵ đặt tại Đà Lạt. Sau nhiều lần chia tách và sáp nhập, ngày 19 tháng 5 năm 1958, chính quyền miền Nam đổi tên tỉnh Đồng Nai Thượng thành tỉnh Lâm Đồng, đồng thời lập tỉnh Tuyên Đức (gồm thị xã Đà Lạt và vùng phụ cận). Năm 1976, tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Tuyên Đức hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng. Cùng thời kỳ, dải đất duyên hải sáp nhập thành tỉnh Thuận Hải trước khi tái lập tỉnh Bình Thuận vào năm 1991. Tại vùng đất cao nguyên M'Nông phía Tây Bắc, tỉnh Đắk Nông được thành lập năm 2003 trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 chính thức sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông thành tỉnh Lâm Đồng mới. Ngày 16 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP bàn giao phần diện tích Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng về thành phố Đồng Nai quản lý thống nhất.

=== Địa hình ===
Với diện tích tự nhiên gần 24.000 km², địa hình tỉnh phân tầng theo ba bậc độ cao rõ rệt từ Tây Bắc xuống Đông Nam:
* '''Bậc cao nguyên sương mù Lang Biang &amp; Núi cao (độ cao trên 1.400 m):''' Nằm ở trung tâm phía Bắc, bao gồm cao nguyên Lâm Viên với độ cao trung bình 1.500 m. Nơi đây có các đỉnh núi cao như đỉnh Bidoup (2.287 m), đỉnh Lang Biang (2.163 m tại phường Lang Biang - Đà Lạt). Rừng thông ba lá và thông nàng nguyên sinh bạt ngàn bao bọc lấy thung lũng đô thị Đà Lạt, tạo cảnh quan đồi dốc, hồ nước tự nhiên (Hồ Xuân Hương, Hồ Tuyền Lâm) và các dòng thác nước dốc đứng (Cam Ly, Datanla, Prenn).
* '''Bậc cao nguyên đồi lượn sóng Di Linh - Bảo Lộc &amp; Cao nguyên M'Nông (độ cao 600 - 1.000 m):''' 
  * Cao nguyên Di Linh và Bảo Lộc ở phía Nam có độ cao 800 - 1.000 m, địa hình đồi bát úp thoai thoải, đất đỏ bazan sâu màu mỡ chuyên canh cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê, dâu tằm, sầu riêng) và các thác nước lớn như Thác ĐamB'ri (phường 2 Bảo Lộc), Thác Pongour (xã Đức Trọng).
  * Cao nguyên M'Nông ở phía Tây Bắc (Đắk Nông trước sáp nhập) có độ cao trung bình 800 m, lưu giữ hệ thống hang động núi lửa Chư Blúk dài gần 10.000 m hình thành từ dung nham núi lửa bazan cổ, thung lũng sông Sêrêpôk cuồn cuộn với cụm thác Đray Sáp, Gia Long, Trinh Nữ và lòng hồ sinh thái Tà Đùng (xã Tà Đùng) với hơn 40 đảo lớn nhỏ.
* '''Bậc duyên hải, đồng bằng hẹp &amp; Đảo ngoài khơi (độ cao 0 - 200 m):''' Dải ven biển dài gần 200 km thuộc Bình Thuận trước đây. Địa hình đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt bởi các nhánh núi đâm ngang ra biển, nổi bật với hệ thống cồn cát và đồi cát sa mạc ven biển (Đồi cát Mũi Né, đồi cát Bàu Trắng tại xã Hòa Thắng). Ngoài khơi cách đất liền 100 km là đảo núi lửa [[Đặc khu Phú Quý]] ngự giữa ngư trường lớn của biển Đông.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,35 triệu người với 49 dân tộc anh em cùng chung sống. Người Kinh chiếm gần 80% dân số, phân bố tại các phường đô thị và dải đồng bằng ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Cơ Ho (6,0%), người M'Nông (1,9%), người Mạ (1,5%), người Chu Ru (0,7%), người Ra Glai, người Chơ Ro; cùng các cộng đồng người Nùng, Tày, Thái, H'Mông di cư từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp và cộng đồng người Chăm cư trú lâu đời ven biển.

Sự hội tụ của ba vùng đất tạo nên không gian văn hóa đa dạng bậc nhất Việt Nam:
* '''Di sản đại diện nhân loại:''' [[Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên]] của đồng bào Cơ Ho, Mạ, M'Nông gắn liền với đời sống tâm linh, lễ cúng lúa mới, lễ hội đâm trâu và kiến trúc nhà rông truyền thống; [[Mộc bản triều Nguyễn]] lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (phường Xuân Hương - Đà Lạt); cùng Nghệ thuật làm gốm của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Bình Đức (xã Phan Hiệp cũ, nay thuộc xã Bắc Bình) được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
* '''Di sản văn hóa Chăm pa ven biển:''' Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào tháng 7 lịch Chăm (tháng 10 dương lịch) tại tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bà ni, các điệu múa quạt Chăm và nghề dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
* Lễ hội đương đại và vùng cao: Festival Hoa Đà Lạt tổ chức định kỳ 2 năm một lần tôn vinh nghề trồng hoa công nghệ cao; Lễ hội Đua thuyền rồng truyền thống sông Cà Ty (phường Phan Thiết) và Lễ hội Cúng lửa của người M'Nông.

=== Khí hậu ===
Do sự chênh lệch độ cao từ mực nước biển lên đến hơn 2.000 m, khí hậu Lâm Đồng phân hóa sâu sắc thành ba tiểu vùng khí hậu rõ nét:

* '''Tiểu vùng ôn đới núi cao (Khu vực Đà Lạt, Lạc Dương):''' Độ cao trên 1.400 m mang khí hậu cận nhiệt đới núi cao mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình năm chỉ từ 16 đến 18 °C, ban ngày hiếm khi vượt quá 25 °C, ban đêm se lạnh 11 đến 15 °C. Sương mù bao phủ vào sáng sớm và chiều tối. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với bầu trời quang đãng, nắng nhẹ chan hòa.
* '''Tiểu vùng cao nguyên nhiệt đới gió mùa (Khu vực Bảo Lộc, Di Linh, Đắk Nông):''' Độ cao từ 600 m đến 1.000 m. Nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 °C, mát mẻ hơn đồng bằng nhưng ấm hơn Đà Lạt. Lượng mưa hàng năm rất lớn (từ 2.200 đến trên 2.800 mm), mùa mưa kéo dài tạo thảm thực vật đồi rừng xanh tốt quanh năm.
* '''Tiểu vùng duyên hải nhiệt đới khô hạn (Khu vực Phan Thiết, Tuy Phong, La Gi):''' Nằm ở sườn khuất gió, là một trong những vùng khô nóng nhất cả nước với lượng mưa trung bình năm dưới 1.100 mm. Số giờ nắng cao đạt gần 2.900 giờ/năm, nhiệt độ ban ngày phổ biến 29 đến 33 °C; gió biển hoạt động ổn định quanh năm, là điều kiện lý tưởng cho các môn thể thao lướt ván buồm, lướt ván diều quốc tế.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Đà Lạt (Độ cao 1.500 m)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 25 (77) || 25 (77) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 22 (72) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 11 (52) || 12 (54) || 13 (55) || 14 (57) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 15 (59) || 14 (57) || 13 (55) || '''14 (57)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 11 (0.4) || 24 (0.9) || 62 (2.4) || 170 (6.7) || 191 (7.5) || 213 (8.4) || 229 (9.0) || 214 (8.4) || 282 (11.1) || 239 (9.4) || 97 (3.8) || 36 (1.4) || '''1.768 (69.6)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Deo Bao Loc.jpg|nhỏ|Cung đường đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 kết nối vùng Đông Nam Bộ lên cao nguyên]]

Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Lâm Đồng sở hữu mạng lưới giao thông đối ngoại đa dạng gồm cảng hàng không, cao tốc huyết mạch, quốc lộ xuyên rừng và cảng biển nước sâu.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Liên Khương | tên khác=Lien Khuong International Airport | ký hiệu=DLI
| địa chỉ=xã Đức Trọng | vĩ độ=11.7500 | kinh độ=108.3725 | chỉ đường=Cách phường Xuân Hương - Đà Lạt 30 km về phía Nam dọc cao tốc Liên Khương - Prenn
| điện thoại=+84 263 3843 373 | trang web=https://vietnamairport.vn/lienkhuongairport
| nội dung=Cảng hàng không cấp 4D phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Hà Nội]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Hải Phòng]], [[Vinh]], [[Huế]], [[Cần Thơ]], [[Phú Quốc]], cùng các chuyến bay quốc tế thường lệ kết nối với [[Seoul]], [[Busan]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và [[Kuala Lumpur]] (Malaysia).
}}

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết - Vĩnh Hảo (Cao tốc CT01):''' Tuyến cao tốc 4 làn xe hiện đại nối thông suốt từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai qua dải ven biển Lâm Đồng tại xã Hàm Tân, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình, xã Tuy Phong. Thời gian lái xe ô tô từ TP.HCM về phường Phan Thiết chỉ mất 2 giờ 15 phút (khoảng 160 km).
* '''Trục Quốc lộ 20 &amp; Đèo Bảo Lộc:''' Tuyến quốc lộ huyết mạch từ ngã ba Dầu Giây (Đồng Nai) vượt qua Đèo Chuối, [[Đèo Bảo Lộc]] lên phường 3 Bảo Lộc, xã Di Linh, xã Đức Trọng, sau đó vượt [[Đèo Prenn]] hoặc đèo Mimosa vào trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt. Thời gian di chuyển ô tô từ TP.HCM lên Đà Lạt khoảng 5 đến 6 giờ (300 km).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh Tây Nguyên):''' Kết nối từ Chơn Thành (Đồng Nai) qua xã Kiến Đức, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đắk Mil sang tỉnh Đắk Lắk.
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy dọc dải duyên hải qua xã Sơn Mỹ, phường La Gi, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình đến xã Vĩnh Hảo kết nối với Ninh Thuận (Ninh Bình mới) và Khánh Hòa.
* '''Tuyến Quốc lộ 27 &amp; Quốc lộ 28:'''
  * Quốc lộ 27 nối từ phường Phan Rang - Tháp Chàm vượt đèo Ngoạn Mục (đèo Sông Pha) qua xã D'Ran, xã Đơn Dương, xã Đức Trọng sang Đắk Lắk.
  * Quốc lộ 28 nối từ phường Phan Thiết vượt đèo Gia Bắc lên xã Di Linh, tiếp tục qua hồ Tà Đùng sang phường Bắc Gia Nghĩa.
* '''Xe khách liên tỉnh chất lượng cao:'''
  * Các hãng xe thương hiệu lớn như Phương Trang (FUTA Bus Lines), Thành Bưởi, Phong Phú, Kumho Samco vận hành mạng lưới xe giường nằm, xe phòng nằm VIP cao cấp với tần suất 15 - 30 phút/chuyến ngày đêm từ Bến xe Miền Đông, Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết, Gia Nghĩa. Giá vé: 160.000 - 350.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
[[Tập tin:Ga Binh Thuan 1567.JPG|nhỏ|Ga Bình Thuận tại xã Hàm Kiệm trên tuyến đường sắt Bắc Nam]]
* Tuyến Đường sắt Bắc Nam chạy dài hơn 175 km dọc theo dải bờ biển phía Nam tỉnh:
  * '''Ga Phan Thiết''' (phường Phong Nẫm cũ, nay thuộc phường Bình Thuận): Đón đoàn tàu du lịch chuyên tuyến SPT1/SPT2 chạy khứ hồi hàng ngày giữa Ga Sài Gòn và Phan Thiết (thời gian chạy tàu 3 giờ 45 phút).
  * '''Ga Bình Thuận''' (xã Hàm Kiệm): Ga đầu mối đón trả khách cho các đoàn tàu khách nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8 nối liền Bắc - Nam.
  * Các ga địa phương khác gồm Ga Sông Mao (xã Hải Ninh), Ga Ma Lâm (xã Hàm Thuận).
* Tuyến đường sắt răng cưa du lịch cổ Đà Lạt - Trại Mát dài 7 km xuất phát từ Ga Đà Lạt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đưa khách ngắm cảnh thung lũng rau hoa đến viếng Chùa Linh Phước.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng Quốc tế Vĩnh Tân (xã Vĩnh Hảo):''' Cụm cảng biển nước sâu đón nhận tàu hàng bách hóa tổng hợp tải trọng lớn đến 50.000 DWT.
* '''Tàu cao tốc ra Đặc khu Phú Quý:''' Các tàu cao tốc Superdong-Phú Quý, Phú Quý Express, Trưng Trắc xuất bến từ Cảng vận tải Phan Thiết (phường Phan Thiết) vượt 56 hải lý ra [[Đặc khu Phú Quý]]. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút tùy điều kiện gió mùa.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cáp treo Đà Lạt (11).JPG|nhỏ|Cáp treo du lịch ngắm rừng thông từ đồi Robin sang Thiền viện Trúc Lâm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

* '''Thuê xe máy tự lái:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tự do di chuyển giữa các cung đèo dốc uốn lượn ngắm đồi thông Đà Lạt, chinh phục đồi cát Mũi Né hoặc vi vu ngắm biển đảo Phú Quý. Điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông tại trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Mũi Né, phường Nam Gia Nghĩa và bến cảng Phú Quý với giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Cáp treo đồi Robin (Đà Lạt):''' Tuyến cáp treo dài 2.267 m nối từ đỉnh đồi Robin ở độ cao 1.517 m vượt qua tán rừng thông bạt ngàn sang Thiền viện Trúc Lâm và Hồ Tuyền Lâm; du khách ngắm nhìn toàn cảnh thành phố sương mù từ trên cabin kính.
* '''Xe buýt nội tỉnh &amp; Tuyến liên huyện cũ:'''
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Đơn Dương (qua D'Ran).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi phường 1 Bảo Lộc (chạy dọc Quốc lộ 20).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Lạc Dương (chân núi Lang Biang).
  * Tuyến xe buýt đô thị phường Phan Thiết đi phường Mũi Né (đón trả khách dọc đường biển Nguyễn Đình Chiểu).
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến phục vụ chở khách ngắm cảnh vòng quanh bờ Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và dọc các tuyến phố resort ven biển Mũi Né, Tiến Thành.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Lado Lâm Đồng: ☎ +84 263 3666 777
  * Taxi Quốc Tế Lâm Đồng: ☎ +84 263 3525 252
  * Taxi Mai Linh Phan Thiết: ☎ +84 252 3838 383
  * Taxi Mai Linh Gia Nghĩa: ☎ +84 261 3545 545
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM (taxi điện) hoạt động đón trả khách tại các phường trung tâm Đà Lạt, Phan Thiết và Bảo Lộc.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Bao Dai's Summer Palace 02.jpg|nhỏ|Dinh III Bảo Đại giữa đồi thông tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

=== Quần thể Kiến trúc Di sản Đà Lạt &amp; Cao nguyên Lâm Viên ===
* {{xem
| tên=Dinh III Bảo Đại (Biệt điện Mùa Hè) | tên khác=Bao Dai Summer Palace
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Triệu Việt Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9305 | kinh độ=108.4300 | chỉ đường=Nằm trên đỉnh đồi thông kề hồ Tuyền Lâm
| điện thoại=+84 263 3831 581 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Biệt điện xây dựng trong giai đoạn 1933 - 1938 do kiến trúc sư Paul Veysseyre và Huỳnh Tấn Phát thiết kế mang phong cách kiến trúc Art Deco châu Âu. Tòa dinh thự nguyên bản gồm 25 phòng nghỉ cao cấp, từng là nơi sinh sống và làm việc của gia đình vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn. Bên trong trưng bày trọn vẹn hiện vật hoàng gia: ngai vàng, phòng làm việc của vua Bảo Đại, phòng ngủ của Nam Phương Hoàng hậu và các hoàng tử, công chúa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Hồ Tuyền Lâm &amp; Thiền viện Trúc Lâm | tên khác=Tuyen Lam Lake &amp; Truc Lam Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9050 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị 5 km về phía Nam
| điện thoại=+84 263 3843 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí vào cổng thiền viện; thuyền du lịch hồ tính riêng
| nội dung=Khu du lịch quốc gia rộng hơn 2.900 ha kẹp giữa thung lũng thông nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ngự trên núi Phụng Hoàng, một trong ba thiền viện Trúc Lâm lớn nhất nước; khuôn viên gồm chính điện uy nghiêm, lầu chuông, vườn hoa cẩm tú cầu và vườn trúc thanh tịnh soi bóng xuống mặt nước hồ Tuyền Lâm phẳng lặng.
}}

* {{xem
| tên=Đỉnh Lang Biang | tên khác=Nui Ong Nui Ba / Lang Biang Peak
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lang Biang - Đà Lạt | vĩ độ=12.0450 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm Đà Lạt 12 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3839 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 50.000 VNĐ; xe jeep khứ hồi lên đồi Ra-đa: 120.000 VNĐ/người
| nội dung=Cụm núi biểu tượng của cao nguyên Lâm Viên gồm hai đỉnh núi Bà (2.167 m) và núi Ông (2.124 m). Đỉnh đồi Ra-đa ở độ cao 1.950 m cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng Suối Vàng, Suối Bạc và đô thị Đà Lạt lồng lộng trong mây ngàn; nơi đặt tượng chàng K'Lang và nàng H'Biang gắn liền với truyền thuyết tình yêu sử thi của đồng bào Lạch.
}}

* {{xem
| tên=Ga Đà Lạt | tên khác=Dalat Railway Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Quang Trung, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9415 | kinh độ=108.4550 | chỉ đường=Cách Hồ Xuân Hương 1,5 km về phía Đông
| điện thoại=+84 263 3834 409 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=5.000 VNĐ/người (vé tàu Trại Mát tính riêng)
| nội dung=Nhà ga xe lửa cổ nhất Đông Dương hoàn thành năm 1938 mang phong cách kiến trúc Art Deco kết hợp hài hòa mái nhà rông Tây Nguyên; đặc trưng với ba chóp mái tam giác mô phỏng ba đỉnh núi Lang Biang và hệ thống kính màu rực rỡ. Nhà ga hiện phục vụ tuyến tàu du lịch đầu máy hơi nước chạy răng cưa dài 7 km đi Trại Mát viếng Chùa Linh Phước (Chùa Ve Chai).
}}

* {{xem
| tên=Thung lũng Tình Yêu &amp; Đồi Mộng Mơ | tên khác=Valley of Love
| trang web=https://thunglungtinhyeu.vn | email=
| địa chỉ=Số 03-05-07 Đường Mai Anh Đào, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9780 | kinh độ=108.4480 | chỉ đường=Cách trung tâm 5 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3821 448 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Trọn gói: 250.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Thung lũng danh thắng tự nhiên hình thành từ hồ nước Đa Thiện bao quanh bởi sườn đồi thông xanh ngắt; tích hợp mê cung cây xanh, cầu kính 7D trên không ngắm thung lũng, vườn hoa hồng cổ và khu trưng bày tượng sáp danh nhân thế giới.
}}

[[Tập tin:Draysap03.JPG|nhỏ|Dòng thác Đray Sáp đổ cuộn trào trên nền đá bazan núi lửa]]

=== Quần thể Thác Nước &amp; Công viên Địa chất Đắk Nông ===
* {{xem
| tên=Cụm Thác Đray Sáp - Gia Long | tên khác=Dray Sap &amp; Gia Long Waterfalls
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đắk Sôr cũ (nay thuộc xã Nam Đà) | vĩ độ=12.5380 | kinh độ=107.8850 | chỉ đường=Bên dòng sông Sêrêpôk ranh giới với tỉnh Đắk Lắk
| điện thoại=+84 261 3546 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Cụm thác nước tự nhiên kỳ vĩ trên nền đứt gãy địa chất đá bazan núi lửa cổ thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Thác Đray Sáp theo tiếng Ê Đê nghĩa là &quot;thác khói&quot;; dòng nước sông Sêrêpôk đổ từ độ cao 20 m trải dài hơn 100 m tạo thành màn sương nước bốc lên cuồn cuộn như khói trắng bao phủ vách đá dung nham. Cách đó 7 km là thác Gia Long hoang sơ với các hồ tắm tự nhiên và hệ sinh thái rừng rậm nguyên sinh rợp bóng cây kơnia.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên &amp; Hồ Tà Đùng | tên khác=Ta Dung Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8650 | kinh độ=107.9850 | chỉ đường=Nằm kề Quốc lộ 28 cách phường Bắc Gia Nghĩa 45 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Thuê thuyền tham quan lòng hồ: 100.000 - 150.000 VNĐ/người
| nội dung=&quot;Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên&quot; với diện tích mặt nước gần 5.000 ha hình thành từ công trình thủy điện Đồng Nai 3. Lòng hồ sở hữu hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt nước phẳng lặng xanh ngắt như ngọc bích, kẹp giữa dãy núi Tà Đùng cao 1.982 m. Du khách đi thuyền dạo quanh các đảo nổi, cắm trại qua đêm trên đồi cao đón bình minh và mây luồn bồng bềnh.
}}

* {{xem
| tên=Hệ thống Hang động Núi lửa Chư Blúk | tên khác=Chu Bluk Volcanic Cave System
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nam Dong và xã Buôn Choáh cũ | vĩ độ=12.5120 | kinh độ=107.9150 | chỉ đường=Thuộc khu vực huyện Krông Nô cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan theo tour chuyên biệt | giá=Chi phí tour theo đơn vị tổ chức
| nội dung=Hệ thống hang động dung nham núi lửa dài nhất Đông Nam Á hình thành cách đây hàng triệu năm từ quá trình phun trào núi lửa Chư Blúk. Quần thể gồm hơn 50 hang động ngầm liên hoàn với tổng chiều dài gần 10.000 m; bên trong lưu giữ các cấu trúc địa chất núi lửa nguyên bản: ngấn dung nham, thạch nhũ dung nham, khuôn cây hóa thạch dung nham và di chỉ khảo cổ học người tiền sử sinh sống trong hang đá.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thác ĐamB'ri | tên khác=DamB'ri Waterfall
| trang web=http://dambri.com.vn | email=
| địa chỉ=xã ĐamB'ri cũ (nay thuộc phường 2 Bảo Lộc) | vĩ độ=11.6250 | kinh độ=107.7550 | chỉ đường=Cách trung tâm Bảo Lộc 18 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 263 3751 517 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Trọn gói vé vào cổng và xe trượt: 200.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Ngọn thác nước hùng vĩ nhất Nam Tây Nguyên với chiều cao hơn 60 m đổ thẳng đứng qua vách đá hoa cương sừng sững giữa rừng rậm nguyên sinh. Du khách có thể đi thang máy kính lộ thiên cao 60 m xuống chân thác, trải nghiệm đường máng trượt Alpine Coaster dài 1.650 m đạt kỷ lục châu Á, khám phá thác Dasara và làng văn hóa mạ bản địa kề bên.
}}

* {{xem
| tên=Thác Pongour (Thác Bảy Tầng) | tên khác=Pongour Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Hội cũ (nay thuộc xã Đức Trọng) | vĩ độ=11.6880 | kinh độ=108.2650 | chỉ đường=Cách Quốc lộ 20 khoảng 6 km
| điện thoại=+84 263 3677 777 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Danh thắng quốc gia được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhất thác&quot;; dòng nước sông Đa Nhim đổ qua 7 tầng thềm đá bazan xếp lớp bậc thang thoai thoải rộng hơn 100 m tung bọt trắng xóa; nơi gắn liền với truyền thuyết sử thi nàng tù trưởng Kanai quả cảm của đồng bào Cơ Ho.
}}

[[Tập tin:Tháp Po Sah Inu, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Cụm tháp Chăm cổ Po Sah Inư tại phường Phú Thủy]]

=== Di tích Tháp Chăm, Đồi cát Mũi Né &amp; Biển Duyên hải ===
* {{xem
| tên=Quần thể Tháp Chăm Po Sah Inư | tên khác=Po Sah Inu Cham Towers
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đồi Bà Nài, phường Phú Thủy | vĩ độ=10.9350 | kinh độ=108.1410 | chỉ đường=Cách trung tâm Phan Thiết 7 km về phía Đông Bắc hướng đi Mũi Né
| điện thoại=+84 252 3817 085 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=15.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia xây dựng từ cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 thời kỳ vương quốc Champa cổ, phong cách kiến trúc Hòa Lai. Cụm tháp gồm Tháp Chính thờ thần Shiva và sinh thực khí Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối, Tháp Lửa và Tháp Cứu Hỏa bằng gạch nung đỏ gắn kết bằng nhựa thực vật; là trung tâm diễn ra Lễ hội Katê lớn nhất năm của đồng bào Chăm Bàlamôn.
}}

* {{xem
| tên=Đồi Cát Bay Mũi Né (Đồi Cát Đỏ) | tên khác=Mui Ne Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Mũi Né | vĩ độ=10.9500 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Nằm dọc đường bờ biển hướng đi Hòn Rơm
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày (lý tưởng nhất lúc 05:30 - 07:30 và 16:30 - 18:00) | giá=Miễn phí vào đồi cát; thuê ván trượt cát: 20.000 - 30.000 VNĐ
| nội dung=Sa mạc cát tự nhiên liên tục đổi màu và thay đổi hình dạng vân sóng theo hướng gió biển thổi (gần 18 sắc thái màu khác nhau: vàng, đỏ, trắng xám). Du khách trải nghiệm trượt cát bằng tấm nhựa mica từ đỉnh cồn dốc, đi xe môtô địa hình bốn bánh ATV vượt cát và ngắm hoàng hôn biển lộng gió.
}}

* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đồi cát Bàu Trắng &amp; Bàu Sen | tên khác=White Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hòa Thắng | vĩ độ=11.0650 | kinh độ=108.4250 | chỉ đường=Cách Mũi Né 30 km theo cung đường ven biển ĐT716
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 15.000 VNĐ/người
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên khổng lồ nằm lọt thỏm giữa những đồi cát trắng tinh trải dài ngút ngàn, được mệnh danh là tiểu sa mạc Sahara của Việt Nam. Vào mùa hè, mặt hồ nở rộ bạt ngàn hoa sen hồng thanh khiết; du khách có thể thuê xe jeep địa hình leo đỉnh đồi cát hoặc chèo thuyền kayak ngắm hoa sen giữa hồ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Hải đăng Kê Gà &amp; Bãi đá nhảy | tên khác=Ke Ga Lighthouse
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Thành | vĩ độ=10.6980 | kinh độ=107.9920 | chỉ đường=Cách Phan Thiết 30 km về phía Nam theo đường ven biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Cano đưa sang đảo: 50.000 - 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn hải đăng cổ nhất và cao nhất Việt Nam do kỹ sư người Pháp Chavat thiết kế xây dựng từ năm 1897 trên một đảo đá hoa cương biệt lập sát bờ biển. Tháp đèn cao 35 m (độ cao so với mặt biển là 65 m) xây hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương mài nhẵn ghép khít khao; bên trong có 183 bậc cầu thang xoắn ốc bằng thép dẫn lên đài ngắm toàn cảnh đại dương.
}}

[[Tập tin:Chualinhsonphuquy.jpg|nhỏ|Chùa Linh Sơn trên sườn núi Cao Cát tại Đặc khu Phú Quý]]

=== Vùng Biển Đảo Đặc khu Phú Quý ===
* {{xem
| tên=Đặc khu Phú Quý | tên khác=Cu Lao Thu / Koh Rong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5180 | kinh độ=108.9410 | chỉ đường=Cách cảng vận tải Phan Thiết 56 hải lý ngoài khơi biển Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí ra vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu núi lửa cổ giữa đại dương gồm đảo lớn Phú Quý và các đảo phụ Hòn Tranh, Hòn Đen, Hòn Đỏ, Hòn Trứng. Thắng cảnh tự nhiên nổi bật:
* '''Núi Cao Cát &amp; Chùa Linh Sơn:''' Ngọn núi lửa đã tắt cao 106 m phía bắc đảo; vách núi cấu tạo từ các lớp đá trầm tích phong hóa hàng triệu năm xếp tầng nếp uốn độc đáo như rãnh hẻm đá grand canyon; trên đỉnh đặt tượng Phật Bà Quan Âm hướng biển.
* '''Núi Cấm &amp; Hải đăng Phú Quý:''' Ngọn đồi cao nhất đảo (108 m) nơi đặt trạm hải đăng dẫn đường cho tàu bè quốc tế, phóng tầm mắt bao trọn 360 độ toàn cảnh quần đảo.
* '''Vịnh Triều Dương &amp; Bãi Nhỏ - Gành Hang:''' Vịnh biển cát trắng mịn hình cánh cung rợp bóng hàng dương cổ thụ; Gành Hang sở hữu hồ bơi tự nhiên Khe Sung và &quot;Hồ vô cực&quot; do vách đá bazan dựng đứng tự nhiên đón sóng biển tràn vào tạo thành vũng bơi trong suốt.
* '''Đền thờ Vạn An Thạnh:''' Bảo tàng sinh vật biển cổ kính lưu giữ bộ xương cá voi (cá Ông) khổng lồ dài hơn 20 m niên đại hàng trăm năm thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Hồ Tuyền Lâm:''' Xuất bến sáng sớm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tự chèo thuyền nhẹ nhàng trên mặt hồ phẳng lặng mờ sương, lướt qua các bán đảo thông reo ngút ngàn và ghé thăm khu rừng phong đổi màu lá vào mùa đông.
* '''Săn mây bình minh trên đỉnh Cầu Đất &amp; Lang Biang:''' Thức dậy lúc 04:30 sáng di chuyển về đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) hoặc đỉnh núi Lang Biang để chiêm ngưỡng biển mây luồn bồng bềnh tràn ngập thung lũng đồi thông dưới ánh rạng đông.
* '''Trượt cát và lái xe môtô địa hình bốn bánh trên đồi cát Bàu Trắng:''' Thuê xe ATV tự lái vượt qua các dải đồi cát dốc đứng tại xã Hòa Thắng hoặc thử cảm giác trượt cát tốc độ cao từ đỉnh đồi cát đỏ Mũi Né.
* '''Lặn biển ngắm rạn san hô Hòn Tranh &amp; Đặc khu Phú Quý:''' Đi thuyền máy từ bến cảng Phú Quý sang đảo Hòn Tranh, đeo kính lặn và ống thở khám phá các thềm san hô cành nhiều màu sắc cùng bầy cá biển trong vắt.
* '''Lướt ván buồm và lướt ván diều quốc tế Mũi Né:''' Trải nghiệm các môn thể thao nước mạo hiểm tận dụng tốc độ gió biển lý tưởng tại bãi biển Hàm Tiến và Mũi Né với sự hướng dẫn của các huấn luyện viên lướt ván chuyên nghiệp.
* '''Trekking xuyên rừng và thám hiểm hang động núi lửa Chư Blúk:''' Khám phá lòng hang ngầm dung nham C7, C6 tại huyện Krông Nô cũ (xã Nam Dong), đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp mùa khô và leo dốc đá dung nham kỳ vĩ.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Tà Đùng:''' Thuê thuyền máy chạy vòng quanh các đảo đất xanh ngắt nhấp nhô giữa lòng hồ Tà Đùng (xã Tà Đùng), câu cá nước ngọt và thưởng thức tiệc nướng BBQ ngoài trời ven đồi nhìn xuống hồ.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Lâm Đồng mới phản ánh sự trù phú hiếm có nhờ sự kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao vùng ôn đới cao nguyên, vùng chuyên canh cây công nghiệp bazan và nguồn hải sản dồi dào từ ngư trường duyên hải Bình Thuận, đảo Phú Quý.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Rau củ &amp; Hoa tươi Đà Lạt:''' Nông sản ôn đới canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, phường Xuân Trường - Đà Lạt, xã Đơn Dương gồm dâu tây giống Nhật Bản, New Zealand (dâu ngọt giòn trồng trên giàn thủy canh), atisô, bông cải xanh, cà chua bi, xà lách thủy canh, cùng các loại hoa cắt cành danh tiếng như hoa hồng, hoa cúc, cẩm tú cầu, hoa lan hồ điệp.
* '''Mứt &amp; Trái cây sấy khô Đà Lạt:''' Trái cây tươi bản địa được chế biến thủ công thành mứt dâu tây, mứt dâu tằm, khoai lang sấy giòn, mứt hoa hồng (hoa atisô đỏ ngâm đường) và hồng treo gió công nghệ Nhật Bản (trái hồng dẻo quánh, mật ngọt lịm tự nhiên bên trong lớp vỏ se khô) tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Thanh long Bình Thuận:''' Trái cây xuất khẩu chủ lực trồng bạt ngàn tại xã Hàm Thuận, xã Hàm Kiệm, xã Tân Thành; gồm giống thanh long ruột trắng thanh mát và thanh long ruột đỏ ngọt đậm, vỏ mỏng căng bóng; cùng các sản phẩm chế biến sâu như rượu vang thanh long, thanh long sấy dẻo.
* '''Cà phê Chồn, Arabica Cầu Đất &amp; Robusta Đắk Mil:''' Hạt cà phê Arabica thượng hạng trồng ở độ cao trên 1.500 m tại Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) có vị chua thanh tao và mùi thơm nồng nàn; kết hợp dòng Robusta đậm đà đắng gắt trồng trên đất bazan núi lửa xã Đắk Mil, phường 2 Bảo Lộc, xã Di Linh.
* '''Trà Oolong Bảo Lộc &amp; Trà B’Lao:''' Trà búp sấy ủ hương hoa sói, hoa lài cổ truyền tại phường B’Lao, phường 1 Bảo Lộc; cùng dòng trà Oolong thuần chất trồng trên cao nguyên đồi lượn sóng Bảo Lâm với hương thơm ngát tự nhiên, nước trà xanh vàng sóng sánh.
* '''Nước mắm Phan Thiết nguyên chất:''' Nước mắm cá cơm than ủ chượp ròng rã trong các thùng gỗ lều bời lời từ 12 đến 18 tháng tại phường Phú Thủy, phường Phan Thiết; nước mắm cốt màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng, độ đạm tự nhiên cao từ 30 đến 40 độ đạm.
* '''Mực một nắng Phan Thiết &amp; Cua huỳnh đế Phú Quý:''' Mực lá tươi rói vừa câu đêm xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng gắt ven biển, thịt mực dày ngọt mềm; cùng cua huỳnh đế đỏ au vỏ cứng mai vuông, thịt chắc béo ngậy bắt từ các rạn đá ngầm [[Đặc khu Phú Quý]].
* '''Tiêu sọ &amp; Hạt điều Đắk Song:''' Hạt tiêu đen, tiêu sọ Đắk Song (xã Đắk Song) hạt mẩy tròn, vị cay nồng xộc mũi và hàm lượng piperin cao; hạt điều rang muối giòn rụm béo bùi từ vùng đất bazan.

[[Tập tin:Vườn Thanh Long ở Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Vườn thanh long thắp đèn đêm tại xã Hàm Kiệm]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Đà Lạt &amp; Chợ đêm Đà Lạt (Chợ Âm Phủ):''' Tọa lạc tại phường Xuân Hương - Đà Lạt; ban ngày là chợ đầu mối nông sản rau hoa, mứt sấy khô; ban đêm biến thành khu phố đi bộ mua sắm áo len, khăn quàng dệt kim và phố ẩm thực đường phố sôi động.
* '''Chợ Phan Thiết (phường Phan Thiết):''' Chợ đầu mối ven sông Cà Ty bày bán phong phú các loại hải sản tươi sống đánh bắt trong ngày, bánh quai vạc, nước mắm truyền thống và thanh long tươi.
* '''Chợ Bảo Lộc (phường 1 Bảo Lộc):''' Trung tâm thương mại trà, cà phê và tơ tằm lớn nhất vùng cao nguyên phía Nam.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Đà Lạt (Quảng trường Lâm Viên):''' Đại siêu thị tổng hợp ngầm dưới lòng đất kề khối nụ hoa atisô kính màu, cung cấp đầy đủ hàng hóa đặc sản đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Lâm Đồng mới mang tính giao thoa độc đáo: vừa có nét thanh lịch, nhẹ nhàng của các món nóng ấm ăn trong tiết trời se lạnh sương mù Đà Lạt, vừa có vị cay nồng đậm đà của núi rừng Tây Nguyên, và vị mặn mòi, tươi rói của hải sản biển Nam Trung Bộ.

Các món ngon đặc trưng tiêu biểu:
* '''Bánh căn Đà Lạt:''' Bánh đổ bằng bột gạo trong các khuôn gốm nung nhỏ không dùng dầu mỡ; đập thêm trứng cút hoặc trứng gà ta béo ngậy; vỏ bánh giòn xốp bên dưới, mềm mịn bên trên; ăn kèm bát nước mắm ấm pha mỡ hành hoặc bát nước xíu mại ngọt thanh thơm tiêu, thêm vài viên xíu mại thịt viên mềm tan tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Lẩu gà lá é:''' Món lẩu nóng hổi trứ danh giữa trời lạnh; nước dùng ninh từ xương gà thanh ngọt đun cùng măng chua giòn sần sật, thịt gà đồi thả vườn săn chắc; khi ăn nhúng từng nắm lá é tươi (loài rau cùng họ hương nhu có vị the the cay nồng và mùi thơm sả chanh đặc trưng), chấm muối tiêu ớt xiêm xanh cay xé lưỡi.
* '''Bánh ướt lòng gà:''' Sự kết hợp sáng tạo giữa bánh ướt tráng mỏng mềm mướt còn ấm nóng, phủ lên trên thịt gà xé phay giòn da, lòng mề gà xào thơm, trứng non béo bùi, rau răm và rưới nước mắm tỏi ớt chua ngọt pha vừa miệng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Bánh tráng nướng Đà Lạt:''' Được mệnh danh là &quot;pizza Việt Nam&quot;; chiếc bánh tráng mỏng đặt trên bếp than hoa rực hồng, phết bơ, mỡ hành, trứng cút đánh đều, rắc thêm tép khô, xúc xích, bò khô xé sợi và phô mai; nướng giòn rụm gập đôi lại ăn nóng hổi tại các góc phố đêm.
* '''Lẩu thả Phan Thiết:''' Món lẩu biểu tượng của vùng biển Mũi Né; bày biện công phu trên nia tre lót bẹ chuối mô phỏng bông hoa; nhụy hoa ở giữa là đĩa cá mai tươi sống bóp thấu với nước cốt chanh và ớt tỏi; các cánh hoa xung quanh là thịt ba chỉ luộc, trứng rán thái chỉ, dưa chuột, xoài xanh, khế chua và bún tươi; thực khách có thể ăn khô trộn nước xốt đậu phộng chuối sứ hoặc chan nước lẩu hầm từ tôm tươi nóng hổi tại phường Mũi Né, phường Phú Thủy.
* '''Bánh quai vạc &amp; Bánh xèo Phan Thiết:''' Bánh quai vạc làm từ bột lọc trong suốt nhìn rõ nhân tôm biển đỏ au xào mỡ hành, chấm nước mắm kẹo ớt đỏ cay nồng; bánh xèo đổ trong các khuôn gốm đất nhỏ giòn rụm với nhân tôm, mực tươi, thịt heo, ăn kèm chén nước mắm đậu phộng giã nhuyễn.
* '''Cơm lam gà nướng Tây Nguyên:''' Gạo nếp nương ngâm hạt dẻo vo sạch cho vào ống nứa non bịt lá chuối nướng chín trên than hồng; ăn cùng thịt gà đồi ướp lá é, mắc khén kẹp que tre nướng vàng ruộm chấm muối hạt é ớt rừng tại xã Tà Đùng, phường Nam Gia Nghĩa.

[[Tập tin:Phan Thiet.jpg|nhỏ|Bờ biển Phan Thiết nơi tập trung các nhà hàng hải sản tươi sống]]

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Lẩu gà lá é Tao Ngộ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 05 Đường Ba Tháng Tư, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9280 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm đầu dốc đường Ba Tháng Tư hướng ra đèo Prenn
| điện thoại=+84 977 111 222 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 21:30 | giá=200.000 - 350.000 VNĐ/nồi lẩu
| nội dung=Quán ăn lẩu gà lá é, phục vụ lẩu thịt gà ta, măng le và lá é.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh căn Lệ | trang web= | email=
| địa chỉ=Hẻm 44 Đường Yersin, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9385 | kinh độ=108.4450 | chỉ đường=Nằm trong con hẻm nhỏ yên tĩnh
| điện thoại=+84 933 222 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=30.000 - 45.000 VNĐ/dĩa
| nội dung=Địa chỉ bánh căn với nhiều loại nhân: trứng cút lòng đào, trứng vịt, nhân bò băm và nhân tôm; nước chấm xíu mại cay.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Cơm niêu Panda Mũi Né | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 80 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9420 | kinh độ=108.2150 | chỉ đường=Nằm trên trục đường ven biển tập trung resort
| điện thoại=+84 252 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:00 | giá=100.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn truyền thống dân dã miền biển: cơm đập niêu đất cháy giòn, cá kho tộ niêu đất, lẩu thả Mũi Né và mực một nắng nướng muối ớt.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê phin Cầu Đất &amp; Cà phê trứng Đà Lạt:''' Cà phê Arabica phin truyền thống nhỏ từng giọt đặc sánh thơm ngậy giữa tiết trời se lạnh; hoặc món cà phê trứng với lớp kem trứng gà tươi đánh bông mịn béo ngậy phủ trên nền cà phê nóng ấm tại các quán cà phê nhìn ra thung lũng đồi thông.
* '''Rượu vang Đà Lạt:''' Dòng rượu vang đầu tiên của Việt Nam sản xuất theo công nghệ lên men vang Pháp từ quả dâu tằm bản địa và nho tươi; vang đỏ, vang trắng có vị chát nhẹ ngọt dịu, nồng độ cồn từ 12 đến 14 độ, thường dùng kèm các món bít tết, lẩu thịt nướng.
* '''Nước cốt dâu tằm &amp; Nước cốt atisô:''' Thức uống giải khát thanh nhiệt đóng chai chiết xuất từ quả dâu tằm chín mọng ngâm đường và hoa atisô đỏ; pha cùng nước lọc và đá lạnh mang vị chua ngọt mát lành.
* '''Rượu cần ché M'Nông &amp; Cơ Ho:''' Rượu ủ trong các chum chóe sành cổ từ hạt gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, rễ cây thuốc tự nhiên; cắm các cần trúc dài hút uống chung trong các dịp lễ hội cồng chiêng, vị ngọt cay thơm nồng đậm đà.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại tỉnh Lâm Đồng phát triển đa dạng và phong phú bậc nhất cả nước: từ các khu nghỉ dưỡng di sản cổ điển Pháp thế kỷ 20, các khách sạn 5 sao cao cấp ven bờ hồ Tuyền Lâm, chuỗi resort nhiệt đới sang trọng bên bờ biển Mũi Né, đến hàng ngàn homestay nhà gỗ, bungalow ven đồi thông và lều glamping ven hồ Tà Đùng:

=== Resort ===
* {{ngủ
| tên=Dalat Palace Heritage Hotel | trang web=https://dalatpalacehotel.com | email=
| địa chỉ=Số 02 Đường Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9360 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm trên đồi cao nhìn thẳng ra mặt nước Hồ Xuân Hương
| điện thoại=+84 263 3825 444 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.200.000 - 9.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao xây dựng từ năm 1922 mang phong cách kiến trúc Edwardian cổ điển Pháp; khuôn viên rộng 5 ha; trang bị 43 phòng nghỉlát sàn gỗ lim, lò sưởi đốt củi, nhà hàng ẩm thực Pháp Le Rabelais và sân golf cổ Dalat Palace Golf Club kề bên.
}}

* {{ngủ
| tên=Ana Mandara Villas Dalat Resort &amp; Spa | trang web=https://anamandara-resort.com | email=
| địa chỉ=Đường Lê Lai, phường Cam Ly - Đà Lạt | vĩ độ=11.9450 | kinh độ=108.4230 | chỉ đường=Nằm ẩn mình trên đồi thông biệt lập
| điện thoại=+84 263 3555 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.400.000 - 6.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể làng biệt thự Pháp cổ gồm 17 dinh thự nghỉ dưỡng xây dựng từ những năm 1920 - 1930; hồ bơi nước ấm ngoài trời, dịch vụ spa thảo dược La Cochinchine và nhà hàng ẩm thực Á - Âu Le Petit.
}}

* {{ngủ
| tên=The Anam Mui Ne Resort | trang web=https://theanam.com | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9410 | kinh độ=108.2050 | chỉ đường=Mặt tiền dải bờ biển Mũi Né
| điện thoại=+84 252 6284 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 11.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế mang phong cách kiến trúc Indochine Đông Dương với 127 phòng nghỉ và villa hướng biển; hai hồ bơi tràn bờ nước ngọt và nước mặn, bãi tắm cát trắng riêng tư, trung tâm thể thao biển và spa chăm sóc sức khỏe.
}}

* {{ngủ
| tên=Tà Đùng Topview Homestay (Nhà chú Đông) | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn 3, xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8680 | kinh độ=107.9820 | chỉ đường=Tọa lạc trên đỉnh đồi cao nhất nhìn xuống hồ Tà Đùng
| điện thoại=+84 973 500 232 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng bungalow ngắm toàn cảnh &quot;Vịnh Hạ Long Tây Nguyên&quot;; sở hữu hồ bơi vô cực, sân cắm trại ngắm sao đêm và nhà hàng phục vụ cơm lam gà nướng.
}}

=== Homestay Nhà gỗ Cao nguyên &amp; Nhà nghỉ Ven biển ===
* {{ngủ
| tên=Cú Trên Cây Homestay Đà Lạt | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 37 Đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9285 | kinh độ=108.4520 | chỉ đường=Nằm cheo leo trên sườn thung lũng đồi thông
| điện thoại=+84 908 687 353 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Homestay thiết kế các buồng ngủ dạng tổ chim bằng gỗ mộc mạc treo lơ lửng giữa tán cây thông, ban công nhìn thẳng xuống thung lũng sương mù, không gian yên tĩnh và thân thiện với thiên nhiên.
}}

* {{ngủ
| tên=Cô Châu Homestay Phú Quý | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Thanh cũ, Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5120 | kinh độ=108.9380 | chỉ đường=Gần khu vực cảng biển Phú Quý
| điện thoại=+84 989 123 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=250.000 - 500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Homestay dân dã nhiệt tình do người dân đảo trực tiếp đón tiếp; cung cấp dịch vụ thuê xe máy giá rẻ, dẫn tour lặn ngắm san hô Hòn Tranh và chuẩn bị tiệc hải sản tươi sống tại chỗ.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Các cung đường đèo như đèo Bảo Lộc, đèo Prenn, đèo Mimosa (Quốc lộ 20), đèo Ngoạn Mục (Quốc lộ 27) và đèo Đại Ninh (Quốc lộ 28B) có độ dốc cao, vực sâu nguy hiểm và nhiều khúc cua tay áo liên tục. Người điều khiển xe máy và ô tô cần kiểm tra kỹ lốp và hệ thống phanh, giữ tốc độ ổn định, đi số thấp khi đổ đèo và tuyệt đối không lấn làn vượt ẩu.
* Tại khu vực Đà Lạt và Lạc Dương, sương mù dày đặc thường xuất hiện vào sáng sớm và đêm muộn làm giảm tầm nhìn nghiêm trọng; phương tiện di chuyển cần bật đèn sương mù vàng, giữ khoảng cách an toàn và bấm còi báo hiệu tại các khúc cua khuất góc.

=== An toàn biển đảo ===
* Các bãi biển tại Mũi Né, Kê Gà, La Gi và đảo Phú Quý có sóng biển lớn và gió thổi mạnh; du khách chỉ tắm biển tại các bãi tắm có lực lượng cứu hộ túc trực, quan sát kỹ cờ hiệu cảnh báo vùng nước sâu hoặc ao xoáy cát ngầm sụt lún.
* Tuyệt đối không tắm biển một mình lúc sáng sớm hoặc sau khi đã uống rượu bia; khi tham gia lướt ván buồm, lướt ván diều hoặc đi cano nước bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn.
* Vùng biển Bình Thuận và đảo Phú Quý chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa Đông Bắc (tháng 11 đến tháng 2) và gió mùa Tây Nam (tháng 6 đến tháng 8) với sóng to gió lớn biển động. Các tuyến tàu cao tốc Phan Thiết đi Phú Quý có thể tạm dừng xuất bến khi biển động từ cấp 6 trở lên; du khách cần theo dõi sát dự báo thời tiết hải văn để chủ động lịch trình.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển xuôi theo cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây (CT01) hoặc Quốc lộ 20 chỉ mất từ 2 giờ đến 5 giờ lái xe để đến trung tâm kinh tế năng động lớn nhất nước.
* [[Đắk Lắk]]: Kết nối theo Quốc lộ 14 từ phường Nam Gia Nghĩa hoặc Quốc lộ 27 từ xã Đơn Dương sang Buôn Ma Thuột để khám phá thủ phủ cà phê, bảo tàng thế giới cà phê và buôn Đôn.
* [[Khánh Hòa]]: Đi theo Quốc lộ 27C vượt đèo Khánh Lê (đèo Hòn Giao) dài gần 30 km chỉ mất 3 giờ lái xe từ Đà Lạt xuống thành phố biển Nha Trang.
* [[Đồng Nai]]: Xuôi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối về các khu công nghiệp, thủy điện Trị An và rừng quốc gia Nam Cát Tiên.
* [[Campuchia]]: Đi theo Quốc lộ 14 qua Cửa khẩu Đắk Peur (xã Thuận An) sang tỉnh Mondulkiri của vương quốc Campuchia.

{{geo|11.6845|108.1412}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Lâm Đồng}}</text>
      <sha1>iufpxx82usafdd2xpcao7vzw5dphvzi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123363</id>
      <parentid>123362</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường biển */</comment>
      <origin>123363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56476" sha1="ad40ct2ky9jiywn1isxnfc8lsve0p11" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ho Xuan Huong voyage.jpg|caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, Lâm Đồng}}

{{quickbarprovince
| image=Da Lat - Xuan Huong Lake.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Hồ Xuân Hương tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| location=Lam Dong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=23.966,50 km²
| population=4.356.400 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=181,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Cơ Ho]], [[Tiếng M'Nông]], [[Tiếng Chăm]], [[Tiếng Mạ]], [[Tiếng Chu Ru]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Bà La Môn]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (79,9%), người Cơ Ho (6,0%), người Nùng, người M'Nông, người Tày, người Mạ, người Chăm, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Xuân Hương - Đà Lạt
| years active=1899 - Thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng / 1958 - Thành lập tỉnh Lâm Đồng / Hợp nhất không gian cao nguyên và duyên hải
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (263 / 252 / 261)
| website=[https://lamdong.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Lâm Đồng]
}}

'''Lâm Đồng''' là một tỉnh thuộc vùng [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]], đồng thời là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước. Phía Bắc giáp tỉnh [[Đắk Lắk]] và tỉnh [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]]; phía Đông giáp tỉnh [[Khánh Hòa]]; phía Tây giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]] và thành phố [[Đồng Nai]]; phía Nam và Đông Nam giáp [[Biển Đông]] với đường bờ biển dài gần 200 km cùng đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Phú Quý]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025 theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Lâm Đồng tích hợp trọn vẹn không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận. Tỉnh là địa bàn hiếm hoi của Việt Nam sở hữu đồng thời ba dạng địa hình: cao nguyên ôn đới mát mẻ quanh năm, bình nguyên bán bình nguyên núi lửa bazan màu mỡ, và dải bờ biển cồn cát nhiệt đới nắng gió. Vùng đất này sở hữu Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển Langbiang]], Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO [[Công viên địa chất Đắk Nông]], Di sản Văn hóa Thế giới [[Mộc bản triều Nguyễn]], thành phố du lịch nghỉ dưỡng [[Đà Lạt]], thủ phủ đồi cát và resort biển [[Mũi Né]], hồ sinh thái tự nhiên [[Tà Đùng]], quần thể thác nước hùng vĩ [[Thác Đray Sáp]], [[Thác ĐamB'ri]] và di tích tháp Chăm cổ [[Tháp Po Sah Inư]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 124 đơn vị cơ sở gồm 20 phường, 103 xã và 01 đặc khu, không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cao nguyên Lâm Viên (nhìn từ Cao nguyên Mơ Nông).jpg|nhỏ|Cao nguyên Lâm Viên nhìn từ dãy cao nguyên M'Nông]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Lâm Đồng mới phản ánh quá trình tụ cư lâu đời của các tộc người bản địa ngữ hệ Nam Á và Nam Đảo, kết hợp với các đợt khai phá thời phong kiến và quy hoạch đô thị thời cận hiện đại.

Thời tiền sử, các di chỉ khảo cổ học tại lưu vực sông Đồng Nai, cao nguyên M'Nông và vùng đồng bằng ven biển Bình Thuận chứng minh sự hiện diện của con người từ hàng ngàn năm trước qua các công cụ đồ đá, đồ gốm và trống đồng Đông Sơn. Vùng đất duyên hải phía Nam từng thuộc địa bàn vương quốc Champa cổ kính với các tiểu quốc Thuận Thành, để lại dấu ấn kiến trúc tôn giáo qua cụm đền tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), tháp Po Dam (xã Tuy Phong). 

Cuối thế kỷ 19, bác sĩ Alexandre Yersin thực hiện các chuyến thám hiểm cao nguyên Lang Biang vào năm 1893, mở đường cho việc xây dựng trạm nghỉ dưỡng trên núi cao của người Pháp. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ban hành nghị định thành lập tỉnh Đồng Nai Thượng (Haut-Donnaï), đặt tỉnh lỵ tại Di Linh. Năm 1916, tỉnh Lâm Viên được thành lập với tỉnh lỵ đặt tại Đà Lạt. Sau nhiều lần chia tách và sáp nhập, ngày 19 tháng 5 năm 1958, chính quyền miền Nam đổi tên tỉnh Đồng Nai Thượng thành tỉnh Lâm Đồng, đồng thời lập tỉnh Tuyên Đức (gồm thị xã Đà Lạt và vùng phụ cận). Năm 1976, tỉnh Lâm Đồng và tỉnh Tuyên Đức hợp nhất thành tỉnh Lâm Đồng. Cùng thời kỳ, dải đất duyên hải sáp nhập thành tỉnh Thuận Hải trước khi tái lập tỉnh Bình Thuận vào năm 1991. Tại vùng đất cao nguyên M'Nông phía Tây Bắc, tỉnh Đắk Nông được thành lập năm 2003 trên cơ sở tách ra từ tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 12 tháng 6 năm 2025, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 chính thức sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của ba tỉnh Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông thành tỉnh Lâm Đồng mới. Ngày 16 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 188/NQ-CP bàn giao phần diện tích Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng về thành phố Đồng Nai quản lý thống nhất.

=== Địa hình ===
Với diện tích tự nhiên gần 24.000 km², địa hình tỉnh phân tầng theo ba bậc độ cao rõ rệt từ Tây Bắc xuống Đông Nam:
* '''Bậc cao nguyên sương mù Lang Biang &amp; Núi cao (độ cao trên 1.400 m):''' Nằm ở trung tâm phía Bắc, bao gồm cao nguyên Lâm Viên với độ cao trung bình 1.500 m. Nơi đây có các đỉnh núi cao như đỉnh Bidoup (2.287 m), đỉnh Lang Biang (2.163 m tại phường Lang Biang - Đà Lạt). Rừng thông ba lá và thông nàng nguyên sinh bạt ngàn bao bọc lấy thung lũng đô thị Đà Lạt, tạo cảnh quan đồi dốc, hồ nước tự nhiên (Hồ Xuân Hương, Hồ Tuyền Lâm) và các dòng thác nước dốc đứng (Cam Ly, Datanla, Prenn).
* '''Bậc cao nguyên đồi lượn sóng Di Linh - Bảo Lộc &amp; Cao nguyên M'Nông (độ cao 600 - 1.000 m):''' 
  * Cao nguyên Di Linh và Bảo Lộc ở phía Nam có độ cao 800 - 1.000 m, địa hình đồi bát úp thoai thoải, đất đỏ bazan sâu màu mỡ chuyên canh cây công nghiệp dài ngày (chè, cà phê, dâu tằm, sầu riêng) và các thác nước lớn như Thác ĐamB'ri (phường 2 Bảo Lộc), Thác Pongour (xã Đức Trọng).
  * Cao nguyên M'Nông ở phía Tây Bắc (Đắk Nông trước sáp nhập) có độ cao trung bình 800 m, lưu giữ hệ thống hang động núi lửa Chư Blúk dài gần 10.000 m hình thành từ dung nham núi lửa bazan cổ, thung lũng sông Sêrêpôk cuồn cuộn với cụm thác Đray Sáp, Gia Long, Trinh Nữ và lòng hồ sinh thái Tà Đùng (xã Tà Đùng) với hơn 40 đảo lớn nhỏ.
* '''Bậc duyên hải, đồng bằng hẹp &amp; Đảo ngoài khơi (độ cao 0 - 200 m):''' Dải ven biển dài gần 200 km thuộc Bình Thuận trước đây. Địa hình đồng bằng nhỏ hẹp bị chia cắt bởi các nhánh núi đâm ngang ra biển, nổi bật với hệ thống cồn cát và đồi cát sa mạc ven biển (Đồi cát Mũi Né, đồi cát Bàu Trắng tại xã Hòa Thắng). Ngoài khơi cách đất liền 100 km là đảo núi lửa [[Đặc khu Phú Quý]] ngự giữa ngư trường lớn của biển Đông.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,35 triệu người với 49 dân tộc anh em cùng chung sống. Người Kinh chiếm gần 80% dân số, phân bố tại các phường đô thị và dải đồng bằng ven biển. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Cơ Ho (6,0%), người M'Nông (1,9%), người Mạ (1,5%), người Chu Ru (0,7%), người Ra Glai, người Chơ Ro; cùng các cộng đồng người Nùng, Tày, Thái, H'Mông di cư từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp và cộng đồng người Chăm cư trú lâu đời ven biển.

Sự hội tụ của ba vùng đất tạo nên không gian văn hóa đa dạng bậc nhất Việt Nam:
* '''Di sản đại diện nhân loại:''' [[Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên]] của đồng bào Cơ Ho, Mạ, M'Nông gắn liền với đời sống tâm linh, lễ cúng lúa mới, lễ hội đâm trâu và kiến trúc nhà rông truyền thống; [[Mộc bản triều Nguyễn]] lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV (phường Xuân Hương - Đà Lạt); cùng Nghệ thuật làm gốm của người Chăm tại làng gốm Bàu Trúc, Bình Đức (xã Phan Hiệp cũ, nay thuộc xã Bắc Bình) được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
* '''Di sản văn hóa Chăm pa ven biển:''' Lễ hội Katê của người Chăm Bàlamôn diễn ra vào tháng 7 lịch Chăm (tháng 10 dương lịch) tại tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy), Lễ hội Ramưwan của người Chăm Bà ni, các điệu múa quạt Chăm và nghề dệt thổ cẩm Chăm Mỹ Nghiệp.
* Lễ hội đương đại và vùng cao: Festival Hoa Đà Lạt tổ chức định kỳ 2 năm một lần tôn vinh nghề trồng hoa công nghệ cao; Lễ hội Đua thuyền rồng truyền thống sông Cà Ty (phường Phan Thiết) và Lễ hội Cúng lửa của người M'Nông.

=== Khí hậu ===
Do sự chênh lệch độ cao từ mực nước biển lên đến hơn 2.000 m, khí hậu Lâm Đồng phân hóa sâu sắc thành ba tiểu vùng khí hậu rõ nét:

* '''Tiểu vùng ôn đới núi cao (Khu vực Đà Lạt, Lạc Dương):''' Độ cao trên 1.400 m mang khí hậu cận nhiệt đới núi cao mát mẻ quanh năm. Nhiệt độ trung bình năm chỉ từ 16 đến 18 °C, ban ngày hiếm khi vượt quá 25 °C, ban đêm se lạnh 11 đến 15 °C. Sương mù bao phủ vào sáng sớm và chiều tối. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau với bầu trời quang đãng, nắng nhẹ chan hòa.
* '''Tiểu vùng cao nguyên nhiệt đới gió mùa (Khu vực Bảo Lộc, Di Linh, Đắk Nông):''' Độ cao từ 600 m đến 1.000 m. Nhiệt độ trung bình năm từ 21 đến 23 °C, mát mẻ hơn đồng bằng nhưng ấm hơn Đà Lạt. Lượng mưa hàng năm rất lớn (từ 2.200 đến trên 2.800 mm), mùa mưa kéo dài tạo thảm thực vật đồi rừng xanh tốt quanh năm.
* '''Tiểu vùng duyên hải nhiệt đới khô hạn (Khu vực Phan Thiết, Tuy Phong, La Gi):''' Nằm ở sườn khuất gió, là một trong những vùng khô nóng nhất cả nước với lượng mưa trung bình năm dưới 1.100 mm. Số giờ nắng cao đạt gần 2.900 giờ/năm, nhiệt độ ban ngày phổ biến 29 đến 33 °C; gió biển hoạt động ổn định quanh năm, là điều kiện lý tưởng cho các môn thể thao lướt ván buồm, lướt ván diều quốc tế.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Đà Lạt (Độ cao 1.500 m)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 25 (77) || 25 (77) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 23 (73) || 22 (72) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 11 (52) || 12 (54) || 13 (55) || 14 (57) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 16 (61) || 15 (59) || 14 (57) || 13 (55) || '''14 (57)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 11 (0.4) || 24 (0.9) || 62 (2.4) || 170 (6.7) || 191 (7.5) || 213 (8.4) || 229 (9.0) || 214 (8.4) || 282 (11.1) || 239 (9.4) || 97 (3.8) || 36 (1.4) || '''1.768 (69.6)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Deo Bao Loc.jpg|nhỏ|Cung đường đèo Bảo Lộc trên Quốc lộ 20 kết nối vùng Đông Nam Bộ lên cao nguyên]]

Nằm ở vị trí chiến lược kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, Lâm Đồng sở hữu mạng lưới giao thông đối ngoại đa dạng gồm cảng hàng không, cao tốc huyết mạch, quốc lộ xuyên rừng và cảng biển nước sâu.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Liên Khương | tên khác=Lien Khuong International Airport | ký hiệu=DLI
| địa chỉ=xã Đức Trọng | vĩ độ=11.7500 | kinh độ=108.3725 | chỉ đường=Cách phường Xuân Hương - Đà Lạt 30 km về phía Nam dọc cao tốc Liên Khương - Prenn
| điện thoại=+84 263 3843 373 | trang web=https://vietnamairport.vn/lienkhuongairport
| nội dung=Cảng hàng không cấp 4D phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Hà Nội]], [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Hải Phòng]], [[Vinh]], [[Huế]], [[Cần Thơ]], [[Phú Quốc]], cùng các chuyến bay quốc tế thường lệ kết nối với [[Seoul]], [[Busan]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và [[Kuala Lumpur]] (Malaysia).
}}

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết - Vĩnh Hảo (Cao tốc CT01):''' Tuyến cao tốc 4 làn xe hiện đại nối thông suốt từ Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai qua dải ven biển Lâm Đồng tại xã Hàm Tân, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình, xã Tuy Phong. Thời gian lái xe ô tô từ TP.HCM về phường Phan Thiết chỉ mất 2 giờ 15 phút (khoảng 160 km).
* '''Trục Quốc lộ 20 &amp; Đèo Bảo Lộc:''' Tuyến quốc lộ huyết mạch từ ngã ba Dầu Giây (Đồng Nai) vượt qua Đèo Chuối, [[Đèo Bảo Lộc]] lên phường 3 Bảo Lộc, xã Di Linh, xã Đức Trọng, sau đó vượt [[Đèo Prenn]] hoặc đèo Mimosa vào trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt. Thời gian di chuyển ô tô từ TP.HCM lên Đà Lạt khoảng 5 đến 6 giờ (300 km).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh Tây Nguyên):''' Kết nối từ Chơn Thành (Đồng Nai) qua xã Kiến Đức, phường Nam Gia Nghĩa, xã Đắk Mil sang tỉnh Đắk Lắk.
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy dọc dải duyên hải qua xã Sơn Mỹ, phường La Gi, phường Phan Thiết, xã Bắc Bình đến xã Vĩnh Hảo kết nối với Ninh Thuận (Ninh Bình mới) và Khánh Hòa.
* '''Tuyến Quốc lộ 27 &amp; Quốc lộ 28:'''
  * Quốc lộ 27 nối từ phường Phan Rang - Tháp Chàm vượt đèo Ngoạn Mục (đèo Sông Pha) qua xã D'Ran, xã Đơn Dương, xã Đức Trọng sang Đắk Lắk.
  * Quốc lộ 28 nối từ phường Phan Thiết vượt đèo Gia Bắc lên xã Di Linh, tiếp tục qua hồ Tà Đùng sang phường Bắc Gia Nghĩa.
* '''Xe khách liên tỉnh chất lượng cao:'''
  * Các hãng xe thương hiệu lớn như Phương Trang (FUTA Bus Lines), Thành Bưởi, Phong Phú, Kumho Samco vận hành mạng lưới xe giường nằm, xe phòng nằm VIP cao cấp với tần suất 15 - 30 phút/chuyến ngày đêm từ Bến xe Miền Đông, Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Đà Lạt, Bảo Lộc, Phan Thiết, Gia Nghĩa. Giá vé: 160.000 - 350.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
[[Tập tin:Ga Binh Thuan 1567.JPG|nhỏ|Ga Bình Thuận tại xã Hàm Kiệm trên tuyến đường sắt Bắc Nam]]
* Tuyến Đường sắt Bắc Nam chạy dài hơn 175 km dọc theo dải bờ biển phía Nam tỉnh:
  * '''Ga Phan Thiết''' (phường Phong Nẫm cũ, nay thuộc phường Bình Thuận): Đón đoàn tàu du lịch chuyên tuyến SPT1/SPT2 chạy khứ hồi hàng ngày giữa Ga Sài Gòn và Phan Thiết (thời gian chạy tàu 3 giờ 45 phút).
  * '''Ga Bình Thuận''' (xã Hàm Kiệm): Ga đầu mối đón trả khách cho các đoàn tàu khách nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8 nối liền Bắc - Nam.
  * Các ga địa phương khác gồm Ga Sông Mao (xã Hải Ninh), Ga Ma Lâm (xã Hàm Thuận).
* Tuyến đường sắt răng cưa du lịch cổ Đà Lạt - Trại Mát dài 7 km xuất phát từ Ga Đà Lạt (phường Lâm Viên - Đà Lạt) đưa khách ngắm cảnh thung lũng rau hoa đến viếng Chùa Linh Phước.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng Quốc tế Vĩnh Tân (xã Vĩnh Hảo):''' Cụm cảng biển nước sâu đón nhận tàu hàng bách hóa tổng hợp tải trọng lớn đến 50.000 DWT.
* '''Tàu cao tốc ra Đặc khu Phú Quý:''' Các tàu cao tốc Superdong-Phú Quý, Phú Quý Express, Trưng Trắc xuất bến từ Cảng vận tải Phan Thiết (phường Phan Thiết) vượt 56 hải lý ra Đặc khu Phú Quý. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút tùy điều kiện gió mùa.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cáp treo Đà Lạt (11).JPG|nhỏ|Cáp treo du lịch ngắm rừng thông từ đồi Robin sang Thiền viện Trúc Lâm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

* '''Thuê xe máy tự lái:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tự do di chuyển giữa các cung đèo dốc uốn lượn ngắm đồi thông Đà Lạt, chinh phục đồi cát Mũi Né hoặc vi vu ngắm biển đảo Phú Quý. Điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông tại trung tâm phường Xuân Hương - Đà Lạt, phường Mũi Né, phường Nam Gia Nghĩa và bến cảng Phú Quý với giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Cáp treo đồi Robin (Đà Lạt):''' Tuyến cáp treo dài 2.267 m nối từ đỉnh đồi Robin ở độ cao 1.517 m vượt qua tán rừng thông bạt ngàn sang Thiền viện Trúc Lâm và Hồ Tuyền Lâm; du khách ngắm nhìn toàn cảnh thành phố sương mù từ trên cabin kính.
* '''Xe buýt nội tỉnh &amp; Tuyến liên huyện cũ:'''
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Đơn Dương (qua D'Ran).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi phường 1 Bảo Lộc (chạy dọc Quốc lộ 20).
  * Tuyến phường Xuân Hương - Đà Lạt đi xã Lạc Dương (chân núi Lang Biang).
  * Tuyến xe buýt đô thị phường Phan Thiết đi phường Mũi Né (đón trả khách dọc đường biển Nguyễn Đình Chiểu).
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến phục vụ chở khách ngắm cảnh vòng quanh bờ Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và dọc các tuyến phố resort ven biển Mũi Né, Tiến Thành.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Lado Lâm Đồng: ☎ +84 263 3666 777
  * Taxi Quốc Tế Lâm Đồng: ☎ +84 263 3525 252
  * Taxi Mai Linh Phan Thiết: ☎ +84 252 3838 383
  * Taxi Mai Linh Gia Nghĩa: ☎ +84 261 3545 545
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM (taxi điện) hoạt động đón trả khách tại các phường trung tâm Đà Lạt, Phan Thiết và Bảo Lộc.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Bao Dai's Summer Palace 02.jpg|nhỏ|Dinh III Bảo Đại giữa đồi thông tại phường Xuân Hương - Đà Lạt]]

=== Quần thể Kiến trúc Di sản Đà Lạt &amp; Cao nguyên Lâm Viên ===
* {{xem
| tên=Dinh III Bảo Đại (Biệt điện Mùa Hè) | tên khác=Bao Dai Summer Palace
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Triệu Việt Vương, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9305 | kinh độ=108.4300 | chỉ đường=Nằm trên đỉnh đồi thông kề hồ Tuyền Lâm
| điện thoại=+84 263 3831 581 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Biệt điện xây dựng trong giai đoạn 1933 - 1938 do kiến trúc sư Paul Veysseyre và Huỳnh Tấn Phát thiết kế mang phong cách kiến trúc Art Deco châu Âu. Tòa dinh thự nguyên bản gồm 25 phòng nghỉ cao cấp, từng là nơi sinh sống và làm việc của gia đình vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn. Bên trong trưng bày trọn vẹn hiện vật hoàng gia: ngai vàng, phòng làm việc của vua Bảo Đại, phòng ngủ của Nam Phương Hoàng hậu và các hoàng tử, công chúa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Hồ Tuyền Lâm &amp; Thiền viện Trúc Lâm | tên khác=Tuyen Lam Lake &amp; Truc Lam Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9050 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị 5 km về phía Nam
| điện thoại=+84 263 3843 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí vào cổng thiền viện; thuyền du lịch hồ tính riêng
| nội dung=Khu du lịch quốc gia rộng hơn 2.900 ha kẹp giữa thung lũng thông nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt ngự trên núi Phụng Hoàng, một trong ba thiền viện Trúc Lâm lớn nhất nước; khuôn viên gồm chính điện uy nghiêm, lầu chuông, vườn hoa cẩm tú cầu và vườn trúc thanh tịnh soi bóng xuống mặt nước hồ Tuyền Lâm phẳng lặng.
}}

* {{xem
| tên=Đỉnh Lang Biang | tên khác=Nui Ong Nui Ba / Lang Biang Peak
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lang Biang - Đà Lạt | vĩ độ=12.0450 | kinh độ=108.4350 | chỉ đường=Cách trung tâm Đà Lạt 12 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3839 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 50.000 VNĐ; xe jeep khứ hồi lên đồi Ra-đa: 120.000 VNĐ/người
| nội dung=Cụm núi biểu tượng của cao nguyên Lâm Viên gồm hai đỉnh núi Bà (2.167 m) và núi Ông (2.124 m). Đỉnh đồi Ra-đa ở độ cao 1.950 m cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng Suối Vàng, Suối Bạc và đô thị Đà Lạt lồng lộng trong mây ngàn; nơi đặt tượng chàng K'Lang và nàng H'Biang gắn liền với truyền thuyết tình yêu sử thi của đồng bào Lạch.
}}

* {{xem
| tên=Ga Đà Lạt | tên khác=Dalat Railway Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Quang Trung, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9415 | kinh độ=108.4550 | chỉ đường=Cách Hồ Xuân Hương 1,5 km về phía Đông
| điện thoại=+84 263 3834 409 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=5.000 VNĐ/người (vé tàu Trại Mát tính riêng)
| nội dung=Nhà ga xe lửa cổ nhất Đông Dương hoàn thành năm 1938 mang phong cách kiến trúc Art Deco kết hợp hài hòa mái nhà rông Tây Nguyên; đặc trưng với ba chóp mái tam giác mô phỏng ba đỉnh núi Lang Biang và hệ thống kính màu rực rỡ. Nhà ga hiện phục vụ tuyến tàu du lịch đầu máy hơi nước chạy răng cưa dài 7 km đi Trại Mát viếng Chùa Linh Phước (Chùa Ve Chai).
}}

* {{xem
| tên=Thung lũng Tình Yêu &amp; Đồi Mộng Mơ | tên khác=Valley of Love
| trang web=https://thunglungtinhyeu.vn | email=
| địa chỉ=Số 03-05-07 Đường Mai Anh Đào, phường Lâm Viên - Đà Lạt | vĩ độ=11.9780 | kinh độ=108.4480 | chỉ đường=Cách trung tâm 5 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 263 3821 448 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Trọn gói: 250.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Thung lũng danh thắng tự nhiên hình thành từ hồ nước Đa Thiện bao quanh bởi sườn đồi thông xanh ngắt; tích hợp mê cung cây xanh, cầu kính 7D trên không ngắm thung lũng, vườn hoa hồng cổ và khu trưng bày tượng sáp danh nhân thế giới.
}}

[[Tập tin:Draysap03.JPG|nhỏ|Dòng thác Đray Sáp đổ cuộn trào trên nền đá bazan núi lửa]]

=== Quần thể Thác Nước &amp; Công viên Địa chất Đắk Nông ===
* {{xem
| tên=Cụm Thác Đray Sáp - Gia Long | tên khác=Dray Sap &amp; Gia Long Waterfalls
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đắk Sôr cũ (nay thuộc xã Nam Đà) | vĩ độ=12.5380 | kinh độ=107.8850 | chỉ đường=Bên dòng sông Sêrêpôk ranh giới với tỉnh Đắk Lắk
| điện thoại=+84 261 3546 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Cụm thác nước tự nhiên kỳ vĩ trên nền đứt gãy địa chất đá bazan núi lửa cổ thuộc Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Thác Đray Sáp theo tiếng Ê Đê nghĩa là &quot;thác khói&quot;; dòng nước sông Sêrêpôk đổ từ độ cao 20 m trải dài hơn 100 m tạo thành màn sương nước bốc lên cuồn cuộn như khói trắng bao phủ vách đá dung nham. Cách đó 7 km là thác Gia Long hoang sơ với các hồ tắm tự nhiên và hệ sinh thái rừng rậm nguyên sinh rợp bóng cây kơnia.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên &amp; Hồ Tà Đùng | tên khác=Ta Dung Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8650 | kinh độ=107.9850 | chỉ đường=Nằm kề Quốc lộ 28 cách phường Bắc Gia Nghĩa 45 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Thuê thuyền tham quan lòng hồ: 100.000 - 150.000 VNĐ/người
| nội dung=&quot;Vịnh Hạ Long của Tây Nguyên&quot; với diện tích mặt nước gần 5.000 ha hình thành từ công trình thủy điện Đồng Nai 3. Lòng hồ sở hữu hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nhấp nhô giữa mặt nước phẳng lặng xanh ngắt như ngọc bích, kẹp giữa dãy núi Tà Đùng cao 1.982 m. Du khách đi thuyền dạo quanh các đảo nổi, cắm trại qua đêm trên đồi cao đón bình minh và mây luồn bồng bềnh.
}}

* {{xem
| tên=Hệ thống Hang động Núi lửa Chư Blúk | tên khác=Chu Bluk Volcanic Cave System
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nam Dong và xã Buôn Choáh cũ | vĩ độ=12.5120 | kinh độ=107.9150 | chỉ đường=Thuộc khu vực huyện Krông Nô cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan theo tour chuyên biệt | giá=Chi phí tour theo đơn vị tổ chức
| nội dung=Hệ thống hang động dung nham núi lửa dài nhất Đông Nam Á hình thành cách đây hàng triệu năm từ quá trình phun trào núi lửa Chư Blúk. Quần thể gồm hơn 50 hang động ngầm liên hoàn với tổng chiều dài gần 10.000 m; bên trong lưu giữ các cấu trúc địa chất núi lửa nguyên bản: ngấn dung nham, thạch nhũ dung nham, khuôn cây hóa thạch dung nham và di chỉ khảo cổ học người tiền sử sinh sống trong hang đá.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thác ĐamB'ri | tên khác=DamB'ri Waterfall
| trang web=http://dambri.com.vn | email=
| địa chỉ=xã ĐamB'ri cũ (nay thuộc phường 2 Bảo Lộc) | vĩ độ=11.6250 | kinh độ=107.7550 | chỉ đường=Cách trung tâm Bảo Lộc 18 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 263 3751 517 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Trọn gói vé vào cổng và xe trượt: 200.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Ngọn thác nước hùng vĩ nhất Nam Tây Nguyên với chiều cao hơn 60 m đổ thẳng đứng qua vách đá hoa cương sừng sững giữa rừng rậm nguyên sinh. Du khách có thể đi thang máy kính lộ thiên cao 60 m xuống chân thác, trải nghiệm đường máng trượt Alpine Coaster dài 1.650 m đạt kỷ lục châu Á, khám phá thác Dasara và làng văn hóa mạ bản địa kề bên.
}}

* {{xem
| tên=Thác Pongour (Thác Bảy Tầng) | tên khác=Pongour Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Hội cũ (nay thuộc xã Đức Trọng) | vĩ độ=11.6880 | kinh độ=108.2650 | chỉ đường=Cách Quốc lộ 20 khoảng 6 km
| điện thoại=+84 263 3677 777 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=40.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Danh thắng quốc gia được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhất thác&quot;; dòng nước sông Đa Nhim đổ qua 7 tầng thềm đá bazan xếp lớp bậc thang thoai thoải rộng hơn 100 m tung bọt trắng xóa; nơi gắn liền với truyền thuyết sử thi nàng tù trưởng Kanai quả cảm của đồng bào Cơ Ho.
}}

[[Tập tin:Tháp Po Sah Inu, Phan Thiết, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Cụm tháp Chăm cổ Po Sah Inư tại phường Phú Thủy]]

=== Di tích Tháp Chăm, Đồi cát Mũi Né &amp; Biển Duyên hải ===
* {{xem
| tên=Quần thể Tháp Chăm Po Sah Inư | tên khác=Po Sah Inu Cham Towers
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đồi Bà Nài, phường Phú Thủy | vĩ độ=10.9350 | kinh độ=108.1410 | chỉ đường=Cách trung tâm Phan Thiết 7 km về phía Đông Bắc hướng đi Mũi Né
| điện thoại=+84 252 3817 085 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=15.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia xây dựng từ cuối thế kỷ 8 đầu thế kỷ 9 thời kỳ vương quốc Champa cổ, phong cách kiến trúc Hòa Lai. Cụm tháp gồm Tháp Chính thờ thần Shiva và sinh thực khí Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối, Tháp Lửa và Tháp Cứu Hỏa bằng gạch nung đỏ gắn kết bằng nhựa thực vật; là trung tâm diễn ra Lễ hội Katê lớn nhất năm của đồng bào Chăm Bàlamôn.
}}

* {{xem
| tên=Đồi Cát Bay Mũi Né (Đồi Cát Đỏ) | tên khác=Mui Ne Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Mũi Né | vĩ độ=10.9500 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Nằm dọc đường bờ biển hướng đi Hòn Rơm
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày (lý tưởng nhất lúc 05:30 - 07:30 và 16:30 - 18:00) | giá=Miễn phí vào đồi cát; thuê ván trượt cát: 20.000 - 30.000 VNĐ
| nội dung=Sa mạc cát tự nhiên liên tục đổi màu và thay đổi hình dạng vân sóng theo hướng gió biển thổi (gần 18 sắc thái màu khác nhau: vàng, đỏ, trắng xám). Du khách trải nghiệm trượt cát bằng tấm nhựa mica từ đỉnh cồn dốc, đi xe môtô địa hình bốn bánh ATV vượt cát và ngắm hoàng hôn biển lộng gió.
}}

* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đồi cát Bàu Trắng &amp; Bàu Sen | tên khác=White Sand Dunes
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hòa Thắng | vĩ độ=11.0650 | kinh độ=108.4250 | chỉ đường=Cách Mũi Né 30 km theo cung đường ven biển ĐT716
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 15.000 VNĐ/người
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên khổng lồ nằm lọt thỏm giữa những đồi cát trắng tinh trải dài ngút ngàn, được mệnh danh là tiểu sa mạc Sahara của Việt Nam. Vào mùa hè, mặt hồ nở rộ bạt ngàn hoa sen hồng thanh khiết; du khách có thể thuê xe jeep địa hình leo đỉnh đồi cát hoặc chèo thuyền kayak ngắm hoa sen giữa hồ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Hải đăng Kê Gà &amp; Bãi đá nhảy | tên khác=Ke Ga Lighthouse
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Thành | vĩ độ=10.6980 | kinh độ=107.9920 | chỉ đường=Cách Phan Thiết 30 km về phía Nam theo đường ven biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Cano đưa sang đảo: 50.000 - 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn hải đăng cổ nhất và cao nhất Việt Nam do kỹ sư người Pháp Chavat thiết kế xây dựng từ năm 1897 trên một đảo đá hoa cương biệt lập sát bờ biển. Tháp đèn cao 35 m (độ cao so với mặt biển là 65 m) xây hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương mài nhẵn ghép khít khao; bên trong có 183 bậc cầu thang xoắn ốc bằng thép dẫn lên đài ngắm toàn cảnh đại dương.
}}

[[Tập tin:Chualinhsonphuquy.jpg|nhỏ|Chùa Linh Sơn trên sườn núi Cao Cát tại Đặc khu Phú Quý]]

=== Vùng Biển Đảo Đặc khu Phú Quý ===
* {{xem
| tên=Đặc khu Phú Quý | tên khác=Cu Lao Thu / Koh Rong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5180 | kinh độ=108.9410 | chỉ đường=Cách cảng vận tải Phan Thiết 56 hải lý ngoài khơi biển Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí ra vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu núi lửa cổ giữa đại dương gồm đảo lớn Phú Quý và các đảo phụ Hòn Tranh, Hòn Đen, Hòn Đỏ, Hòn Trứng. Thắng cảnh tự nhiên nổi bật:
* '''Núi Cao Cát &amp; Chùa Linh Sơn:''' Ngọn núi lửa đã tắt cao 106 m phía bắc đảo; vách núi cấu tạo từ các lớp đá trầm tích phong hóa hàng triệu năm xếp tầng nếp uốn độc đáo như rãnh hẻm đá grand canyon; trên đỉnh đặt tượng Phật Bà Quan Âm hướng biển.
* '''Núi Cấm &amp; Hải đăng Phú Quý:''' Ngọn đồi cao nhất đảo (108 m) nơi đặt trạm hải đăng dẫn đường cho tàu bè quốc tế, phóng tầm mắt bao trọn 360 độ toàn cảnh quần đảo.
* '''Vịnh Triều Dương &amp; Bãi Nhỏ - Gành Hang:''' Vịnh biển cát trắng mịn hình cánh cung rợp bóng hàng dương cổ thụ; Gành Hang sở hữu hồ bơi tự nhiên Khe Sung và &quot;Hồ vô cực&quot; do vách đá bazan dựng đứng tự nhiên đón sóng biển tràn vào tạo thành vũng bơi trong suốt.
* '''Đền thờ Vạn An Thạnh:''' Bảo tàng sinh vật biển cổ kính lưu giữ bộ xương cá voi (cá Ông) khổng lồ dài hơn 20 m niên đại hàng trăm năm thuộc hàng lớn nhất Đông Nam Á.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Hồ Tuyền Lâm:''' Xuất bến sáng sớm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, tự chèo thuyền nhẹ nhàng trên mặt hồ phẳng lặng mờ sương, lướt qua các bán đảo thông reo ngút ngàn và ghé thăm khu rừng phong đổi màu lá vào mùa đông.
* '''Săn mây bình minh trên đỉnh Cầu Đất &amp; Lang Biang:''' Thức dậy lúc 04:30 sáng di chuyển về đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) hoặc đỉnh núi Lang Biang để chiêm ngưỡng biển mây luồn bồng bềnh tràn ngập thung lũng đồi thông dưới ánh rạng đông.
* '''Trượt cát và lái xe môtô địa hình bốn bánh trên đồi cát Bàu Trắng:''' Thuê xe ATV tự lái vượt qua các dải đồi cát dốc đứng tại xã Hòa Thắng hoặc thử cảm giác trượt cát tốc độ cao từ đỉnh đồi cát đỏ Mũi Né.
* '''Lặn biển ngắm rạn san hô Hòn Tranh &amp; Đặc khu Phú Quý:''' Đi thuyền máy từ bến cảng Phú Quý sang đảo Hòn Tranh, đeo kính lặn và ống thở khám phá các thềm san hô cành nhiều màu sắc cùng bầy cá biển trong vắt.
* '''Lướt ván buồm và lướt ván diều quốc tế Mũi Né:''' Trải nghiệm các môn thể thao nước mạo hiểm tận dụng tốc độ gió biển lý tưởng tại bãi biển Hàm Tiến và Mũi Né với sự hướng dẫn của các huấn luyện viên lướt ván chuyên nghiệp.
* '''Trekking xuyên rừng và thám hiểm hang động núi lửa Chư Blúk:''' Khám phá lòng hang ngầm dung nham C7, C6 tại huyện Krông Nô cũ (xã Nam Dong), đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp mùa khô và leo dốc đá dung nham kỳ vĩ.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Tà Đùng:''' Thuê thuyền máy chạy vòng quanh các đảo đất xanh ngắt nhấp nhô giữa lòng hồ Tà Đùng (xã Tà Đùng), câu cá nước ngọt và thưởng thức tiệc nướng BBQ ngoài trời ven đồi nhìn xuống hồ.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Lâm Đồng mới phản ánh sự trù phú hiếm có nhờ sự kết hợp giữa nông nghiệp công nghệ cao vùng ôn đới cao nguyên, vùng chuyên canh cây công nghiệp bazan và nguồn hải sản dồi dào từ ngư trường duyên hải Bình Thuận, đảo Phú Quý.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Rau củ &amp; Hoa tươi Đà Lạt:''' Nông sản ôn đới canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP tại phường Lâm Viên - Đà Lạt, phường Xuân Trường - Đà Lạt, xã Đơn Dương gồm dâu tây giống Nhật Bản, New Zealand (dâu ngọt giòn trồng trên giàn thủy canh), atisô, bông cải xanh, cà chua bi, xà lách thủy canh, cùng các loại hoa cắt cành danh tiếng như hoa hồng, hoa cúc, cẩm tú cầu, hoa lan hồ điệp.
* '''Mứt &amp; Trái cây sấy khô Đà Lạt:''' Trái cây tươi bản địa được chế biến thủ công thành mứt dâu tây, mứt dâu tằm, khoai lang sấy giòn, mứt hoa hồng (hoa atisô đỏ ngâm đường) và hồng treo gió công nghệ Nhật Bản (trái hồng dẻo quánh, mật ngọt lịm tự nhiên bên trong lớp vỏ se khô) tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Thanh long Bình Thuận:''' Trái cây xuất khẩu chủ lực trồng bạt ngàn tại xã Hàm Thuận, xã Hàm Kiệm, xã Tân Thành; gồm giống thanh long ruột trắng thanh mát và thanh long ruột đỏ ngọt đậm, vỏ mỏng căng bóng; cùng các sản phẩm chế biến sâu như rượu vang thanh long, thanh long sấy dẻo.
* '''Cà phê Chồn, Arabica Cầu Đất &amp; Robusta Đắk Mil:''' Hạt cà phê Arabica thượng hạng trồng ở độ cao trên 1.500 m tại Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) có vị chua thanh tao và mùi thơm nồng nàn; kết hợp dòng Robusta đậm đà đắng gắt trồng trên đất bazan núi lửa xã Đắk Mil, phường 2 Bảo Lộc, xã Di Linh.
* '''Trà Oolong Bảo Lộc &amp; Trà B’Lao:''' Trà búp sấy ủ hương hoa sói, hoa lài cổ truyền tại phường B’Lao, phường 1 Bảo Lộc; cùng dòng trà Oolong thuần chất trồng trên cao nguyên đồi lượn sóng Bảo Lâm với hương thơm ngát tự nhiên, nước trà xanh vàng sóng sánh.
* '''Nước mắm Phan Thiết nguyên chất:''' Nước mắm cá cơm than ủ chượp ròng rã trong các thùng gỗ lều bời lời từ 12 đến 18 tháng tại phường Phú Thủy, phường Phan Thiết; nước mắm cốt màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng, độ đạm tự nhiên cao từ 30 đến 40 độ đạm.
* '''Mực một nắng Phan Thiết &amp; Cua huỳnh đế Phú Quý:''' Mực lá tươi rói vừa câu đêm xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng gắt ven biển, thịt mực dày ngọt mềm; cùng cua huỳnh đế đỏ au vỏ cứng mai vuông, thịt chắc béo ngậy bắt từ các rạn đá ngầm [[Đặc khu Phú Quý]].
* '''Tiêu sọ &amp; Hạt điều Đắk Song:''' Hạt tiêu đen, tiêu sọ Đắk Song (xã Đắk Song) hạt mẩy tròn, vị cay nồng xộc mũi và hàm lượng piperin cao; hạt điều rang muối giòn rụm béo bùi từ vùng đất bazan.

[[Tập tin:Vườn Thanh Long ở Hàm Thuận Nam, Bình Thuận.JPG|nhỏ|Vườn thanh long thắp đèn đêm tại xã Hàm Kiệm]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Đà Lạt &amp; Chợ đêm Đà Lạt (Chợ Âm Phủ):''' Tọa lạc tại phường Xuân Hương - Đà Lạt; ban ngày là chợ đầu mối nông sản rau hoa, mứt sấy khô; ban đêm biến thành khu phố đi bộ mua sắm áo len, khăn quàng dệt kim và phố ẩm thực đường phố sôi động.
* '''Chợ Phan Thiết (phường Phan Thiết):''' Chợ đầu mối ven sông Cà Ty bày bán phong phú các loại hải sản tươi sống đánh bắt trong ngày, bánh quai vạc, nước mắm truyền thống và thanh long tươi.
* '''Chợ Bảo Lộc (phường 1 Bảo Lộc):''' Trung tâm thương mại trà, cà phê và tơ tằm lớn nhất vùng cao nguyên phía Nam.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Đà Lạt (Quảng trường Lâm Viên):''' Đại siêu thị tổng hợp ngầm dưới lòng đất kề khối nụ hoa atisô kính màu, cung cấp đầy đủ hàng hóa đặc sản đóng gói đạt chuẩn xuất khẩu.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Lâm Đồng mới mang tính giao thoa độc đáo: vừa có nét thanh lịch, nhẹ nhàng của các món nóng ấm ăn trong tiết trời se lạnh sương mù Đà Lạt, vừa có vị cay nồng đậm đà của núi rừng Tây Nguyên, và vị mặn mòi, tươi rói của hải sản biển Nam Trung Bộ.

Các món ngon đặc trưng tiêu biểu:
* '''Bánh căn Đà Lạt:''' Bánh đổ bằng bột gạo trong các khuôn gốm nung nhỏ không dùng dầu mỡ; đập thêm trứng cút hoặc trứng gà ta béo ngậy; vỏ bánh giòn xốp bên dưới, mềm mịn bên trên; ăn kèm bát nước mắm ấm pha mỡ hành hoặc bát nước xíu mại ngọt thanh thơm tiêu, thêm vài viên xíu mại thịt viên mềm tan tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Lẩu gà lá é:''' Món lẩu nóng hổi trứ danh giữa trời lạnh; nước dùng ninh từ xương gà thanh ngọt đun cùng măng chua giòn sần sật, thịt gà đồi thả vườn săn chắc; khi ăn nhúng từng nắm lá é tươi (loài rau cùng họ hương nhu có vị the the cay nồng và mùi thơm sả chanh đặc trưng), chấm muối tiêu ớt xiêm xanh cay xé lưỡi.
* '''Bánh ướt lòng gà:''' Sự kết hợp sáng tạo giữa bánh ướt tráng mỏng mềm mướt còn ấm nóng, phủ lên trên thịt gà xé phay giòn da, lòng mề gà xào thơm, trứng non béo bùi, rau răm và rưới nước mắm tỏi ớt chua ngọt pha vừa miệng tại phường Xuân Hương - Đà Lạt.
* '''Bánh tráng nướng Đà Lạt:''' Được mệnh danh là &quot;pizza Việt Nam&quot;; chiếc bánh tráng mỏng đặt trên bếp than hoa rực hồng, phết bơ, mỡ hành, trứng cút đánh đều, rắc thêm tép khô, xúc xích, bò khô xé sợi và phô mai; nướng giòn rụm gập đôi lại ăn nóng hổi tại các góc phố đêm.
* '''Lẩu thả Phan Thiết:''' Món lẩu biểu tượng của vùng biển Mũi Né; bày biện công phu trên nia tre lót bẹ chuối mô phỏng bông hoa; nhụy hoa ở giữa là đĩa cá mai tươi sống bóp thấu với nước cốt chanh và ớt tỏi; các cánh hoa xung quanh là thịt ba chỉ luộc, trứng rán thái chỉ, dưa chuột, xoài xanh, khế chua và bún tươi; thực khách có thể ăn khô trộn nước xốt đậu phộng chuối sứ hoặc chan nước lẩu hầm từ tôm tươi nóng hổi tại phường Mũi Né, phường Phú Thủy.
* '''Bánh quai vạc &amp; Bánh xèo Phan Thiết:''' Bánh quai vạc làm từ bột lọc trong suốt nhìn rõ nhân tôm biển đỏ au xào mỡ hành, chấm nước mắm kẹo ớt đỏ cay nồng; bánh xèo đổ trong các khuôn gốm đất nhỏ giòn rụm với nhân tôm, mực tươi, thịt heo, ăn kèm chén nước mắm đậu phộng giã nhuyễn.
* '''Cơm lam gà nướng Tây Nguyên:''' Gạo nếp nương ngâm hạt dẻo vo sạch cho vào ống nứa non bịt lá chuối nướng chín trên than hồng; ăn cùng thịt gà đồi ướp lá é, mắc khén kẹp que tre nướng vàng ruộm chấm muối hạt é ớt rừng tại xã Tà Đùng, phường Nam Gia Nghĩa.

[[Tập tin:Phan Thiet.jpg|nhỏ|Bờ biển Phan Thiết nơi tập trung các nhà hàng hải sản tươi sống]]

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Lẩu gà lá é Tao Ngộ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 05 Đường Ba Tháng Tư, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9280 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm đầu dốc đường Ba Tháng Tư hướng ra đèo Prenn
| điện thoại=+84 977 111 222 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 21:30 | giá=200.000 - 350.000 VNĐ/nồi lẩu
| nội dung=Quán ăn lẩu gà lá é, phục vụ lẩu thịt gà ta, măng le và lá é.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh căn Lệ | trang web= | email=
| địa chỉ=Hẻm 44 Đường Yersin, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9385 | kinh độ=108.4450 | chỉ đường=Nằm trong con hẻm nhỏ yên tĩnh
| điện thoại=+84 933 222 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=30.000 - 45.000 VNĐ/dĩa
| nội dung=Địa chỉ bánh căn với nhiều loại nhân: trứng cút lòng đào, trứng vịt, nhân bò băm và nhân tôm; nước chấm xíu mại cay.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Cơm niêu Panda Mũi Né | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 80 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9420 | kinh độ=108.2150 | chỉ đường=Nằm trên trục đường ven biển tập trung resort
| điện thoại=+84 252 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:00 | giá=100.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn truyền thống dân dã miền biển: cơm đập niêu đất cháy giòn, cá kho tộ niêu đất, lẩu thả Mũi Né và mực một nắng nướng muối ớt.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê phin Cầu Đất &amp; Cà phê trứng Đà Lạt:''' Cà phê Arabica phin truyền thống nhỏ từng giọt đặc sánh thơm ngậy giữa tiết trời se lạnh; hoặc món cà phê trứng với lớp kem trứng gà tươi đánh bông mịn béo ngậy phủ trên nền cà phê nóng ấm tại các quán cà phê nhìn ra thung lũng đồi thông.
* '''Rượu vang Đà Lạt:''' Dòng rượu vang đầu tiên của Việt Nam sản xuất theo công nghệ lên men vang Pháp từ quả dâu tằm bản địa và nho tươi; vang đỏ, vang trắng có vị chát nhẹ ngọt dịu, nồng độ cồn từ 12 đến 14 độ, thường dùng kèm các món bít tết, lẩu thịt nướng.
* '''Nước cốt dâu tằm &amp; Nước cốt atisô:''' Thức uống giải khát thanh nhiệt đóng chai chiết xuất từ quả dâu tằm chín mọng ngâm đường và hoa atisô đỏ; pha cùng nước lọc và đá lạnh mang vị chua ngọt mát lành.
* '''Rượu cần ché M'Nông &amp; Cơ Ho:''' Rượu ủ trong các chum chóe sành cổ từ hạt gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, rễ cây thuốc tự nhiên; cắm các cần trúc dài hút uống chung trong các dịp lễ hội cồng chiêng, vị ngọt cay thơm nồng đậm đà.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại tỉnh Lâm Đồng phát triển đa dạng và phong phú bậc nhất cả nước: từ các khu nghỉ dưỡng di sản cổ điển Pháp thế kỷ 20, các khách sạn 5 sao cao cấp ven bờ hồ Tuyền Lâm, chuỗi resort nhiệt đới sang trọng bên bờ biển Mũi Né, đến hàng ngàn homestay nhà gỗ, bungalow ven đồi thông và lều glamping ven hồ Tà Đùng:

=== Resort ===
* {{ngủ
| tên=Dalat Palace Heritage Hotel | trang web=https://dalatpalacehotel.com | email=
| địa chỉ=Số 02 Đường Trần Phú, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9360 | kinh độ=108.4410 | chỉ đường=Nằm trên đồi cao nhìn thẳng ra mặt nước Hồ Xuân Hương
| điện thoại=+84 263 3825 444 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.200.000 - 9.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao xây dựng từ năm 1922 mang phong cách kiến trúc Edwardian cổ điển Pháp; khuôn viên rộng 5 ha; trang bị 43 phòng nghỉlát sàn gỗ lim, lò sưởi đốt củi, nhà hàng ẩm thực Pháp Le Rabelais và sân golf cổ Dalat Palace Golf Club kề bên.
}}

* {{ngủ
| tên=Ana Mandara Villas Dalat Resort &amp; Spa | trang web=https://anamandara-resort.com | email=
| địa chỉ=Đường Lê Lai, phường Cam Ly - Đà Lạt | vĩ độ=11.9450 | kinh độ=108.4230 | chỉ đường=Nằm ẩn mình trên đồi thông biệt lập
| điện thoại=+84 263 3555 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.400.000 - 6.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể làng biệt thự Pháp cổ gồm 17 dinh thự nghỉ dưỡng xây dựng từ những năm 1920 - 1930; hồ bơi nước ấm ngoài trời, dịch vụ spa thảo dược La Cochinchine và nhà hàng ẩm thực Á - Âu Le Petit.
}}

* {{ngủ
| tên=The Anam Mui Ne Resort | trang web=https://theanam.com | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Nguyễn Đình Chiểu, phường Mũi Né | vĩ độ=10.9410 | kinh độ=108.2050 | chỉ đường=Mặt tiền dải bờ biển Mũi Né
| điện thoại=+84 252 6284 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 11.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế mang phong cách kiến trúc Indochine Đông Dương với 127 phòng nghỉ và villa hướng biển; hai hồ bơi tràn bờ nước ngọt và nước mặn, bãi tắm cát trắng riêng tư, trung tâm thể thao biển và spa chăm sóc sức khỏe.
}}

* {{ngủ
| tên=Tà Đùng Topview Homestay (Nhà chú Đông) | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn 3, xã Tà Đùng | vĩ độ=11.8680 | kinh độ=107.9820 | chỉ đường=Tọa lạc trên đỉnh đồi cao nhất nhìn xuống hồ Tà Đùng
| điện thoại=+84 973 500 232 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng bungalow ngắm toàn cảnh &quot;Vịnh Hạ Long Tây Nguyên&quot;; sở hữu hồ bơi vô cực, sân cắm trại ngắm sao đêm và nhà hàng phục vụ cơm lam gà nướng.
}}

=== Homestay Nhà gỗ Cao nguyên &amp; Nhà nghỉ Ven biển ===
* {{ngủ
| tên=Cú Trên Cây Homestay Đà Lạt | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 37 Đường Đặng Thái Thân, phường Xuân Hương - Đà Lạt | vĩ độ=11.9285 | kinh độ=108.4520 | chỉ đường=Nằm cheo leo trên sườn thung lũng đồi thông
| điện thoại=+84 908 687 353 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Homestay thiết kế các buồng ngủ dạng tổ chim bằng gỗ mộc mạc treo lơ lửng giữa tán cây thông, ban công nhìn thẳng xuống thung lũng sương mù, không gian yên tĩnh và thân thiện với thiên nhiên.
}}

* {{ngủ
| tên=Cô Châu Homestay Phú Quý | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Thanh cũ, Đặc khu Phú Quý | vĩ độ=10.5120 | kinh độ=108.9380 | chỉ đường=Gần khu vực cảng biển Phú Quý
| điện thoại=+84 989 123 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=250.000 - 500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Homestay dân dã nhiệt tình do người dân đảo trực tiếp đón tiếp; cung cấp dịch vụ thuê xe máy giá rẻ, dẫn tour lặn ngắm san hô Hòn Tranh và chuẩn bị tiệc hải sản tươi sống tại chỗ.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Các cung đường đèo như đèo Bảo Lộc, đèo Prenn, đèo Mimosa (Quốc lộ 20), đèo Ngoạn Mục (Quốc lộ 27) và đèo Đại Ninh (Quốc lộ 28B) có độ dốc cao, vực sâu nguy hiểm và nhiều khúc cua tay áo liên tục. Người điều khiển xe máy và ô tô cần kiểm tra kỹ lốp và hệ thống phanh, giữ tốc độ ổn định, đi số thấp khi đổ đèo và tuyệt đối không lấn làn vượt ẩu.
* Tại khu vực Đà Lạt và Lạc Dương, sương mù dày đặc thường xuất hiện vào sáng sớm và đêm muộn làm giảm tầm nhìn nghiêm trọng; phương tiện di chuyển cần bật đèn sương mù vàng, giữ khoảng cách an toàn và bấm còi báo hiệu tại các khúc cua khuất góc.

=== An toàn biển đảo ===
* Các bãi biển tại Mũi Né, Kê Gà, La Gi và đảo Phú Quý có sóng biển lớn và gió thổi mạnh; du khách chỉ tắm biển tại các bãi tắm có lực lượng cứu hộ túc trực, quan sát kỹ cờ hiệu cảnh báo vùng nước sâu hoặc ao xoáy cát ngầm sụt lún.
* Tuyệt đối không tắm biển một mình lúc sáng sớm hoặc sau khi đã uống rượu bia; khi tham gia lướt ván buồm, lướt ván diều hoặc đi cano nước bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn.
* Vùng biển Bình Thuận và đảo Phú Quý chịu ảnh hưởng rõ rệt của gió mùa Đông Bắc (tháng 11 đến tháng 2) và gió mùa Tây Nam (tháng 6 đến tháng 8) với sóng to gió lớn biển động. Các tuyến tàu cao tốc Phan Thiết đi Phú Quý có thể tạm dừng xuất bến khi biển động từ cấp 6 trở lên; du khách cần theo dõi sát dự báo thời tiết hải văn để chủ động lịch trình.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển xuôi theo cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết - Dầu Giây (CT01) hoặc Quốc lộ 20 chỉ mất từ 2 giờ đến 5 giờ lái xe để đến trung tâm kinh tế năng động lớn nhất nước.
* [[Đắk Lắk]]: Kết nối theo Quốc lộ 14 từ phường Nam Gia Nghĩa hoặc Quốc lộ 27 từ xã Đơn Dương sang Buôn Ma Thuột để khám phá thủ phủ cà phê, bảo tàng thế giới cà phê và buôn Đôn.
* [[Khánh Hòa]]: Đi theo Quốc lộ 27C vượt đèo Khánh Lê (đèo Hòn Giao) dài gần 30 km chỉ mất 3 giờ lái xe từ Đà Lạt xuống thành phố biển Nha Trang.
* [[Đồng Nai]]: Xuôi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối về các khu công nghiệp, thủy điện Trị An và rừng quốc gia Nam Cát Tiên.
* [[Campuchia]]: Đi theo Quốc lộ 14 qua Cửa khẩu Đắk Peur (xã Thuận An) sang tỉnh Mondulkiri của vương quốc Campuchia.

{{geo|11.6845|108.1412}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Lâm Đồng}}</text>
      <sha1>ad40ct2ky9jiywn1isxnfc8lsve0p11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Phú Thọ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>997</id>
    <revision>
      <id>123347</id>
      <parentid>122265</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng */</comment>
      <origin>123347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24946" sha1="pcjmevlvilve37k633dercgi133zc98" xml:space="preserve">{{pagebanner|Đền Hùng, đền Thượng.jpg|caption=Đền Thượng}}

{{quickbarprovince
| image=Đền Hùng.JPG
| imagewidth=250px
| caption=Cổng chính dẫn lên Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng
| location=Phu Tho in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=9.491,5 km²
| population=3.650.000 người (ước tính)
| population density=384 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng San Dìu]]
| religion=[[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], [[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]]
| ethnic group=Người Kinh, người Mường, người Dao, người San Dìu, người Thái
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Đông Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Việt Trì
| years active=Thời đại Hùng Vương dựng nước Văn Lang / Thời kỳ hợp nhất Vĩnh Phú - Hòa Bình
| administrative division=Mô hình chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp về 148 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 133 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (210 / 211 / 218)
| website=[https://phutho.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ]
}}

'''Phú Thọ''' là tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]], nơi cội nguồn dân tộc và cái nôi của nền văn minh sông Hồng. Sau quá trình sáp nhập và tinh gọn địa giới hành chính, Phú Thọ bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên – văn hóa rộng lớn của 3 tỉnh trước đây (gồm Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình), trải dài từ dãy [[Dãy Tam Đảo|Tam Đảo]] mây phủ phía Đông qua thung lũng [[Sông Hồng]], [[Sông Đà]], [[Sông Lô]] trù phú đến thung lũng [[Mai Châu]] và những nếp nhà sàn xứ Mường ở phía Nam. Vùng đất này sở hữu hai Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là [[Hát Xoan]] và [[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], cùng cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ từ đồi chè [[Long Cốc]], Vườn quốc gia [[Xuân Sơn]] đến hồ thủy điện [[Hồ Hòa Bình|Hòa Bình]].

== Giới thiệu ==
Lịch sử vùng đất Phú Thọ gắn liền với thời kỳ khởi dựng nhà nước Văn Lang đầu tiên trong lịch sử dân tộc dưới thời các Vua Hùng, với kinh đô đóng tại Phong Châu. Nơi đây đồng thời là chiếc nôi của nền Văn hóa Đông Sơn rực rỡ bên dòng sông Thao và nền Văn hóa Hòa Bình cổ đại thời kỳ đồ đá. Trải qua các thời kỳ hợp nhất lịch sử như tỉnh Vĩnh Phú xưa, dải đất này ngày nay trở thành một chỉnh thể không gian thống nhất, kết nối liền mạch từ vùng đất Tổ thiêng liêng sang không gian danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo và các mường cổ nghìn năm của người Mường (Mường Bi, Mường Vang, Mường Thàng, Mường Động).

Về địa hình, Phú Thọ mang đặc trưng chuyển tiếp rõ nét từ vùng núi cao Tây Bắc xuống đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Phía Bắc và Tây Bắc là các dãy núi đá vôi karst nguyên sơ, rừng già nhiệt đới tại xã Xuân Đài; phía Đông là dãy núi Tam Đảo hùng vĩ với khí hậu nghỉ dưỡng quanh năm mát mẻ; phía Nam là lòng hồ Hòa Bình mênh mông với hàng trăm đảo đá vôi nhấp nhô trên mặt nước biếc. Tỉnh áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều hành trực tiếp từ cấp tỉnh tới 148 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 133 xã), không duy trì các cấp trung gian như huyện, thị xã hay thành phố.

=== Khí hậu ===
Khí hậu Phú Thọ mang đặc tính cận nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hóa độ cao rõ rệt giữa vùng núi cao nghỉ dưỡng (xã Tam Đảo, xã Mai Châu, đèo Đá Trắng) và vùng trung du đồi bát úp.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời mát mẻ, thỉnh thoảng có mưa phùn xuân nhẹ hạt. Đây là mùa lễ hội cội nguồn lớn nhất cả nước với điểm nhấn là Đại lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch tại xã Hy Cương) và Lễ hội Tây Thiên (xã Đại Đình).
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết ban ngày ấm nóng, mưa nhiều; tuy nhiên các vùng núi cao như xã Tam Đảo hay lòng hồ Hòa Bình luôn duy trì không khí mát mẻ, là điểm đến tránh nóng lý tưởng.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 11): Khí hậu mát lành, nắng vàng hanh hao, biển mây xuất hiện dày đặc trên các đồi chè xã Long Cốc, đèo Thung Khe và thung lũng lúa xã Mai Châu vào mùa gặt.
* '''Mùa đông''' (tháng 12 đến tháng 1 năm sau): Thời tiết lạnh khô, nhiệt độ vùng núi cao có thể xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Phú Thọ
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 24 (75) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 20 (0.8) || 25 (1.0) || 45 (1.8) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 330 (13.0) || 220 (8.7) || 130 (5.1) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.755 (69.1)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Đường_cao_tốc_Hà_Nội-Lào_Cai,_đoạn_Vĩnh_Yên.jpg|nhỏ|Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi qua địa phận tỉnh Phú Thọ]]

Nằm sát cạnh thủ đô [[Hà Nội]], hệ thống hạ tầng giao thông kết nối tới Phú Thọ cực kỳ phát triển với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt đồng bộ.

=== Bằng máy bay ===
Phú Thọ nằm tiếp giáp ngay [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] (chỉ cách ranh giới tỉnh chừng 15 km về phía Đông). Du khách phương xa bay tới Nội Bài có thể dễ dàng bắt xe ô tô, taxi hoặc xe khách đi thẳng đến các xã, phường của Phú Thọ trong vòng 20 - 45 phút.

=== Bằng ô-tô &amp; Đường cao tốc ===
* '''Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai (CT05):''' Tuyến huyết mạch đi xuyên qua phường Phúc Yên, phường Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc, phường Việt Trì và xã Phù Ninh, rút ngắn thời gian chạy xe từ Hà Nội về trung tâm phường Việt Trì chỉ còn khoảng 45 phút.
* '''Tuyến Đại lộ Thăng Long - Cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình:''' Kết nối nhanh chóng từ trung tâm Hà Nội đến phường Hòa Bình và phường Kỳ Sơn chỉ trong khoảng 1 giờ di chuyển.
* '''Xe khách &amp; Limousine:''' Hoạt động liên tục mỗi 30 phút từ các bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát và trả khách tận nơi tại các phường trung tâm.

=== Bằng tàu hỏa ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai chạy dọc thung lũng sông Hồng:
* '''Ga Việt Trì''' (phường Thanh Miếu): Đón các chuyến tàu khách liên tỉnh chạy tuyến phía Bắc.
* '''Ga Vĩnh Yên''' (phường Vĩnh Yên): Phục vụ đón trả khách khu vực đô thị công nghiệp phía Đông tỉnh.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Hồ_thủy_điện_Hòa_Bình.jpg|nhỏ|Lòng hồ Hòa Bình]]

* '''Tàu thuyền lòng hồ:''' Phương tiện chính để tham quan vùng lòng hồ thủy điện sông Đà, xuất phát từ Cảng du lịch Thung Nai (xã Thung Nai) hoặc Cảng Bích Hạ đi Đền Bà Chúa Thác Bờ, động Thác Bờ và các đảo sinh thái.
* '''Cáp treo danh thắng:''' Hệ thống cáp treo hiện đại phục vụ du khách vãn cảnh tại Quần thể Danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình) nối từ chân núi lên đền Thượng.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn lý tưởng cho các cung đường phượt ngắm cảnh đẹp như đèo Thung Khe (đèo Đá Trắng), dốc Cun, cung đường đồi chè xã Long Cốc hay đường ven sông Đà. Giá thuê xe dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:''' Hoạt động rộng khắp tại các phường trung tâm như Việt Trì, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Hòa Bình:
  * Taxi Mai Linh: ☎ +84 210 3688 688
  * Taxi Thịnh Hưng: ☎ +84 210 3595 595

== Tham quan ==
{{mapframe}}

=== Di tích Lịch sử Cội nguồn &amp; Danh thắng Tâm linh ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng | tên khác=Hung Kings Temple Complex
| trang web=http://khuditichdenhung.pgdphutho.edu.vn | email=
| địa chỉ=Núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương | vĩ độ=21.3969 | kinh độ=105.3283 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Việt Trì khoảng 10 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 hàng ngày | giá=Miễn phí (vé xe điện và bảo tàng tính riêng)
| nội dung=Trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quần thể gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Vua Hùng, Đền Giếng và Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân ngự trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng &amp; Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên | tên khác=Tay Thien Scenic Relic
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đại Đình | vĩ độ=21.4633 | kinh độ=105.5867 | chỉ đường=Sườn núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 | giá=Miễn phí (vé cáp treo: 240.000 VNĐ khứ hồi)
| nội dung=Một trong những cái nôi của Phật giáo Việt Nam, nơi giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên (Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu) và Thiền phái Trúc Lâm. Cảnh quan gồm đền Thỏng, đền Thượng, suối Vàng, thác Bạc và đại bảo tháp Mandala Tây Thiên tráng lệ theo phong cách Phật giáo Kim Cương Thừa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Đền Chúa Thác Bờ &amp; Động Thác Bờ | tên khác=Thac Bo Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thung Nai và phường Thống Nhất | vĩ độ=20.7850 | kinh độ=105.2150 | chỉ đường=Di chuyển bằng thuyền trên lòng hồ Hòa Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Điểm đến tâm linh nổi tiếng thờ hai bà chúa cai quản thác ghềnh sông Đà thời Lê. Động Thác Bờ sở hữu hệ thống thạch nhũ lung linh kỳ ảo, cửa động mở ra mặt hồ xanh biếc phẳng lặng như gương.
}}

* {{xem
| tên=Tháp Bình Sơn &amp; Chùa Vĩnh Khánh | tên khác=Binh Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Sơn | vĩ độ=21.3917 | kinh độ=105.4722 | chỉ đường=Bên dòng sông Lô
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Tuyệt tác kiến trúc tháp gạch nung cổ thời Trần còn nguyên vẹn nhất Việt Nam. Tháp cao 11 tầng, trang trí các hoa văn đất nung tinh xảo như rồng cuộn, hoa cúc, cánh sen biểu trưng cho nghệ thuật Phật giáo thời Trần.
}}


=== Thắng cảnh Thiên nhiên &amp; Bản làng Du lịch ===
* {{xem
| tên=Thung lũng Bản Lác &amp; Bản Pom Coọng | tên khác=Mai Chau Valley
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6667 | kinh độ=105.0833 | chỉ đường=Dưới chân đèo Thung Khe
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan
| nội dung=Bản làng du lịch cộng đồng lâu đời của đồng bào người Thái trắng. Không gian làng bản yên ả với những nếp nhà sàn gỗ mái lá gồi truyền thống, các khung cửi dệt thổ cẩm rộn rã và cánh đồng lúa xanh ngút ngàn bao quanh vách núi đá.
}}

* {{xem
| tên=Đồi chè Long Cốc | tên khác=Long Coc Tea Hills
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Long Cốc | vĩ độ=21.1950 | kinh độ=105.1528 | chỉ đường=Cách phường Việt Trì khoảng 70 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Được ví như &quot;vịnh Hạ Long trên cạn vùng trung du&quot;, nơi đây tập hợp hàng trăm quả đồi chè tròn trịa tựa như những chiếc bát úp ngược khổng lồ. Sáng sớm vào mùa thu, sương mù lảng bảng phủ quanh thung lũng chè tạo nên khung cảnh nhiếp ảnh mê đắm.
}}

* {{xem
| tên=Khu nghỉ dưỡng Vùng núi Tam Đảo | tên khác=Tam Dao Hill Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4583 | kinh độ=105.6472 | chỉ đường=Độ cao trên 900 m so với mực nước biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Trạm nghỉ dưỡng khí hậu ôn đới mát mẻ 4 mùa trong 1 ngày do người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ 20. Nổi bật với Nhà thờ đá cổ kính, Tháp truyền hình, Cổng Trời và Quảng trường trung tâm mù sương.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Sơn | tên khác=Xuan Son National Park
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Đài | vĩ độ=21.1167 | kinh độ=104.9500 | chỉ đường=Cực Tây tỉnh Phú Thọ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tùy khu vực
| nội dung=Khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo với hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi nguyên sinh, hang Tiên, hang Cỏi và quần thể bản làng người Dao Tiền, người Mường gìn giữ nhiều phong tục tập quán cổ truyền.
}}

== Hoạt động ==
* '''Thưởng thức Di sản Hát Xoan Phú Thọ:''' Ghé thăm các phường Xoan gốc cổ truyền như Miếu Lãi Lèn (phường Vân Phú), Đình An Thái hay Đình Thét để lắng nghe làn điệu dân ca nghi lễ thờ cúng Hùng Vương độc nhất vô nhị.
* '''Chèo thuyền kayak và du thuyền ngắm lòng hồ sông Đà:''' Xuất bến từ xã Thung Nai lướt trên mặt nước trong xanh phẳng lặng, ngắm nhìn núi non trùng điệp bao bọc hồ Hòa Bình.
* '''Săn mây tại Đèo Thung Khe (Đèo Đá Trắng):''' Dừng chân ở đỉnh đèo ngắm những triền đá vôi trắng xóa tựa như phủ tuyết và thưởng thức ngô nướng, cơm lam ấm nồng giữa làn mây bay.
* '''Tắm khoáng nóng Thanh Thủy:''' Thư giãn cơ thể trong nguồn nước khoáng nóng giàu vi chất radon thiên nhiên tại các khu nghỉ dưỡng dọc bờ sông Đà thuộc xã Thanh Thủy.

== Mua sắm ==
Vùng đất trung du và đại ngàn sở hữu phong phú các sản vật nông nghiệp nức tiếng và đồ thủ công tinh tế.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè búp Tân Cương - Long Cốc &amp; Chè shan tuyết:''' Búp chè xanh tươi non sao khô giữ nguyên hương thơm cốm và vị chát ngọt sâu lắng tại xã Long Cốc.
* '''Bưởi Đoan Hùng:''' Giống bưởi quý tiến vua với tép mọng nước, tôm ráo múi, vị ngọt thanh mát không he đắng tại xã Bằng Luân và xã Đoan Hùng.
* '''Thịt chua Thanh Sơn:''' Thịt lợn tươi thái mỏng trộn cùng thính ngô nương lên men tự nhiên, gói trong ống nứa hoặc lá ổi, ăn ghém cùng lá sung, đinh lăng giòn sần sật tại xã Thanh Sơn.
* '''Cam Cao Phong &amp; Mía tím:''' Cam sành, cam lòng vàng mọng nước ngọt đậm hái từ các triền đồi đất đỏ tại xã Cao Phong và xã Mường Thàng.
* '''Vải thổ cẩm Mai Châu &amp; Mật ong rừng tự nhiên:''' Khăn choàng, túi xách thổ cẩm dệt tay tinh xảo cùng mật ong hoa rừng nguyên chất tại xã Mai Châu.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Trung tâm Việt Trì (phường Việt Trì):''' Khu chợ thương mại đầu mối lớn bày bán đủ sản vật đất Tổ và nông sản vùng trung du.
* '''Chợ Phố Bờ (phường Hòa Bình):''' Nổi tiếng với các loại cá sông Đà tươi sống như cá lăng, cá chiên, cá ngạnh.
* '''Chợ phiên Mai Châu:''' Họp sáng Chủ nhật hàng tuần tại xã Mai Châu, nơi đồng bào Thái, Mường diện váy áo rực rỡ xuống chợ trao đổi thổ cẩm và nông cụ.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Phú Thọ là sự hòa quyện giữa phong vị mộc mạc của cư dân lúa nước châu thổ sông Hồng và vị ngọt đậm nồng đượm của núi rừng Tây Bắc.

Các món ngon trứ danh nhất định phải thử:
* '''Cá lăng &amp; Cá chiên sông Đà:''' Thịt cá săn chắc béo ngậy được chế biến thành món nướng than hoa ướp riềng mẻ, cá om chuối đậu hoặc lòng cá xào thì là.
* '''Cơm lam ống nứa &amp; Gà đồi nướng mắc khén:''' Gạo nếp nương nướng chín dẻo quánh trong ống tre tươi, chấm cùng muối vừng thơm phức ăn kèm gà thả đồi nướng than giòn da.
* '''Bánh tai Phú Thọ:''' Món bánh bột gạo tẻ dẻo dai nhân thịt lợn mộc nhĩ hành phi thơm lừng nắn hình chiếc tai độc đáo, ăn nóng vào bữa sáng.
* '''Lợn mán thui rơm &amp; Cỗ lá người Mường:''' Thịt lợn bản cắp nách thui rơm vàng ruộm, lòng dồi thơm ngọt bày trang trọng trên mẹt lót lá chuối tươi tại các vùng xã Mường Bi, xã Mường Vang.
* '''Rau sắn chua nấu cá suối:''' Búp lá sắn non muối chua om nhừ cùng cá suối hoặc chân giò, vị bùi bùi chua dịu đậm chất hương đồng gió nội.

=== Nhà hàng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Cá Sông Hạc Trì | trang web= | email=
| địa chỉ=phường Việt Trì | vĩ độ=21.3120 | kinh độ=105.4180 | chỉ đường=Gần ngã ba sông Hạc Trì
| điện thoại=+84 210 3848 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực sông nước nổi danh với các món cá lăng, cá ngạnh, cá chép giòn tươi sống bắt trực tiếp từ nơi hội tụ của ba dòng sông.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hợp Thủy Mai Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=105.0820 | chỉ đường=Đầu lối vào Bản Lác
| điện thoại=+84 988 567 890 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 22:00 | giá=80.000 - 200.000 VNĐ
| nội dung=Chuyên phục vụ cỗ lá người Mường, gà đồi nướng mắc khén, xôi nếp nương bảy màu và măng rừng luộc chấm chẩm chéo.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu cần Mường Bi:''' Men rượu ủ từ vỏ cây rừng và gạo nếp nương trong chum sành tại xã Mường Bi, hương thơm nồng say được uống chung qua những chiếc cần trúc dài trong các dịp hội bản.
* '''Rượu men lá Tam Đảo:''' Rượu thảo mộc êm dịu cất bằng phương pháp thủ công cổ truyền tại xã Tam Đảo.
* '''Trà đinh thượng hạng Long Cốc:''' Thức uống tao nhã ngọt sâu lắng ngắm hoàng hôn buông trên đồi chè xã Long Cốc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Mai Chau.jpg|nhỏ|Khu nghỉ dưỡng giữa thung lũng lúa ở xã Mai Châu]]

Hệ thống lưu trú ở Phú Thọ phát triển phong phú từ các resort sinh thái cao cấp, khách sạn 5 sao đô thị đến chuỗi homestay nhà sàn mộc mạc.

=== Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng ===
* {{ngủ
| tên=Mai Chau Ecolodge | trang web=https://maichau.ecolodge.asia | email=
| địa chỉ=Bản Nà Thia, xã Mai Hạ | vĩ độ=20.6550 | kinh độ=105.0780 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đồi Pom Pù
| điện thoại=+84 218 3819 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái xây dựng theo phong cách nhà sàn truyền thống của người Thái, sở hữu hồ bơi ngoài trời nhìn thẳng ra thung lũng lúa Mai Châu ngát hương.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Phú Thọ | trang web=https://luxuryphutho.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Lô CC17, Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì | vĩ độ=21.3250 | kinh độ=105.3950 | chỉ đường=Trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 210 3636 666 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao hiện đại bậc nhất vùng trung du với hồ bơi trong nhà, dịch vụ spa, phòng tập gym và hệ thống nhà hàng hội nghị tiêu chuẩn.
}}

* {{ngủ
| tên=Venus Hotel Tam Đảo | trang web=https://venushotel.vn | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4590 | kinh độ=105.6450 | chỉ đường=Trung tâm thị trấn sương mù cũ
| điện thoại=+84 211 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao mang phong cách kiến trúc châu Âu cổ điển, sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm ngắm biển mây Tam Đảo bồng bềnh.
}}

=== Homestay &amp; Nhà nghỉ bản địa ===
* {{ngủ
| tên=Bản Lác Homestay Truyền thống | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Lác, xã Mai Châu | vĩ độ=20.6665 | kinh độ=105.0830 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 975 123 456 | điện thoại miễn cước=
| giá=100.000 - 300.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà sàn gỗ sạch sẽ, không gian quây quần ấm cúng, phục vụ các món ăn dân tộc và tổ chức giao lưu múa xòe, đốt lửa trại ban đêm.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn đường đèo dốc &amp; Sương mù ===
* Tuyến đường dốc lên đỉnh núi xã Tam Đảo và cung đường đèo Thung Khe (Quốc lộ 6) thường xuyên có sương mù dày đặc che khuất tầm nhìn vào buổi sớm và ban đêm. Du khách điều khiển xe máy hoặc ô tô cần kiểm tra kỹ hệ thống phanh, bật đèn sương mù và giữ tốc độ ổn định.

=== Lễ hội đông người &amp; Du lịch sông nước ===
* Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch, lượng người về Đền Hùng (xã Hy Cương) rất đông. Bạn nên chuẩn bị giày bệt nhẹ êm chân, mang nước uống và bảo quản cẩn thận đồ dùng cá nhân, ví tiền, điện thoại.
* Khi tham gia các chuyến tàu du lịch tham quan lòng hồ Hòa Bình xuất phát từ xã Thung Nai, du khách luôn phải mặc áo phao theo quy định an toàn hàng hải.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Thủ đô ngàn năm văn hiến nằm sát cạnh với vô vàn di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh (chỉ khoảng 45 phút lái xe theo đường cao tốc).
* [[Sơn La]]: Ngược Quốc lộ 6 về phía Tây để khám phá cao nguyên chè [[Mộc Châu]] xanh ngát và những thác nước hùng vĩ.
* [[Tuyên Quang]]: Đi ngược dòng sông Lô theo Quốc lộ 2 để đến với Khu di tích lịch sử Tân Trào và hồ sinh thái Na Hang kỳ vĩ.
* [[Lào Cai]]: Men theo trục cao tốc Nội Bài - Lào Cai hướng về miền danh thắng ruộng bậc thang [[Mù Cang Chải]].

{{geo|21.3167|105.4000}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Phú Thọ}}</text>
      <sha1>pcjmevlvilve37k633dercgi133zc98</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123348</id>
      <parentid>123347</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng */</comment>
      <origin>123348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24821" sha1="bj00blo3eh757z3x5qffssk4xfskxgi" xml:space="preserve">{{pagebanner|Đền Hùng, đền Thượng.jpg|caption=Đền Thượng}}

{{quickbarprovince
| image=Đền Hùng.JPG
| imagewidth=250px
| caption=Cổng chính dẫn lên Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng
| location=Phu Tho in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=9.491,5 km²
| population=3.650.000 người (ước tính)
| population density=384 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng San Dìu]]
| religion=[[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], [[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]]
| ethnic group=Người Kinh, người Mường, người Dao, người San Dìu, người Thái
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Đông Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Việt Trì
| years active=Thời đại Hùng Vương dựng nước Văn Lang / Thời kỳ hợp nhất Vĩnh Phú - Hòa Bình
| administrative division=Mô hình chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp về 148 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 133 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (210 / 211 / 218)
| website=[https://phutho.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ]
}}

'''Phú Thọ''' là tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]], nơi cội nguồn dân tộc và cái nôi của nền văn minh sông Hồng. Sau quá trình sáp nhập và tinh gọn địa giới hành chính, Phú Thọ bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên – văn hóa rộng lớn của 3 tỉnh trước đây (gồm Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình), trải dài từ dãy [[Dãy Tam Đảo|Tam Đảo]] mây phủ phía Đông qua thung lũng [[Sông Hồng]], [[Sông Đà]], [[Sông Lô]] trù phú đến thung lũng [[Mai Châu]] và những nếp nhà sàn xứ Mường ở phía Nam. Vùng đất này sở hữu hai Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là [[Hát Xoan]] và [[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], cùng cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ từ đồi chè [[Long Cốc]], Vườn quốc gia [[Xuân Sơn]] đến hồ thủy điện [[Hồ Hòa Bình|Hòa Bình]].

== Giới thiệu ==
Lịch sử vùng đất Phú Thọ gắn liền với thời kỳ khởi dựng nhà nước Văn Lang đầu tiên trong lịch sử dân tộc dưới thời các Vua Hùng, với kinh đô đóng tại Phong Châu. Nơi đây đồng thời là chiếc nôi của nền Văn hóa Đông Sơn rực rỡ bên dòng sông Thao và nền Văn hóa Hòa Bình cổ đại thời kỳ đồ đá. Trải qua các thời kỳ hợp nhất lịch sử như tỉnh Vĩnh Phú xưa, dải đất này ngày nay trở thành một chỉnh thể không gian thống nhất, kết nối liền mạch từ vùng đất Tổ thiêng liêng sang không gian danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo và các mường cổ nghìn năm của người Mường (Mường Bi, Mường Vang, Mường Thàng, Mường Động).

Về địa hình, Phú Thọ mang đặc trưng chuyển tiếp rõ nét từ vùng núi cao Tây Bắc xuống đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Phía Bắc và Tây Bắc là các dãy núi đá vôi karst nguyên sơ, rừng già nhiệt đới tại xã Xuân Đài; phía Đông là dãy núi Tam Đảo hùng vĩ với khí hậu nghỉ dưỡng quanh năm mát mẻ; phía Nam là lòng hồ Hòa Bình mênh mông với hàng trăm đảo đá vôi nhấp nhô trên mặt nước biếc. Tỉnh áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều hành trực tiếp từ cấp tỉnh tới 148 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 133 xã), không duy trì các cấp trung gian như huyện, thị xã hay thành phố.

=== Khí hậu ===
Khí hậu Phú Thọ mang đặc tính cận nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hóa độ cao rõ rệt giữa vùng núi cao nghỉ dưỡng (xã Tam Đảo, xã Mai Châu, đèo Đá Trắng) và vùng trung du đồi bát úp.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời mát mẻ, thỉnh thoảng có mưa phùn xuân nhẹ hạt. Đây là mùa lễ hội cội nguồn lớn nhất cả nước với điểm nhấn là Đại lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch tại xã Hy Cương) và Lễ hội Tây Thiên (xã Đại Đình).
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết ban ngày ấm nóng, mưa nhiều; tuy nhiên các vùng núi cao như xã Tam Đảo hay lòng hồ Hòa Bình luôn duy trì không khí mát mẻ, là điểm đến tránh nóng lý tưởng.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 11): Khí hậu mát lành, nắng vàng hanh hao, biển mây xuất hiện dày đặc trên các đồi chè xã Long Cốc, đèo Thung Khe và thung lũng lúa xã Mai Châu vào mùa gặt.
* '''Mùa đông''' (tháng 12 đến tháng 1 năm sau): Thời tiết lạnh khô, nhiệt độ vùng núi cao có thể xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Phú Thọ
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 24 (75) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 20 (0.8) || 25 (1.0) || 45 (1.8) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 330 (13.0) || 220 (8.7) || 130 (5.1) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.755 (69.1)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Đường_cao_tốc_Hà_Nội-Lào_Cai,_đoạn_Vĩnh_Yên.jpg|nhỏ|Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi qua địa phận tỉnh Phú Thọ]]

Nằm sát cạnh thủ đô [[Hà Nội]], hệ thống hạ tầng giao thông kết nối tới Phú Thọ cực kỳ phát triển với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt đồng bộ.

=== Bằng máy bay ===
Phú Thọ nằm tiếp giáp ngay [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] (chỉ cách ranh giới tỉnh chừng 15 km về phía Đông). Du khách phương xa bay tới Nội Bài có thể dễ dàng bắt xe ô tô, taxi hoặc xe khách đi thẳng đến các xã, phường của Phú Thọ trong vòng 20 - 45 phút.

=== Bằng ô-tô &amp; Đường cao tốc ===
* '''Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai (CT05):''' Tuyến huyết mạch đi xuyên qua phường Phúc Yên, phường Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc, phường Việt Trì và xã Phù Ninh, rút ngắn thời gian chạy xe từ Hà Nội về trung tâm phường Việt Trì chỉ còn khoảng 45 phút.
* '''Tuyến Đại lộ Thăng Long - Cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình:''' Kết nối nhanh chóng từ trung tâm Hà Nội đến phường Hòa Bình và phường Kỳ Sơn chỉ trong khoảng 1 giờ di chuyển.
* '''Xe khách &amp; Limousine:''' Hoạt động liên tục mỗi 30 phút từ các bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát và trả khách tận nơi tại các phường trung tâm.

=== Bằng tàu hỏa ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai chạy dọc thung lũng sông Hồng:
* '''Ga Việt Trì''' (phường Thanh Miếu): Đón các chuyến tàu khách liên tỉnh chạy tuyến phía Bắc.
* '''Ga Vĩnh Yên''' (phường Vĩnh Yên): Phục vụ đón trả khách khu vực đô thị công nghiệp phía Đông tỉnh.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Hồ_thủy_điện_Hòa_Bình.jpg|nhỏ|Lòng hồ Hòa Bình]]

* '''Tàu thuyền lòng hồ:''' Phương tiện chính để tham quan vùng lòng hồ thủy điện sông Đà, xuất phát từ Cảng du lịch Thung Nai (xã Thung Nai) hoặc Cảng Bích Hạ đi Đền Bà Chúa Thác Bờ, động Thác Bờ và các đảo sinh thái.
* '''Cáp treo danh thắng:''' Hệ thống cáp treo hiện đại phục vụ du khách vãn cảnh tại Quần thể Danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình) nối từ chân núi lên đền Thượng.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn lý tưởng cho các cung đường phượt ngắm cảnh đẹp như đèo Thung Khe (đèo Đá Trắng), dốc Cun, cung đường đồi chè xã Long Cốc hay đường ven sông Đà. Giá thuê xe dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:''' Hoạt động rộng khắp tại các phường trung tâm như Việt Trì, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Hòa Bình:
  * Taxi Mai Linh: ☎ +84 210 3688 688
  * Taxi Thịnh Hưng: ☎ +84 210 3595 595

== Tham quan ==
{{mapframe}}

=== Di tích Lịch sử Cội nguồn &amp; Danh thắng Tâm linh ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng | tên khác=Hung Kings Temple Complex
| trang web=http://khuditichdenhung.pgdphutho.edu.vn | email=
| địa chỉ=Núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương | vĩ độ=21.3969 | kinh độ=105.3283 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Việt Trì khoảng 10 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 hàng ngày | giá=Miễn phí (vé xe điện và bảo tàng tính riêng)
| nội dung=Trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quần thể gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Vua Hùng, Đền Giếng và Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân ngự trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng &amp; Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên | tên khác=Tay Thien Scenic Relic
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đại Đình | vĩ độ=21.4633 | kinh độ=105.5867 | chỉ đường=Sườn núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 | giá=Miễn phí (vé cáp treo: 240.000 VNĐ khứ hồi)
| nội dung=Một trong những cái nôi của Phật giáo Việt Nam, nơi giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên (Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu) và Thiền phái Trúc Lâm. Cảnh quan gồm đền Thỏng, đền Thượng, suối Vàng, thác Bạc và đại bảo tháp Mandala Tây Thiên tráng lệ theo phong cách Phật giáo Kim Cương Thừa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Đền Chúa Thác Bờ &amp; Động Thác Bờ | tên khác=Thac Bo Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thung Nai và phường Thống Nhất | vĩ độ=20.7850 | kinh độ=105.2150 | chỉ đường=Di chuyển bằng thuyền trên lòng hồ Hòa Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Điểm đến tâm linh nổi tiếng thờ hai bà chúa cai quản thác ghềnh sông Đà thời Lê. Động Thác Bờ sở hữu hệ thống thạch nhũ lung linh kỳ ảo, cửa động mở ra mặt hồ xanh biếc phẳng lặng như gương.
}}

* {{xem
| tên=Tháp Bình Sơn &amp; Chùa Vĩnh Khánh | tên khác=Binh Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Sơn | vĩ độ=21.3917 | kinh độ=105.4722 | chỉ đường=Bên dòng sông Lô
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Tuyệt tác kiến trúc tháp gạch nung cổ thời Trần còn nguyên vẹn nhất Việt Nam. Tháp cao 11 tầng, trang trí các hoa văn đất nung tinh xảo như rồng cuộn, hoa cúc, cánh sen biểu trưng cho nghệ thuật Phật giáo thời Trần.
}}


=== Thắng cảnh Thiên nhiên &amp; Bản làng Du lịch ===
* {{xem
| tên=Thung lũng Bản Lác &amp; Bản Pom Coọng | tên khác=Mai Chau Valley
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6667 | kinh độ=105.0833 | chỉ đường=Dưới chân đèo Thung Khe
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan
| nội dung=Bản làng du lịch cộng đồng lâu đời của đồng bào người Thái trắng. Không gian làng bản yên ả với những nếp nhà sàn gỗ mái lá gồi truyền thống, các khung cửi dệt thổ cẩm rộn rã và cánh đồng lúa xanh ngút ngàn bao quanh vách núi đá.
}}

* {{xem
| tên=Đồi chè Long Cốc | tên khác=Long Coc Tea Hills
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Long Cốc | vĩ độ=21.1950 | kinh độ=105.1528 | chỉ đường=Cách phường Việt Trì khoảng 70 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Được ví như &quot;vịnh Hạ Long trên cạn vùng trung du&quot;, nơi đây tập hợp hàng trăm quả đồi chè tròn trịa tựa như những chiếc bát úp ngược khổng lồ. Sáng sớm vào mùa thu, sương mù lảng bảng phủ quanh thung lũng chè tạo nên khung cảnh nhiếp ảnh mê đắm.
}}

* {{xem
| tên=Khu nghỉ dưỡng Vùng núi Tam Đảo | tên khác=Tam Dao Hill Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4583 | kinh độ=105.6472 | chỉ đường=Độ cao trên 900 m so với mực nước biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Trạm nghỉ dưỡng khí hậu ôn đới mát mẻ 4 mùa trong 1 ngày do người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ 20. Nổi bật với Nhà thờ đá cổ kính, Tháp truyền hình, Cổng Trời và Quảng trường trung tâm mù sương.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Sơn | tên khác=Xuan Son National Park
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Đài | vĩ độ=21.1167 | kinh độ=104.9500 | chỉ đường=Cực Tây tỉnh Phú Thọ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tùy khu vực
| nội dung=Khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo với hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi nguyên sinh, hang Tiên, hang Cỏi và quần thể bản làng người Dao Tiền, người Mường gìn giữ nhiều phong tục tập quán cổ truyền.
}}

== Hoạt động ==
* '''Thưởng thức Di sản Hát Xoan Phú Thọ:''' Ghé thăm các phường Xoan gốc cổ truyền như Miếu Lãi Lèn (phường Vân Phú), Đình An Thái hay Đình Thét để lắng nghe làn điệu dân ca nghi lễ thờ cúng Hùng Vương độc nhất vô nhị.
* '''Chèo thuyền kayak và du thuyền ngắm lòng hồ sông Đà:''' Xuất bến từ xã Thung Nai lướt trên mặt nước trong xanh phẳng lặng, ngắm nhìn núi non trùng điệp bao bọc hồ Hòa Bình.
* '''Săn mây tại Đèo Thung Khe (Đèo Đá Trắng):''' Dừng chân ở đỉnh đèo ngắm những triền đá vôi trắng xóa tựa như phủ tuyết và thưởng thức ngô nướng, cơm lam ấm nồng giữa làn mây bay.
* '''Tắm khoáng nóng Thanh Thủy:''' Thư giãn cơ thể trong nguồn nước khoáng nóng giàu vi chất radon thiên nhiên tại các khu nghỉ dưỡng dọc bờ sông Đà thuộc xã Thanh Thủy.

== Mua sắm ==
Vùng đất trung du và đại ngàn sở hữu phong phú các sản vật nông nghiệp nức tiếng và đồ thủ công tinh tế.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè búp Tân Cương - Long Cốc &amp; Chè shan tuyết:''' Búp chè xanh tươi non sao khô giữ nguyên hương thơm cốm và vị chát ngọt sâu lắng tại xã Long Cốc.
* '''Bưởi Đoan Hùng:''' Giống bưởi quý tiến vua với tép mọng nước, tôm ráo múi, vị ngọt thanh mát không he đắng tại xã Bằng Luân và xã Đoan Hùng.
* '''Thịt chua Thanh Sơn:''' Thịt lợn tươi thái mỏng trộn cùng thính ngô nương lên men tự nhiên, gói trong ống nứa hoặc lá ổi, ăn ghém cùng lá sung, đinh lăng giòn sần sật tại xã Thanh Sơn.
* '''Cam Cao Phong &amp; Mía tím:''' Cam sành, cam lòng vàng mọng nước ngọt đậm hái từ các triền đồi đất đỏ tại xã Cao Phong và xã Mường Thàng.
* '''Vải thổ cẩm Mai Châu &amp; Mật ong rừng tự nhiên:''' Khăn choàng, túi xách thổ cẩm dệt tay tinh xảo cùng mật ong hoa rừng nguyên chất tại xã Mai Châu.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Trung tâm Việt Trì (phường Việt Trì):''' Khu chợ thương mại đầu mối lớn bày bán đủ sản vật đất Tổ và nông sản vùng trung du.
* '''Chợ Phố Bờ (phường Hòa Bình):''' Nổi tiếng với các loại cá sông Đà tươi sống như cá lăng, cá chiên, cá ngạnh.
* '''Chợ phiên Mai Châu:''' Họp sáng Chủ nhật hàng tuần tại xã Mai Châu, nơi đồng bào Thái, Mường diện váy áo rực rỡ xuống chợ trao đổi thổ cẩm và nông cụ.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Phú Thọ là sự hòa quyện giữa phong vị mộc mạc của cư dân lúa nước châu thổ sông Hồng và vị ngọt đậm nồng đượm của núi rừng Tây Bắc.

Các món ngon trứ danh nhất định phải thử:
* '''Cá lăng &amp; Cá chiên sông Đà:''' Thịt cá săn chắc béo ngậy được chế biến thành món nướng than hoa ướp riềng mẻ, cá om chuối đậu hoặc lòng cá xào thì là.
* '''Cơm lam ống nứa &amp; Gà đồi nướng mắc khén:''' Gạo nếp nương nướng chín dẻo quánh trong ống tre tươi, chấm cùng muối vừng thơm phức ăn kèm gà thả đồi nướng than giòn da.
* '''Bánh tai Phú Thọ:''' Món bánh bột gạo tẻ dẻo dai nhân thịt lợn mộc nhĩ hành phi thơm lừng nắn hình chiếc tai độc đáo, ăn nóng vào bữa sáng.
* '''Lợn mán thui rơm &amp; Cỗ lá người Mường:''' Thịt lợn bản cắp nách thui rơm vàng ruộm, lòng dồi thơm ngọt bày trang trọng trên mẹt lót lá chuối tươi tại các vùng xã Mường Bi, xã Mường Vang.
* '''Rau sắn chua nấu cá suối:''' Búp lá sắn non muối chua om nhừ cùng cá suối hoặc chân giò, vị bùi bùi chua dịu đậm chất hương đồng gió nội.

=== Nhà hàng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Cá Sông Hạc Trì | trang web= | email=
| địa chỉ=phường Việt Trì | vĩ độ=21.3120 | kinh độ=105.4180 | chỉ đường=Gần ngã ba sông Hạc Trì
| điện thoại=+84 210 3848 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực sông nước nổi danh với các món cá lăng, cá ngạnh, cá chép giòn tươi sống bắt trực tiếp từ nơi hội tụ của ba dòng sông.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hợp Thủy Mai Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=105.0820 | chỉ đường=Đầu lối vào Bản Lác
| điện thoại=+84 988 567 890 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 22:00 | giá=80.000 - 200.000 VNĐ
| nội dung=Chuyên phục vụ cỗ lá người Mường, gà đồi nướng mắc khén, xôi nếp nương bảy màu và măng rừng luộc chấm chẩm chéo.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu cần Mường Bi:''' Men rượu ủ từ vỏ cây rừng và gạo nếp nương trong chum sành tại xã Mường Bi, hương thơm nồng say được uống chung qua những chiếc cần trúc dài trong các dịp hội bản.
* '''Rượu men lá Tam Đảo:''' Rượu thảo mộc êm dịu cất bằng phương pháp thủ công cổ truyền tại xã Tam Đảo.
* '''Trà đinh thượng hạng Long Cốc:''' Thức uống tao nhã ngọt sâu lắng ngắm hoàng hôn buông trên đồi chè xã Long Cốc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Mai Chau.jpg|nhỏ|Khu nghỉ dưỡng giữa thung lũng lúa ở xã Mai Châu]]

Hệ thống lưu trú ở Phú Thọ phát triển phong phú từ các resort sinh thái cao cấp, khách sạn 5 sao đô thị đến chuỗi homestay nhà sàn mộc mạc.

=== Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng ===
* {{ngủ
| tên=Mai Chau Ecolodge | trang web=https://maichau.ecolodge.asia | email=
| địa chỉ=Bản Nà Thia, xã Mai Hạ | vĩ độ=20.6550 | kinh độ=105.0780 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đồi Pom Pù
| điện thoại=+84 218 3819 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái xây dựng theo phong cách nhà sàn truyền thống của người Thái, hồ bơi ngoài trời.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Phú Thọ | trang web=https://luxuryphutho.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Lô CC17, Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì | vĩ độ=21.3250 | kinh độ=105.3950 | chỉ đường=Trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 210 3636 666 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao với hồ bơi trong nhà, dịch vụ spa, phòng tập gym và hệ thống nhà hàng hội nghị.
}}

* {{ngủ
| tên=Venus Hotel Tam Đảo | trang web=https://venushotel.vn | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4590 | kinh độ=105.6450 | chỉ đường=Trung tâm thị trấn sương mù cũ
| điện thoại=+84 211 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao mang phong cách kiến trúc châu Âu cổ điển, sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm ngắm biển mây Tam Đảo bồng bềnh.
}}

=== Homestay &amp; Nhà nghỉ bản địa ===
* {{ngủ
| tên=Bản Lác Homestay Truyền thống | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Lác, xã Mai Châu | vĩ độ=20.6665 | kinh độ=105.0830 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 975 123 456 | điện thoại miễn cước=
| giá=100.000 - 300.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà sàn gỗ sạch sẽ, không gian quây quần ấm cúng, phục vụ các món ăn dân tộc và tổ chức giao lưu múa xòe, đốt lửa trại ban đêm.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn đường đèo dốc &amp; Sương mù ===
* Tuyến đường dốc lên đỉnh núi xã Tam Đảo và cung đường đèo Thung Khe (Quốc lộ 6) thường xuyên có sương mù dày đặc che khuất tầm nhìn vào buổi sớm và ban đêm. Du khách điều khiển xe máy hoặc ô tô cần kiểm tra kỹ hệ thống phanh, bật đèn sương mù và giữ tốc độ ổn định.

=== Lễ hội đông người &amp; Du lịch sông nước ===
* Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch, lượng người về Đền Hùng (xã Hy Cương) rất đông. Bạn nên chuẩn bị giày bệt nhẹ êm chân, mang nước uống và bảo quản cẩn thận đồ dùng cá nhân, ví tiền, điện thoại.
* Khi tham gia các chuyến tàu du lịch tham quan lòng hồ Hòa Bình xuất phát từ xã Thung Nai, du khách luôn phải mặc áo phao theo quy định an toàn hàng hải.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Thủ đô ngàn năm văn hiến nằm sát cạnh với vô vàn di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh (chỉ khoảng 45 phút lái xe theo đường cao tốc).
* [[Sơn La]]: Ngược Quốc lộ 6 về phía Tây để khám phá cao nguyên chè [[Mộc Châu]] xanh ngát và những thác nước hùng vĩ.
* [[Tuyên Quang]]: Đi ngược dòng sông Lô theo Quốc lộ 2 để đến với Khu di tích lịch sử Tân Trào và hồ sinh thái Na Hang kỳ vĩ.
* [[Lào Cai]]: Men theo trục cao tốc Nội Bài - Lào Cai hướng về miền danh thắng ruộng bậc thang [[Mù Cang Chải]].

{{geo|21.3167|105.4000}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Phú Thọ}}</text>
      <sha1>bj00blo3eh757z3x5qffssk4xfskxgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123349</id>
      <parentid>123348</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:11:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng */</comment>
      <origin>123349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24748" sha1="btwyxv8b01dqj92djra0gzicfoh267l" xml:space="preserve">{{pagebanner|Đền Hùng, đền Thượng.jpg|caption=Đền Thượng}}

{{quickbarprovince
| image=Đền Hùng.JPG
| imagewidth=250px
| caption=Cổng chính dẫn lên Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng
| location=Phu Tho in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=9.491,5 km²
| population=3.650.000 người (ước tính)
| population density=384 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng San Dìu]]
| religion=[[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], [[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]]
| ethnic group=Người Kinh, người Mường, người Dao, người San Dìu, người Thái
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Đông Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Việt Trì
| years active=Thời đại Hùng Vương dựng nước Văn Lang / Thời kỳ hợp nhất Vĩnh Phú - Hòa Bình
| administrative division=Mô hình chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp về 148 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 133 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (210 / 211 / 218)
| website=[https://phutho.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ]
}}

'''Phú Thọ''' là tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]], nơi cội nguồn dân tộc và cái nôi của nền văn minh sông Hồng. Sau quá trình sáp nhập và tinh gọn địa giới hành chính, Phú Thọ bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên – văn hóa rộng lớn của 3 tỉnh trước đây (gồm Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình), trải dài từ dãy [[Dãy Tam Đảo|Tam Đảo]] mây phủ phía Đông qua thung lũng [[Sông Hồng]], [[Sông Đà]], [[Sông Lô]] trù phú đến thung lũng [[Mai Châu]] và những nếp nhà sàn xứ Mường ở phía Nam. Vùng đất này sở hữu hai Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là [[Hát Xoan]] và [[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], cùng cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ từ đồi chè [[Long Cốc]], Vườn quốc gia [[Xuân Sơn]] đến hồ thủy điện [[Hồ Hòa Bình|Hòa Bình]].

== Giới thiệu ==
Lịch sử vùng đất Phú Thọ gắn liền với thời kỳ khởi dựng nhà nước Văn Lang đầu tiên trong lịch sử dân tộc dưới thời các Vua Hùng, với kinh đô đóng tại Phong Châu. Nơi đây đồng thời là chiếc nôi của nền Văn hóa Đông Sơn rực rỡ bên dòng sông Thao và nền Văn hóa Hòa Bình cổ đại thời kỳ đồ đá. Trải qua các thời kỳ hợp nhất lịch sử như tỉnh Vĩnh Phú xưa, dải đất này ngày nay trở thành một chỉnh thể không gian thống nhất, kết nối liền mạch từ vùng đất Tổ thiêng liêng sang không gian danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo và các mường cổ nghìn năm của người Mường (Mường Bi, Mường Vang, Mường Thàng, Mường Động).

Về địa hình, Phú Thọ mang đặc trưng chuyển tiếp rõ nét từ vùng núi cao Tây Bắc xuống đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Phía Bắc và Tây Bắc là các dãy núi đá vôi karst nguyên sơ, rừng già nhiệt đới tại xã Xuân Đài; phía Đông là dãy núi Tam Đảo hùng vĩ với khí hậu nghỉ dưỡng quanh năm mát mẻ; phía Nam là lòng hồ Hòa Bình mênh mông với hàng trăm đảo đá vôi nhấp nhô trên mặt nước biếc. Tỉnh áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều hành trực tiếp từ cấp tỉnh tới 148 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 133 xã), không duy trì các cấp trung gian như huyện, thị xã hay thành phố.

=== Khí hậu ===
Khí hậu Phú Thọ mang đặc tính cận nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hóa độ cao rõ rệt giữa vùng núi cao nghỉ dưỡng (xã Tam Đảo, xã Mai Châu, đèo Đá Trắng) và vùng trung du đồi bát úp.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời mát mẻ, thỉnh thoảng có mưa phùn xuân nhẹ hạt. Đây là mùa lễ hội cội nguồn lớn nhất cả nước với điểm nhấn là Đại lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch tại xã Hy Cương) và Lễ hội Tây Thiên (xã Đại Đình).
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết ban ngày ấm nóng, mưa nhiều; tuy nhiên các vùng núi cao như xã Tam Đảo hay lòng hồ Hòa Bình luôn duy trì không khí mát mẻ, là điểm đến tránh nóng lý tưởng.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 11): Khí hậu mát lành, nắng vàng hanh hao, biển mây xuất hiện dày đặc trên các đồi chè xã Long Cốc, đèo Thung Khe và thung lũng lúa xã Mai Châu vào mùa gặt.
* '''Mùa đông''' (tháng 12 đến tháng 1 năm sau): Thời tiết lạnh khô, nhiệt độ vùng núi cao có thể xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Phú Thọ
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 24 (75) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 20 (0.8) || 25 (1.0) || 45 (1.8) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 330 (13.0) || 220 (8.7) || 130 (5.1) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.755 (69.1)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Đường_cao_tốc_Hà_Nội-Lào_Cai,_đoạn_Vĩnh_Yên.jpg|nhỏ|Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi qua địa phận tỉnh Phú Thọ]]

Nằm sát cạnh thủ đô [[Hà Nội]], hệ thống hạ tầng giao thông kết nối tới Phú Thọ cực kỳ phát triển với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt đồng bộ.

=== Bằng máy bay ===
Phú Thọ nằm tiếp giáp ngay [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] (chỉ cách ranh giới tỉnh chừng 15 km về phía Đông). Du khách phương xa bay tới Nội Bài có thể dễ dàng bắt xe ô tô, taxi hoặc xe khách đi thẳng đến các xã, phường của Phú Thọ trong vòng 20 - 45 phút.

=== Bằng ô-tô &amp; Đường cao tốc ===
* '''Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai (CT05):''' Tuyến huyết mạch đi xuyên qua phường Phúc Yên, phường Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc, phường Việt Trì và xã Phù Ninh, rút ngắn thời gian chạy xe từ Hà Nội về trung tâm phường Việt Trì chỉ còn khoảng 45 phút.
* '''Tuyến Đại lộ Thăng Long - Cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình:''' Kết nối nhanh chóng từ trung tâm Hà Nội đến phường Hòa Bình và phường Kỳ Sơn chỉ trong khoảng 1 giờ di chuyển.
* '''Xe khách &amp; Limousine:''' Hoạt động liên tục mỗi 30 phút từ các bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát và trả khách tận nơi tại các phường trung tâm.

=== Bằng tàu hỏa ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai chạy dọc thung lũng sông Hồng:
* '''Ga Việt Trì''' (phường Thanh Miếu): Đón các chuyến tàu khách liên tỉnh chạy tuyến phía Bắc.
* '''Ga Vĩnh Yên''' (phường Vĩnh Yên): Phục vụ đón trả khách khu vực đô thị công nghiệp phía Đông tỉnh.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Hồ_thủy_điện_Hòa_Bình.jpg|nhỏ|Lòng hồ Hòa Bình]]

* '''Tàu thuyền lòng hồ:''' Phương tiện chính để tham quan vùng lòng hồ thủy điện sông Đà, xuất phát từ Cảng du lịch Thung Nai (xã Thung Nai) hoặc Cảng Bích Hạ đi Đền Bà Chúa Thác Bờ, động Thác Bờ và các đảo sinh thái.
* '''Cáp treo danh thắng:''' Hệ thống cáp treo hiện đại phục vụ du khách vãn cảnh tại Quần thể Danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình) nối từ chân núi lên đền Thượng.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn lý tưởng cho các cung đường phượt ngắm cảnh đẹp như đèo Thung Khe (đèo Đá Trắng), dốc Cun, cung đường đồi chè xã Long Cốc hay đường ven sông Đà. Giá thuê xe dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:''' Hoạt động rộng khắp tại các phường trung tâm như Việt Trì, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Hòa Bình:
  * Taxi Mai Linh: ☎ +84 210 3688 688
  * Taxi Thịnh Hưng: ☎ +84 210 3595 595

== Tham quan ==
{{mapframe}}

=== Di tích Lịch sử Cội nguồn &amp; Danh thắng Tâm linh ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng | tên khác=Hung Kings Temple Complex
| trang web=http://khuditichdenhung.pgdphutho.edu.vn | email=
| địa chỉ=Núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương | vĩ độ=21.3969 | kinh độ=105.3283 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Việt Trì khoảng 10 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 hàng ngày | giá=Miễn phí (vé xe điện và bảo tàng tính riêng)
| nội dung=Trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quần thể gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Vua Hùng, Đền Giếng và Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân ngự trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng &amp; Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên | tên khác=Tay Thien Scenic Relic
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đại Đình | vĩ độ=21.4633 | kinh độ=105.5867 | chỉ đường=Sườn núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 | giá=Miễn phí (vé cáp treo: 240.000 VNĐ khứ hồi)
| nội dung=Một trong những cái nôi của Phật giáo Việt Nam, nơi giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên (Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu) và Thiền phái Trúc Lâm. Cảnh quan gồm đền Thỏng, đền Thượng, suối Vàng, thác Bạc và đại bảo tháp Mandala Tây Thiên tráng lệ theo phong cách Phật giáo Kim Cương Thừa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Đền Chúa Thác Bờ &amp; Động Thác Bờ | tên khác=Thac Bo Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thung Nai và phường Thống Nhất | vĩ độ=20.7850 | kinh độ=105.2150 | chỉ đường=Di chuyển bằng thuyền trên lòng hồ Hòa Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Điểm đến tâm linh nổi tiếng thờ hai bà chúa cai quản thác ghềnh sông Đà thời Lê. Động Thác Bờ sở hữu hệ thống thạch nhũ lung linh kỳ ảo, cửa động mở ra mặt hồ xanh biếc phẳng lặng như gương.
}}

* {{xem
| tên=Tháp Bình Sơn &amp; Chùa Vĩnh Khánh | tên khác=Binh Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Sơn | vĩ độ=21.3917 | kinh độ=105.4722 | chỉ đường=Bên dòng sông Lô
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Tuyệt tác kiến trúc tháp gạch nung cổ thời Trần còn nguyên vẹn nhất Việt Nam. Tháp cao 11 tầng, trang trí các hoa văn đất nung tinh xảo như rồng cuộn, hoa cúc, cánh sen biểu trưng cho nghệ thuật Phật giáo thời Trần.
}}


=== Thắng cảnh Thiên nhiên &amp; Bản làng Du lịch ===
* {{xem
| tên=Thung lũng Bản Lác &amp; Bản Pom Coọng | tên khác=Mai Chau Valley
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6667 | kinh độ=105.0833 | chỉ đường=Dưới chân đèo Thung Khe
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan
| nội dung=Bản làng du lịch cộng đồng lâu đời của đồng bào người Thái trắng. Không gian làng bản yên ả với những nếp nhà sàn gỗ mái lá gồi truyền thống, các khung cửi dệt thổ cẩm rộn rã và cánh đồng lúa xanh ngút ngàn bao quanh vách núi đá.
}}

* {{xem
| tên=Đồi chè Long Cốc | tên khác=Long Coc Tea Hills
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Long Cốc | vĩ độ=21.1950 | kinh độ=105.1528 | chỉ đường=Cách phường Việt Trì khoảng 70 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Được ví như &quot;vịnh Hạ Long trên cạn vùng trung du&quot;, nơi đây tập hợp hàng trăm quả đồi chè tròn trịa tựa như những chiếc bát úp ngược khổng lồ. Sáng sớm vào mùa thu, sương mù lảng bảng phủ quanh thung lũng chè tạo nên khung cảnh nhiếp ảnh mê đắm.
}}

* {{xem
| tên=Khu nghỉ dưỡng Vùng núi Tam Đảo | tên khác=Tam Dao Hill Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4583 | kinh độ=105.6472 | chỉ đường=Độ cao trên 900 m so với mực nước biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Trạm nghỉ dưỡng khí hậu ôn đới mát mẻ 4 mùa trong 1 ngày do người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ 20. Nổi bật với Nhà thờ đá cổ kính, Tháp truyền hình, Cổng Trời và Quảng trường trung tâm mù sương.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Sơn | tên khác=Xuan Son National Park
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Đài | vĩ độ=21.1167 | kinh độ=104.9500 | chỉ đường=Cực Tây tỉnh Phú Thọ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tùy khu vực
| nội dung=Khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo với hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi nguyên sinh, hang Tiên, hang Cỏi và quần thể bản làng người Dao Tiền, người Mường gìn giữ nhiều phong tục tập quán cổ truyền.
}}

== Hoạt động ==
* '''Thưởng thức Di sản Hát Xoan Phú Thọ:''' Ghé thăm các phường Xoan gốc cổ truyền như Miếu Lãi Lèn (phường Vân Phú), Đình An Thái hay Đình Thét để lắng nghe làn điệu dân ca nghi lễ thờ cúng Hùng Vương độc nhất vô nhị.
* '''Chèo thuyền kayak và du thuyền ngắm lòng hồ sông Đà:''' Xuất bến từ xã Thung Nai lướt trên mặt nước trong xanh phẳng lặng, ngắm nhìn núi non trùng điệp bao bọc hồ Hòa Bình.
* '''Săn mây tại Đèo Thung Khe (Đèo Đá Trắng):''' Dừng chân ở đỉnh đèo ngắm những triền đá vôi trắng xóa tựa như phủ tuyết và thưởng thức ngô nướng, cơm lam ấm nồng giữa làn mây bay.
* '''Tắm khoáng nóng Thanh Thủy:''' Thư giãn cơ thể trong nguồn nước khoáng nóng giàu vi chất radon thiên nhiên tại các khu nghỉ dưỡng dọc bờ sông Đà thuộc xã Thanh Thủy.

== Mua sắm ==
Vùng đất trung du và đại ngàn sở hữu phong phú các sản vật nông nghiệp nức tiếng và đồ thủ công tinh tế.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè búp Tân Cương - Long Cốc &amp; Chè shan tuyết:''' Búp chè xanh tươi non sao khô giữ nguyên hương thơm cốm và vị chát ngọt sâu lắng tại xã Long Cốc.
* '''Bưởi Đoan Hùng:''' Giống bưởi quý tiến vua với tép mọng nước, tôm ráo múi, vị ngọt thanh mát không he đắng tại xã Bằng Luân và xã Đoan Hùng.
* '''Thịt chua Thanh Sơn:''' Thịt lợn tươi thái mỏng trộn cùng thính ngô nương lên men tự nhiên, gói trong ống nứa hoặc lá ổi, ăn ghém cùng lá sung, đinh lăng giòn sần sật tại xã Thanh Sơn.
* '''Cam Cao Phong &amp; Mía tím:''' Cam sành, cam lòng vàng mọng nước ngọt đậm hái từ các triền đồi đất đỏ tại xã Cao Phong và xã Mường Thàng.
* '''Vải thổ cẩm Mai Châu &amp; Mật ong rừng tự nhiên:''' Khăn choàng, túi xách thổ cẩm dệt tay tinh xảo cùng mật ong hoa rừng nguyên chất tại xã Mai Châu.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Trung tâm Việt Trì (phường Việt Trì):''' Khu chợ thương mại đầu mối lớn bày bán đủ sản vật đất Tổ và nông sản vùng trung du.
* '''Chợ Phố Bờ (phường Hòa Bình):''' Nổi tiếng với các loại cá sông Đà tươi sống như cá lăng, cá chiên, cá ngạnh.
* '''Chợ phiên Mai Châu:''' Họp sáng Chủ nhật hàng tuần tại xã Mai Châu, nơi đồng bào Thái, Mường diện váy áo rực rỡ xuống chợ trao đổi thổ cẩm và nông cụ.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Phú Thọ là sự hòa quyện giữa phong vị mộc mạc của cư dân lúa nước châu thổ sông Hồng và vị ngọt đậm nồng đượm của núi rừng Tây Bắc.

Các món ngon trứ danh nhất định phải thử:
* '''Cá lăng &amp; Cá chiên sông Đà:''' Thịt cá săn chắc béo ngậy được chế biến thành món nướng than hoa ướp riềng mẻ, cá om chuối đậu hoặc lòng cá xào thì là.
* '''Cơm lam ống nứa &amp; Gà đồi nướng mắc khén:''' Gạo nếp nương nướng chín dẻo quánh trong ống tre tươi, chấm cùng muối vừng thơm phức ăn kèm gà thả đồi nướng than giòn da.
* '''Bánh tai Phú Thọ:''' Món bánh bột gạo tẻ dẻo dai nhân thịt lợn mộc nhĩ hành phi thơm lừng nắn hình chiếc tai độc đáo, ăn nóng vào bữa sáng.
* '''Lợn mán thui rơm &amp; Cỗ lá người Mường:''' Thịt lợn bản cắp nách thui rơm vàng ruộm, lòng dồi thơm ngọt bày trang trọng trên mẹt lót lá chuối tươi tại các vùng xã Mường Bi, xã Mường Vang.
* '''Rau sắn chua nấu cá suối:''' Búp lá sắn non muối chua om nhừ cùng cá suối hoặc chân giò, vị bùi bùi chua dịu đậm chất hương đồng gió nội.

=== Nhà hàng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Cá Sông Hạc Trì | trang web= | email=
| địa chỉ=phường Việt Trì | vĩ độ=21.3120 | kinh độ=105.4180 | chỉ đường=Gần ngã ba sông Hạc Trì
| điện thoại=+84 210 3848 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực sông nước nổi danh với các món cá lăng, cá ngạnh, cá chép giòn tươi sống bắt trực tiếp từ nơi hội tụ của ba dòng sông.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hợp Thủy Mai Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=105.0820 | chỉ đường=Đầu lối vào Bản Lác
| điện thoại=+84 988 567 890 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 22:00 | giá=80.000 - 200.000 VNĐ
| nội dung=Chuyên phục vụ cỗ lá người Mường, gà đồi nướng mắc khén, xôi nếp nương bảy màu và măng rừng luộc chấm chẩm chéo.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu cần Mường Bi:''' Men rượu ủ từ vỏ cây rừng và gạo nếp nương trong chum sành tại xã Mường Bi, hương thơm nồng say được uống chung qua những chiếc cần trúc dài trong các dịp hội bản.
* '''Rượu men lá Tam Đảo:''' Rượu thảo mộc êm dịu cất bằng phương pháp thủ công cổ truyền tại xã Tam Đảo.
* '''Trà đinh thượng hạng Long Cốc:''' Thức uống tao nhã ngọt sâu lắng ngắm hoàng hôn buông trên đồi chè xã Long Cốc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Mai Chau.jpg|nhỏ|Khu nghỉ dưỡng giữa thung lũng lúa ở xã Mai Châu]]

Hệ thống lưu trú ở Phú Thọ phát triển phong phú từ các resort sinh thái cao cấp, khách sạn 5 sao đô thị đến chuỗi homestay nhà sàn mộc mạc.

=== Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng ===
* {{ngủ
| tên=Mai Chau Ecolodge | trang web=https://maichau.ecolodge.asia | email=
| địa chỉ=Bản Nà Thia, xã Mai Hạ | vĩ độ=20.6550 | kinh độ=105.0780 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đồi Pom Pù
| điện thoại=+84 218 3819 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái xây dựng theo phong cách nhà sàn truyền thống của người Thái, hồ bơi ngoài trời.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Phú Thọ | trang web=https://luxuryphutho.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Lô CC17, Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì | vĩ độ=21.3250 | kinh độ=105.3950 | chỉ đường=Trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 210 3636 666 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao với hồ bơi trong nhà, dịch vụ spa, phòng tập gym và hệ thống nhà hàng hội nghị.
}}

* {{ngủ
| tên=Venus Hotel Tam Đảo | trang web=https://venushotel.vn | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4590 | kinh độ=105.6450 | chỉ đường=Trung tâm thị trấn sương mù cũ
| điện thoại=+84 211 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 saO phong cách kiến trúc châu Âu, hồ bơi vô cực nước ấm.
}}

=== Homestay &amp; Nhà nghỉ bản địa ===
* {{ngủ
| tên=Bản Lác Homestay Truyền thống | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Lác, xã Mai Châu | vĩ độ=20.6665 | kinh độ=105.0830 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 975 123 456 | điện thoại miễn cước=
| giá=100.000 - 300.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà sàn gỗ sạch sẽ, không gian quây quần ấm cúng, phục vụ các món ăn dân tộc và tổ chức giao lưu múa xòe, đốt lửa trại ban đêm.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn đường đèo dốc &amp; Sương mù ===
* Tuyến đường dốc lên đỉnh núi xã Tam Đảo và cung đường đèo Thung Khe (Quốc lộ 6) thường xuyên có sương mù dày đặc che khuất tầm nhìn vào buổi sớm và ban đêm. Du khách điều khiển xe máy hoặc ô tô cần kiểm tra kỹ hệ thống phanh, bật đèn sương mù và giữ tốc độ ổn định.

=== Lễ hội đông người &amp; Du lịch sông nước ===
* Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch, lượng người về Đền Hùng (xã Hy Cương) rất đông. Bạn nên chuẩn bị giày bệt nhẹ êm chân, mang nước uống và bảo quản cẩn thận đồ dùng cá nhân, ví tiền, điện thoại.
* Khi tham gia các chuyến tàu du lịch tham quan lòng hồ Hòa Bình xuất phát từ xã Thung Nai, du khách luôn phải mặc áo phao theo quy định an toàn hàng hải.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Thủ đô ngàn năm văn hiến nằm sát cạnh với vô vàn di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh (chỉ khoảng 45 phút lái xe theo đường cao tốc).
* [[Sơn La]]: Ngược Quốc lộ 6 về phía Tây để khám phá cao nguyên chè [[Mộc Châu]] xanh ngát và những thác nước hùng vĩ.
* [[Tuyên Quang]]: Đi ngược dòng sông Lô theo Quốc lộ 2 để đến với Khu di tích lịch sử Tân Trào và hồ sinh thái Na Hang kỳ vĩ.
* [[Lào Cai]]: Men theo trục cao tốc Nội Bài - Lào Cai hướng về miền danh thắng ruộng bậc thang [[Mù Cang Chải]].

{{geo|21.3167|105.4000}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Phú Thọ}}</text>
      <sha1>btwyxv8b01dqj92djra0gzicfoh267l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123350</id>
      <parentid>123349</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nhà hàng */</comment>
      <origin>123350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24661" sha1="rj4ct3le8f46htx3f7adjvwd9yhppo9" xml:space="preserve">{{pagebanner|Đền Hùng, đền Thượng.jpg|caption=Đền Thượng}}

{{quickbarprovince
| image=Đền Hùng.JPG
| imagewidth=250px
| caption=Cổng chính dẫn lên Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng
| location=Phu Tho in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=9.491,5 km²
| population=3.650.000 người (ước tính)
| population density=384 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng San Dìu]]
| religion=[[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], [[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]]
| ethnic group=Người Kinh, người Mường, người Dao, người San Dìu, người Thái
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Đông Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Việt Trì
| years active=Thời đại Hùng Vương dựng nước Văn Lang / Thời kỳ hợp nhất Vĩnh Phú - Hòa Bình
| administrative division=Mô hình chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp về 148 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 133 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (210 / 211 / 218)
| website=[https://phutho.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ]
}}

'''Phú Thọ''' là tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]], nơi cội nguồn dân tộc và cái nôi của nền văn minh sông Hồng. Sau quá trình sáp nhập và tinh gọn địa giới hành chính, Phú Thọ bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên – văn hóa rộng lớn của 3 tỉnh trước đây (gồm Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình), trải dài từ dãy [[Dãy Tam Đảo|Tam Đảo]] mây phủ phía Đông qua thung lũng [[Sông Hồng]], [[Sông Đà]], [[Sông Lô]] trù phú đến thung lũng [[Mai Châu]] và những nếp nhà sàn xứ Mường ở phía Nam. Vùng đất này sở hữu hai Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là [[Hát Xoan]] và [[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], cùng cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ từ đồi chè [[Long Cốc]], Vườn quốc gia [[Xuân Sơn]] đến hồ thủy điện [[Hồ Hòa Bình|Hòa Bình]].

== Giới thiệu ==
Lịch sử vùng đất Phú Thọ gắn liền với thời kỳ khởi dựng nhà nước Văn Lang đầu tiên trong lịch sử dân tộc dưới thời các Vua Hùng, với kinh đô đóng tại Phong Châu. Nơi đây đồng thời là chiếc nôi của nền Văn hóa Đông Sơn rực rỡ bên dòng sông Thao và nền Văn hóa Hòa Bình cổ đại thời kỳ đồ đá. Trải qua các thời kỳ hợp nhất lịch sử như tỉnh Vĩnh Phú xưa, dải đất này ngày nay trở thành một chỉnh thể không gian thống nhất, kết nối liền mạch từ vùng đất Tổ thiêng liêng sang không gian danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo và các mường cổ nghìn năm của người Mường (Mường Bi, Mường Vang, Mường Thàng, Mường Động).

Về địa hình, Phú Thọ mang đặc trưng chuyển tiếp rõ nét từ vùng núi cao Tây Bắc xuống đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Phía Bắc và Tây Bắc là các dãy núi đá vôi karst nguyên sơ, rừng già nhiệt đới tại xã Xuân Đài; phía Đông là dãy núi Tam Đảo hùng vĩ với khí hậu nghỉ dưỡng quanh năm mát mẻ; phía Nam là lòng hồ Hòa Bình mênh mông với hàng trăm đảo đá vôi nhấp nhô trên mặt nước biếc. Tỉnh áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều hành trực tiếp từ cấp tỉnh tới 148 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 133 xã), không duy trì các cấp trung gian như huyện, thị xã hay thành phố.

=== Khí hậu ===
Khí hậu Phú Thọ mang đặc tính cận nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hóa độ cao rõ rệt giữa vùng núi cao nghỉ dưỡng (xã Tam Đảo, xã Mai Châu, đèo Đá Trắng) và vùng trung du đồi bát úp.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời mát mẻ, thỉnh thoảng có mưa phùn xuân nhẹ hạt. Đây là mùa lễ hội cội nguồn lớn nhất cả nước với điểm nhấn là Đại lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch tại xã Hy Cương) và Lễ hội Tây Thiên (xã Đại Đình).
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết ban ngày ấm nóng, mưa nhiều; tuy nhiên các vùng núi cao như xã Tam Đảo hay lòng hồ Hòa Bình luôn duy trì không khí mát mẻ, là điểm đến tránh nóng lý tưởng.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 11): Khí hậu mát lành, nắng vàng hanh hao, biển mây xuất hiện dày đặc trên các đồi chè xã Long Cốc, đèo Thung Khe và thung lũng lúa xã Mai Châu vào mùa gặt.
* '''Mùa đông''' (tháng 12 đến tháng 1 năm sau): Thời tiết lạnh khô, nhiệt độ vùng núi cao có thể xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Phú Thọ
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 24 (75) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 20 (0.8) || 25 (1.0) || 45 (1.8) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 330 (13.0) || 220 (8.7) || 130 (5.1) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.755 (69.1)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Đường_cao_tốc_Hà_Nội-Lào_Cai,_đoạn_Vĩnh_Yên.jpg|nhỏ|Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi qua địa phận tỉnh Phú Thọ]]

Nằm sát cạnh thủ đô [[Hà Nội]], hệ thống hạ tầng giao thông kết nối tới Phú Thọ cực kỳ phát triển với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt đồng bộ.

=== Bằng máy bay ===
Phú Thọ nằm tiếp giáp ngay [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] (chỉ cách ranh giới tỉnh chừng 15 km về phía Đông). Du khách phương xa bay tới Nội Bài có thể dễ dàng bắt xe ô tô, taxi hoặc xe khách đi thẳng đến các xã, phường của Phú Thọ trong vòng 20 - 45 phút.

=== Bằng ô-tô &amp; Đường cao tốc ===
* '''Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai (CT05):''' Tuyến huyết mạch đi xuyên qua phường Phúc Yên, phường Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc, phường Việt Trì và xã Phù Ninh, rút ngắn thời gian chạy xe từ Hà Nội về trung tâm phường Việt Trì chỉ còn khoảng 45 phút.
* '''Tuyến Đại lộ Thăng Long - Cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình:''' Kết nối nhanh chóng từ trung tâm Hà Nội đến phường Hòa Bình và phường Kỳ Sơn chỉ trong khoảng 1 giờ di chuyển.
* '''Xe khách &amp; Limousine:''' Hoạt động liên tục mỗi 30 phút từ các bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát và trả khách tận nơi tại các phường trung tâm.

=== Bằng tàu hỏa ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai chạy dọc thung lũng sông Hồng:
* '''Ga Việt Trì''' (phường Thanh Miếu): Đón các chuyến tàu khách liên tỉnh chạy tuyến phía Bắc.
* '''Ga Vĩnh Yên''' (phường Vĩnh Yên): Phục vụ đón trả khách khu vực đô thị công nghiệp phía Đông tỉnh.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Hồ_thủy_điện_Hòa_Bình.jpg|nhỏ|Lòng hồ Hòa Bình]]

* '''Tàu thuyền lòng hồ:''' Phương tiện chính để tham quan vùng lòng hồ thủy điện sông Đà, xuất phát từ Cảng du lịch Thung Nai (xã Thung Nai) hoặc Cảng Bích Hạ đi Đền Bà Chúa Thác Bờ, động Thác Bờ và các đảo sinh thái.
* '''Cáp treo danh thắng:''' Hệ thống cáp treo hiện đại phục vụ du khách vãn cảnh tại Quần thể Danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình) nối từ chân núi lên đền Thượng.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn lý tưởng cho các cung đường phượt ngắm cảnh đẹp như đèo Thung Khe (đèo Đá Trắng), dốc Cun, cung đường đồi chè xã Long Cốc hay đường ven sông Đà. Giá thuê xe dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:''' Hoạt động rộng khắp tại các phường trung tâm như Việt Trì, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Hòa Bình:
  * Taxi Mai Linh: ☎ +84 210 3688 688
  * Taxi Thịnh Hưng: ☎ +84 210 3595 595

== Tham quan ==
{{mapframe}}

=== Di tích Lịch sử Cội nguồn &amp; Danh thắng Tâm linh ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng | tên khác=Hung Kings Temple Complex
| trang web=http://khuditichdenhung.pgdphutho.edu.vn | email=
| địa chỉ=Núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương | vĩ độ=21.3969 | kinh độ=105.3283 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Việt Trì khoảng 10 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 hàng ngày | giá=Miễn phí (vé xe điện và bảo tàng tính riêng)
| nội dung=Trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quần thể gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Vua Hùng, Đền Giếng và Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân ngự trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng &amp; Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên | tên khác=Tay Thien Scenic Relic
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đại Đình | vĩ độ=21.4633 | kinh độ=105.5867 | chỉ đường=Sườn núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 | giá=Miễn phí (vé cáp treo: 240.000 VNĐ khứ hồi)
| nội dung=Một trong những cái nôi của Phật giáo Việt Nam, nơi giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên (Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu) và Thiền phái Trúc Lâm. Cảnh quan gồm đền Thỏng, đền Thượng, suối Vàng, thác Bạc và đại bảo tháp Mandala Tây Thiên tráng lệ theo phong cách Phật giáo Kim Cương Thừa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Đền Chúa Thác Bờ &amp; Động Thác Bờ | tên khác=Thac Bo Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thung Nai và phường Thống Nhất | vĩ độ=20.7850 | kinh độ=105.2150 | chỉ đường=Di chuyển bằng thuyền trên lòng hồ Hòa Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Điểm đến tâm linh nổi tiếng thờ hai bà chúa cai quản thác ghềnh sông Đà thời Lê. Động Thác Bờ sở hữu hệ thống thạch nhũ lung linh kỳ ảo, cửa động mở ra mặt hồ xanh biếc phẳng lặng như gương.
}}

* {{xem
| tên=Tháp Bình Sơn &amp; Chùa Vĩnh Khánh | tên khác=Binh Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Sơn | vĩ độ=21.3917 | kinh độ=105.4722 | chỉ đường=Bên dòng sông Lô
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Tuyệt tác kiến trúc tháp gạch nung cổ thời Trần còn nguyên vẹn nhất Việt Nam. Tháp cao 11 tầng, trang trí các hoa văn đất nung tinh xảo như rồng cuộn, hoa cúc, cánh sen biểu trưng cho nghệ thuật Phật giáo thời Trần.
}}


=== Thắng cảnh Thiên nhiên &amp; Bản làng Du lịch ===
* {{xem
| tên=Thung lũng Bản Lác &amp; Bản Pom Coọng | tên khác=Mai Chau Valley
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6667 | kinh độ=105.0833 | chỉ đường=Dưới chân đèo Thung Khe
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan
| nội dung=Bản làng du lịch cộng đồng lâu đời của đồng bào người Thái trắng. Không gian làng bản yên ả với những nếp nhà sàn gỗ mái lá gồi truyền thống, các khung cửi dệt thổ cẩm rộn rã và cánh đồng lúa xanh ngút ngàn bao quanh vách núi đá.
}}

* {{xem
| tên=Đồi chè Long Cốc | tên khác=Long Coc Tea Hills
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Long Cốc | vĩ độ=21.1950 | kinh độ=105.1528 | chỉ đường=Cách phường Việt Trì khoảng 70 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Được ví như &quot;vịnh Hạ Long trên cạn vùng trung du&quot;, nơi đây tập hợp hàng trăm quả đồi chè tròn trịa tựa như những chiếc bát úp ngược khổng lồ. Sáng sớm vào mùa thu, sương mù lảng bảng phủ quanh thung lũng chè tạo nên khung cảnh nhiếp ảnh mê đắm.
}}

* {{xem
| tên=Khu nghỉ dưỡng Vùng núi Tam Đảo | tên khác=Tam Dao Hill Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4583 | kinh độ=105.6472 | chỉ đường=Độ cao trên 900 m so với mực nước biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Trạm nghỉ dưỡng khí hậu ôn đới mát mẻ 4 mùa trong 1 ngày do người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ 20. Nổi bật với Nhà thờ đá cổ kính, Tháp truyền hình, Cổng Trời và Quảng trường trung tâm mù sương.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Sơn | tên khác=Xuan Son National Park
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Đài | vĩ độ=21.1167 | kinh độ=104.9500 | chỉ đường=Cực Tây tỉnh Phú Thọ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tùy khu vực
| nội dung=Khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo với hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi nguyên sinh, hang Tiên, hang Cỏi và quần thể bản làng người Dao Tiền, người Mường gìn giữ nhiều phong tục tập quán cổ truyền.
}}

== Hoạt động ==
* '''Thưởng thức Di sản Hát Xoan Phú Thọ:''' Ghé thăm các phường Xoan gốc cổ truyền như Miếu Lãi Lèn (phường Vân Phú), Đình An Thái hay Đình Thét để lắng nghe làn điệu dân ca nghi lễ thờ cúng Hùng Vương độc nhất vô nhị.
* '''Chèo thuyền kayak và du thuyền ngắm lòng hồ sông Đà:''' Xuất bến từ xã Thung Nai lướt trên mặt nước trong xanh phẳng lặng, ngắm nhìn núi non trùng điệp bao bọc hồ Hòa Bình.
* '''Săn mây tại Đèo Thung Khe (Đèo Đá Trắng):''' Dừng chân ở đỉnh đèo ngắm những triền đá vôi trắng xóa tựa như phủ tuyết và thưởng thức ngô nướng, cơm lam ấm nồng giữa làn mây bay.
* '''Tắm khoáng nóng Thanh Thủy:''' Thư giãn cơ thể trong nguồn nước khoáng nóng giàu vi chất radon thiên nhiên tại các khu nghỉ dưỡng dọc bờ sông Đà thuộc xã Thanh Thủy.

== Mua sắm ==
Vùng đất trung du và đại ngàn sở hữu phong phú các sản vật nông nghiệp nức tiếng và đồ thủ công tinh tế.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè búp Tân Cương - Long Cốc &amp; Chè shan tuyết:''' Búp chè xanh tươi non sao khô giữ nguyên hương thơm cốm và vị chát ngọt sâu lắng tại xã Long Cốc.
* '''Bưởi Đoan Hùng:''' Giống bưởi quý tiến vua với tép mọng nước, tôm ráo múi, vị ngọt thanh mát không he đắng tại xã Bằng Luân và xã Đoan Hùng.
* '''Thịt chua Thanh Sơn:''' Thịt lợn tươi thái mỏng trộn cùng thính ngô nương lên men tự nhiên, gói trong ống nứa hoặc lá ổi, ăn ghém cùng lá sung, đinh lăng giòn sần sật tại xã Thanh Sơn.
* '''Cam Cao Phong &amp; Mía tím:''' Cam sành, cam lòng vàng mọng nước ngọt đậm hái từ các triền đồi đất đỏ tại xã Cao Phong và xã Mường Thàng.
* '''Vải thổ cẩm Mai Châu &amp; Mật ong rừng tự nhiên:''' Khăn choàng, túi xách thổ cẩm dệt tay tinh xảo cùng mật ong hoa rừng nguyên chất tại xã Mai Châu.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Trung tâm Việt Trì (phường Việt Trì):''' Khu chợ thương mại đầu mối lớn bày bán đủ sản vật đất Tổ và nông sản vùng trung du.
* '''Chợ Phố Bờ (phường Hòa Bình):''' Nổi tiếng với các loại cá sông Đà tươi sống như cá lăng, cá chiên, cá ngạnh.
* '''Chợ phiên Mai Châu:''' Họp sáng Chủ nhật hàng tuần tại xã Mai Châu, nơi đồng bào Thái, Mường diện váy áo rực rỡ xuống chợ trao đổi thổ cẩm và nông cụ.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Phú Thọ là sự hòa quyện giữa phong vị mộc mạc của cư dân lúa nước châu thổ sông Hồng và vị ngọt đậm nồng đượm của núi rừng Tây Bắc.

Các món ngon trứ danh nhất định phải thử:
* '''Cá lăng &amp; Cá chiên sông Đà:''' Thịt cá săn chắc béo ngậy được chế biến thành món nướng than hoa ướp riềng mẻ, cá om chuối đậu hoặc lòng cá xào thì là.
* '''Cơm lam ống nứa &amp; Gà đồi nướng mắc khén:''' Gạo nếp nương nướng chín dẻo quánh trong ống tre tươi, chấm cùng muối vừng thơm phức ăn kèm gà thả đồi nướng than giòn da.
* '''Bánh tai Phú Thọ:''' Món bánh bột gạo tẻ dẻo dai nhân thịt lợn mộc nhĩ hành phi thơm lừng nắn hình chiếc tai độc đáo, ăn nóng vào bữa sáng.
* '''Lợn mán thui rơm &amp; Cỗ lá người Mường:''' Thịt lợn bản cắp nách thui rơm vàng ruộm, lòng dồi thơm ngọt bày trang trọng trên mẹt lót lá chuối tươi tại các vùng xã Mường Bi, xã Mường Vang.
* '''Rau sắn chua nấu cá suối:''' Búp lá sắn non muối chua om nhừ cùng cá suối hoặc chân giò, vị bùi bùi chua dịu đậm chất hương đồng gió nội.

=== Nhà hàng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Cá Sông Hạc Trì | trang web= | email=
| địa chỉ=phường Việt Trì | vĩ độ=21.3120 | kinh độ=105.4180 | chỉ đường=Gần ngã ba sông Hạc Trì
| điện thoại=+84 210 3848 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực sông nước với các món cá lăng, cá ngạnh, cá chép giòn.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hợp Thủy Mai Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=105.0820 | chỉ đường=Đầu lối vào Bản Lác
| điện thoại=+84 988 567 890 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 22:00 | giá=80.000 - 200.000 VNĐ
| nội dung=Chuyên phục vụ cỗ lá người Mường, gà đồi nướng mắc khén, xôi nếp nương bảy màu và măng rừng luộc chấm chẩm chéo.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu cần Mường Bi:''' Men rượu ủ từ vỏ cây rừng và gạo nếp nương trong chum sành tại xã Mường Bi, hương thơm nồng say được uống chung qua những chiếc cần trúc dài trong các dịp hội bản.
* '''Rượu men lá Tam Đảo:''' Rượu thảo mộc êm dịu cất bằng phương pháp thủ công cổ truyền tại xã Tam Đảo.
* '''Trà đinh thượng hạng Long Cốc:''' Thức uống tao nhã ngọt sâu lắng ngắm hoàng hôn buông trên đồi chè xã Long Cốc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Mai Chau.jpg|nhỏ|Khu nghỉ dưỡng giữa thung lũng lúa ở xã Mai Châu]]

Hệ thống lưu trú ở Phú Thọ phát triển phong phú từ các resort sinh thái cao cấp, khách sạn 5 sao đô thị đến chuỗi homestay nhà sàn mộc mạc.

=== Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng ===
* {{ngủ
| tên=Mai Chau Ecolodge | trang web=https://maichau.ecolodge.asia | email=
| địa chỉ=Bản Nà Thia, xã Mai Hạ | vĩ độ=20.6550 | kinh độ=105.0780 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đồi Pom Pù
| điện thoại=+84 218 3819 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái xây dựng theo phong cách nhà sàn truyền thống của người Thái, hồ bơi ngoài trời.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Phú Thọ | trang web=https://luxuryphutho.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Lô CC17, Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì | vĩ độ=21.3250 | kinh độ=105.3950 | chỉ đường=Trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 210 3636 666 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao với hồ bơi trong nhà, dịch vụ spa, phòng tập gym và hệ thống nhà hàng hội nghị.
}}

* {{ngủ
| tên=Venus Hotel Tam Đảo | trang web=https://venushotel.vn | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4590 | kinh độ=105.6450 | chỉ đường=Trung tâm thị trấn sương mù cũ
| điện thoại=+84 211 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 saO phong cách kiến trúc châu Âu, hồ bơi vô cực nước ấm.
}}

=== Homestay &amp; Nhà nghỉ bản địa ===
* {{ngủ
| tên=Bản Lác Homestay Truyền thống | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Lác, xã Mai Châu | vĩ độ=20.6665 | kinh độ=105.0830 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 975 123 456 | điện thoại miễn cước=
| giá=100.000 - 300.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà sàn gỗ sạch sẽ, không gian quây quần ấm cúng, phục vụ các món ăn dân tộc và tổ chức giao lưu múa xòe, đốt lửa trại ban đêm.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn đường đèo dốc &amp; Sương mù ===
* Tuyến đường dốc lên đỉnh núi xã Tam Đảo và cung đường đèo Thung Khe (Quốc lộ 6) thường xuyên có sương mù dày đặc che khuất tầm nhìn vào buổi sớm và ban đêm. Du khách điều khiển xe máy hoặc ô tô cần kiểm tra kỹ hệ thống phanh, bật đèn sương mù và giữ tốc độ ổn định.

=== Lễ hội đông người &amp; Du lịch sông nước ===
* Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch, lượng người về Đền Hùng (xã Hy Cương) rất đông. Bạn nên chuẩn bị giày bệt nhẹ êm chân, mang nước uống và bảo quản cẩn thận đồ dùng cá nhân, ví tiền, điện thoại.
* Khi tham gia các chuyến tàu du lịch tham quan lòng hồ Hòa Bình xuất phát từ xã Thung Nai, du khách luôn phải mặc áo phao theo quy định an toàn hàng hải.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Thủ đô ngàn năm văn hiến nằm sát cạnh với vô vàn di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh (chỉ khoảng 45 phút lái xe theo đường cao tốc).
* [[Sơn La]]: Ngược Quốc lộ 6 về phía Tây để khám phá cao nguyên chè [[Mộc Châu]] xanh ngát và những thác nước hùng vĩ.
* [[Tuyên Quang]]: Đi ngược dòng sông Lô theo Quốc lộ 2 để đến với Khu di tích lịch sử Tân Trào và hồ sinh thái Na Hang kỳ vĩ.
* [[Lào Cai]]: Men theo trục cao tốc Nội Bài - Lào Cai hướng về miền danh thắng ruộng bậc thang [[Mù Cang Chải]].

{{geo|21.3167|105.4000}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Phú Thọ}}</text>
      <sha1>rj4ct3le8f46htx3f7adjvwd9yhppo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123351</id>
      <parentid>123350</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Giữ an toàn */</comment>
      <origin>123351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24632" sha1="94cnnd0dsh3nzfqdf3u26yn9f0x158a" xml:space="preserve">{{pagebanner|Đền Hùng, đền Thượng.jpg|caption=Đền Thượng}}

{{quickbarprovince
| image=Đền Hùng.JPG
| imagewidth=250px
| caption=Cổng chính dẫn lên Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng
| location=Phu Tho in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=9.491,5 km²
| population=3.650.000 người (ước tính)
| population density=384 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng San Dìu]]
| religion=[[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], [[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]]
| ethnic group=Người Kinh, người Mường, người Dao, người San Dìu, người Thái
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Đông Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Việt Trì
| years active=Thời đại Hùng Vương dựng nước Văn Lang / Thời kỳ hợp nhất Vĩnh Phú - Hòa Bình
| administrative division=Mô hình chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp về 148 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 133 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (210 / 211 / 218)
| website=[https://phutho.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ]
}}

'''Phú Thọ''' là tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]], nơi cội nguồn dân tộc và cái nôi của nền văn minh sông Hồng. Sau quá trình sáp nhập và tinh gọn địa giới hành chính, Phú Thọ bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên – văn hóa rộng lớn của 3 tỉnh trước đây (gồm Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình), trải dài từ dãy [[Dãy Tam Đảo|Tam Đảo]] mây phủ phía Đông qua thung lũng [[Sông Hồng]], [[Sông Đà]], [[Sông Lô]] trù phú đến thung lũng [[Mai Châu]] và những nếp nhà sàn xứ Mường ở phía Nam. Vùng đất này sở hữu hai Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại là [[Hát Xoan]] và [[Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương]], cùng cảnh sắc thiên nhiên kỳ vĩ từ đồi chè [[Long Cốc]], Vườn quốc gia [[Xuân Sơn]] đến hồ thủy điện [[Hồ Hòa Bình|Hòa Bình]].

== Giới thiệu ==
Lịch sử vùng đất Phú Thọ gắn liền với thời kỳ khởi dựng nhà nước Văn Lang đầu tiên trong lịch sử dân tộc dưới thời các Vua Hùng, với kinh đô đóng tại Phong Châu. Nơi đây đồng thời là chiếc nôi của nền Văn hóa Đông Sơn rực rỡ bên dòng sông Thao và nền Văn hóa Hòa Bình cổ đại thời kỳ đồ đá. Trải qua các thời kỳ hợp nhất lịch sử như tỉnh Vĩnh Phú xưa, dải đất này ngày nay trở thành một chỉnh thể không gian thống nhất, kết nối liền mạch từ vùng đất Tổ thiêng liêng sang không gian danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo và các mường cổ nghìn năm của người Mường (Mường Bi, Mường Vang, Mường Thàng, Mường Động).

Về địa hình, Phú Thọ mang đặc trưng chuyển tiếp rõ nét từ vùng núi cao Tây Bắc xuống đồng bằng châu thổ Bắc Bộ. Phía Bắc và Tây Bắc là các dãy núi đá vôi karst nguyên sơ, rừng già nhiệt đới tại xã Xuân Đài; phía Đông là dãy núi Tam Đảo hùng vĩ với khí hậu nghỉ dưỡng quanh năm mát mẻ; phía Nam là lòng hồ Hòa Bình mênh mông với hàng trăm đảo đá vôi nhấp nhô trên mặt nước biếc. Tỉnh áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều hành trực tiếp từ cấp tỉnh tới 148 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 133 xã), không duy trì các cấp trung gian như huyện, thị xã hay thành phố.

=== Khí hậu ===
Khí hậu Phú Thọ mang đặc tính cận nhiệt đới ẩm gió mùa, có sự phân hóa độ cao rõ rệt giữa vùng núi cao nghỉ dưỡng (xã Tam Đảo, xã Mai Châu, đèo Đá Trắng) và vùng trung du đồi bát úp.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời mát mẻ, thỉnh thoảng có mưa phùn xuân nhẹ hạt. Đây là mùa lễ hội cội nguồn lớn nhất cả nước với điểm nhấn là Đại lễ Giỗ Tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng 3 âm lịch tại xã Hy Cương) và Lễ hội Tây Thiên (xã Đại Đình).
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết ban ngày ấm nóng, mưa nhiều; tuy nhiên các vùng núi cao như xã Tam Đảo hay lòng hồ Hòa Bình luôn duy trì không khí mát mẻ, là điểm đến tránh nóng lý tưởng.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 11): Khí hậu mát lành, nắng vàng hanh hao, biển mây xuất hiện dày đặc trên các đồi chè xã Long Cốc, đèo Thung Khe và thung lũng lúa xã Mai Châu vào mùa gặt.
* '''Mùa đông''' (tháng 12 đến tháng 1 năm sau): Thời tiết lạnh khô, nhiệt độ vùng núi cao có thể xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Phú Thọ
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 24 (75) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 20 (0.8) || 25 (1.0) || 45 (1.8) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 330 (13.0) || 220 (8.7) || 130 (5.1) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.755 (69.1)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Đường_cao_tốc_Hà_Nội-Lào_Cai,_đoạn_Vĩnh_Yên.jpg|nhỏ|Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đi qua địa phận tỉnh Phú Thọ]]

Nằm sát cạnh thủ đô [[Hà Nội]], hệ thống hạ tầng giao thông kết nối tới Phú Thọ cực kỳ phát triển với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt đồng bộ.

=== Bằng máy bay ===
Phú Thọ nằm tiếp giáp ngay [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] (chỉ cách ranh giới tỉnh chừng 15 km về phía Đông). Du khách phương xa bay tới Nội Bài có thể dễ dàng bắt xe ô tô, taxi hoặc xe khách đi thẳng đến các xã, phường của Phú Thọ trong vòng 20 - 45 phút.

=== Bằng ô-tô &amp; Đường cao tốc ===
* '''Tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai (CT05):''' Tuyến huyết mạch đi xuyên qua phường Phúc Yên, phường Vĩnh Yên, phường Vĩnh Phúc, phường Việt Trì và xã Phù Ninh, rút ngắn thời gian chạy xe từ Hà Nội về trung tâm phường Việt Trì chỉ còn khoảng 45 phút.
* '''Tuyến Đại lộ Thăng Long - Cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình:''' Kết nối nhanh chóng từ trung tâm Hà Nội đến phường Hòa Bình và phường Kỳ Sơn chỉ trong khoảng 1 giờ di chuyển.
* '''Xe khách &amp; Limousine:''' Hoạt động liên tục mỗi 30 phút từ các bến xe Mỹ Đình, Giáp Bát và trả khách tận nơi tại các phường trung tâm.

=== Bằng tàu hỏa ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai chạy dọc thung lũng sông Hồng:
* '''Ga Việt Trì''' (phường Thanh Miếu): Đón các chuyến tàu khách liên tỉnh chạy tuyến phía Bắc.
* '''Ga Vĩnh Yên''' (phường Vĩnh Yên): Phục vụ đón trả khách khu vực đô thị công nghiệp phía Đông tỉnh.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Hồ_thủy_điện_Hòa_Bình.jpg|nhỏ|Lòng hồ Hòa Bình]]

* '''Tàu thuyền lòng hồ:''' Phương tiện chính để tham quan vùng lòng hồ thủy điện sông Đà, xuất phát từ Cảng du lịch Thung Nai (xã Thung Nai) hoặc Cảng Bích Hạ đi Đền Bà Chúa Thác Bờ, động Thác Bờ và các đảo sinh thái.
* '''Cáp treo danh thắng:''' Hệ thống cáp treo hiện đại phục vụ du khách vãn cảnh tại Quần thể Danh thắng Tây Thiên (xã Đại Đình) nối từ chân núi lên đền Thượng.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn lý tưởng cho các cung đường phượt ngắm cảnh đẹp như đèo Thung Khe (đèo Đá Trắng), dốc Cun, cung đường đồi chè xã Long Cốc hay đường ven sông Đà. Giá thuê xe dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:''' Hoạt động rộng khắp tại các phường trung tâm như Việt Trì, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Hòa Bình:
  * Taxi Mai Linh: ☎ +84 210 3688 688
  * Taxi Thịnh Hưng: ☎ +84 210 3595 595

== Tham quan ==
{{mapframe}}

=== Di tích Lịch sử Cội nguồn &amp; Danh thắng Tâm linh ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng | tên khác=Hung Kings Temple Complex
| trang web=http://khuditichdenhung.pgdphutho.edu.vn | email=
| địa chỉ=Núi Nghĩa Lĩnh, xã Hy Cương | vĩ độ=21.3969 | kinh độ=105.3283 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Việt Trì khoảng 10 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 hàng ngày | giá=Miễn phí (vé xe điện và bảo tàng tính riêng)
| nội dung=Trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quần thể gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Lăng Vua Hùng, Đền Giếng và Đền thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân ngự trên ngọn núi Nghĩa Lĩnh linh thiêng giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng &amp; Thiền viện Trúc Lâm Tây Thiên | tên khác=Tay Thien Scenic Relic
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Đại Đình | vĩ độ=21.4633 | kinh độ=105.5867 | chỉ đường=Sườn núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 | giá=Miễn phí (vé cáp treo: 240.000 VNĐ khứ hồi)
| nội dung=Một trong những cái nôi của Phật giáo Việt Nam, nơi giao thoa giữa tín ngưỡng thờ Mẫu Tây Thiên (Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu) và Thiền phái Trúc Lâm. Cảnh quan gồm đền Thỏng, đền Thượng, suối Vàng, thác Bạc và đại bảo tháp Mandala Tây Thiên tráng lệ theo phong cách Phật giáo Kim Cương Thừa.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Đền Chúa Thác Bờ &amp; Động Thác Bờ | tên khác=Thac Bo Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thung Nai và phường Thống Nhất | vĩ độ=20.7850 | kinh độ=105.2150 | chỉ đường=Di chuyển bằng thuyền trên lòng hồ Hòa Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Điểm đến tâm linh nổi tiếng thờ hai bà chúa cai quản thác ghềnh sông Đà thời Lê. Động Thác Bờ sở hữu hệ thống thạch nhũ lung linh kỳ ảo, cửa động mở ra mặt hồ xanh biếc phẳng lặng như gương.
}}

* {{xem
| tên=Tháp Bình Sơn &amp; Chùa Vĩnh Khánh | tên khác=Binh Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Sơn | vĩ độ=21.3917 | kinh độ=105.4722 | chỉ đường=Bên dòng sông Lô
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Tuyệt tác kiến trúc tháp gạch nung cổ thời Trần còn nguyên vẹn nhất Việt Nam. Tháp cao 11 tầng, trang trí các hoa văn đất nung tinh xảo như rồng cuộn, hoa cúc, cánh sen biểu trưng cho nghệ thuật Phật giáo thời Trần.
}}


=== Thắng cảnh Thiên nhiên &amp; Bản làng Du lịch ===
* {{xem
| tên=Thung lũng Bản Lác &amp; Bản Pom Coọng | tên khác=Mai Chau Valley
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6667 | kinh độ=105.0833 | chỉ đường=Dưới chân đèo Thung Khe
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan
| nội dung=Bản làng du lịch cộng đồng lâu đời của đồng bào người Thái trắng. Không gian làng bản yên ả với những nếp nhà sàn gỗ mái lá gồi truyền thống, các khung cửi dệt thổ cẩm rộn rã và cánh đồng lúa xanh ngút ngàn bao quanh vách núi đá.
}}

* {{xem
| tên=Đồi chè Long Cốc | tên khác=Long Coc Tea Hills
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Long Cốc | vĩ độ=21.1950 | kinh độ=105.1528 | chỉ đường=Cách phường Việt Trì khoảng 70 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Được ví như &quot;vịnh Hạ Long trên cạn vùng trung du&quot;, nơi đây tập hợp hàng trăm quả đồi chè tròn trịa tựa như những chiếc bát úp ngược khổng lồ. Sáng sớm vào mùa thu, sương mù lảng bảng phủ quanh thung lũng chè tạo nên khung cảnh nhiếp ảnh mê đắm.
}}

* {{xem
| tên=Khu nghỉ dưỡng Vùng núi Tam Đảo | tên khác=Tam Dao Hill Station
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4583 | kinh độ=105.6472 | chỉ đường=Độ cao trên 900 m so với mực nước biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Trạm nghỉ dưỡng khí hậu ôn đới mát mẻ 4 mùa trong 1 ngày do người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ 20. Nổi bật với Nhà thờ đá cổ kính, Tháp truyền hình, Cổng Trời và Quảng trường trung tâm mù sương.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Sơn | tên khác=Xuan Son National Park
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Đài | vĩ độ=21.1167 | kinh độ=104.9500 | chỉ đường=Cực Tây tỉnh Phú Thọ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tùy khu vực
| nội dung=Khu bảo tồn thiên nhiên độc đáo với hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi nguyên sinh, hang Tiên, hang Cỏi và quần thể bản làng người Dao Tiền, người Mường gìn giữ nhiều phong tục tập quán cổ truyền.
}}

== Hoạt động ==
* '''Thưởng thức Di sản Hát Xoan Phú Thọ:''' Ghé thăm các phường Xoan gốc cổ truyền như Miếu Lãi Lèn (phường Vân Phú), Đình An Thái hay Đình Thét để lắng nghe làn điệu dân ca nghi lễ thờ cúng Hùng Vương độc nhất vô nhị.
* '''Chèo thuyền kayak và du thuyền ngắm lòng hồ sông Đà:''' Xuất bến từ xã Thung Nai lướt trên mặt nước trong xanh phẳng lặng, ngắm nhìn núi non trùng điệp bao bọc hồ Hòa Bình.
* '''Săn mây tại Đèo Thung Khe (Đèo Đá Trắng):''' Dừng chân ở đỉnh đèo ngắm những triền đá vôi trắng xóa tựa như phủ tuyết và thưởng thức ngô nướng, cơm lam ấm nồng giữa làn mây bay.
* '''Tắm khoáng nóng Thanh Thủy:''' Thư giãn cơ thể trong nguồn nước khoáng nóng giàu vi chất radon thiên nhiên tại các khu nghỉ dưỡng dọc bờ sông Đà thuộc xã Thanh Thủy.

== Mua sắm ==
Vùng đất trung du và đại ngàn sở hữu phong phú các sản vật nông nghiệp nức tiếng và đồ thủ công tinh tế.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè búp Tân Cương - Long Cốc &amp; Chè shan tuyết:''' Búp chè xanh tươi non sao khô giữ nguyên hương thơm cốm và vị chát ngọt sâu lắng tại xã Long Cốc.
* '''Bưởi Đoan Hùng:''' Giống bưởi quý tiến vua với tép mọng nước, tôm ráo múi, vị ngọt thanh mát không he đắng tại xã Bằng Luân và xã Đoan Hùng.
* '''Thịt chua Thanh Sơn:''' Thịt lợn tươi thái mỏng trộn cùng thính ngô nương lên men tự nhiên, gói trong ống nứa hoặc lá ổi, ăn ghém cùng lá sung, đinh lăng giòn sần sật tại xã Thanh Sơn.
* '''Cam Cao Phong &amp; Mía tím:''' Cam sành, cam lòng vàng mọng nước ngọt đậm hái từ các triền đồi đất đỏ tại xã Cao Phong và xã Mường Thàng.
* '''Vải thổ cẩm Mai Châu &amp; Mật ong rừng tự nhiên:''' Khăn choàng, túi xách thổ cẩm dệt tay tinh xảo cùng mật ong hoa rừng nguyên chất tại xã Mai Châu.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Trung tâm Việt Trì (phường Việt Trì):''' Khu chợ thương mại đầu mối lớn bày bán đủ sản vật đất Tổ và nông sản vùng trung du.
* '''Chợ Phố Bờ (phường Hòa Bình):''' Nổi tiếng với các loại cá sông Đà tươi sống như cá lăng, cá chiên, cá ngạnh.
* '''Chợ phiên Mai Châu:''' Họp sáng Chủ nhật hàng tuần tại xã Mai Châu, nơi đồng bào Thái, Mường diện váy áo rực rỡ xuống chợ trao đổi thổ cẩm và nông cụ.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Phú Thọ là sự hòa quyện giữa phong vị mộc mạc của cư dân lúa nước châu thổ sông Hồng và vị ngọt đậm nồng đượm của núi rừng Tây Bắc.

Các món ngon trứ danh nhất định phải thử:
* '''Cá lăng &amp; Cá chiên sông Đà:''' Thịt cá săn chắc béo ngậy được chế biến thành món nướng than hoa ướp riềng mẻ, cá om chuối đậu hoặc lòng cá xào thì là.
* '''Cơm lam ống nứa &amp; Gà đồi nướng mắc khén:''' Gạo nếp nương nướng chín dẻo quánh trong ống tre tươi, chấm cùng muối vừng thơm phức ăn kèm gà thả đồi nướng than giòn da.
* '''Bánh tai Phú Thọ:''' Món bánh bột gạo tẻ dẻo dai nhân thịt lợn mộc nhĩ hành phi thơm lừng nắn hình chiếc tai độc đáo, ăn nóng vào bữa sáng.
* '''Lợn mán thui rơm &amp; Cỗ lá người Mường:''' Thịt lợn bản cắp nách thui rơm vàng ruộm, lòng dồi thơm ngọt bày trang trọng trên mẹt lót lá chuối tươi tại các vùng xã Mường Bi, xã Mường Vang.
* '''Rau sắn chua nấu cá suối:''' Búp lá sắn non muối chua om nhừ cùng cá suối hoặc chân giò, vị bùi bùi chua dịu đậm chất hương đồng gió nội.

=== Nhà hàng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Cá Sông Hạc Trì | trang web= | email=
| địa chỉ=phường Việt Trì | vĩ độ=21.3120 | kinh độ=105.4180 | chỉ đường=Gần ngã ba sông Hạc Trì
| điện thoại=+84 210 3848 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực sông nước với các món cá lăng, cá ngạnh, cá chép giòn.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hợp Thủy Mai Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mai Châu | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=105.0820 | chỉ đường=Đầu lối vào Bản Lác
| điện thoại=+84 988 567 890 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 22:00 | giá=80.000 - 200.000 VNĐ
| nội dung=Chuyên phục vụ cỗ lá người Mường, gà đồi nướng mắc khén, xôi nếp nương bảy màu và măng rừng luộc chấm chẩm chéo.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu cần Mường Bi:''' Men rượu ủ từ vỏ cây rừng và gạo nếp nương trong chum sành tại xã Mường Bi, hương thơm nồng say được uống chung qua những chiếc cần trúc dài trong các dịp hội bản.
* '''Rượu men lá Tam Đảo:''' Rượu thảo mộc êm dịu cất bằng phương pháp thủ công cổ truyền tại xã Tam Đảo.
* '''Trà đinh thượng hạng Long Cốc:''' Thức uống tao nhã ngọt sâu lắng ngắm hoàng hôn buông trên đồi chè xã Long Cốc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Mai Chau.jpg|nhỏ|Khu nghỉ dưỡng giữa thung lũng lúa ở xã Mai Châu]]

Hệ thống lưu trú ở Phú Thọ phát triển phong phú từ các resort sinh thái cao cấp, khách sạn 5 sao đô thị đến chuỗi homestay nhà sàn mộc mạc.

=== Khu nghỉ dưỡng &amp; Khách sạn sang trọng ===
* {{ngủ
| tên=Mai Chau Ecolodge | trang web=https://maichau.ecolodge.asia | email=
| địa chỉ=Bản Nà Thia, xã Mai Hạ | vĩ độ=20.6550 | kinh độ=105.0780 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đồi Pom Pù
| điện thoại=+84 218 3819 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái xây dựng theo phong cách nhà sàn truyền thống của người Thái, hồ bơi ngoài trời.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Phú Thọ | trang web=https://luxuryphutho.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Lô CC17, Quảng trường Hùng Vương, phường Việt Trì | vĩ độ=21.3250 | kinh độ=105.3950 | chỉ đường=Trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 210 3636 666 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao với hồ bơi trong nhà, dịch vụ spa, phòng tập gym và hệ thống nhà hàng hội nghị.
}}

* {{ngủ
| tên=Venus Hotel Tam Đảo | trang web=https://venushotel.vn | email=
| địa chỉ=xã Tam Đảo | vĩ độ=21.4590 | kinh độ=105.6450 | chỉ đường=Trung tâm thị trấn sương mù cũ
| điện thoại=+84 211 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 saO phong cách kiến trúc châu Âu, hồ bơi vô cực nước ấm.
}}

=== Homestay &amp; Nhà nghỉ bản địa ===
* {{ngủ
| tên=Bản Lác Homestay Truyền thống | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Lác, xã Mai Châu | vĩ độ=20.6665 | kinh độ=105.0830 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 975 123 456 | điện thoại miễn cước=
| giá=100.000 - 300.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà sàn gỗ sạch sẽ, không gian quây quần ấm cúng, phục vụ các món ăn dân tộc và tổ chức giao lưu múa xòe, đốt lửa trại ban đêm.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến đường dốc lên đỉnh núi xã Tam Đảo và cung đường đèo Thung Khe (Quốc lộ 6) thường xuyên có sương mù dày đặc che khuất tầm nhìn vào buổi sớm và ban đêm. Du khách điều khiển xe máy hoặc ô tô cần kiểm tra kỹ hệ thống phanh, bật đèn sương mù và giữ tốc độ ổn định.

=== An toàn sông nước và nơi đông người ===
* Vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương mùng 10 tháng 3 âm lịch, lượng người về Đền Hùng (xã Hy Cương) rất đông. Bạn nên chuẩn bị giày bệt nhẹ êm chân, mang nước uống và bảo quản cẩn thận đồ dùng cá nhân, ví tiền, điện thoại.
* Khi tham gia các chuyến tàu du lịch tham quan lòng hồ Hòa Bình xuất phát từ xã Thung Nai, du khách luôn phải mặc áo phao theo quy định an toàn hàng hải.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Thủ đô ngàn năm văn hiến nằm sát cạnh với vô vàn di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh (chỉ khoảng 45 phút lái xe theo đường cao tốc).
* [[Sơn La]]: Ngược Quốc lộ 6 về phía Tây để khám phá cao nguyên chè [[Mộc Châu]] xanh ngát và những thác nước hùng vĩ.
* [[Tuyên Quang]]: Đi ngược dòng sông Lô theo Quốc lộ 2 để đến với Khu di tích lịch sử Tân Trào và hồ sinh thái Na Hang kỳ vĩ.
* [[Lào Cai]]: Men theo trục cao tốc Nội Bài - Lào Cai hướng về miền danh thắng ruộng bậc thang [[Mù Cang Chải]].

{{geo|21.3167|105.4000}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Phú Thọ}}</text>
      <sha1>94cnnd0dsh3nzfqdf3u26yn9f0x158a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quảng Ngãi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1051</id>
    <revision>
      <id>123342</id>
      <parentid>122257</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>123342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26623" sha1="41tmlzz0butr7ipp9pdwgeki5b2rdyp" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ve-dep-dao-ly-son-nhin-tu-tren-cao-1.jpg|caption=Đảo Lý Sơn nhìn từ trên cao}}

{{quickbarprovince
| image=Nhà thờ gỗ Kon Tum.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Nhà thờ gỗ Kon Tum 
| location=Quang Ngai in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=14.832,5 km²
| population=1.890.000 người (ước tính)
| population density=127,4 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Ba Na]], [[Tiếng Xơ Đăng]], [[Tiếng Hre]], [[Tiếng Gié Triêng]], [[Tiếng Gia Rai]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (68%), người Xơ Đăng (12%), người Ba Na (8%), người Hre (8%), người Gié Triêng, người Gia Rai
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Cẩm Thành và phường Kon Tum
| years active=1471 - Vùng đất Quảng Ngãi thời vua Lê Thánh Tông / 1913 - Thành lập tỉnh Kon Tum
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 96 đơn vị cơ sở gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (255 / 260)
| website=[https://quangngai.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ngãi]
}}

'''Quảng Ngãi''' là một tỉnh thuộc khu vực [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Quảng Ngãi và Kon Tum. Tỉnh trải dài từ khu vực ngã ba biên giới Đông Dương (giáp [[Lào]] và [[Campuchia]]) ở phía Tây, vượt qua dãy [[Dãy Trường Sơn|Trường Sơn]] Bắc và đỉnh núi [[Ngọc Linh]] cao 2.598 m, xuống dải đồng bằng ven biển duyên hải và mở rộng ra biển Đông với [[Đặc khu Lý Sơn]]. Tỉnh tiếp giáp với [[Quảng Nam]], [[Bình Định]], [[Gia Lai]] và hai nước bạn Lào, Campuchia. Tỉnh vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 96 đơn vị hành chính cơ sở (gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Roman Catholic Diocese of Kontum.jpg|nhỏ|Bên trong nhà thờ chính tòa Kon Tum (Nhà thờ Gỗ) tại phường Thống Nhất (nay thuộc phường Kon Tum)]]

Lịch sử vùng đất Quảng Ngãi mới là sự giao thoa sâu sắc giữa nền văn hóa biển cổ xưa và văn hóa đại ngàn Tây Nguyên. Đây là cái nôi phát tích của Văn hóa Sa Huỳnh từ thời đại kim khí với hệ thống mộ chum đặc trưng phân bố dọc vùng duyên hải (phường Sa Huỳnh). Thời phong kiến triều Nguyễn, nơi đây là căn cứ xuất phát của Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa từ đất đảo Lý Sơn để cắm mốc chủ quyền trên biển Đông. Ở phía Tây, Kon Tum hình thành các buôn làng cổ của người Ba Na, Xơ Đăng, Gié Triêng và là nơi các giáo sĩ phương Tây lập giáo xứ truyền giáo từ giữa thế kỷ 19, để lại các di sản kiến trúc gỗ độc đáo như [[Nhà thờ gỗ Kon Tum]].

Địa hình tỉnh phân hóa rõ nét theo phương Tây - Đông:
* '''Vùng cao nguyên Bắc Tây Nguyên &amp; Dãy Trường Sơn (phía Tây):''' Độ cao trung bình từ 600 - 1.200 m, địa hình núi cao xen kẽ các cao nguyên như Cao nguyên Măng Đen (xã Măng Đen) có khí hậu ôn đới quanh năm, dãy núi Ngọc Linh nơi có loài thảo dược quý Sâm Ngọc Linh (xã Ngọc Linh), cùng hệ thống sông [[Sông Đắk Bla|Đắk Bla]] chảy ngược hướng Tây và sông Pô Kô.
* '''Vùng đồng bằng duyên hải &amp; Hải đảo (phía Đông):''' Dải đồng bằng châu thổ sông Trà Khúc và sông Vệ phì nhiêu, bao quanh bởi các bãi tắm biển cát mịn (Mỹ Khê thuộc xã Tịnh Khê, Sa Huỳnh thuộc phường Sa Huỳnh) và hệ thống cảng nước sâu [[Dung Quất]] (xã Vạn Tường, xã Bình Sơn). Ngoài khơi cách bờ biển 15 hải lý là [[Đặc khu Lý Sơn]] với các miệng núi lửa bazan đã tắt hàng triệu năm tạo nên trầm tích địa chất biển hiếm có.

=== Khí hậu ===
Tỉnh có hai tiểu vùng khí hậu riêng biệt bị phân chia bởi dãy núi Trường Sơn:

* '''Tiểu vùng Duyên hải phía Đông:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải. Mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, thời tiết nắng ấm, thuận lợi cho du lịch biển đảo Lý Sơn. Mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 12, lượng mưa tập trung lớn và thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão nhiệt đới đổ bộ từ biển Đông.
* '''Tiểu vùng Cao nguyên phía Tây:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, có sự khác biệt giữa mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) khô ráo, se lạnh và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) mưa ẩm nhiều. Riêng khu vực xã Măng Đen ở độ cao trên 1.200 m có khí hậu mát mẻ quanh năm tương tự Đà Lạt, nhiệt độ dao động 16 - 22&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Quảng Ngãi (Trạm Quảng Ngãi)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 26 (79) || 28 (82) || 30 (86) || 33 (91) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 32 (90) || 29 (84) || 28 (82) || 26 (79) || '''31 (88)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 19 (66) || 20 (68) || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 26 (79) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 23 (73) || 22 (72) || 20 (68) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 55 (2.2) || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 40 (1.6) || 85 (3.3) || 90 (3.5) || 75 (3.0) || 120 (4.7) || 380 (15.0) || 720 (28.3) || 610 (24.0) || 240 (9.4) || '''2.470 (97.2)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Quảng Ngãi Railway Station.JPG|nhỏ|Ga Quảng Ngãi]]

Quảng Ngãi sở hữu vị trí giao thông chiến lược trên các trục hành lang kinh tế Bắc - Nam và Hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Tây Nguyên với duyên hải.

=== Bằng máy bay ===
Hành khách tiếp cận tỉnh thuận tiện thông qua các sân bay lân cận:
* '''Cảng hàng không Chu Lai (Vùng giáp ranh):''' Nằm sát xã Bình Sơn và xã Vạn Tường, cách phường Cẩm Thành khoảng 35 km về phía Bắc. Đây là sân bay chính đón các chuyến bay hàng ngày từ [[Hà Nội]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]].
* '''Cảng hàng không Pleiku (Gia Lai):''' Cách phường Kon Tum khoảng 45 km về phía Nam theo Quốc lộ 14, phục vụ các đường bay thẳng từ Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Thống Nhất Bắc - Nam chạy qua địa phận phía Đông của tỉnh:
* '''Ga Quảng Ngãi''' (phường Cẩm Thành): Điểm dừng đỗ chính tiếp nhận toàn bộ các chuyến tàu Thống Nhất (SE1 đến SE8).
* '''Ga Đức Phổ''' (phường Đức Phổ): Phục vụ đón trả khách khu vực phía Nam tỉnh.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:''' Tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thông suốt, rút ngắn thời gian di chuyển từ Đà Nẵng về phường Cẩm Thành còn khoảng 1,5 giờ lái xe.
* '''Tuyến Quốc lộ 24:''' Trục huyết mạch Đông - Tây nối đồng bằng Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành) vượt đèo Măng Đen lên cao nguyên xã Măng Đen và phường Kon Tum (khoảng 135 km).
* '''Đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14):''' Trục giao thông chính qua các xã Đăk Glei, Đăk Tô, Đăk Hà và phường Kon Tum.
* '''Xe khách liên tỉnh:''' Các nhà xe Chín Nghĩa, Mai Linh, Thuận Thảo xuất bến liên tục từ Bến xe Miền Đông (TP.HCM), Bến xe Giáp Bát (Hà Nội) và Bến xe Trung tâm Đà Nẵng về Bến xe Quảng Ngãi (phường Nghĩa Lộ) và Bến xe Kon Tum (phường Đăk Bla).

=== Bằng đường biển ===
* Tuyến tàu cao tốc thủy nội địa nối từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Cảng Bến Đình ([[Đặc khu Lý Sơn]]). Thời gian chạy tàu cao tốc khoảng 35 - 45 phút, tần suất 6 - 10 chuyến/ngày.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Kon Blar River 3.JPG|nhỏ|Sông Đăk Bla chảy qua phường Kon Tum]]

* '''Tàu cao tốc &amp; Cano vượt biển:'''
  * Tuyến Sa Kỳ đi Đặc khu Lý Sơn.
  * Tuyến cano từ Đảo Lớn sang Đảo Bé (xã An Bình cũ, nay thuộc Đặc khu Lý Sơn), chạy liên tục từ 07:30 đến 11:30 hàng ngày với thời gian 10 phút.
* '''Xe buýt nội tỉnh:'''
  * Tuyến phường Cẩm Thành - Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn).
  * Tuyến phường Cẩm Thành - phường Sa Huỳnh.
  * Tuyến phường Kon Tum - xã Măng Đen.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt để vi vu cung đường đèo Măng Đen, đường ven biển Sa Huỳnh hoặc chạy quanh các cung đường bờ biển Lý Sơn. Điểm thuê xe có tại phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, xã Măng Đen và Đặc khu Lý Sơn với giá 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Quảng Ngãi: ☎ +84 255 3838 383
  * Taxi Mai Linh Kon Tum:* ☎ +84 260 3838 383
  * Taxi Sun: ☎ +84 255 3535 353
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Monument of the My Lai Massacre (2).jpg|nhỏ|Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai)]]

=== Thắng cảnh Biển đảo &amp; Di sản Núi lửa ===
* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đảo Lý Sơn &amp; Cổng Tò Vò | tên khác=Ly Son Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3780 | kinh độ=109.1120 | chỉ đường=Cách cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) 15 hải lý về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (vé cano sang Đảo Bé tính riêng)
| nội dung=Quần thể đảo núi lửa cổ gồm Đảo Lớn và Đảo Bé hình thành cách đây hàng triệu năm. Điểm nhấn tự nhiên nổi bật gồm Cổng Tò Vò (vòm đá bazan tự nhiên nhô sát mép sóng biển), vách đá dựng đứng Hang Câu, đỉnh núi lửa Thới Lới và các cánh đồng trồng hành tỏi trên nền cát san hô trắng.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Sa Huỳnh | tên khác=Sa Huynh Culture Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Sa Huỳnh | vĩ độ=14.7000 | kinh độ=109.0500 | chỉ đường=Nằm sát trục Quốc lộ 1A ở phía Nam tỉnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm phát hiện nền văn hóa tiền sử Sa Huỳnh có niên đại trên 3.000 năm. Quần thể gồm Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh (trưng bày mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú, vũ khí đồng), bãi biển Sa Huỳnh cát vàng óng ả và cánh đồng muối Sa Huỳnh sản xuất muối biển hạt to truyền thống.
}}

* {{xem
| tên=Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai) | tên khác=Son My Memorial Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1764 | kinh độ=108.8856 | chỉ đường=Cách phường Cẩm Thành 13 km về phía Đông Bắc
| điện thoại=+84 255 3842 125 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Khu tưởng niệm Di tích Quốc gia đặc biệt ghi dấu vụ thảm sát Sơn Mỹ ngày 16/3/1968, nơi 504 thường dân vô tội (chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em) bị sát hại trong chiến tranh. Quần thể gồm tượng đài tưởng niệm bằng đá granit, nhà chứng tích trưng bày ảnh tư liệu do phóng viên Ronald Haeberle chụp và khu bảo tồn các nền nhà tranh, hầm tránh bom cháy rụi.
}}

* {{xem
| tên=Bãi biển Mỹ Khê | tên khác=My Khe Beach Quang Ngai
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1650 | kinh độ=108.8950 | chỉ đường=Nằm dọc đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bãi tắm tự nhiên dài hơn 7 km với dải cát trắng mịn, độ dốc thoai thoải, bao bọc phía sau bởi rừng dương liễu chắn sóng xanh mát, nước biển trong vắt không có sóng dữ.
}}

[[Tập tin:Măng Đen 1.jpg|nhỏ|Rừng thông bạt ngàn và hồ Đăk Ke tại xã Măng Đen]]

=== Cao nguyên, Thác nước &amp; Kiến trúc Đại ngàn Tây Nguyên ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Quốc gia Măng Đen | tên khác=Mang Den Ecotourism Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Măng Đen | vĩ độ=14.6000 | kinh độ=108.2833 | chỉ đường=Nằm trên Quốc lộ 24 ở độ cao 1.200 m
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào khu vực chung (vé thác Pa Sỹ: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vùng cao nguyên khí hậu ôn đới mát lạnh quanh năm với những cánh rừng thông ba lá bạt ngàn, được mệnh danh là vùng nghỉ dưỡng sinh thái núi rừng của Bắc Tây Nguyên. Cảnh quan nổi bật gồm Thác Pa Sỹ cao 45 m đổ xuống hẻm núi sâu, hồ nước tự nhiên Đăk Ke rực rỡ hoa anh đào vào mùa xuân và Tượng Đức Mẹ Măng Đen linh thiêng.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Gỗ Kon Tum | tên khác=Kon Tum Wooden Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nguyễn Huệ, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3486 | kinh độ=108.0089 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa giáo phận Kon Tum khởi công xây dựng năm 1913 hoàn toàn bằng gỗ cà chít (sến đỏ) theo phương pháp mộng đục truyền thống, không dùng đinh sắt. Kiến trúc kết hợp độc đáo giữa phong cách Romanesque châu Âu và nhà sàn dài của người Ba Na; tường và vách trát bằng đất trộn rơm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà rông Kon Klor &amp; Cầu treo Kon Klor | tên khác=Kon Klor Communal House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Bắc Kạn, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3520 | kinh độ=108.0210 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà rông truyền thống lớn nhất Tây Nguyên của dân tộc Ba Na với chiều dài 17 m, rộng 6 m và mái nhọn cao 22 m vút lên bầu trời, làm hoàn toàn bằng gỗ, tre, nứa, lá tranh. Liền kề là cầu treo dây văng Kon Klor bắc qua sông Đắk Bla thơ mộng.
}}

* {{xem
| tên=Cột mốc Ngã ba Biên giới Đông Dương | tên khác=Indochina Tripoint Monument
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bờ Y | vĩ độ=14.7083 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Gần Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (yêu cầu xuất trình Căn cước công dân)
| nội dung=Mốc giới 3 mặt hình trụ tam giác cắm trên đỉnh núi ở độ cao 1.086 m, phân định ranh giới lãnh thổ giữa ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia (&quot;nơi một tiếng gà gáy cả ba nước cùng nghe&quot;).
}}

* {{xem
| tên=Núi Thiên Ấn &amp; Mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng | tên khác=Thien An Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trương Quang Trọng | vĩ độ=15.1430 | kinh độ=108.8150 | chỉ đường=Tọa lạc bên bờ bắc sông Trà Khúc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngọn núi hình thang bằng phẳng như con ấn chúa trời soi bóng xuống sông Trà (&quot;Thiên Ấn niêm hà&quot;). Trên đỉnh núi có ngôi chùa cổ Thiên Ấn xây dựng từ thế kỷ 17 và phần mộ của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Lặn ngắm san hô tại Đảo Bé Lý Sơn:''' Đi cano sang Đảo Bé (Đặc khu Lý Sơn) để chèo thuyền thúng tròn, đeo kính lặn ngắm các rạn san hô tự nhiên nhiều màu sắc trong làn nước biển trong suốt tận đáy.
* '''Săn mây và cắm trại giữa rừng thông Măng Đen:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại qua đêm, ngắm sương mù sớm bao phủ lòng thung lũng thông reo tại xã Măng Đen.
* '''Chinh phục đỉnh núi Ngọc Linh:''' Tham gia tuyến trekking xuyên rừng rậm nguyên sinh xã Ngọc Linh và xã Măng Ri để tìm hiểu vùng bảo tồn cây sâm Ngọc Linh - &quot;quốc bảo&quot; thảo dược của Việt Nam (hoạt động cần xin phép chính quyền địa phương và có kiểm lâm/porter dẫn đường).
* '''Chèo thuyền độc mộc trên sông Đắk Bla:''' Thuê thuyền độc mộc gỗ nguyên khối của người bản địa lướt nhẹ ngược dòng sông Đắk Bla ngắm các vách núi đá và rặng tre xanh tại phường Kon Tum.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Quảng Ngãi mới là sự giao thoa phong phú giữa nguồn hải sản khô biển đảo duyên hải và các loại dược liệu quý hiếm Tây Nguyên.

=== Sản vật &amp; Đặc sản làm quà ===
* '''Tỏi cô đơn &amp; Hành tím Lý Sơn:''' Tỏi tép đơn (tỏi mồ côi) canh tác trên đất cát san hô trộn nham thạch núi lửa, củ nhỏ trắng ngà, vị thơm thanh cay dịu không nồng hắc bán tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Sâm Ngọc Linh &amp; Trà sâm:''' Thảo dược quý chứa hàm lượng saponin vượt trội thu hái từ vùng núi rừng mù sương xã Ngọc Linh, xã Măng Ri.
* '''Quế Trà Bồng:''' Vỏ quế nguyên thanh dày dặn có hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm cay nồng đặc thù chế biến tại xã Trà Bồng và xã Đông Trà Bồng.
* '''Cá bống sông Trà &amp; Kẹo gương đậu phụng:''' Cá bống trứng tự nhiên kho tiêu cay đậm đà trong niêu đất cùng kẹo gương giòn tan dát mỏng rắc vừng lạc chế biến tại phường Cẩm Thành và phường Trương Quang Trọng.
* '''Muối biển Sa Huỳnh:''' Muối hột kết tinh tự nhiên trắng sạch, vị mặn thanh giàu khoáng chất từ các ruộng muối phường Sa Huỳnh.
* '''Rượu cần Sim Măng Đen:''' Rượu lên men tự nhiên từ quả sim rừng chín mọng trên cao nguyên xã Măng Đen.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành):''' Trung tâm thương mại đầu mối cung cấp tỏi Lý Sơn, cá khô, đường phèn, mạch nha nức tiếng.
* '''Chợ Đêm Kon Tum (phường Kon Tum):''' Nơi bày bán các mặt hàng thủ công thổ cẩm dệt tay của người Ba Na, chuối hột rừng, mật ong rừng nguyên chất.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương dung dị, giữ trọn hương vị tươi sống mặn mòi của biển cả hòa quyện cùng vị nướng thảo mộc của núi rừng.

Các món ăn phổ biến:
* '''Don sông Trà Khúc:''' Con don (loài nhuyễn thể vỏ mỏng nước ngọt) cào ở hạ lưu sông Trà Khúc luộc lấy nước súp ngọt lịm; thịt don nhỏ xào hành lá ớt xiêm chan ngập tô, ăn kèm bánh tráng nướng gạo giòn bẻ vụn dầm ớt hiểm cay xé lưỡi.
* '''Gỏi lá Kon Tum:''' Món ăn cuốn độc đáo gồm hơn 40 loại lá rừng khác nhau (lá bứa, sung, chòi mòi, đọt giang, ngũ gia bì) cuốn cùng thịt ba chỉ luộc mỏng, tôm sông, bì lợn; chấm với nước chấm sệt nấu từ hèm rượu nếp ủ nghệ vàng và trứng vịt.
* '''Gà nướng cơm lam Măng Đen:''' Gà đồi ướp lá tiêu rừng, sả và mật ong nướng than hoa vàng giòn da, ăn cùng ống cơm lam dẻo thơm nướng nứa chấm muối é (lá é) giã nhuyễn.
* '''Gỏi rong biển &amp; Chả cá Lý Sơn:''' Rong biển tươi giòn sần sật trộn rau húng, lạc rang cùng chả cá đỏ củ tươi quết thủ công dai mịn rán vàng tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Bánh đập mắm nêm:''' Bánh ướt mềm dẻo kẹp giữa miếng bánh tráng gạo nướng giòn rụm, đập nát chấm mắm nêm cá cơm tỏi ớt cay nồng.

=== Địa điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Don Giao Thủy | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành | vĩ độ=15.1220 | kinh độ=108.8010 | chỉ đường=Gần cầu Trà Khúc 1
| điện thoại=+84 255 3824 567 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 21:00 | giá=25.000 - 45.000 VNĐ/bát
| nội dung=Quán ăn gia truyền lâu đời chuyên phục vụ món don sông Trà nóng hổi ăn kèm bánh tráng nướng giòn rụm và ớt xiêm xanh.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Gỏi lá Út Cưng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 45 Trần Cao Vân, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3490 | kinh độ=108.0020 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 983 555 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:30 | giá=90.000 - 180.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán ăn nổi tiếng với mâm gỏi lá đầy ắp hơn 40 loại lá rừng Tây Nguyên tươi nguyên cùng nước chấm hèm rượu gia truyền đậm đà.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê Arabica Măng Đen:''' Thưởng thức tách cà phê pha phin hương thơm nồng nàn chế biến từ hạt cà phê xứ lạnh canh tác trên sườn đồi xã Măng Đen.
* '''Nước chè dây thảo mộc:''' Thức uống hãm từ cây chè dây mọc tự nhiên trên các vách đá rừng già xã Ba Tơ, giúp hỗ trợ tiêu hóa.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú phân bố tại các trọng điểm: trung tâm đô thị phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, khu nghỉ mát xã Măng Đen và các khách sạn biển tại Đặc khu Lý Sơn.

=== Khách sạn &amp; Nghỉ dưỡng ===

* {{ngủ
| tên=Indochine Hotel Kon Tum | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 30 Bạch Đằng, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3460 | kinh độ=108.0120 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại=+84 260 3863 334 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nổi bật với công trình quán cà phê tre độc đáo do kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa thiết kế bên sông Đắk Bla, phòng ốc thoáng mát hướng sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Măng Đen de l'Amour Hotel | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Măng Đen, xã Măng Đen | vĩ độ=14.6020 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Giữa rừng thông
| điện thoại=+84 966 888 777 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn Pháp giữa rừng thông, cung cấp bữa sáng buffet và lò sưởi.
}}

=== Khách sạn Biển đảo &amp; Homestay ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Holiday Lý Sơn | trang web=https://holidaylyson.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Thôn Đông, Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3750 | kinh độ=109.1250 | chỉ đường=Mặt tiền bờ biển Đảo Lớn
| điện thoại=+84 255 3867 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao trên đảo với hồ bơi vô cực, bãi tắm và phòng ốc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== Vượt biển ra đảo &amp; Say sóng ===
* Hành trình tàu cao tốc từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Đặc khu Lý Sơn dài khoảng 40 phút. Biển động có sóng lớn vào các tháng 10 đến tháng 12 âm lịch; du khách có tiền sử say tàu xe nên uống thuốc chống say trước khi lên tàu 30 phút và theo dõi thông báo mở luồng tàu của Cảng vụ Hàng hải.

=== Thời tiết sương mù đèo dốc &amp; Rừng núi ===
* Tuyến đèo Măng Đen trên Quốc lộ 24 và đường lên xã Ngọc Linh thường xuất hiện sương mù dày đặc vào chiều tối và sáng sớm; cần giữ số thấp, làm chủ tốc độ và bật đèn sương mù khi lái xe.
* Khi trekking rừng nguyên sinh Khe Rỗ (xã An Lạc) hoặc rừng Ngọc Linh, cần mang vớ chống vắt, thuốc diệt côn trùng và tuyệt đối không tự ý tách đoàn vào vùng rừng rậm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Đà Nẵng]]: Xuôi theo Quốc lộ 1A hoặc đường cao tốc về phía Bắc để tham quan Di sản Văn hóa Thế giới Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và bãi biển Cửa Đại.
* [[Gia Lai]]: Đi về phía Nam theo Quốc lộ 1A qua phường Sa Huỳnh để đến với kinh đô võ thuật Tây Sơn, biển Quy Nhơn, Kỳ Co và Eo Gió. Đi theo Quốc lộ 14 từ phường Kon Tum sang phía Nam để đến thành phố Pleiku, Biển Hồ T'Nưng và núi lửa Chư Đăng Ya.
* [[Lào]]: Xuất cảnh qua [[Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y]] (xã Bờ Y) để theo trục đường bộ sang tỉnh Attapeu và Champasak.

{{geo|15.1167|108.8000}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ngãi}}</text>
      <sha1>41tmlzz0butr7ipp9pdwgeki5b2rdyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123343</id>
      <parentid>123342</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khách sạn &amp; Nghỉ dưỡng */</comment>
      <origin>123343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26533" sha1="rqv9vhlyne1evl1e67dj2vudzvhgooa" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ve-dep-dao-ly-son-nhin-tu-tren-cao-1.jpg|caption=Đảo Lý Sơn nhìn từ trên cao}}

{{quickbarprovince
| image=Nhà thờ gỗ Kon Tum.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Nhà thờ gỗ Kon Tum 
| location=Quang Ngai in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=14.832,5 km²
| population=1.890.000 người (ước tính)
| population density=127,4 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Ba Na]], [[Tiếng Xơ Đăng]], [[Tiếng Hre]], [[Tiếng Gié Triêng]], [[Tiếng Gia Rai]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (68%), người Xơ Đăng (12%), người Ba Na (8%), người Hre (8%), người Gié Triêng, người Gia Rai
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Cẩm Thành và phường Kon Tum
| years active=1471 - Vùng đất Quảng Ngãi thời vua Lê Thánh Tông / 1913 - Thành lập tỉnh Kon Tum
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 96 đơn vị cơ sở gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (255 / 260)
| website=[https://quangngai.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ngãi]
}}

'''Quảng Ngãi''' là một tỉnh thuộc khu vực [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Quảng Ngãi và Kon Tum. Tỉnh trải dài từ khu vực ngã ba biên giới Đông Dương (giáp [[Lào]] và [[Campuchia]]) ở phía Tây, vượt qua dãy [[Dãy Trường Sơn|Trường Sơn]] Bắc và đỉnh núi [[Ngọc Linh]] cao 2.598 m, xuống dải đồng bằng ven biển duyên hải và mở rộng ra biển Đông với [[Đặc khu Lý Sơn]]. Tỉnh tiếp giáp với [[Quảng Nam]], [[Bình Định]], [[Gia Lai]] và hai nước bạn Lào, Campuchia. Tỉnh vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 96 đơn vị hành chính cơ sở (gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Roman Catholic Diocese of Kontum.jpg|nhỏ|Bên trong nhà thờ chính tòa Kon Tum (Nhà thờ Gỗ) tại phường Thống Nhất (nay thuộc phường Kon Tum)]]

Lịch sử vùng đất Quảng Ngãi mới là sự giao thoa sâu sắc giữa nền văn hóa biển cổ xưa và văn hóa đại ngàn Tây Nguyên. Đây là cái nôi phát tích của Văn hóa Sa Huỳnh từ thời đại kim khí với hệ thống mộ chum đặc trưng phân bố dọc vùng duyên hải (phường Sa Huỳnh). Thời phong kiến triều Nguyễn, nơi đây là căn cứ xuất phát của Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa từ đất đảo Lý Sơn để cắm mốc chủ quyền trên biển Đông. Ở phía Tây, Kon Tum hình thành các buôn làng cổ của người Ba Na, Xơ Đăng, Gié Triêng và là nơi các giáo sĩ phương Tây lập giáo xứ truyền giáo từ giữa thế kỷ 19, để lại các di sản kiến trúc gỗ độc đáo như [[Nhà thờ gỗ Kon Tum]].

Địa hình tỉnh phân hóa rõ nét theo phương Tây - Đông:
* '''Vùng cao nguyên Bắc Tây Nguyên &amp; Dãy Trường Sơn (phía Tây):''' Độ cao trung bình từ 600 - 1.200 m, địa hình núi cao xen kẽ các cao nguyên như Cao nguyên Măng Đen (xã Măng Đen) có khí hậu ôn đới quanh năm, dãy núi Ngọc Linh nơi có loài thảo dược quý Sâm Ngọc Linh (xã Ngọc Linh), cùng hệ thống sông [[Sông Đắk Bla|Đắk Bla]] chảy ngược hướng Tây và sông Pô Kô.
* '''Vùng đồng bằng duyên hải &amp; Hải đảo (phía Đông):''' Dải đồng bằng châu thổ sông Trà Khúc và sông Vệ phì nhiêu, bao quanh bởi các bãi tắm biển cát mịn (Mỹ Khê thuộc xã Tịnh Khê, Sa Huỳnh thuộc phường Sa Huỳnh) và hệ thống cảng nước sâu [[Dung Quất]] (xã Vạn Tường, xã Bình Sơn). Ngoài khơi cách bờ biển 15 hải lý là [[Đặc khu Lý Sơn]] với các miệng núi lửa bazan đã tắt hàng triệu năm tạo nên trầm tích địa chất biển hiếm có.

=== Khí hậu ===
Tỉnh có hai tiểu vùng khí hậu riêng biệt bị phân chia bởi dãy núi Trường Sơn:

* '''Tiểu vùng Duyên hải phía Đông:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải. Mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, thời tiết nắng ấm, thuận lợi cho du lịch biển đảo Lý Sơn. Mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 12, lượng mưa tập trung lớn và thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão nhiệt đới đổ bộ từ biển Đông.
* '''Tiểu vùng Cao nguyên phía Tây:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, có sự khác biệt giữa mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) khô ráo, se lạnh và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) mưa ẩm nhiều. Riêng khu vực xã Măng Đen ở độ cao trên 1.200 m có khí hậu mát mẻ quanh năm tương tự Đà Lạt, nhiệt độ dao động 16 - 22&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Quảng Ngãi (Trạm Quảng Ngãi)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 26 (79) || 28 (82) || 30 (86) || 33 (91) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 32 (90) || 29 (84) || 28 (82) || 26 (79) || '''31 (88)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 19 (66) || 20 (68) || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 26 (79) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 23 (73) || 22 (72) || 20 (68) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 55 (2.2) || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 40 (1.6) || 85 (3.3) || 90 (3.5) || 75 (3.0) || 120 (4.7) || 380 (15.0) || 720 (28.3) || 610 (24.0) || 240 (9.4) || '''2.470 (97.2)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Quảng Ngãi Railway Station.JPG|nhỏ|Ga Quảng Ngãi]]

Quảng Ngãi sở hữu vị trí giao thông chiến lược trên các trục hành lang kinh tế Bắc - Nam và Hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Tây Nguyên với duyên hải.

=== Bằng máy bay ===
Hành khách tiếp cận tỉnh thuận tiện thông qua các sân bay lân cận:
* '''Cảng hàng không Chu Lai (Vùng giáp ranh):''' Nằm sát xã Bình Sơn và xã Vạn Tường, cách phường Cẩm Thành khoảng 35 km về phía Bắc. Đây là sân bay chính đón các chuyến bay hàng ngày từ [[Hà Nội]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]].
* '''Cảng hàng không Pleiku (Gia Lai):''' Cách phường Kon Tum khoảng 45 km về phía Nam theo Quốc lộ 14, phục vụ các đường bay thẳng từ Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Thống Nhất Bắc - Nam chạy qua địa phận phía Đông của tỉnh:
* '''Ga Quảng Ngãi''' (phường Cẩm Thành): Điểm dừng đỗ chính tiếp nhận toàn bộ các chuyến tàu Thống Nhất (SE1 đến SE8).
* '''Ga Đức Phổ''' (phường Đức Phổ): Phục vụ đón trả khách khu vực phía Nam tỉnh.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:''' Tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thông suốt, rút ngắn thời gian di chuyển từ Đà Nẵng về phường Cẩm Thành còn khoảng 1,5 giờ lái xe.
* '''Tuyến Quốc lộ 24:''' Trục huyết mạch Đông - Tây nối đồng bằng Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành) vượt đèo Măng Đen lên cao nguyên xã Măng Đen và phường Kon Tum (khoảng 135 km).
* '''Đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14):''' Trục giao thông chính qua các xã Đăk Glei, Đăk Tô, Đăk Hà và phường Kon Tum.
* '''Xe khách liên tỉnh:''' Các nhà xe Chín Nghĩa, Mai Linh, Thuận Thảo xuất bến liên tục từ Bến xe Miền Đông (TP.HCM), Bến xe Giáp Bát (Hà Nội) và Bến xe Trung tâm Đà Nẵng về Bến xe Quảng Ngãi (phường Nghĩa Lộ) và Bến xe Kon Tum (phường Đăk Bla).

=== Bằng đường biển ===
* Tuyến tàu cao tốc thủy nội địa nối từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Cảng Bến Đình ([[Đặc khu Lý Sơn]]). Thời gian chạy tàu cao tốc khoảng 35 - 45 phút, tần suất 6 - 10 chuyến/ngày.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Kon Blar River 3.JPG|nhỏ|Sông Đăk Bla chảy qua phường Kon Tum]]

* '''Tàu cao tốc &amp; Cano vượt biển:'''
  * Tuyến Sa Kỳ đi Đặc khu Lý Sơn.
  * Tuyến cano từ Đảo Lớn sang Đảo Bé (xã An Bình cũ, nay thuộc Đặc khu Lý Sơn), chạy liên tục từ 07:30 đến 11:30 hàng ngày với thời gian 10 phút.
* '''Xe buýt nội tỉnh:'''
  * Tuyến phường Cẩm Thành - Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn).
  * Tuyến phường Cẩm Thành - phường Sa Huỳnh.
  * Tuyến phường Kon Tum - xã Măng Đen.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt để vi vu cung đường đèo Măng Đen, đường ven biển Sa Huỳnh hoặc chạy quanh các cung đường bờ biển Lý Sơn. Điểm thuê xe có tại phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, xã Măng Đen và Đặc khu Lý Sơn với giá 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Quảng Ngãi: ☎ +84 255 3838 383
  * Taxi Mai Linh Kon Tum:* ☎ +84 260 3838 383
  * Taxi Sun: ☎ +84 255 3535 353
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Monument of the My Lai Massacre (2).jpg|nhỏ|Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai)]]

=== Thắng cảnh Biển đảo &amp; Di sản Núi lửa ===
* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đảo Lý Sơn &amp; Cổng Tò Vò | tên khác=Ly Son Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3780 | kinh độ=109.1120 | chỉ đường=Cách cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) 15 hải lý về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (vé cano sang Đảo Bé tính riêng)
| nội dung=Quần thể đảo núi lửa cổ gồm Đảo Lớn và Đảo Bé hình thành cách đây hàng triệu năm. Điểm nhấn tự nhiên nổi bật gồm Cổng Tò Vò (vòm đá bazan tự nhiên nhô sát mép sóng biển), vách đá dựng đứng Hang Câu, đỉnh núi lửa Thới Lới và các cánh đồng trồng hành tỏi trên nền cát san hô trắng.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Sa Huỳnh | tên khác=Sa Huynh Culture Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Sa Huỳnh | vĩ độ=14.7000 | kinh độ=109.0500 | chỉ đường=Nằm sát trục Quốc lộ 1A ở phía Nam tỉnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm phát hiện nền văn hóa tiền sử Sa Huỳnh có niên đại trên 3.000 năm. Quần thể gồm Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh (trưng bày mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú, vũ khí đồng), bãi biển Sa Huỳnh cát vàng óng ả và cánh đồng muối Sa Huỳnh sản xuất muối biển hạt to truyền thống.
}}

* {{xem
| tên=Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai) | tên khác=Son My Memorial Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1764 | kinh độ=108.8856 | chỉ đường=Cách phường Cẩm Thành 13 km về phía Đông Bắc
| điện thoại=+84 255 3842 125 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Khu tưởng niệm Di tích Quốc gia đặc biệt ghi dấu vụ thảm sát Sơn Mỹ ngày 16/3/1968, nơi 504 thường dân vô tội (chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em) bị sát hại trong chiến tranh. Quần thể gồm tượng đài tưởng niệm bằng đá granit, nhà chứng tích trưng bày ảnh tư liệu do phóng viên Ronald Haeberle chụp và khu bảo tồn các nền nhà tranh, hầm tránh bom cháy rụi.
}}

* {{xem
| tên=Bãi biển Mỹ Khê | tên khác=My Khe Beach Quang Ngai
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1650 | kinh độ=108.8950 | chỉ đường=Nằm dọc đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bãi tắm tự nhiên dài hơn 7 km với dải cát trắng mịn, độ dốc thoai thoải, bao bọc phía sau bởi rừng dương liễu chắn sóng xanh mát, nước biển trong vắt không có sóng dữ.
}}

[[Tập tin:Măng Đen 1.jpg|nhỏ|Rừng thông bạt ngàn và hồ Đăk Ke tại xã Măng Đen]]

=== Cao nguyên, Thác nước &amp; Kiến trúc Đại ngàn Tây Nguyên ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Quốc gia Măng Đen | tên khác=Mang Den Ecotourism Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Măng Đen | vĩ độ=14.6000 | kinh độ=108.2833 | chỉ đường=Nằm trên Quốc lộ 24 ở độ cao 1.200 m
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào khu vực chung (vé thác Pa Sỹ: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vùng cao nguyên khí hậu ôn đới mát lạnh quanh năm với những cánh rừng thông ba lá bạt ngàn, được mệnh danh là vùng nghỉ dưỡng sinh thái núi rừng của Bắc Tây Nguyên. Cảnh quan nổi bật gồm Thác Pa Sỹ cao 45 m đổ xuống hẻm núi sâu, hồ nước tự nhiên Đăk Ke rực rỡ hoa anh đào vào mùa xuân và Tượng Đức Mẹ Măng Đen linh thiêng.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Gỗ Kon Tum | tên khác=Kon Tum Wooden Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nguyễn Huệ, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3486 | kinh độ=108.0089 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa giáo phận Kon Tum khởi công xây dựng năm 1913 hoàn toàn bằng gỗ cà chít (sến đỏ) theo phương pháp mộng đục truyền thống, không dùng đinh sắt. Kiến trúc kết hợp độc đáo giữa phong cách Romanesque châu Âu và nhà sàn dài của người Ba Na; tường và vách trát bằng đất trộn rơm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà rông Kon Klor &amp; Cầu treo Kon Klor | tên khác=Kon Klor Communal House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Bắc Kạn, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3520 | kinh độ=108.0210 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà rông truyền thống lớn nhất Tây Nguyên của dân tộc Ba Na với chiều dài 17 m, rộng 6 m và mái nhọn cao 22 m vút lên bầu trời, làm hoàn toàn bằng gỗ, tre, nứa, lá tranh. Liền kề là cầu treo dây văng Kon Klor bắc qua sông Đắk Bla thơ mộng.
}}

* {{xem
| tên=Cột mốc Ngã ba Biên giới Đông Dương | tên khác=Indochina Tripoint Monument
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bờ Y | vĩ độ=14.7083 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Gần Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (yêu cầu xuất trình Căn cước công dân)
| nội dung=Mốc giới 3 mặt hình trụ tam giác cắm trên đỉnh núi ở độ cao 1.086 m, phân định ranh giới lãnh thổ giữa ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia (&quot;nơi một tiếng gà gáy cả ba nước cùng nghe&quot;).
}}

* {{xem
| tên=Núi Thiên Ấn &amp; Mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng | tên khác=Thien An Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trương Quang Trọng | vĩ độ=15.1430 | kinh độ=108.8150 | chỉ đường=Tọa lạc bên bờ bắc sông Trà Khúc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngọn núi hình thang bằng phẳng như con ấn chúa trời soi bóng xuống sông Trà (&quot;Thiên Ấn niêm hà&quot;). Trên đỉnh núi có ngôi chùa cổ Thiên Ấn xây dựng từ thế kỷ 17 và phần mộ của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Lặn ngắm san hô tại Đảo Bé Lý Sơn:''' Đi cano sang Đảo Bé (Đặc khu Lý Sơn) để chèo thuyền thúng tròn, đeo kính lặn ngắm các rạn san hô tự nhiên nhiều màu sắc trong làn nước biển trong suốt tận đáy.
* '''Săn mây và cắm trại giữa rừng thông Măng Đen:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại qua đêm, ngắm sương mù sớm bao phủ lòng thung lũng thông reo tại xã Măng Đen.
* '''Chinh phục đỉnh núi Ngọc Linh:''' Tham gia tuyến trekking xuyên rừng rậm nguyên sinh xã Ngọc Linh và xã Măng Ri để tìm hiểu vùng bảo tồn cây sâm Ngọc Linh - &quot;quốc bảo&quot; thảo dược của Việt Nam (hoạt động cần xin phép chính quyền địa phương và có kiểm lâm/porter dẫn đường).
* '''Chèo thuyền độc mộc trên sông Đắk Bla:''' Thuê thuyền độc mộc gỗ nguyên khối của người bản địa lướt nhẹ ngược dòng sông Đắk Bla ngắm các vách núi đá và rặng tre xanh tại phường Kon Tum.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Quảng Ngãi mới là sự giao thoa phong phú giữa nguồn hải sản khô biển đảo duyên hải và các loại dược liệu quý hiếm Tây Nguyên.

=== Sản vật &amp; Đặc sản làm quà ===
* '''Tỏi cô đơn &amp; Hành tím Lý Sơn:''' Tỏi tép đơn (tỏi mồ côi) canh tác trên đất cát san hô trộn nham thạch núi lửa, củ nhỏ trắng ngà, vị thơm thanh cay dịu không nồng hắc bán tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Sâm Ngọc Linh &amp; Trà sâm:''' Thảo dược quý chứa hàm lượng saponin vượt trội thu hái từ vùng núi rừng mù sương xã Ngọc Linh, xã Măng Ri.
* '''Quế Trà Bồng:''' Vỏ quế nguyên thanh dày dặn có hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm cay nồng đặc thù chế biến tại xã Trà Bồng và xã Đông Trà Bồng.
* '''Cá bống sông Trà &amp; Kẹo gương đậu phụng:''' Cá bống trứng tự nhiên kho tiêu cay đậm đà trong niêu đất cùng kẹo gương giòn tan dát mỏng rắc vừng lạc chế biến tại phường Cẩm Thành và phường Trương Quang Trọng.
* '''Muối biển Sa Huỳnh:''' Muối hột kết tinh tự nhiên trắng sạch, vị mặn thanh giàu khoáng chất từ các ruộng muối phường Sa Huỳnh.
* '''Rượu cần Sim Măng Đen:''' Rượu lên men tự nhiên từ quả sim rừng chín mọng trên cao nguyên xã Măng Đen.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành):''' Trung tâm thương mại đầu mối cung cấp tỏi Lý Sơn, cá khô, đường phèn, mạch nha nức tiếng.
* '''Chợ Đêm Kon Tum (phường Kon Tum):''' Nơi bày bán các mặt hàng thủ công thổ cẩm dệt tay của người Ba Na, chuối hột rừng, mật ong rừng nguyên chất.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương dung dị, giữ trọn hương vị tươi sống mặn mòi của biển cả hòa quyện cùng vị nướng thảo mộc của núi rừng.

Các món ăn phổ biến:
* '''Don sông Trà Khúc:''' Con don (loài nhuyễn thể vỏ mỏng nước ngọt) cào ở hạ lưu sông Trà Khúc luộc lấy nước súp ngọt lịm; thịt don nhỏ xào hành lá ớt xiêm chan ngập tô, ăn kèm bánh tráng nướng gạo giòn bẻ vụn dầm ớt hiểm cay xé lưỡi.
* '''Gỏi lá Kon Tum:''' Món ăn cuốn độc đáo gồm hơn 40 loại lá rừng khác nhau (lá bứa, sung, chòi mòi, đọt giang, ngũ gia bì) cuốn cùng thịt ba chỉ luộc mỏng, tôm sông, bì lợn; chấm với nước chấm sệt nấu từ hèm rượu nếp ủ nghệ vàng và trứng vịt.
* '''Gà nướng cơm lam Măng Đen:''' Gà đồi ướp lá tiêu rừng, sả và mật ong nướng than hoa vàng giòn da, ăn cùng ống cơm lam dẻo thơm nướng nứa chấm muối é (lá é) giã nhuyễn.
* '''Gỏi rong biển &amp; Chả cá Lý Sơn:''' Rong biển tươi giòn sần sật trộn rau húng, lạc rang cùng chả cá đỏ củ tươi quết thủ công dai mịn rán vàng tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Bánh đập mắm nêm:''' Bánh ướt mềm dẻo kẹp giữa miếng bánh tráng gạo nướng giòn rụm, đập nát chấm mắm nêm cá cơm tỏi ớt cay nồng.

=== Địa điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Don Giao Thủy | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành | vĩ độ=15.1220 | kinh độ=108.8010 | chỉ đường=Gần cầu Trà Khúc 1
| điện thoại=+84 255 3824 567 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 21:00 | giá=25.000 - 45.000 VNĐ/bát
| nội dung=Quán ăn gia truyền lâu đời chuyên phục vụ món don sông Trà nóng hổi ăn kèm bánh tráng nướng giòn rụm và ớt xiêm xanh.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Gỏi lá Út Cưng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 45 Trần Cao Vân, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3490 | kinh độ=108.0020 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 983 555 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:30 | giá=90.000 - 180.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán ăn nổi tiếng với mâm gỏi lá đầy ắp hơn 40 loại lá rừng Tây Nguyên tươi nguyên cùng nước chấm hèm rượu gia truyền đậm đà.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê Arabica Măng Đen:''' Thưởng thức tách cà phê pha phin hương thơm nồng nàn chế biến từ hạt cà phê xứ lạnh canh tác trên sườn đồi xã Măng Đen.
* '''Nước chè dây thảo mộc:''' Thức uống hãm từ cây chè dây mọc tự nhiên trên các vách đá rừng già xã Ba Tơ, giúp hỗ trợ tiêu hóa.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú phân bố tại các trọng điểm: trung tâm đô thị phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, khu nghỉ mát xã Măng Đen và các khách sạn biển tại Đặc khu Lý Sơn.

=== Khách sạn &amp; Nghỉ dưỡng ===

* {{ngủ
| tên=Indochine Hotel Kon Tum | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 30 Bạch Đằng, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3460 | kinh độ=108.0120 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại=+84 260 3863 334 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn với công trình quán cà phê tre bên sông Đắk Bla, phòng ốc hướng sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Măng Đen de l'Amour Hotel | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Măng Đen, xã Măng Đen | vĩ độ=14.6020 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Giữa rừng thông
| điện thoại=+84 966 888 777 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn Pháp giữa rừng thông, cung cấp bữa sáng buffet và lò sưởi.
}}

=== Khách sạn Biển đảo &amp; Homestay ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Holiday Lý Sơn | trang web=https://holidaylyson.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Thôn Đông, Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3750 | kinh độ=109.1250 | chỉ đường=Mặt tiền bờ biển Đảo Lớn
| điện thoại=+84 255 3867 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao trên đảo với hồ bơi vô cực, bãi tắm và phòng ốc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== Vượt biển ra đảo &amp; Say sóng ===
* Hành trình tàu cao tốc từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Đặc khu Lý Sơn dài khoảng 40 phút. Biển động có sóng lớn vào các tháng 10 đến tháng 12 âm lịch; du khách có tiền sử say tàu xe nên uống thuốc chống say trước khi lên tàu 30 phút và theo dõi thông báo mở luồng tàu của Cảng vụ Hàng hải.

=== Thời tiết sương mù đèo dốc &amp; Rừng núi ===
* Tuyến đèo Măng Đen trên Quốc lộ 24 và đường lên xã Ngọc Linh thường xuất hiện sương mù dày đặc vào chiều tối và sáng sớm; cần giữ số thấp, làm chủ tốc độ và bật đèn sương mù khi lái xe.
* Khi trekking rừng nguyên sinh Khe Rỗ (xã An Lạc) hoặc rừng Ngọc Linh, cần mang vớ chống vắt, thuốc diệt côn trùng và tuyệt đối không tự ý tách đoàn vào vùng rừng rậm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Đà Nẵng]]: Xuôi theo Quốc lộ 1A hoặc đường cao tốc về phía Bắc để tham quan Di sản Văn hóa Thế giới Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và bãi biển Cửa Đại.
* [[Gia Lai]]: Đi về phía Nam theo Quốc lộ 1A qua phường Sa Huỳnh để đến với kinh đô võ thuật Tây Sơn, biển Quy Nhơn, Kỳ Co và Eo Gió. Đi theo Quốc lộ 14 từ phường Kon Tum sang phía Nam để đến thành phố Pleiku, Biển Hồ T'Nưng và núi lửa Chư Đăng Ya.
* [[Lào]]: Xuất cảnh qua [[Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y]] (xã Bờ Y) để theo trục đường bộ sang tỉnh Attapeu và Champasak.

{{geo|15.1167|108.8000}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ngãi}}</text>
      <sha1>rqv9vhlyne1evl1e67dj2vudzvhgooa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123344</id>
      <parentid>123343</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Địa điểm ăn uống */</comment>
      <origin>123344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26484" sha1="boe1jxsn3hy59fusc9yzo7pj9loq13r" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ve-dep-dao-ly-son-nhin-tu-tren-cao-1.jpg|caption=Đảo Lý Sơn nhìn từ trên cao}}

{{quickbarprovince
| image=Nhà thờ gỗ Kon Tum.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Nhà thờ gỗ Kon Tum 
| location=Quang Ngai in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=14.832,5 km²
| population=1.890.000 người (ước tính)
| population density=127,4 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Ba Na]], [[Tiếng Xơ Đăng]], [[Tiếng Hre]], [[Tiếng Gié Triêng]], [[Tiếng Gia Rai]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (68%), người Xơ Đăng (12%), người Ba Na (8%), người Hre (8%), người Gié Triêng, người Gia Rai
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Cẩm Thành và phường Kon Tum
| years active=1471 - Vùng đất Quảng Ngãi thời vua Lê Thánh Tông / 1913 - Thành lập tỉnh Kon Tum
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 96 đơn vị cơ sở gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (255 / 260)
| website=[https://quangngai.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ngãi]
}}

'''Quảng Ngãi''' là một tỉnh thuộc khu vực [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Quảng Ngãi và Kon Tum. Tỉnh trải dài từ khu vực ngã ba biên giới Đông Dương (giáp [[Lào]] và [[Campuchia]]) ở phía Tây, vượt qua dãy [[Dãy Trường Sơn|Trường Sơn]] Bắc và đỉnh núi [[Ngọc Linh]] cao 2.598 m, xuống dải đồng bằng ven biển duyên hải và mở rộng ra biển Đông với [[Đặc khu Lý Sơn]]. Tỉnh tiếp giáp với [[Quảng Nam]], [[Bình Định]], [[Gia Lai]] và hai nước bạn Lào, Campuchia. Tỉnh vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 96 đơn vị hành chính cơ sở (gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Roman Catholic Diocese of Kontum.jpg|nhỏ|Bên trong nhà thờ chính tòa Kon Tum (Nhà thờ Gỗ) tại phường Thống Nhất (nay thuộc phường Kon Tum)]]

Lịch sử vùng đất Quảng Ngãi mới là sự giao thoa sâu sắc giữa nền văn hóa biển cổ xưa và văn hóa đại ngàn Tây Nguyên. Đây là cái nôi phát tích của Văn hóa Sa Huỳnh từ thời đại kim khí với hệ thống mộ chum đặc trưng phân bố dọc vùng duyên hải (phường Sa Huỳnh). Thời phong kiến triều Nguyễn, nơi đây là căn cứ xuất phát của Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa từ đất đảo Lý Sơn để cắm mốc chủ quyền trên biển Đông. Ở phía Tây, Kon Tum hình thành các buôn làng cổ của người Ba Na, Xơ Đăng, Gié Triêng và là nơi các giáo sĩ phương Tây lập giáo xứ truyền giáo từ giữa thế kỷ 19, để lại các di sản kiến trúc gỗ độc đáo như [[Nhà thờ gỗ Kon Tum]].

Địa hình tỉnh phân hóa rõ nét theo phương Tây - Đông:
* '''Vùng cao nguyên Bắc Tây Nguyên &amp; Dãy Trường Sơn (phía Tây):''' Độ cao trung bình từ 600 - 1.200 m, địa hình núi cao xen kẽ các cao nguyên như Cao nguyên Măng Đen (xã Măng Đen) có khí hậu ôn đới quanh năm, dãy núi Ngọc Linh nơi có loài thảo dược quý Sâm Ngọc Linh (xã Ngọc Linh), cùng hệ thống sông [[Sông Đắk Bla|Đắk Bla]] chảy ngược hướng Tây và sông Pô Kô.
* '''Vùng đồng bằng duyên hải &amp; Hải đảo (phía Đông):''' Dải đồng bằng châu thổ sông Trà Khúc và sông Vệ phì nhiêu, bao quanh bởi các bãi tắm biển cát mịn (Mỹ Khê thuộc xã Tịnh Khê, Sa Huỳnh thuộc phường Sa Huỳnh) và hệ thống cảng nước sâu [[Dung Quất]] (xã Vạn Tường, xã Bình Sơn). Ngoài khơi cách bờ biển 15 hải lý là [[Đặc khu Lý Sơn]] với các miệng núi lửa bazan đã tắt hàng triệu năm tạo nên trầm tích địa chất biển hiếm có.

=== Khí hậu ===
Tỉnh có hai tiểu vùng khí hậu riêng biệt bị phân chia bởi dãy núi Trường Sơn:

* '''Tiểu vùng Duyên hải phía Đông:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải. Mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, thời tiết nắng ấm, thuận lợi cho du lịch biển đảo Lý Sơn. Mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 12, lượng mưa tập trung lớn và thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão nhiệt đới đổ bộ từ biển Đông.
* '''Tiểu vùng Cao nguyên phía Tây:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, có sự khác biệt giữa mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) khô ráo, se lạnh và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) mưa ẩm nhiều. Riêng khu vực xã Măng Đen ở độ cao trên 1.200 m có khí hậu mát mẻ quanh năm tương tự Đà Lạt, nhiệt độ dao động 16 - 22&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Quảng Ngãi (Trạm Quảng Ngãi)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 26 (79) || 28 (82) || 30 (86) || 33 (91) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 32 (90) || 29 (84) || 28 (82) || 26 (79) || '''31 (88)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 19 (66) || 20 (68) || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 26 (79) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 23 (73) || 22 (72) || 20 (68) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 55 (2.2) || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 40 (1.6) || 85 (3.3) || 90 (3.5) || 75 (3.0) || 120 (4.7) || 380 (15.0) || 720 (28.3) || 610 (24.0) || 240 (9.4) || '''2.470 (97.2)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Quảng Ngãi Railway Station.JPG|nhỏ|Ga Quảng Ngãi]]

Quảng Ngãi sở hữu vị trí giao thông chiến lược trên các trục hành lang kinh tế Bắc - Nam và Hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Tây Nguyên với duyên hải.

=== Bằng máy bay ===
Hành khách tiếp cận tỉnh thuận tiện thông qua các sân bay lân cận:
* '''Cảng hàng không Chu Lai (Vùng giáp ranh):''' Nằm sát xã Bình Sơn và xã Vạn Tường, cách phường Cẩm Thành khoảng 35 km về phía Bắc. Đây là sân bay chính đón các chuyến bay hàng ngày từ [[Hà Nội]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]].
* '''Cảng hàng không Pleiku (Gia Lai):''' Cách phường Kon Tum khoảng 45 km về phía Nam theo Quốc lộ 14, phục vụ các đường bay thẳng từ Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Thống Nhất Bắc - Nam chạy qua địa phận phía Đông của tỉnh:
* '''Ga Quảng Ngãi''' (phường Cẩm Thành): Điểm dừng đỗ chính tiếp nhận toàn bộ các chuyến tàu Thống Nhất (SE1 đến SE8).
* '''Ga Đức Phổ''' (phường Đức Phổ): Phục vụ đón trả khách khu vực phía Nam tỉnh.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:''' Tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thông suốt, rút ngắn thời gian di chuyển từ Đà Nẵng về phường Cẩm Thành còn khoảng 1,5 giờ lái xe.
* '''Tuyến Quốc lộ 24:''' Trục huyết mạch Đông - Tây nối đồng bằng Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành) vượt đèo Măng Đen lên cao nguyên xã Măng Đen và phường Kon Tum (khoảng 135 km).
* '''Đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14):''' Trục giao thông chính qua các xã Đăk Glei, Đăk Tô, Đăk Hà và phường Kon Tum.
* '''Xe khách liên tỉnh:''' Các nhà xe Chín Nghĩa, Mai Linh, Thuận Thảo xuất bến liên tục từ Bến xe Miền Đông (TP.HCM), Bến xe Giáp Bát (Hà Nội) và Bến xe Trung tâm Đà Nẵng về Bến xe Quảng Ngãi (phường Nghĩa Lộ) và Bến xe Kon Tum (phường Đăk Bla).

=== Bằng đường biển ===
* Tuyến tàu cao tốc thủy nội địa nối từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Cảng Bến Đình ([[Đặc khu Lý Sơn]]). Thời gian chạy tàu cao tốc khoảng 35 - 45 phút, tần suất 6 - 10 chuyến/ngày.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Kon Blar River 3.JPG|nhỏ|Sông Đăk Bla chảy qua phường Kon Tum]]

* '''Tàu cao tốc &amp; Cano vượt biển:'''
  * Tuyến Sa Kỳ đi Đặc khu Lý Sơn.
  * Tuyến cano từ Đảo Lớn sang Đảo Bé (xã An Bình cũ, nay thuộc Đặc khu Lý Sơn), chạy liên tục từ 07:30 đến 11:30 hàng ngày với thời gian 10 phút.
* '''Xe buýt nội tỉnh:'''
  * Tuyến phường Cẩm Thành - Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn).
  * Tuyến phường Cẩm Thành - phường Sa Huỳnh.
  * Tuyến phường Kon Tum - xã Măng Đen.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt để vi vu cung đường đèo Măng Đen, đường ven biển Sa Huỳnh hoặc chạy quanh các cung đường bờ biển Lý Sơn. Điểm thuê xe có tại phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, xã Măng Đen và Đặc khu Lý Sơn với giá 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Quảng Ngãi: ☎ +84 255 3838 383
  * Taxi Mai Linh Kon Tum:* ☎ +84 260 3838 383
  * Taxi Sun: ☎ +84 255 3535 353
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Monument of the My Lai Massacre (2).jpg|nhỏ|Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai)]]

=== Thắng cảnh Biển đảo &amp; Di sản Núi lửa ===
* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đảo Lý Sơn &amp; Cổng Tò Vò | tên khác=Ly Son Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3780 | kinh độ=109.1120 | chỉ đường=Cách cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) 15 hải lý về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (vé cano sang Đảo Bé tính riêng)
| nội dung=Quần thể đảo núi lửa cổ gồm Đảo Lớn và Đảo Bé hình thành cách đây hàng triệu năm. Điểm nhấn tự nhiên nổi bật gồm Cổng Tò Vò (vòm đá bazan tự nhiên nhô sát mép sóng biển), vách đá dựng đứng Hang Câu, đỉnh núi lửa Thới Lới và các cánh đồng trồng hành tỏi trên nền cát san hô trắng.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Sa Huỳnh | tên khác=Sa Huynh Culture Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Sa Huỳnh | vĩ độ=14.7000 | kinh độ=109.0500 | chỉ đường=Nằm sát trục Quốc lộ 1A ở phía Nam tỉnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm phát hiện nền văn hóa tiền sử Sa Huỳnh có niên đại trên 3.000 năm. Quần thể gồm Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh (trưng bày mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú, vũ khí đồng), bãi biển Sa Huỳnh cát vàng óng ả và cánh đồng muối Sa Huỳnh sản xuất muối biển hạt to truyền thống.
}}

* {{xem
| tên=Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai) | tên khác=Son My Memorial Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1764 | kinh độ=108.8856 | chỉ đường=Cách phường Cẩm Thành 13 km về phía Đông Bắc
| điện thoại=+84 255 3842 125 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Khu tưởng niệm Di tích Quốc gia đặc biệt ghi dấu vụ thảm sát Sơn Mỹ ngày 16/3/1968, nơi 504 thường dân vô tội (chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em) bị sát hại trong chiến tranh. Quần thể gồm tượng đài tưởng niệm bằng đá granit, nhà chứng tích trưng bày ảnh tư liệu do phóng viên Ronald Haeberle chụp và khu bảo tồn các nền nhà tranh, hầm tránh bom cháy rụi.
}}

* {{xem
| tên=Bãi biển Mỹ Khê | tên khác=My Khe Beach Quang Ngai
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1650 | kinh độ=108.8950 | chỉ đường=Nằm dọc đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bãi tắm tự nhiên dài hơn 7 km với dải cát trắng mịn, độ dốc thoai thoải, bao bọc phía sau bởi rừng dương liễu chắn sóng xanh mát, nước biển trong vắt không có sóng dữ.
}}

[[Tập tin:Măng Đen 1.jpg|nhỏ|Rừng thông bạt ngàn và hồ Đăk Ke tại xã Măng Đen]]

=== Cao nguyên, Thác nước &amp; Kiến trúc Đại ngàn Tây Nguyên ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Quốc gia Măng Đen | tên khác=Mang Den Ecotourism Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Măng Đen | vĩ độ=14.6000 | kinh độ=108.2833 | chỉ đường=Nằm trên Quốc lộ 24 ở độ cao 1.200 m
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào khu vực chung (vé thác Pa Sỹ: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vùng cao nguyên khí hậu ôn đới mát lạnh quanh năm với những cánh rừng thông ba lá bạt ngàn, được mệnh danh là vùng nghỉ dưỡng sinh thái núi rừng của Bắc Tây Nguyên. Cảnh quan nổi bật gồm Thác Pa Sỹ cao 45 m đổ xuống hẻm núi sâu, hồ nước tự nhiên Đăk Ke rực rỡ hoa anh đào vào mùa xuân và Tượng Đức Mẹ Măng Đen linh thiêng.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Gỗ Kon Tum | tên khác=Kon Tum Wooden Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nguyễn Huệ, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3486 | kinh độ=108.0089 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa giáo phận Kon Tum khởi công xây dựng năm 1913 hoàn toàn bằng gỗ cà chít (sến đỏ) theo phương pháp mộng đục truyền thống, không dùng đinh sắt. Kiến trúc kết hợp độc đáo giữa phong cách Romanesque châu Âu và nhà sàn dài của người Ba Na; tường và vách trát bằng đất trộn rơm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà rông Kon Klor &amp; Cầu treo Kon Klor | tên khác=Kon Klor Communal House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Bắc Kạn, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3520 | kinh độ=108.0210 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà rông truyền thống lớn nhất Tây Nguyên của dân tộc Ba Na với chiều dài 17 m, rộng 6 m và mái nhọn cao 22 m vút lên bầu trời, làm hoàn toàn bằng gỗ, tre, nứa, lá tranh. Liền kề là cầu treo dây văng Kon Klor bắc qua sông Đắk Bla thơ mộng.
}}

* {{xem
| tên=Cột mốc Ngã ba Biên giới Đông Dương | tên khác=Indochina Tripoint Monument
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bờ Y | vĩ độ=14.7083 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Gần Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (yêu cầu xuất trình Căn cước công dân)
| nội dung=Mốc giới 3 mặt hình trụ tam giác cắm trên đỉnh núi ở độ cao 1.086 m, phân định ranh giới lãnh thổ giữa ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia (&quot;nơi một tiếng gà gáy cả ba nước cùng nghe&quot;).
}}

* {{xem
| tên=Núi Thiên Ấn &amp; Mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng | tên khác=Thien An Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trương Quang Trọng | vĩ độ=15.1430 | kinh độ=108.8150 | chỉ đường=Tọa lạc bên bờ bắc sông Trà Khúc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngọn núi hình thang bằng phẳng như con ấn chúa trời soi bóng xuống sông Trà (&quot;Thiên Ấn niêm hà&quot;). Trên đỉnh núi có ngôi chùa cổ Thiên Ấn xây dựng từ thế kỷ 17 và phần mộ của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Lặn ngắm san hô tại Đảo Bé Lý Sơn:''' Đi cano sang Đảo Bé (Đặc khu Lý Sơn) để chèo thuyền thúng tròn, đeo kính lặn ngắm các rạn san hô tự nhiên nhiều màu sắc trong làn nước biển trong suốt tận đáy.
* '''Săn mây và cắm trại giữa rừng thông Măng Đen:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại qua đêm, ngắm sương mù sớm bao phủ lòng thung lũng thông reo tại xã Măng Đen.
* '''Chinh phục đỉnh núi Ngọc Linh:''' Tham gia tuyến trekking xuyên rừng rậm nguyên sinh xã Ngọc Linh và xã Măng Ri để tìm hiểu vùng bảo tồn cây sâm Ngọc Linh - &quot;quốc bảo&quot; thảo dược của Việt Nam (hoạt động cần xin phép chính quyền địa phương và có kiểm lâm/porter dẫn đường).
* '''Chèo thuyền độc mộc trên sông Đắk Bla:''' Thuê thuyền độc mộc gỗ nguyên khối của người bản địa lướt nhẹ ngược dòng sông Đắk Bla ngắm các vách núi đá và rặng tre xanh tại phường Kon Tum.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Quảng Ngãi mới là sự giao thoa phong phú giữa nguồn hải sản khô biển đảo duyên hải và các loại dược liệu quý hiếm Tây Nguyên.

=== Sản vật &amp; Đặc sản làm quà ===
* '''Tỏi cô đơn &amp; Hành tím Lý Sơn:''' Tỏi tép đơn (tỏi mồ côi) canh tác trên đất cát san hô trộn nham thạch núi lửa, củ nhỏ trắng ngà, vị thơm thanh cay dịu không nồng hắc bán tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Sâm Ngọc Linh &amp; Trà sâm:''' Thảo dược quý chứa hàm lượng saponin vượt trội thu hái từ vùng núi rừng mù sương xã Ngọc Linh, xã Măng Ri.
* '''Quế Trà Bồng:''' Vỏ quế nguyên thanh dày dặn có hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm cay nồng đặc thù chế biến tại xã Trà Bồng và xã Đông Trà Bồng.
* '''Cá bống sông Trà &amp; Kẹo gương đậu phụng:''' Cá bống trứng tự nhiên kho tiêu cay đậm đà trong niêu đất cùng kẹo gương giòn tan dát mỏng rắc vừng lạc chế biến tại phường Cẩm Thành và phường Trương Quang Trọng.
* '''Muối biển Sa Huỳnh:''' Muối hột kết tinh tự nhiên trắng sạch, vị mặn thanh giàu khoáng chất từ các ruộng muối phường Sa Huỳnh.
* '''Rượu cần Sim Măng Đen:''' Rượu lên men tự nhiên từ quả sim rừng chín mọng trên cao nguyên xã Măng Đen.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành):''' Trung tâm thương mại đầu mối cung cấp tỏi Lý Sơn, cá khô, đường phèn, mạch nha nức tiếng.
* '''Chợ Đêm Kon Tum (phường Kon Tum):''' Nơi bày bán các mặt hàng thủ công thổ cẩm dệt tay của người Ba Na, chuối hột rừng, mật ong rừng nguyên chất.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương dung dị, giữ trọn hương vị tươi sống mặn mòi của biển cả hòa quyện cùng vị nướng thảo mộc của núi rừng.

Các món ăn phổ biến:
* '''Don sông Trà Khúc:''' Con don (loài nhuyễn thể vỏ mỏng nước ngọt) cào ở hạ lưu sông Trà Khúc luộc lấy nước súp ngọt lịm; thịt don nhỏ xào hành lá ớt xiêm chan ngập tô, ăn kèm bánh tráng nướng gạo giòn bẻ vụn dầm ớt hiểm cay xé lưỡi.
* '''Gỏi lá Kon Tum:''' Món ăn cuốn độc đáo gồm hơn 40 loại lá rừng khác nhau (lá bứa, sung, chòi mòi, đọt giang, ngũ gia bì) cuốn cùng thịt ba chỉ luộc mỏng, tôm sông, bì lợn; chấm với nước chấm sệt nấu từ hèm rượu nếp ủ nghệ vàng và trứng vịt.
* '''Gà nướng cơm lam Măng Đen:''' Gà đồi ướp lá tiêu rừng, sả và mật ong nướng than hoa vàng giòn da, ăn cùng ống cơm lam dẻo thơm nướng nứa chấm muối é (lá é) giã nhuyễn.
* '''Gỏi rong biển &amp; Chả cá Lý Sơn:''' Rong biển tươi giòn sần sật trộn rau húng, lạc rang cùng chả cá đỏ củ tươi quết thủ công dai mịn rán vàng tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Bánh đập mắm nêm:''' Bánh ướt mềm dẻo kẹp giữa miếng bánh tráng gạo nướng giòn rụm, đập nát chấm mắm nêm cá cơm tỏi ớt cay nồng.

=== Địa điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Don Giao Thủy | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành | vĩ độ=15.1220 | kinh độ=108.8010 | chỉ đường=Gần cầu Trà Khúc 1
| điện thoại=+84 255 3824 567 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 21:00 | giá=25.000 - 45.000 VNĐ/bát
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ món don sông Trà ăn kèm bánh tráng nướng và ớt xiêm xanh.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Gỏi lá Út Cưng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 45 Trần Cao Vân, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3490 | kinh độ=108.0020 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 983 555 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:30 | giá=90.000 - 180.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán ăn nổi tiếng với mâm gỏi lá đầy ắp hơn 40 loại lá rừng Tây Nguyên tươi nguyên cùng nước chấm hèm rượu gia truyền đậm đà.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê Arabica Măng Đen:''' Thưởng thức tách cà phê pha phin hương thơm nồng nàn chế biến từ hạt cà phê xứ lạnh canh tác trên sườn đồi xã Măng Đen.
* '''Nước chè dây thảo mộc:''' Thức uống hãm từ cây chè dây mọc tự nhiên trên các vách đá rừng già xã Ba Tơ, giúp hỗ trợ tiêu hóa.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú phân bố tại các trọng điểm: trung tâm đô thị phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, khu nghỉ mát xã Măng Đen và các khách sạn biển tại Đặc khu Lý Sơn.

=== Khách sạn &amp; Nghỉ dưỡng ===

* {{ngủ
| tên=Indochine Hotel Kon Tum | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 30 Bạch Đằng, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3460 | kinh độ=108.0120 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại=+84 260 3863 334 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn với công trình quán cà phê tre bên sông Đắk Bla, phòng ốc hướng sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Măng Đen de l'Amour Hotel | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Măng Đen, xã Măng Đen | vĩ độ=14.6020 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Giữa rừng thông
| điện thoại=+84 966 888 777 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn Pháp giữa rừng thông, cung cấp bữa sáng buffet và lò sưởi.
}}

=== Khách sạn Biển đảo &amp; Homestay ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Holiday Lý Sơn | trang web=https://holidaylyson.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Thôn Đông, Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3750 | kinh độ=109.1250 | chỉ đường=Mặt tiền bờ biển Đảo Lớn
| điện thoại=+84 255 3867 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao trên đảo với hồ bơi vô cực, bãi tắm và phòng ốc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== Vượt biển ra đảo &amp; Say sóng ===
* Hành trình tàu cao tốc từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Đặc khu Lý Sơn dài khoảng 40 phút. Biển động có sóng lớn vào các tháng 10 đến tháng 12 âm lịch; du khách có tiền sử say tàu xe nên uống thuốc chống say trước khi lên tàu 30 phút và theo dõi thông báo mở luồng tàu của Cảng vụ Hàng hải.

=== Thời tiết sương mù đèo dốc &amp; Rừng núi ===
* Tuyến đèo Măng Đen trên Quốc lộ 24 và đường lên xã Ngọc Linh thường xuất hiện sương mù dày đặc vào chiều tối và sáng sớm; cần giữ số thấp, làm chủ tốc độ và bật đèn sương mù khi lái xe.
* Khi trekking rừng nguyên sinh Khe Rỗ (xã An Lạc) hoặc rừng Ngọc Linh, cần mang vớ chống vắt, thuốc diệt côn trùng và tuyệt đối không tự ý tách đoàn vào vùng rừng rậm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Đà Nẵng]]: Xuôi theo Quốc lộ 1A hoặc đường cao tốc về phía Bắc để tham quan Di sản Văn hóa Thế giới Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và bãi biển Cửa Đại.
* [[Gia Lai]]: Đi về phía Nam theo Quốc lộ 1A qua phường Sa Huỳnh để đến với kinh đô võ thuật Tây Sơn, biển Quy Nhơn, Kỳ Co và Eo Gió. Đi theo Quốc lộ 14 từ phường Kon Tum sang phía Nam để đến thành phố Pleiku, Biển Hồ T'Nưng và núi lửa Chư Đăng Ya.
* [[Lào]]: Xuất cảnh qua [[Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y]] (xã Bờ Y) để theo trục đường bộ sang tỉnh Attapeu và Champasak.

{{geo|15.1167|108.8000}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ngãi}}</text>
      <sha1>boe1jxsn3hy59fusc9yzo7pj9loq13r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123345</id>
      <parentid>123344</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Địa điểm ăn uống */</comment>
      <origin>123345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26427" sha1="4y4zk1z7ajn339q5ikkuskphx07xvqf" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ve-dep-dao-ly-son-nhin-tu-tren-cao-1.jpg|caption=Đảo Lý Sơn nhìn từ trên cao}}

{{quickbarprovince
| image=Nhà thờ gỗ Kon Tum.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Nhà thờ gỗ Kon Tum 
| location=Quang Ngai in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=14.832,5 km²
| population=1.890.000 người (ước tính)
| population density=127,4 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Ba Na]], [[Tiếng Xơ Đăng]], [[Tiếng Hre]], [[Tiếng Gié Triêng]], [[Tiếng Gia Rai]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (68%), người Xơ Đăng (12%), người Ba Na (8%), người Hre (8%), người Gié Triêng, người Gia Rai
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Cẩm Thành và phường Kon Tum
| years active=1471 - Vùng đất Quảng Ngãi thời vua Lê Thánh Tông / 1913 - Thành lập tỉnh Kon Tum
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 96 đơn vị cơ sở gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (255 / 260)
| website=[https://quangngai.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ngãi]
}}

'''Quảng Ngãi''' là một tỉnh thuộc khu vực [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Quảng Ngãi và Kon Tum. Tỉnh trải dài từ khu vực ngã ba biên giới Đông Dương (giáp [[Lào]] và [[Campuchia]]) ở phía Tây, vượt qua dãy [[Dãy Trường Sơn|Trường Sơn]] Bắc và đỉnh núi [[Ngọc Linh]] cao 2.598 m, xuống dải đồng bằng ven biển duyên hải và mở rộng ra biển Đông với [[Đặc khu Lý Sơn]]. Tỉnh tiếp giáp với [[Quảng Nam]], [[Bình Định]], [[Gia Lai]] và hai nước bạn Lào, Campuchia. Tỉnh vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 96 đơn vị hành chính cơ sở (gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Roman Catholic Diocese of Kontum.jpg|nhỏ|Bên trong nhà thờ chính tòa Kon Tum (Nhà thờ Gỗ) tại phường Thống Nhất (nay thuộc phường Kon Tum)]]

Lịch sử vùng đất Quảng Ngãi mới là sự giao thoa sâu sắc giữa nền văn hóa biển cổ xưa và văn hóa đại ngàn Tây Nguyên. Đây là cái nôi phát tích của Văn hóa Sa Huỳnh từ thời đại kim khí với hệ thống mộ chum đặc trưng phân bố dọc vùng duyên hải (phường Sa Huỳnh). Thời phong kiến triều Nguyễn, nơi đây là căn cứ xuất phát của Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa từ đất đảo Lý Sơn để cắm mốc chủ quyền trên biển Đông. Ở phía Tây, Kon Tum hình thành các buôn làng cổ của người Ba Na, Xơ Đăng, Gié Triêng và là nơi các giáo sĩ phương Tây lập giáo xứ truyền giáo từ giữa thế kỷ 19, để lại các di sản kiến trúc gỗ độc đáo như [[Nhà thờ gỗ Kon Tum]].

Địa hình tỉnh phân hóa rõ nét theo phương Tây - Đông:
* '''Vùng cao nguyên Bắc Tây Nguyên &amp; Dãy Trường Sơn (phía Tây):''' Độ cao trung bình từ 600 - 1.200 m, địa hình núi cao xen kẽ các cao nguyên như Cao nguyên Măng Đen (xã Măng Đen) có khí hậu ôn đới quanh năm, dãy núi Ngọc Linh nơi có loài thảo dược quý Sâm Ngọc Linh (xã Ngọc Linh), cùng hệ thống sông [[Sông Đắk Bla|Đắk Bla]] chảy ngược hướng Tây và sông Pô Kô.
* '''Vùng đồng bằng duyên hải &amp; Hải đảo (phía Đông):''' Dải đồng bằng châu thổ sông Trà Khúc và sông Vệ phì nhiêu, bao quanh bởi các bãi tắm biển cát mịn (Mỹ Khê thuộc xã Tịnh Khê, Sa Huỳnh thuộc phường Sa Huỳnh) và hệ thống cảng nước sâu [[Dung Quất]] (xã Vạn Tường, xã Bình Sơn). Ngoài khơi cách bờ biển 15 hải lý là [[Đặc khu Lý Sơn]] với các miệng núi lửa bazan đã tắt hàng triệu năm tạo nên trầm tích địa chất biển hiếm có.

=== Khí hậu ===
Tỉnh có hai tiểu vùng khí hậu riêng biệt bị phân chia bởi dãy núi Trường Sơn:

* '''Tiểu vùng Duyên hải phía Đông:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải. Mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, thời tiết nắng ấm, thuận lợi cho du lịch biển đảo Lý Sơn. Mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 12, lượng mưa tập trung lớn và thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão nhiệt đới đổ bộ từ biển Đông.
* '''Tiểu vùng Cao nguyên phía Tây:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, có sự khác biệt giữa mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) khô ráo, se lạnh và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) mưa ẩm nhiều. Riêng khu vực xã Măng Đen ở độ cao trên 1.200 m có khí hậu mát mẻ quanh năm tương tự Đà Lạt, nhiệt độ dao động 16 - 22&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Quảng Ngãi (Trạm Quảng Ngãi)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 26 (79) || 28 (82) || 30 (86) || 33 (91) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 32 (90) || 29 (84) || 28 (82) || 26 (79) || '''31 (88)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 19 (66) || 20 (68) || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 26 (79) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 23 (73) || 22 (72) || 20 (68) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 55 (2.2) || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 40 (1.6) || 85 (3.3) || 90 (3.5) || 75 (3.0) || 120 (4.7) || 380 (15.0) || 720 (28.3) || 610 (24.0) || 240 (9.4) || '''2.470 (97.2)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Quảng Ngãi Railway Station.JPG|nhỏ|Ga Quảng Ngãi]]

Quảng Ngãi sở hữu vị trí giao thông chiến lược trên các trục hành lang kinh tế Bắc - Nam và Hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Tây Nguyên với duyên hải.

=== Bằng máy bay ===
Hành khách tiếp cận tỉnh thuận tiện thông qua các sân bay lân cận:
* '''Cảng hàng không Chu Lai (Vùng giáp ranh):''' Nằm sát xã Bình Sơn và xã Vạn Tường, cách phường Cẩm Thành khoảng 35 km về phía Bắc. Đây là sân bay chính đón các chuyến bay hàng ngày từ [[Hà Nội]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]].
* '''Cảng hàng không Pleiku (Gia Lai):''' Cách phường Kon Tum khoảng 45 km về phía Nam theo Quốc lộ 14, phục vụ các đường bay thẳng từ Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Thống Nhất Bắc - Nam chạy qua địa phận phía Đông của tỉnh:
* '''Ga Quảng Ngãi''' (phường Cẩm Thành): Điểm dừng đỗ chính tiếp nhận toàn bộ các chuyến tàu Thống Nhất (SE1 đến SE8).
* '''Ga Đức Phổ''' (phường Đức Phổ): Phục vụ đón trả khách khu vực phía Nam tỉnh.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:''' Tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thông suốt, rút ngắn thời gian di chuyển từ Đà Nẵng về phường Cẩm Thành còn khoảng 1,5 giờ lái xe.
* '''Tuyến Quốc lộ 24:''' Trục huyết mạch Đông - Tây nối đồng bằng Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành) vượt đèo Măng Đen lên cao nguyên xã Măng Đen và phường Kon Tum (khoảng 135 km).
* '''Đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14):''' Trục giao thông chính qua các xã Đăk Glei, Đăk Tô, Đăk Hà và phường Kon Tum.
* '''Xe khách liên tỉnh:''' Các nhà xe Chín Nghĩa, Mai Linh, Thuận Thảo xuất bến liên tục từ Bến xe Miền Đông (TP.HCM), Bến xe Giáp Bát (Hà Nội) và Bến xe Trung tâm Đà Nẵng về Bến xe Quảng Ngãi (phường Nghĩa Lộ) và Bến xe Kon Tum (phường Đăk Bla).

=== Bằng đường biển ===
* Tuyến tàu cao tốc thủy nội địa nối từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Cảng Bến Đình ([[Đặc khu Lý Sơn]]). Thời gian chạy tàu cao tốc khoảng 35 - 45 phút, tần suất 6 - 10 chuyến/ngày.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Kon Blar River 3.JPG|nhỏ|Sông Đăk Bla chảy qua phường Kon Tum]]

* '''Tàu cao tốc &amp; Cano vượt biển:'''
  * Tuyến Sa Kỳ đi Đặc khu Lý Sơn.
  * Tuyến cano từ Đảo Lớn sang Đảo Bé (xã An Bình cũ, nay thuộc Đặc khu Lý Sơn), chạy liên tục từ 07:30 đến 11:30 hàng ngày với thời gian 10 phút.
* '''Xe buýt nội tỉnh:'''
  * Tuyến phường Cẩm Thành - Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn).
  * Tuyến phường Cẩm Thành - phường Sa Huỳnh.
  * Tuyến phường Kon Tum - xã Măng Đen.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt để vi vu cung đường đèo Măng Đen, đường ven biển Sa Huỳnh hoặc chạy quanh các cung đường bờ biển Lý Sơn. Điểm thuê xe có tại phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, xã Măng Đen và Đặc khu Lý Sơn với giá 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Quảng Ngãi: ☎ +84 255 3838 383
  * Taxi Mai Linh Kon Tum:* ☎ +84 260 3838 383
  * Taxi Sun: ☎ +84 255 3535 353
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Monument of the My Lai Massacre (2).jpg|nhỏ|Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai)]]

=== Thắng cảnh Biển đảo &amp; Di sản Núi lửa ===
* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đảo Lý Sơn &amp; Cổng Tò Vò | tên khác=Ly Son Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3780 | kinh độ=109.1120 | chỉ đường=Cách cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) 15 hải lý về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (vé cano sang Đảo Bé tính riêng)
| nội dung=Quần thể đảo núi lửa cổ gồm Đảo Lớn và Đảo Bé hình thành cách đây hàng triệu năm. Điểm nhấn tự nhiên nổi bật gồm Cổng Tò Vò (vòm đá bazan tự nhiên nhô sát mép sóng biển), vách đá dựng đứng Hang Câu, đỉnh núi lửa Thới Lới và các cánh đồng trồng hành tỏi trên nền cát san hô trắng.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Sa Huỳnh | tên khác=Sa Huynh Culture Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Sa Huỳnh | vĩ độ=14.7000 | kinh độ=109.0500 | chỉ đường=Nằm sát trục Quốc lộ 1A ở phía Nam tỉnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm phát hiện nền văn hóa tiền sử Sa Huỳnh có niên đại trên 3.000 năm. Quần thể gồm Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh (trưng bày mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú, vũ khí đồng), bãi biển Sa Huỳnh cát vàng óng ả và cánh đồng muối Sa Huỳnh sản xuất muối biển hạt to truyền thống.
}}

* {{xem
| tên=Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai) | tên khác=Son My Memorial Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1764 | kinh độ=108.8856 | chỉ đường=Cách phường Cẩm Thành 13 km về phía Đông Bắc
| điện thoại=+84 255 3842 125 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Khu tưởng niệm Di tích Quốc gia đặc biệt ghi dấu vụ thảm sát Sơn Mỹ ngày 16/3/1968, nơi 504 thường dân vô tội (chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em) bị sát hại trong chiến tranh. Quần thể gồm tượng đài tưởng niệm bằng đá granit, nhà chứng tích trưng bày ảnh tư liệu do phóng viên Ronald Haeberle chụp và khu bảo tồn các nền nhà tranh, hầm tránh bom cháy rụi.
}}

* {{xem
| tên=Bãi biển Mỹ Khê | tên khác=My Khe Beach Quang Ngai
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1650 | kinh độ=108.8950 | chỉ đường=Nằm dọc đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bãi tắm tự nhiên dài hơn 7 km với dải cát trắng mịn, độ dốc thoai thoải, bao bọc phía sau bởi rừng dương liễu chắn sóng xanh mát, nước biển trong vắt không có sóng dữ.
}}

[[Tập tin:Măng Đen 1.jpg|nhỏ|Rừng thông bạt ngàn và hồ Đăk Ke tại xã Măng Đen]]

=== Cao nguyên, Thác nước &amp; Kiến trúc Đại ngàn Tây Nguyên ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Quốc gia Măng Đen | tên khác=Mang Den Ecotourism Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Măng Đen | vĩ độ=14.6000 | kinh độ=108.2833 | chỉ đường=Nằm trên Quốc lộ 24 ở độ cao 1.200 m
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào khu vực chung (vé thác Pa Sỹ: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vùng cao nguyên khí hậu ôn đới mát lạnh quanh năm với những cánh rừng thông ba lá bạt ngàn, được mệnh danh là vùng nghỉ dưỡng sinh thái núi rừng của Bắc Tây Nguyên. Cảnh quan nổi bật gồm Thác Pa Sỹ cao 45 m đổ xuống hẻm núi sâu, hồ nước tự nhiên Đăk Ke rực rỡ hoa anh đào vào mùa xuân và Tượng Đức Mẹ Măng Đen linh thiêng.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Gỗ Kon Tum | tên khác=Kon Tum Wooden Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nguyễn Huệ, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3486 | kinh độ=108.0089 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa giáo phận Kon Tum khởi công xây dựng năm 1913 hoàn toàn bằng gỗ cà chít (sến đỏ) theo phương pháp mộng đục truyền thống, không dùng đinh sắt. Kiến trúc kết hợp độc đáo giữa phong cách Romanesque châu Âu và nhà sàn dài của người Ba Na; tường và vách trát bằng đất trộn rơm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà rông Kon Klor &amp; Cầu treo Kon Klor | tên khác=Kon Klor Communal House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Bắc Kạn, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3520 | kinh độ=108.0210 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà rông truyền thống lớn nhất Tây Nguyên của dân tộc Ba Na với chiều dài 17 m, rộng 6 m và mái nhọn cao 22 m vút lên bầu trời, làm hoàn toàn bằng gỗ, tre, nứa, lá tranh. Liền kề là cầu treo dây văng Kon Klor bắc qua sông Đắk Bla thơ mộng.
}}

* {{xem
| tên=Cột mốc Ngã ba Biên giới Đông Dương | tên khác=Indochina Tripoint Monument
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bờ Y | vĩ độ=14.7083 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Gần Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (yêu cầu xuất trình Căn cước công dân)
| nội dung=Mốc giới 3 mặt hình trụ tam giác cắm trên đỉnh núi ở độ cao 1.086 m, phân định ranh giới lãnh thổ giữa ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia (&quot;nơi một tiếng gà gáy cả ba nước cùng nghe&quot;).
}}

* {{xem
| tên=Núi Thiên Ấn &amp; Mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng | tên khác=Thien An Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trương Quang Trọng | vĩ độ=15.1430 | kinh độ=108.8150 | chỉ đường=Tọa lạc bên bờ bắc sông Trà Khúc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngọn núi hình thang bằng phẳng như con ấn chúa trời soi bóng xuống sông Trà (&quot;Thiên Ấn niêm hà&quot;). Trên đỉnh núi có ngôi chùa cổ Thiên Ấn xây dựng từ thế kỷ 17 và phần mộ của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Lặn ngắm san hô tại Đảo Bé Lý Sơn:''' Đi cano sang Đảo Bé (Đặc khu Lý Sơn) để chèo thuyền thúng tròn, đeo kính lặn ngắm các rạn san hô tự nhiên nhiều màu sắc trong làn nước biển trong suốt tận đáy.
* '''Săn mây và cắm trại giữa rừng thông Măng Đen:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại qua đêm, ngắm sương mù sớm bao phủ lòng thung lũng thông reo tại xã Măng Đen.
* '''Chinh phục đỉnh núi Ngọc Linh:''' Tham gia tuyến trekking xuyên rừng rậm nguyên sinh xã Ngọc Linh và xã Măng Ri để tìm hiểu vùng bảo tồn cây sâm Ngọc Linh - &quot;quốc bảo&quot; thảo dược của Việt Nam (hoạt động cần xin phép chính quyền địa phương và có kiểm lâm/porter dẫn đường).
* '''Chèo thuyền độc mộc trên sông Đắk Bla:''' Thuê thuyền độc mộc gỗ nguyên khối của người bản địa lướt nhẹ ngược dòng sông Đắk Bla ngắm các vách núi đá và rặng tre xanh tại phường Kon Tum.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Quảng Ngãi mới là sự giao thoa phong phú giữa nguồn hải sản khô biển đảo duyên hải và các loại dược liệu quý hiếm Tây Nguyên.

=== Sản vật &amp; Đặc sản làm quà ===
* '''Tỏi cô đơn &amp; Hành tím Lý Sơn:''' Tỏi tép đơn (tỏi mồ côi) canh tác trên đất cát san hô trộn nham thạch núi lửa, củ nhỏ trắng ngà, vị thơm thanh cay dịu không nồng hắc bán tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Sâm Ngọc Linh &amp; Trà sâm:''' Thảo dược quý chứa hàm lượng saponin vượt trội thu hái từ vùng núi rừng mù sương xã Ngọc Linh, xã Măng Ri.
* '''Quế Trà Bồng:''' Vỏ quế nguyên thanh dày dặn có hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm cay nồng đặc thù chế biến tại xã Trà Bồng và xã Đông Trà Bồng.
* '''Cá bống sông Trà &amp; Kẹo gương đậu phụng:''' Cá bống trứng tự nhiên kho tiêu cay đậm đà trong niêu đất cùng kẹo gương giòn tan dát mỏng rắc vừng lạc chế biến tại phường Cẩm Thành và phường Trương Quang Trọng.
* '''Muối biển Sa Huỳnh:''' Muối hột kết tinh tự nhiên trắng sạch, vị mặn thanh giàu khoáng chất từ các ruộng muối phường Sa Huỳnh.
* '''Rượu cần Sim Măng Đen:''' Rượu lên men tự nhiên từ quả sim rừng chín mọng trên cao nguyên xã Măng Đen.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành):''' Trung tâm thương mại đầu mối cung cấp tỏi Lý Sơn, cá khô, đường phèn, mạch nha nức tiếng.
* '''Chợ Đêm Kon Tum (phường Kon Tum):''' Nơi bày bán các mặt hàng thủ công thổ cẩm dệt tay của người Ba Na, chuối hột rừng, mật ong rừng nguyên chất.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương dung dị, giữ trọn hương vị tươi sống mặn mòi của biển cả hòa quyện cùng vị nướng thảo mộc của núi rừng.

Các món ăn phổ biến:
* '''Don sông Trà Khúc:''' Con don (loài nhuyễn thể vỏ mỏng nước ngọt) cào ở hạ lưu sông Trà Khúc luộc lấy nước súp ngọt lịm; thịt don nhỏ xào hành lá ớt xiêm chan ngập tô, ăn kèm bánh tráng nướng gạo giòn bẻ vụn dầm ớt hiểm cay xé lưỡi.
* '''Gỏi lá Kon Tum:''' Món ăn cuốn độc đáo gồm hơn 40 loại lá rừng khác nhau (lá bứa, sung, chòi mòi, đọt giang, ngũ gia bì) cuốn cùng thịt ba chỉ luộc mỏng, tôm sông, bì lợn; chấm với nước chấm sệt nấu từ hèm rượu nếp ủ nghệ vàng và trứng vịt.
* '''Gà nướng cơm lam Măng Đen:''' Gà đồi ướp lá tiêu rừng, sả và mật ong nướng than hoa vàng giòn da, ăn cùng ống cơm lam dẻo thơm nướng nứa chấm muối é (lá é) giã nhuyễn.
* '''Gỏi rong biển &amp; Chả cá Lý Sơn:''' Rong biển tươi giòn sần sật trộn rau húng, lạc rang cùng chả cá đỏ củ tươi quết thủ công dai mịn rán vàng tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Bánh đập mắm nêm:''' Bánh ướt mềm dẻo kẹp giữa miếng bánh tráng gạo nướng giòn rụm, đập nát chấm mắm nêm cá cơm tỏi ớt cay nồng.

=== Địa điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Don Giao Thủy | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành | vĩ độ=15.1220 | kinh độ=108.8010 | chỉ đường=Gần cầu Trà Khúc 1
| điện thoại=+84 255 3824 567 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 21:00 | giá=25.000 - 45.000 VNĐ/bát
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ món don sông Trà ăn kèm bánh tráng nướng và ớt xiêm xanh.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Gỏi lá Út Cưng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 45 Trần Cao Vân, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3490 | kinh độ=108.0020 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 983 555 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:30 | giá=90.000 - 180.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán ăn với mâm gỏi hơn 40 loại lá rừng Tây Nguyên cùng nước chấm hèm rượu gia truyền.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê Arabica Măng Đen:''' Thưởng thức tách cà phê pha phin hương thơm nồng nàn chế biến từ hạt cà phê xứ lạnh canh tác trên sườn đồi xã Măng Đen.
* '''Nước chè dây thảo mộc:''' Thức uống hãm từ cây chè dây mọc tự nhiên trên các vách đá rừng già xã Ba Tơ, giúp hỗ trợ tiêu hóa.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú phân bố tại các trọng điểm: trung tâm đô thị phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, khu nghỉ mát xã Măng Đen và các khách sạn biển tại Đặc khu Lý Sơn.

=== Khách sạn &amp; Nghỉ dưỡng ===

* {{ngủ
| tên=Indochine Hotel Kon Tum | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 30 Bạch Đằng, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3460 | kinh độ=108.0120 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại=+84 260 3863 334 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn với công trình quán cà phê tre bên sông Đắk Bla, phòng ốc hướng sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Măng Đen de l'Amour Hotel | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Măng Đen, xã Măng Đen | vĩ độ=14.6020 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Giữa rừng thông
| điện thoại=+84 966 888 777 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn Pháp giữa rừng thông, cung cấp bữa sáng buffet và lò sưởi.
}}

=== Khách sạn Biển đảo &amp; Homestay ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Holiday Lý Sơn | trang web=https://holidaylyson.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Thôn Đông, Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3750 | kinh độ=109.1250 | chỉ đường=Mặt tiền bờ biển Đảo Lớn
| điện thoại=+84 255 3867 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao trên đảo với hồ bơi vô cực, bãi tắm và phòng ốc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== Vượt biển ra đảo &amp; Say sóng ===
* Hành trình tàu cao tốc từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Đặc khu Lý Sơn dài khoảng 40 phút. Biển động có sóng lớn vào các tháng 10 đến tháng 12 âm lịch; du khách có tiền sử say tàu xe nên uống thuốc chống say trước khi lên tàu 30 phút và theo dõi thông báo mở luồng tàu của Cảng vụ Hàng hải.

=== Thời tiết sương mù đèo dốc &amp; Rừng núi ===
* Tuyến đèo Măng Đen trên Quốc lộ 24 và đường lên xã Ngọc Linh thường xuất hiện sương mù dày đặc vào chiều tối và sáng sớm; cần giữ số thấp, làm chủ tốc độ và bật đèn sương mù khi lái xe.
* Khi trekking rừng nguyên sinh Khe Rỗ (xã An Lạc) hoặc rừng Ngọc Linh, cần mang vớ chống vắt, thuốc diệt côn trùng và tuyệt đối không tự ý tách đoàn vào vùng rừng rậm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Đà Nẵng]]: Xuôi theo Quốc lộ 1A hoặc đường cao tốc về phía Bắc để tham quan Di sản Văn hóa Thế giới Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và bãi biển Cửa Đại.
* [[Gia Lai]]: Đi về phía Nam theo Quốc lộ 1A qua phường Sa Huỳnh để đến với kinh đô võ thuật Tây Sơn, biển Quy Nhơn, Kỳ Co và Eo Gió. Đi theo Quốc lộ 14 từ phường Kon Tum sang phía Nam để đến thành phố Pleiku, Biển Hồ T'Nưng và núi lửa Chư Đăng Ya.
* [[Lào]]: Xuất cảnh qua [[Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y]] (xã Bờ Y) để theo trục đường bộ sang tỉnh Attapeu và Champasak.

{{geo|15.1167|108.8000}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ngãi}}</text>
      <sha1>4y4zk1z7ajn339q5ikkuskphx07xvqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123346</id>
      <parentid>123345</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T02:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Đồ uống */</comment>
      <origin>123346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26401" sha1="to0s1t0gqerj35yn94j8o8ni1yl1v6m" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ve-dep-dao-ly-son-nhin-tu-tren-cao-1.jpg|caption=Đảo Lý Sơn nhìn từ trên cao}}

{{quickbarprovince
| image=Nhà thờ gỗ Kon Tum.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Nhà thờ gỗ Kon Tum 
| location=Quang Ngai in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=14.832,5 km²
| population=1.890.000 người (ước tính)
| population density=127,4 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Ba Na]], [[Tiếng Xơ Đăng]], [[Tiếng Hre]], [[Tiếng Gié Triêng]], [[Tiếng Gia Rai]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (68%), người Xơ Đăng (12%), người Ba Na (8%), người Hre (8%), người Gié Triêng, người Gia Rai
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Duyên hải Nam Trung Bộ]], [[Tây Nguyên]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Cẩm Thành và phường Kon Tum
| years active=1471 - Vùng đất Quảng Ngãi thời vua Lê Thánh Tông / 1913 - Thành lập tỉnh Kon Tum
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 96 đơn vị cơ sở gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (255 / 260)
| website=[https://quangngai.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ngãi]
}}

'''Quảng Ngãi''' là một tỉnh thuộc khu vực [[Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Quảng Ngãi và Kon Tum. Tỉnh trải dài từ khu vực ngã ba biên giới Đông Dương (giáp [[Lào]] và [[Campuchia]]) ở phía Tây, vượt qua dãy [[Dãy Trường Sơn|Trường Sơn]] Bắc và đỉnh núi [[Ngọc Linh]] cao 2.598 m, xuống dải đồng bằng ven biển duyên hải và mở rộng ra biển Đông với [[Đặc khu Lý Sơn]]. Tỉnh tiếp giáp với [[Quảng Nam]], [[Bình Định]], [[Gia Lai]] và hai nước bạn Lào, Campuchia. Tỉnh vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 96 đơn vị hành chính cơ sở (gồm 86 xã, 09 phường và 01 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Roman Catholic Diocese of Kontum.jpg|nhỏ|Bên trong nhà thờ chính tòa Kon Tum (Nhà thờ Gỗ) tại phường Thống Nhất (nay thuộc phường Kon Tum)]]

Lịch sử vùng đất Quảng Ngãi mới là sự giao thoa sâu sắc giữa nền văn hóa biển cổ xưa và văn hóa đại ngàn Tây Nguyên. Đây là cái nôi phát tích của Văn hóa Sa Huỳnh từ thời đại kim khí với hệ thống mộ chum đặc trưng phân bố dọc vùng duyên hải (phường Sa Huỳnh). Thời phong kiến triều Nguyễn, nơi đây là căn cứ xuất phát của Hải đội Hoàng Sa kiêm quản Trường Sa từ đất đảo Lý Sơn để cắm mốc chủ quyền trên biển Đông. Ở phía Tây, Kon Tum hình thành các buôn làng cổ của người Ba Na, Xơ Đăng, Gié Triêng và là nơi các giáo sĩ phương Tây lập giáo xứ truyền giáo từ giữa thế kỷ 19, để lại các di sản kiến trúc gỗ độc đáo như [[Nhà thờ gỗ Kon Tum]].

Địa hình tỉnh phân hóa rõ nét theo phương Tây - Đông:
* '''Vùng cao nguyên Bắc Tây Nguyên &amp; Dãy Trường Sơn (phía Tây):''' Độ cao trung bình từ 600 - 1.200 m, địa hình núi cao xen kẽ các cao nguyên như Cao nguyên Măng Đen (xã Măng Đen) có khí hậu ôn đới quanh năm, dãy núi Ngọc Linh nơi có loài thảo dược quý Sâm Ngọc Linh (xã Ngọc Linh), cùng hệ thống sông [[Sông Đắk Bla|Đắk Bla]] chảy ngược hướng Tây và sông Pô Kô.
* '''Vùng đồng bằng duyên hải &amp; Hải đảo (phía Đông):''' Dải đồng bằng châu thổ sông Trà Khúc và sông Vệ phì nhiêu, bao quanh bởi các bãi tắm biển cát mịn (Mỹ Khê thuộc xã Tịnh Khê, Sa Huỳnh thuộc phường Sa Huỳnh) và hệ thống cảng nước sâu [[Dung Quất]] (xã Vạn Tường, xã Bình Sơn). Ngoài khơi cách bờ biển 15 hải lý là [[Đặc khu Lý Sơn]] với các miệng núi lửa bazan đã tắt hàng triệu năm tạo nên trầm tích địa chất biển hiếm có.

=== Khí hậu ===
Tỉnh có hai tiểu vùng khí hậu riêng biệt bị phân chia bởi dãy núi Trường Sơn:

* '''Tiểu vùng Duyên hải phía Đông:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa duyên hải. Mùa khô kéo dài từ tháng 1 đến tháng 8, thời tiết nắng ấm, thuận lợi cho du lịch biển đảo Lý Sơn. Mùa mưa bão từ tháng 9 đến tháng 12, lượng mưa tập trung lớn và thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp của bão nhiệt đới đổ bộ từ biển Đông.
* '''Tiểu vùng Cao nguyên phía Tây:''' Khí hậu nhiệt đới gió mùa cao nguyên, có sự khác biệt giữa mùa khô (tháng 11 đến tháng 4 năm sau) khô ráo, se lạnh và mùa mưa (tháng 5 đến tháng 10) mưa ẩm nhiều. Riêng khu vực xã Măng Đen ở độ cao trên 1.200 m có khí hậu mát mẻ quanh năm tương tự Đà Lạt, nhiệt độ dao động 16 - 22&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Quảng Ngãi (Trạm Quảng Ngãi)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 26 (79) || 28 (82) || 30 (86) || 33 (91) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 35 (95) || 32 (90) || 29 (84) || 28 (82) || 26 (79) || '''31 (88)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 19 (66) || 20 (68) || 22 (72) || 24 (75) || 25 (77) || 26 (79) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 23 (73) || 22 (72) || 20 (68) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 55 (2.2) || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 40 (1.6) || 85 (3.3) || 90 (3.5) || 75 (3.0) || 120 (4.7) || 380 (15.0) || 720 (28.3) || 610 (24.0) || 240 (9.4) || '''2.470 (97.2)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Quảng Ngãi Railway Station.JPG|nhỏ|Ga Quảng Ngãi]]

Quảng Ngãi sở hữu vị trí giao thông chiến lược trên các trục hành lang kinh tế Bắc - Nam và Hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối Tây Nguyên với duyên hải.

=== Bằng máy bay ===
Hành khách tiếp cận tỉnh thuận tiện thông qua các sân bay lân cận:
* '''Cảng hàng không Chu Lai (Vùng giáp ranh):''' Nằm sát xã Bình Sơn và xã Vạn Tường, cách phường Cẩm Thành khoảng 35 km về phía Bắc. Đây là sân bay chính đón các chuyến bay hàng ngày từ [[Hà Nội]] và [[Thành phố Hồ Chí Minh]].
* '''Cảng hàng không Pleiku (Gia Lai):''' Cách phường Kon Tum khoảng 45 km về phía Nam theo Quốc lộ 14, phục vụ các đường bay thẳng từ Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Thống Nhất Bắc - Nam chạy qua địa phận phía Đông của tỉnh:
* '''Ga Quảng Ngãi''' (phường Cẩm Thành): Điểm dừng đỗ chính tiếp nhận toàn bộ các chuyến tàu Thống Nhất (SE1 đến SE8).
* '''Ga Đức Phổ''' (phường Đức Phổ): Phục vụ đón trả khách khu vực phía Nam tỉnh.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:''' Tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi và Quảng Ngãi - Hoài Nhơn thông suốt, rút ngắn thời gian di chuyển từ Đà Nẵng về phường Cẩm Thành còn khoảng 1,5 giờ lái xe.
* '''Tuyến Quốc lộ 24:''' Trục huyết mạch Đông - Tây nối đồng bằng Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành) vượt đèo Măng Đen lên cao nguyên xã Măng Đen và phường Kon Tum (khoảng 135 km).
* '''Đường Hồ Chí Minh (Quốc lộ 14):''' Trục giao thông chính qua các xã Đăk Glei, Đăk Tô, Đăk Hà và phường Kon Tum.
* '''Xe khách liên tỉnh:''' Các nhà xe Chín Nghĩa, Mai Linh, Thuận Thảo xuất bến liên tục từ Bến xe Miền Đông (TP.HCM), Bến xe Giáp Bát (Hà Nội) và Bến xe Trung tâm Đà Nẵng về Bến xe Quảng Ngãi (phường Nghĩa Lộ) và Bến xe Kon Tum (phường Đăk Bla).

=== Bằng đường biển ===
* Tuyến tàu cao tốc thủy nội địa nối từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Cảng Bến Đình ([[Đặc khu Lý Sơn]]). Thời gian chạy tàu cao tốc khoảng 35 - 45 phút, tần suất 6 - 10 chuyến/ngày.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Kon Blar River 3.JPG|nhỏ|Sông Đăk Bla chảy qua phường Kon Tum]]

* '''Tàu cao tốc &amp; Cano vượt biển:'''
  * Tuyến Sa Kỳ đi Đặc khu Lý Sơn.
  * Tuyến cano từ Đảo Lớn sang Đảo Bé (xã An Bình cũ, nay thuộc Đặc khu Lý Sơn), chạy liên tục từ 07:30 đến 11:30 hàng ngày với thời gian 10 phút.
* '''Xe buýt nội tỉnh:'''
  * Tuyến phường Cẩm Thành - Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn).
  * Tuyến phường Cẩm Thành - phường Sa Huỳnh.
  * Tuyến phường Kon Tum - xã Măng Đen.
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt để vi vu cung đường đèo Măng Đen, đường ven biển Sa Huỳnh hoặc chạy quanh các cung đường bờ biển Lý Sơn. Điểm thuê xe có tại phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, xã Măng Đen và Đặc khu Lý Sơn với giá 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Quảng Ngãi: ☎ +84 255 3838 383
  * Taxi Mai Linh Kon Tum:* ☎ +84 260 3838 383
  * Taxi Sun: ☎ +84 255 3535 353
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Monument of the My Lai Massacre (2).jpg|nhỏ|Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai)]]

=== Thắng cảnh Biển đảo &amp; Di sản Núi lửa ===
* {{xem
| tên=Thắng cảnh Đảo Lý Sơn &amp; Cổng Tò Vò | tên khác=Ly Son Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3780 | kinh độ=109.1120 | chỉ đường=Cách cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) 15 hải lý về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (vé cano sang Đảo Bé tính riêng)
| nội dung=Quần thể đảo núi lửa cổ gồm Đảo Lớn và Đảo Bé hình thành cách đây hàng triệu năm. Điểm nhấn tự nhiên nổi bật gồm Cổng Tò Vò (vòm đá bazan tự nhiên nhô sát mép sóng biển), vách đá dựng đứng Hang Câu, đỉnh núi lửa Thới Lới và các cánh đồng trồng hành tỏi trên nền cát san hô trắng.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Sa Huỳnh | tên khác=Sa Huynh Culture Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Sa Huỳnh | vĩ độ=14.7000 | kinh độ=109.0500 | chỉ đường=Nằm sát trục Quốc lộ 1A ở phía Nam tỉnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm phát hiện nền văn hóa tiền sử Sa Huỳnh có niên đại trên 3.000 năm. Quần thể gồm Nhà trưng bày Văn hóa Sa Huỳnh (trưng bày mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú, vũ khí đồng), bãi biển Sa Huỳnh cát vàng óng ả và cánh đồng muối Sa Huỳnh sản xuất muối biển hạt to truyền thống.
}}

* {{xem
| tên=Khu Chứng tích Sơn Mỹ (Mỹ Lai) | tên khác=Son My Memorial Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1764 | kinh độ=108.8856 | chỉ đường=Cách phường Cẩm Thành 13 km về phía Đông Bắc
| điện thoại=+84 255 3842 125 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Khu tưởng niệm Di tích Quốc gia đặc biệt ghi dấu vụ thảm sát Sơn Mỹ ngày 16/3/1968, nơi 504 thường dân vô tội (chủ yếu là phụ nữ, người già và trẻ em) bị sát hại trong chiến tranh. Quần thể gồm tượng đài tưởng niệm bằng đá granit, nhà chứng tích trưng bày ảnh tư liệu do phóng viên Ronald Haeberle chụp và khu bảo tồn các nền nhà tranh, hầm tránh bom cháy rụi.
}}

* {{xem
| tên=Bãi biển Mỹ Khê | tên khác=My Khe Beach Quang Ngai
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tịnh Khê | vĩ độ=15.1650 | kinh độ=108.8950 | chỉ đường=Nằm dọc đường ven biển Dung Quất - Sa Huỳnh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bãi tắm tự nhiên dài hơn 7 km với dải cát trắng mịn, độ dốc thoai thoải, bao bọc phía sau bởi rừng dương liễu chắn sóng xanh mát, nước biển trong vắt không có sóng dữ.
}}

[[Tập tin:Măng Đen 1.jpg|nhỏ|Rừng thông bạt ngàn và hồ Đăk Ke tại xã Măng Đen]]

=== Cao nguyên, Thác nước &amp; Kiến trúc Đại ngàn Tây Nguyên ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Quốc gia Măng Đen | tên khác=Mang Den Ecotourism Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Măng Đen | vĩ độ=14.6000 | kinh độ=108.2833 | chỉ đường=Nằm trên Quốc lộ 24 ở độ cao 1.200 m
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào khu vực chung (vé thác Pa Sỹ: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vùng cao nguyên khí hậu ôn đới mát lạnh quanh năm với những cánh rừng thông ba lá bạt ngàn, được mệnh danh là vùng nghỉ dưỡng sinh thái núi rừng của Bắc Tây Nguyên. Cảnh quan nổi bật gồm Thác Pa Sỹ cao 45 m đổ xuống hẻm núi sâu, hồ nước tự nhiên Đăk Ke rực rỡ hoa anh đào vào mùa xuân và Tượng Đức Mẹ Măng Đen linh thiêng.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Gỗ Kon Tum | tên khác=Kon Tum Wooden Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nguyễn Huệ, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3486 | kinh độ=108.0089 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa giáo phận Kon Tum khởi công xây dựng năm 1913 hoàn toàn bằng gỗ cà chít (sến đỏ) theo phương pháp mộng đục truyền thống, không dùng đinh sắt. Kiến trúc kết hợp độc đáo giữa phong cách Romanesque châu Âu và nhà sàn dài của người Ba Na; tường và vách trát bằng đất trộn rơm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà rông Kon Klor &amp; Cầu treo Kon Klor | tên khác=Kon Klor Communal House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Bắc Kạn, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3520 | kinh độ=108.0210 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà rông truyền thống lớn nhất Tây Nguyên của dân tộc Ba Na với chiều dài 17 m, rộng 6 m và mái nhọn cao 22 m vút lên bầu trời, làm hoàn toàn bằng gỗ, tre, nứa, lá tranh. Liền kề là cầu treo dây văng Kon Klor bắc qua sông Đắk Bla thơ mộng.
}}

* {{xem
| tên=Cột mốc Ngã ba Biên giới Đông Dương | tên khác=Indochina Tripoint Monument
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bờ Y | vĩ độ=14.7083 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Gần Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí (yêu cầu xuất trình Căn cước công dân)
| nội dung=Mốc giới 3 mặt hình trụ tam giác cắm trên đỉnh núi ở độ cao 1.086 m, phân định ranh giới lãnh thổ giữa ba nước Việt Nam, Lào và Campuchia (&quot;nơi một tiếng gà gáy cả ba nước cùng nghe&quot;).
}}

* {{xem
| tên=Núi Thiên Ấn &amp; Mộ cụ Huỳnh Thúc Kháng | tên khác=Thien An Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trương Quang Trọng | vĩ độ=15.1430 | kinh độ=108.8150 | chỉ đường=Tọa lạc bên bờ bắc sông Trà Khúc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngọn núi hình thang bằng phẳng như con ấn chúa trời soi bóng xuống sông Trà (&quot;Thiên Ấn niêm hà&quot;). Trên đỉnh núi có ngôi chùa cổ Thiên Ấn xây dựng từ thế kỷ 17 và phần mộ của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Lặn ngắm san hô tại Đảo Bé Lý Sơn:''' Đi cano sang Đảo Bé (Đặc khu Lý Sơn) để chèo thuyền thúng tròn, đeo kính lặn ngắm các rạn san hô tự nhiên nhiều màu sắc trong làn nước biển trong suốt tận đáy.
* '''Săn mây và cắm trại giữa rừng thông Măng Đen:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại qua đêm, ngắm sương mù sớm bao phủ lòng thung lũng thông reo tại xã Măng Đen.
* '''Chinh phục đỉnh núi Ngọc Linh:''' Tham gia tuyến trekking xuyên rừng rậm nguyên sinh xã Ngọc Linh và xã Măng Ri để tìm hiểu vùng bảo tồn cây sâm Ngọc Linh - &quot;quốc bảo&quot; thảo dược của Việt Nam (hoạt động cần xin phép chính quyền địa phương và có kiểm lâm/porter dẫn đường).
* '''Chèo thuyền độc mộc trên sông Đắk Bla:''' Thuê thuyền độc mộc gỗ nguyên khối của người bản địa lướt nhẹ ngược dòng sông Đắk Bla ngắm các vách núi đá và rặng tre xanh tại phường Kon Tum.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Quảng Ngãi mới là sự giao thoa phong phú giữa nguồn hải sản khô biển đảo duyên hải và các loại dược liệu quý hiếm Tây Nguyên.

=== Sản vật &amp; Đặc sản làm quà ===
* '''Tỏi cô đơn &amp; Hành tím Lý Sơn:''' Tỏi tép đơn (tỏi mồ côi) canh tác trên đất cát san hô trộn nham thạch núi lửa, củ nhỏ trắng ngà, vị thơm thanh cay dịu không nồng hắc bán tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Sâm Ngọc Linh &amp; Trà sâm:''' Thảo dược quý chứa hàm lượng saponin vượt trội thu hái từ vùng núi rừng mù sương xã Ngọc Linh, xã Măng Ri.
* '''Quế Trà Bồng:''' Vỏ quế nguyên thanh dày dặn có hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm cay nồng đặc thù chế biến tại xã Trà Bồng và xã Đông Trà Bồng.
* '''Cá bống sông Trà &amp; Kẹo gương đậu phụng:''' Cá bống trứng tự nhiên kho tiêu cay đậm đà trong niêu đất cùng kẹo gương giòn tan dát mỏng rắc vừng lạc chế biến tại phường Cẩm Thành và phường Trương Quang Trọng.
* '''Muối biển Sa Huỳnh:''' Muối hột kết tinh tự nhiên trắng sạch, vị mặn thanh giàu khoáng chất từ các ruộng muối phường Sa Huỳnh.
* '''Rượu cần Sim Măng Đen:''' Rượu lên men tự nhiên từ quả sim rừng chín mọng trên cao nguyên xã Măng Đen.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Quảng Ngãi (phường Cẩm Thành):''' Trung tâm thương mại đầu mối cung cấp tỏi Lý Sơn, cá khô, đường phèn, mạch nha nức tiếng.
* '''Chợ Đêm Kon Tum (phường Kon Tum):''' Nơi bày bán các mặt hàng thủ công thổ cẩm dệt tay của người Ba Na, chuối hột rừng, mật ong rừng nguyên chất.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương dung dị, giữ trọn hương vị tươi sống mặn mòi của biển cả hòa quyện cùng vị nướng thảo mộc của núi rừng.

Các món ăn phổ biến:
* '''Don sông Trà Khúc:''' Con don (loài nhuyễn thể vỏ mỏng nước ngọt) cào ở hạ lưu sông Trà Khúc luộc lấy nước súp ngọt lịm; thịt don nhỏ xào hành lá ớt xiêm chan ngập tô, ăn kèm bánh tráng nướng gạo giòn bẻ vụn dầm ớt hiểm cay xé lưỡi.
* '''Gỏi lá Kon Tum:''' Món ăn cuốn độc đáo gồm hơn 40 loại lá rừng khác nhau (lá bứa, sung, chòi mòi, đọt giang, ngũ gia bì) cuốn cùng thịt ba chỉ luộc mỏng, tôm sông, bì lợn; chấm với nước chấm sệt nấu từ hèm rượu nếp ủ nghệ vàng và trứng vịt.
* '''Gà nướng cơm lam Măng Đen:''' Gà đồi ướp lá tiêu rừng, sả và mật ong nướng than hoa vàng giòn da, ăn cùng ống cơm lam dẻo thơm nướng nứa chấm muối é (lá é) giã nhuyễn.
* '''Gỏi rong biển &amp; Chả cá Lý Sơn:''' Rong biển tươi giòn sần sật trộn rau húng, lạc rang cùng chả cá đỏ củ tươi quết thủ công dai mịn rán vàng tại Đặc khu Lý Sơn.
* '''Bánh đập mắm nêm:''' Bánh ướt mềm dẻo kẹp giữa miếng bánh tráng gạo nướng giòn rụm, đập nát chấm mắm nêm cá cơm tỏi ớt cay nồng.

=== Địa điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Don Giao Thủy | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành | vĩ độ=15.1220 | kinh độ=108.8010 | chỉ đường=Gần cầu Trà Khúc 1
| điện thoại=+84 255 3824 567 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 21:00 | giá=25.000 - 45.000 VNĐ/bát
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ món don sông Trà ăn kèm bánh tráng nướng và ớt xiêm xanh.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Gỏi lá Út Cưng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 45 Trần Cao Vân, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3490 | kinh độ=108.0020 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 983 555 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:30 | giá=90.000 - 180.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán ăn với mâm gỏi hơn 40 loại lá rừng Tây Nguyên cùng nước chấm hèm rượu gia truyền.
}}

== Đồ uống ==
* '''Cà phê Arabica Măng Đen:''' Thưởng thức tách cà phê pha phin chế biến từ hạt cà phê xứ lạnh canh tác trên sườn đồi xã Măng Đen.
* '''Nước chè dây thảo mộc:''' Thức uống hãm từ cây chè dây mọc tự nhiên trên các vách đá rừng già xã Ba Tơ, giúp hỗ trợ tiêu hóa.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú phân bố tại các trọng điểm: trung tâm đô thị phường Cẩm Thành, phường Kon Tum, khu nghỉ mát xã Măng Đen và các khách sạn biển tại Đặc khu Lý Sơn.

=== Khách sạn &amp; Nghỉ dưỡng ===

* {{ngủ
| tên=Indochine Hotel Kon Tum | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 30 Bạch Đằng, phường Kon Tum | vĩ độ=14.3460 | kinh độ=108.0120 | chỉ đường=Ven bờ sông Đắk Bla
| điện thoại=+84 260 3863 334 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn với công trình quán cà phê tre bên sông Đắk Bla, phòng ốc hướng sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Măng Đen de l'Amour Hotel | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Măng Đen, xã Măng Đen | vĩ độ=14.6020 | kinh độ=108.2850 | chỉ đường=Giữa rừng thông
| điện thoại=+84 966 888 777 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn Pháp giữa rừng thông, cung cấp bữa sáng buffet và lò sưởi.
}}

=== Khách sạn Biển đảo &amp; Homestay ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Holiday Lý Sơn | trang web=https://holidaylyson.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Thôn Đông, Đặc khu Lý Sơn | vĩ độ=15.3750 | kinh độ=109.1250 | chỉ đường=Mặt tiền bờ biển Đảo Lớn
| điện thoại=+84 255 3867 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao trên đảo với hồ bơi vô cực, bãi tắm và phòng ốc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== Vượt biển ra đảo &amp; Say sóng ===
* Hành trình tàu cao tốc từ Cảng Sa Kỳ (xã Đông Sơn) ra Đặc khu Lý Sơn dài khoảng 40 phút. Biển động có sóng lớn vào các tháng 10 đến tháng 12 âm lịch; du khách có tiền sử say tàu xe nên uống thuốc chống say trước khi lên tàu 30 phút và theo dõi thông báo mở luồng tàu của Cảng vụ Hàng hải.

=== Thời tiết sương mù đèo dốc &amp; Rừng núi ===
* Tuyến đèo Măng Đen trên Quốc lộ 24 và đường lên xã Ngọc Linh thường xuất hiện sương mù dày đặc vào chiều tối và sáng sớm; cần giữ số thấp, làm chủ tốc độ và bật đèn sương mù khi lái xe.
* Khi trekking rừng nguyên sinh Khe Rỗ (xã An Lạc) hoặc rừng Ngọc Linh, cần mang vớ chống vắt, thuốc diệt côn trùng và tuyệt đối không tự ý tách đoàn vào vùng rừng rậm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Đà Nẵng]]: Xuôi theo Quốc lộ 1A hoặc đường cao tốc về phía Bắc để tham quan Di sản Văn hóa Thế giới Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn và bãi biển Cửa Đại.
* [[Gia Lai]]: Đi về phía Nam theo Quốc lộ 1A qua phường Sa Huỳnh để đến với kinh đô võ thuật Tây Sơn, biển Quy Nhơn, Kỳ Co và Eo Gió. Đi theo Quốc lộ 14 từ phường Kon Tum sang phía Nam để đến thành phố Pleiku, Biển Hồ T'Nưng và núi lửa Chư Đăng Ya.
* [[Lào]]: Xuất cảnh qua [[Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y]] (xã Bờ Y) để theo trục đường bộ sang tỉnh Attapeu và Champasak.

{{geo|15.1167|108.8000}}
{{IsPartOf|Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ngãi}}</text>
      <sha1>to0s1t0gqerj35yn94j8o8ni1yl1v6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quảng Ninh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1052</id>
    <revision>
      <id>123336</id>
      <parentid>123331</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:41:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nghỉ ngơi */</comment>
      <origin>123336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52639" sha1="8vnklffa0nymatl93y47mpw2aomfy7k" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ha Long Bay Banner.JPG|caption=Quần thể đảo đá vôi trên Vịnh Hạ Long tại Quảng Ninh}}

{{quickbarprovince
| image=View from the surprise cave, Halong Bay, Quang Ninh, Vietnam - Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam (10226116905).jpg
| imagewidth=250px
| caption=Cảnh quan địa chất karst ngập nước trên Vịnh Hạ Long
| location=Quang Ninh in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=6.207,9 km²
| population=1.380.000 người (ước tính)
| population density=222,3 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng Hoa]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (87%), người Dao (5%), người Tày (3%), người Sán Dìu (2%), người Sán Chỉ, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Bắc Bộ]], [[Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Hồng Gai và phường Hạ Long
| years active=1963 - Thành lập tỉnh Quảng Ninh từ hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (203)
| website=[https://quangninh.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh]
}}

'''Quảng Ninh''' là một thành phố ven biển thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc của thành phố giáp khu tự trị dân tộc Choang [[Quảng Tây]] ([[Trung Quốc]]) với đường biên giới đất liền dài 118,8 km; phía Đông và Nam giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài 250 km; phía Tây Nam giáp [[Hải Phòng]]; phía Tây Bắc giáp [[Bắc Ninh]] và [[Lạng Sơn]]. Thành phố sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Vịnh Hạ Long]] và quần thể danh thắng di tích [[Yên Tử]], đồng thời là trung tâm công nghiệp khai khoáng than đá lớn nhất Việt Nam. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý hành chính trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Quang Ninh Museum facade 1.jpg|nhỏ|Bảo tàng Quảng Ninh bên đường bao biển phường Hạ Long]]

=== Lịch sử hình thành ===
Tên gọi Quảng Ninh được hình thành vào ngày 30 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề xuất đặt tên ghép từ hai chữ đầu của hai địa danh cũ để biểu trưng cho sự rộng lớn và an ninh biên cương. 

Về mặt khảo cổ học, Quảng Ninh là cái nôi của các nền văn hóa tiền sử biển nổi tiếng như Văn hóa Soi Nhụ (cách ngày nay 18.000 - 7.000 năm), Văn hóa Cái Bèo và Văn hóa Hạ Long (cách ngày nay 4.500 - 3.000 năm) với các di chỉ mộ táng, công cụ đá ghè đẽo và đồ gốm xốp tại các hang động ngập nước vịnh biển.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng đất này ba lần ghi dấu chiến thắng chống ngoại xâm trên dòng Sông Bạch Đằng: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn chống quân Tống, và đỉnh cao là Trận Bạch Đằng (1288) do Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy tiêu diệt đoàn thuyền chiến Nguyên Mông.

Năm 1149, vua Lý Anh Tông thiết lập trang Thương cảng Vân Đồn tại vùng biển nay thuộc [[Đặc khu Vân Đồn]], mở ra thương cảng mậu dịch quốc tế đầu tiên của nước ta, đón thuyền buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa, Java, Xiêm La vào giao thương tấp nập suốt các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê.

Vào cuối thế kỷ 13, vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo kháng chiến thắng lợi đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh núi [[Yên Tử]] (phường Yên Tử) tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam. 

Vào cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp thành lập Công ty Than Bắc Kỳ (SFCT), biến vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả thành trung tâm công nghiệp khai thác than đá lớn nhất Đông Dương, gắn liền với phong trào đấu tranh kiên cường của đội ngũ công nhân vùng mỏ (ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ 12 tháng 11 năm 1936).

=== Cảnh quan sinh thái ===
Quảng Ninh có địa hình phức tạp, chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên là đồi núi xen kẽ hệ thống sông ngòi ngắn dốc và hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ dọc thềm lục địa:
* '''Vùng đồi núi vòng cung Đông Triều (phía Tây và Tây Bắc):''' Kéo dài từ phường An Sinh, phường Bình Khê, phường Yên Tử, xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng lên đến xã Bình Liêu. Địa hình hiểm trở với các đỉnh núi đá vôi và sa thạch cao trên 1.000 m như đỉnh Cao Xiêm (1.429 m), đỉnh Quảng Nam Châu (1.507 m). Nơi đây lưu giữ diện tích rừng đầu nguồn rộng lớn thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng và thung lũng thượng nguồn sông Ba Chẽ, đồng thời tập trung trữ lượng than antraxit lớn tại các vỉa than phường Mạo Khê, phường Vàng Danh, phường Hà Lầm, phường Cẩm Phả và phường Mông Dương.
* '''Vùng đồng bằng phù sa &amp; Bãi triều cửa sông ven biển (phía Tây Nam và Đông Bắc):''' Dải đồng bằng ven sông thuộc phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc và vùng cửa khẩu biên mậu phường Móng Cái 1, phường Móng Cái 2, phường Móng Cái 3, có các cánh đồng lúa, đầm nuôi trồng thủy hải sản nước lợ và hệ thống rừng ngập mặn chắn sóng tự nhiên.
* '''Vùng biển đảo và vịnh biển (phía Đông và Đông Nam):''' Vùng lõi gồm [[Vịnh Hạ Long]] và [[Vịnh Bái Tử Long]] với hàng ngàn đảo đá vôi karst chìm ngập nước, hệ sinh thái rạn san hô, tùng áng tự nhiên cùng hai quần đảo cát ngoài khơi xa là [[Đặc khu Vân Đồn]] và [[Đặc khu Cô Tô]].

=== Dân cư ===
Dân số của thành phố vượt trên 1,38 triệu người, gồm 22 dân tộc cùng chung sống. Người Kinh chiếm đa số (khoảng 87%), phân bố đông đúc dọc trục đô thị ven biển từ phường Đông Triều qua phường Uông Bí, phường Hạ Long, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1. Đồng bào các dân tộc thiểu số gồm người Dao (Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán) sinh sống chủ yếu tại xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng, xã Hải Sơn; người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu cư trú tập trung tại xã Bình Liêu, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà. 

Bản sắc văn hóa dân gian thành phố thể hiện qua các làn điệu hát [[Hát Then|Then]] đàn Tính của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, tục thêu hoa văn thổ cẩm bằng chỉ ngũ sắc của phụ nữ Dao Thanh Phán, nghệ thuật múa lân sư rồng của cộng đồng người Hoa và các lễ hội truyền thống miền biển như Lễ hội bơi thuyền truyền thống Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội rước người Xuống đồng tại phường Phong Cốc.

=== Khí hậu ===
Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển đặc trưng của duyên hải Bắc Bộ, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa và vịnh Bắc Bộ. Mùa đông lạnh sâu hơn các vùng duyên hải miền Trung do trực diện đón các đợt gió mùa Đông Bắc tràn qua vịnh, nhưng mùa hè mát mẻ hơn nhờ gió đông nam thổi từ biển vào. Độ ẩm không khí trung bình năm duy trì ở mức cao từ 82 - 85%.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; thường xuyên có mưa phùn nhẹ và sương mù bao phủ các thung lũng đá vôi vịnh biển vào buổi sáng sớm. Đây là mùa hành hương lễ Phật lớn nhất năm tại phường Yên Tử, phường Uông Bí, phường Cửa Ông, phường An Sinh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ ban ngày phổ biến 30 - 35&amp;nbsp;°C, nắng vàng chan hòa, biển êm, nước biển trong xanh; đây là thời kỳ cao điểm cho các hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng du thuyền, lặn ngắm san hô tại phường Tuần Châu, phường Bãi Cháy, Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô. Giai đoạn tháng 7 và tháng 8 thỉnh thoảng có các đợt bão nhiệt đới kèm mưa lớn từ biển Đông.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, bầu trời trong vắt, gió thu mát mẻ, nền nhiệt trung bình 24 - 28&amp;nbsp;°C; là mùa lý tưởng nhất trong năm để tham gia các tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và săn mây, ngắm cỏ lau biên giới tại xã Bình Liêu, xã Lục Hồn.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc thịnh hành mang không khí khô hanh và lạnh buốt, nhiệt độ ban đêm tại các đỉnh núi cao xã Bình Liêu, xã Hải Sơn có thể hạ xuống dưới 8&amp;nbsp;°C; thích hợp cho các dịch vụ nghỉ dưỡng suối khoáng nóng onsen tại phường Quang Hanh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Quảng Ninh (Trạm Bãi Cháy)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 280 (11.0) || 380 (15.0) || 420 (16.5) || 240 (9.4) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.890 (74.4)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:San-bay-van-don-ve-dem.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại Đặc khu Vân Đồn]]

Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ hàng đầu Việt Nam, bao gồm cảng hàng không quốc tế, đường cao tốc hiện đại chạy suốt chiều dài thành phố, các bến cảng biển tiếp nhận tàu du lịch quốc tế và các tuyến quốc lộ nối thẳng sang Trung Quốc.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn | tên khác=Van Don International Airport | ký hiệu=VDO
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hạ Long 50 km về phía Đông Bắc dọc theo trục cao tốc Hạ Long - Vân Đồn
| điện thoại=+84 203 3901 111 | trang web=https://vandonairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đạt cấp 4E theo chuẩn ICAO với đường cất hạ cánh dài 3,6 km, đón nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350. Sân bay vận hành các đường bay thẳng thương mại hàng ngày kết nối với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], đồng thời tiếp nhận các chuyến bay charter quốc tế từ [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Tokyo]] (Nhật Bản) và [[Quảng Châu]] (Trung Quốc). Từ sân bay có tuyến xe buýt miễn phí đưa đón hành khách về thẳng phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai.
}}
* '''Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi (Hải Phòng):''' Nằm cách ranh giới phường Quảng Yên và phường Bãi Cháy chỉ khoảng 25 - 35 km qua cầu Bạch Đằng trên cao tốc CT06; là lựa chọn thay thế thuận tiện đón nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế từ [[Bangkok]], [[Seoul]].

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái (Cao tốc CT06):'''
  * Trục cao tốc 4 làn xe chạy suốt toàn bộ chiều dài thành phố từ cầu Bạch Đằng (tiếp giáp Hải Phòng) qua phường Quảng Yên, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả, Đặc khu Vân Đồn, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà, xã Hải Hà đến cửa khẩu phường Móng Cái 1.
  * Tốc độ tối đa toàn tuyến đạt 120 km/h, rút ngắn thời gian di chuyển bằng ô tô cá nhân:
    * Tuyến Hà Nội - phường Hạ Long: Khoảng 1 giờ 45 phút (150 km).
    * Tuyến Hà Nội - Đặc khu Vân Đồn: Khoảng 2 giờ 15 phút (200 km).
    * Tuyến Hà Nội - phường Móng Cái 1: Khoảng 3 giờ 15 phút (310 km).
* '''Tuyến Quốc lộ 18:''' Tuyến đường bộ truyền thống kết nối từ Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) qua thành phố [[Bắc Ninh]], đi qua phường Mạo Khê, phường Đông Triều, phường Uông Bí, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1.
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Kết nối từ thành phố [[Bắc Ninh]] qua xã Thống Nhất, phường Hoành Bồ về vịnh Cửa Lục.
* '''Tuyến Quốc lộ 4B:''' Kết nối từ thành phố [[Lạng Sơn]] qua xã Tiên Yên, rút ngắn thời gian giao lưu giữa hai địa phương biên giới Đông Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Phúc Xuyên, Vân Đồn Xanh, Hạ Long Travel, Duy Khánh hoạt động với tần suất 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả khách tận nơi tại trung tâm Hà Nội đến phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) và Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn). Giá vé: 220.000 - 280.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Móng Cái có giá vé khoảng 350.000 - 400.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách giường nằm: Xuất bến cố định từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm, Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) và Bến xe Niệm Nghĩa (Hải Phòng) về Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) và Bến xe Móng Cái (phường Móng Cái 2). Giá vé từ 120.000 - 180.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long''' (phường Bãi Cháy): Nằm tại trung tâm khu du lịch Bãi Cháy, bến cảng sở hữu cầu cảng hiện đại dài 406 m vươn ra biển, tiếp nhận các siêu du thuyền quốc tế 5 sao tải trọng lên đến 225.000 GRT mang hàng ngàn du khách quốc tế ghé thăm vịnh Hạ Long.
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Tuần Châu''' (phường Tuần Châu): Cảng du thuyền nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á với 2 âu tàu kín gió có tổng chiều dài bờ bến hơn 8 km, sức chứa trên 2.000 tàu du lịch tham quan vịnh cùng lúc.

=== Bằng đường sắt ===
* Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân: Tuyến đường sắt khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm vận chuyển hàng hóa công nghiệp và than đá từ nội địa ra Cảng nước sâu Cái Lân (phường Bãi Cháy).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Ha_Long_2019_taken_by_DJI_FC220.jpg|nhỏ|Một góc Hạ Long nhìn từ trên cao]]

=== Di chuyển đường thủy &amp; Tàu cao tốc ra đảo ===
* '''Tàu tham quan Vịnh Hạ Long trong ngày:'''
  * Xuất bến thường xuyên từ Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (phường Bãi Cháy). Có hai khung giờ xuất phát chính: buổi sáng (07:30 - 08:30) và buổi trưa (11:30 - 12:30).
  * Khách lẻ có thể mua vé ghép tàu tham quan Tuyến 1 (thời lượng 4 tiếng: Động Thiên Cung - Hang Đầu Gỗ - Hòn Chó Đá - Hòn Trống Mái) hoặc Tuyến 2 (thời lượng 6 tiếng: Hang Sửng Sốt - Hang Luồn - Đảo Ti Tốp).
* '''Du thuyền ngủ đêm trên vịnh:''' Hành trình 2 ngày 1 đêm hoặc 3 ngày 2 đêm trên các du thuyền tiện nghi 4 - 5 sao (Paradise Cruises, Indochina Sails, Ambassador Cruise), neo đậu qua đêm tại các vụng biển kín gió trên Vịnh Hạ Long hoặc Vịnh Bái Tử Long.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa từ Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn):'''
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đặc khu Cô Tô: Vận hành liên tục từ 06:30 đến 16:30 hàng ngày, thời gian di chuyển khoảng 55 - 65 phút. Giá vé tàu cao tốc: 250.000 - 300.000 VNĐ/lượt (các đội tàu Havaco, Kalong, Quang Minh).
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Quan Lạn / Minh Châu (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 40 - 50 phút. Giá vé: 160.000 - 180.000 VNĐ/lượt.
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Ngọc Vừng (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 45 phút. Giá vé: 150.000 VNĐ/lượt.
* '''Phà Tuần Châu - Cát Bà:''' Kết nối từ bến phà phường Tuần Châu sang bến Gia Luận thuộc quần đảo [[Cát Bà]] ([[Hải Phòng]]), chạy 5 - 7 chuyến/ngày, chở được cả người đi bộ, xe máy và ô tô con.

=== Phương tiện đường bộ nội thành phố ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Mạng lưới xe buýt kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và khu công nghiệp:
  * Tuyến buýt số 01: Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) - Cầu Bãi Cháy - Cột Đồng Hồ (phường Hồng Gai) - phường Cẩm Phả. Hoạt động 05:30 - 18:30, tần suất 15 phút/chuyến.
  * Tuyến buýt số 03: phường Hồng Gai - phường Hoành Bồ.
  * Tuyến buýt số 08: phường Hồng Gai - phường Đông Mai (Quảng Yên).
  * Tuyến buýt Hạ Long - Móng Cái: Kết nối từ Bến xe Bãi Cháy chạy dọc cao tốc và Quốc lộ 18 ra Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (phường Móng Cái 1).
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt nhất để tự do di chuyển dọc các tuyến đường bao biển đẹp như đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hạ Long, phường Hồng Gai) hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực phố cổ Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bến tàu Hồng Gai và trung tâm thị tứ Đặc khu Cô Tô với mức giá từ 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách tham quan ngắm cảnh trong nội khu Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bờ biển Trà Cổ (phường Móng Cái 1) và trung tâm Đặc khu Cô Tô; giá cước tính theo chuyến hoặc theo người (10.000 - 20.000 VNĐ/lượt).
* '''Taxi:''' Đội ngũ taxi đông đảo, hoạt động thường trực 24/7:
  * Taxi Mai Linh Quảng Ninh: ☎ +84 203 3628 628
  * Taxi Bãi Cháy: ☎ +84 203 3646 464
  * Taxi Hòn Gai: ☎ +84 203 3848 484
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 203 3599 599
  * Taxi Móng Cái: ☎ +84 203 3888 888
  * Dịch vụ xe công nghệ Xanh SM và GrabCar hoạt động rất dày đặc tại phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, phường Hạ Long, phường Uông Bí và phường Cẩm Phả.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:越南口岸_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cửa khẩu Móng Cái]]

=== Quần thể vịnh biển và Di sản Thiên nhiên Thế giới ===
* {{xem
| tên=Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long | tên khác=Ha Long Bay
| trang web=http://banquanlyvinhhalong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Vùng biển tiếp giáp phường Hồng Gai, phường Bãi Cháy, phường Tuần Châu | vĩ độ=20.9100 | kinh độ=107.1800 | chỉ đường=Xuất bến tại Cảng Tuần Châu hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long
| điện thoại=+84 203 3824 112 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 (du thuyền lưu trú hoạt động qua đêm) | giá=Vé tham quan theo tuyến: 250.000 - 290.000 VNĐ/người (chưa gồm cước tàu)
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO vinh danh về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo. Khu vực di sản có diện tích 434 km² bao gồm 775 hòn đảo đá vôi phong hóa karst ngập nước với hàng trăm hang động nguyên sơ. Các điểm dừng chân tiêu biểu trên các tuyến tham quan:
* '''Động Thiên Cung:''' Nằm ở phía tây nam vịnh, hang động karst rộng lớn với hệ thống măng đá, thạch nhũ rủ nhiều tầng lớp, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn màu.
* '''Hang Đầu Gỗ:''' Nằm sát Động Thiên Cung, hang gắn liền với truyền thuyết cất giấu cọc gỗ lim của quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288.
* '''Hang Sửng Sốt:''' Tọa lạc trên đảo Bồ Hòn, là một trong những hang động karst rộng nhất vịnh với trần hang cao trên 30 m và lòng hang rộng hàng ngàn mét vuông.
* '''Đảo Ti Tốp:''' Hòn đảo có bờ cát hình vầng trăng khuyết thoai thoải ôm lấy chân núi; đỉnh đảo có lầu ngắm cảnh ở độ cao 100 m cho phép quan sát bao quát 360 độ mặt vịnh.
* '''Hang Luồn:''' Vòm hang ngầm xuyên qua lòng núi đá mở ra hồ nước kín (áng nước) phẳng lặng, du khách tiếp cận bằng thuyền nan do ngư dân chèo hoặc tự chèo thuyền kayak.
* '''Hòn Trống Mái (Hòn Gà Chọi):''' Cụm hai khối đá vôi đứng đối diện nhau trên mặt nước sâu, biểu tượng hình ảnh du lịch của vịnh Hạ Long và Quảng Ninh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Bái Tử Long | tên khác=Bai Tu Long Bay
| trang web= | email=
| địa chỉ=Vùng biển Đặc khu Vân Đồn và phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0500 | kinh độ=107.5000 | chỉ đường=Tiếp giáp phía đông bắc của Vịnh Hạ Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tính theo tuyến
| nội dung=Vùng vịnh nguyên sinh ít chịu tác động của mật độ tàu thuyền du lịch dày đặc, bao gồm hàng trăm hòn đảo đá vôi và đảo đất sa thạch. Vùng lõi vịnh là Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích hơn 15.000 ha (gồm diện tích rừng và biển), bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn cổ thụ, rạn san hô tầng nông và nơi sinh sống của nhiều loài chim biển quý hiếm.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Cô Tô &amp; Quần đảo Cô Tô | tên khác=Co To Archipelago
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cô Tô | vĩ độ=20.9833 | kinh độ=107.7667 | chỉ đường=Cách Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn) 50 km đường biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu vùng Đông Bắc gồm đảo Cô Tô lớn, đảo Thanh Lân và gần 50 hòn đảo nhỏ. Các điểm danh thắng tự nhiên nổi bật:
* '''Bãi biển Hồng Vàn:''' Nằm ở bờ phía đông, sóng êm ả nhờ có đảo Thanh Lân chắn gió ngoài khơi, bãi cát phẳng mịn thoai thoải.
* '''Bãi biển Vàn Chảy:''' Nằm ở phía tây nam đảo, bờ cát thoai thoải dài hơn 1,5 km, sóng lớn dồn dập thích hợp tắm biển và các hoạt động thể thao bãi cát.
* '''Bãi đá Móng Rồng (Bãi đá Cầu Mỵ):''' Hệ thống vách đá trầm tích nhiều màu sắc bị sóng biển bào mòn qua hàng triệu năm tạo nên các nếp uốn địa chất độc đáo sát mép sóng.
* '''Hải đăng Cô Tô:''' Ngọn đèn biển xây dựng cuối thế kỷ 19 trên đồi cao 102 m, du khách leo 72 bậc cầu thang xoắn ốc để ngắm toàn cảnh quần đảo và rừng cây nguyên sinh.
* '''Đảo Thanh Lân:''' Hòn đảo lớn thứ hai trong đặc khu với thảm rừng tự nhiên xanh tốt, bãi biển Ba Châu, bãi Hải Quân và các xưởng chế biến sứa biển xuất khẩu.
}}

* {{xem
| tên=Đảo Quan Lạn &amp; Đảo Ngọc Vừng | tên khác=Quan Lan - Ngoc Vung Islands
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | vĩ độ=20.9000 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Đi tàu cao tốc từ Cảng Ao Tiên (Vân Đồn)
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Hai hòn đảo cát tự nhiên nằm trên tuyến thông thương biển cổ. Đảo Quan Lạn có bãi tắm Minh Châu cát trắng tơi xốp không dính chân, bãi Robinson hoang sơ và Cụm di tích đình, chùa, miếu Quan Lạn xây dựng bằng gỗ mần lái kiên cố từ thế kỷ 18 thờ ba anh em họ Phạm có công đánh giặc Nguyên Mông. Đảo Ngọc Vừng sở hữu bãi biển Trường Chinh cát dài 3 km, hồ nước ngọt ngọt tự nhiên và khu di tích Cột cờ quốc gia trên đảo.
}}

[[Tập tin:Thượng_Yên_Công,_tp._Uông_Bí,_Quảng_Ninh,_Vietnam_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cáp treo Yên Tử tại phường Yên Tử]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử | tên khác=Yen Tu Historical and Scenic Area
| trang web=http://yentu.com.vn | email=
| địa chỉ=Sườn núi Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1550 | kinh độ=106.7180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Uông Bí 14 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 203 3661 118 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan danh lam: 40.000 VNĐ; vé cáp treo khứ hồi trọn tuyến: 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô Phật giáo của nước Đại Việt thời Trần, nơi vua Trần Nhân Tông tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử vào năm 1299. Quần thể kéo dài theo đường mòn bậc đá xuyên qua rừng trúc và rừng tùng cổ thụ:
* '''Chùa Suối Tắm &amp; Chùa Cầm Thực:''' Điểm khởi đầu của tuyến hành hương dưới chân núi.
* '''Chùa Giải Oan:''' Ngôi chùa nằm bên dòng suối Giải Oan có cây cầu đá xanh cong nối qua suối, gắn với sự tích các cung tần thời Trần.
* '''Tháp Huệ Quang:''' Tháp đá cổ cao 7 m xây dựng từ năm 1309 lưu giữ một phần ngọc xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông, xung quanh là vườn tháp mộ của hơn 60 vị cao tăng.
* '''Chùa Hoa Yên (Chùa Cả):''' Ngôi chùa trung tâm nằm ở độ cao 535 m, nơi ba vị Trúc Lâm Tam Tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) đăng đàn thuyết pháp.
* '''Chùa Một Mái:''' Ngôi chùa nép mình hoàn toàn trong hốc đá tự nhiên ở lưng chừng vách núi.
* '''Tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông:''' Bức tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 138 tấn tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh ở độ cao 988 m.
* '''Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự):''' Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Yên Tử (1.068 m). Ngôi chùa được đúc hoàn toàn bằng đồng tinh khiết nặng hơn 70 tấn, mái chạm hoa văn sen cúc thời Trần, thường xuyên chìm trong biển sương mù dày đặc.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều | tên khác=Tran Dynasty Relics in Dong Trieu
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường An Sinh, phường Bình Khê và phường Tràng Lương cũ (nay thuộc phường Bình Khê) | vĩ độ=21.1333 | kinh độ=106.5833 | chỉ đường=Dưới chân phía tây dãy Yên Tử
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Vùng đất phát tích và lăng miếu cội nguồn của hoàng tộc nhà Trần. Quần thể gồm 14 cụm di tích lăng mộ và đền miếu: Đền An Sinh (nơi phụng thờ các vị hoàng đế Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông), Thái Miếu họ Trần, Lăng Đồng Thái, Lăng Tư Phúc. Điểm nhấn tâm linh trên núi cao là Chùa Am Ngọa Vân (trên núi Bảo Đài) - thánh địa Phật giáo nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch hóa Phật vào ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân (1308).
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Bạch Đằng | tên khác=Bach Dang Victory Relic Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.8020 | chỉ đường=Nằm dọc hạ lưu và các nhánh rạch sông Bạch Đằng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử chiến tranh thủy quân ghi dấu chiến tích đánh tan quân thủy Nguyên Mông năm 1288:
* '''Bãi cọc Yên Giang:''' Bãi cọc gỗ lim cổ do Viện Khảo cổ học khai quật với hàng trăm cọc gỗ cắm xiên dưới lòng đất phù sa để chặn đầu thuyền giặc.
* '''Bãi cọc Đồng Vạn Muối &amp; Bãi cọc Đồng Má Ngựa:''' Dấu tích các trận địa cọc phụ nhằm dồn tàu chiến đối phương vào thế trận phục kích hỏa công.
* '''Đền Trần Hưng Đạo &amp; Miếu Vua Bà:''' Nằm sát bến đò rừng ven sông Bạch Đằng; miếu Vua Bà thờ bà lão bán nước đã chỉ ra quy luật thủy triều sông Bạch Đằng cho Hưng Đạo Đại Vương bày binh bố trận.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông | tên khác=Cua Ong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0280 | kinh độ=107.3680 | chỉ đường=Tọa lạc trên đồi cao nhìn thẳng ra Vịnh Bái Tử Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ hơn 700 năm tuổi phụng thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng cùng các tướng lĩnh nhà Trần (Trần Khắc Chung, Đỗ Khắc Chung, Yết Kiêu, Dã Tượng). Đền có vị trí phong thủy tựa lưng vào núi đá, mặt hướng ra biển vịnh; khuôn viên gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và lăng mộ tượng đồng Trần Quốc Tảng cao gần 10 m đúc từ đồng nguyên khối.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng &amp; Thư viện Quảng Ninh | tên khác=Quang Ninh Museum and Library
| trang web=http://baotangquangninh.vn | email=
| địa chỉ=Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hạ Long | vĩ độ=20.9489 | kinh độ=107.0867 | chỉ đường=Mặt tiền tuyến đường bao biển ven vịnh
| điện thoại=+84 203 3825 031 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa vào thứ Hai hàng tuần) | giá=40.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 15.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Cụm công trình kiến trúc đạt giải &quot;Công trình của năm 2013&quot; do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Perez Arroyo thiết kế với khối nhà ốp kính cường lực đen tuyền phản chiếu bóng vịnh biển. Không gian trưng bày gồm 3 tầng hiện đại: Tầng 1 tái hiện hệ sinh thái tự nhiên và biển đảo Quảng Ninh với bộ xương cá voi khổng lồ; Tầng 2 trưng bày các hiện vật lịch sử từ thời tiền sử Văn hóa Hạ Long, thời kỳ phong kiến Bạch Đằng, Yên Tử đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Tầng 3 tái hiện toàn cảnh lịch sử khai thác than đá với sa bàn và mô hình đường hầm lò than kích thước nguyên bản.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Mũi Sa Vĩ &amp; Bãi biển Trà Cổ | tên khác=Sa Vi Cape &amp; Tra Co Beach
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Móng Cái 1 | vĩ độ=21.4910 | kinh độ=108.0160 | chỉ đường=Cách trung tâm Cửa khẩu Móng Cái 9 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Điểm cực Đông Bắc trên đất liền của Việt Nam, nơi đặt Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ với biểu tượng 8 cây phi lao bằng bê tông vươn thẳng lên bầu trời, ghi dấu câu thơ của Tố Hữu: ''&quot;Từ Trà Cổ rừng dương, đến Cà Mau rừng đước&quot;''. Kề bên là Bãi biển Trà Cổ dài hơn 17 km bãi cát phẳng mịn, cùng Đình Trà Cổ - ngôi đình làng ven biển cổ nhất miền Bắc dựng từ năm 1461 bằng gỗ lim chạm trổ rồng mây tinh xảo.
}}

[[Tập tin:BinhLieu_by_phone.jpg|nhỏ|Đồi cỏ Bình Liêu]]

=== Khu vực biên giới ===
* {{xem
| tên=Hệ thống Cột mốc Biên giới &amp; &quot;Sống lưng Khủng long&quot; Bình Liêu | tên khác=Binh Lieu Border Patrol Road
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Lục Hồn và xã Hoành Mô | vĩ độ=21.5650 | kinh độ=107.4500 | chỉ đường=Tuyến tuần tra biên giới chạy dọc đường phân giới Việt - Trung
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (phải xuất trình Căn cước công dân khi được kiểm tra)
| nội dung=Hệ thống đường tuần tra bê tông uốn lượn men theo các đỉnh núi cao trên 1.000 m. Điểm nhấn là Cột mốc 1305 ngự trên sống núi hẹp dốc đứng (&quot;sống lưng khủng long&quot;) với hơn 2.000 bậc thang bê tông kiên cố dẫn lên đỉnh; vào tháng 10 và 11 hàng năm, hai bên triền dốc phủ trắng bạt ngàn hoa cỏ lau. Ngoài ra tuyến đường còn đưa du khách khám phá Cột mốc 1300, 1302 (mùa cỏ lau) và Cột mốc 1327 trên đỉnh núi Thanh Phun (xã Hoành Mô).
}}

* {{xem
| tên=Thác Khe Vằn | tên khác=Khe Van Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bình Liêu | vĩ độ=21.5120 | kinh độ=107.4120 | chỉ đường=Cách trung tâm xã 12 km theo đường liên thôn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Thác nước tự nhiên 3 tầng cao hơn 100 m bắt nguồn từ dãy núi Khe Vằn đổ xuống các hồ nước tự nhiên trong vắt giữa rừng phòng hộ. Tầng thứ nhất dòng nước đổ trải rộng bên thềm đá hoa cương phẳng; tầng thứ hai chia đôi dòng nước qua kẽ đá; tầng thứ ba đổ thẳng vào vụng nước sâu mát rượi.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Vịnh Hạ Long:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua vòm đá ngầm tại Hang Luồn, khu vực Ba Hang hoặc vụng Tùng Sâu để tiếp cận sát các vách đá vôi dựng đứng và quan sát các bầy khỉ vàng tự nhiên sinh sống trên vách đá.
* '''Đi thủy phi cơ ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao:''' Trải nghiệm dịch vụ bay ngắm cảnh 25 phút của Hãng hàng không Hải Âu xuất phát từ bến thủy phi cơ phường Tuần Châu, bay lượn ở độ cao 150 - 300 m chiêm ngưỡng trọn vẹn toàn cảnh các đảo đá nhấp nhô trên mặt nước vịnh xanh biếc.
* '''Nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh:''' Trải nghiệm dịch vụ ngâm khoáng nóng chuẩn Nhật Bản tại phường Quang Hanh, thư giãn trong các bể tắm khoáng ngoài trời giàu khoáng chất brom thiên nhiên, phòng xông nóng sauna, phòng xông lạnh tuyết và phòng xông đá muối.
* '''Vui chơi giải trí tại Quần thể Sun World Ha Long:''' Đi tuyến Cáp treo Nữ Hoàng đạt 2 kỷ lục thế giới vượt vịnh Cửa Lục sang đồi Ba Đèo tại phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai; trải nghiệm vòng quay Mặt Trời Sun Wheel, công viên nước Typhoon Water Park và đường trượt lượn siêu tốc Dragon Park.
* '''Đi bộ leo núi xuyên rừng Yên Tử:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao leo núi qua cung đường đá cổ dài 6 km từ chùa Giải Oan, qua chùa Hoa Yên, tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng để rèn luyện thể lực và hòa mình vào thiên nhiên rừng tùng cổ thụ tại phường Yên Tử.
* '''Cắm trại và đón bình minh tại Mũi Sa Vĩ:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại trên bãi cát ven rặng phi lao Trà Cổ (phường Móng Cái 1), ngắm nhìn ánh bình minh đầu tiên rạng rỡ trên vùng biển địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc.

== Mua sắm ==
Quảng Ninh sở hữu hệ thống sản vật địa phương (sản phẩm OCOP) phong phú, kết hợp giữa nguồn thủy hải sản của vịnh biển và nông lâm sản đặc trưng miền đồi núi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chả mực giã tay Hạ Long:''' Mực mai nang tươi sống câu từ vùng biển sâu vịnh Bắc Bộ được lột da, làm sạch rồi cho vào cối đá giã bằng tay để giữ trọn thớ thịt giòn, trộn chút hạt tiêu và mỡ phần rồi chiên ngập dầu sôi vàng óng; đóng gói hút chân không bán tại phường Hồng Gai và phường Bãi Cháy.
* '''Sá sùng Quan Lạn sấy khô:''' &quot;Địa sâm&quot; quý hiếm đào thủ công trên các bãi triều cát pha Đặc khu Vân Đồn, rửa sạch cát rồi sấy trên than hoa kiệt nước; dùng nấu nước dùng phở truyền thống tạo vị ngọt thanh sâu lắng hoặc nướng giòn nhắm bia.
* '''Mực một nắng &amp; Tôm khô Cô Tô:''' Mực ống câu đêm xẻ lưng phơi đúng một đợt nắng to trên đảo Đặc khu Cô Tô, thân mực dẻo quánh, phủ lớp phấn trắng tự nhiên, thịt ngọt dày không dai.
* '''Hàu sữa &amp; Ruốc hàu Thái Bình Dương Vân Đồn:''' Hàu nuôi treo dây tự nhiên trên biển được chế biến thành hàu tươi tách vỏ, ruốc hàu dinh dưỡng đóng lọ thủy tinh tại Đặc khu Vân Đồn.
* '''Gà đồi Tiên Yên:''' Giống gà ri bản địa chăn thả trên sườn đồi xã Tiên Yên, da dày vàng ươm giòn ngậy, thịt chắc thơm; có thể mua gà sống hoặc gà hấp sẵn đóng túi hút chân không.
* '''Miến dong Bình Liêu:''' Miến sợi làm từ 100% tinh bột củ dong riềng đỏ vùng cao xã Bình Liêu, quy trình chế biến không dùng hóa chất tẩy trắng, sợi miến giữ màu xanh lục mộc mạc, dai mướt và không bị bở khi đun lại nhiều lần.
* '''Mỹ nghệ điêu khắc than đá:''' Các sản phẩm mỹ nghệ độc bản điêu khắc từ than đá antraxit nguyên khối như tượng hòn Trống Mái, tượng Phật, mô hình thuyền buồm qua bàn tay tạo tác khéo léo của các nghệ nhân mỏ tại phường Hồng Gai và phường Cẩm Phả.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai):''' Ngôi chợ đầu mối thủy hải sản tại thành phố nằm ven bờ vịnh; tầng trệt tập trung hàng trăm quầy bể sủi bán hải sản tươi sống (cua gạch, ghẹ hoa, tôm he, cá song, bề bề), tầng lầu bán chả mực và hải sản khô.
* '''Chợ Cái Dăm (phường Bãi Cháy):''' Chợ dân sinh hiện đại 6 tầng phục vụ khách du lịch lưu trú khu vực Bãi Cháy, chuyên doanh hải sản khô, mực rim me, ruốc tôm và quà lưu niệm.
* '''Chợ Trung tâm Móng Cái (phường Móng Cái 2):''' Trung tâm thương mại biên giới sầm uất gồm 4 tầng, nơi tập kết bán buôn và bán lẻ hàng may mặc, đồ gia dụng, đồ chơi và nông sản nhập khẩu qua cửa khẩu.
* '''Chợ Cảng cá Cái Rồng (Đặc khu Vân Đồn):''' Chợ cá nhộn nhịp lúc 04:30 - 06:30 sáng, nơi các tàu đánh bắt ngoài khơi cập bến đổ tôm cá, mực tươi rói bán với giá gốc.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực xứ than mang phong vị đậm đà mặn mòi của biển cả, giữ nguyên độ ngọt giòn tươi sống của các loài thủy hải sản giáp xác và nhuyễn thể.

Các món ăn đặc sắc phổ biến:
* '''Bánh cuốn chả mực:''' Lớp bánh mỏng mềm tráng từ bột gạo tẻ nóng hổi bọc nhân thịt băm xào mộc nhĩ nấm hương, rắc hành phi thơm lừng; ăn kèm từng miếng chả mực giã tay chiên vàng giòn sần sật và bát nước mắm nguyên chất pha ớt chỉ thiên cay nồng vắt chanh.
* '''Bún bề bề Hạ Long:''' Nước dùng nấu từ vỏ bề bề và xương cá biển ninh nhừ ngọt đậm đà tự nhiên; tô bún đầy đặn xếp lớp thịt bề bề bóc nõn nguyên con, tôm biển luộc, chả cá chiên, cải ngọt và thì là thanh mát.
* '''Sam biển chế biến 7 món:''' Sam biển tự nhiên chế biến cầu kỳ thành các món: tiết canh sam, chân sam xào chua ngọt sả ớt, gỏi sam hoa chuối, trứng sam nướng mỡ hành trên mai than hoa, sam xào miến, chả sam rán giòn tại phường Quảng Yên và phường Hồng Gai.
* '''Gà đồi Tiên Yên luộc chấm cà tiệp:''' Thịt gà luộc chín tới da giòn vàng bóng như thoa mỡ; chấm cùng loại nước chấm &quot;cà tiệp&quot; độc đáo chế biến từ nước mắm Tiên Yên, nước cốt gừng nướng, củ hành tím nướng và ớt hiểm giã nhuyễn tại xã Tiên Yên.
* '''Canh ngán nấu mồng tơi &amp; Cháo ngán:''' Con ngán biển béo múp ngâm nước muối sạch cát, băm nhỏ xào thơm cùng hành hoa rồi nấu canh rau mồng tơi ngọt mát hoặc nấu cháo nếp sánh mịn giải nhiệt.
* '''Cù kỳ hấp bia &amp; Cù kỳ rang me:''' Con cù kỳ (loài cua đá biển mai sần sùi) có hai càng to khỏe đầy ắp thịt ngọt thơm; đập dập càng đem rang sốt me chua ngọt đậm đà chấm bánh mì hoa cúc.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn chả mực Bà Ngân | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 34 Đoàn Thị Điểm, phường Hồng Gai | vĩ độ=20.9510 | kinh độ=107.0750 | chỉ đường=Gần khu vực Thư viện thành phố cũ
| điện thoại=+84 203 3825 889 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=40.000 - 60.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ bánh cuốn tráng tay ăn cùng chả mực tự làm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hải sản Cua Vàng | trang web=https://cuavang.vn | email=
| địa chỉ=Số 32 Phan Chu Trinh, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9610 | kinh độ=107.0320 | chỉ đường=Gần khu vực bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3819 919 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 22:30 | giá=250.000 - 600.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực với món lẩu cua biển nấu thố đất nung giữ nhiệt, cua hoàng đế hấp bia sả và tôm hùm đút lò phô mai.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu mơ Yên Tử:''' Rượu gạo nếp cái hoa vàng ngâm quả mơ lông chín vàng thu hái trên triền núi Yên Tử (phường Yên Tử), nồng độ nhẹ 14 - 19 độ, vị chua thanh ngọt hậu, êm dịu.
* '''Rượu ba kích tím Ba Chẽ:''' Củ ba kích tím tự nhiên khai thác tại các cánh rừng xã Ba Chẽ ngâm ủ rượu nếp hạ thổ ròng rã trên 6 tháng, nước rượu màu tím , có công dụng bổ thận tráng dương tăng cường sinh lực.
* '''Cà phê view bao biển Hòn Gai:''' Hệ thống các quán cà phê hiện đại dọc tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai, phường Hạ Long) nhìn trực diện ra các hòn đảo đá vôi vịnh biển lúc hoàng hôn.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Boats_in_Ha_Long_bay.jpg|nhỏ|Vạn chài trên Vịnh Hạ Long]]

Cơ sở hạ tầng lưu trú tại Quảng Ninh đa dạng, từ các tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao quốc tế ven vịnh, khu khoáng nóng onsen, du thuyền nổi đến các homestay sinh thái biển đảo:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Vinpearl Resort &amp; Spa Hạ Long | trang web=https://vinpearl.com | email=
| địa chỉ=Đảo Đảo Rều, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9530 | kinh độ=107.0410 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đảo Đảo Rều, có tàu cao tốc riêng của khu nghỉ dưỡng đưa đón từ bến đất liền
| điện thoại=+84 203 3556 868 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng xây dựng hoàn toàn trên đảo biệt lập giữa biển mô phỏng cánh cung tráng lệ phong cách hoàng gia tân cổ điển. Resort sở hữu 384 phòng nghỉ có ban công nhìn thẳng ra vịnh Hạ Long, 3 bãi biển nhân tạo cát trắng riêng tư, cụm hồ bơi ngoài trời rộng 1.200 m², dịch vụ spa Vincharm trên mặt nước và chuỗi nhà hàng phục vụ hải sản tươi sống.
}}

* {{ngủ
| tên=Yoko Onsen Quang Hanh | trang web=https://yokoonsenquanghanh.com.vn | email=
| địa chỉ=Tổ 5, Khu 9B, phường Quang Hanh | vĩ độ=21.0020 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi non dọc Quốc lộ 18
| điện thoại=+84 203 3558 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 8.000.000 VNĐ/đêm (đã bao gồm gói dịch vụ tắm khoáng nóng public onsen và buffet ẩm thực)
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng trị liệu. Sở hữu nguồn nước khoáng tự nhiên giàu khoáng chất brom và natri, hệ thống 27 bể tắm onsen ngoài trời phong phú (bể ngâm chân, bể sục jacuzzi, bể phản lực, bể tắm hang), phòng xông đá muối Himalaya, phòng xông tuyết lạnh và các căn villa Yama/Washitsu có bể ngâm khoáng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Yên Tử Legacy - MGallery | trang web=https://legacyyentu.com | email=
| địa chỉ=Khu Di tích Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1480 | kinh độ=106.7210 | chỉ đường=Tọa lạc tại thung lũng Giải Oan dưới chân núi Yên Tử
| điện thoại=+84 203 6259 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.800.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu tĩnh dưỡng do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế mô phỏng cung đình thời nhà Trần thế kỷ 13 với tường gạch trát vỏ trấu, cửa gỗ lim cổ và đá ong tự nhiên. Nơi đây cung cấp các liệu trình chăm sóc sức khỏe thảo dược am tuệ, thiền tịnh ngắm rừng thông và lớp học yoga sớm giữa không gian thanh tịnh.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Quảng Ninh | trang web=https://luxuryquangninh.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Đường Hạ Long, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=107.0380 | chỉ đường=Nằm ngay trục đường du lịch chính đối diện bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3646 618 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 34 tầng với quy mô 508 phòng ngủ hiện đại, trang bị đầy đủ hồ bơi vô cực ngoài trời ngắm vòng quay Sun Wheel, phòng tập thể dục, dịch vụ xông hơi massage và trung tâm tổ chức hội nghị yến tiệc lớn.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn trên biển ===
* Vào mùa mưa bão (từ tháng 6 đến tháng 9), các hình thái thời tiết cực đoan như dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão biển có thể xuất hiện trên Vịnh Bắc Bộ. Khi Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh phát lệnh cấm biển, tất cả các tàu tham quan vịnh và tàu cao tốc ra Đặc khu Cô Tô, Đặc khu Vân Đồn bắt buộc dừng xuất bến. Du khách cần chủ động theo dõi bản tin thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tham gia các hoạt động chèo thuyền kayak, xuồng cao tốc hoặc đi mảng tre khám phá hang luồn trên vịnh Hạ Long, du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt thời gian nổi trên mặt nước.

=== An toàn leo núi ===
* Tuyến leo bộ lên chùa Đồng Yên Tử (phường Yên Tử) có nhiều đoạn bậc đá dốc và trơn ướt khi có mưa phùn; du khách cần chuẩn bị giày thể thao có đế bám ma sát cao, gậy chống leo núi và áo khoác chắn gió ấm.
* Tuyến đường tuần tra biên giới và &quot;sống lưng khủng long&quot; Cột mốc 1305 tại xã Lục Hồn có hai bên sườn vực dốc đứng sâu thẳm; du khách chỉ đi trên dải bậc thang bê tông có tay vịn, không leo trèo ra ngoài mép vực chụp ảnh khi có gió bấc giật mạnh.
* Khu vực biên giới xã Hoành Mô, xã Lục Hồn, phường Móng Cái 1 tiếp giáp trực tiếp đường biên quốc gia; du khách bắt buộc phải mang theo Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu gốc để xuất trình khi lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra và không tự ý vượt qua đường biên giới.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hải Phòng]]: Di chuyển qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 30 phút để đến với thành phố cảng, hoặc đi phà từ bến phà phường Tuần Châu sang quần đảo [[Cát Bà]]. Đi theo Quốc lộ 18 qua phường Đông Triều sang vùng đất danh nhân Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 sang phường Quế Võ và vùng đất di sản quan họ Kinh Bắc, hoặc men theo sườn Tây Yên Tử sang Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Bổ Đà.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 4B từ xã Tiên Yên sang cửa ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và phố chợ Kỳ Lừa.
* [[Trung Quốc]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái]] (phường Móng Cái 1) qua cầu Ka Long sang thành phố Đông Hưng thuộc khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

{{geo|20.9500|107.0833}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ninh}}</text>
      <sha1>8vnklffa0nymatl93y47mpw2aomfy7k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123337</id>
      <parentid>123336</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế */</comment>
      <origin>123337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52541" sha1="9ntp6cxtov0lkievrm9o9nra61qo8p1" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ha Long Bay Banner.JPG|caption=Quần thể đảo đá vôi trên Vịnh Hạ Long tại Quảng Ninh}}

{{quickbarprovince
| image=View from the surprise cave, Halong Bay, Quang Ninh, Vietnam - Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam (10226116905).jpg
| imagewidth=250px
| caption=Cảnh quan địa chất karst ngập nước trên Vịnh Hạ Long
| location=Quang Ninh in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=6.207,9 km²
| population=1.380.000 người (ước tính)
| population density=222,3 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng Hoa]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (87%), người Dao (5%), người Tày (3%), người Sán Dìu (2%), người Sán Chỉ, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Bắc Bộ]], [[Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Hồng Gai và phường Hạ Long
| years active=1963 - Thành lập tỉnh Quảng Ninh từ hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (203)
| website=[https://quangninh.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh]
}}

'''Quảng Ninh''' là một thành phố ven biển thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc của thành phố giáp khu tự trị dân tộc Choang [[Quảng Tây]] ([[Trung Quốc]]) với đường biên giới đất liền dài 118,8 km; phía Đông và Nam giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài 250 km; phía Tây Nam giáp [[Hải Phòng]]; phía Tây Bắc giáp [[Bắc Ninh]] và [[Lạng Sơn]]. Thành phố sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Vịnh Hạ Long]] và quần thể danh thắng di tích [[Yên Tử]], đồng thời là trung tâm công nghiệp khai khoáng than đá lớn nhất Việt Nam. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý hành chính trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Quang Ninh Museum facade 1.jpg|nhỏ|Bảo tàng Quảng Ninh bên đường bao biển phường Hạ Long]]

=== Lịch sử hình thành ===
Tên gọi Quảng Ninh được hình thành vào ngày 30 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề xuất đặt tên ghép từ hai chữ đầu của hai địa danh cũ để biểu trưng cho sự rộng lớn và an ninh biên cương. 

Về mặt khảo cổ học, Quảng Ninh là cái nôi của các nền văn hóa tiền sử biển nổi tiếng như Văn hóa Soi Nhụ (cách ngày nay 18.000 - 7.000 năm), Văn hóa Cái Bèo và Văn hóa Hạ Long (cách ngày nay 4.500 - 3.000 năm) với các di chỉ mộ táng, công cụ đá ghè đẽo và đồ gốm xốp tại các hang động ngập nước vịnh biển.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng đất này ba lần ghi dấu chiến thắng chống ngoại xâm trên dòng Sông Bạch Đằng: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn chống quân Tống, và đỉnh cao là Trận Bạch Đằng (1288) do Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy tiêu diệt đoàn thuyền chiến Nguyên Mông.

Năm 1149, vua Lý Anh Tông thiết lập trang Thương cảng Vân Đồn tại vùng biển nay thuộc [[Đặc khu Vân Đồn]], mở ra thương cảng mậu dịch quốc tế đầu tiên của nước ta, đón thuyền buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa, Java, Xiêm La vào giao thương tấp nập suốt các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê.

Vào cuối thế kỷ 13, vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo kháng chiến thắng lợi đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh núi [[Yên Tử]] (phường Yên Tử) tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam. 

Vào cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp thành lập Công ty Than Bắc Kỳ (SFCT), biến vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả thành trung tâm công nghiệp khai thác than đá lớn nhất Đông Dương, gắn liền với phong trào đấu tranh kiên cường của đội ngũ công nhân vùng mỏ (ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ 12 tháng 11 năm 1936).

=== Cảnh quan sinh thái ===
Quảng Ninh có địa hình phức tạp, chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên là đồi núi xen kẽ hệ thống sông ngòi ngắn dốc và hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ dọc thềm lục địa:
* '''Vùng đồi núi vòng cung Đông Triều (phía Tây và Tây Bắc):''' Kéo dài từ phường An Sinh, phường Bình Khê, phường Yên Tử, xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng lên đến xã Bình Liêu. Địa hình hiểm trở với các đỉnh núi đá vôi và sa thạch cao trên 1.000 m như đỉnh Cao Xiêm (1.429 m), đỉnh Quảng Nam Châu (1.507 m). Nơi đây lưu giữ diện tích rừng đầu nguồn rộng lớn thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng và thung lũng thượng nguồn sông Ba Chẽ, đồng thời tập trung trữ lượng than antraxit lớn tại các vỉa than phường Mạo Khê, phường Vàng Danh, phường Hà Lầm, phường Cẩm Phả và phường Mông Dương.
* '''Vùng đồng bằng phù sa &amp; Bãi triều cửa sông ven biển (phía Tây Nam và Đông Bắc):''' Dải đồng bằng ven sông thuộc phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc và vùng cửa khẩu biên mậu phường Móng Cái 1, phường Móng Cái 2, phường Móng Cái 3, có các cánh đồng lúa, đầm nuôi trồng thủy hải sản nước lợ và hệ thống rừng ngập mặn chắn sóng tự nhiên.
* '''Vùng biển đảo và vịnh biển (phía Đông và Đông Nam):''' Vùng lõi gồm [[Vịnh Hạ Long]] và [[Vịnh Bái Tử Long]] với hàng ngàn đảo đá vôi karst chìm ngập nước, hệ sinh thái rạn san hô, tùng áng tự nhiên cùng hai quần đảo cát ngoài khơi xa là [[Đặc khu Vân Đồn]] và [[Đặc khu Cô Tô]].

=== Dân cư ===
Dân số của thành phố vượt trên 1,38 triệu người, gồm 22 dân tộc cùng chung sống. Người Kinh chiếm đa số (khoảng 87%), phân bố đông đúc dọc trục đô thị ven biển từ phường Đông Triều qua phường Uông Bí, phường Hạ Long, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1. Đồng bào các dân tộc thiểu số gồm người Dao (Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán) sinh sống chủ yếu tại xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng, xã Hải Sơn; người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu cư trú tập trung tại xã Bình Liêu, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà. 

Bản sắc văn hóa dân gian thành phố thể hiện qua các làn điệu hát [[Hát Then|Then]] đàn Tính của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, tục thêu hoa văn thổ cẩm bằng chỉ ngũ sắc của phụ nữ Dao Thanh Phán, nghệ thuật múa lân sư rồng của cộng đồng người Hoa và các lễ hội truyền thống miền biển như Lễ hội bơi thuyền truyền thống Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội rước người Xuống đồng tại phường Phong Cốc.

=== Khí hậu ===
Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển đặc trưng của duyên hải Bắc Bộ, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa và vịnh Bắc Bộ. Mùa đông lạnh sâu hơn các vùng duyên hải miền Trung do trực diện đón các đợt gió mùa Đông Bắc tràn qua vịnh, nhưng mùa hè mát mẻ hơn nhờ gió đông nam thổi từ biển vào. Độ ẩm không khí trung bình năm duy trì ở mức cao từ 82 - 85%.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; thường xuyên có mưa phùn nhẹ và sương mù bao phủ các thung lũng đá vôi vịnh biển vào buổi sáng sớm. Đây là mùa hành hương lễ Phật lớn nhất năm tại phường Yên Tử, phường Uông Bí, phường Cửa Ông, phường An Sinh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ ban ngày phổ biến 30 - 35&amp;nbsp;°C, nắng vàng chan hòa, biển êm, nước biển trong xanh; đây là thời kỳ cao điểm cho các hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng du thuyền, lặn ngắm san hô tại phường Tuần Châu, phường Bãi Cháy, Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô. Giai đoạn tháng 7 và tháng 8 thỉnh thoảng có các đợt bão nhiệt đới kèm mưa lớn từ biển Đông.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, bầu trời trong vắt, gió thu mát mẻ, nền nhiệt trung bình 24 - 28&amp;nbsp;°C; là mùa lý tưởng nhất trong năm để tham gia các tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và săn mây, ngắm cỏ lau biên giới tại xã Bình Liêu, xã Lục Hồn.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc thịnh hành mang không khí khô hanh và lạnh buốt, nhiệt độ ban đêm tại các đỉnh núi cao xã Bình Liêu, xã Hải Sơn có thể hạ xuống dưới 8&amp;nbsp;°C; thích hợp cho các dịch vụ nghỉ dưỡng suối khoáng nóng onsen tại phường Quang Hanh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Quảng Ninh (Trạm Bãi Cháy)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 280 (11.0) || 380 (15.0) || 420 (16.5) || 240 (9.4) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.890 (74.4)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:San-bay-van-don-ve-dem.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại Đặc khu Vân Đồn]]

Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ hàng đầu Việt Nam, bao gồm cảng hàng không quốc tế, đường cao tốc hiện đại chạy suốt chiều dài thành phố, các bến cảng biển tiếp nhận tàu du lịch quốc tế và các tuyến quốc lộ nối thẳng sang Trung Quốc.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn | tên khác=Van Don International Airport | ký hiệu=VDO
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hạ Long 50 km về phía Đông Bắc dọc theo trục cao tốc Hạ Long - Vân Đồn
| điện thoại=+84 203 3901 111 | trang web=https://vandonairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đạt cấp 4E theo chuẩn ICAO với đường cất hạ cánh dài 3,6 km, đón nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350. Sân bay vận hành các đường bay thẳng thương mại hàng ngày kết nối với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], đồng thời tiếp nhận các chuyến bay charter quốc tế từ [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Tokyo]] (Nhật Bản) và [[Quảng Châu]] (Trung Quốc). Từ sân bay có tuyến xe buýt miễn phí đưa đón hành khách về thẳng phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai.
}}
* '''Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi (Hải Phòng):''' Nằm cách ranh giới phường Quảng Yên và phường Bãi Cháy chỉ khoảng 25 - 35 km qua cầu Bạch Đằng trên cao tốc CT06; là lựa chọn thay thế thuận tiện đón nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế từ [[Bangkok]], [[Seoul]].

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái (Cao tốc CT06):'''
  * Trục cao tốc 4 làn xe chạy suốt toàn bộ chiều dài thành phố từ cầu Bạch Đằng (tiếp giáp Hải Phòng) qua phường Quảng Yên, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả, Đặc khu Vân Đồn, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà, xã Hải Hà đến cửa khẩu phường Móng Cái 1.
  * Tốc độ tối đa toàn tuyến đạt 120 km/h, rút ngắn thời gian di chuyển bằng ô tô cá nhân:
    * Tuyến Hà Nội - phường Hạ Long: Khoảng 1 giờ 45 phút (150 km).
    * Tuyến Hà Nội - Đặc khu Vân Đồn: Khoảng 2 giờ 15 phút (200 km).
    * Tuyến Hà Nội - phường Móng Cái 1: Khoảng 3 giờ 15 phút (310 km).
* '''Tuyến Quốc lộ 18:''' Tuyến đường bộ truyền thống kết nối từ Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) qua thành phố [[Bắc Ninh]], đi qua phường Mạo Khê, phường Đông Triều, phường Uông Bí, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1.
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Kết nối từ thành phố [[Bắc Ninh]] qua xã Thống Nhất, phường Hoành Bồ về vịnh Cửa Lục.
* '''Tuyến Quốc lộ 4B:''' Kết nối từ thành phố [[Lạng Sơn]] qua xã Tiên Yên, rút ngắn thời gian giao lưu giữa hai địa phương biên giới Đông Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Phúc Xuyên, Vân Đồn Xanh, Hạ Long Travel, Duy Khánh hoạt động với tần suất 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả khách tận nơi tại trung tâm Hà Nội đến phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) và Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn). Giá vé: 220.000 - 280.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Móng Cái có giá vé khoảng 350.000 - 400.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách giường nằm: Xuất bến cố định từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm, Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) và Bến xe Niệm Nghĩa (Hải Phòng) về Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) và Bến xe Móng Cái (phường Móng Cái 2). Giá vé từ 120.000 - 180.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long''' (phường Bãi Cháy): Nằm tại trung tâm khu du lịch Bãi Cháy, bến cảng sở hữu cầu cảng hiện đại dài 406 m vươn ra biển, tiếp nhận các siêu du thuyền quốc tế 5 sao tải trọng lên đến 225.000 GRT mang hàng ngàn du khách quốc tế ghé thăm vịnh Hạ Long.
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Tuần Châu''' (phường Tuần Châu): Cảng du thuyền nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á với 2 âu tàu kín gió có tổng chiều dài bờ bến hơn 8 km, sức chứa trên 2.000 tàu du lịch tham quan vịnh cùng lúc.

=== Bằng đường sắt ===
* Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân: Tuyến đường sắt khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm vận chuyển hàng hóa công nghiệp và than đá từ nội địa ra Cảng nước sâu Cái Lân (phường Bãi Cháy).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Ha_Long_2019_taken_by_DJI_FC220.jpg|nhỏ|Một góc Hạ Long nhìn từ trên cao]]

=== Di chuyển đường thủy &amp; Tàu cao tốc ra đảo ===
* '''Tàu tham quan Vịnh Hạ Long trong ngày:'''
  * Xuất bến thường xuyên từ Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (phường Bãi Cháy). Có hai khung giờ xuất phát chính: buổi sáng (07:30 - 08:30) và buổi trưa (11:30 - 12:30).
  * Khách lẻ có thể mua vé ghép tàu tham quan Tuyến 1 (thời lượng 4 tiếng: Động Thiên Cung - Hang Đầu Gỗ - Hòn Chó Đá - Hòn Trống Mái) hoặc Tuyến 2 (thời lượng 6 tiếng: Hang Sửng Sốt - Hang Luồn - Đảo Ti Tốp).
* '''Du thuyền ngủ đêm trên vịnh:''' Hành trình 2 ngày 1 đêm hoặc 3 ngày 2 đêm trên các du thuyền tiện nghi 4 - 5 sao (Paradise Cruises, Indochina Sails, Ambassador Cruise), neo đậu qua đêm tại các vụng biển kín gió trên Vịnh Hạ Long hoặc Vịnh Bái Tử Long.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa từ Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn):'''
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đặc khu Cô Tô: Vận hành liên tục từ 06:30 đến 16:30 hàng ngày, thời gian di chuyển khoảng 55 - 65 phút. Giá vé tàu cao tốc: 250.000 - 300.000 VNĐ/lượt (các đội tàu Havaco, Kalong, Quang Minh).
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Quan Lạn / Minh Châu (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 40 - 50 phút. Giá vé: 160.000 - 180.000 VNĐ/lượt.
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Ngọc Vừng (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 45 phút. Giá vé: 150.000 VNĐ/lượt.
* '''Phà Tuần Châu - Cát Bà:''' Kết nối từ bến phà phường Tuần Châu sang bến Gia Luận thuộc quần đảo [[Cát Bà]] ([[Hải Phòng]]), chạy 5 - 7 chuyến/ngày, chở được cả người đi bộ, xe máy và ô tô con.

=== Phương tiện đường bộ nội thành phố ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Mạng lưới xe buýt kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và khu công nghiệp:
  * Tuyến buýt số 01: Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) - Cầu Bãi Cháy - Cột Đồng Hồ (phường Hồng Gai) - phường Cẩm Phả. Hoạt động 05:30 - 18:30, tần suất 15 phút/chuyến.
  * Tuyến buýt số 03: phường Hồng Gai - phường Hoành Bồ.
  * Tuyến buýt số 08: phường Hồng Gai - phường Đông Mai (Quảng Yên).
  * Tuyến buýt Hạ Long - Móng Cái: Kết nối từ Bến xe Bãi Cháy chạy dọc cao tốc và Quốc lộ 18 ra Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (phường Móng Cái 1).
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt nhất để tự do di chuyển dọc các tuyến đường bao biển đẹp như đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hạ Long, phường Hồng Gai) hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực phố cổ Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bến tàu Hồng Gai và trung tâm thị tứ Đặc khu Cô Tô với mức giá từ 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách tham quan ngắm cảnh trong nội khu Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bờ biển Trà Cổ (phường Móng Cái 1) và trung tâm Đặc khu Cô Tô; giá cước tính theo chuyến hoặc theo người (10.000 - 20.000 VNĐ/lượt).
* '''Taxi:''' Đội ngũ taxi đông đảo, hoạt động thường trực 24/7:
  * Taxi Mai Linh Quảng Ninh: ☎ +84 203 3628 628
  * Taxi Bãi Cháy: ☎ +84 203 3646 464
  * Taxi Hòn Gai: ☎ +84 203 3848 484
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 203 3599 599
  * Taxi Móng Cái: ☎ +84 203 3888 888
  * Dịch vụ xe công nghệ Xanh SM và GrabCar hoạt động rất dày đặc tại phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, phường Hạ Long, phường Uông Bí và phường Cẩm Phả.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:越南口岸_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cửa khẩu Móng Cái]]

=== Quần thể vịnh biển và Di sản Thiên nhiên Thế giới ===
* {{xem
| tên=Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long | tên khác=Ha Long Bay
| trang web=http://banquanlyvinhhalong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Vùng biển tiếp giáp phường Hồng Gai, phường Bãi Cháy, phường Tuần Châu | vĩ độ=20.9100 | kinh độ=107.1800 | chỉ đường=Xuất bến tại Cảng Tuần Châu hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long
| điện thoại=+84 203 3824 112 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 (du thuyền lưu trú hoạt động qua đêm) | giá=Vé tham quan theo tuyến: 250.000 - 290.000 VNĐ/người (chưa gồm cước tàu)
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO vinh danh về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo. Khu vực di sản có diện tích 434 km² bao gồm 775 hòn đảo đá vôi phong hóa karst ngập nước với hàng trăm hang động nguyên sơ. Các điểm dừng chân tiêu biểu trên các tuyến tham quan:
* '''Động Thiên Cung:''' Nằm ở phía tây nam vịnh, hang động karst rộng lớn với hệ thống măng đá, thạch nhũ rủ nhiều tầng lớp, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn màu.
* '''Hang Đầu Gỗ:''' Nằm sát Động Thiên Cung, hang gắn liền với truyền thuyết cất giấu cọc gỗ lim của quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288.
* '''Hang Sửng Sốt:''' Tọa lạc trên đảo Bồ Hòn, là một trong những hang động karst rộng nhất vịnh với trần hang cao trên 30 m và lòng hang rộng hàng ngàn mét vuông.
* '''Đảo Ti Tốp:''' Hòn đảo có bờ cát hình vầng trăng khuyết thoai thoải ôm lấy chân núi; đỉnh đảo có lầu ngắm cảnh ở độ cao 100 m cho phép quan sát bao quát 360 độ mặt vịnh.
* '''Hang Luồn:''' Vòm hang ngầm xuyên qua lòng núi đá mở ra hồ nước kín (áng nước) phẳng lặng, du khách tiếp cận bằng thuyền nan do ngư dân chèo hoặc tự chèo thuyền kayak.
* '''Hòn Trống Mái (Hòn Gà Chọi):''' Cụm hai khối đá vôi đứng đối diện nhau trên mặt nước sâu, biểu tượng hình ảnh du lịch của vịnh Hạ Long và Quảng Ninh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Bái Tử Long | tên khác=Bai Tu Long Bay
| trang web= | email=
| địa chỉ=Vùng biển Đặc khu Vân Đồn và phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0500 | kinh độ=107.5000 | chỉ đường=Tiếp giáp phía đông bắc của Vịnh Hạ Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tính theo tuyến
| nội dung=Vùng vịnh nguyên sinh ít chịu tác động của mật độ tàu thuyền du lịch dày đặc, bao gồm hàng trăm hòn đảo đá vôi và đảo đất sa thạch. Vùng lõi vịnh là Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích hơn 15.000 ha (gồm diện tích rừng và biển), bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn cổ thụ, rạn san hô tầng nông và nơi sinh sống của nhiều loài chim biển quý hiếm.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Cô Tô &amp; Quần đảo Cô Tô | tên khác=Co To Archipelago
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cô Tô | vĩ độ=20.9833 | kinh độ=107.7667 | chỉ đường=Cách Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn) 50 km đường biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu vùng Đông Bắc gồm đảo Cô Tô lớn, đảo Thanh Lân và gần 50 hòn đảo nhỏ. Các điểm danh thắng tự nhiên nổi bật:
* '''Bãi biển Hồng Vàn:''' Nằm ở bờ phía đông, sóng êm ả nhờ có đảo Thanh Lân chắn gió ngoài khơi, bãi cát phẳng mịn thoai thoải.
* '''Bãi biển Vàn Chảy:''' Nằm ở phía tây nam đảo, bờ cát thoai thoải dài hơn 1,5 km, sóng lớn dồn dập thích hợp tắm biển và các hoạt động thể thao bãi cát.
* '''Bãi đá Móng Rồng (Bãi đá Cầu Mỵ):''' Hệ thống vách đá trầm tích nhiều màu sắc bị sóng biển bào mòn qua hàng triệu năm tạo nên các nếp uốn địa chất độc đáo sát mép sóng.
* '''Hải đăng Cô Tô:''' Ngọn đèn biển xây dựng cuối thế kỷ 19 trên đồi cao 102 m, du khách leo 72 bậc cầu thang xoắn ốc để ngắm toàn cảnh quần đảo và rừng cây nguyên sinh.
* '''Đảo Thanh Lân:''' Hòn đảo lớn thứ hai trong đặc khu với thảm rừng tự nhiên xanh tốt, bãi biển Ba Châu, bãi Hải Quân và các xưởng chế biến sứa biển xuất khẩu.
}}

* {{xem
| tên=Đảo Quan Lạn &amp; Đảo Ngọc Vừng | tên khác=Quan Lan - Ngoc Vung Islands
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | vĩ độ=20.9000 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Đi tàu cao tốc từ Cảng Ao Tiên (Vân Đồn)
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Hai hòn đảo cát tự nhiên nằm trên tuyến thông thương biển cổ. Đảo Quan Lạn có bãi tắm Minh Châu cát trắng tơi xốp không dính chân, bãi Robinson hoang sơ và Cụm di tích đình, chùa, miếu Quan Lạn xây dựng bằng gỗ mần lái kiên cố từ thế kỷ 18 thờ ba anh em họ Phạm có công đánh giặc Nguyên Mông. Đảo Ngọc Vừng sở hữu bãi biển Trường Chinh cát dài 3 km, hồ nước ngọt ngọt tự nhiên và khu di tích Cột cờ quốc gia trên đảo.
}}

[[Tập tin:Thượng_Yên_Công,_tp._Uông_Bí,_Quảng_Ninh,_Vietnam_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cáp treo Yên Tử tại phường Yên Tử]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử | tên khác=Yen Tu Historical and Scenic Area
| trang web=http://yentu.com.vn | email=
| địa chỉ=Sườn núi Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1550 | kinh độ=106.7180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Uông Bí 14 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 203 3661 118 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan danh lam: 40.000 VNĐ; vé cáp treo khứ hồi trọn tuyến: 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô Phật giáo của nước Đại Việt thời Trần, nơi vua Trần Nhân Tông tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử vào năm 1299. Quần thể kéo dài theo đường mòn bậc đá xuyên qua rừng trúc và rừng tùng cổ thụ:
* '''Chùa Suối Tắm &amp; Chùa Cầm Thực:''' Điểm khởi đầu của tuyến hành hương dưới chân núi.
* '''Chùa Giải Oan:''' Ngôi chùa nằm bên dòng suối Giải Oan có cây cầu đá xanh cong nối qua suối, gắn với sự tích các cung tần thời Trần.
* '''Tháp Huệ Quang:''' Tháp đá cổ cao 7 m xây dựng từ năm 1309 lưu giữ một phần ngọc xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông, xung quanh là vườn tháp mộ của hơn 60 vị cao tăng.
* '''Chùa Hoa Yên (Chùa Cả):''' Ngôi chùa trung tâm nằm ở độ cao 535 m, nơi ba vị Trúc Lâm Tam Tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) đăng đàn thuyết pháp.
* '''Chùa Một Mái:''' Ngôi chùa nép mình hoàn toàn trong hốc đá tự nhiên ở lưng chừng vách núi.
* '''Tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông:''' Bức tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 138 tấn tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh ở độ cao 988 m.
* '''Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự):''' Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Yên Tử (1.068 m). Ngôi chùa được đúc hoàn toàn bằng đồng tinh khiết nặng hơn 70 tấn, mái chạm hoa văn sen cúc thời Trần, thường xuyên chìm trong biển sương mù dày đặc.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều | tên khác=Tran Dynasty Relics in Dong Trieu
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường An Sinh, phường Bình Khê và phường Tràng Lương cũ (nay thuộc phường Bình Khê) | vĩ độ=21.1333 | kinh độ=106.5833 | chỉ đường=Dưới chân phía tây dãy Yên Tử
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Vùng đất phát tích và lăng miếu cội nguồn của hoàng tộc nhà Trần. Quần thể gồm 14 cụm di tích lăng mộ và đền miếu: Đền An Sinh (nơi phụng thờ các vị hoàng đế Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông), Thái Miếu họ Trần, Lăng Đồng Thái, Lăng Tư Phúc. Điểm nhấn tâm linh trên núi cao là Chùa Am Ngọa Vân (trên núi Bảo Đài) - thánh địa Phật giáo nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch hóa Phật vào ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân (1308).
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Bạch Đằng | tên khác=Bach Dang Victory Relic Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.8020 | chỉ đường=Nằm dọc hạ lưu và các nhánh rạch sông Bạch Đằng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử chiến tranh thủy quân ghi dấu chiến tích đánh tan quân thủy Nguyên Mông năm 1288:
* '''Bãi cọc Yên Giang:''' Bãi cọc gỗ lim cổ do Viện Khảo cổ học khai quật với hàng trăm cọc gỗ cắm xiên dưới lòng đất phù sa để chặn đầu thuyền giặc.
* '''Bãi cọc Đồng Vạn Muối &amp; Bãi cọc Đồng Má Ngựa:''' Dấu tích các trận địa cọc phụ nhằm dồn tàu chiến đối phương vào thế trận phục kích hỏa công.
* '''Đền Trần Hưng Đạo &amp; Miếu Vua Bà:''' Nằm sát bến đò rừng ven sông Bạch Đằng; miếu Vua Bà thờ bà lão bán nước đã chỉ ra quy luật thủy triều sông Bạch Đằng cho Hưng Đạo Đại Vương bày binh bố trận.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông | tên khác=Cua Ong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0280 | kinh độ=107.3680 | chỉ đường=Tọa lạc trên đồi cao nhìn thẳng ra Vịnh Bái Tử Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ hơn 700 năm tuổi phụng thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng cùng các tướng lĩnh nhà Trần (Trần Khắc Chung, Đỗ Khắc Chung, Yết Kiêu, Dã Tượng). Đền có vị trí phong thủy tựa lưng vào núi đá, mặt hướng ra biển vịnh; khuôn viên gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và lăng mộ tượng đồng Trần Quốc Tảng cao gần 10 m đúc từ đồng nguyên khối.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng &amp; Thư viện Quảng Ninh | tên khác=Quang Ninh Museum and Library
| trang web=http://baotangquangninh.vn | email=
| địa chỉ=Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hạ Long | vĩ độ=20.9489 | kinh độ=107.0867 | chỉ đường=Mặt tiền tuyến đường bao biển ven vịnh
| điện thoại=+84 203 3825 031 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa vào thứ Hai hàng tuần) | giá=40.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 15.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Cụm công trình kiến trúc đạt giải &quot;Công trình của năm 2013&quot; do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Perez Arroyo thiết kế với khối nhà ốp kính cường lực đen tuyền phản chiếu bóng vịnh biển. Không gian trưng bày gồm 3 tầng hiện đại: Tầng 1 tái hiện hệ sinh thái tự nhiên và biển đảo Quảng Ninh với bộ xương cá voi khổng lồ; Tầng 2 trưng bày các hiện vật lịch sử từ thời tiền sử Văn hóa Hạ Long, thời kỳ phong kiến Bạch Đằng, Yên Tử đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Tầng 3 tái hiện toàn cảnh lịch sử khai thác than đá với sa bàn và mô hình đường hầm lò than kích thước nguyên bản.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Mũi Sa Vĩ &amp; Bãi biển Trà Cổ | tên khác=Sa Vi Cape &amp; Tra Co Beach
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Móng Cái 1 | vĩ độ=21.4910 | kinh độ=108.0160 | chỉ đường=Cách trung tâm Cửa khẩu Móng Cái 9 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Điểm cực Đông Bắc trên đất liền của Việt Nam, nơi đặt Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ với biểu tượng 8 cây phi lao bằng bê tông vươn thẳng lên bầu trời, ghi dấu câu thơ của Tố Hữu: ''&quot;Từ Trà Cổ rừng dương, đến Cà Mau rừng đước&quot;''. Kề bên là Bãi biển Trà Cổ dài hơn 17 km bãi cát phẳng mịn, cùng Đình Trà Cổ - ngôi đình làng ven biển cổ nhất miền Bắc dựng từ năm 1461 bằng gỗ lim chạm trổ rồng mây tinh xảo.
}}

[[Tập tin:BinhLieu_by_phone.jpg|nhỏ|Đồi cỏ Bình Liêu]]

=== Khu vực biên giới ===
* {{xem
| tên=Hệ thống Cột mốc Biên giới &amp; &quot;Sống lưng Khủng long&quot; Bình Liêu | tên khác=Binh Lieu Border Patrol Road
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Lục Hồn và xã Hoành Mô | vĩ độ=21.5650 | kinh độ=107.4500 | chỉ đường=Tuyến tuần tra biên giới chạy dọc đường phân giới Việt - Trung
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (phải xuất trình Căn cước công dân khi được kiểm tra)
| nội dung=Hệ thống đường tuần tra bê tông uốn lượn men theo các đỉnh núi cao trên 1.000 m. Điểm nhấn là Cột mốc 1305 ngự trên sống núi hẹp dốc đứng (&quot;sống lưng khủng long&quot;) với hơn 2.000 bậc thang bê tông kiên cố dẫn lên đỉnh; vào tháng 10 và 11 hàng năm, hai bên triền dốc phủ trắng bạt ngàn hoa cỏ lau. Ngoài ra tuyến đường còn đưa du khách khám phá Cột mốc 1300, 1302 (mùa cỏ lau) và Cột mốc 1327 trên đỉnh núi Thanh Phun (xã Hoành Mô).
}}

* {{xem
| tên=Thác Khe Vằn | tên khác=Khe Van Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bình Liêu | vĩ độ=21.5120 | kinh độ=107.4120 | chỉ đường=Cách trung tâm xã 12 km theo đường liên thôn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Thác nước tự nhiên 3 tầng cao hơn 100 m bắt nguồn từ dãy núi Khe Vằn đổ xuống các hồ nước tự nhiên trong vắt giữa rừng phòng hộ. Tầng thứ nhất dòng nước đổ trải rộng bên thềm đá hoa cương phẳng; tầng thứ hai chia đôi dòng nước qua kẽ đá; tầng thứ ba đổ thẳng vào vụng nước sâu mát rượi.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Vịnh Hạ Long:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua vòm đá ngầm tại Hang Luồn, khu vực Ba Hang hoặc vụng Tùng Sâu để tiếp cận sát các vách đá vôi dựng đứng và quan sát các bầy khỉ vàng tự nhiên sinh sống trên vách đá.
* '''Đi thủy phi cơ ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao:''' Trải nghiệm dịch vụ bay ngắm cảnh 25 phút của Hãng hàng không Hải Âu xuất phát từ bến thủy phi cơ phường Tuần Châu, bay lượn ở độ cao 150 - 300 m chiêm ngưỡng trọn vẹn toàn cảnh các đảo đá nhấp nhô trên mặt nước vịnh xanh biếc.
* '''Nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh:''' Trải nghiệm dịch vụ ngâm khoáng nóng chuẩn Nhật Bản tại phường Quang Hanh, thư giãn trong các bể tắm khoáng ngoài trời giàu khoáng chất brom thiên nhiên, phòng xông nóng sauna, phòng xông lạnh tuyết và phòng xông đá muối.
* '''Vui chơi giải trí tại Quần thể Sun World Ha Long:''' Đi tuyến Cáp treo Nữ Hoàng đạt 2 kỷ lục thế giới vượt vịnh Cửa Lục sang đồi Ba Đèo tại phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai; trải nghiệm vòng quay Mặt Trời Sun Wheel, công viên nước Typhoon Water Park và đường trượt lượn siêu tốc Dragon Park.
* '''Đi bộ leo núi xuyên rừng Yên Tử:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao leo núi qua cung đường đá cổ dài 6 km từ chùa Giải Oan, qua chùa Hoa Yên, tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng để rèn luyện thể lực và hòa mình vào thiên nhiên rừng tùng cổ thụ tại phường Yên Tử.
* '''Cắm trại và đón bình minh tại Mũi Sa Vĩ:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại trên bãi cát ven rặng phi lao Trà Cổ (phường Móng Cái 1), ngắm nhìn ánh bình minh đầu tiên rạng rỡ trên vùng biển địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc.

== Mua sắm ==
Quảng Ninh sở hữu hệ thống sản vật địa phương (sản phẩm OCOP) phong phú, kết hợp giữa nguồn thủy hải sản của vịnh biển và nông lâm sản đặc trưng miền đồi núi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chả mực giã tay Hạ Long:''' Mực mai nang tươi sống câu từ vùng biển sâu vịnh Bắc Bộ được lột da, làm sạch rồi cho vào cối đá giã bằng tay để giữ trọn thớ thịt giòn, trộn chút hạt tiêu và mỡ phần rồi chiên ngập dầu sôi vàng óng; đóng gói hút chân không bán tại phường Hồng Gai và phường Bãi Cháy.
* '''Sá sùng Quan Lạn sấy khô:''' &quot;Địa sâm&quot; quý hiếm đào thủ công trên các bãi triều cát pha Đặc khu Vân Đồn, rửa sạch cát rồi sấy trên than hoa kiệt nước; dùng nấu nước dùng phở truyền thống tạo vị ngọt thanh sâu lắng hoặc nướng giòn nhắm bia.
* '''Mực một nắng &amp; Tôm khô Cô Tô:''' Mực ống câu đêm xẻ lưng phơi đúng một đợt nắng to trên đảo Đặc khu Cô Tô, thân mực dẻo quánh, phủ lớp phấn trắng tự nhiên, thịt ngọt dày không dai.
* '''Hàu sữa &amp; Ruốc hàu Thái Bình Dương Vân Đồn:''' Hàu nuôi treo dây tự nhiên trên biển được chế biến thành hàu tươi tách vỏ, ruốc hàu dinh dưỡng đóng lọ thủy tinh tại Đặc khu Vân Đồn.
* '''Gà đồi Tiên Yên:''' Giống gà ri bản địa chăn thả trên sườn đồi xã Tiên Yên, da dày vàng ươm giòn ngậy, thịt chắc thơm; có thể mua gà sống hoặc gà hấp sẵn đóng túi hút chân không.
* '''Miến dong Bình Liêu:''' Miến sợi làm từ 100% tinh bột củ dong riềng đỏ vùng cao xã Bình Liêu, quy trình chế biến không dùng hóa chất tẩy trắng, sợi miến giữ màu xanh lục mộc mạc, dai mướt và không bị bở khi đun lại nhiều lần.
* '''Mỹ nghệ điêu khắc than đá:''' Các sản phẩm mỹ nghệ độc bản điêu khắc từ than đá antraxit nguyên khối như tượng hòn Trống Mái, tượng Phật, mô hình thuyền buồm qua bàn tay tạo tác khéo léo của các nghệ nhân mỏ tại phường Hồng Gai và phường Cẩm Phả.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai):''' Ngôi chợ đầu mối thủy hải sản tại thành phố nằm ven bờ vịnh; tầng trệt tập trung hàng trăm quầy bể sủi bán hải sản tươi sống (cua gạch, ghẹ hoa, tôm he, cá song, bề bề), tầng lầu bán chả mực và hải sản khô.
* '''Chợ Cái Dăm (phường Bãi Cháy):''' Chợ dân sinh hiện đại 6 tầng phục vụ khách du lịch lưu trú khu vực Bãi Cháy, chuyên doanh hải sản khô, mực rim me, ruốc tôm và quà lưu niệm.
* '''Chợ Trung tâm Móng Cái (phường Móng Cái 2):''' Trung tâm thương mại biên giới sầm uất gồm 4 tầng, nơi tập kết bán buôn và bán lẻ hàng may mặc, đồ gia dụng, đồ chơi và nông sản nhập khẩu qua cửa khẩu.
* '''Chợ Cảng cá Cái Rồng (Đặc khu Vân Đồn):''' Chợ cá nhộn nhịp lúc 04:30 - 06:30 sáng, nơi các tàu đánh bắt ngoài khơi cập bến đổ tôm cá, mực tươi rói bán với giá gốc.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực xứ than mang phong vị đậm đà mặn mòi của biển cả, giữ nguyên độ ngọt giòn tươi sống của các loài thủy hải sản giáp xác và nhuyễn thể.

Các món ăn đặc sắc phổ biến:
* '''Bánh cuốn chả mực:''' Lớp bánh mỏng mềm tráng từ bột gạo tẻ nóng hổi bọc nhân thịt băm xào mộc nhĩ nấm hương, rắc hành phi thơm lừng; ăn kèm từng miếng chả mực giã tay chiên vàng giòn sần sật và bát nước mắm nguyên chất pha ớt chỉ thiên cay nồng vắt chanh.
* '''Bún bề bề Hạ Long:''' Nước dùng nấu từ vỏ bề bề và xương cá biển ninh nhừ ngọt đậm đà tự nhiên; tô bún đầy đặn xếp lớp thịt bề bề bóc nõn nguyên con, tôm biển luộc, chả cá chiên, cải ngọt và thì là thanh mát.
* '''Sam biển chế biến 7 món:''' Sam biển tự nhiên chế biến cầu kỳ thành các món: tiết canh sam, chân sam xào chua ngọt sả ớt, gỏi sam hoa chuối, trứng sam nướng mỡ hành trên mai than hoa, sam xào miến, chả sam rán giòn tại phường Quảng Yên và phường Hồng Gai.
* '''Gà đồi Tiên Yên luộc chấm cà tiệp:''' Thịt gà luộc chín tới da giòn vàng bóng như thoa mỡ; chấm cùng loại nước chấm &quot;cà tiệp&quot; độc đáo chế biến từ nước mắm Tiên Yên, nước cốt gừng nướng, củ hành tím nướng và ớt hiểm giã nhuyễn tại xã Tiên Yên.
* '''Canh ngán nấu mồng tơi &amp; Cháo ngán:''' Con ngán biển béo múp ngâm nước muối sạch cát, băm nhỏ xào thơm cùng hành hoa rồi nấu canh rau mồng tơi ngọt mát hoặc nấu cháo nếp sánh mịn giải nhiệt.
* '''Cù kỳ hấp bia &amp; Cù kỳ rang me:''' Con cù kỳ (loài cua đá biển mai sần sùi) có hai càng to khỏe đầy ắp thịt ngọt thơm; đập dập càng đem rang sốt me chua ngọt đậm đà chấm bánh mì hoa cúc.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn chả mực Bà Ngân | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 34 Đoàn Thị Điểm, phường Hồng Gai | vĩ độ=20.9510 | kinh độ=107.0750 | chỉ đường=Gần khu vực Thư viện thành phố cũ
| điện thoại=+84 203 3825 889 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=40.000 - 60.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ bánh cuốn tráng tay ăn cùng chả mực tự làm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hải sản Cua Vàng | trang web=https://cuavang.vn | email=
| địa chỉ=Số 32 Phan Chu Trinh, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9610 | kinh độ=107.0320 | chỉ đường=Gần khu vực bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3819 919 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 22:30 | giá=250.000 - 600.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực với món lẩu cua biển nấu thố đất nung giữ nhiệt, cua hoàng đế hấp bia sả và tôm hùm đút lò phô mai.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu mơ Yên Tử:''' Rượu gạo nếp cái hoa vàng ngâm quả mơ lông chín vàng thu hái trên triền núi Yên Tử (phường Yên Tử), nồng độ nhẹ 14 - 19 độ, vị chua thanh ngọt hậu, êm dịu.
* '''Rượu ba kích tím Ba Chẽ:''' Củ ba kích tím tự nhiên khai thác tại các cánh rừng xã Ba Chẽ ngâm ủ rượu nếp hạ thổ ròng rã trên 6 tháng, nước rượu màu tím , có công dụng bổ thận tráng dương tăng cường sinh lực.
* '''Cà phê view bao biển Hòn Gai:''' Hệ thống các quán cà phê hiện đại dọc tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai, phường Hạ Long) nhìn trực diện ra các hòn đảo đá vôi vịnh biển lúc hoàng hôn.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Boats_in_Ha_Long_bay.jpg|nhỏ|Vạn chài trên Vịnh Hạ Long]]

Cơ sở hạ tầng lưu trú tại Quảng Ninh đa dạng, từ các tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao quốc tế ven vịnh, khu khoáng nóng onsen, du thuyền nổi đến các homestay sinh thái biển đảo:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Vinpearl Resort &amp; Spa Hạ Long | trang web=https://vinpearl.com | email=
| địa chỉ=Đảo Đảo Rều, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9530 | kinh độ=107.0410 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đảo Đảo Rều, có tàu cao tốc riêng của khu nghỉ dưỡng đưa đón từ bến đất liền
| điện thoại=+84 203 3556 868 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng xây dựng trên đảo biệt lập giữa biển mô phỏng cánh cung. Resort sở hữu 384 phòng nghỉ có ban công nhìn ra vịnh Hạ Long, 3 bãi biển nhân tạo cát trắng, cụm hồ bơi ngoài trời rộng 1.200 m², dịch vụ spa Vincharm trên mặt nước và chuỗi nhà hàng phục vụ hải sản.
}}

* {{ngủ
| tên=Yoko Onsen Quang Hanh | trang web=https://yokoonsenquanghanh.com.vn | email=
| địa chỉ=Tổ 5, Khu 9B, phường Quang Hanh | vĩ độ=21.0020 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi non dọc Quốc lộ 18
| điện thoại=+84 203 3558 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 8.000.000 VNĐ/đêm (đã bao gồm gói dịch vụ tắm khoáng nóng public onsen và buffet ẩm thực)
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng trị liệu. Sở hữu nguồn nước khoáng tự nhiên giàu khoáng chất brom và natri, hệ thống 27 bể tắm onsen ngoài trời phong phú (bể ngâm chân, bể sục jacuzzi, bể phản lực, bể tắm hang), phòng xông đá muối Himalaya, phòng xông tuyết lạnh và các căn villa Yama/Washitsu có bể ngâm khoáng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Yên Tử Legacy - MGallery | trang web=https://legacyyentu.com | email=
| địa chỉ=Khu Di tích Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1480 | kinh độ=106.7210 | chỉ đường=Tọa lạc tại thung lũng Giải Oan dưới chân núi Yên Tử
| điện thoại=+84 203 6259 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.800.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu tĩnh dưỡng do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế mô phỏng cung đình thời nhà Trần thế kỷ 13 với tường gạch trát vỏ trấu, cửa gỗ lim cổ và đá ong tự nhiên. Nơi đây cung cấp các liệu trình chăm sóc sức khỏe thảo dược am tuệ, thiền tịnh ngắm rừng thông và lớp học yoga sớm giữa không gian thanh tịnh.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Quảng Ninh | trang web=https://luxuryquangninh.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Đường Hạ Long, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=107.0380 | chỉ đường=Nằm ngay trục đường du lịch chính đối diện bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3646 618 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 34 tầng với quy mô 508 phòng ngủ hiện đại, trang bị đầy đủ hồ bơi vô cực ngoài trời ngắm vòng quay Sun Wheel, phòng tập thể dục, dịch vụ xông hơi massage và trung tâm tổ chức hội nghị yến tiệc lớn.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn trên biển ===
* Vào mùa mưa bão (từ tháng 6 đến tháng 9), các hình thái thời tiết cực đoan như dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão biển có thể xuất hiện trên Vịnh Bắc Bộ. Khi Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh phát lệnh cấm biển, tất cả các tàu tham quan vịnh và tàu cao tốc ra Đặc khu Cô Tô, Đặc khu Vân Đồn bắt buộc dừng xuất bến. Du khách cần chủ động theo dõi bản tin thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tham gia các hoạt động chèo thuyền kayak, xuồng cao tốc hoặc đi mảng tre khám phá hang luồn trên vịnh Hạ Long, du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt thời gian nổi trên mặt nước.

=== An toàn leo núi ===
* Tuyến leo bộ lên chùa Đồng Yên Tử (phường Yên Tử) có nhiều đoạn bậc đá dốc và trơn ướt khi có mưa phùn; du khách cần chuẩn bị giày thể thao có đế bám ma sát cao, gậy chống leo núi và áo khoác chắn gió ấm.
* Tuyến đường tuần tra biên giới và &quot;sống lưng khủng long&quot; Cột mốc 1305 tại xã Lục Hồn có hai bên sườn vực dốc đứng sâu thẳm; du khách chỉ đi trên dải bậc thang bê tông có tay vịn, không leo trèo ra ngoài mép vực chụp ảnh khi có gió bấc giật mạnh.
* Khu vực biên giới xã Hoành Mô, xã Lục Hồn, phường Móng Cái 1 tiếp giáp trực tiếp đường biên quốc gia; du khách bắt buộc phải mang theo Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu gốc để xuất trình khi lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra và không tự ý vượt qua đường biên giới.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hải Phòng]]: Di chuyển qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 30 phút để đến với thành phố cảng, hoặc đi phà từ bến phà phường Tuần Châu sang quần đảo [[Cát Bà]]. Đi theo Quốc lộ 18 qua phường Đông Triều sang vùng đất danh nhân Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 sang phường Quế Võ và vùng đất di sản quan họ Kinh Bắc, hoặc men theo sườn Tây Yên Tử sang Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Bổ Đà.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 4B từ xã Tiên Yên sang cửa ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và phố chợ Kỳ Lừa.
* [[Trung Quốc]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái]] (phường Móng Cái 1) qua cầu Ka Long sang thành phố Đông Hưng thuộc khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

{{geo|20.9500|107.0833}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ninh}}</text>
      <sha1>9ntp6cxtov0lkievrm9o9nra61qo8p1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123338</id>
      <parentid>123337</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế */</comment>
      <origin>123338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52518" sha1="efbbbozgxw67vsb461emuigmmau9opn" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ha Long Bay Banner.JPG|caption=Quần thể đảo đá vôi trên Vịnh Hạ Long tại Quảng Ninh}}

{{quickbarprovince
| image=View from the surprise cave, Halong Bay, Quang Ninh, Vietnam - Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam (10226116905).jpg
| imagewidth=250px
| caption=Cảnh quan địa chất karst ngập nước trên Vịnh Hạ Long
| location=Quang Ninh in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=6.207,9 km²
| population=1.380.000 người (ước tính)
| population density=222,3 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng Hoa]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (87%), người Dao (5%), người Tày (3%), người Sán Dìu (2%), người Sán Chỉ, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Bắc Bộ]], [[Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Hồng Gai và phường Hạ Long
| years active=1963 - Thành lập tỉnh Quảng Ninh từ hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (203)
| website=[https://quangninh.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh]
}}

'''Quảng Ninh''' là một thành phố ven biển thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc của thành phố giáp khu tự trị dân tộc Choang [[Quảng Tây]] ([[Trung Quốc]]) với đường biên giới đất liền dài 118,8 km; phía Đông và Nam giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài 250 km; phía Tây Nam giáp [[Hải Phòng]]; phía Tây Bắc giáp [[Bắc Ninh]] và [[Lạng Sơn]]. Thành phố sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Vịnh Hạ Long]] và quần thể danh thắng di tích [[Yên Tử]], đồng thời là trung tâm công nghiệp khai khoáng than đá lớn nhất Việt Nam. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý hành chính trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Quang Ninh Museum facade 1.jpg|nhỏ|Bảo tàng Quảng Ninh bên đường bao biển phường Hạ Long]]

=== Lịch sử hình thành ===
Tên gọi Quảng Ninh được hình thành vào ngày 30 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề xuất đặt tên ghép từ hai chữ đầu của hai địa danh cũ để biểu trưng cho sự rộng lớn và an ninh biên cương. 

Về mặt khảo cổ học, Quảng Ninh là cái nôi của các nền văn hóa tiền sử biển nổi tiếng như Văn hóa Soi Nhụ (cách ngày nay 18.000 - 7.000 năm), Văn hóa Cái Bèo và Văn hóa Hạ Long (cách ngày nay 4.500 - 3.000 năm) với các di chỉ mộ táng, công cụ đá ghè đẽo và đồ gốm xốp tại các hang động ngập nước vịnh biển.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng đất này ba lần ghi dấu chiến thắng chống ngoại xâm trên dòng Sông Bạch Đằng: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn chống quân Tống, và đỉnh cao là Trận Bạch Đằng (1288) do Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy tiêu diệt đoàn thuyền chiến Nguyên Mông.

Năm 1149, vua Lý Anh Tông thiết lập trang Thương cảng Vân Đồn tại vùng biển nay thuộc [[Đặc khu Vân Đồn]], mở ra thương cảng mậu dịch quốc tế đầu tiên của nước ta, đón thuyền buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa, Java, Xiêm La vào giao thương tấp nập suốt các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê.

Vào cuối thế kỷ 13, vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo kháng chiến thắng lợi đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh núi [[Yên Tử]] (phường Yên Tử) tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam. 

Vào cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp thành lập Công ty Than Bắc Kỳ (SFCT), biến vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả thành trung tâm công nghiệp khai thác than đá lớn nhất Đông Dương, gắn liền với phong trào đấu tranh kiên cường của đội ngũ công nhân vùng mỏ (ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ 12 tháng 11 năm 1936).

=== Cảnh quan sinh thái ===
Quảng Ninh có địa hình phức tạp, chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên là đồi núi xen kẽ hệ thống sông ngòi ngắn dốc và hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ dọc thềm lục địa:
* '''Vùng đồi núi vòng cung Đông Triều (phía Tây và Tây Bắc):''' Kéo dài từ phường An Sinh, phường Bình Khê, phường Yên Tử, xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng lên đến xã Bình Liêu. Địa hình hiểm trở với các đỉnh núi đá vôi và sa thạch cao trên 1.000 m như đỉnh Cao Xiêm (1.429 m), đỉnh Quảng Nam Châu (1.507 m). Nơi đây lưu giữ diện tích rừng đầu nguồn rộng lớn thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng và thung lũng thượng nguồn sông Ba Chẽ, đồng thời tập trung trữ lượng than antraxit lớn tại các vỉa than phường Mạo Khê, phường Vàng Danh, phường Hà Lầm, phường Cẩm Phả và phường Mông Dương.
* '''Vùng đồng bằng phù sa &amp; Bãi triều cửa sông ven biển (phía Tây Nam và Đông Bắc):''' Dải đồng bằng ven sông thuộc phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc và vùng cửa khẩu biên mậu phường Móng Cái 1, phường Móng Cái 2, phường Móng Cái 3, có các cánh đồng lúa, đầm nuôi trồng thủy hải sản nước lợ và hệ thống rừng ngập mặn chắn sóng tự nhiên.
* '''Vùng biển đảo và vịnh biển (phía Đông và Đông Nam):''' Vùng lõi gồm [[Vịnh Hạ Long]] và [[Vịnh Bái Tử Long]] với hàng ngàn đảo đá vôi karst chìm ngập nước, hệ sinh thái rạn san hô, tùng áng tự nhiên cùng hai quần đảo cát ngoài khơi xa là [[Đặc khu Vân Đồn]] và [[Đặc khu Cô Tô]].

=== Dân cư ===
Dân số của thành phố vượt trên 1,38 triệu người, gồm 22 dân tộc cùng chung sống. Người Kinh chiếm đa số (khoảng 87%), phân bố đông đúc dọc trục đô thị ven biển từ phường Đông Triều qua phường Uông Bí, phường Hạ Long, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1. Đồng bào các dân tộc thiểu số gồm người Dao (Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán) sinh sống chủ yếu tại xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng, xã Hải Sơn; người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu cư trú tập trung tại xã Bình Liêu, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà. 

Bản sắc văn hóa dân gian thành phố thể hiện qua các làn điệu hát [[Hát Then|Then]] đàn Tính của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, tục thêu hoa văn thổ cẩm bằng chỉ ngũ sắc của phụ nữ Dao Thanh Phán, nghệ thuật múa lân sư rồng của cộng đồng người Hoa và các lễ hội truyền thống miền biển như Lễ hội bơi thuyền truyền thống Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội rước người Xuống đồng tại phường Phong Cốc.

=== Khí hậu ===
Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển đặc trưng của duyên hải Bắc Bộ, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa và vịnh Bắc Bộ. Mùa đông lạnh sâu hơn các vùng duyên hải miền Trung do trực diện đón các đợt gió mùa Đông Bắc tràn qua vịnh, nhưng mùa hè mát mẻ hơn nhờ gió đông nam thổi từ biển vào. Độ ẩm không khí trung bình năm duy trì ở mức cao từ 82 - 85%.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; thường xuyên có mưa phùn nhẹ và sương mù bao phủ các thung lũng đá vôi vịnh biển vào buổi sáng sớm. Đây là mùa hành hương lễ Phật lớn nhất năm tại phường Yên Tử, phường Uông Bí, phường Cửa Ông, phường An Sinh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ ban ngày phổ biến 30 - 35&amp;nbsp;°C, nắng vàng chan hòa, biển êm, nước biển trong xanh; đây là thời kỳ cao điểm cho các hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng du thuyền, lặn ngắm san hô tại phường Tuần Châu, phường Bãi Cháy, Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô. Giai đoạn tháng 7 và tháng 8 thỉnh thoảng có các đợt bão nhiệt đới kèm mưa lớn từ biển Đông.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, bầu trời trong vắt, gió thu mát mẻ, nền nhiệt trung bình 24 - 28&amp;nbsp;°C; là mùa lý tưởng nhất trong năm để tham gia các tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và săn mây, ngắm cỏ lau biên giới tại xã Bình Liêu, xã Lục Hồn.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc thịnh hành mang không khí khô hanh và lạnh buốt, nhiệt độ ban đêm tại các đỉnh núi cao xã Bình Liêu, xã Hải Sơn có thể hạ xuống dưới 8&amp;nbsp;°C; thích hợp cho các dịch vụ nghỉ dưỡng suối khoáng nóng onsen tại phường Quang Hanh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Quảng Ninh (Trạm Bãi Cháy)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 280 (11.0) || 380 (15.0) || 420 (16.5) || 240 (9.4) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.890 (74.4)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:San-bay-van-don-ve-dem.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại Đặc khu Vân Đồn]]

Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ hàng đầu Việt Nam, bao gồm cảng hàng không quốc tế, đường cao tốc hiện đại chạy suốt chiều dài thành phố, các bến cảng biển tiếp nhận tàu du lịch quốc tế và các tuyến quốc lộ nối thẳng sang Trung Quốc.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn | tên khác=Van Don International Airport | ký hiệu=VDO
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hạ Long 50 km về phía Đông Bắc dọc theo trục cao tốc Hạ Long - Vân Đồn
| điện thoại=+84 203 3901 111 | trang web=https://vandonairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đạt cấp 4E theo chuẩn ICAO với đường cất hạ cánh dài 3,6 km, đón nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350. Sân bay vận hành các đường bay thẳng thương mại hàng ngày kết nối với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], đồng thời tiếp nhận các chuyến bay charter quốc tế từ [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Tokyo]] (Nhật Bản) và [[Quảng Châu]] (Trung Quốc). Từ sân bay có tuyến xe buýt miễn phí đưa đón hành khách về thẳng phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai.
}}
* '''Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi (Hải Phòng):''' Nằm cách ranh giới phường Quảng Yên và phường Bãi Cháy chỉ khoảng 25 - 35 km qua cầu Bạch Đằng trên cao tốc CT06; là lựa chọn thay thế thuận tiện đón nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế từ [[Bangkok]], [[Seoul]].

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái (Cao tốc CT06):'''
  * Trục cao tốc 4 làn xe chạy suốt toàn bộ chiều dài thành phố từ cầu Bạch Đằng (tiếp giáp Hải Phòng) qua phường Quảng Yên, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả, Đặc khu Vân Đồn, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà, xã Hải Hà đến cửa khẩu phường Móng Cái 1.
  * Tốc độ tối đa toàn tuyến đạt 120 km/h, rút ngắn thời gian di chuyển bằng ô tô cá nhân:
    * Tuyến Hà Nội - phường Hạ Long: Khoảng 1 giờ 45 phút (150 km).
    * Tuyến Hà Nội - Đặc khu Vân Đồn: Khoảng 2 giờ 15 phút (200 km).
    * Tuyến Hà Nội - phường Móng Cái 1: Khoảng 3 giờ 15 phút (310 km).
* '''Tuyến Quốc lộ 18:''' Tuyến đường bộ truyền thống kết nối từ Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) qua thành phố [[Bắc Ninh]], đi qua phường Mạo Khê, phường Đông Triều, phường Uông Bí, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1.
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Kết nối từ thành phố [[Bắc Ninh]] qua xã Thống Nhất, phường Hoành Bồ về vịnh Cửa Lục.
* '''Tuyến Quốc lộ 4B:''' Kết nối từ thành phố [[Lạng Sơn]] qua xã Tiên Yên, rút ngắn thời gian giao lưu giữa hai địa phương biên giới Đông Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Phúc Xuyên, Vân Đồn Xanh, Hạ Long Travel, Duy Khánh hoạt động với tần suất 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả khách tận nơi tại trung tâm Hà Nội đến phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) và Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn). Giá vé: 220.000 - 280.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Móng Cái có giá vé khoảng 350.000 - 400.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách giường nằm: Xuất bến cố định từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm, Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) và Bến xe Niệm Nghĩa (Hải Phòng) về Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) và Bến xe Móng Cái (phường Móng Cái 2). Giá vé từ 120.000 - 180.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long''' (phường Bãi Cháy): Nằm tại trung tâm khu du lịch Bãi Cháy, bến cảng sở hữu cầu cảng hiện đại dài 406 m vươn ra biển, tiếp nhận các siêu du thuyền quốc tế 5 sao tải trọng lên đến 225.000 GRT mang hàng ngàn du khách quốc tế ghé thăm vịnh Hạ Long.
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Tuần Châu''' (phường Tuần Châu): Cảng du thuyền nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á với 2 âu tàu kín gió có tổng chiều dài bờ bến hơn 8 km, sức chứa trên 2.000 tàu du lịch tham quan vịnh cùng lúc.

=== Bằng đường sắt ===
* Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân: Tuyến đường sắt khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm vận chuyển hàng hóa công nghiệp và than đá từ nội địa ra Cảng nước sâu Cái Lân (phường Bãi Cháy).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Ha_Long_2019_taken_by_DJI_FC220.jpg|nhỏ|Một góc Hạ Long nhìn từ trên cao]]

=== Di chuyển đường thủy &amp; Tàu cao tốc ra đảo ===
* '''Tàu tham quan Vịnh Hạ Long trong ngày:'''
  * Xuất bến thường xuyên từ Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (phường Bãi Cháy). Có hai khung giờ xuất phát chính: buổi sáng (07:30 - 08:30) và buổi trưa (11:30 - 12:30).
  * Khách lẻ có thể mua vé ghép tàu tham quan Tuyến 1 (thời lượng 4 tiếng: Động Thiên Cung - Hang Đầu Gỗ - Hòn Chó Đá - Hòn Trống Mái) hoặc Tuyến 2 (thời lượng 6 tiếng: Hang Sửng Sốt - Hang Luồn - Đảo Ti Tốp).
* '''Du thuyền ngủ đêm trên vịnh:''' Hành trình 2 ngày 1 đêm hoặc 3 ngày 2 đêm trên các du thuyền tiện nghi 4 - 5 sao (Paradise Cruises, Indochina Sails, Ambassador Cruise), neo đậu qua đêm tại các vụng biển kín gió trên Vịnh Hạ Long hoặc Vịnh Bái Tử Long.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa từ Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn):'''
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đặc khu Cô Tô: Vận hành liên tục từ 06:30 đến 16:30 hàng ngày, thời gian di chuyển khoảng 55 - 65 phút. Giá vé tàu cao tốc: 250.000 - 300.000 VNĐ/lượt (các đội tàu Havaco, Kalong, Quang Minh).
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Quan Lạn / Minh Châu (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 40 - 50 phút. Giá vé: 160.000 - 180.000 VNĐ/lượt.
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Ngọc Vừng (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 45 phút. Giá vé: 150.000 VNĐ/lượt.
* '''Phà Tuần Châu - Cát Bà:''' Kết nối từ bến phà phường Tuần Châu sang bến Gia Luận thuộc quần đảo [[Cát Bà]] ([[Hải Phòng]]), chạy 5 - 7 chuyến/ngày, chở được cả người đi bộ, xe máy và ô tô con.

=== Phương tiện đường bộ nội thành phố ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Mạng lưới xe buýt kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và khu công nghiệp:
  * Tuyến buýt số 01: Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) - Cầu Bãi Cháy - Cột Đồng Hồ (phường Hồng Gai) - phường Cẩm Phả. Hoạt động 05:30 - 18:30, tần suất 15 phút/chuyến.
  * Tuyến buýt số 03: phường Hồng Gai - phường Hoành Bồ.
  * Tuyến buýt số 08: phường Hồng Gai - phường Đông Mai (Quảng Yên).
  * Tuyến buýt Hạ Long - Móng Cái: Kết nối từ Bến xe Bãi Cháy chạy dọc cao tốc và Quốc lộ 18 ra Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (phường Móng Cái 1).
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt nhất để tự do di chuyển dọc các tuyến đường bao biển đẹp như đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hạ Long, phường Hồng Gai) hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực phố cổ Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bến tàu Hồng Gai và trung tâm thị tứ Đặc khu Cô Tô với mức giá từ 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách tham quan ngắm cảnh trong nội khu Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bờ biển Trà Cổ (phường Móng Cái 1) và trung tâm Đặc khu Cô Tô; giá cước tính theo chuyến hoặc theo người (10.000 - 20.000 VNĐ/lượt).
* '''Taxi:''' Đội ngũ taxi đông đảo, hoạt động thường trực 24/7:
  * Taxi Mai Linh Quảng Ninh: ☎ +84 203 3628 628
  * Taxi Bãi Cháy: ☎ +84 203 3646 464
  * Taxi Hòn Gai: ☎ +84 203 3848 484
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 203 3599 599
  * Taxi Móng Cái: ☎ +84 203 3888 888
  * Dịch vụ xe công nghệ Xanh SM và GrabCar hoạt động rất dày đặc tại phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, phường Hạ Long, phường Uông Bí và phường Cẩm Phả.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:越南口岸_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cửa khẩu Móng Cái]]

=== Quần thể vịnh biển và Di sản Thiên nhiên Thế giới ===
* {{xem
| tên=Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long | tên khác=Ha Long Bay
| trang web=http://banquanlyvinhhalong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Vùng biển tiếp giáp phường Hồng Gai, phường Bãi Cháy, phường Tuần Châu | vĩ độ=20.9100 | kinh độ=107.1800 | chỉ đường=Xuất bến tại Cảng Tuần Châu hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long
| điện thoại=+84 203 3824 112 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 (du thuyền lưu trú hoạt động qua đêm) | giá=Vé tham quan theo tuyến: 250.000 - 290.000 VNĐ/người (chưa gồm cước tàu)
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO vinh danh về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo. Khu vực di sản có diện tích 434 km² bao gồm 775 hòn đảo đá vôi phong hóa karst ngập nước với hàng trăm hang động nguyên sơ. Các điểm dừng chân tiêu biểu trên các tuyến tham quan:
* '''Động Thiên Cung:''' Nằm ở phía tây nam vịnh, hang động karst rộng lớn với hệ thống măng đá, thạch nhũ rủ nhiều tầng lớp, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn màu.
* '''Hang Đầu Gỗ:''' Nằm sát Động Thiên Cung, hang gắn liền với truyền thuyết cất giấu cọc gỗ lim của quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288.
* '''Hang Sửng Sốt:''' Tọa lạc trên đảo Bồ Hòn, là một trong những hang động karst rộng nhất vịnh với trần hang cao trên 30 m và lòng hang rộng hàng ngàn mét vuông.
* '''Đảo Ti Tốp:''' Hòn đảo có bờ cát hình vầng trăng khuyết thoai thoải ôm lấy chân núi; đỉnh đảo có lầu ngắm cảnh ở độ cao 100 m cho phép quan sát bao quát 360 độ mặt vịnh.
* '''Hang Luồn:''' Vòm hang ngầm xuyên qua lòng núi đá mở ra hồ nước kín (áng nước) phẳng lặng, du khách tiếp cận bằng thuyền nan do ngư dân chèo hoặc tự chèo thuyền kayak.
* '''Hòn Trống Mái (Hòn Gà Chọi):''' Cụm hai khối đá vôi đứng đối diện nhau trên mặt nước sâu, biểu tượng hình ảnh du lịch của vịnh Hạ Long và Quảng Ninh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Bái Tử Long | tên khác=Bai Tu Long Bay
| trang web= | email=
| địa chỉ=Vùng biển Đặc khu Vân Đồn và phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0500 | kinh độ=107.5000 | chỉ đường=Tiếp giáp phía đông bắc của Vịnh Hạ Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tính theo tuyến
| nội dung=Vùng vịnh nguyên sinh ít chịu tác động của mật độ tàu thuyền du lịch dày đặc, bao gồm hàng trăm hòn đảo đá vôi và đảo đất sa thạch. Vùng lõi vịnh là Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích hơn 15.000 ha (gồm diện tích rừng và biển), bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn cổ thụ, rạn san hô tầng nông và nơi sinh sống của nhiều loài chim biển quý hiếm.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Cô Tô &amp; Quần đảo Cô Tô | tên khác=Co To Archipelago
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cô Tô | vĩ độ=20.9833 | kinh độ=107.7667 | chỉ đường=Cách Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn) 50 km đường biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu vùng Đông Bắc gồm đảo Cô Tô lớn, đảo Thanh Lân và gần 50 hòn đảo nhỏ. Các điểm danh thắng tự nhiên nổi bật:
* '''Bãi biển Hồng Vàn:''' Nằm ở bờ phía đông, sóng êm ả nhờ có đảo Thanh Lân chắn gió ngoài khơi, bãi cát phẳng mịn thoai thoải.
* '''Bãi biển Vàn Chảy:''' Nằm ở phía tây nam đảo, bờ cát thoai thoải dài hơn 1,5 km, sóng lớn dồn dập thích hợp tắm biển và các hoạt động thể thao bãi cát.
* '''Bãi đá Móng Rồng (Bãi đá Cầu Mỵ):''' Hệ thống vách đá trầm tích nhiều màu sắc bị sóng biển bào mòn qua hàng triệu năm tạo nên các nếp uốn địa chất độc đáo sát mép sóng.
* '''Hải đăng Cô Tô:''' Ngọn đèn biển xây dựng cuối thế kỷ 19 trên đồi cao 102 m, du khách leo 72 bậc cầu thang xoắn ốc để ngắm toàn cảnh quần đảo và rừng cây nguyên sinh.
* '''Đảo Thanh Lân:''' Hòn đảo lớn thứ hai trong đặc khu với thảm rừng tự nhiên xanh tốt, bãi biển Ba Châu, bãi Hải Quân và các xưởng chế biến sứa biển xuất khẩu.
}}

* {{xem
| tên=Đảo Quan Lạn &amp; Đảo Ngọc Vừng | tên khác=Quan Lan - Ngoc Vung Islands
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | vĩ độ=20.9000 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Đi tàu cao tốc từ Cảng Ao Tiên (Vân Đồn)
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Hai hòn đảo cát tự nhiên nằm trên tuyến thông thương biển cổ. Đảo Quan Lạn có bãi tắm Minh Châu cát trắng tơi xốp không dính chân, bãi Robinson hoang sơ và Cụm di tích đình, chùa, miếu Quan Lạn xây dựng bằng gỗ mần lái kiên cố từ thế kỷ 18 thờ ba anh em họ Phạm có công đánh giặc Nguyên Mông. Đảo Ngọc Vừng sở hữu bãi biển Trường Chinh cát dài 3 km, hồ nước ngọt ngọt tự nhiên và khu di tích Cột cờ quốc gia trên đảo.
}}

[[Tập tin:Thượng_Yên_Công,_tp._Uông_Bí,_Quảng_Ninh,_Vietnam_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cáp treo Yên Tử tại phường Yên Tử]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử | tên khác=Yen Tu Historical and Scenic Area
| trang web=http://yentu.com.vn | email=
| địa chỉ=Sườn núi Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1550 | kinh độ=106.7180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Uông Bí 14 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 203 3661 118 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan danh lam: 40.000 VNĐ; vé cáp treo khứ hồi trọn tuyến: 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô Phật giáo của nước Đại Việt thời Trần, nơi vua Trần Nhân Tông tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử vào năm 1299. Quần thể kéo dài theo đường mòn bậc đá xuyên qua rừng trúc và rừng tùng cổ thụ:
* '''Chùa Suối Tắm &amp; Chùa Cầm Thực:''' Điểm khởi đầu của tuyến hành hương dưới chân núi.
* '''Chùa Giải Oan:''' Ngôi chùa nằm bên dòng suối Giải Oan có cây cầu đá xanh cong nối qua suối, gắn với sự tích các cung tần thời Trần.
* '''Tháp Huệ Quang:''' Tháp đá cổ cao 7 m xây dựng từ năm 1309 lưu giữ một phần ngọc xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông, xung quanh là vườn tháp mộ của hơn 60 vị cao tăng.
* '''Chùa Hoa Yên (Chùa Cả):''' Ngôi chùa trung tâm nằm ở độ cao 535 m, nơi ba vị Trúc Lâm Tam Tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) đăng đàn thuyết pháp.
* '''Chùa Một Mái:''' Ngôi chùa nép mình hoàn toàn trong hốc đá tự nhiên ở lưng chừng vách núi.
* '''Tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông:''' Bức tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 138 tấn tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh ở độ cao 988 m.
* '''Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự):''' Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Yên Tử (1.068 m). Ngôi chùa được đúc hoàn toàn bằng đồng tinh khiết nặng hơn 70 tấn, mái chạm hoa văn sen cúc thời Trần, thường xuyên chìm trong biển sương mù dày đặc.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều | tên khác=Tran Dynasty Relics in Dong Trieu
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường An Sinh, phường Bình Khê và phường Tràng Lương cũ (nay thuộc phường Bình Khê) | vĩ độ=21.1333 | kinh độ=106.5833 | chỉ đường=Dưới chân phía tây dãy Yên Tử
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Vùng đất phát tích và lăng miếu cội nguồn của hoàng tộc nhà Trần. Quần thể gồm 14 cụm di tích lăng mộ và đền miếu: Đền An Sinh (nơi phụng thờ các vị hoàng đế Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông), Thái Miếu họ Trần, Lăng Đồng Thái, Lăng Tư Phúc. Điểm nhấn tâm linh trên núi cao là Chùa Am Ngọa Vân (trên núi Bảo Đài) - thánh địa Phật giáo nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch hóa Phật vào ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân (1308).
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Bạch Đằng | tên khác=Bach Dang Victory Relic Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.8020 | chỉ đường=Nằm dọc hạ lưu và các nhánh rạch sông Bạch Đằng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử chiến tranh thủy quân ghi dấu chiến tích đánh tan quân thủy Nguyên Mông năm 1288:
* '''Bãi cọc Yên Giang:''' Bãi cọc gỗ lim cổ do Viện Khảo cổ học khai quật với hàng trăm cọc gỗ cắm xiên dưới lòng đất phù sa để chặn đầu thuyền giặc.
* '''Bãi cọc Đồng Vạn Muối &amp; Bãi cọc Đồng Má Ngựa:''' Dấu tích các trận địa cọc phụ nhằm dồn tàu chiến đối phương vào thế trận phục kích hỏa công.
* '''Đền Trần Hưng Đạo &amp; Miếu Vua Bà:''' Nằm sát bến đò rừng ven sông Bạch Đằng; miếu Vua Bà thờ bà lão bán nước đã chỉ ra quy luật thủy triều sông Bạch Đằng cho Hưng Đạo Đại Vương bày binh bố trận.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông | tên khác=Cua Ong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0280 | kinh độ=107.3680 | chỉ đường=Tọa lạc trên đồi cao nhìn thẳng ra Vịnh Bái Tử Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ hơn 700 năm tuổi phụng thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng cùng các tướng lĩnh nhà Trần (Trần Khắc Chung, Đỗ Khắc Chung, Yết Kiêu, Dã Tượng). Đền có vị trí phong thủy tựa lưng vào núi đá, mặt hướng ra biển vịnh; khuôn viên gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và lăng mộ tượng đồng Trần Quốc Tảng cao gần 10 m đúc từ đồng nguyên khối.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng &amp; Thư viện Quảng Ninh | tên khác=Quang Ninh Museum and Library
| trang web=http://baotangquangninh.vn | email=
| địa chỉ=Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hạ Long | vĩ độ=20.9489 | kinh độ=107.0867 | chỉ đường=Mặt tiền tuyến đường bao biển ven vịnh
| điện thoại=+84 203 3825 031 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa vào thứ Hai hàng tuần) | giá=40.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 15.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Cụm công trình kiến trúc đạt giải &quot;Công trình của năm 2013&quot; do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Perez Arroyo thiết kế với khối nhà ốp kính cường lực đen tuyền phản chiếu bóng vịnh biển. Không gian trưng bày gồm 3 tầng hiện đại: Tầng 1 tái hiện hệ sinh thái tự nhiên và biển đảo Quảng Ninh với bộ xương cá voi khổng lồ; Tầng 2 trưng bày các hiện vật lịch sử từ thời tiền sử Văn hóa Hạ Long, thời kỳ phong kiến Bạch Đằng, Yên Tử đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Tầng 3 tái hiện toàn cảnh lịch sử khai thác than đá với sa bàn và mô hình đường hầm lò than kích thước nguyên bản.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Mũi Sa Vĩ &amp; Bãi biển Trà Cổ | tên khác=Sa Vi Cape &amp; Tra Co Beach
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Móng Cái 1 | vĩ độ=21.4910 | kinh độ=108.0160 | chỉ đường=Cách trung tâm Cửa khẩu Móng Cái 9 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Điểm cực Đông Bắc trên đất liền của Việt Nam, nơi đặt Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ với biểu tượng 8 cây phi lao bằng bê tông vươn thẳng lên bầu trời, ghi dấu câu thơ của Tố Hữu: ''&quot;Từ Trà Cổ rừng dương, đến Cà Mau rừng đước&quot;''. Kề bên là Bãi biển Trà Cổ dài hơn 17 km bãi cát phẳng mịn, cùng Đình Trà Cổ - ngôi đình làng ven biển cổ nhất miền Bắc dựng từ năm 1461 bằng gỗ lim chạm trổ rồng mây tinh xảo.
}}

[[Tập tin:BinhLieu_by_phone.jpg|nhỏ|Đồi cỏ Bình Liêu]]

=== Khu vực biên giới ===
* {{xem
| tên=Hệ thống Cột mốc Biên giới &amp; &quot;Sống lưng Khủng long&quot; Bình Liêu | tên khác=Binh Lieu Border Patrol Road
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Lục Hồn và xã Hoành Mô | vĩ độ=21.5650 | kinh độ=107.4500 | chỉ đường=Tuyến tuần tra biên giới chạy dọc đường phân giới Việt - Trung
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (phải xuất trình Căn cước công dân khi được kiểm tra)
| nội dung=Hệ thống đường tuần tra bê tông uốn lượn men theo các đỉnh núi cao trên 1.000 m. Điểm nhấn là Cột mốc 1305 ngự trên sống núi hẹp dốc đứng (&quot;sống lưng khủng long&quot;) với hơn 2.000 bậc thang bê tông kiên cố dẫn lên đỉnh; vào tháng 10 và 11 hàng năm, hai bên triền dốc phủ trắng bạt ngàn hoa cỏ lau. Ngoài ra tuyến đường còn đưa du khách khám phá Cột mốc 1300, 1302 (mùa cỏ lau) và Cột mốc 1327 trên đỉnh núi Thanh Phun (xã Hoành Mô).
}}

* {{xem
| tên=Thác Khe Vằn | tên khác=Khe Van Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bình Liêu | vĩ độ=21.5120 | kinh độ=107.4120 | chỉ đường=Cách trung tâm xã 12 km theo đường liên thôn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Thác nước tự nhiên 3 tầng cao hơn 100 m bắt nguồn từ dãy núi Khe Vằn đổ xuống các hồ nước tự nhiên trong vắt giữa rừng phòng hộ. Tầng thứ nhất dòng nước đổ trải rộng bên thềm đá hoa cương phẳng; tầng thứ hai chia đôi dòng nước qua kẽ đá; tầng thứ ba đổ thẳng vào vụng nước sâu mát rượi.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Vịnh Hạ Long:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua vòm đá ngầm tại Hang Luồn, khu vực Ba Hang hoặc vụng Tùng Sâu để tiếp cận sát các vách đá vôi dựng đứng và quan sát các bầy khỉ vàng tự nhiên sinh sống trên vách đá.
* '''Đi thủy phi cơ ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao:''' Trải nghiệm dịch vụ bay ngắm cảnh 25 phút của Hãng hàng không Hải Âu xuất phát từ bến thủy phi cơ phường Tuần Châu, bay lượn ở độ cao 150 - 300 m chiêm ngưỡng trọn vẹn toàn cảnh các đảo đá nhấp nhô trên mặt nước vịnh xanh biếc.
* '''Nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh:''' Trải nghiệm dịch vụ ngâm khoáng nóng chuẩn Nhật Bản tại phường Quang Hanh, thư giãn trong các bể tắm khoáng ngoài trời giàu khoáng chất brom thiên nhiên, phòng xông nóng sauna, phòng xông lạnh tuyết và phòng xông đá muối.
* '''Vui chơi giải trí tại Quần thể Sun World Ha Long:''' Đi tuyến Cáp treo Nữ Hoàng đạt 2 kỷ lục thế giới vượt vịnh Cửa Lục sang đồi Ba Đèo tại phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai; trải nghiệm vòng quay Mặt Trời Sun Wheel, công viên nước Typhoon Water Park và đường trượt lượn siêu tốc Dragon Park.
* '''Đi bộ leo núi xuyên rừng Yên Tử:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao leo núi qua cung đường đá cổ dài 6 km từ chùa Giải Oan, qua chùa Hoa Yên, tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng để rèn luyện thể lực và hòa mình vào thiên nhiên rừng tùng cổ thụ tại phường Yên Tử.
* '''Cắm trại và đón bình minh tại Mũi Sa Vĩ:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại trên bãi cát ven rặng phi lao Trà Cổ (phường Móng Cái 1), ngắm nhìn ánh bình minh đầu tiên rạng rỡ trên vùng biển địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc.

== Mua sắm ==
Quảng Ninh sở hữu hệ thống sản vật địa phương (sản phẩm OCOP) phong phú, kết hợp giữa nguồn thủy hải sản của vịnh biển và nông lâm sản đặc trưng miền đồi núi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chả mực giã tay Hạ Long:''' Mực mai nang tươi sống câu từ vùng biển sâu vịnh Bắc Bộ được lột da, làm sạch rồi cho vào cối đá giã bằng tay để giữ trọn thớ thịt giòn, trộn chút hạt tiêu và mỡ phần rồi chiên ngập dầu sôi vàng óng; đóng gói hút chân không bán tại phường Hồng Gai và phường Bãi Cháy.
* '''Sá sùng Quan Lạn sấy khô:''' &quot;Địa sâm&quot; quý hiếm đào thủ công trên các bãi triều cát pha Đặc khu Vân Đồn, rửa sạch cát rồi sấy trên than hoa kiệt nước; dùng nấu nước dùng phở truyền thống tạo vị ngọt thanh sâu lắng hoặc nướng giòn nhắm bia.
* '''Mực một nắng &amp; Tôm khô Cô Tô:''' Mực ống câu đêm xẻ lưng phơi đúng một đợt nắng to trên đảo Đặc khu Cô Tô, thân mực dẻo quánh, phủ lớp phấn trắng tự nhiên, thịt ngọt dày không dai.
* '''Hàu sữa &amp; Ruốc hàu Thái Bình Dương Vân Đồn:''' Hàu nuôi treo dây tự nhiên trên biển được chế biến thành hàu tươi tách vỏ, ruốc hàu dinh dưỡng đóng lọ thủy tinh tại Đặc khu Vân Đồn.
* '''Gà đồi Tiên Yên:''' Giống gà ri bản địa chăn thả trên sườn đồi xã Tiên Yên, da dày vàng ươm giòn ngậy, thịt chắc thơm; có thể mua gà sống hoặc gà hấp sẵn đóng túi hút chân không.
* '''Miến dong Bình Liêu:''' Miến sợi làm từ 100% tinh bột củ dong riềng đỏ vùng cao xã Bình Liêu, quy trình chế biến không dùng hóa chất tẩy trắng, sợi miến giữ màu xanh lục mộc mạc, dai mướt và không bị bở khi đun lại nhiều lần.
* '''Mỹ nghệ điêu khắc than đá:''' Các sản phẩm mỹ nghệ độc bản điêu khắc từ than đá antraxit nguyên khối như tượng hòn Trống Mái, tượng Phật, mô hình thuyền buồm qua bàn tay tạo tác khéo léo của các nghệ nhân mỏ tại phường Hồng Gai và phường Cẩm Phả.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai):''' Ngôi chợ đầu mối thủy hải sản tại thành phố nằm ven bờ vịnh; tầng trệt tập trung hàng trăm quầy bể sủi bán hải sản tươi sống (cua gạch, ghẹ hoa, tôm he, cá song, bề bề), tầng lầu bán chả mực và hải sản khô.
* '''Chợ Cái Dăm (phường Bãi Cháy):''' Chợ dân sinh hiện đại 6 tầng phục vụ khách du lịch lưu trú khu vực Bãi Cháy, chuyên doanh hải sản khô, mực rim me, ruốc tôm và quà lưu niệm.
* '''Chợ Trung tâm Móng Cái (phường Móng Cái 2):''' Trung tâm thương mại biên giới sầm uất gồm 4 tầng, nơi tập kết bán buôn và bán lẻ hàng may mặc, đồ gia dụng, đồ chơi và nông sản nhập khẩu qua cửa khẩu.
* '''Chợ Cảng cá Cái Rồng (Đặc khu Vân Đồn):''' Chợ cá nhộn nhịp lúc 04:30 - 06:30 sáng, nơi các tàu đánh bắt ngoài khơi cập bến đổ tôm cá, mực tươi rói bán với giá gốc.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực xứ than mang phong vị đậm đà mặn mòi của biển cả, giữ nguyên độ ngọt giòn tươi sống của các loài thủy hải sản giáp xác và nhuyễn thể.

Các món ăn đặc sắc phổ biến:
* '''Bánh cuốn chả mực:''' Lớp bánh mỏng mềm tráng từ bột gạo tẻ nóng hổi bọc nhân thịt băm xào mộc nhĩ nấm hương, rắc hành phi thơm lừng; ăn kèm từng miếng chả mực giã tay chiên vàng giòn sần sật và bát nước mắm nguyên chất pha ớt chỉ thiên cay nồng vắt chanh.
* '''Bún bề bề Hạ Long:''' Nước dùng nấu từ vỏ bề bề và xương cá biển ninh nhừ ngọt đậm đà tự nhiên; tô bún đầy đặn xếp lớp thịt bề bề bóc nõn nguyên con, tôm biển luộc, chả cá chiên, cải ngọt và thì là thanh mát.
* '''Sam biển chế biến 7 món:''' Sam biển tự nhiên chế biến cầu kỳ thành các món: tiết canh sam, chân sam xào chua ngọt sả ớt, gỏi sam hoa chuối, trứng sam nướng mỡ hành trên mai than hoa, sam xào miến, chả sam rán giòn tại phường Quảng Yên và phường Hồng Gai.
* '''Gà đồi Tiên Yên luộc chấm cà tiệp:''' Thịt gà luộc chín tới da giòn vàng bóng như thoa mỡ; chấm cùng loại nước chấm &quot;cà tiệp&quot; độc đáo chế biến từ nước mắm Tiên Yên, nước cốt gừng nướng, củ hành tím nướng và ớt hiểm giã nhuyễn tại xã Tiên Yên.
* '''Canh ngán nấu mồng tơi &amp; Cháo ngán:''' Con ngán biển béo múp ngâm nước muối sạch cát, băm nhỏ xào thơm cùng hành hoa rồi nấu canh rau mồng tơi ngọt mát hoặc nấu cháo nếp sánh mịn giải nhiệt.
* '''Cù kỳ hấp bia &amp; Cù kỳ rang me:''' Con cù kỳ (loài cua đá biển mai sần sùi) có hai càng to khỏe đầy ắp thịt ngọt thơm; đập dập càng đem rang sốt me chua ngọt đậm đà chấm bánh mì hoa cúc.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn chả mực Bà Ngân | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 34 Đoàn Thị Điểm, phường Hồng Gai | vĩ độ=20.9510 | kinh độ=107.0750 | chỉ đường=Gần khu vực Thư viện thành phố cũ
| điện thoại=+84 203 3825 889 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=40.000 - 60.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ bánh cuốn tráng tay ăn cùng chả mực tự làm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hải sản Cua Vàng | trang web=https://cuavang.vn | email=
| địa chỉ=Số 32 Phan Chu Trinh, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9610 | kinh độ=107.0320 | chỉ đường=Gần khu vực bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3819 919 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 22:30 | giá=250.000 - 600.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực với món lẩu cua biển nấu thố đất nung giữ nhiệt, cua hoàng đế hấp bia sả và tôm hùm đút lò phô mai.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu mơ Yên Tử:''' Rượu gạo nếp cái hoa vàng ngâm quả mơ lông chín vàng thu hái trên triền núi Yên Tử (phường Yên Tử), nồng độ nhẹ 14 - 19 độ, vị chua thanh ngọt hậu, êm dịu.
* '''Rượu ba kích tím Ba Chẽ:''' Củ ba kích tím tự nhiên khai thác tại các cánh rừng xã Ba Chẽ ngâm ủ rượu nếp hạ thổ ròng rã trên 6 tháng, nước rượu màu tím , có công dụng bổ thận tráng dương tăng cường sinh lực.
* '''Cà phê view bao biển Hòn Gai:''' Hệ thống các quán cà phê hiện đại dọc tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai, phường Hạ Long) nhìn trực diện ra các hòn đảo đá vôi vịnh biển lúc hoàng hôn.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Boats_in_Ha_Long_bay.jpg|nhỏ|Vạn chài trên Vịnh Hạ Long]]

Cơ sở hạ tầng lưu trú tại Quảng Ninh đa dạng, từ các tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao quốc tế ven vịnh, khu khoáng nóng onsen, du thuyền nổi đến các homestay sinh thái biển đảo:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Vinpearl Resort &amp; Spa Hạ Long | trang web=https://vinpearl.com | email=
| địa chỉ=Đảo Đảo Rều, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9530 | kinh độ=107.0410 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đảo Đảo Rều, có tàu cao tốc riêng của khu nghỉ dưỡng đưa đón từ bến đất liền
| điện thoại=+84 203 3556 868 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng xây dựng trên đảo biệt lập giữa biển mô phỏng cánh cung. Resort sở hữu 384 phòng nghỉ có ban công nhìn ra vịnh Hạ Long, 3 bãi biển nhân tạo cát trắng, cụm hồ bơi ngoài trời rộng 1.200 m², dịch vụ spa Vincharm trên mặt nước và chuỗi nhà hàng phục vụ hải sản.
}}

* {{ngủ
| tên=Yoko Onsen Quang Hanh | trang web=https://yokoonsenquanghanh.com.vn | email=
| địa chỉ=Tổ 5, Khu 9B, phường Quang Hanh | vĩ độ=21.0020 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi non dọc Quốc lộ 18
| điện thoại=+84 203 3558 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 8.000.000 VNĐ/đêm (đã bao gồm gói dịch vụ tắm khoáng nóng public onsen và buffet ẩm thực)
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng. Sở hữu nguồn nước khoáng tự nhiên chứa khoáng chất brom và natri, hệ thống 27 bể tắm onsen ngoài trời phong phú (bể ngâm chân, bể sục jacuzzi, bể phản lực, bể tắm hang), phòng xông đá muối Himalaya, phòng xông tuyết lạnh và các căn villa Yama/Washitsu có bể ngâm khoáng.
}}

* {{ngủ
| tên=Yên Tử Legacy - MGallery | trang web=https://legacyyentu.com | email=
| địa chỉ=Khu Di tích Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1480 | kinh độ=106.7210 | chỉ đường=Tọa lạc tại thung lũng Giải Oan dưới chân núi Yên Tử
| điện thoại=+84 203 6259 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.800.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu tĩnh dưỡng do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế mô phỏng cung đình thời nhà Trần thế kỷ 13 với tường gạch trát vỏ trấu, cửa gỗ lim cổ và đá ong tự nhiên. Nơi đây cung cấp các liệu trình chăm sóc sức khỏe thảo dược am tuệ, thiền tịnh ngắm rừng thông và lớp học yoga sớm giữa không gian thanh tịnh.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Quảng Ninh | trang web=https://luxuryquangninh.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Đường Hạ Long, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=107.0380 | chỉ đường=Nằm ngay trục đường du lịch chính đối diện bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3646 618 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 34 tầng với quy mô 508 phòng ngủ hiện đại, trang bị đầy đủ hồ bơi vô cực ngoài trời ngắm vòng quay Sun Wheel, phòng tập thể dục, dịch vụ xông hơi massage và trung tâm tổ chức hội nghị yến tiệc lớn.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn trên biển ===
* Vào mùa mưa bão (từ tháng 6 đến tháng 9), các hình thái thời tiết cực đoan như dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão biển có thể xuất hiện trên Vịnh Bắc Bộ. Khi Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh phát lệnh cấm biển, tất cả các tàu tham quan vịnh và tàu cao tốc ra Đặc khu Cô Tô, Đặc khu Vân Đồn bắt buộc dừng xuất bến. Du khách cần chủ động theo dõi bản tin thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tham gia các hoạt động chèo thuyền kayak, xuồng cao tốc hoặc đi mảng tre khám phá hang luồn trên vịnh Hạ Long, du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt thời gian nổi trên mặt nước.

=== An toàn leo núi ===
* Tuyến leo bộ lên chùa Đồng Yên Tử (phường Yên Tử) có nhiều đoạn bậc đá dốc và trơn ướt khi có mưa phùn; du khách cần chuẩn bị giày thể thao có đế bám ma sát cao, gậy chống leo núi và áo khoác chắn gió ấm.
* Tuyến đường tuần tra biên giới và &quot;sống lưng khủng long&quot; Cột mốc 1305 tại xã Lục Hồn có hai bên sườn vực dốc đứng sâu thẳm; du khách chỉ đi trên dải bậc thang bê tông có tay vịn, không leo trèo ra ngoài mép vực chụp ảnh khi có gió bấc giật mạnh.
* Khu vực biên giới xã Hoành Mô, xã Lục Hồn, phường Móng Cái 1 tiếp giáp trực tiếp đường biên quốc gia; du khách bắt buộc phải mang theo Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu gốc để xuất trình khi lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra và không tự ý vượt qua đường biên giới.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hải Phòng]]: Di chuyển qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 30 phút để đến với thành phố cảng, hoặc đi phà từ bến phà phường Tuần Châu sang quần đảo [[Cát Bà]]. Đi theo Quốc lộ 18 qua phường Đông Triều sang vùng đất danh nhân Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 sang phường Quế Võ và vùng đất di sản quan họ Kinh Bắc, hoặc men theo sườn Tây Yên Tử sang Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Bổ Đà.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 4B từ xã Tiên Yên sang cửa ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và phố chợ Kỳ Lừa.
* [[Trung Quốc]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái]] (phường Móng Cái 1) qua cầu Ka Long sang thành phố Đông Hưng thuộc khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

{{geo|20.9500|107.0833}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ninh}}</text>
      <sha1>efbbbozgxw67vsb461emuigmmau9opn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123339</id>
      <parentid>123338</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế */</comment>
      <origin>123339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52408" sha1="j57b750ib4ramhujwd3znj3pzxjeo94" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ha Long Bay Banner.JPG|caption=Quần thể đảo đá vôi trên Vịnh Hạ Long tại Quảng Ninh}}

{{quickbarprovince
| image=View from the surprise cave, Halong Bay, Quang Ninh, Vietnam - Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam (10226116905).jpg
| imagewidth=250px
| caption=Cảnh quan địa chất karst ngập nước trên Vịnh Hạ Long
| location=Quang Ninh in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=6.207,9 km²
| population=1.380.000 người (ước tính)
| population density=222,3 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng Hoa]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (87%), người Dao (5%), người Tày (3%), người Sán Dìu (2%), người Sán Chỉ, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Bắc Bộ]], [[Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Hồng Gai và phường Hạ Long
| years active=1963 - Thành lập tỉnh Quảng Ninh từ hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (203)
| website=[https://quangninh.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh]
}}

'''Quảng Ninh''' là một thành phố ven biển thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc của thành phố giáp khu tự trị dân tộc Choang [[Quảng Tây]] ([[Trung Quốc]]) với đường biên giới đất liền dài 118,8 km; phía Đông và Nam giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài 250 km; phía Tây Nam giáp [[Hải Phòng]]; phía Tây Bắc giáp [[Bắc Ninh]] và [[Lạng Sơn]]. Thành phố sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Vịnh Hạ Long]] và quần thể danh thắng di tích [[Yên Tử]], đồng thời là trung tâm công nghiệp khai khoáng than đá lớn nhất Việt Nam. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý hành chính trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Quang Ninh Museum facade 1.jpg|nhỏ|Bảo tàng Quảng Ninh bên đường bao biển phường Hạ Long]]

=== Lịch sử hình thành ===
Tên gọi Quảng Ninh được hình thành vào ngày 30 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề xuất đặt tên ghép từ hai chữ đầu của hai địa danh cũ để biểu trưng cho sự rộng lớn và an ninh biên cương. 

Về mặt khảo cổ học, Quảng Ninh là cái nôi của các nền văn hóa tiền sử biển nổi tiếng như Văn hóa Soi Nhụ (cách ngày nay 18.000 - 7.000 năm), Văn hóa Cái Bèo và Văn hóa Hạ Long (cách ngày nay 4.500 - 3.000 năm) với các di chỉ mộ táng, công cụ đá ghè đẽo và đồ gốm xốp tại các hang động ngập nước vịnh biển.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng đất này ba lần ghi dấu chiến thắng chống ngoại xâm trên dòng Sông Bạch Đằng: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn chống quân Tống, và đỉnh cao là Trận Bạch Đằng (1288) do Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy tiêu diệt đoàn thuyền chiến Nguyên Mông.

Năm 1149, vua Lý Anh Tông thiết lập trang Thương cảng Vân Đồn tại vùng biển nay thuộc [[Đặc khu Vân Đồn]], mở ra thương cảng mậu dịch quốc tế đầu tiên của nước ta, đón thuyền buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa, Java, Xiêm La vào giao thương tấp nập suốt các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê.

Vào cuối thế kỷ 13, vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo kháng chiến thắng lợi đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh núi [[Yên Tử]] (phường Yên Tử) tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam. 

Vào cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp thành lập Công ty Than Bắc Kỳ (SFCT), biến vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả thành trung tâm công nghiệp khai thác than đá lớn nhất Đông Dương, gắn liền với phong trào đấu tranh kiên cường của đội ngũ công nhân vùng mỏ (ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ 12 tháng 11 năm 1936).

=== Cảnh quan sinh thái ===
Quảng Ninh có địa hình phức tạp, chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên là đồi núi xen kẽ hệ thống sông ngòi ngắn dốc và hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ dọc thềm lục địa:
* '''Vùng đồi núi vòng cung Đông Triều (phía Tây và Tây Bắc):''' Kéo dài từ phường An Sinh, phường Bình Khê, phường Yên Tử, xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng lên đến xã Bình Liêu. Địa hình hiểm trở với các đỉnh núi đá vôi và sa thạch cao trên 1.000 m như đỉnh Cao Xiêm (1.429 m), đỉnh Quảng Nam Châu (1.507 m). Nơi đây lưu giữ diện tích rừng đầu nguồn rộng lớn thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng và thung lũng thượng nguồn sông Ba Chẽ, đồng thời tập trung trữ lượng than antraxit lớn tại các vỉa than phường Mạo Khê, phường Vàng Danh, phường Hà Lầm, phường Cẩm Phả và phường Mông Dương.
* '''Vùng đồng bằng phù sa &amp; Bãi triều cửa sông ven biển (phía Tây Nam và Đông Bắc):''' Dải đồng bằng ven sông thuộc phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc và vùng cửa khẩu biên mậu phường Móng Cái 1, phường Móng Cái 2, phường Móng Cái 3, có các cánh đồng lúa, đầm nuôi trồng thủy hải sản nước lợ và hệ thống rừng ngập mặn chắn sóng tự nhiên.
* '''Vùng biển đảo và vịnh biển (phía Đông và Đông Nam):''' Vùng lõi gồm [[Vịnh Hạ Long]] và [[Vịnh Bái Tử Long]] với hàng ngàn đảo đá vôi karst chìm ngập nước, hệ sinh thái rạn san hô, tùng áng tự nhiên cùng hai quần đảo cát ngoài khơi xa là [[Đặc khu Vân Đồn]] và [[Đặc khu Cô Tô]].

=== Dân cư ===
Dân số của thành phố vượt trên 1,38 triệu người, gồm 22 dân tộc cùng chung sống. Người Kinh chiếm đa số (khoảng 87%), phân bố đông đúc dọc trục đô thị ven biển từ phường Đông Triều qua phường Uông Bí, phường Hạ Long, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1. Đồng bào các dân tộc thiểu số gồm người Dao (Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán) sinh sống chủ yếu tại xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng, xã Hải Sơn; người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu cư trú tập trung tại xã Bình Liêu, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà. 

Bản sắc văn hóa dân gian thành phố thể hiện qua các làn điệu hát [[Hát Then|Then]] đàn Tính của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, tục thêu hoa văn thổ cẩm bằng chỉ ngũ sắc của phụ nữ Dao Thanh Phán, nghệ thuật múa lân sư rồng của cộng đồng người Hoa và các lễ hội truyền thống miền biển như Lễ hội bơi thuyền truyền thống Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội rước người Xuống đồng tại phường Phong Cốc.

=== Khí hậu ===
Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển đặc trưng của duyên hải Bắc Bộ, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa và vịnh Bắc Bộ. Mùa đông lạnh sâu hơn các vùng duyên hải miền Trung do trực diện đón các đợt gió mùa Đông Bắc tràn qua vịnh, nhưng mùa hè mát mẻ hơn nhờ gió đông nam thổi từ biển vào. Độ ẩm không khí trung bình năm duy trì ở mức cao từ 82 - 85%.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; thường xuyên có mưa phùn nhẹ và sương mù bao phủ các thung lũng đá vôi vịnh biển vào buổi sáng sớm. Đây là mùa hành hương lễ Phật lớn nhất năm tại phường Yên Tử, phường Uông Bí, phường Cửa Ông, phường An Sinh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ ban ngày phổ biến 30 - 35&amp;nbsp;°C, nắng vàng chan hòa, biển êm, nước biển trong xanh; đây là thời kỳ cao điểm cho các hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng du thuyền, lặn ngắm san hô tại phường Tuần Châu, phường Bãi Cháy, Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô. Giai đoạn tháng 7 và tháng 8 thỉnh thoảng có các đợt bão nhiệt đới kèm mưa lớn từ biển Đông.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, bầu trời trong vắt, gió thu mát mẻ, nền nhiệt trung bình 24 - 28&amp;nbsp;°C; là mùa lý tưởng nhất trong năm để tham gia các tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và săn mây, ngắm cỏ lau biên giới tại xã Bình Liêu, xã Lục Hồn.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc thịnh hành mang không khí khô hanh và lạnh buốt, nhiệt độ ban đêm tại các đỉnh núi cao xã Bình Liêu, xã Hải Sơn có thể hạ xuống dưới 8&amp;nbsp;°C; thích hợp cho các dịch vụ nghỉ dưỡng suối khoáng nóng onsen tại phường Quang Hanh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Quảng Ninh (Trạm Bãi Cháy)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 280 (11.0) || 380 (15.0) || 420 (16.5) || 240 (9.4) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.890 (74.4)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:San-bay-van-don-ve-dem.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại Đặc khu Vân Đồn]]

Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ hàng đầu Việt Nam, bao gồm cảng hàng không quốc tế, đường cao tốc hiện đại chạy suốt chiều dài thành phố, các bến cảng biển tiếp nhận tàu du lịch quốc tế và các tuyến quốc lộ nối thẳng sang Trung Quốc.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn | tên khác=Van Don International Airport | ký hiệu=VDO
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hạ Long 50 km về phía Đông Bắc dọc theo trục cao tốc Hạ Long - Vân Đồn
| điện thoại=+84 203 3901 111 | trang web=https://vandonairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đạt cấp 4E theo chuẩn ICAO với đường cất hạ cánh dài 3,6 km, đón nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350. Sân bay vận hành các đường bay thẳng thương mại hàng ngày kết nối với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], đồng thời tiếp nhận các chuyến bay charter quốc tế từ [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Tokyo]] (Nhật Bản) và [[Quảng Châu]] (Trung Quốc). Từ sân bay có tuyến xe buýt miễn phí đưa đón hành khách về thẳng phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai.
}}
* '''Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi (Hải Phòng):''' Nằm cách ranh giới phường Quảng Yên và phường Bãi Cháy chỉ khoảng 25 - 35 km qua cầu Bạch Đằng trên cao tốc CT06; là lựa chọn thay thế thuận tiện đón nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế từ [[Bangkok]], [[Seoul]].

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái (Cao tốc CT06):'''
  * Trục cao tốc 4 làn xe chạy suốt toàn bộ chiều dài thành phố từ cầu Bạch Đằng (tiếp giáp Hải Phòng) qua phường Quảng Yên, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả, Đặc khu Vân Đồn, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà, xã Hải Hà đến cửa khẩu phường Móng Cái 1.
  * Tốc độ tối đa toàn tuyến đạt 120 km/h, rút ngắn thời gian di chuyển bằng ô tô cá nhân:
    * Tuyến Hà Nội - phường Hạ Long: Khoảng 1 giờ 45 phút (150 km).
    * Tuyến Hà Nội - Đặc khu Vân Đồn: Khoảng 2 giờ 15 phút (200 km).
    * Tuyến Hà Nội - phường Móng Cái 1: Khoảng 3 giờ 15 phút (310 km).
* '''Tuyến Quốc lộ 18:''' Tuyến đường bộ truyền thống kết nối từ Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) qua thành phố [[Bắc Ninh]], đi qua phường Mạo Khê, phường Đông Triều, phường Uông Bí, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1.
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Kết nối từ thành phố [[Bắc Ninh]] qua xã Thống Nhất, phường Hoành Bồ về vịnh Cửa Lục.
* '''Tuyến Quốc lộ 4B:''' Kết nối từ thành phố [[Lạng Sơn]] qua xã Tiên Yên, rút ngắn thời gian giao lưu giữa hai địa phương biên giới Đông Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Phúc Xuyên, Vân Đồn Xanh, Hạ Long Travel, Duy Khánh hoạt động với tần suất 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả khách tận nơi tại trung tâm Hà Nội đến phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) và Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn). Giá vé: 220.000 - 280.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Móng Cái có giá vé khoảng 350.000 - 400.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách giường nằm: Xuất bến cố định từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm, Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) và Bến xe Niệm Nghĩa (Hải Phòng) về Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) và Bến xe Móng Cái (phường Móng Cái 2). Giá vé từ 120.000 - 180.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long''' (phường Bãi Cháy): Nằm tại trung tâm khu du lịch Bãi Cháy, bến cảng sở hữu cầu cảng hiện đại dài 406 m vươn ra biển, tiếp nhận các siêu du thuyền quốc tế 5 sao tải trọng lên đến 225.000 GRT mang hàng ngàn du khách quốc tế ghé thăm vịnh Hạ Long.
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Tuần Châu''' (phường Tuần Châu): Cảng du thuyền nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á với 2 âu tàu kín gió có tổng chiều dài bờ bến hơn 8 km, sức chứa trên 2.000 tàu du lịch tham quan vịnh cùng lúc.

=== Bằng đường sắt ===
* Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân: Tuyến đường sắt khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm vận chuyển hàng hóa công nghiệp và than đá từ nội địa ra Cảng nước sâu Cái Lân (phường Bãi Cháy).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Ha_Long_2019_taken_by_DJI_FC220.jpg|nhỏ|Một góc Hạ Long nhìn từ trên cao]]

=== Di chuyển đường thủy &amp; Tàu cao tốc ra đảo ===
* '''Tàu tham quan Vịnh Hạ Long trong ngày:'''
  * Xuất bến thường xuyên từ Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (phường Bãi Cháy). Có hai khung giờ xuất phát chính: buổi sáng (07:30 - 08:30) và buổi trưa (11:30 - 12:30).
  * Khách lẻ có thể mua vé ghép tàu tham quan Tuyến 1 (thời lượng 4 tiếng: Động Thiên Cung - Hang Đầu Gỗ - Hòn Chó Đá - Hòn Trống Mái) hoặc Tuyến 2 (thời lượng 6 tiếng: Hang Sửng Sốt - Hang Luồn - Đảo Ti Tốp).
* '''Du thuyền ngủ đêm trên vịnh:''' Hành trình 2 ngày 1 đêm hoặc 3 ngày 2 đêm trên các du thuyền tiện nghi 4 - 5 sao (Paradise Cruises, Indochina Sails, Ambassador Cruise), neo đậu qua đêm tại các vụng biển kín gió trên Vịnh Hạ Long hoặc Vịnh Bái Tử Long.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa từ Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn):'''
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đặc khu Cô Tô: Vận hành liên tục từ 06:30 đến 16:30 hàng ngày, thời gian di chuyển khoảng 55 - 65 phút. Giá vé tàu cao tốc: 250.000 - 300.000 VNĐ/lượt (các đội tàu Havaco, Kalong, Quang Minh).
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Quan Lạn / Minh Châu (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 40 - 50 phút. Giá vé: 160.000 - 180.000 VNĐ/lượt.
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Ngọc Vừng (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 45 phút. Giá vé: 150.000 VNĐ/lượt.
* '''Phà Tuần Châu - Cát Bà:''' Kết nối từ bến phà phường Tuần Châu sang bến Gia Luận thuộc quần đảo [[Cát Bà]] ([[Hải Phòng]]), chạy 5 - 7 chuyến/ngày, chở được cả người đi bộ, xe máy và ô tô con.

=== Phương tiện đường bộ nội thành phố ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Mạng lưới xe buýt kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và khu công nghiệp:
  * Tuyến buýt số 01: Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) - Cầu Bãi Cháy - Cột Đồng Hồ (phường Hồng Gai) - phường Cẩm Phả. Hoạt động 05:30 - 18:30, tần suất 15 phút/chuyến.
  * Tuyến buýt số 03: phường Hồng Gai - phường Hoành Bồ.
  * Tuyến buýt số 08: phường Hồng Gai - phường Đông Mai (Quảng Yên).
  * Tuyến buýt Hạ Long - Móng Cái: Kết nối từ Bến xe Bãi Cháy chạy dọc cao tốc và Quốc lộ 18 ra Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (phường Móng Cái 1).
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt nhất để tự do di chuyển dọc các tuyến đường bao biển đẹp như đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hạ Long, phường Hồng Gai) hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực phố cổ Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bến tàu Hồng Gai và trung tâm thị tứ Đặc khu Cô Tô với mức giá từ 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách tham quan ngắm cảnh trong nội khu Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bờ biển Trà Cổ (phường Móng Cái 1) và trung tâm Đặc khu Cô Tô; giá cước tính theo chuyến hoặc theo người (10.000 - 20.000 VNĐ/lượt).
* '''Taxi:''' Đội ngũ taxi đông đảo, hoạt động thường trực 24/7:
  * Taxi Mai Linh Quảng Ninh: ☎ +84 203 3628 628
  * Taxi Bãi Cháy: ☎ +84 203 3646 464
  * Taxi Hòn Gai: ☎ +84 203 3848 484
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 203 3599 599
  * Taxi Móng Cái: ☎ +84 203 3888 888
  * Dịch vụ xe công nghệ Xanh SM và GrabCar hoạt động rất dày đặc tại phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, phường Hạ Long, phường Uông Bí và phường Cẩm Phả.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:越南口岸_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cửa khẩu Móng Cái]]

=== Quần thể vịnh biển và Di sản Thiên nhiên Thế giới ===
* {{xem
| tên=Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long | tên khác=Ha Long Bay
| trang web=http://banquanlyvinhhalong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Vùng biển tiếp giáp phường Hồng Gai, phường Bãi Cháy, phường Tuần Châu | vĩ độ=20.9100 | kinh độ=107.1800 | chỉ đường=Xuất bến tại Cảng Tuần Châu hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long
| điện thoại=+84 203 3824 112 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 (du thuyền lưu trú hoạt động qua đêm) | giá=Vé tham quan theo tuyến: 250.000 - 290.000 VNĐ/người (chưa gồm cước tàu)
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO vinh danh về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo. Khu vực di sản có diện tích 434 km² bao gồm 775 hòn đảo đá vôi phong hóa karst ngập nước với hàng trăm hang động nguyên sơ. Các điểm dừng chân tiêu biểu trên các tuyến tham quan:
* '''Động Thiên Cung:''' Nằm ở phía tây nam vịnh, hang động karst rộng lớn với hệ thống măng đá, thạch nhũ rủ nhiều tầng lớp, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn màu.
* '''Hang Đầu Gỗ:''' Nằm sát Động Thiên Cung, hang gắn liền với truyền thuyết cất giấu cọc gỗ lim của quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288.
* '''Hang Sửng Sốt:''' Tọa lạc trên đảo Bồ Hòn, là một trong những hang động karst rộng nhất vịnh với trần hang cao trên 30 m và lòng hang rộng hàng ngàn mét vuông.
* '''Đảo Ti Tốp:''' Hòn đảo có bờ cát hình vầng trăng khuyết thoai thoải ôm lấy chân núi; đỉnh đảo có lầu ngắm cảnh ở độ cao 100 m cho phép quan sát bao quát 360 độ mặt vịnh.
* '''Hang Luồn:''' Vòm hang ngầm xuyên qua lòng núi đá mở ra hồ nước kín (áng nước) phẳng lặng, du khách tiếp cận bằng thuyền nan do ngư dân chèo hoặc tự chèo thuyền kayak.
* '''Hòn Trống Mái (Hòn Gà Chọi):''' Cụm hai khối đá vôi đứng đối diện nhau trên mặt nước sâu, biểu tượng hình ảnh du lịch của vịnh Hạ Long và Quảng Ninh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Bái Tử Long | tên khác=Bai Tu Long Bay
| trang web= | email=
| địa chỉ=Vùng biển Đặc khu Vân Đồn và phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0500 | kinh độ=107.5000 | chỉ đường=Tiếp giáp phía đông bắc của Vịnh Hạ Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tính theo tuyến
| nội dung=Vùng vịnh nguyên sinh ít chịu tác động của mật độ tàu thuyền du lịch dày đặc, bao gồm hàng trăm hòn đảo đá vôi và đảo đất sa thạch. Vùng lõi vịnh là Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích hơn 15.000 ha (gồm diện tích rừng và biển), bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn cổ thụ, rạn san hô tầng nông và nơi sinh sống của nhiều loài chim biển quý hiếm.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Cô Tô &amp; Quần đảo Cô Tô | tên khác=Co To Archipelago
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cô Tô | vĩ độ=20.9833 | kinh độ=107.7667 | chỉ đường=Cách Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn) 50 km đường biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu vùng Đông Bắc gồm đảo Cô Tô lớn, đảo Thanh Lân và gần 50 hòn đảo nhỏ. Các điểm danh thắng tự nhiên nổi bật:
* '''Bãi biển Hồng Vàn:''' Nằm ở bờ phía đông, sóng êm ả nhờ có đảo Thanh Lân chắn gió ngoài khơi, bãi cát phẳng mịn thoai thoải.
* '''Bãi biển Vàn Chảy:''' Nằm ở phía tây nam đảo, bờ cát thoai thoải dài hơn 1,5 km, sóng lớn dồn dập thích hợp tắm biển và các hoạt động thể thao bãi cát.
* '''Bãi đá Móng Rồng (Bãi đá Cầu Mỵ):''' Hệ thống vách đá trầm tích nhiều màu sắc bị sóng biển bào mòn qua hàng triệu năm tạo nên các nếp uốn địa chất độc đáo sát mép sóng.
* '''Hải đăng Cô Tô:''' Ngọn đèn biển xây dựng cuối thế kỷ 19 trên đồi cao 102 m, du khách leo 72 bậc cầu thang xoắn ốc để ngắm toàn cảnh quần đảo và rừng cây nguyên sinh.
* '''Đảo Thanh Lân:''' Hòn đảo lớn thứ hai trong đặc khu với thảm rừng tự nhiên xanh tốt, bãi biển Ba Châu, bãi Hải Quân và các xưởng chế biến sứa biển xuất khẩu.
}}

* {{xem
| tên=Đảo Quan Lạn &amp; Đảo Ngọc Vừng | tên khác=Quan Lan - Ngoc Vung Islands
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | vĩ độ=20.9000 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Đi tàu cao tốc từ Cảng Ao Tiên (Vân Đồn)
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Hai hòn đảo cát tự nhiên nằm trên tuyến thông thương biển cổ. Đảo Quan Lạn có bãi tắm Minh Châu cát trắng tơi xốp không dính chân, bãi Robinson hoang sơ và Cụm di tích đình, chùa, miếu Quan Lạn xây dựng bằng gỗ mần lái kiên cố từ thế kỷ 18 thờ ba anh em họ Phạm có công đánh giặc Nguyên Mông. Đảo Ngọc Vừng sở hữu bãi biển Trường Chinh cát dài 3 km, hồ nước ngọt ngọt tự nhiên và khu di tích Cột cờ quốc gia trên đảo.
}}

[[Tập tin:Thượng_Yên_Công,_tp._Uông_Bí,_Quảng_Ninh,_Vietnam_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cáp treo Yên Tử tại phường Yên Tử]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử | tên khác=Yen Tu Historical and Scenic Area
| trang web=http://yentu.com.vn | email=
| địa chỉ=Sườn núi Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1550 | kinh độ=106.7180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Uông Bí 14 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 203 3661 118 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan danh lam: 40.000 VNĐ; vé cáp treo khứ hồi trọn tuyến: 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô Phật giáo của nước Đại Việt thời Trần, nơi vua Trần Nhân Tông tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử vào năm 1299. Quần thể kéo dài theo đường mòn bậc đá xuyên qua rừng trúc và rừng tùng cổ thụ:
* '''Chùa Suối Tắm &amp; Chùa Cầm Thực:''' Điểm khởi đầu của tuyến hành hương dưới chân núi.
* '''Chùa Giải Oan:''' Ngôi chùa nằm bên dòng suối Giải Oan có cây cầu đá xanh cong nối qua suối, gắn với sự tích các cung tần thời Trần.
* '''Tháp Huệ Quang:''' Tháp đá cổ cao 7 m xây dựng từ năm 1309 lưu giữ một phần ngọc xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông, xung quanh là vườn tháp mộ của hơn 60 vị cao tăng.
* '''Chùa Hoa Yên (Chùa Cả):''' Ngôi chùa trung tâm nằm ở độ cao 535 m, nơi ba vị Trúc Lâm Tam Tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) đăng đàn thuyết pháp.
* '''Chùa Một Mái:''' Ngôi chùa nép mình hoàn toàn trong hốc đá tự nhiên ở lưng chừng vách núi.
* '''Tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông:''' Bức tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 138 tấn tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh ở độ cao 988 m.
* '''Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự):''' Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Yên Tử (1.068 m). Ngôi chùa được đúc hoàn toàn bằng đồng tinh khiết nặng hơn 70 tấn, mái chạm hoa văn sen cúc thời Trần, thường xuyên chìm trong biển sương mù dày đặc.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều | tên khác=Tran Dynasty Relics in Dong Trieu
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường An Sinh, phường Bình Khê và phường Tràng Lương cũ (nay thuộc phường Bình Khê) | vĩ độ=21.1333 | kinh độ=106.5833 | chỉ đường=Dưới chân phía tây dãy Yên Tử
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Vùng đất phát tích và lăng miếu cội nguồn của hoàng tộc nhà Trần. Quần thể gồm 14 cụm di tích lăng mộ và đền miếu: Đền An Sinh (nơi phụng thờ các vị hoàng đế Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông), Thái Miếu họ Trần, Lăng Đồng Thái, Lăng Tư Phúc. Điểm nhấn tâm linh trên núi cao là Chùa Am Ngọa Vân (trên núi Bảo Đài) - thánh địa Phật giáo nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch hóa Phật vào ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân (1308).
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Bạch Đằng | tên khác=Bach Dang Victory Relic Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.8020 | chỉ đường=Nằm dọc hạ lưu và các nhánh rạch sông Bạch Đằng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử chiến tranh thủy quân ghi dấu chiến tích đánh tan quân thủy Nguyên Mông năm 1288:
* '''Bãi cọc Yên Giang:''' Bãi cọc gỗ lim cổ do Viện Khảo cổ học khai quật với hàng trăm cọc gỗ cắm xiên dưới lòng đất phù sa để chặn đầu thuyền giặc.
* '''Bãi cọc Đồng Vạn Muối &amp; Bãi cọc Đồng Má Ngựa:''' Dấu tích các trận địa cọc phụ nhằm dồn tàu chiến đối phương vào thế trận phục kích hỏa công.
* '''Đền Trần Hưng Đạo &amp; Miếu Vua Bà:''' Nằm sát bến đò rừng ven sông Bạch Đằng; miếu Vua Bà thờ bà lão bán nước đã chỉ ra quy luật thủy triều sông Bạch Đằng cho Hưng Đạo Đại Vương bày binh bố trận.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông | tên khác=Cua Ong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0280 | kinh độ=107.3680 | chỉ đường=Tọa lạc trên đồi cao nhìn thẳng ra Vịnh Bái Tử Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ hơn 700 năm tuổi phụng thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng cùng các tướng lĩnh nhà Trần (Trần Khắc Chung, Đỗ Khắc Chung, Yết Kiêu, Dã Tượng). Đền có vị trí phong thủy tựa lưng vào núi đá, mặt hướng ra biển vịnh; khuôn viên gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và lăng mộ tượng đồng Trần Quốc Tảng cao gần 10 m đúc từ đồng nguyên khối.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng &amp; Thư viện Quảng Ninh | tên khác=Quang Ninh Museum and Library
| trang web=http://baotangquangninh.vn | email=
| địa chỉ=Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hạ Long | vĩ độ=20.9489 | kinh độ=107.0867 | chỉ đường=Mặt tiền tuyến đường bao biển ven vịnh
| điện thoại=+84 203 3825 031 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa vào thứ Hai hàng tuần) | giá=40.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 15.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Cụm công trình kiến trúc đạt giải &quot;Công trình của năm 2013&quot; do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Perez Arroyo thiết kế với khối nhà ốp kính cường lực đen tuyền phản chiếu bóng vịnh biển. Không gian trưng bày gồm 3 tầng hiện đại: Tầng 1 tái hiện hệ sinh thái tự nhiên và biển đảo Quảng Ninh với bộ xương cá voi khổng lồ; Tầng 2 trưng bày các hiện vật lịch sử từ thời tiền sử Văn hóa Hạ Long, thời kỳ phong kiến Bạch Đằng, Yên Tử đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Tầng 3 tái hiện toàn cảnh lịch sử khai thác than đá với sa bàn và mô hình đường hầm lò than kích thước nguyên bản.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Mũi Sa Vĩ &amp; Bãi biển Trà Cổ | tên khác=Sa Vi Cape &amp; Tra Co Beach
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Móng Cái 1 | vĩ độ=21.4910 | kinh độ=108.0160 | chỉ đường=Cách trung tâm Cửa khẩu Móng Cái 9 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Điểm cực Đông Bắc trên đất liền của Việt Nam, nơi đặt Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ với biểu tượng 8 cây phi lao bằng bê tông vươn thẳng lên bầu trời, ghi dấu câu thơ của Tố Hữu: ''&quot;Từ Trà Cổ rừng dương, đến Cà Mau rừng đước&quot;''. Kề bên là Bãi biển Trà Cổ dài hơn 17 km bãi cát phẳng mịn, cùng Đình Trà Cổ - ngôi đình làng ven biển cổ nhất miền Bắc dựng từ năm 1461 bằng gỗ lim chạm trổ rồng mây tinh xảo.
}}

[[Tập tin:BinhLieu_by_phone.jpg|nhỏ|Đồi cỏ Bình Liêu]]

=== Khu vực biên giới ===
* {{xem
| tên=Hệ thống Cột mốc Biên giới &amp; &quot;Sống lưng Khủng long&quot; Bình Liêu | tên khác=Binh Lieu Border Patrol Road
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Lục Hồn và xã Hoành Mô | vĩ độ=21.5650 | kinh độ=107.4500 | chỉ đường=Tuyến tuần tra biên giới chạy dọc đường phân giới Việt - Trung
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (phải xuất trình Căn cước công dân khi được kiểm tra)
| nội dung=Hệ thống đường tuần tra bê tông uốn lượn men theo các đỉnh núi cao trên 1.000 m. Điểm nhấn là Cột mốc 1305 ngự trên sống núi hẹp dốc đứng (&quot;sống lưng khủng long&quot;) với hơn 2.000 bậc thang bê tông kiên cố dẫn lên đỉnh; vào tháng 10 và 11 hàng năm, hai bên triền dốc phủ trắng bạt ngàn hoa cỏ lau. Ngoài ra tuyến đường còn đưa du khách khám phá Cột mốc 1300, 1302 (mùa cỏ lau) và Cột mốc 1327 trên đỉnh núi Thanh Phun (xã Hoành Mô).
}}

* {{xem
| tên=Thác Khe Vằn | tên khác=Khe Van Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bình Liêu | vĩ độ=21.5120 | kinh độ=107.4120 | chỉ đường=Cách trung tâm xã 12 km theo đường liên thôn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Thác nước tự nhiên 3 tầng cao hơn 100 m bắt nguồn từ dãy núi Khe Vằn đổ xuống các hồ nước tự nhiên trong vắt giữa rừng phòng hộ. Tầng thứ nhất dòng nước đổ trải rộng bên thềm đá hoa cương phẳng; tầng thứ hai chia đôi dòng nước qua kẽ đá; tầng thứ ba đổ thẳng vào vụng nước sâu mát rượi.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Vịnh Hạ Long:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua vòm đá ngầm tại Hang Luồn, khu vực Ba Hang hoặc vụng Tùng Sâu để tiếp cận sát các vách đá vôi dựng đứng và quan sát các bầy khỉ vàng tự nhiên sinh sống trên vách đá.
* '''Đi thủy phi cơ ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao:''' Trải nghiệm dịch vụ bay ngắm cảnh 25 phút của Hãng hàng không Hải Âu xuất phát từ bến thủy phi cơ phường Tuần Châu, bay lượn ở độ cao 150 - 300 m chiêm ngưỡng trọn vẹn toàn cảnh các đảo đá nhấp nhô trên mặt nước vịnh xanh biếc.
* '''Nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh:''' Trải nghiệm dịch vụ ngâm khoáng nóng chuẩn Nhật Bản tại phường Quang Hanh, thư giãn trong các bể tắm khoáng ngoài trời giàu khoáng chất brom thiên nhiên, phòng xông nóng sauna, phòng xông lạnh tuyết và phòng xông đá muối.
* '''Vui chơi giải trí tại Quần thể Sun World Ha Long:''' Đi tuyến Cáp treo Nữ Hoàng đạt 2 kỷ lục thế giới vượt vịnh Cửa Lục sang đồi Ba Đèo tại phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai; trải nghiệm vòng quay Mặt Trời Sun Wheel, công viên nước Typhoon Water Park và đường trượt lượn siêu tốc Dragon Park.
* '''Đi bộ leo núi xuyên rừng Yên Tử:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao leo núi qua cung đường đá cổ dài 6 km từ chùa Giải Oan, qua chùa Hoa Yên, tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng để rèn luyện thể lực và hòa mình vào thiên nhiên rừng tùng cổ thụ tại phường Yên Tử.
* '''Cắm trại và đón bình minh tại Mũi Sa Vĩ:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại trên bãi cát ven rặng phi lao Trà Cổ (phường Móng Cái 1), ngắm nhìn ánh bình minh đầu tiên rạng rỡ trên vùng biển địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc.

== Mua sắm ==
Quảng Ninh sở hữu hệ thống sản vật địa phương (sản phẩm OCOP) phong phú, kết hợp giữa nguồn thủy hải sản của vịnh biển và nông lâm sản đặc trưng miền đồi núi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chả mực giã tay Hạ Long:''' Mực mai nang tươi sống câu từ vùng biển sâu vịnh Bắc Bộ được lột da, làm sạch rồi cho vào cối đá giã bằng tay để giữ trọn thớ thịt giòn, trộn chút hạt tiêu và mỡ phần rồi chiên ngập dầu sôi vàng óng; đóng gói hút chân không bán tại phường Hồng Gai và phường Bãi Cháy.
* '''Sá sùng Quan Lạn sấy khô:''' &quot;Địa sâm&quot; quý hiếm đào thủ công trên các bãi triều cát pha Đặc khu Vân Đồn, rửa sạch cát rồi sấy trên than hoa kiệt nước; dùng nấu nước dùng phở truyền thống tạo vị ngọt thanh sâu lắng hoặc nướng giòn nhắm bia.
* '''Mực một nắng &amp; Tôm khô Cô Tô:''' Mực ống câu đêm xẻ lưng phơi đúng một đợt nắng to trên đảo Đặc khu Cô Tô, thân mực dẻo quánh, phủ lớp phấn trắng tự nhiên, thịt ngọt dày không dai.
* '''Hàu sữa &amp; Ruốc hàu Thái Bình Dương Vân Đồn:''' Hàu nuôi treo dây tự nhiên trên biển được chế biến thành hàu tươi tách vỏ, ruốc hàu dinh dưỡng đóng lọ thủy tinh tại Đặc khu Vân Đồn.
* '''Gà đồi Tiên Yên:''' Giống gà ri bản địa chăn thả trên sườn đồi xã Tiên Yên, da dày vàng ươm giòn ngậy, thịt chắc thơm; có thể mua gà sống hoặc gà hấp sẵn đóng túi hút chân không.
* '''Miến dong Bình Liêu:''' Miến sợi làm từ 100% tinh bột củ dong riềng đỏ vùng cao xã Bình Liêu, quy trình chế biến không dùng hóa chất tẩy trắng, sợi miến giữ màu xanh lục mộc mạc, dai mướt và không bị bở khi đun lại nhiều lần.
* '''Mỹ nghệ điêu khắc than đá:''' Các sản phẩm mỹ nghệ độc bản điêu khắc từ than đá antraxit nguyên khối như tượng hòn Trống Mái, tượng Phật, mô hình thuyền buồm qua bàn tay tạo tác khéo léo của các nghệ nhân mỏ tại phường Hồng Gai và phường Cẩm Phả.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai):''' Ngôi chợ đầu mối thủy hải sản tại thành phố nằm ven bờ vịnh; tầng trệt tập trung hàng trăm quầy bể sủi bán hải sản tươi sống (cua gạch, ghẹ hoa, tôm he, cá song, bề bề), tầng lầu bán chả mực và hải sản khô.
* '''Chợ Cái Dăm (phường Bãi Cháy):''' Chợ dân sinh hiện đại 6 tầng phục vụ khách du lịch lưu trú khu vực Bãi Cháy, chuyên doanh hải sản khô, mực rim me, ruốc tôm và quà lưu niệm.
* '''Chợ Trung tâm Móng Cái (phường Móng Cái 2):''' Trung tâm thương mại biên giới sầm uất gồm 4 tầng, nơi tập kết bán buôn và bán lẻ hàng may mặc, đồ gia dụng, đồ chơi và nông sản nhập khẩu qua cửa khẩu.
* '''Chợ Cảng cá Cái Rồng (Đặc khu Vân Đồn):''' Chợ cá nhộn nhịp lúc 04:30 - 06:30 sáng, nơi các tàu đánh bắt ngoài khơi cập bến đổ tôm cá, mực tươi rói bán với giá gốc.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực xứ than mang phong vị đậm đà mặn mòi của biển cả, giữ nguyên độ ngọt giòn tươi sống của các loài thủy hải sản giáp xác và nhuyễn thể.

Các món ăn đặc sắc phổ biến:
* '''Bánh cuốn chả mực:''' Lớp bánh mỏng mềm tráng từ bột gạo tẻ nóng hổi bọc nhân thịt băm xào mộc nhĩ nấm hương, rắc hành phi thơm lừng; ăn kèm từng miếng chả mực giã tay chiên vàng giòn sần sật và bát nước mắm nguyên chất pha ớt chỉ thiên cay nồng vắt chanh.
* '''Bún bề bề Hạ Long:''' Nước dùng nấu từ vỏ bề bề và xương cá biển ninh nhừ ngọt đậm đà tự nhiên; tô bún đầy đặn xếp lớp thịt bề bề bóc nõn nguyên con, tôm biển luộc, chả cá chiên, cải ngọt và thì là thanh mát.
* '''Sam biển chế biến 7 món:''' Sam biển tự nhiên chế biến cầu kỳ thành các món: tiết canh sam, chân sam xào chua ngọt sả ớt, gỏi sam hoa chuối, trứng sam nướng mỡ hành trên mai than hoa, sam xào miến, chả sam rán giòn tại phường Quảng Yên và phường Hồng Gai.
* '''Gà đồi Tiên Yên luộc chấm cà tiệp:''' Thịt gà luộc chín tới da giòn vàng bóng như thoa mỡ; chấm cùng loại nước chấm &quot;cà tiệp&quot; độc đáo chế biến từ nước mắm Tiên Yên, nước cốt gừng nướng, củ hành tím nướng và ớt hiểm giã nhuyễn tại xã Tiên Yên.
* '''Canh ngán nấu mồng tơi &amp; Cháo ngán:''' Con ngán biển béo múp ngâm nước muối sạch cát, băm nhỏ xào thơm cùng hành hoa rồi nấu canh rau mồng tơi ngọt mát hoặc nấu cháo nếp sánh mịn giải nhiệt.
* '''Cù kỳ hấp bia &amp; Cù kỳ rang me:''' Con cù kỳ (loài cua đá biển mai sần sùi) có hai càng to khỏe đầy ắp thịt ngọt thơm; đập dập càng đem rang sốt me chua ngọt đậm đà chấm bánh mì hoa cúc.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn chả mực Bà Ngân | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 34 Đoàn Thị Điểm, phường Hồng Gai | vĩ độ=20.9510 | kinh độ=107.0750 | chỉ đường=Gần khu vực Thư viện thành phố cũ
| điện thoại=+84 203 3825 889 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=40.000 - 60.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán ăn chuyên phục vụ bánh cuốn tráng tay ăn cùng chả mực tự làm.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hải sản Cua Vàng | trang web=https://cuavang.vn | email=
| địa chỉ=Số 32 Phan Chu Trinh, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9610 | kinh độ=107.0320 | chỉ đường=Gần khu vực bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3819 919 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 22:30 | giá=250.000 - 600.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực với món lẩu cua biển nấu thố đất nung giữ nhiệt, cua hoàng đế hấp bia sả và tôm hùm đút lò phô mai.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu mơ Yên Tử:''' Rượu gạo nếp cái hoa vàng ngâm quả mơ lông chín vàng thu hái trên triền núi Yên Tử (phường Yên Tử), nồng độ nhẹ 14 - 19 độ, vị chua thanh ngọt hậu, êm dịu.
* '''Rượu ba kích tím Ba Chẽ:''' Củ ba kích tím tự nhiên khai thác tại các cánh rừng xã Ba Chẽ ngâm ủ rượu nếp hạ thổ ròng rã trên 6 tháng, nước rượu màu tím , có công dụng bổ thận tráng dương tăng cường sinh lực.
* '''Cà phê view bao biển Hòn Gai:''' Hệ thống các quán cà phê hiện đại dọc tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai, phường Hạ Long) nhìn trực diện ra các hòn đảo đá vôi vịnh biển lúc hoàng hôn.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Boats_in_Ha_Long_bay.jpg|nhỏ|Vạn chài trên Vịnh Hạ Long]]

Cơ sở hạ tầng lưu trú tại Quảng Ninh đa dạng, từ các tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao quốc tế ven vịnh, khu khoáng nóng onsen, du thuyền nổi đến các homestay sinh thái biển đảo:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Vinpearl Resort &amp; Spa Hạ Long | trang web=https://vinpearl.com | email=
| địa chỉ=Đảo Đảo Rều, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9530 | kinh độ=107.0410 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đảo Đảo Rều, có tàu cao tốc riêng của khu nghỉ dưỡng đưa đón từ bến đất liền
| điện thoại=+84 203 3556 868 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng xây dựng trên đảo biệt lập giữa biển mô phỏng cánh cung. Resort sở hữu 384 phòng nghỉ có ban công nhìn ra vịnh Hạ Long, 3 bãi biển nhân tạo cát trắng, cụm hồ bơi ngoài trời rộng 1.200 m², dịch vụ spa Vincharm trên mặt nước và chuỗi nhà hàng phục vụ hải sản.
}}

* {{ngủ
| tên=Yoko Onsen Quang Hanh | trang web=https://yokoonsenquanghanh.com.vn | email=
| địa chỉ=Tổ 5, Khu 9B, phường Quang Hanh | vĩ độ=21.0020 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi non dọc Quốc lộ 18
| điện thoại=+84 203 3558 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 8.000.000 VNĐ/đêm (đã bao gồm gói dịch vụ tắm khoáng nóng public onsen và buffet ẩm thực)
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng. Sở hữu nguồn nước khoáng tự nhiên chứa khoáng chất brom và natri, hệ thống 27 bể tắm onsen ngoài trời phong phú (bể ngâm chân, bể sục jacuzzi, bể phản lực, bể tắm hang), phòng xông đá muối Himalaya, phòng xông tuyết lạnh và các căn villa Yama/Washitsu có bể ngâm khoáng.
}}

* {{ngủ
| tên=Yên Tử Legacy - MGallery | trang web=https://legacyyentu.com | email=
| địa chỉ=Khu Di tích Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1480 | kinh độ=106.7210 | chỉ đường=Tọa lạc tại thung lũng Giải Oan dưới chân núi Yên Tử
| điện thoại=+84 203 6259 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.800.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu tĩnh dưỡng do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế mô phỏng cung đình thời nhà Trần thế kỷ 13 với tường gạch trát vỏ trấu, cửa gỗ lim cổ và đá ong tự nhiên; cung cấp các liệu trình chăm sóc sức khỏe thảo dược am tuệ, thiền tịnh ngắm rừng thông và lớp học yoga.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Quảng Ninh | trang web=https://luxuryquangninh.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Đường Hạ Long, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=107.0380 | chỉ đường=Nằm ngay trục đường du lịch chính đối diện bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3646 618 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 34 tầng với quy mô 508 phòng ngủ, trang bị hồ bơi vô cực ngoài trời, phòng tập thể dục, dịch vụ xông hơi massage và trung tâm tổ chức hội nghị yến tiệc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn trên biển ===
* Vào mùa mưa bão (từ tháng 6 đến tháng 9), các hình thái thời tiết cực đoan như dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão biển có thể xuất hiện trên Vịnh Bắc Bộ. Khi Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh phát lệnh cấm biển, tất cả các tàu tham quan vịnh và tàu cao tốc ra Đặc khu Cô Tô, Đặc khu Vân Đồn bắt buộc dừng xuất bến. Du khách cần chủ động theo dõi bản tin thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tham gia các hoạt động chèo thuyền kayak, xuồng cao tốc hoặc đi mảng tre khám phá hang luồn trên vịnh Hạ Long, du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt thời gian nổi trên mặt nước.

=== An toàn leo núi ===
* Tuyến leo bộ lên chùa Đồng Yên Tử (phường Yên Tử) có nhiều đoạn bậc đá dốc và trơn ướt khi có mưa phùn; du khách cần chuẩn bị giày thể thao có đế bám ma sát cao, gậy chống leo núi và áo khoác chắn gió ấm.
* Tuyến đường tuần tra biên giới và &quot;sống lưng khủng long&quot; Cột mốc 1305 tại xã Lục Hồn có hai bên sườn vực dốc đứng sâu thẳm; du khách chỉ đi trên dải bậc thang bê tông có tay vịn, không leo trèo ra ngoài mép vực chụp ảnh khi có gió bấc giật mạnh.
* Khu vực biên giới xã Hoành Mô, xã Lục Hồn, phường Móng Cái 1 tiếp giáp trực tiếp đường biên quốc gia; du khách bắt buộc phải mang theo Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu gốc để xuất trình khi lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra và không tự ý vượt qua đường biên giới.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hải Phòng]]: Di chuyển qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 30 phút để đến với thành phố cảng, hoặc đi phà từ bến phà phường Tuần Châu sang quần đảo [[Cát Bà]]. Đi theo Quốc lộ 18 qua phường Đông Triều sang vùng đất danh nhân Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 sang phường Quế Võ và vùng đất di sản quan họ Kinh Bắc, hoặc men theo sườn Tây Yên Tử sang Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Bổ Đà.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 4B từ xã Tiên Yên sang cửa ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và phố chợ Kỳ Lừa.
* [[Trung Quốc]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái]] (phường Móng Cái 1) qua cầu Ka Long sang thành phố Đông Hưng thuộc khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

{{geo|20.9500|107.0833}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ninh}}</text>
      <sha1>j57b750ib4ramhujwd3znj3pzxjeo94</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123340</id>
      <parentid>123339</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:46:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điểm ăn uống */</comment>
      <origin>123340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52390" sha1="seb3khtpsl2ka695mb03v4v4gxsy7vo" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ha Long Bay Banner.JPG|caption=Quần thể đảo đá vôi trên Vịnh Hạ Long tại Quảng Ninh}}

{{quickbarprovince
| image=View from the surprise cave, Halong Bay, Quang Ninh, Vietnam - Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam (10226116905).jpg
| imagewidth=250px
| caption=Cảnh quan địa chất karst ngập nước trên Vịnh Hạ Long
| location=Quang Ninh in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=6.207,9 km²
| population=1.380.000 người (ước tính)
| population density=222,3 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng Hoa]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (87%), người Dao (5%), người Tày (3%), người Sán Dìu (2%), người Sán Chỉ, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Bắc Bộ]], [[Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Hồng Gai và phường Hạ Long
| years active=1963 - Thành lập tỉnh Quảng Ninh từ hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (203)
| website=[https://quangninh.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh]
}}

'''Quảng Ninh''' là một thành phố ven biển thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc của thành phố giáp khu tự trị dân tộc Choang [[Quảng Tây]] ([[Trung Quốc]]) với đường biên giới đất liền dài 118,8 km; phía Đông và Nam giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài 250 km; phía Tây Nam giáp [[Hải Phòng]]; phía Tây Bắc giáp [[Bắc Ninh]] và [[Lạng Sơn]]. Thành phố sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Vịnh Hạ Long]] và quần thể danh thắng di tích [[Yên Tử]], đồng thời là trung tâm công nghiệp khai khoáng than đá lớn nhất Việt Nam. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý hành chính trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Quang Ninh Museum facade 1.jpg|nhỏ|Bảo tàng Quảng Ninh bên đường bao biển phường Hạ Long]]

=== Lịch sử hình thành ===
Tên gọi Quảng Ninh được hình thành vào ngày 30 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề xuất đặt tên ghép từ hai chữ đầu của hai địa danh cũ để biểu trưng cho sự rộng lớn và an ninh biên cương. 

Về mặt khảo cổ học, Quảng Ninh là cái nôi của các nền văn hóa tiền sử biển nổi tiếng như Văn hóa Soi Nhụ (cách ngày nay 18.000 - 7.000 năm), Văn hóa Cái Bèo và Văn hóa Hạ Long (cách ngày nay 4.500 - 3.000 năm) với các di chỉ mộ táng, công cụ đá ghè đẽo và đồ gốm xốp tại các hang động ngập nước vịnh biển.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng đất này ba lần ghi dấu chiến thắng chống ngoại xâm trên dòng Sông Bạch Đằng: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn chống quân Tống, và đỉnh cao là Trận Bạch Đằng (1288) do Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy tiêu diệt đoàn thuyền chiến Nguyên Mông.

Năm 1149, vua Lý Anh Tông thiết lập trang Thương cảng Vân Đồn tại vùng biển nay thuộc [[Đặc khu Vân Đồn]], mở ra thương cảng mậu dịch quốc tế đầu tiên của nước ta, đón thuyền buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa, Java, Xiêm La vào giao thương tấp nập suốt các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê.

Vào cuối thế kỷ 13, vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo kháng chiến thắng lợi đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh núi [[Yên Tử]] (phường Yên Tử) tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam. 

Vào cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp thành lập Công ty Than Bắc Kỳ (SFCT), biến vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả thành trung tâm công nghiệp khai thác than đá lớn nhất Đông Dương, gắn liền với phong trào đấu tranh kiên cường của đội ngũ công nhân vùng mỏ (ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ 12 tháng 11 năm 1936).

=== Cảnh quan sinh thái ===
Quảng Ninh có địa hình phức tạp, chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên là đồi núi xen kẽ hệ thống sông ngòi ngắn dốc và hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ dọc thềm lục địa:
* '''Vùng đồi núi vòng cung Đông Triều (phía Tây và Tây Bắc):''' Kéo dài từ phường An Sinh, phường Bình Khê, phường Yên Tử, xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng lên đến xã Bình Liêu. Địa hình hiểm trở với các đỉnh núi đá vôi và sa thạch cao trên 1.000 m như đỉnh Cao Xiêm (1.429 m), đỉnh Quảng Nam Châu (1.507 m). Nơi đây lưu giữ diện tích rừng đầu nguồn rộng lớn thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng và thung lũng thượng nguồn sông Ba Chẽ, đồng thời tập trung trữ lượng than antraxit lớn tại các vỉa than phường Mạo Khê, phường Vàng Danh, phường Hà Lầm, phường Cẩm Phả và phường Mông Dương.
* '''Vùng đồng bằng phù sa &amp; Bãi triều cửa sông ven biển (phía Tây Nam và Đông Bắc):''' Dải đồng bằng ven sông thuộc phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc và vùng cửa khẩu biên mậu phường Móng Cái 1, phường Móng Cái 2, phường Móng Cái 3, có các cánh đồng lúa, đầm nuôi trồng thủy hải sản nước lợ và hệ thống rừng ngập mặn chắn sóng tự nhiên.
* '''Vùng biển đảo và vịnh biển (phía Đông và Đông Nam):''' Vùng lõi gồm [[Vịnh Hạ Long]] và [[Vịnh Bái Tử Long]] với hàng ngàn đảo đá vôi karst chìm ngập nước, hệ sinh thái rạn san hô, tùng áng tự nhiên cùng hai quần đảo cát ngoài khơi xa là [[Đặc khu Vân Đồn]] và [[Đặc khu Cô Tô]].

=== Dân cư ===
Dân số của thành phố vượt trên 1,38 triệu người, gồm 22 dân tộc cùng chung sống. Người Kinh chiếm đa số (khoảng 87%), phân bố đông đúc dọc trục đô thị ven biển từ phường Đông Triều qua phường Uông Bí, phường Hạ Long, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1. Đồng bào các dân tộc thiểu số gồm người Dao (Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán) sinh sống chủ yếu tại xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng, xã Hải Sơn; người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu cư trú tập trung tại xã Bình Liêu, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà. 

Bản sắc văn hóa dân gian thành phố thể hiện qua các làn điệu hát [[Hát Then|Then]] đàn Tính của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, tục thêu hoa văn thổ cẩm bằng chỉ ngũ sắc của phụ nữ Dao Thanh Phán, nghệ thuật múa lân sư rồng của cộng đồng người Hoa và các lễ hội truyền thống miền biển như Lễ hội bơi thuyền truyền thống Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội rước người Xuống đồng tại phường Phong Cốc.

=== Khí hậu ===
Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển đặc trưng của duyên hải Bắc Bộ, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa và vịnh Bắc Bộ. Mùa đông lạnh sâu hơn các vùng duyên hải miền Trung do trực diện đón các đợt gió mùa Đông Bắc tràn qua vịnh, nhưng mùa hè mát mẻ hơn nhờ gió đông nam thổi từ biển vào. Độ ẩm không khí trung bình năm duy trì ở mức cao từ 82 - 85%.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; thường xuyên có mưa phùn nhẹ và sương mù bao phủ các thung lũng đá vôi vịnh biển vào buổi sáng sớm. Đây là mùa hành hương lễ Phật lớn nhất năm tại phường Yên Tử, phường Uông Bí, phường Cửa Ông, phường An Sinh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ ban ngày phổ biến 30 - 35&amp;nbsp;°C, nắng vàng chan hòa, biển êm, nước biển trong xanh; đây là thời kỳ cao điểm cho các hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng du thuyền, lặn ngắm san hô tại phường Tuần Châu, phường Bãi Cháy, Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô. Giai đoạn tháng 7 và tháng 8 thỉnh thoảng có các đợt bão nhiệt đới kèm mưa lớn từ biển Đông.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, bầu trời trong vắt, gió thu mát mẻ, nền nhiệt trung bình 24 - 28&amp;nbsp;°C; là mùa lý tưởng nhất trong năm để tham gia các tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và săn mây, ngắm cỏ lau biên giới tại xã Bình Liêu, xã Lục Hồn.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc thịnh hành mang không khí khô hanh và lạnh buốt, nhiệt độ ban đêm tại các đỉnh núi cao xã Bình Liêu, xã Hải Sơn có thể hạ xuống dưới 8&amp;nbsp;°C; thích hợp cho các dịch vụ nghỉ dưỡng suối khoáng nóng onsen tại phường Quang Hanh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Quảng Ninh (Trạm Bãi Cháy)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 280 (11.0) || 380 (15.0) || 420 (16.5) || 240 (9.4) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.890 (74.4)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:San-bay-van-don-ve-dem.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại Đặc khu Vân Đồn]]

Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ hàng đầu Việt Nam, bao gồm cảng hàng không quốc tế, đường cao tốc hiện đại chạy suốt chiều dài thành phố, các bến cảng biển tiếp nhận tàu du lịch quốc tế và các tuyến quốc lộ nối thẳng sang Trung Quốc.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn | tên khác=Van Don International Airport | ký hiệu=VDO
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hạ Long 50 km về phía Đông Bắc dọc theo trục cao tốc Hạ Long - Vân Đồn
| điện thoại=+84 203 3901 111 | trang web=https://vandonairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đạt cấp 4E theo chuẩn ICAO với đường cất hạ cánh dài 3,6 km, đón nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350. Sân bay vận hành các đường bay thẳng thương mại hàng ngày kết nối với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], đồng thời tiếp nhận các chuyến bay charter quốc tế từ [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Tokyo]] (Nhật Bản) và [[Quảng Châu]] (Trung Quốc). Từ sân bay có tuyến xe buýt miễn phí đưa đón hành khách về thẳng phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai.
}}
* '''Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi (Hải Phòng):''' Nằm cách ranh giới phường Quảng Yên và phường Bãi Cháy chỉ khoảng 25 - 35 km qua cầu Bạch Đằng trên cao tốc CT06; là lựa chọn thay thế thuận tiện đón nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế từ [[Bangkok]], [[Seoul]].

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái (Cao tốc CT06):'''
  * Trục cao tốc 4 làn xe chạy suốt toàn bộ chiều dài thành phố từ cầu Bạch Đằng (tiếp giáp Hải Phòng) qua phường Quảng Yên, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả, Đặc khu Vân Đồn, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà, xã Hải Hà đến cửa khẩu phường Móng Cái 1.
  * Tốc độ tối đa toàn tuyến đạt 120 km/h, rút ngắn thời gian di chuyển bằng ô tô cá nhân:
    * Tuyến Hà Nội - phường Hạ Long: Khoảng 1 giờ 45 phút (150 km).
    * Tuyến Hà Nội - Đặc khu Vân Đồn: Khoảng 2 giờ 15 phút (200 km).
    * Tuyến Hà Nội - phường Móng Cái 1: Khoảng 3 giờ 15 phút (310 km).
* '''Tuyến Quốc lộ 18:''' Tuyến đường bộ truyền thống kết nối từ Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) qua thành phố [[Bắc Ninh]], đi qua phường Mạo Khê, phường Đông Triều, phường Uông Bí, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1.
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Kết nối từ thành phố [[Bắc Ninh]] qua xã Thống Nhất, phường Hoành Bồ về vịnh Cửa Lục.
* '''Tuyến Quốc lộ 4B:''' Kết nối từ thành phố [[Lạng Sơn]] qua xã Tiên Yên, rút ngắn thời gian giao lưu giữa hai địa phương biên giới Đông Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Phúc Xuyên, Vân Đồn Xanh, Hạ Long Travel, Duy Khánh hoạt động với tần suất 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả khách tận nơi tại trung tâm Hà Nội đến phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) và Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn). Giá vé: 220.000 - 280.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Móng Cái có giá vé khoảng 350.000 - 400.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách giường nằm: Xuất bến cố định từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm, Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) và Bến xe Niệm Nghĩa (Hải Phòng) về Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) và Bến xe Móng Cái (phường Móng Cái 2). Giá vé từ 120.000 - 180.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long''' (phường Bãi Cháy): Nằm tại trung tâm khu du lịch Bãi Cháy, bến cảng sở hữu cầu cảng hiện đại dài 406 m vươn ra biển, tiếp nhận các siêu du thuyền quốc tế 5 sao tải trọng lên đến 225.000 GRT mang hàng ngàn du khách quốc tế ghé thăm vịnh Hạ Long.
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Tuần Châu''' (phường Tuần Châu): Cảng du thuyền nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á với 2 âu tàu kín gió có tổng chiều dài bờ bến hơn 8 km, sức chứa trên 2.000 tàu du lịch tham quan vịnh cùng lúc.

=== Bằng đường sắt ===
* Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân: Tuyến đường sắt khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm vận chuyển hàng hóa công nghiệp và than đá từ nội địa ra Cảng nước sâu Cái Lân (phường Bãi Cháy).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Ha_Long_2019_taken_by_DJI_FC220.jpg|nhỏ|Một góc Hạ Long nhìn từ trên cao]]

=== Di chuyển đường thủy &amp; Tàu cao tốc ra đảo ===
* '''Tàu tham quan Vịnh Hạ Long trong ngày:'''
  * Xuất bến thường xuyên từ Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (phường Bãi Cháy). Có hai khung giờ xuất phát chính: buổi sáng (07:30 - 08:30) và buổi trưa (11:30 - 12:30).
  * Khách lẻ có thể mua vé ghép tàu tham quan Tuyến 1 (thời lượng 4 tiếng: Động Thiên Cung - Hang Đầu Gỗ - Hòn Chó Đá - Hòn Trống Mái) hoặc Tuyến 2 (thời lượng 6 tiếng: Hang Sửng Sốt - Hang Luồn - Đảo Ti Tốp).
* '''Du thuyền ngủ đêm trên vịnh:''' Hành trình 2 ngày 1 đêm hoặc 3 ngày 2 đêm trên các du thuyền tiện nghi 4 - 5 sao (Paradise Cruises, Indochina Sails, Ambassador Cruise), neo đậu qua đêm tại các vụng biển kín gió trên Vịnh Hạ Long hoặc Vịnh Bái Tử Long.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa từ Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn):'''
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đặc khu Cô Tô: Vận hành liên tục từ 06:30 đến 16:30 hàng ngày, thời gian di chuyển khoảng 55 - 65 phút. Giá vé tàu cao tốc: 250.000 - 300.000 VNĐ/lượt (các đội tàu Havaco, Kalong, Quang Minh).
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Quan Lạn / Minh Châu (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 40 - 50 phút. Giá vé: 160.000 - 180.000 VNĐ/lượt.
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Ngọc Vừng (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 45 phút. Giá vé: 150.000 VNĐ/lượt.
* '''Phà Tuần Châu - Cát Bà:''' Kết nối từ bến phà phường Tuần Châu sang bến Gia Luận thuộc quần đảo [[Cát Bà]] ([[Hải Phòng]]), chạy 5 - 7 chuyến/ngày, chở được cả người đi bộ, xe máy và ô tô con.

=== Phương tiện đường bộ nội thành phố ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Mạng lưới xe buýt kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và khu công nghiệp:
  * Tuyến buýt số 01: Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) - Cầu Bãi Cháy - Cột Đồng Hồ (phường Hồng Gai) - phường Cẩm Phả. Hoạt động 05:30 - 18:30, tần suất 15 phút/chuyến.
  * Tuyến buýt số 03: phường Hồng Gai - phường Hoành Bồ.
  * Tuyến buýt số 08: phường Hồng Gai - phường Đông Mai (Quảng Yên).
  * Tuyến buýt Hạ Long - Móng Cái: Kết nối từ Bến xe Bãi Cháy chạy dọc cao tốc và Quốc lộ 18 ra Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (phường Móng Cái 1).
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt nhất để tự do di chuyển dọc các tuyến đường bao biển đẹp như đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hạ Long, phường Hồng Gai) hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực phố cổ Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bến tàu Hồng Gai và trung tâm thị tứ Đặc khu Cô Tô với mức giá từ 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách tham quan ngắm cảnh trong nội khu Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bờ biển Trà Cổ (phường Móng Cái 1) và trung tâm Đặc khu Cô Tô; giá cước tính theo chuyến hoặc theo người (10.000 - 20.000 VNĐ/lượt).
* '''Taxi:''' Đội ngũ taxi đông đảo, hoạt động thường trực 24/7:
  * Taxi Mai Linh Quảng Ninh: ☎ +84 203 3628 628
  * Taxi Bãi Cháy: ☎ +84 203 3646 464
  * Taxi Hòn Gai: ☎ +84 203 3848 484
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 203 3599 599
  * Taxi Móng Cái: ☎ +84 203 3888 888
  * Dịch vụ xe công nghệ Xanh SM và GrabCar hoạt động rất dày đặc tại phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, phường Hạ Long, phường Uông Bí và phường Cẩm Phả.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:越南口岸_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cửa khẩu Móng Cái]]

=== Quần thể vịnh biển và Di sản Thiên nhiên Thế giới ===
* {{xem
| tên=Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long | tên khác=Ha Long Bay
| trang web=http://banquanlyvinhhalong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Vùng biển tiếp giáp phường Hồng Gai, phường Bãi Cháy, phường Tuần Châu | vĩ độ=20.9100 | kinh độ=107.1800 | chỉ đường=Xuất bến tại Cảng Tuần Châu hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long
| điện thoại=+84 203 3824 112 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 (du thuyền lưu trú hoạt động qua đêm) | giá=Vé tham quan theo tuyến: 250.000 - 290.000 VNĐ/người (chưa gồm cước tàu)
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO vinh danh về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo. Khu vực di sản có diện tích 434 km² bao gồm 775 hòn đảo đá vôi phong hóa karst ngập nước với hàng trăm hang động nguyên sơ. Các điểm dừng chân tiêu biểu trên các tuyến tham quan:
* '''Động Thiên Cung:''' Nằm ở phía tây nam vịnh, hang động karst rộng lớn với hệ thống măng đá, thạch nhũ rủ nhiều tầng lớp, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn màu.
* '''Hang Đầu Gỗ:''' Nằm sát Động Thiên Cung, hang gắn liền với truyền thuyết cất giấu cọc gỗ lim của quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288.
* '''Hang Sửng Sốt:''' Tọa lạc trên đảo Bồ Hòn, là một trong những hang động karst rộng nhất vịnh với trần hang cao trên 30 m và lòng hang rộng hàng ngàn mét vuông.
* '''Đảo Ti Tốp:''' Hòn đảo có bờ cát hình vầng trăng khuyết thoai thoải ôm lấy chân núi; đỉnh đảo có lầu ngắm cảnh ở độ cao 100 m cho phép quan sát bao quát 360 độ mặt vịnh.
* '''Hang Luồn:''' Vòm hang ngầm xuyên qua lòng núi đá mở ra hồ nước kín (áng nước) phẳng lặng, du khách tiếp cận bằng thuyền nan do ngư dân chèo hoặc tự chèo thuyền kayak.
* '''Hòn Trống Mái (Hòn Gà Chọi):''' Cụm hai khối đá vôi đứng đối diện nhau trên mặt nước sâu, biểu tượng hình ảnh du lịch của vịnh Hạ Long và Quảng Ninh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Bái Tử Long | tên khác=Bai Tu Long Bay
| trang web= | email=
| địa chỉ=Vùng biển Đặc khu Vân Đồn và phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0500 | kinh độ=107.5000 | chỉ đường=Tiếp giáp phía đông bắc của Vịnh Hạ Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tính theo tuyến
| nội dung=Vùng vịnh nguyên sinh ít chịu tác động của mật độ tàu thuyền du lịch dày đặc, bao gồm hàng trăm hòn đảo đá vôi và đảo đất sa thạch. Vùng lõi vịnh là Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích hơn 15.000 ha (gồm diện tích rừng và biển), bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn cổ thụ, rạn san hô tầng nông và nơi sinh sống của nhiều loài chim biển quý hiếm.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Cô Tô &amp; Quần đảo Cô Tô | tên khác=Co To Archipelago
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cô Tô | vĩ độ=20.9833 | kinh độ=107.7667 | chỉ đường=Cách Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn) 50 km đường biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu vùng Đông Bắc gồm đảo Cô Tô lớn, đảo Thanh Lân và gần 50 hòn đảo nhỏ. Các điểm danh thắng tự nhiên nổi bật:
* '''Bãi biển Hồng Vàn:''' Nằm ở bờ phía đông, sóng êm ả nhờ có đảo Thanh Lân chắn gió ngoài khơi, bãi cát phẳng mịn thoai thoải.
* '''Bãi biển Vàn Chảy:''' Nằm ở phía tây nam đảo, bờ cát thoai thoải dài hơn 1,5 km, sóng lớn dồn dập thích hợp tắm biển và các hoạt động thể thao bãi cát.
* '''Bãi đá Móng Rồng (Bãi đá Cầu Mỵ):''' Hệ thống vách đá trầm tích nhiều màu sắc bị sóng biển bào mòn qua hàng triệu năm tạo nên các nếp uốn địa chất độc đáo sát mép sóng.
* '''Hải đăng Cô Tô:''' Ngọn đèn biển xây dựng cuối thế kỷ 19 trên đồi cao 102 m, du khách leo 72 bậc cầu thang xoắn ốc để ngắm toàn cảnh quần đảo và rừng cây nguyên sinh.
* '''Đảo Thanh Lân:''' Hòn đảo lớn thứ hai trong đặc khu với thảm rừng tự nhiên xanh tốt, bãi biển Ba Châu, bãi Hải Quân và các xưởng chế biến sứa biển xuất khẩu.
}}

* {{xem
| tên=Đảo Quan Lạn &amp; Đảo Ngọc Vừng | tên khác=Quan Lan - Ngoc Vung Islands
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | vĩ độ=20.9000 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Đi tàu cao tốc từ Cảng Ao Tiên (Vân Đồn)
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Hai hòn đảo cát tự nhiên nằm trên tuyến thông thương biển cổ. Đảo Quan Lạn có bãi tắm Minh Châu cát trắng tơi xốp không dính chân, bãi Robinson hoang sơ và Cụm di tích đình, chùa, miếu Quan Lạn xây dựng bằng gỗ mần lái kiên cố từ thế kỷ 18 thờ ba anh em họ Phạm có công đánh giặc Nguyên Mông. Đảo Ngọc Vừng sở hữu bãi biển Trường Chinh cát dài 3 km, hồ nước ngọt ngọt tự nhiên và khu di tích Cột cờ quốc gia trên đảo.
}}

[[Tập tin:Thượng_Yên_Công,_tp._Uông_Bí,_Quảng_Ninh,_Vietnam_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cáp treo Yên Tử tại phường Yên Tử]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử | tên khác=Yen Tu Historical and Scenic Area
| trang web=http://yentu.com.vn | email=
| địa chỉ=Sườn núi Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1550 | kinh độ=106.7180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Uông Bí 14 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 203 3661 118 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan danh lam: 40.000 VNĐ; vé cáp treo khứ hồi trọn tuyến: 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô Phật giáo của nước Đại Việt thời Trần, nơi vua Trần Nhân Tông tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử vào năm 1299. Quần thể kéo dài theo đường mòn bậc đá xuyên qua rừng trúc và rừng tùng cổ thụ:
* '''Chùa Suối Tắm &amp; Chùa Cầm Thực:''' Điểm khởi đầu của tuyến hành hương dưới chân núi.
* '''Chùa Giải Oan:''' Ngôi chùa nằm bên dòng suối Giải Oan có cây cầu đá xanh cong nối qua suối, gắn với sự tích các cung tần thời Trần.
* '''Tháp Huệ Quang:''' Tháp đá cổ cao 7 m xây dựng từ năm 1309 lưu giữ một phần ngọc xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông, xung quanh là vườn tháp mộ của hơn 60 vị cao tăng.
* '''Chùa Hoa Yên (Chùa Cả):''' Ngôi chùa trung tâm nằm ở độ cao 535 m, nơi ba vị Trúc Lâm Tam Tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) đăng đàn thuyết pháp.
* '''Chùa Một Mái:''' Ngôi chùa nép mình hoàn toàn trong hốc đá tự nhiên ở lưng chừng vách núi.
* '''Tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông:''' Bức tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 138 tấn tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh ở độ cao 988 m.
* '''Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự):''' Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Yên Tử (1.068 m). Ngôi chùa được đúc hoàn toàn bằng đồng tinh khiết nặng hơn 70 tấn, mái chạm hoa văn sen cúc thời Trần, thường xuyên chìm trong biển sương mù dày đặc.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều | tên khác=Tran Dynasty Relics in Dong Trieu
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường An Sinh, phường Bình Khê và phường Tràng Lương cũ (nay thuộc phường Bình Khê) | vĩ độ=21.1333 | kinh độ=106.5833 | chỉ đường=Dưới chân phía tây dãy Yên Tử
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Vùng đất phát tích và lăng miếu cội nguồn của hoàng tộc nhà Trần. Quần thể gồm 14 cụm di tích lăng mộ và đền miếu: Đền An Sinh (nơi phụng thờ các vị hoàng đế Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông), Thái Miếu họ Trần, Lăng Đồng Thái, Lăng Tư Phúc. Điểm nhấn tâm linh trên núi cao là Chùa Am Ngọa Vân (trên núi Bảo Đài) - thánh địa Phật giáo nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch hóa Phật vào ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân (1308).
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Bạch Đằng | tên khác=Bach Dang Victory Relic Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.8020 | chỉ đường=Nằm dọc hạ lưu và các nhánh rạch sông Bạch Đằng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử chiến tranh thủy quân ghi dấu chiến tích đánh tan quân thủy Nguyên Mông năm 1288:
* '''Bãi cọc Yên Giang:''' Bãi cọc gỗ lim cổ do Viện Khảo cổ học khai quật với hàng trăm cọc gỗ cắm xiên dưới lòng đất phù sa để chặn đầu thuyền giặc.
* '''Bãi cọc Đồng Vạn Muối &amp; Bãi cọc Đồng Má Ngựa:''' Dấu tích các trận địa cọc phụ nhằm dồn tàu chiến đối phương vào thế trận phục kích hỏa công.
* '''Đền Trần Hưng Đạo &amp; Miếu Vua Bà:''' Nằm sát bến đò rừng ven sông Bạch Đằng; miếu Vua Bà thờ bà lão bán nước đã chỉ ra quy luật thủy triều sông Bạch Đằng cho Hưng Đạo Đại Vương bày binh bố trận.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông | tên khác=Cua Ong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0280 | kinh độ=107.3680 | chỉ đường=Tọa lạc trên đồi cao nhìn thẳng ra Vịnh Bái Tử Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ hơn 700 năm tuổi phụng thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng cùng các tướng lĩnh nhà Trần (Trần Khắc Chung, Đỗ Khắc Chung, Yết Kiêu, Dã Tượng). Đền có vị trí phong thủy tựa lưng vào núi đá, mặt hướng ra biển vịnh; khuôn viên gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và lăng mộ tượng đồng Trần Quốc Tảng cao gần 10 m đúc từ đồng nguyên khối.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng &amp; Thư viện Quảng Ninh | tên khác=Quang Ninh Museum and Library
| trang web=http://baotangquangninh.vn | email=
| địa chỉ=Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hạ Long | vĩ độ=20.9489 | kinh độ=107.0867 | chỉ đường=Mặt tiền tuyến đường bao biển ven vịnh
| điện thoại=+84 203 3825 031 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa vào thứ Hai hàng tuần) | giá=40.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 15.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Cụm công trình kiến trúc đạt giải &quot;Công trình của năm 2013&quot; do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Perez Arroyo thiết kế với khối nhà ốp kính cường lực đen tuyền phản chiếu bóng vịnh biển. Không gian trưng bày gồm 3 tầng hiện đại: Tầng 1 tái hiện hệ sinh thái tự nhiên và biển đảo Quảng Ninh với bộ xương cá voi khổng lồ; Tầng 2 trưng bày các hiện vật lịch sử từ thời tiền sử Văn hóa Hạ Long, thời kỳ phong kiến Bạch Đằng, Yên Tử đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Tầng 3 tái hiện toàn cảnh lịch sử khai thác than đá với sa bàn và mô hình đường hầm lò than kích thước nguyên bản.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Mũi Sa Vĩ &amp; Bãi biển Trà Cổ | tên khác=Sa Vi Cape &amp; Tra Co Beach
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Móng Cái 1 | vĩ độ=21.4910 | kinh độ=108.0160 | chỉ đường=Cách trung tâm Cửa khẩu Móng Cái 9 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Điểm cực Đông Bắc trên đất liền của Việt Nam, nơi đặt Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ với biểu tượng 8 cây phi lao bằng bê tông vươn thẳng lên bầu trời, ghi dấu câu thơ của Tố Hữu: ''&quot;Từ Trà Cổ rừng dương, đến Cà Mau rừng đước&quot;''. Kề bên là Bãi biển Trà Cổ dài hơn 17 km bãi cát phẳng mịn, cùng Đình Trà Cổ - ngôi đình làng ven biển cổ nhất miền Bắc dựng từ năm 1461 bằng gỗ lim chạm trổ rồng mây tinh xảo.
}}

[[Tập tin:BinhLieu_by_phone.jpg|nhỏ|Đồi cỏ Bình Liêu]]

=== Khu vực biên giới ===
* {{xem
| tên=Hệ thống Cột mốc Biên giới &amp; &quot;Sống lưng Khủng long&quot; Bình Liêu | tên khác=Binh Lieu Border Patrol Road
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Lục Hồn và xã Hoành Mô | vĩ độ=21.5650 | kinh độ=107.4500 | chỉ đường=Tuyến tuần tra biên giới chạy dọc đường phân giới Việt - Trung
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (phải xuất trình Căn cước công dân khi được kiểm tra)
| nội dung=Hệ thống đường tuần tra bê tông uốn lượn men theo các đỉnh núi cao trên 1.000 m. Điểm nhấn là Cột mốc 1305 ngự trên sống núi hẹp dốc đứng (&quot;sống lưng khủng long&quot;) với hơn 2.000 bậc thang bê tông kiên cố dẫn lên đỉnh; vào tháng 10 và 11 hàng năm, hai bên triền dốc phủ trắng bạt ngàn hoa cỏ lau. Ngoài ra tuyến đường còn đưa du khách khám phá Cột mốc 1300, 1302 (mùa cỏ lau) và Cột mốc 1327 trên đỉnh núi Thanh Phun (xã Hoành Mô).
}}

* {{xem
| tên=Thác Khe Vằn | tên khác=Khe Van Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bình Liêu | vĩ độ=21.5120 | kinh độ=107.4120 | chỉ đường=Cách trung tâm xã 12 km theo đường liên thôn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Thác nước tự nhiên 3 tầng cao hơn 100 m bắt nguồn từ dãy núi Khe Vằn đổ xuống các hồ nước tự nhiên trong vắt giữa rừng phòng hộ. Tầng thứ nhất dòng nước đổ trải rộng bên thềm đá hoa cương phẳng; tầng thứ hai chia đôi dòng nước qua kẽ đá; tầng thứ ba đổ thẳng vào vụng nước sâu mát rượi.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Vịnh Hạ Long:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua vòm đá ngầm tại Hang Luồn, khu vực Ba Hang hoặc vụng Tùng Sâu để tiếp cận sát các vách đá vôi dựng đứng và quan sát các bầy khỉ vàng tự nhiên sinh sống trên vách đá.
* '''Đi thủy phi cơ ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao:''' Trải nghiệm dịch vụ bay ngắm cảnh 25 phút của Hãng hàng không Hải Âu xuất phát từ bến thủy phi cơ phường Tuần Châu, bay lượn ở độ cao 150 - 300 m chiêm ngưỡng trọn vẹn toàn cảnh các đảo đá nhấp nhô trên mặt nước vịnh xanh biếc.
* '''Nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh:''' Trải nghiệm dịch vụ ngâm khoáng nóng chuẩn Nhật Bản tại phường Quang Hanh, thư giãn trong các bể tắm khoáng ngoài trời giàu khoáng chất brom thiên nhiên, phòng xông nóng sauna, phòng xông lạnh tuyết và phòng xông đá muối.
* '''Vui chơi giải trí tại Quần thể Sun World Ha Long:''' Đi tuyến Cáp treo Nữ Hoàng đạt 2 kỷ lục thế giới vượt vịnh Cửa Lục sang đồi Ba Đèo tại phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai; trải nghiệm vòng quay Mặt Trời Sun Wheel, công viên nước Typhoon Water Park và đường trượt lượn siêu tốc Dragon Park.
* '''Đi bộ leo núi xuyên rừng Yên Tử:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao leo núi qua cung đường đá cổ dài 6 km từ chùa Giải Oan, qua chùa Hoa Yên, tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng để rèn luyện thể lực và hòa mình vào thiên nhiên rừng tùng cổ thụ tại phường Yên Tử.
* '''Cắm trại và đón bình minh tại Mũi Sa Vĩ:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại trên bãi cát ven rặng phi lao Trà Cổ (phường Móng Cái 1), ngắm nhìn ánh bình minh đầu tiên rạng rỡ trên vùng biển địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc.

== Mua sắm ==
Quảng Ninh sở hữu hệ thống sản vật địa phương (sản phẩm OCOP) phong phú, kết hợp giữa nguồn thủy hải sản của vịnh biển và nông lâm sản đặc trưng miền đồi núi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chả mực giã tay Hạ Long:''' Mực mai nang tươi sống câu từ vùng biển sâu vịnh Bắc Bộ được lột da, làm sạch rồi cho vào cối đá giã bằng tay để giữ trọn thớ thịt giòn, trộn chút hạt tiêu và mỡ phần rồi chiên ngập dầu sôi vàng óng; đóng gói hút chân không bán tại phường Hồng Gai và phường Bãi Cháy.
* '''Sá sùng Quan Lạn sấy khô:''' &quot;Địa sâm&quot; quý hiếm đào thủ công trên các bãi triều cát pha Đặc khu Vân Đồn, rửa sạch cát rồi sấy trên than hoa kiệt nước; dùng nấu nước dùng phở truyền thống tạo vị ngọt thanh sâu lắng hoặc nướng giòn nhắm bia.
* '''Mực một nắng &amp; Tôm khô Cô Tô:''' Mực ống câu đêm xẻ lưng phơi đúng một đợt nắng to trên đảo Đặc khu Cô Tô, thân mực dẻo quánh, phủ lớp phấn trắng tự nhiên, thịt ngọt dày không dai.
* '''Hàu sữa &amp; Ruốc hàu Thái Bình Dương Vân Đồn:''' Hàu nuôi treo dây tự nhiên trên biển được chế biến thành hàu tươi tách vỏ, ruốc hàu dinh dưỡng đóng lọ thủy tinh tại Đặc khu Vân Đồn.
* '''Gà đồi Tiên Yên:''' Giống gà ri bản địa chăn thả trên sườn đồi xã Tiên Yên, da dày vàng ươm giòn ngậy, thịt chắc thơm; có thể mua gà sống hoặc gà hấp sẵn đóng túi hút chân không.
* '''Miến dong Bình Liêu:''' Miến sợi làm từ 100% tinh bột củ dong riềng đỏ vùng cao xã Bình Liêu, quy trình chế biến không dùng hóa chất tẩy trắng, sợi miến giữ màu xanh lục mộc mạc, dai mướt và không bị bở khi đun lại nhiều lần.
* '''Mỹ nghệ điêu khắc than đá:''' Các sản phẩm mỹ nghệ độc bản điêu khắc từ than đá antraxit nguyên khối như tượng hòn Trống Mái, tượng Phật, mô hình thuyền buồm qua bàn tay tạo tác khéo léo của các nghệ nhân mỏ tại phường Hồng Gai và phường Cẩm Phả.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai):''' Ngôi chợ đầu mối thủy hải sản tại thành phố nằm ven bờ vịnh; tầng trệt tập trung hàng trăm quầy bể sủi bán hải sản tươi sống (cua gạch, ghẹ hoa, tôm he, cá song, bề bề), tầng lầu bán chả mực và hải sản khô.
* '''Chợ Cái Dăm (phường Bãi Cháy):''' Chợ dân sinh hiện đại 6 tầng phục vụ khách du lịch lưu trú khu vực Bãi Cháy, chuyên doanh hải sản khô, mực rim me, ruốc tôm và quà lưu niệm.
* '''Chợ Trung tâm Móng Cái (phường Móng Cái 2):''' Trung tâm thương mại biên giới sầm uất gồm 4 tầng, nơi tập kết bán buôn và bán lẻ hàng may mặc, đồ gia dụng, đồ chơi và nông sản nhập khẩu qua cửa khẩu.
* '''Chợ Cảng cá Cái Rồng (Đặc khu Vân Đồn):''' Chợ cá nhộn nhịp lúc 04:30 - 06:30 sáng, nơi các tàu đánh bắt ngoài khơi cập bến đổ tôm cá, mực tươi rói bán với giá gốc.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực xứ than mang phong vị đậm đà mặn mòi của biển cả, giữ nguyên độ ngọt giòn tươi sống của các loài thủy hải sản giáp xác và nhuyễn thể.

Các món ăn đặc sắc phổ biến:
* '''Bánh cuốn chả mực:''' Lớp bánh mỏng mềm tráng từ bột gạo tẻ nóng hổi bọc nhân thịt băm xào mộc nhĩ nấm hương, rắc hành phi thơm lừng; ăn kèm từng miếng chả mực giã tay chiên vàng giòn sần sật và bát nước mắm nguyên chất pha ớt chỉ thiên cay nồng vắt chanh.
* '''Bún bề bề Hạ Long:''' Nước dùng nấu từ vỏ bề bề và xương cá biển ninh nhừ ngọt đậm đà tự nhiên; tô bún đầy đặn xếp lớp thịt bề bề bóc nõn nguyên con, tôm biển luộc, chả cá chiên, cải ngọt và thì là thanh mát.
* '''Sam biển chế biến 7 món:''' Sam biển tự nhiên chế biến cầu kỳ thành các món: tiết canh sam, chân sam xào chua ngọt sả ớt, gỏi sam hoa chuối, trứng sam nướng mỡ hành trên mai than hoa, sam xào miến, chả sam rán giòn tại phường Quảng Yên và phường Hồng Gai.
* '''Gà đồi Tiên Yên luộc chấm cà tiệp:''' Thịt gà luộc chín tới da giòn vàng bóng như thoa mỡ; chấm cùng loại nước chấm &quot;cà tiệp&quot; độc đáo chế biến từ nước mắm Tiên Yên, nước cốt gừng nướng, củ hành tím nướng và ớt hiểm giã nhuyễn tại xã Tiên Yên.
* '''Canh ngán nấu mồng tơi &amp; Cháo ngán:''' Con ngán biển béo múp ngâm nước muối sạch cát, băm nhỏ xào thơm cùng hành hoa rồi nấu canh rau mồng tơi ngọt mát hoặc nấu cháo nếp sánh mịn giải nhiệt.
* '''Cù kỳ hấp bia &amp; Cù kỳ rang me:''' Con cù kỳ (loài cua đá biển mai sần sùi) có hai càng to khỏe đầy ắp thịt ngọt thơm; đập dập càng đem rang sốt me chua ngọt đậm đà chấm bánh mì hoa cúc.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn chả mực Bà Ngân | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 34 Đoàn Thị Điểm, phường Hồng Gai | vĩ độ=20.9510 | kinh độ=107.0750 | chỉ đường=Gần khu vực Thư viện thành phố cũ
| điện thoại=+84 203 3825 889 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=40.000 - 60.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán ăn phục vụ bánh cuốn tráng tay ăn cùng chả mực.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hải sản Cua Vàng | trang web=https://cuavang.vn | email=
| địa chỉ=Số 32 Phan Chu Trinh, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9610 | kinh độ=107.0320 | chỉ đường=Gần khu vực bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3819 919 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 22:30 | giá=250.000 - 600.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực với món lẩu cua biển nấu thố đất nung giữ nhiệt, cua hoàng đế hấp bia sả và tôm hùm đút lò phô mai.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu mơ Yên Tử:''' Rượu gạo nếp cái hoa vàng ngâm quả mơ lông chín vàng thu hái trên triền núi Yên Tử (phường Yên Tử), nồng độ nhẹ 14 - 19 độ, vị chua thanh ngọt hậu, êm dịu.
* '''Rượu ba kích tím Ba Chẽ:''' Củ ba kích tím tự nhiên khai thác tại các cánh rừng xã Ba Chẽ ngâm ủ rượu nếp hạ thổ ròng rã trên 6 tháng, nước rượu màu tím , có công dụng bổ thận tráng dương tăng cường sinh lực.
* '''Cà phê view bao biển Hòn Gai:''' Hệ thống các quán cà phê hiện đại dọc tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai, phường Hạ Long) nhìn trực diện ra các hòn đảo đá vôi vịnh biển lúc hoàng hôn.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Boats_in_Ha_Long_bay.jpg|nhỏ|Vạn chài trên Vịnh Hạ Long]]

Cơ sở hạ tầng lưu trú tại Quảng Ninh đa dạng, từ các tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao quốc tế ven vịnh, khu khoáng nóng onsen, du thuyền nổi đến các homestay sinh thái biển đảo:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Vinpearl Resort &amp; Spa Hạ Long | trang web=https://vinpearl.com | email=
| địa chỉ=Đảo Đảo Rều, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9530 | kinh độ=107.0410 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đảo Đảo Rều, có tàu cao tốc riêng của khu nghỉ dưỡng đưa đón từ bến đất liền
| điện thoại=+84 203 3556 868 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng xây dựng trên đảo biệt lập giữa biển mô phỏng cánh cung. Resort sở hữu 384 phòng nghỉ có ban công nhìn ra vịnh Hạ Long, 3 bãi biển nhân tạo cát trắng, cụm hồ bơi ngoài trời rộng 1.200 m², dịch vụ spa Vincharm trên mặt nước và chuỗi nhà hàng phục vụ hải sản.
}}

* {{ngủ
| tên=Yoko Onsen Quang Hanh | trang web=https://yokoonsenquanghanh.com.vn | email=
| địa chỉ=Tổ 5, Khu 9B, phường Quang Hanh | vĩ độ=21.0020 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi non dọc Quốc lộ 18
| điện thoại=+84 203 3558 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 8.000.000 VNĐ/đêm (đã bao gồm gói dịch vụ tắm khoáng nóng public onsen và buffet ẩm thực)
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng. Sở hữu nguồn nước khoáng tự nhiên chứa khoáng chất brom và natri, hệ thống 27 bể tắm onsen ngoài trời phong phú (bể ngâm chân, bể sục jacuzzi, bể phản lực, bể tắm hang), phòng xông đá muối Himalaya, phòng xông tuyết lạnh và các căn villa Yama/Washitsu có bể ngâm khoáng.
}}

* {{ngủ
| tên=Yên Tử Legacy - MGallery | trang web=https://legacyyentu.com | email=
| địa chỉ=Khu Di tích Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1480 | kinh độ=106.7210 | chỉ đường=Tọa lạc tại thung lũng Giải Oan dưới chân núi Yên Tử
| điện thoại=+84 203 6259 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.800.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu tĩnh dưỡng do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế mô phỏng cung đình thời nhà Trần thế kỷ 13 với tường gạch trát vỏ trấu, cửa gỗ lim cổ và đá ong tự nhiên; cung cấp các liệu trình chăm sóc sức khỏe thảo dược am tuệ, thiền tịnh ngắm rừng thông và lớp học yoga.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Quảng Ninh | trang web=https://luxuryquangninh.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Đường Hạ Long, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=107.0380 | chỉ đường=Nằm ngay trục đường du lịch chính đối diện bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3646 618 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 34 tầng với quy mô 508 phòng ngủ, trang bị hồ bơi vô cực ngoài trời, phòng tập thể dục, dịch vụ xông hơi massage và trung tâm tổ chức hội nghị yến tiệc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn trên biển ===
* Vào mùa mưa bão (từ tháng 6 đến tháng 9), các hình thái thời tiết cực đoan như dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão biển có thể xuất hiện trên Vịnh Bắc Bộ. Khi Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh phát lệnh cấm biển, tất cả các tàu tham quan vịnh và tàu cao tốc ra Đặc khu Cô Tô, Đặc khu Vân Đồn bắt buộc dừng xuất bến. Du khách cần chủ động theo dõi bản tin thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tham gia các hoạt động chèo thuyền kayak, xuồng cao tốc hoặc đi mảng tre khám phá hang luồn trên vịnh Hạ Long, du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt thời gian nổi trên mặt nước.

=== An toàn leo núi ===
* Tuyến leo bộ lên chùa Đồng Yên Tử (phường Yên Tử) có nhiều đoạn bậc đá dốc và trơn ướt khi có mưa phùn; du khách cần chuẩn bị giày thể thao có đế bám ma sát cao, gậy chống leo núi và áo khoác chắn gió ấm.
* Tuyến đường tuần tra biên giới và &quot;sống lưng khủng long&quot; Cột mốc 1305 tại xã Lục Hồn có hai bên sườn vực dốc đứng sâu thẳm; du khách chỉ đi trên dải bậc thang bê tông có tay vịn, không leo trèo ra ngoài mép vực chụp ảnh khi có gió bấc giật mạnh.
* Khu vực biên giới xã Hoành Mô, xã Lục Hồn, phường Móng Cái 1 tiếp giáp trực tiếp đường biên quốc gia; du khách bắt buộc phải mang theo Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu gốc để xuất trình khi lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra và không tự ý vượt qua đường biên giới.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hải Phòng]]: Di chuyển qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 30 phút để đến với thành phố cảng, hoặc đi phà từ bến phà phường Tuần Châu sang quần đảo [[Cát Bà]]. Đi theo Quốc lộ 18 qua phường Đông Triều sang vùng đất danh nhân Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 sang phường Quế Võ và vùng đất di sản quan họ Kinh Bắc, hoặc men theo sườn Tây Yên Tử sang Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Bổ Đà.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 4B từ xã Tiên Yên sang cửa ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và phố chợ Kỳ Lừa.
* [[Trung Quốc]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái]] (phường Móng Cái 1) qua cầu Ka Long sang thành phố Đông Hưng thuộc khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

{{geo|20.9500|107.0833}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ninh}}</text>
      <sha1>seb3khtpsl2ka695mb03v4v4gxsy7vo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123341</id>
      <parentid>123340</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dân cư */</comment>
      <origin>123341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52376" sha1="8f9w2twbz5ft1a39v56s928ac2e7cqn" xml:space="preserve">{{pagebanner|Ha Long Bay Banner.JPG|caption=Quần thể đảo đá vôi trên Vịnh Hạ Long tại Quảng Ninh}}

{{quickbarprovince
| image=View from the surprise cave, Halong Bay, Quang Ninh, Vietnam - Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam (10226116905).jpg
| imagewidth=250px
| caption=Cảnh quan địa chất karst ngập nước trên Vịnh Hạ Long
| location=Quang Ninh in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=6.207,9 km²
| population=1.380.000 người (ước tính)
| population density=222,3 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Dao]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng Hoa]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (87%), người Dao (5%), người Tày (3%), người Sán Dìu (2%), người Sán Chỉ, người Hoa
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Bắc Bộ]], [[Bắc Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Hồng Gai và phường Hạ Long
| years active=1963 - Thành lập tỉnh Quảng Ninh từ hợp nhất khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (203)
| website=[https://quangninh.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Quảng Ninh]
}}

'''Quảng Ninh''' là một thành phố ven biển thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc của thành phố giáp khu tự trị dân tộc Choang [[Quảng Tây]] ([[Trung Quốc]]) với đường biên giới đất liền dài 118,8 km; phía Đông và Nam giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài 250 km; phía Tây Nam giáp [[Hải Phòng]]; phía Tây Bắc giáp [[Bắc Ninh]] và [[Lạng Sơn]]. Thành phố sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Vịnh Hạ Long]] và quần thể danh thắng di tích [[Yên Tử]], đồng thời là trung tâm công nghiệp khai khoáng than đá lớn nhất Việt Nam. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý hành chính trực tiếp xuống 54 đơn vị cơ sở gồm 30 phường, 22 xã và 02 đặc khu (Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Quang Ninh Museum facade 1.jpg|nhỏ|Bảo tàng Quảng Ninh bên đường bao biển phường Hạ Long]]

=== Lịch sử hình thành ===
Tên gọi Quảng Ninh được hình thành vào ngày 30 tháng 10 năm 1963 trên cơ sở sáp nhập khu Hồng Quảng và tỉnh Hải Ninh, do Chủ tịch Hồ Chí Minh đề xuất đặt tên ghép từ hai chữ đầu của hai địa danh cũ để biểu trưng cho sự rộng lớn và an ninh biên cương. 

Về mặt khảo cổ học, Quảng Ninh là cái nôi của các nền văn hóa tiền sử biển nổi tiếng như Văn hóa Soi Nhụ (cách ngày nay 18.000 - 7.000 năm), Văn hóa Cái Bèo và Văn hóa Hạ Long (cách ngày nay 4.500 - 3.000 năm) với các di chỉ mộ táng, công cụ đá ghè đẽo và đồ gốm xốp tại các hang động ngập nước vịnh biển.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng đất này ba lần ghi dấu chiến thắng chống ngoại xâm trên dòng Sông Bạch Đằng: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn chống quân Tống, và đỉnh cao là Trận Bạch Đằng (1288) do Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy tiêu diệt đoàn thuyền chiến Nguyên Mông.

Năm 1149, vua Lý Anh Tông thiết lập trang Thương cảng Vân Đồn tại vùng biển nay thuộc [[Đặc khu Vân Đồn]], mở ra thương cảng mậu dịch quốc tế đầu tiên của nước ta, đón thuyền buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa, Java, Xiêm La vào giao thương tấp nập suốt các triều đại Lý, Trần, Hậu Lê.

Vào cuối thế kỷ 13, vua Trần Nhân Tông sau khi lãnh đạo kháng chiến thắng lợi đã từ bỏ ngai vàng lên đỉnh núi [[Yên Tử]] (phường Yên Tử) tu hành, sáng lập nên Thiền phái Trúc Lâm mang đậm bản sắc văn hóa Phật giáo Việt Nam. 

Vào cuối thế kỷ 19, thực dân Pháp thành lập Công ty Than Bắc Kỳ (SFCT), biến vùng mỏ Hòn Gai, Cẩm Phả thành trung tâm công nghiệp khai thác than đá lớn nhất Đông Dương, gắn liền với phong trào đấu tranh kiên cường của đội ngũ công nhân vùng mỏ (ngày Truyền thống công nhân vùng mỏ 12 tháng 11 năm 1936).

=== Cảnh quan sinh thái ===
Quảng Ninh có địa hình phức tạp, chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên là đồi núi xen kẽ hệ thống sông ngòi ngắn dốc và hơn 2.000 hòn đảo lớn nhỏ dọc thềm lục địa:
* '''Vùng đồi núi vòng cung Đông Triều (phía Tây và Tây Bắc):''' Kéo dài từ phường An Sinh, phường Bình Khê, phường Yên Tử, xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng lên đến xã Bình Liêu. Địa hình hiểm trở với các đỉnh núi đá vôi và sa thạch cao trên 1.000 m như đỉnh Cao Xiêm (1.429 m), đỉnh Quảng Nam Châu (1.507 m). Nơi đây lưu giữ diện tích rừng đầu nguồn rộng lớn thuộc Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đồng Sơn - Kỳ Thượng và thung lũng thượng nguồn sông Ba Chẽ, đồng thời tập trung trữ lượng than antraxit lớn tại các vỉa than phường Mạo Khê, phường Vàng Danh, phường Hà Lầm, phường Cẩm Phả và phường Mông Dương.
* '''Vùng đồng bằng phù sa &amp; Bãi triều cửa sông ven biển (phía Tây Nam và Đông Bắc):''' Dải đồng bằng ven sông thuộc phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc và vùng cửa khẩu biên mậu phường Móng Cái 1, phường Móng Cái 2, phường Móng Cái 3, có các cánh đồng lúa, đầm nuôi trồng thủy hải sản nước lợ và hệ thống rừng ngập mặn chắn sóng tự nhiên.
* '''Vùng biển đảo và vịnh biển (phía Đông và Đông Nam):''' Vùng lõi gồm [[Vịnh Hạ Long]] và [[Vịnh Bái Tử Long]] với hàng ngàn đảo đá vôi karst chìm ngập nước, hệ sinh thái rạn san hô, tùng áng tự nhiên cùng hai quần đảo cát ngoài khơi xa là [[Đặc khu Vân Đồn]] và [[Đặc khu Cô Tô]].

=== Dân cư ===
Dân số của thành phố vượt trên 1,38 triệu người, gồm 22 dân tộc cùng chung sống. Người Kinh chiếm đa số (khoảng 87%), phân bố đông đúc dọc trục đô thị ven biển từ phường Đông Triều qua phường Uông Bí, phường Hạ Long, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1. Đồng bào các dân tộc thiểu số gồm người Dao (Dao Thanh Y, Dao Thanh Phán) sinh sống chủ yếu tại xã Ba Chẽ, xã Kỳ Thượng, xã Hải Sơn; người Tày, người Sán Chỉ, người Sán Dìu cư trú tập trung tại xã Bình Liêu, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà. 

Bản sắc văn hóa dân gian thành phố thể hiện qua các làn điệu hát Then đàn Tính của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, tục thêu hoa văn thổ cẩm bằng chỉ ngũ sắc của phụ nữ Dao Thanh Phán, nghệ thuật múa lân sư rồng của cộng đồng người Hoa và các lễ hội truyền thống miền biển như Lễ hội bơi thuyền truyền thống Đền Cửa Ông (phường Cửa Ông), Lễ hội rước người Xuống đồng tại phường Phong Cốc.

=== Khí hậu ===
Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển đặc trưng của duyên hải Bắc Bộ, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa và vịnh Bắc Bộ. Mùa đông lạnh sâu hơn các vùng duyên hải miền Trung do trực diện đón các đợt gió mùa Đông Bắc tràn qua vịnh, nhưng mùa hè mát mẻ hơn nhờ gió đông nam thổi từ biển vào. Độ ẩm không khí trung bình năm duy trì ở mức cao từ 82 - 85%.

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; thường xuyên có mưa phùn nhẹ và sương mù bao phủ các thung lũng đá vôi vịnh biển vào buổi sáng sớm. Đây là mùa hành hương lễ Phật lớn nhất năm tại phường Yên Tử, phường Uông Bí, phường Cửa Ông, phường An Sinh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ ban ngày phổ biến 30 - 35&amp;nbsp;°C, nắng vàng chan hòa, biển êm, nước biển trong xanh; đây là thời kỳ cao điểm cho các hoạt động tắm biển, nghỉ dưỡng du thuyền, lặn ngắm san hô tại phường Tuần Châu, phường Bãi Cháy, Đặc khu Vân Đồn và Đặc khu Cô Tô. Giai đoạn tháng 7 và tháng 8 thỉnh thoảng có các đợt bão nhiệt đới kèm mưa lớn từ biển Đông.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, bầu trời trong vắt, gió thu mát mẻ, nền nhiệt trung bình 24 - 28&amp;nbsp;°C; là mùa lý tưởng nhất trong năm để tham gia các tour du thuyền ngủ đêm trên vịnh Hạ Long và săn mây, ngắm cỏ lau biên giới tại xã Bình Liêu, xã Lục Hồn.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc thịnh hành mang không khí khô hanh và lạnh buốt, nhiệt độ ban đêm tại các đỉnh núi cao xã Bình Liêu, xã Hải Sơn có thể hạ xuống dưới 8&amp;nbsp;°C; thích hợp cho các dịch vụ nghỉ dưỡng suối khoáng nóng onsen tại phường Quang Hanh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Quảng Ninh (Trạm Bãi Cháy)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 280 (11.0) || 380 (15.0) || 420 (16.5) || 240 (9.4) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.890 (74.4)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:San-bay-van-don-ve-dem.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn tại Đặc khu Vân Đồn]]

Quảng Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ hàng đầu Việt Nam, bao gồm cảng hàng không quốc tế, đường cao tốc hiện đại chạy suốt chiều dài thành phố, các bến cảng biển tiếp nhận tàu du lịch quốc tế và các tuyến quốc lộ nối thẳng sang Trung Quốc.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Vân Đồn | tên khác=Van Don International Airport | ký hiệu=VDO
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hạ Long 50 km về phía Đông Bắc dọc theo trục cao tốc Hạ Long - Vân Đồn
| điện thoại=+84 203 3901 111 | trang web=https://vandonairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đạt cấp 4E theo chuẩn ICAO với đường cất hạ cánh dài 3,6 km, đón nhận các dòng máy bay thân rộng hiện đại như Boeing 787 và Airbus A350. Sân bay vận hành các đường bay thẳng thương mại hàng ngày kết nối với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], đồng thời tiếp nhận các chuyến bay charter quốc tế từ [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Tokyo]] (Nhật Bản) và [[Quảng Châu]] (Trung Quốc). Từ sân bay có tuyến xe buýt miễn phí đưa đón hành khách về thẳng phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai.
}}
* '''Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi (Hải Phòng):''' Nằm cách ranh giới phường Quảng Yên và phường Bãi Cháy chỉ khoảng 25 - 35 km qua cầu Bạch Đằng trên cao tốc CT06; là lựa chọn thay thế thuận tiện đón nhiều chuyến bay nội địa và quốc tế từ [[Bangkok]], [[Seoul]].

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng - Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái (Cao tốc CT06):'''
  * Trục cao tốc 4 làn xe chạy suốt toàn bộ chiều dài thành phố từ cầu Bạch Đằng (tiếp giáp Hải Phòng) qua phường Quảng Yên, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả, Đặc khu Vân Đồn, xã Tiên Yên, xã Đầm Hà, xã Hải Hà đến cửa khẩu phường Móng Cái 1.
  * Tốc độ tối đa toàn tuyến đạt 120 km/h, rút ngắn thời gian di chuyển bằng ô tô cá nhân:
    * Tuyến Hà Nội - phường Hạ Long: Khoảng 1 giờ 45 phút (150 km).
    * Tuyến Hà Nội - Đặc khu Vân Đồn: Khoảng 2 giờ 15 phút (200 km).
    * Tuyến Hà Nội - phường Móng Cái 1: Khoảng 3 giờ 15 phút (310 km).
* '''Tuyến Quốc lộ 18:''' Tuyến đường bộ truyền thống kết nối từ Cảng hàng không Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) qua thành phố [[Bắc Ninh]], đi qua phường Mạo Khê, phường Đông Triều, phường Uông Bí, phường Bãi Cháy, phường Cẩm Phả đến phường Móng Cái 1.
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Kết nối từ thành phố [[Bắc Ninh]] qua xã Thống Nhất, phường Hoành Bồ về vịnh Cửa Lục.
* '''Tuyến Quốc lộ 4B:''' Kết nối từ thành phố [[Lạng Sơn]] qua xã Tiên Yên, rút ngắn thời gian giao lưu giữa hai địa phương biên giới Đông Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Phúc Xuyên, Vân Đồn Xanh, Hạ Long Travel, Duy Khánh hoạt động với tần suất 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả khách tận nơi tại trung tâm Hà Nội đến phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) và Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn). Giá vé: 220.000 - 280.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Móng Cái có giá vé khoảng 350.000 - 400.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách giường nằm: Xuất bến cố định từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm, Bến xe Nước Ngầm (Hà Nội) và Bến xe Niệm Nghĩa (Hải Phòng) về Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) và Bến xe Móng Cái (phường Móng Cái 2). Giá vé từ 120.000 - 180.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường biển ===
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long''' (phường Bãi Cháy): Nằm tại trung tâm khu du lịch Bãi Cháy, bến cảng sở hữu cầu cảng hiện đại dài 406 m vươn ra biển, tiếp nhận các siêu du thuyền quốc tế 5 sao tải trọng lên đến 225.000 GRT mang hàng ngàn du khách quốc tế ghé thăm vịnh Hạ Long.
* '''Cảng tàu khách Quốc tế Tuần Châu''' (phường Tuần Châu): Cảng du thuyền nhân tạo lớn nhất Đông Nam Á với 2 âu tàu kín gió có tổng chiều dài bờ bến hơn 8 km, sức chứa trên 2.000 tàu du lịch tham quan vịnh cùng lúc.

=== Bằng đường sắt ===
* Tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân: Tuyến đường sắt khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm vận chuyển hàng hóa công nghiệp và than đá từ nội địa ra Cảng nước sâu Cái Lân (phường Bãi Cháy).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Ha_Long_2019_taken_by_DJI_FC220.jpg|nhỏ|Một góc Hạ Long nhìn từ trên cao]]

=== Di chuyển đường thủy &amp; Tàu cao tốc ra đảo ===
* '''Tàu tham quan Vịnh Hạ Long trong ngày:'''
  * Xuất bến thường xuyên từ Cảng Tuần Châu (phường Tuần Châu) hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long (phường Bãi Cháy). Có hai khung giờ xuất phát chính: buổi sáng (07:30 - 08:30) và buổi trưa (11:30 - 12:30).
  * Khách lẻ có thể mua vé ghép tàu tham quan Tuyến 1 (thời lượng 4 tiếng: Động Thiên Cung - Hang Đầu Gỗ - Hòn Chó Đá - Hòn Trống Mái) hoặc Tuyến 2 (thời lượng 6 tiếng: Hang Sửng Sốt - Hang Luồn - Đảo Ti Tốp).
* '''Du thuyền ngủ đêm trên vịnh:''' Hành trình 2 ngày 1 đêm hoặc 3 ngày 2 đêm trên các du thuyền tiện nghi 4 - 5 sao (Paradise Cruises, Indochina Sails, Ambassador Cruise), neo đậu qua đêm tại các vụng biển kín gió trên Vịnh Hạ Long hoặc Vịnh Bái Tử Long.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa từ Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn):'''
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đặc khu Cô Tô: Vận hành liên tục từ 06:30 đến 16:30 hàng ngày, thời gian di chuyển khoảng 55 - 65 phút. Giá vé tàu cao tốc: 250.000 - 300.000 VNĐ/lượt (các đội tàu Havaco, Kalong, Quang Minh).
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Quan Lạn / Minh Châu (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 40 - 50 phút. Giá vé: 160.000 - 180.000 VNĐ/lượt.
  * Tuyến Cảng Ao Tiên đi Đảo Ngọc Vừng (Đặc khu Vân Đồn): Thời gian di chuyển 45 phút. Giá vé: 150.000 VNĐ/lượt.
* '''Phà Tuần Châu - Cát Bà:''' Kết nối từ bến phà phường Tuần Châu sang bến Gia Luận thuộc quần đảo [[Cát Bà]] ([[Hải Phòng]]), chạy 5 - 7 chuyến/ngày, chở được cả người đi bộ, xe máy và ô tô con.

=== Phương tiện đường bộ nội thành phố ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Mạng lưới xe buýt kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và khu công nghiệp:
  * Tuyến buýt số 01: Bến xe Bãi Cháy (phường Bãi Cháy) - Cầu Bãi Cháy - Cột Đồng Hồ (phường Hồng Gai) - phường Cẩm Phả. Hoạt động 05:30 - 18:30, tần suất 15 phút/chuyến.
  * Tuyến buýt số 03: phường Hồng Gai - phường Hoành Bồ.
  * Tuyến buýt số 08: phường Hồng Gai - phường Đông Mai (Quảng Yên).
  * Tuyến buýt Hạ Long - Móng Cái: Kết nối từ Bến xe Bãi Cháy chạy dọc cao tốc và Quốc lộ 18 ra Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái (phường Móng Cái 1).
* '''Thuê xe máy:''' Lựa chọn linh hoạt nhất để tự do di chuyển dọc các tuyến đường bao biển đẹp như đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hạ Long, phường Hồng Gai) hoặc đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực phố cổ Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bến tàu Hồng Gai và trung tâm thị tứ Đặc khu Cô Tô với mức giá từ 120.000 - 160.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách tham quan ngắm cảnh trong nội khu Bãi Cháy (phường Bãi Cháy), bờ biển Trà Cổ (phường Móng Cái 1) và trung tâm Đặc khu Cô Tô; giá cước tính theo chuyến hoặc theo người (10.000 - 20.000 VNĐ/lượt).
* '''Taxi:''' Đội ngũ taxi đông đảo, hoạt động thường trực 24/7:
  * Taxi Mai Linh Quảng Ninh: ☎ +84 203 3628 628
  * Taxi Bãi Cháy: ☎ +84 203 3646 464
  * Taxi Hòn Gai: ☎ +84 203 3848 484
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 203 3599 599
  * Taxi Móng Cái: ☎ +84 203 3888 888
  * Dịch vụ xe công nghệ Xanh SM và GrabCar hoạt động rất dày đặc tại phường Bãi Cháy, phường Hồng Gai, phường Hạ Long, phường Uông Bí và phường Cẩm Phả.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:越南口岸_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cửa khẩu Móng Cái]]

=== Quần thể vịnh biển và Di sản Thiên nhiên Thế giới ===
* {{xem
| tên=Khu Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long | tên khác=Ha Long Bay
| trang web=http://banquanlyvinhhalong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Vùng biển tiếp giáp phường Hồng Gai, phường Bãi Cháy, phường Tuần Châu | vĩ độ=20.9100 | kinh độ=107.1800 | chỉ đường=Xuất bến tại Cảng Tuần Châu hoặc Cảng tàu khách Quốc tế Hạ Long
| điện thoại=+84 203 3824 112 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 17:30 (du thuyền lưu trú hoạt động qua đêm) | giá=Vé tham quan theo tuyến: 250.000 - 290.000 VNĐ/người (chưa gồm cước tàu)
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới hai lần được UNESCO vinh danh về giá trị thẩm mỹ và giá trị địa chất - địa mạo. Khu vực di sản có diện tích 434 km² bao gồm 775 hòn đảo đá vôi phong hóa karst ngập nước với hàng trăm hang động nguyên sơ. Các điểm dừng chân tiêu biểu trên các tuyến tham quan:
* '''Động Thiên Cung:''' Nằm ở phía tây nam vịnh, hang động karst rộng lớn với hệ thống măng đá, thạch nhũ rủ nhiều tầng lớp, được chiếu sáng bằng hệ thống đèn màu.
* '''Hang Đầu Gỗ:''' Nằm sát Động Thiên Cung, hang gắn liền với truyền thuyết cất giấu cọc gỗ lim của quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống quân Nguyên Mông năm 1288.
* '''Hang Sửng Sốt:''' Tọa lạc trên đảo Bồ Hòn, là một trong những hang động karst rộng nhất vịnh với trần hang cao trên 30 m và lòng hang rộng hàng ngàn mét vuông.
* '''Đảo Ti Tốp:''' Hòn đảo có bờ cát hình vầng trăng khuyết thoai thoải ôm lấy chân núi; đỉnh đảo có lầu ngắm cảnh ở độ cao 100 m cho phép quan sát bao quát 360 độ mặt vịnh.
* '''Hang Luồn:''' Vòm hang ngầm xuyên qua lòng núi đá mở ra hồ nước kín (áng nước) phẳng lặng, du khách tiếp cận bằng thuyền nan do ngư dân chèo hoặc tự chèo thuyền kayak.
* '''Hòn Trống Mái (Hòn Gà Chọi):''' Cụm hai khối đá vôi đứng đối diện nhau trên mặt nước sâu, biểu tượng hình ảnh du lịch của vịnh Hạ Long và Quảng Ninh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Bái Tử Long | tên khác=Bai Tu Long Bay
| trang web= | email=
| địa chỉ=Vùng biển Đặc khu Vân Đồn và phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0500 | kinh độ=107.5000 | chỉ đường=Tiếp giáp phía đông bắc của Vịnh Hạ Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan tính theo tuyến
| nội dung=Vùng vịnh nguyên sinh ít chịu tác động của mật độ tàu thuyền du lịch dày đặc, bao gồm hàng trăm hòn đảo đá vôi và đảo đất sa thạch. Vùng lõi vịnh là Vườn Quốc gia Bái Tử Long với diện tích hơn 15.000 ha (gồm diện tích rừng và biển), bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn cổ thụ, rạn san hô tầng nông và nơi sinh sống của nhiều loài chim biển quý hiếm.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Cô Tô &amp; Quần đảo Cô Tô | tên khác=Co To Archipelago
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cô Tô | vĩ độ=20.9833 | kinh độ=107.7667 | chỉ đường=Cách Cảng Ao Tiên (Đặc khu Vân Đồn) 50 km đường biển
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí vào đặc khu
| nội dung=Huyện đảo tiền tiêu vùng Đông Bắc gồm đảo Cô Tô lớn, đảo Thanh Lân và gần 50 hòn đảo nhỏ. Các điểm danh thắng tự nhiên nổi bật:
* '''Bãi biển Hồng Vàn:''' Nằm ở bờ phía đông, sóng êm ả nhờ có đảo Thanh Lân chắn gió ngoài khơi, bãi cát phẳng mịn thoai thoải.
* '''Bãi biển Vàn Chảy:''' Nằm ở phía tây nam đảo, bờ cát thoai thoải dài hơn 1,5 km, sóng lớn dồn dập thích hợp tắm biển và các hoạt động thể thao bãi cát.
* '''Bãi đá Móng Rồng (Bãi đá Cầu Mỵ):''' Hệ thống vách đá trầm tích nhiều màu sắc bị sóng biển bào mòn qua hàng triệu năm tạo nên các nếp uốn địa chất độc đáo sát mép sóng.
* '''Hải đăng Cô Tô:''' Ngọn đèn biển xây dựng cuối thế kỷ 19 trên đồi cao 102 m, du khách leo 72 bậc cầu thang xoắn ốc để ngắm toàn cảnh quần đảo và rừng cây nguyên sinh.
* '''Đảo Thanh Lân:''' Hòn đảo lớn thứ hai trong đặc khu với thảm rừng tự nhiên xanh tốt, bãi biển Ba Châu, bãi Hải Quân và các xưởng chế biến sứa biển xuất khẩu.
}}

* {{xem
| tên=Đảo Quan Lạn &amp; Đảo Ngọc Vừng | tên khác=Quan Lan - Ngoc Vung Islands
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Vân Đồn | vĩ độ=20.9000 | kinh độ=107.5500 | chỉ đường=Đi tàu cao tốc từ Cảng Ao Tiên (Vân Đồn)
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Hai hòn đảo cát tự nhiên nằm trên tuyến thông thương biển cổ. Đảo Quan Lạn có bãi tắm Minh Châu cát trắng tơi xốp không dính chân, bãi Robinson hoang sơ và Cụm di tích đình, chùa, miếu Quan Lạn xây dựng bằng gỗ mần lái kiên cố từ thế kỷ 18 thờ ba anh em họ Phạm có công đánh giặc Nguyên Mông. Đảo Ngọc Vừng sở hữu bãi biển Trường Chinh cát dài 3 km, hồ nước ngọt ngọt tự nhiên và khu di tích Cột cờ quốc gia trên đảo.
}}

[[Tập tin:Thượng_Yên_Công,_tp._Uông_Bí,_Quảng_Ninh,_Vietnam_-_panoramio.jpg|nhỏ|Cáp treo Yên Tử tại phường Yên Tử]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Yên Tử | tên khác=Yen Tu Historical and Scenic Area
| trang web=http://yentu.com.vn | email=
| địa chỉ=Sườn núi Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1550 | kinh độ=106.7180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Uông Bí 14 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 203 3661 118 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan danh lam: 40.000 VNĐ; vé cáp treo khứ hồi trọn tuyến: 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô Phật giáo của nước Đại Việt thời Trần, nơi vua Trần Nhân Tông tu hành và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử vào năm 1299. Quần thể kéo dài theo đường mòn bậc đá xuyên qua rừng trúc và rừng tùng cổ thụ:
* '''Chùa Suối Tắm &amp; Chùa Cầm Thực:''' Điểm khởi đầu của tuyến hành hương dưới chân núi.
* '''Chùa Giải Oan:''' Ngôi chùa nằm bên dòng suối Giải Oan có cây cầu đá xanh cong nối qua suối, gắn với sự tích các cung tần thời Trần.
* '''Tháp Huệ Quang:''' Tháp đá cổ cao 7 m xây dựng từ năm 1309 lưu giữ một phần ngọc xá lị của Phật hoàng Trần Nhân Tông, xung quanh là vườn tháp mộ của hơn 60 vị cao tăng.
* '''Chùa Hoa Yên (Chùa Cả):''' Ngôi chùa trung tâm nằm ở độ cao 535 m, nơi ba vị Trúc Lâm Tam Tổ (Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang) đăng đàn thuyết pháp.
* '''Chùa Một Mái:''' Ngôi chùa nép mình hoàn toàn trong hốc đá tự nhiên ở lưng chừng vách núi.
* '''Tượng đồng Phật hoàng Trần Nhân Tông:''' Bức tượng đúc bằng đồng nguyên khối nặng 138 tấn tọa lạc trên đỉnh An Kỳ Sinh ở độ cao 988 m.
* '''Chùa Đồng (Thiên Trúc Tự):''' Tọa lạc trên đỉnh cao nhất của dãy Yên Tử (1.068 m). Ngôi chùa được đúc hoàn toàn bằng đồng tinh khiết nặng hơn 70 tấn, mái chạm hoa văn sen cúc thời Trần, thường xuyên chìm trong biển sương mù dày đặc.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Nhà Trần tại Đông Triều | tên khác=Tran Dynasty Relics in Dong Trieu
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường An Sinh, phường Bình Khê và phường Tràng Lương cũ (nay thuộc phường Bình Khê) | vĩ độ=21.1333 | kinh độ=106.5833 | chỉ đường=Dưới chân phía tây dãy Yên Tử
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Vùng đất phát tích và lăng miếu cội nguồn của hoàng tộc nhà Trần. Quần thể gồm 14 cụm di tích lăng mộ và đền miếu: Đền An Sinh (nơi phụng thờ các vị hoàng đế Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông), Thái Miếu họ Trần, Lăng Đồng Thái, Lăng Tư Phúc. Điểm nhấn tâm linh trên núi cao là Chùa Am Ngọa Vân (trên núi Bảo Đài) - thánh địa Phật giáo nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông tu hành những năm cuối đời và viên tịch hóa Phật vào ngày 1 tháng 11 năm Mậu Thân (1308).
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Chiến thắng Bạch Đằng | tên khác=Bach Dang Victory Relic Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quảng Yên, phường Liên Hòa, phường Phong Cốc | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.8020 | chỉ đường=Nằm dọc hạ lưu và các nhánh rạch sông Bạch Đằng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử chiến tranh thủy quân ghi dấu chiến tích đánh tan quân thủy Nguyên Mông năm 1288:
* '''Bãi cọc Yên Giang:''' Bãi cọc gỗ lim cổ do Viện Khảo cổ học khai quật với hàng trăm cọc gỗ cắm xiên dưới lòng đất phù sa để chặn đầu thuyền giặc.
* '''Bãi cọc Đồng Vạn Muối &amp; Bãi cọc Đồng Má Ngựa:''' Dấu tích các trận địa cọc phụ nhằm dồn tàu chiến đối phương vào thế trận phục kích hỏa công.
* '''Đền Trần Hưng Đạo &amp; Miếu Vua Bà:''' Nằm sát bến đò rừng ven sông Bạch Đằng; miếu Vua Bà thờ bà lão bán nước đã chỉ ra quy luật thủy triều sông Bạch Đằng cho Hưng Đạo Đại Vương bày binh bố trận.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Cửa Ông | tên khác=Cua Ong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Cửa Ông | vĩ độ=21.0280 | kinh độ=107.3680 | chỉ đường=Tọa lạc trên đồi cao nhìn thẳng ra Vịnh Bái Tử Long
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ hơn 700 năm tuổi phụng thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng cùng các tướng lĩnh nhà Trần (Trần Khắc Chung, Đỗ Khắc Chung, Yết Kiêu, Dã Tượng). Đền có vị trí phong thủy tựa lưng vào núi đá, mặt hướng ra biển vịnh; khuôn viên gồm Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng và lăng mộ tượng đồng Trần Quốc Tảng cao gần 10 m đúc từ đồng nguyên khối.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng &amp; Thư viện Quảng Ninh | tên khác=Quang Ninh Museum and Library
| trang web=http://baotangquangninh.vn | email=
| địa chỉ=Đường Trần Quốc Nghiễn, phường Hạ Long | vĩ độ=20.9489 | kinh độ=107.0867 | chỉ đường=Mặt tiền tuyến đường bao biển ven vịnh
| điện thoại=+84 203 3825 031 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa vào thứ Hai hàng tuần) | giá=40.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 15.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Cụm công trình kiến trúc đạt giải &quot;Công trình của năm 2013&quot; do kiến trúc sư người Tây Ban Nha Salvador Perez Arroyo thiết kế với khối nhà ốp kính cường lực đen tuyền phản chiếu bóng vịnh biển. Không gian trưng bày gồm 3 tầng hiện đại: Tầng 1 tái hiện hệ sinh thái tự nhiên và biển đảo Quảng Ninh với bộ xương cá voi khổng lồ; Tầng 2 trưng bày các hiện vật lịch sử từ thời tiền sử Văn hóa Hạ Long, thời kỳ phong kiến Bạch Đằng, Yên Tử đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp; Tầng 3 tái hiện toàn cảnh lịch sử khai thác than đá với sa bàn và mô hình đường hầm lò than kích thước nguyên bản.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Mũi Sa Vĩ &amp; Bãi biển Trà Cổ | tên khác=Sa Vi Cape &amp; Tra Co Beach
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Móng Cái 1 | vĩ độ=21.4910 | kinh độ=108.0160 | chỉ đường=Cách trung tâm Cửa khẩu Móng Cái 9 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Điểm cực Đông Bắc trên đất liền của Việt Nam, nơi đặt Cụm thông tin cổ động biên giới Sa Vĩ với biểu tượng 8 cây phi lao bằng bê tông vươn thẳng lên bầu trời, ghi dấu câu thơ của Tố Hữu: ''&quot;Từ Trà Cổ rừng dương, đến Cà Mau rừng đước&quot;''. Kề bên là Bãi biển Trà Cổ dài hơn 17 km bãi cát phẳng mịn, cùng Đình Trà Cổ - ngôi đình làng ven biển cổ nhất miền Bắc dựng từ năm 1461 bằng gỗ lim chạm trổ rồng mây tinh xảo.
}}

[[Tập tin:BinhLieu_by_phone.jpg|nhỏ|Đồi cỏ Bình Liêu]]

=== Khu vực biên giới ===
* {{xem
| tên=Hệ thống Cột mốc Biên giới &amp; &quot;Sống lưng Khủng long&quot; Bình Liêu | tên khác=Binh Lieu Border Patrol Road
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Lục Hồn và xã Hoành Mô | vĩ độ=21.5650 | kinh độ=107.4500 | chỉ đường=Tuyến tuần tra biên giới chạy dọc đường phân giới Việt - Trung
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (phải xuất trình Căn cước công dân khi được kiểm tra)
| nội dung=Hệ thống đường tuần tra bê tông uốn lượn men theo các đỉnh núi cao trên 1.000 m. Điểm nhấn là Cột mốc 1305 ngự trên sống núi hẹp dốc đứng (&quot;sống lưng khủng long&quot;) với hơn 2.000 bậc thang bê tông kiên cố dẫn lên đỉnh; vào tháng 10 và 11 hàng năm, hai bên triền dốc phủ trắng bạt ngàn hoa cỏ lau. Ngoài ra tuyến đường còn đưa du khách khám phá Cột mốc 1300, 1302 (mùa cỏ lau) và Cột mốc 1327 trên đỉnh núi Thanh Phun (xã Hoành Mô).
}}

* {{xem
| tên=Thác Khe Vằn | tên khác=Khe Van Waterfall
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Bình Liêu | vĩ độ=21.5120 | kinh độ=107.4120 | chỉ đường=Cách trung tâm xã 12 km theo đường liên thôn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Thác nước tự nhiên 3 tầng cao hơn 100 m bắt nguồn từ dãy núi Khe Vằn đổ xuống các hồ nước tự nhiên trong vắt giữa rừng phòng hộ. Tầng thứ nhất dòng nước đổ trải rộng bên thềm đá hoa cương phẳng; tầng thứ hai chia đôi dòng nước qua kẽ đá; tầng thứ ba đổ thẳng vào vụng nước sâu mát rượi.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên Vịnh Hạ Long:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua vòm đá ngầm tại Hang Luồn, khu vực Ba Hang hoặc vụng Tùng Sâu để tiếp cận sát các vách đá vôi dựng đứng và quan sát các bầy khỉ vàng tự nhiên sinh sống trên vách đá.
* '''Đi thủy phi cơ ngắm Vịnh Hạ Long từ trên cao:''' Trải nghiệm dịch vụ bay ngắm cảnh 25 phút của Hãng hàng không Hải Âu xuất phát từ bến thủy phi cơ phường Tuần Châu, bay lượn ở độ cao 150 - 300 m chiêm ngưỡng trọn vẹn toàn cảnh các đảo đá nhấp nhô trên mặt nước vịnh xanh biếc.
* '''Nghỉ dưỡng suối khoáng nóng Yoko Onsen Quang Hanh:''' Trải nghiệm dịch vụ ngâm khoáng nóng chuẩn Nhật Bản tại phường Quang Hanh, thư giãn trong các bể tắm khoáng ngoài trời giàu khoáng chất brom thiên nhiên, phòng xông nóng sauna, phòng xông lạnh tuyết và phòng xông đá muối.
* '''Vui chơi giải trí tại Quần thể Sun World Ha Long:''' Đi tuyến Cáp treo Nữ Hoàng đạt 2 kỷ lục thế giới vượt vịnh Cửa Lục sang đồi Ba Đèo tại phường Bãi Cháy và phường Hồng Gai; trải nghiệm vòng quay Mặt Trời Sun Wheel, công viên nước Typhoon Water Park và đường trượt lượn siêu tốc Dragon Park.
* '''Đi bộ leo núi xuyên rừng Yên Tử:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao leo núi qua cung đường đá cổ dài 6 km từ chùa Giải Oan, qua chùa Hoa Yên, tượng đá An Kỳ Sinh lên chùa Đồng để rèn luyện thể lực và hòa mình vào thiên nhiên rừng tùng cổ thụ tại phường Yên Tử.
* '''Cắm trại và đón bình minh tại Mũi Sa Vĩ:''' Trải nghiệm dựng lều cắm trại trên bãi cát ven rặng phi lao Trà Cổ (phường Móng Cái 1), ngắm nhìn ánh bình minh đầu tiên rạng rỡ trên vùng biển địa đầu cực Đông Bắc của Tổ quốc.

== Mua sắm ==
Quảng Ninh sở hữu hệ thống sản vật địa phương (sản phẩm OCOP) phong phú, kết hợp giữa nguồn thủy hải sản của vịnh biển và nông lâm sản đặc trưng miền đồi núi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chả mực giã tay Hạ Long:''' Mực mai nang tươi sống câu từ vùng biển sâu vịnh Bắc Bộ được lột da, làm sạch rồi cho vào cối đá giã bằng tay để giữ trọn thớ thịt giòn, trộn chút hạt tiêu và mỡ phần rồi chiên ngập dầu sôi vàng óng; đóng gói hút chân không bán tại phường Hồng Gai và phường Bãi Cháy.
* '''Sá sùng Quan Lạn sấy khô:''' &quot;Địa sâm&quot; quý hiếm đào thủ công trên các bãi triều cát pha Đặc khu Vân Đồn, rửa sạch cát rồi sấy trên than hoa kiệt nước; dùng nấu nước dùng phở truyền thống tạo vị ngọt thanh sâu lắng hoặc nướng giòn nhắm bia.
* '''Mực một nắng &amp; Tôm khô Cô Tô:''' Mực ống câu đêm xẻ lưng phơi đúng một đợt nắng to trên đảo Đặc khu Cô Tô, thân mực dẻo quánh, phủ lớp phấn trắng tự nhiên, thịt ngọt dày không dai.
* '''Hàu sữa &amp; Ruốc hàu Thái Bình Dương Vân Đồn:''' Hàu nuôi treo dây tự nhiên trên biển được chế biến thành hàu tươi tách vỏ, ruốc hàu dinh dưỡng đóng lọ thủy tinh tại Đặc khu Vân Đồn.
* '''Gà đồi Tiên Yên:''' Giống gà ri bản địa chăn thả trên sườn đồi xã Tiên Yên, da dày vàng ươm giòn ngậy, thịt chắc thơm; có thể mua gà sống hoặc gà hấp sẵn đóng túi hút chân không.
* '''Miến dong Bình Liêu:''' Miến sợi làm từ 100% tinh bột củ dong riềng đỏ vùng cao xã Bình Liêu, quy trình chế biến không dùng hóa chất tẩy trắng, sợi miến giữ màu xanh lục mộc mạc, dai mướt và không bị bở khi đun lại nhiều lần.
* '''Mỹ nghệ điêu khắc than đá:''' Các sản phẩm mỹ nghệ độc bản điêu khắc từ than đá antraxit nguyên khối như tượng hòn Trống Mái, tượng Phật, mô hình thuyền buồm qua bàn tay tạo tác khéo léo của các nghệ nhân mỏ tại phường Hồng Gai và phường Cẩm Phả.

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Hạ Long 1 (phường Hồng Gai):''' Ngôi chợ đầu mối thủy hải sản tại thành phố nằm ven bờ vịnh; tầng trệt tập trung hàng trăm quầy bể sủi bán hải sản tươi sống (cua gạch, ghẹ hoa, tôm he, cá song, bề bề), tầng lầu bán chả mực và hải sản khô.
* '''Chợ Cái Dăm (phường Bãi Cháy):''' Chợ dân sinh hiện đại 6 tầng phục vụ khách du lịch lưu trú khu vực Bãi Cháy, chuyên doanh hải sản khô, mực rim me, ruốc tôm và quà lưu niệm.
* '''Chợ Trung tâm Móng Cái (phường Móng Cái 2):''' Trung tâm thương mại biên giới sầm uất gồm 4 tầng, nơi tập kết bán buôn và bán lẻ hàng may mặc, đồ gia dụng, đồ chơi và nông sản nhập khẩu qua cửa khẩu.
* '''Chợ Cảng cá Cái Rồng (Đặc khu Vân Đồn):''' Chợ cá nhộn nhịp lúc 04:30 - 06:30 sáng, nơi các tàu đánh bắt ngoài khơi cập bến đổ tôm cá, mực tươi rói bán với giá gốc.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực xứ than mang phong vị đậm đà mặn mòi của biển cả, giữ nguyên độ ngọt giòn tươi sống của các loài thủy hải sản giáp xác và nhuyễn thể.

Các món ăn đặc sắc phổ biến:
* '''Bánh cuốn chả mực:''' Lớp bánh mỏng mềm tráng từ bột gạo tẻ nóng hổi bọc nhân thịt băm xào mộc nhĩ nấm hương, rắc hành phi thơm lừng; ăn kèm từng miếng chả mực giã tay chiên vàng giòn sần sật và bát nước mắm nguyên chất pha ớt chỉ thiên cay nồng vắt chanh.
* '''Bún bề bề Hạ Long:''' Nước dùng nấu từ vỏ bề bề và xương cá biển ninh nhừ ngọt đậm đà tự nhiên; tô bún đầy đặn xếp lớp thịt bề bề bóc nõn nguyên con, tôm biển luộc, chả cá chiên, cải ngọt và thì là thanh mát.
* '''Sam biển chế biến 7 món:''' Sam biển tự nhiên chế biến cầu kỳ thành các món: tiết canh sam, chân sam xào chua ngọt sả ớt, gỏi sam hoa chuối, trứng sam nướng mỡ hành trên mai than hoa, sam xào miến, chả sam rán giòn tại phường Quảng Yên và phường Hồng Gai.
* '''Gà đồi Tiên Yên luộc chấm cà tiệp:''' Thịt gà luộc chín tới da giòn vàng bóng như thoa mỡ; chấm cùng loại nước chấm &quot;cà tiệp&quot; độc đáo chế biến từ nước mắm Tiên Yên, nước cốt gừng nướng, củ hành tím nướng và ớt hiểm giã nhuyễn tại xã Tiên Yên.
* '''Canh ngán nấu mồng tơi &amp; Cháo ngán:''' Con ngán biển béo múp ngâm nước muối sạch cát, băm nhỏ xào thơm cùng hành hoa rồi nấu canh rau mồng tơi ngọt mát hoặc nấu cháo nếp sánh mịn giải nhiệt.
* '''Cù kỳ hấp bia &amp; Cù kỳ rang me:''' Con cù kỳ (loài cua đá biển mai sần sùi) có hai càng to khỏe đầy ắp thịt ngọt thơm; đập dập càng đem rang sốt me chua ngọt đậm đà chấm bánh mì hoa cúc.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn chả mực Bà Ngân | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 34 Đoàn Thị Điểm, phường Hồng Gai | vĩ độ=20.9510 | kinh độ=107.0750 | chỉ đường=Gần khu vực Thư viện thành phố cũ
| điện thoại=+84 203 3825 889 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=40.000 - 60.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán ăn phục vụ bánh cuốn tráng tay ăn cùng chả mực.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Hải sản Cua Vàng | trang web=https://cuavang.vn | email=
| địa chỉ=Số 32 Phan Chu Trinh, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9610 | kinh độ=107.0320 | chỉ đường=Gần khu vực bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3819 919 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 22:30 | giá=250.000 - 600.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng ẩm thực với món lẩu cua biển nấu thố đất nung giữ nhiệt, cua hoàng đế hấp bia sả và tôm hùm đút lò phô mai.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu mơ Yên Tử:''' Rượu gạo nếp cái hoa vàng ngâm quả mơ lông chín vàng thu hái trên triền núi Yên Tử (phường Yên Tử), nồng độ nhẹ 14 - 19 độ, vị chua thanh ngọt hậu, êm dịu.
* '''Rượu ba kích tím Ba Chẽ:''' Củ ba kích tím tự nhiên khai thác tại các cánh rừng xã Ba Chẽ ngâm ủ rượu nếp hạ thổ ròng rã trên 6 tháng, nước rượu màu tím , có công dụng bổ thận tráng dương tăng cường sinh lực.
* '''Cà phê view bao biển Hòn Gai:''' Hệ thống các quán cà phê hiện đại dọc tuyến đường bao biển Trần Quốc Nghiễn (phường Hồng Gai, phường Hạ Long) nhìn trực diện ra các hòn đảo đá vôi vịnh biển lúc hoàng hôn.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Boats_in_Ha_Long_bay.jpg|nhỏ|Vạn chài trên Vịnh Hạ Long]]

Cơ sở hạ tầng lưu trú tại Quảng Ninh đa dạng, từ các tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao quốc tế ven vịnh, khu khoáng nóng onsen, du thuyền nổi đến các homestay sinh thái biển đảo:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Resort quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Vinpearl Resort &amp; Spa Hạ Long | trang web=https://vinpearl.com | email=
| địa chỉ=Đảo Đảo Rều, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9530 | kinh độ=107.0410 | chỉ đường=Nằm biệt lập trên đảo Đảo Rều, có tàu cao tốc riêng của khu nghỉ dưỡng đưa đón từ bến đất liền
| điện thoại=+84 203 3556 868 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng xây dựng trên đảo biệt lập giữa biển mô phỏng cánh cung. Resort sở hữu 384 phòng nghỉ có ban công nhìn ra vịnh Hạ Long, 3 bãi biển nhân tạo cát trắng, cụm hồ bơi ngoài trời rộng 1.200 m², dịch vụ spa Vincharm trên mặt nước và chuỗi nhà hàng phục vụ hải sản.
}}

* {{ngủ
| tên=Yoko Onsen Quang Hanh | trang web=https://yokoonsenquanghanh.com.vn | email=
| địa chỉ=Tổ 5, Khu 9B, phường Quang Hanh | vĩ độ=21.0020 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi non dọc Quốc lộ 18
| điện thoại=+84 203 3558 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=3.500.000 - 8.000.000 VNĐ/đêm (đã bao gồm gói dịch vụ tắm khoáng nóng public onsen và buffet ẩm thực)
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng suối khoáng nóng. Sở hữu nguồn nước khoáng tự nhiên chứa khoáng chất brom và natri, hệ thống 27 bể tắm onsen ngoài trời phong phú (bể ngâm chân, bể sục jacuzzi, bể phản lực, bể tắm hang), phòng xông đá muối Himalaya, phòng xông tuyết lạnh và các căn villa Yama/Washitsu có bể ngâm khoáng.
}}

* {{ngủ
| tên=Yên Tử Legacy - MGallery | trang web=https://legacyyentu.com | email=
| địa chỉ=Khu Di tích Yên Tử, phường Yên Tử | vĩ độ=21.1480 | kinh độ=106.7210 | chỉ đường=Tọa lạc tại thung lũng Giải Oan dưới chân núi Yên Tử
| điện thoại=+84 203 6259 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.800.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu tĩnh dưỡng do kiến trúc sư Bill Bensley thiết kế mô phỏng cung đình thời nhà Trần thế kỷ 13 với tường gạch trát vỏ trấu, cửa gỗ lim cổ và đá ong tự nhiên; cung cấp các liệu trình chăm sóc sức khỏe thảo dược am tuệ, thiền tịnh ngắm rừng thông và lớp học yoga.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Mường Thanh Luxury Quảng Ninh | trang web=https://luxuryquangninh.muongthanh.com | email=
| địa chỉ=Đường Hạ Long, phường Bãi Cháy | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=107.0380 | chỉ đường=Nằm ngay trục đường du lịch chính đối diện bãi tắm Bãi Cháy
| điện thoại=+84 203 3646 618 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 34 tầng với quy mô 508 phòng ngủ, trang bị hồ bơi vô cực ngoài trời, phòng tập thể dục, dịch vụ xông hơi massage và trung tâm tổ chức hội nghị yến tiệc.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn trên biển ===
* Vào mùa mưa bão (từ tháng 6 đến tháng 9), các hình thái thời tiết cực đoan như dông lốc, áp thấp nhiệt đới và bão biển có thể xuất hiện trên Vịnh Bắc Bộ. Khi Cảng vụ Hàng hải Quảng Ninh phát lệnh cấm biển, tất cả các tàu tham quan vịnh và tàu cao tốc ra Đặc khu Cô Tô, Đặc khu Vân Đồn bắt buộc dừng xuất bến. Du khách cần chủ động theo dõi bản tin thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tham gia các hoạt động chèo thuyền kayak, xuồng cao tốc hoặc đi mảng tre khám phá hang luồn trên vịnh Hạ Long, du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt thời gian nổi trên mặt nước.

=== An toàn leo núi ===
* Tuyến leo bộ lên chùa Đồng Yên Tử (phường Yên Tử) có nhiều đoạn bậc đá dốc và trơn ướt khi có mưa phùn; du khách cần chuẩn bị giày thể thao có đế bám ma sát cao, gậy chống leo núi và áo khoác chắn gió ấm.
* Tuyến đường tuần tra biên giới và &quot;sống lưng khủng long&quot; Cột mốc 1305 tại xã Lục Hồn có hai bên sườn vực dốc đứng sâu thẳm; du khách chỉ đi trên dải bậc thang bê tông có tay vịn, không leo trèo ra ngoài mép vực chụp ảnh khi có gió bấc giật mạnh.
* Khu vực biên giới xã Hoành Mô, xã Lục Hồn, phường Móng Cái 1 tiếp giáp trực tiếp đường biên quốc gia; du khách bắt buộc phải mang theo Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu gốc để xuất trình khi lực lượng Bộ đội Biên phòng kiểm tra và không tự ý vượt qua đường biên giới.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hải Phòng]]: Di chuyển qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 30 phút để đến với thành phố cảng, hoặc đi phà từ bến phà phường Tuần Châu sang quần đảo [[Cát Bà]]. Đi theo Quốc lộ 18 qua phường Đông Triều sang vùng đất danh nhân Nguyễn Trãi tại Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 sang phường Quế Võ và vùng đất di sản quan họ Kinh Bắc, hoặc men theo sườn Tây Yên Tử sang Chùa Vĩnh Nghiêm, Chùa Bổ Đà.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 4B từ xã Tiên Yên sang cửa ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và phố chợ Kỳ Lừa.
* [[Trung Quốc]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Móng Cái]] (phường Móng Cái 1) qua cầu Ka Long sang thành phố Đông Hưng thuộc khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

{{geo|20.9500|107.0833}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Quảng Ninh}}</text>
      <sha1>8f9w2twbz5ft1a39v56s928ac2e7cqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Đồng Nai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1585</id>
    <revision>
      <id>123367</id>
      <parentid>121946</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:39:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>123367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43399" sha1="78ferivwtne65fljt4zlyjiu73q4rct" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại Xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, Phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại Phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án [[Sân bay quốc tế Long Thành]]. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc Phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu [[Nguyễn Hữu Cảnh]] vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (Phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (Phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại Phường Trấn Biên, Phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực Phường Hố Nai, Phường Tam Hiệp, Phường Tân Triều, Xã Gia Kiệm, Xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm Phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn Phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua Phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (Phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến Phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua Phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua Phường Trấn Biên, Phường Tam Hiệp, Phường Hố Nai, Phường Trảng Bom, Phường Dầu Giây, Phường Long Khánh và Phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (Phường Long Bình Tân cũ) qua Phường Phước Tân, Phường Tam Phước, Phường Long Thành và Phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua Xã Gia Kiệm, Xã Định Quán, Phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua Phường Chơn Thành, Phường Bình Long, Phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua Phường Chơn Thành, Phường Đồng Xoài, Xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (Phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (Phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (Phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (Phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (Phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (Phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (Phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (Phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (Phường Phước Thái), Cảng Phước An (Xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm Phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm Phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm Phường Trấn Biên, Phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại Phường Trấn Biên, Phường Long Bình, Phường Tam Hiệp, Phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại Phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, Phường Bửu Long cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, Phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Quang Vinh cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại Phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, Phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giang Điền cũ (nay thuộc Phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Nam Cát Tiên và Xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=Xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại Phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến Phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (Xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc Phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại Xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại Phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại Phường Bảo Vinh, Phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc Phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại Phường Long Khánh, Phường Bảo Vinh, Phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (Phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (Phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm Phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (Phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (Phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (Phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại Phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại Phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại Phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông Phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng Xã Bù Đăng, Xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, Phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc Phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, Phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, Phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực Phường Long Khánh, Phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, Phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, Phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, Phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, Phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông quốc lộ &amp; Khu công nghiệp ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại Phường Long Bình, Phường Trảng Bom, Phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan rừng &amp; Hồ nước ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (Xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>78ferivwtne65fljt4zlyjiu73q4rct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123368</id>
      <parentid>123367</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Giữ an toàn */</comment>
      <origin>123368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43366" sha1="pp1vgnxiwhrmjhh4eo3bf2iw1bfpfl3" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại Xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, Phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại Phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án [[Sân bay quốc tế Long Thành]]. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc Phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu [[Nguyễn Hữu Cảnh]] vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (Phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (Phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại Phường Trấn Biên, Phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực Phường Hố Nai, Phường Tam Hiệp, Phường Tân Triều, Xã Gia Kiệm, Xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm Phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn Phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua Phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (Phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến Phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua Phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua Phường Trấn Biên, Phường Tam Hiệp, Phường Hố Nai, Phường Trảng Bom, Phường Dầu Giây, Phường Long Khánh và Phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (Phường Long Bình Tân cũ) qua Phường Phước Tân, Phường Tam Phước, Phường Long Thành và Phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua Xã Gia Kiệm, Xã Định Quán, Phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua Phường Chơn Thành, Phường Bình Long, Phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua Phường Chơn Thành, Phường Đồng Xoài, Xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (Phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (Phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (Phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (Phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (Phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (Phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (Phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (Phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (Phường Phước Thái), Cảng Phước An (Xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm Phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm Phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm Phường Trấn Biên, Phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại Phường Trấn Biên, Phường Long Bình, Phường Tam Hiệp, Phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại Phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, Phường Bửu Long cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, Phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Quang Vinh cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại Phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, Phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giang Điền cũ (nay thuộc Phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Nam Cát Tiên và Xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=Xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại Phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến Phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (Xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc Phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại Xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại Phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại Phường Bảo Vinh, Phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc Phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại Phường Long Khánh, Phường Bảo Vinh, Phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (Phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (Phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm Phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (Phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (Phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (Phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại Phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại Phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại Phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông Phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng Xã Bù Đăng, Xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, Phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc Phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, Phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, Phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực Phường Long Khánh, Phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, Phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, Phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, Phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, Phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại Phường Long Bình, Phường Trảng Bom, Phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan rừng &amp; Hồ nước ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (Xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>pp1vgnxiwhrmjhh4eo3bf2iw1bfpfl3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123369</id>
      <parentid>123368</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Giữ an toàn */</comment>
      <origin>123369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43344" sha1="ssgmt8nllbyg2zxeq6si725tulgfssw" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại Xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, Phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại Phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án [[Sân bay quốc tế Long Thành]]. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc Phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu [[Nguyễn Hữu Cảnh]] vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (Phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (Phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại Phường Trấn Biên, Phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực Phường Hố Nai, Phường Tam Hiệp, Phường Tân Triều, Xã Gia Kiệm, Xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm Phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn Phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua Phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (Phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến Phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua Phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua Phường Trấn Biên, Phường Tam Hiệp, Phường Hố Nai, Phường Trảng Bom, Phường Dầu Giây, Phường Long Khánh và Phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (Phường Long Bình Tân cũ) qua Phường Phước Tân, Phường Tam Phước, Phường Long Thành và Phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua Xã Gia Kiệm, Xã Định Quán, Phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua Phường Chơn Thành, Phường Bình Long, Phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua Phường Chơn Thành, Phường Đồng Xoài, Xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (Phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (Phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (Phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (Phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (Phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (Phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (Phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (Phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (Phường Phước Thái), Cảng Phước An (Xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm Phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm Phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm Phường Trấn Biên, Phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại Phường Trấn Biên, Phường Long Bình, Phường Tam Hiệp, Phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại Phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, Phường Bửu Long cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, Phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Quang Vinh cũ (nay thuộc Phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại Phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, Phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giang Điền cũ (nay thuộc Phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Nam Cát Tiên và Xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=Xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại Phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến Phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (Xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc Phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại Xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại Phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại Phường Bảo Vinh, Phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc Phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại Phường Long Khánh, Phường Bảo Vinh, Phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (Phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (Phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm Phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (Phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (Phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (Phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại Phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại Phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại Phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông Phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng Xã Bù Đăng, Xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, Phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc Phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, Phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, Phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực Phường Long Khánh, Phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, Phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, Phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, Phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=Xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, Phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại Phường Long Bình, Phường Trảng Bom, Phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (Xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>ssgmt8nllbyg2zxeq6si725tulgfssw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123370</id>
      <parentid>123369</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>123370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43344" sha1="8ihw2ns0qb0g6hjmc8lr2j1w1f1dkpg" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án [[Sân bay quốc tế Long Thành]]. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu [[Nguyễn Hữu Cảnh]] vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>8ihw2ns0qb0g6hjmc8lr2j1w1f1dkpg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123371</id>
      <parentid>123370</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:41:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/*  */  [Edited with [[mw:MiniEdit| #MiniEdit]]]</comment>
      <origin>123371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43340" sha1="bry0qhlaosr86an2e8szrxche4rl713" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu [[Nguyễn Hữu Cảnh]] vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>bry0qhlaosr86an2e8szrxche4rl713</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123372</id>
      <parentid>123371</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lịch sử hình thành */</comment>
      <origin>123372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43336" sha1="bk2qppgeoo6wbxgwp8jwltvmvpa3vr6" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>bk2qppgeoo6wbxgwp8jwltvmvpa3vr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123373</id>
      <parentid>123372</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái */</comment>
      <origin>123373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43311" sha1="te7s2vng60x8mpev41g216jh3th0q81" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục [[Đường sắt Bắc Nam]] chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>te7s2vng60x8mpev41g216jh3th0q81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123374</id>
      <parentid>123373</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:42:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường sắt */</comment>
      <origin>123374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43307" sha1="nw1c8h2rbuxeaen8ltxuyur2uylqv8j" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục Đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>nw1c8h2rbuxeaen8ltxuyur2uylqv8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123375</id>
      <parentid>123374</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:42:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khu Du lịch Sinh thái &amp; Cảnh quan Sông Hồ */</comment>
      <origin>123375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43309" sha1="nnn8g4qa6mi8ioy7ust7vsewq4qcb08" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục Đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu du lịch sinh thái và cảnh quan sông hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>nnn8g4qa6mi8ioy7ust7vsewq4qcb08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123376</id>
      <parentid>123375</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Di tích Lịch sử &amp; Công trình Văn hóa Trấn Biên */</comment>
      <origin>123376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43271" sha1="ax5axlh83pchez8ohv6rrkujfranpsj" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=TranBienKhueVanCac.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục Đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu du lịch sinh thái và cảnh quan sông hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>ax5axlh83pchez8ohv6rrkujfranpsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123377</id>
      <parentid>123376</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>123377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43322" sha1="c8b90dquo8vrj5e42ly10j0b67sl5pq" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Tien banner.jpg|caption=Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên tại xã Nam Cát Tiên, thành phố Đồng Nai}}

{{quickbarprovince
| image=Văn Miếu Trấn Biên Đồng Nai, ngày 27 tháng 9 năm 2019 (1).jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục Đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu du lịch sinh thái và cảnh quan sông hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>c8b90dquo8vrj5e42ly10j0b67sl5pq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123378</id>
      <parentid>123377</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:45:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>123378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43322" sha1="42yah7nltw9cwyuv5tly6b34aqd7r7b" xml:space="preserve">{{pagebanner|Văn Miếu Trấn Biên Đồng Nai, ngày 27 tháng 9 năm 2019 (5).jpg|caption=Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên}}

{{quickbarprovince
| image=Văn Miếu Trấn Biên Đồng Nai, ngày 27 tháng 9 năm 2019 (1).jpg
| imagewidth=260px
| caption=Khuê Văn Các tại Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục Đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu du lịch sinh thái và cảnh quan sông hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>42yah7nltw9cwyuv5tly6b34aqd7r7b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123379</id>
      <parentid>123378</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>123379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43273" sha1="0i01qwis26f8vell1z6998gmvbism28" xml:space="preserve">{{pagebanner|Văn Miếu Trấn Biên Đồng Nai, ngày 27 tháng 9 năm 2019 (5).jpg|caption=Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên}}

{{quickbarprovince
| image=Nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên
| location=Dong Nai in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=13.009,78 km²
| population=4.836.798 người (thống kê năm 2025)
| population density=371,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Chơ Ro]], [[Tiếng Xtiêng]], [[Tiếng Hoa]], [[Tiếng Khmer]]
| religion=[[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Phật giáo]], [[Tin Lành]], [[Đạo Cao Đài]], [[Hồi giáo]]
| ethnic group=Người Kinh (93,6%), người Hoa, người Xtiêng, người Chơ Ro, người Khmer, người Nùng, người Tày
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đông Nam Bộ]], [[Vùng kinh tế trọng điểm Nam Bộ]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Trấn Biên
| years active=1698 - Thành lập phủ Gia Định và dinh Trấn Biên / 2026 - Thành lập thành phố trực thuộc trung ương
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (251)
| website=[https://dongnai.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Đồng Nai]
}}

'''Đồng Nai''' là một thành phố trực thuộc trung ương thuộc vùng [[Đông Nam Bộ]], [[Việt Nam]]. Phía Đông giáp tỉnh [[Lâm Đồng]]; phía Tây và phía Nam giáp [[Thành phố Hồ Chí Minh]]; phía Tây Bắc giáp tỉnh [[Tây Ninh]]; phía Bắc giáp các tỉnh [[Tbong Khmum]], [[Kratié]] và [[Mondulkiri]] của [[Campuchia]] với đường biên giới đất liền dài hơn 260 km. Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ địa giới hành chính của tỉnh Đồng Nai và tỉnh [[Bình Phước]] theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tiếp nhận phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng theo Nghị quyết số 188/NQ-CP của Chính phủ, và chính thức trở thành thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16. Địa bàn thành phố trải rộng từ vùng đồng bằng phù sa sông Đồng Nai lên vùng trung du đồi lượn sóng và các dãy núi đất đỏ bazan giáp biên giới Campuchia. Đây là nơi có Di sản thiên nhiên [[Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai]], [[Vườn quốc gia Cát Tiên]], hồ nhân tạo [[Hồ Trị An|Trị An]], [[Hồ Thác Mơ|Thác Mơ]], di tích lịch sử [[Văn miếu Trấn Biên]], ngọn núi [[Núi Chứa Chan|Chứa Chan]], ngọn núi [[Núi Bà Rá|Bà Rá]] và dự án Sân bay quốc tế Long Thành. Toàn thành phố quản lý hành chính trực tiếp xuống 95 đơn vị cơ sở gồm 33 phường và 62 xã.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Cổng chào thành phố Biên Hoà.png|nhỏ|Cổng chào tại ranh giới đi vào khu vực đô thị Biên Hòa cũ]]

=== Lịch sử hình thành ===
Dấu tích khảo cổ tại di chỉ Hàng Gòn, Bình Đa, đồi đá Dốc Chùa và các di chỉ vùng thượng lưu sông Bé ghi nhận con người đã cư trú liên tục tại Đồng Nai từ thời kỳ đồ đá cũ và đồ đá mới cách đây từ 4.000 đến 600.000 năm. 

Năm 1679, nhóm binh sĩ và gia quyến người Hoa do Tổng binh Trần Thượng Xuyên chỉ huy vào cư trú tại Cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), thành lập thương cảng Nông Nại đại phố phục vụ buôn bán ven sông Đồng Nai. Năm 1698, chúa Nguyễn Phúc Chu cử Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long (dựng dinh Trấn Biên tại Đồng Nai) và Tân Bình (dựng dinh Phiên Trấn tại Sài Gòn).

Năm 1802, thời vua Gia Long, dinh Trấn Biên đổi thành trấn Biên Hòa, thuộc phủ Gia Định. Đến năm 1836, thời vua Minh Mạng, trấn đổi thành tỉnh Biên Hòa. Thời Pháp thuộc, địa bàn tỉnh Biên Hòa cũ lần lượt bị phân chia thành các tỉnh Biên Hòa, Thủ Dầu Một và Bà Rịa. Dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa, khu vực này phân thành các tỉnh Biên Hòa, Long Khánh, Phước Tuy, Bình Long và Phước Long.

Năm 1976, tỉnh Đồng Nai được thành lập trên cơ sở hợp nhất tỉnh Biên Hòa, tỉnh Long Khánh và tỉnh Bà Rịa. Sau các lần điều chỉnh địa giới tách lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (1991), đến năm 2025, Quốc hội ra Nghị quyết số 202/2025/QH15 sáp nhập tỉnh Bình Phước vào tỉnh Đồng Nai. Tháng 4 năm 2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc trung ương; tháng 7 năm 2026, phần diện tích Vườn quốc gia Cát Tiên thuộc tỉnh Lâm Đồng được sáp nhập vào địa giới hành chính xã Phước Sơn của thành phố.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố Đồng Nai thuộc dạng bán bình nguyên và đồng bằng lượn sóng, độ cao giảm dần từ Bắc xuống Nam:
* '''Vùng đồi thấp và núi sót phía Bắc (khu vực Bình Phước cũ và Định Quán, Tân Phú):''' Nền đất đỏ bazan xen lẫn đá granit, độ cao trung bình từ 100 đến 300 m so với mực nước biển. Các ngọn núi sót nổi bật gồm Núi Bà Rá cao 736 m (phường Phước Long) và Núi Chứa Chan cao 837 m (phường Xuân Lộc) - ngọn núi cao thứ hai ở Nam Bộ.
* '''Vùng bình nguyên phù sa cổ và trung du lượn sóng (khu vực Biên Hòa, Long Khánh, Long Thành, Nhơn Trạch):''' Địa hình tương đối bằng phẳng, độ dốc dưới 8 độ, gồm đất phù sa cổ, đất xám và đất đỏ bazan. Đây là nơi đặt các khu công nghiệp tập trung và hệ thống đô thị trung tâm.
* '''Vùng trũng ngập triều ven sông biển (khu vực phía Nam Nhơn Trạch, Long Thành):''' Địa hình đầm lầy trũng, mạng lưới sông rạch chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều từ sông Thị Vải, sông Lòng Tàu và sông Đồng Tranh.
* '''Hệ thống sông hồ nội địa:''' Lưu vực sông Đồng Nai dài gần 300 km qua địa bàn, sông Bé và sông La Ngà đổ vào hồ nhân tạo Trị An (diện tích mặt nước 323 km²). Phía Bắc có hồ chứa thủy điện Thác Mơ (diện tích 109 km²) trên sông Bé. Rừng đặc dụng gồm Vườn quốc gia Cát Tiên (rộng hơn 70.000 ha) và Vườn quốc gia Bù Gia Mập (rộng hơn 25.000 ha).

=== Dân cư ===
Dân số thành phố năm 2025 là 4.836.798 người. Mật độ dân số trung bình đạt 371,8 người/km². Người Kinh chiếm 93,6% tổng dân số. Đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm người Chơ Ro (tập trung tại các xã vùng Xuân Lộc, Định Quán), người Xtiêng (tập trung tại các xã khu vực Bù Đăng, Bù Gia Mập, Lộc Ninh, Hớn Quản), cùng người Hoa (tập trung tại phường Trấn Biên, phường Long Khánh), người Khmer, Tày, Nùng, Mường.

Đồng Nai là địa phương có số lượng tín đồ tôn giáo lớn, trong đó Công giáo chiếm hơn 1,31 triệu người (các xứ đạo hình thành dày đặc tại khu vực phường Hố Nai, phường Tam Hiệp, phường Tân Triều, xã Gia Kiệm, xã Thống Nhất sau đợt di cư năm 1954). Phật giáo có hơn 1 triệu tín đồ; các tôn giáo khác gồm Tin Lành, Cao Đài, Hồi giáo.

=== Khí hậu ===
Đồng Nai nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cận xích đạo, chia làm hai mùa rõ rệt:

* '''Mùa mưa''' (từ tháng 5 đến tháng 11): Gió mùa Tây Nam hoạt động chiếm ưu thế; lượng mưa chiếm từ 80% đến 85% tổng lượng mưa cả năm. Các tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 và 10.
* '''Mùa khô''' (từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau): Gió mùa Đông Bắc hoạt động; lượng mưa ít, thời tiết nắng nhiều. Tháng 3 và tháng 4 có nhiệt độ cao nhất trong năm.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu trạm Trấn Biên (Biên Hòa)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 32 (90) || 34 (93) || 35 (95) || 36 (97) || 34 (93) || 33 (91) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 32 (90) || 31 (88) || '''33 (91)'''
|-
| '''Trung bình °C (°F)''' || 26 (79) || 27 (81) || 28 (82) || 29 (84) || 29 (84) || 28 (82) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 27 (81) || 26 (79) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 21 (70) || 22 (72) || 23 (73) || 25 (77) || 25 (77) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 24 (75) || 23 (73) || 21 (70) || '''23 (73)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 12 (0.5) || 8 (0.3) || 25 (1.0) || 75 (3.0) || 220 (8.7) || 280 (11.0) || 310 (12.2) || 325 (12.8) || 340 (13.4) || 270 (10.6) || 110 (4.3) || 35 (1.4) || '''2.010 (79.1)'''
|-
| '''Độ ẩm (%)''' || 72 || 70 || 69 || 72 || 78 || 83 || 85 || 86 || 86 || 85 || 81 || 76 || '''79'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cầu Long Thành, Đường cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.JPG|nhỏ|Cầu Long Thành trên tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây]]

=== Bằng đường hàng không ===
* '''Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (SGN):''' Nằm tại Quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km. Du khách hạ cánh tại đây và di chuyển về Đồng Nai bằng xe buýt hoặc ô tô qua tuyến Xa lộ Hà Nội và tuyến cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.
* '''Dự án Sân bay quốc tế Long Thành:''' Đang xây dựng tại địa bàn phường Long Thành. Quy mô quy hoạch diện tích 5.000 ha, công suất thiết kế giai đoạn 1 đạt 25 triệu hành khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm.

=== Bằng đường bộ ===
Đồng Nai là đầu mối của các tuyến quốc lộ và cao tốc liên kết vùng Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ:
* '''Tuyến Cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây (Cao tốc CT01):''' Đi qua phường Long Thành, kết thúc tại nút giao Dầu Giây (phường Dầu Giây). Thời gian lái xe từ TP.HCM đến phường Long Thành mất 30 phút, đến Dầu Giây mất 50 phút.
* '''Tuyến Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết:''' Khởi đầu từ nút giao Dầu Giây đi qua phường Xuân Lộc sang tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ).
* '''Trục Quốc lộ 1:''' Chiều dài qua địa bàn 102 km, đi qua phường Trấn Biên, phường Tam Hiệp, phường Hố Nai, phường Trảng Bom, phường Dầu Giây, phường Long Khánh và phường Xuân Lộc.
* '''Trục Quốc lộ 51:''' Chiều dài qua địa bàn 38 km, nối từ ngã tư Vũng Tàu (phường Long Bình Tân cũ) qua phường Phước Tân, phường Tam Phước, phường Long Thành và phường Phước Thái đi Bà Rịa - Vũng Tàu cũ (nay thuộc TP.HCM).
* '''Trục Quốc lộ 20:''' Khởi đầu từ ngã ba Dầu Giây, đi qua xã Gia Kiệm, xã Định Quán, phường Tân Phú sang tỉnh Lâm Đồng.
* '''Trục Quốc lộ 13:''' Nối từ TP.HCM qua phường Chơn Thành, phường Bình Long, phường Lộc Ninh đến Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư (biên giới Campuchia).
* '''Trục Quốc lộ 14 (Đường Hồ Chí Minh):''' Đi qua phường Chơn Thành, phường Đồng Xoài, xã Bù Đăng sang tỉnh Lâm Đồng (Đắk Nông cũ).
* '''Xe khách liên tỉnh:''' 
  * Bến xe Biên Hòa (phường Trấn Biên) và Bến xe Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ) tiếp nhận các tuyến xe khách từ các tỉnh miền Tây, miền Trung và Tây Bắc.
  * Các hãng xe chạy tuyến cố định TP.HCM đi Biên Hòa, Long Khánh, Bình Long, Bù Đăng gồm có Phương Trang, Kumho Samco, Thành Công, Thành Bưởi xuất bến từ Bến xe Miền Đông.

=== Bằng đường sắt ===
Trục Đường sắt Bắc Nam chạy qua địa bàn với chiều dài hơn 80 km.
* '''Ga Biên Hòa''' (phường Trấn Biên): Ga hạng 1, phục vụ đón trả khách cho toàn bộ các đoàn tàu khách Thống Nhất (SE1 đến SE8) và tàu du lịch địa phương.
* Các ga trung gian khác gồm Ga Long Khánh (phường Long Khánh), Ga Trảng Bom (phường Trảng Bom), Ga Dầu Giây (phường Dầu Giây), Ga Gia Ray (phường Xuân Lộc).

=== Bằng đường thủy ===
* Hệ thống cảng biển và cảng thủy nội địa trên sông Đồng Nai và sông Thị Vải tiếp nhận tàu hàng và sà lan chở container gồm Cảng Đồng Nai (phường Long Bình Tân cũ), Cảng Gò Dầu (phường Phước Thái), Cảng Phước An (xã Phước An).

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Thị trấn Trảng Bom, Đồng Nai.JPG|nhỏ|Tuyến Quốc lộ 1 chạy qua trung tâm phường Trảng Bom]]

* '''Xe buýt nội thành và liên tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt kết nối giữa trung tâm phường Trấn Biên với các phường, xã lân cận và Thành phố Hồ Chí Minh:
  * Tuyến số 60-1: Bến xe Miền Tây (TP.HCM) đi Bến xe Biên Hòa.
  * Tuyến số 11: Bến xe Ngã tư Vũng Tàu đi Trạm xe Gò Dầu.
  * Tuyến số 16: Bến xe Biên Hòa đi Bến xe Phương Lâm (Tân Phú).
  * Tuyến số 18: Bến xe Biên Hòa đi Khu du lịch Đại Nam.
  * Tuyến số 22: Bến xe Phú Túc đi Bến xe Vũng Tàu.
* '''Thuê xe máy:''' Phù hợp cho việc di chuyển đến các khu vực rừng tự nhiên hoặc hồ nước như Mã Đà, Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Thác Mơ. Điểm cho thuê xe máy phân bố tập trung tại khu vực Ga Biên Hòa, trung tâm phường Trấn Biên, phường Đồng Xoài với mức giá 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Đồng Nai: ☎ +84 251 3838 3838
  * Taxi Vinasun Đồng Nai: ☎ +84 251 3827 2727
  * Taxi Thắng Lợi: ☎ +84 251 3882 882
  * Dịch vụ xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại phường Trấn Biên, phường Long Bình, phường Tam Hiệp, phường Long Thành.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Nhà_thờ_chính_Văn_miếu_Trấn_Biên.jpg|nhỏ|Khuôn viên nhà thờ chính Văn miếu Trấn Biên tại phường Trấn Biên]]

=== Di tích lịch sử ===
* {{xem
| tên=Văn miếu Trấn Biên | tên khác=Tran Bien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 2, phường Bửu Long cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9633 | kinh độ=106.8042 | chỉ đường=Cách trung tâm hành chính thành phố 3 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 251 3951 928 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Công trình được chúa Nguyễn Phúc Chu cho xây dựng vào năm 1715, là văn miếu đầu tiên được xây dựng tại xứ Đàng Trong để tôn vinh Nho giáo và các bậc hiền tài. Sau khi bị quân Pháp phá hủy năm 1861, công trình được phục dựng lại từ năm 1998 trên diện tích gần 15 ha. Quần thể gồm cổng tam quan, nhà bia, hồ Tịnh Quang, Khuê Văn Các, Đại Thành Môn và nhà thờ chính. Nhà thờ chính thờ Khổng Tử và bài vị của các danh nhân văn hóa, lịch sử như Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Lê Quý Đôn, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Võ Trường Toản, Đặng Đức Thuật, Trịnh Hoài Đức, Lê Quang Định, Ngô Nhân Tịnh, Nguyễn Hữu Cảnh.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ và Lăng mộ Nguyễn Hữu Cảnh | tên khác=Nguyen Huu Canh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Hiệp Hòa cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9422 | kinh độ=106.8331 | chỉ đường=Tọa lạc tại đầu Cù lao Phố bên sông Đồng Nai
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia công nhận năm 1991. Đền thờ Thống suất Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, người có công lập phủ Gia Định năm 1698. Kiến trúc đền gồm tiền tế, trung điện và chính điện. Bên trong lưu giữ sắc phong của triều đình nhà Nguyễn, văn bia đá ghi công trạng và bức tượng danh tướng bằng đồng.
}}

* {{xem
| tên=Chùa Đại Giác | tên khác=Đại Giác Cổ Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Cù lao Phố, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9389 | kinh độ=106.8406 | chỉ đường=Nằm trên trục đường chính qua cù lao
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi chùa cổ xây dựng từ thế kỷ 17 trên Cù lao Phố. Chùa gắn với sự kiện công chúa Nguyễn Thị Ngọc Anh (con gái vua Gia Long) từng tá túc lánh nạn vào cuối thế kỷ 18. Sau khi lên ngôi, vua Gia Long cho trùng tu chùa và ban tặng một pho tượng Phật A Di Đà bằng gỗ cao 2,25 m cùng hoành phi khắc chữ Hán.
}}

* {{xem
| tên=Thành cổ Biên Hòa | tên khác=Thành Kèn
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Quang Vinh cũ (nay thuộc phường Trấn Biên) | vĩ độ=10.9525 | kinh độ=106.8197 | chỉ đường=Nằm gần cầu Hóa An
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích kiến trúc quân sự cổ xây dựng lần đầu bằng đất vào năm 1834 thời vua Minh Mạng, đến năm 1837 được xây lại bằng đá ong với chu vi hơn 1.500 m. Thời Pháp thuộc, công trình bị thu hẹp diện tích để làm doanh trại quân đội và được lắp còi húc báo giờ nên có tên gọi là Thành Kèn. Hiện nay di tích còn lại đoạn tường thành bằng đá ong, cổng thành vòm cuốn và nhà cổ thời Pháp.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn | tên khác=Hang Gon Dolmen
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Hàng Gòn | vĩ độ=10.9083 | kinh độ=107.2458 | chỉ đường=Nằm ven Quốc lộ 56
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích khảo cổ học cấp quốc gia đặc biệt được kỹ sư người Pháp Jean Bouchot phát hiện vào năm 1927. Ngôi mộ đá có niên đại từ thế kỷ 2 trước Công nguyên đến thế kỷ 1 sau Công nguyên, cấu trúc hình hộp chữ nhật dài 4,2 m, rộng 2,7 m, cao 1,6 m, ghép từ 6 phiến đá hoa cương lớn có trọng lượng từ 3 đến 10 tấn. Xung quanh mộ có các trụ đá sa thạch cao từ 2,5 m đến 3 m.
}}

[[Tập tin:Hồ Long Ẩn - 10398247865.jpg|nhỏ|Hồ Long Ẩn trong Khu du lịch Bửu Long tại phường Trấn Biên]]

=== Khu du lịch sinh thái và cảnh quan sông hồ ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Bửu Long | tên khác=Buu Long Tourism Area
| trang web=http://buulong.com.vn | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên | vĩ độ=10.9650 | kinh độ=106.7972 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 4 km
| điện thoại=+84 251 3951 255 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=100.000 - 150.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu danh thắng rộng 84 ha hình thành quanh hai hồ nước nhân tạo là hồ Long Ẩn và hồ Long Vân, vốn là vết tích khai thác đá từ nhiều thế kỷ trước. Trong lòng hồ có các vách đá vôi và mỏm đá nhô khỏi mặt nước. Khuôn viên tích hợp chùa cổ Bửu Phong xây dựng từ năm 1676 trên núi Bình Điện, khu nuôi chim thú và các bến thuyền đạp vịt dạo lòng hồ.
}}

* {{xem
| tên=Hồ Trị An &amp; Nhà máy Thủy điện Trị An | tên khác=Tri An Lake
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trị An | vĩ độ=11.1350 | kinh độ=107.0180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 35 km về phía Đông Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí tham quan lòng hồ (thuê thuyền tính riêng)
| nội dung=Hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đồng Nai hình thành năm 1984 để phục vụ Nhà máy Thủy điện Trị An (công suất 400 MW). Diện tích mặt nước hồ rộng 323 km² với 76 đảo lớn nhỏ, dung tích chứa 2,76 tỷ m³ nước. Các điểm tham quan gồm Đảo Ó và Đảo Đồng Trường (rộng 24 ha với thảm thực vật cây rừng), đập tràn xả lũ và các bến thuyền dân sinh phục vụ đưa đón khách qua hồ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Thác Giang Điền | tên khác=Giang Dien Waterfall
| trang web=http://giangdien.vn | email=
| địa chỉ=xã Giang Điền cũ (nay thuộc phường Trảng Bom) | vĩ độ=10.9230 | kinh độ=106.9950 | chỉ đường=Nằm cách ngã ba Trị An khoảng 8 km
| điện thoại=+84 251 3777 111 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=80.000 - 120.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Quần thể sinh thái hình thành bên dòng suối Buông, đặc trưng bởi bãi đá tự nhiên tạo thành ba dòng thác: thác Chàng, thác Nàng và thác chính Giang Điền. Khu du lịch có các thảm cỏ rộng, hồ bơi ngoài trời, dịch vụ thuê lều cắm trại và nhà chòi ven bờ suối.
}}

* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Đá Ba Chồng Định Quán | tên khác=Da Ba Chong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Quán | vĩ độ=11.2056 | kinh độ=107.3611 | chỉ đường=Nằm kề trục Quốc lộ 20
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Cụm di tích danh thắng địa chất cấp quốc gia xếp hạng năm 1988. Quần thể gồm ba khối đá hoa cương lớn xếp chồng lên nhau theo phương thẳng đứng với chiều cao tổng cộng hơn 36 m, khối đá trên cùng chìa ra ngoài mép chân đế. Kề bên là núi Đá Voi và núi Bạch Tượng có Chùa Thiện Chơn tọa lạc trên sườn đá.
}}

[[Tập tin:BenCu forest structure 23Dec08.jpg|nhỏ|Rừng nhiệt đới Vườn quốc gia Cát Tiên]]

=== Vườn Quốc gia &amp; Khu Di tích Rừng Tự nhiên ===
* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Cát Tiên | tên khác=Cat Tien National Park
| trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên và xã Phước Sơn | vĩ độ=11.4230 | kinh độ=107.4280 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 140 km theo Quốc lộ 20 và ĐT600
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (vé tàu qua sông: 20.000 VNĐ)
| nội dung=Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới được UNESCO công nhận năm 2001, có tổng diện tích hơn 71.000 ha (sau khi sáp nhập phần diện tích của tỉnh Lâm Đồng vào thành phố Đồng Nai năm 2026). Rừng có thảm thực vật nhiệt đới thường xanh và nửa rụng lá, lưu giữ cây tung cổ thụ hơn 400 năm tuổi, cây gõ bác đồng chu vi 8 m. Các tuyến tham quan chính:
* '''Bàu Sấu:''' Vùng đất ngập nước Ramsar rộng hơn 13.000 ha vào mùa mưa, nơi bảo tồn quần thể cá sấu xiêm tự nhiên. Du khách đi bộ 5 km xuyên rừng sau chặng xe chuyên dụng 9 km từ trung tâm vườn.
* '''Tuyến xem thú đêm bằng xe chuyên dụng:''' Xe mui trần chở khách dọc cung đường rừng dài 12 km lúc 19:00 để quan sát nai, hoẵng, lợn rừng, chồn đi kiếm ăn ban đêm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Đảo Tiên:''' Khu bảo tồn bán tự nhiên phục hồi tập tính cho vượn đen má vàng, voọc bạc, cu li trước khi tái thả về tự nhiên.
}}

* {{xem
| tên=Vườn quốc gia Bù Gia Mập | tên khác=Bu Gia Map National Park
| trang web=http://vuonquocgiabugiamap.vn | email=
| địa chỉ=xã Bù Gia Mập | vĩ độ=12.0150 | kinh độ=107.1850 | chỉ đường=Nằm ở điểm cuối của Quốc lộ 14C giáp biên giới Campuchia
| điện thoại=+84 271 3724 235 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:00 | giá=Vé vào cổng: 70.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Khu rừng đặc dụng rộng 25.601 ha bảo tồn hệ sinh thái rừng chuyển tiếp giữa Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Vườn quốc gia có các loài cây gỗ quý như cẩm lai, gõ đỏ, giáng hương và quần thể linh trưởng nguy cấp (vượn đen má vàng, voọc chà vá chân đen). Địa hình có suối Đắk Mai, thác Đắk Bô, thác Lưu Ly và các cung đường tuần tra biên giới.
}}

* {{xem
| tên=Di tích Lịch sử Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (Chiến khu Đ) | tên khác=Chien Khu D
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Lý | vĩ độ=11.3780 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm sâu trong Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3672 119 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 16:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, nơi đặt cơ quan đầu não chỉ đạo cách mạng miền Nam thời kỳ 1961 - 1962 trước khi chuyển về Tây Ninh. Khuôn viên phục dựng hệ thống nhà làm việc bằng cột gỗ lợp mái lá trung quân, hầm chữ A, giao thông hào quân sự và nhà trưng bày hiện vật kháng chiến.
}}

[[Tập tin:Chua Chan mount..JPG|nhỏ|Núi Chứa Chan tại phường Xuân Lộc]]

=== Quần thể Núi Sót &amp; Hồ Thác Mơ ===
* {{xem
| tên=Di tích Danh thắng Núi Chứa Chan &amp; Chùa Bửu Quang | tên khác=Nui Gia Lao / Chua Chan Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Xuân Lộc | vĩ độ=10.9780 | kinh độ=107.3750 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 80 km dọc Quốc lộ 1
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 200.000 VNĐ/người lớn (đi bộ leo núi miễn phí)
| nội dung=Ngọn núi sót granit cao thứ hai ở Nam Bộ với độ cao 837 m so với mực nước biển, xếp hạng di tích danh thắng quốc gia năm 2012. Quần thể gồm Chùa Bửu Quang (Chùa Gia Lào) tọa lạc tại độ cao 660 m nép mình dưới hang đá granit, Cây da ba gốc một ngọn và trạm truyền hình đỉnh núi. Cung đường cột điện có hệ thống bậc thang đá dành cho người đi bộ leo núi dã ngoại.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Thắng cảnh Núi Bà Rá &amp; Hồ Thủy điện Thác Mơ | tên khác=Ba Ra Mountain
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Phước Long | vĩ độ=11.8210 | kinh độ=107.0050 | chỉ đường=Nằm kề trung tâm khu vực Phước Long cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Cáp treo khứ hồi: 150.000 VNĐ/người
| nội dung=Ngọn núi đơn độc cao 736 m ngự bên hồ thủy điện Thác Mơ (diện tích mặt hồ 109 km²). Núi có hệ thống cáp treo dài 2.063 m dẫn lên đỉnh, nơi đặt đền thờ Bà Thiên Hậu và bia tưởng niệm chiến tích kháng chiến. Dưới chân núi là hồ Thác Mơ phục vụ tàu thuyền đưa khách tham quan các đảo đất và đập thủy điện.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền và cắm trại ven Hồ Trị An:''' Thuê thuyền gỗ hoặc thuyền máy tại bến phường Trị An sang cắm trại dã ngoại trên Đảo Ó, chèo thuyền SUP trên mặt nước hồ lúc sáng sớm và ngắm hoàng hôn buông trên mặt đập thủy điện.
* '''Khám phá rừng nhiệt đới và đạp xe tại Vườn quốc gia Cát Tiên:''' Thuê xe đạp địa hình tại cổng vườn (xã Nam Cát Tiên) chạy dọc đường mòn đất đỏ rợp bóng cây gõ bác đồng, quan sát các loài chim rừng và đăng ký tour xe chuyên dụng xem thú đêm kiếm ăn tại trảng cỏ.
* '''Leo núi Chứa Chan theo đường cột điện:''' Khởi hành từ chân núi thuộc phường Xuân Lộc, đi bộ theo tuyến 125 cột điện lên đỉnh núi cao 837 m để ngắm toàn cảnh đồng bằng lúa và hồ Núi Le từ trên cao.
* '''Đi bộ đường rừng khám phá Thác Đắk Mai và rừng Bù Gia Mập:''' Tham gia các tuyến đi bộ xuyên qua thảm rừng rụng lá khộp tại xã Bù Gia Mập, tắm thác Đắk Mai và tìm hiểu các mẫu tiêu bản thực vật tại vườn thực vật.
* '''Thăm làng gốm Tân Vạn bên sông Đồng Nai:''' Quan sát nghệ nhân làm gốm bằng bàn xoay tay thủ công, nung gốm trong lò bầu truyền thống và xem công đoạn tạo men ve màu xanh đặc trưng tại phường Biên Hòa.
* '''Hái trái cây miệt vườn Long Khánh:''' Vào mùa mưa (từ tháng 6 đến tháng 8), các vườn cây ăn trái tại phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc mở cửa đón khách vào mua chôm chôm, sầu riêng, măng cụt hái trực tiếp từ cành.
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Đồng Nai tập trung vào nông sản từ vùng chuyên canh cây ăn trái, cây công nghiệp đất đỏ bazan và các sản phẩm gốm sứ thủ công truyền thống ven sông Đồng Nai.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bưởi Tân Triều:''' Trồng tại vùng đất phù sa ven sông thuộc phường Tân Triều. Giống bưởi đường lá cam và bưởi da xanh vỏ mỏng, tép bưởi mọng nước, vị ngọt nhẹ. Các sản phẩm chế biến gồm mứt vỏ bưởi, rượu bưởi đựng trong bình gốm hình quả bưởi.
* '''Hạt điều Bình Phước:''' Sản phẩm nông sản chủ lực trồng tại các xã khu vực Bù Đăng, Phú Riềng, Bù Gia Mập. Hạt điều được chế biến dưới dạng hạt điều rang muối còn nguyên vỏ lụa, đóng gói hút chân không hoặc đựng trong hộp tròn.
* '''Mít tố nữ &amp; Chôm chôm Long Khánh:''' Mít tố nữ quả nhỏ từ 1 đến 2 kg, khi chín múi mít dính vào cùi, xé vỏ ăn trực tiếp múi dẻo thơm; chôm chôm nhãn và chôm chôm Java hạt dẹt, cùi giòn, thu hoạch rộ từ tháng 6 đến tháng 8 tại phường Long Khánh, phường Bảo Vinh, phường Bình Lộc.
* '''Cá kìm khô hồ Trị An:''' Cá kìm đánh bắt tự nhiên từ lòng hồ Trị An (phường Trị An), làm sạch xẻ đôi phơi một nắng hoặc sấy khô, tẩm ướp ớt bột và đường, đóng gói bảo quản mát.
* '''Gốm sứ Biên Hòa:''' Sản phẩm sản xuất tại làng nghề gốm Tân Vạn (phường Biên Hòa). Gốm sử dụng đất sét pha cao lanh địa phương, tạo hình trên bàn xoay, khắc họa tiết chìm, phủ lớp men ve màu xanh đồng trổ men nung lò củi. Sản phẩm gồm đôn voi gốm, bình hoa trang trí và tượng con giống.

[[Tập tin:Một góc TX.Long Khánh.JPG|nhỏ|Khu vực chợ trung tâm phường Long Khánh]]

=== Chợ truyền thống &amp; Siêu thị ===
* '''Chợ Biên Hòa (phường Trấn Biên):''' Chợ đầu mối trung tâm ven sông Đồng Nai, bày bán các loại nông sản bưởi Tân Triều, chả lụi, hàng may mặc và đồ gia dụng.
* '''Chợ Long Khánh (phường Long Khánh):''' Chợ đầu mối trái cây trung chuyển sản phẩm chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, bơ của khu vực miền Đông.
* '''Chợ Đồng Xoài (phường Tân Thành cũ):''' Trung tâm buôn bán nông thổ sản hạt điều, mủ cao su chế biến, tiêu sọ của khu vực phía Bắc thành phố.
* '''Siêu thị Big C Đồng Nai &amp; Co.opmart Biên Hòa:''' Các siêu thị bán lẻ tổng hợp phục vụ nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của cư dân đô thị.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Đồng Nai sử dụng nguồn thủy sản nước ngọt từ hệ thống sông Đồng Nai, hồ Trị An, hồ Thác Mơ kết hợp với nguyên liệu rau củ miệt vườn và tập quán chế biến của các cộng đồng cư dân di cư.

Các món ăn tiêu biểu:
* '''Gỏi cá Biên Hòa:''' Cá chép hoặc cá trắm cỏ tươi sống nuôi bè trên sông Đồng Nai, lọc lấy hai thớ thịt phi lê mỏng không dính xương; bóp thấu với nước cốt riềng, hành tây rồi trộn đều thính gạo rang; cuốn cùng đinh lăng, lá sung, ngò gai, chấm nước xốt nấu từ gan cá, mẻ và đậu phộng giã mịn tại phường Trấn Biên.
* '''Chả lụi Biên Hòa:''' Thịt heo nạc băm nhuyễn tẩm ướp gia vị, quết đều lên miếng bánh tráng nhỏ gập lại rồi xâu vào que tre nướng trên than củi; ăn kèm bánh tráng mỏng, rau sống, xoài xanh, dưa chuột và chấm bát nước mắm đậu phộng sánh đặc tại phường Tam Hiệp.
* '''Cơm gà cá mặn Long Khánh:''' Cơm nấu trong niêu đất cùng thịt ức gà xé sợi và cá mặn (thường dùng cá chẽm hoặc cá thu mặn khô ngâm dầu băm nhỏ), trộn thêm mỡ hành và tiêu đen; đáy niêu tạo lớp cháy giòn tại phường Long Khánh.
* '''Lẩu khổ qua rừng cá thác lác:''' Trái khổ qua rừng nhỏ bằng ngón chân cái thái mỏng hoặc để nguyên trái nhồi thịt nạc heo; nước dùng nấu từ xương ống và cá thác lác quết dẻo vo viên, ăn cùng đọt ớt hiểm tại các quán ăn ven sông phường Trấn Biên.
* '''Ve sầu chiên giòn:''' Món ăn theo mùa hè tại các vườn điều vùng xã Bù Đăng, xã Đồng Tâm; ve sầu non mới lột xác được làm sạch, nhồi đậu phộng vào bụng rồi chiên ngập dầu ăn giòn rụm chấm tương ớt.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Quán Gỏi cá Kim Yến | trang web= | email=
| địa chỉ=Khu phố 6, phường Tân Hạnh cũ (nay thuộc phường Biên Hòa) | vĩ độ=10.9580 | kinh độ=106.7890 | chỉ đường=Nằm ven bờ sông Đồng Nai
| điện thoại=+84 251 3859 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=10:00 - 21:00 | giá=120.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quán phục vụ món gỏi cá tươi cuốn lá rừng, nguyên liệu gồm cá chép sông phi lê trộn thính, kèm đĩa lá đinh lăng và chén nước chấm nóng.
}}

* {{xem
| tên=Quán Cơm gà cá mặn Long Khánh | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hùng Vương, phường Long Khánh | vĩ độ=10.9380 | kinh độ=107.2410 | chỉ đường=Khu vực trung tâm đô thị
| điện thoại=+84 251 3877 456 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 20:30 | giá=60.000 - 150.000 VNĐ/suất
| nội dung=Quán phục vụ cơm chiên cá mặn niêu đất, nguyên liệu gồm gạo tẻ, thịt gà xé và cá mặn băm nhỏ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Ẩm thực Chả lụi Huỳnh Văn Hớn | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Huỳnh Văn Hớn, phường Tân Triều | vĩ độ=10.9610 | kinh độ=106.8250 | chỉ đường=Gần khu vực Tân Mai cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=14:00 - 21:00 | giá=25.000 - 40.000 VNĐ/phần
| nội dung=Khu vực tập trung các quầy phục vụ chả lụi nướng than hoa, ăn kèm đĩa rau sống và nước chấm tương đậu phộng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu bưởi Tân Triều:''' Rượu lên men tự nhiên từ nước cốt tép bưởi đường lá cam và đường cát, nồng độ cồn khoảng 15 độ, đóng trong bình gốm nung men xanh hình quả bưởi, vị ngọt dịu và hậu vị chua thanh.
* '''Cà phê phin hạt Robusta:''' Phục vụ tại các quán cà phê khu vực phường Long Khánh, phường Đồng Xoài; hạt cà phê rang mộc nguyên chất xay mịn pha phin nhôm truyền thống.
* '''Rượu cần S'tiêng &amp; Chơ Ro:''' Rượu ủ trong chóe sành từ gạo nếp nương trộn men vỏ cây rừng, phục vụ trong các dịp lễ mừng lúa mới tại các xã vùng Bù Đăng, Định Quán.

== Nghỉ ngơi ==
Hệ thống lưu trú tại thành phố Đồng Nai phục vụ chuyên gia công tác tại các khu công nghiệp và khách du lịch dã ngoại rừng, hồ:

=== Khách sạn đô thị ===
* {{ngủ
| tên=The Mira Central Park Hotel | trang web=http://themiracentralpark.com.vn | email=
| địa chỉ=Số 128/16 Đường Nguyễn Ái Quốc, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9570 | kinh độ=106.8380 | chỉ đường=Nằm trên trục đường Nguyễn Ái Quốc
| điện thoại=+84 251 8870 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn quy mô 195 phòng nghỉ, hồ bơi ngoài trời trên tầng cao, trung tâm hội nghị và nhà hàng phục vụ món ăn Á, Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Aurora Hotel Plaza | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 253 Đường Phạm Văn Thuận, phường Tam Hiệp | vĩ độ=10.9450 | kinh độ=106.8450 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Trấn Biên 3 km
| điện thoại=+84 251 3918 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.100.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn gồm 120 phòng nghỉ và căn hộ dịch vụ, phòng tập thể dục, hồ bơi và bãi đỗ xe ô tô.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn An Lộc Hotel &amp; Spa | trang web= | email=
| địa chỉ=Quốc lộ 13, phường An Lộc | vĩ độ=11.6450 | kinh độ=106.6050 | chỉ đường=Khu vực trung tâm Bình Long cũ
| điện thoại=+84 271 3617 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=600.000 - 1.400.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn có 80 phòng nghỉ, nhà hàng ăn uống và phòng hội nghị.
}}

=== Nhà nghỉ sinh thái &amp; Lều cắm trại ===
* {{ngủ
| tên=Nhà nghỉ Trụ sở Vườn quốc gia Cát Tiên | trang web=https://namcattien.vn | email=
| địa chỉ=xã Nam Cát Tiên | vĩ độ=11.4250 | kinh độ=107.4300 | chỉ đường=Nằm ngay bờ sông Đồng Nai phía trong cổng vườn
| điện thoại=+84 251 3669 228 | điện thoại miễn cước=
| giá=400.000 - 1.200.000 VNĐ/phòng (thuê lều: 150.000 VNĐ/đêm)
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=11:00
| nội dung=Khu nhà nghỉ gồm các phòng đơn, phòng đôi có điều hòa, khu phòng tập thể và bãi cỏ dựng lều cắm trại ven sông.
}}

* {{ngủ
| tên=Khu Nhà nghỉ Đảo Ó - Đồng Trường | trang web= | email=
| địa chỉ=Đảo Ó, Hồ Trị An, phường Trị An | vĩ độ=11.1250 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Tiếp cận bằng tàu đưa đón từ bến thuyền Trị An
| điện thoại=+84 251 3861 234 | điện thoại miễn cước=
| giá=500.000 - 1.100.000 VNĐ/phòng
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhà nghỉ dạng bungalow gỗ nằm trên đảo biệt lập giữa lòng hồ Trị An, cung cấp dịch vụ cắm trại qua đêm và tiệc nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 51, Quốc lộ 13 và các tuyến đường qua các khu công nghiệp tại phường Long Bình, phường Trảng Bom, phường Long Thành có mật độ xe tải nặng, xe đầu kéo container lưu thông cao. Người điều khiển xe máy cần đi đúng phần đường gom dành cho xe hai bánh, quan sát gương chiếu hậu và tránh đi vào điểm mù của xe tải lớn khi vào các nút giao ngã tư, vòng xoay.

=== An toàn khi tham quan ===
* Tại Vườn quốc gia Cát Tiên và Bù Gia Mập, người đi bộ đường rừng cần mặc quần áo dài tay, bôi thuốc chống vắt và mang vớ chống vắt, nhất là vào mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10. Đi đúng các tuyến đường mòn quy định của ban quản lý vườn, không tự ý đi vào các khu vực cấm bảo tồn nghiêm ngặt.
* Tại khu vực lòng hồ Trị An và hồ Thác Mơ, bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy định khi đi trên thuyền gỗ, thuyền máy hoặc chơi thuyền chèo SUP. Không tự ý bơi lội tại các khu vực nước sâu gần chân đập thủy điện hoặc các họng xả nước.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]: Di chuyển theo tuyến Xa lộ Hà Nội hoặc cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây chỉ mất 40 đến 60 phút lái xe để đến trung tâm Quận 1.
* [[Lâm Đồng]]: Đi theo Quốc lộ 20 qua đèo Chuối, đèo Bảo Lộc lên trung tâm thành phố Đà Lạt (khoảng 220 km); hoặc đi theo cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết về các bãi biển Mũi Né (khoảng 140 km).
* [[Tây Ninh]]: Kết nối theo Tỉnh lộ 768 qua cầu Thủ Biên hoặc theo Quốc lộ 13 sang tỉnh Tây Ninh tham quan Quần thể Di tích Núi Bà Đen và Tòa thánh Tây Ninh.
* [[Campuchia]]: Làm thủ tục xuất cảnh đường bộ qua [[Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư]] tại điểm cuối Quốc lộ 13 (xã Lộc Tấn) sang tỉnh Kratie và tỉnh Tbong Khmum của Campuchia.

{{geo|11.0544|107.1469}}
{{IsPartOf|Đông Nam Bộ}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Đồng Nai}}</text>
      <sha1>0i01qwis26f8vell1z6998gmvbism28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:Mapbanner</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2556</id>
    <revision>
      <id>123393</id>
      <parentid>122560</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="f0cb49luq0driiz745n0vn5no5bvjna" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-title&quot;&gt;{{{title}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-morelinks&quot;&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f0cb49luq0driiz745n0vn5no5bvjna</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:Trang Chính/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>58036</id>
    <revision>
      <id>123381</id>
      <parentid>120991</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123381</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1646" sha1="3urgffwjvafjzgp8teyabb9c0pa2qnq" xml:space="preserve">body.skin-minerva .desktop-only {
	display: none;
}

.main-wrapper {
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 1em; /* khoảng cách giữa các cột */
	align-items: stretch; /* giúp các khung cao bằng nhau */
}

.main-wrapper-column {
	flex: 1 1 30%; /* 3 cột bằng nhau, tự co khi thu nhỏ màn hình */
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.mp-frame {
	flex: 1; /* đảm bảo khung chiếm hết chiều cao của cột */
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.mp-frame-body {
	flex: 1; /* nội dung co giãn đều */
}

/*
Computers
*/
@media (min-width: 1000px) {
	.main-wrapper {
		display: flex;
		margin: 0 -0.5rem;
	}
	
	.main-wrapper-column {
		margin: 0 0.5rem;
	}
}

@media (min-width: 1000px) {
	.main-wrapper-column {
		width: 50%;
	}
	.main-wrapper-column + .main-wrapper-column {
		width: 50%;
	}
}

/* MOBILE STYLES - Updated to reduce spacing */
@media (max-width: 850px) {
  .main-wrapper {
    display: block !important;
    margin: 0 !important;
    gap: 0 !important; /* Remove gap between boxes */
  }
  
  .main-wrapper-column {
    width: 100% !important;
    margin: 0 0 0.5em 0 !important; /* Reduced bottom margin */
  }
  
  .main-wrapper-column + .main-wrapper-column {
    width: 100% !important;
  }
  
  /* Reduce mp-frame margins on mobile */
  .mp-frame {
    margin: 0.25em 0 0.5em 0 !important; /* Top and bottom margins reduced */
  }
}

/* Optional: Further reduce spacing on very small screens */
@media (max-width: 480px) {
  .main-wrapper-column {
    margin: 0 0 0.25em 0 !important; /* Even smaller gap */
  }
  
  .mp-frame {
    margin: 0.15em 0 0.3em 0 !important;
  }
}</text>
      <sha1>3urgffwjvafjzgp8teyabb9c0pa2qnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:Mapbanner/sandbox</title>
    <ns>10</ns>
    <id>61089</id>
    <revision>
      <id>123352</id>
      <parentid>100337</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1665" sha1="lyosrne09na8mhlxnp6dirfvnubrrgp" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;js-proportonal-resize&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;h2&gt;{{{title}}}&lt;/h2&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;
{{#tag:imagemap|
{{#ifexpr:(18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
|File:20130122214736!Bluemarble banner.jpg|File:Flat earth night banner2.jpg}}{{!}}frameless{{!}}1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0[[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lyosrne09na8mhlxnp6dirfvnubrrgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123358</id>
      <parentid>123352</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2974" sha1="425td0skk31yexnms8a1d5r6u8qq2b5" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;js-proportonal-resize {{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;h2&gt;{{{title}}}&lt;/h2&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ chuẩn enwiki, gốc 2653px) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Blue Marble 2002.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ có vùng trống bên trái, gốc 4092px) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>425td0skk31yexnms8a1d5r6u8qq2b5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123360</id>
      <parentid>123358</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2914" sha1="c1vtws8wlvil5v3dmyew51p662wlfst" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;js-proportonal-resize {{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;h2&gt;{{{title}}}&lt;/h2&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- DAY --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ có vùng trống bên trái, gốc 4092px) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1vtws8wlvil5v3dmyew51p662wlfst</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123364</id>
      <parentid>123360</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2940" sha1="6a95in9sbnlqbju2twhy2ocm3vpe4l8" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;js-proportonal-resize {{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;h2&gt;{{{title}}}&lt;/h2&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ enwiki chuẩn) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Blue Marble 2002.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6a95in9sbnlqbju2twhy2ocm3vpe4l8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123366</id>
      <parentid>123364</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2951" sha1="cygv7fiew0zqoc9y3gvnrfk32zh68an" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;js-proportonal-resize {{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;h2&gt;{{{title}}}&lt;/h2&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ enwiki chuẩn) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cygv7fiew0zqoc9y3gvnrfk32zh68an</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123380</id>
      <parentid>123366</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2929" sha1="no0t5bh9kod1v7wwb7zdjzc98f0a327" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;h2&gt;{{{title}}}&lt;/h2&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ enwiki chuẩn) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>no0t5bh9kod1v7wwb7zdjzc98f0a327</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123383</id>
      <parentid>123380</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2952" sha1="js5uuj5y3et3h8647b469jnsjqidxt7" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;&lt;div id=&quot;mainpage-title&quot;&gt;{{{title}}}&lt;/div&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ enwiki chuẩn) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>js5uuj5y3et3h8647b469jnsjqidxt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123384</id>
      <parentid>123383</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:14:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2951" sha1="5f1l1334j41wf359u1khnapwvwg6o5c" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-title&quot;&gt;{{{title}}}&lt;/div&gt;
			&lt;p id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/p&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;p class=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;br&gt;&lt;br&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ enwiki chuẩn) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5f1l1334j41wf359u1khnapwvwg6o5c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123386</id>
      <parentid>123384</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2968" sha1="2ehjwroohb6swmswoiptmvyddl2n2hk" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-title&quot;&gt;{{{title}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-morelinks&quot;&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ chuẩn enwiki) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Blue Marble 2002.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ehjwroohb6swmswoiptmvyddl2n2hk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123387</id>
      <parentid>123386</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2976" sha1="c3rcpcz2513fkbe26ob2rviik1j6ijh" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-title&quot;&gt;{{{title}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-morelinks&quot;&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ chuẩn enwiki) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Blue Marble 2002.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c3rcpcz2513fkbe26ob2rviik1j6ijh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123389</id>
      <parentid>123387</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:28:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2987" sha1="jdaei4ihbxl4blgl1gbiyqe9b044fx6" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Mapbanner/sandbox/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div id=&quot;mapbanner-container&quot;&gt;
	&lt;div id=&quot;mainpage-map&quot; class=&quot;{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6) | banner-day | banner-night }}&quot;&gt;
		&lt;div class=&quot;mainpage-shadowbox&quot; id=&quot;mainpage-maptext&quot;&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-title&quot;&gt;{{{title}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-tagline&quot;&gt;{{{tagline}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-searchinput&quot;&gt;
				&lt;inputbox&gt;
					placeholder=Bạn muốn đi tới đâu?
					type=search2
					width=28
					buttonlabel=Tìm điểm đến
					break=no
				&lt;/inputbox&gt;
			&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-touristoffice&quot;&gt;{{{touristoffice}}}&lt;/div&gt;
			&lt;div id=&quot;mainpage-morelinks&quot;&gt;Xem thêm: &lt;small&gt;{{{morelinks}}}&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
		&lt;/div&gt;

{{#ifexpr: (18 &gt; {{#timel: G | now }}) and ({{#timel: G | now }} &gt; 6)
| &lt;!-- BAN NGÀY: Blue Marble 2002.png (Tọa độ chuẩn enwiki) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:BlueMarble main page banner.png|frameless|1400px
poly 2116 708 2204 686 2216 599 2653 599 2650 973 2359 970 2217 866 2090 885 2054 778 [[châu Đại Dương]]
poly 1672 513 1593 536 1529 427 1522 381 1612 1 2648 1 2648 226 2343 310 2282 384 2158 461 2165 509 2215 599 2204 687 2115 706 2010 672 1925 555 1920 479 1860 522 1871 588 1818 567 1782 483 1726 459 [[châu Á]]
poly 0 1141 771 1044 898 995 897 1133 1363 1083 1988 1050 2653 1135 2652 1174 0 1172 [[châu Nam Cực]]
poly 874 525 1055 659 1009 779 830 941 896 996 772 1043 727 987 766 762 686 665 713 583 743 521 [[Nam Mỹ]]
poly 1196 366 1359 345 1390 377 1522 381 1530 428 1595 535 1673 514 1629 596 1576 641 1576 686 1657 685 1614 816 1466 869 1403 869 1356 745 1334 598 1214 596 1154 541 1149 453 [[châu Phi]]
poly 1157 123 1231 1 1612 1 1523 382 1390 376 1357 345 1196 365 1210 268 1086 144 [[châu Âu]]
poly 0 276 245 200 384 284 383 337 509 485 713 582 744 520 873 525 858 480 758 445 731 387 922 281 838 173 981 202 1008 165 1156 122 1230 1 1 1 [[Bắc Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
| &lt;!-- BAN ĐÊM: Flat earth night banner2.jpg (Tọa độ cũ có biển trống) --&gt;
&lt;imagemap&gt;
File:Flat earth night banner2.jpg|frameless|1400px
poly 4092 1132 3816 1077 2406 1050 1686 1152 1500 1188 4092 1188 [[châu Nam Cực]]
poly 3665 879 3638 758 3711 738 3768 686 3796 665 3852 677 3936 491 4092 520 4092 826 4092 988 [[châu Đại Dương]]
poly 3186 253 3042 346 3140 511 3223 483 3365 595 3525 600 3604 669 3765 692 3791 670 3850 677 3892 599 3942 473 3937 276 4086 141 4081 40 3641 20 3182 0 [[châu Á]]
poly 2973 891 3193 796 3301 746 3223 482 3139 511 3045 344 2868 309 2697 348 2650 374 2653 516 2932 874 [[châu Phi]]
poly 2696 42 2597 113 2703 240 2730 338 2871 309 2979 331 3045 344 3184 253 3181 0 [[châu Âu]]
poly 1437 2 1541 231 1560 454 1795 614 2084 640 2232 507 2311 436 2319 273 2423 247 2613 95 2674 49 2673 0 1434 0 [[Bắc Mỹ]]
poly 2084 641 2313 436 2565 637 2527 783 2410 975 2338 1031 2236 1028 2206 741 2152 695 [[Nam Mỹ]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;
}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{Tài liệu}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jdaei4ihbxl4blgl1gbiyqe9b044fx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:Mapbanner/sandbox/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>61090</id>
    <revision>
      <id>123353</id>
      <parentid>99988</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:28:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123353</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="1915" sha1="q9osbilor74ct95xyn2h0xf3hktfovr" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border-radius: 8px;
}

/* Ảnh bản đồ co giãn theo tỷ lệ */
#mainpage-map img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
}

/* Hộp nội dung trên desktop */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 1.5em;
	left: 1.5em;
	width: 38%;
	max-width: 480px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.2em 1em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	/* Dùng nền màu tối có độ mờ đục cao hơn để thay thế hiệu ứng blur/shadow */
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.8);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 6px;
}

#mainpage-maptext h2 {
	color: #ffffff;
	margin: 0 0 0.4em 0;
	border-bottom: none;
	font-size: 1.6em;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.8em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 0.95em;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.8em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
	max-width: 100%;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.9em;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.5em 0 0 0;
}

/* Hiển thị trên màn hình nhỏ/di động */
@media (max-width: 850px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		border-radius: 0;
		border-left: none;
		border-right: none;
		border-top: none;
		background-color: #0B0A34;
		padding: 1.2em 1em;
	}

	#mainpage-maptext h2 {
		font-size: 1.3em;
	}
}</text>
      <sha1>q9osbilor74ct95xyn2h0xf3hktfovr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123354</id>
      <parentid>123353</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123354</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="3276" sha1="nmuusby6157w93bxqxn3vudugp7yzyp" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden; /* Giữ vai trò khung cắt cúp (crop mask) */
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border-radius: 8px;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	box-sizing: border-box;
}

/* Hiển thị mặc định của ảnh */
#mainpage-map img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
}

/* =========================================
   HIỂN THỊ DESKTOP (Màn hình lớn)
   ========================================= */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 1.5em;
	left: 1.5em;
	width: 38%;
	max-width: 480px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.2em 1em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 6px;
}

#mainpage-maptext h2 {
	color: #ffffff;
	margin: 0 0 0.4em 0;
	border-bottom: none;
	font-size: 1.5rem;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.8em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 0.95rem;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.6em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.6em 0 0 0;
}

/* =========================================
   HIỂN THỊ DI ĐỘNG (Xóa vùng trống, phóng to lục địa)
   ========================================= */
@media (max-width: 850px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 6px;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		padding: 14px 12px 6px 12px;
	}

	#mainpage-maptext h2 {
		font-size: 1.35rem;
		font-weight: bold;
		margin: 0 0 4px 0;
		line-height: 1.25;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
		opacity: 0.9;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 6px 0 10px 0;
		line-height: 1.35;
	}

	/* CẮT CÚP VÙNG BIỂN TRỐNG VÀ PHÓNG TO BẢN ĐỒ */
	#mainpage-map img {
		width: 154% !important;        /* Phóng to ảnh để bù đắp phần bị cắt */
		max-width: none !important;
		height: auto !important;
		margin-left: -54% !important;   /* Đẩy 35% đại dương trống sang bên trái ra ngoài viền */
		display: block;
		border-bottom-left-radius: 5px;
		border-bottom-right-radius: 5px;
	}
}</text>
      <sha1>nmuusby6157w93bxqxn3vudugp7yzyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123359</id>
      <parentid>123354</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123359</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="3392" sha1="nu5beegi5v6hj3g45z3h2pl3k0pu4u8" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border-radius: 8px;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	box-sizing: border-box;
}

/* Ảnh hiển thị chuẩn trên màn hình lớn */
#mainpage-map img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
}

/* Khối nội dung trên Desktop */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 1.5em;
	left: 1.5em;
	width: 38%;
	max-width: 480px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.2em 1em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 6px;
}

#mainpage-maptext h2 {
	color: #ffffff;
	margin: 0 0 0.4em 0;
	border-bottom: none;
	font-size: 1.5rem;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.8em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 0.95rem;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.6em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.6em 0 0 0;
}

/* ====================================================
   ĐIỀU HƯỚNG HIỂN THỊ TRÊN DI ĐỘNG (&lt;= 850px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 850px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 6px;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		padding: 14px 12px 6px 12px;
	}

	#mainpage-maptext h2 {
		font-size: 1.35rem;
		font-weight: bold;
		margin: 0 0 4px 0;
		line-height: 1.25;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
		opacity: 0.9;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 6px 0 10px 0;
		line-height: 1.35;
	}

	/* BAN NGÀY: Bản đồ không có vùng trống, hiển thị trọn vẹn 100% */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		height: auto !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-bottom-left-radius: 5px;
		border-bottom-right-radius: 5px;
	}

	/* BAN ĐÊM: Cắt cúp vùng biển trống để phóng to lục địa bằng kích thước ban ngày */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		height: auto !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-bottom-left-radius: 5px;
		border-bottom-right-radius: 5px;
	}
}</text>
      <sha1>nu5beegi5v6hj3g45z3h2pl3k0pu4u8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123365</id>
      <parentid>123359</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123365</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="3764" sha1="rddb9bsd4rgylihhgbdsrp9bwla38kn" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border-radius: 8px;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	box-sizing: border-box;
}

/* ====================================================
   HIỂN THỊ DESKTOP (Màn hình lớn)
   ==================================================== */

/* BAN NGÀY (Blue Marble 2002.png): Đẩy sang bên phải để không che châu Mỹ */
#mainpage-map.banner-day img {
	width: 62% !important;
	height: auto !important;
	max-width: none !important;
	margin-left: auto !important;
	display: block;
}

/* BAN ĐÊM (Flat earth night banner2.jpg): Giãn 100% vì đã có biển trống */
#mainpage-map.banner-night img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
}

/* Hộp chữ trên Desktop */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 1.2em;
	left: 1.2em;
	width: 36%;
	max-width: 460px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.2em 1em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 6px;
}

#mainpage-maptext h2 {
	color: #ffffff;
	margin: 0 0 0.4em 0;
	border-bottom: none;
	font-size: 1.5rem;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.8em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 0.95rem;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.6em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.6em 0 0 0;
}

/* ====================================================
   HIỂN THỊ DI ĐỘNG (&lt;= 850px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 850px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 6px;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		padding: 14px 12px 6px 12px;
	}

	#mainpage-maptext h2 {
		font-size: 1.35rem;
		font-weight: bold;
		margin: 0 0 4px 0;
		line-height: 1.25;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
		opacity: 0.9;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 6px 0 10px 0;
		line-height: 1.35;
	}

	/* BAN NGÀY TRÊN MOBILE: Tràn 100% màn hình, không lề âm, thấy đủ toàn cầu */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-bottom-left-radius: 5px;
		border-bottom-right-radius: 5px;
	}

	/* BAN ĐÊM TRÊN MOBILE: Cắt bỏ 35% biển trống bên trái để phóng to lục địa */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-bottom-left-radius: 5px;
		border-bottom-right-radius: 5px;
	}
}</text>
      <sha1>rddb9bsd4rgylihhgbdsrp9bwla38kn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123382</id>
      <parentid>123365</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123382</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="3709" sha1="cphujgs36dr3fvmalkxh1nybwfpze0w" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

/* ====================================================
   HIỂN THỊ DESKTOP (Màn hình lớn)
   ==================================================== */

/* BAN NGÀY (Blue Marble 2002.png): Đẩy sang bên phải để không che châu Mỹ */
#mainpage-map.banner-day img {
	width: 62% !important;
	height: auto !important;
	max-width: none !important;
	margin-left: auto !important;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

/* BAN ĐÊM (Flat earth night banner2.jpg): Giãn 100% vì đã có biển trống */
#mainpage-map.banner-night img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

/* Hộp chữ trên Desktop */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 1.2em;
	left: 1.2em;
	width: 36%;
	max-width: 460px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.2em 1em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 0;
}

/* Tiêu đề thay thế cho h2 */
#mainpage-title {
	color: #ffffff;
	font-size: 1.5rem;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.25;
	margin: 0 0 0.4em 0;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.8em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 0.95rem;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.6em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.6em 0 0 0;
}

/* ====================================================
   HIỂN THỊ DI ĐỘNG (&lt;= 850px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 850px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 0;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		border-radius: 0;
		padding: 14px 12px 6px 12px;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.35rem;
		font-weight: bold;
		line-height: 1.25;
		margin: 0 0 4px 0;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
		opacity: 0.9;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 6px 0 10px 0;
		line-height: 1.35;
	}

	/* BAN NGÀY TRÊN MOBILE */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}

	/* BAN ĐÊM TRÊN MOBILE */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}
}</text>
      <sha1>cphujgs36dr3fvmalkxh1nybwfpze0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123388</id>
      <parentid>123382</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123388</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="4802" sha1="evpfpynez6khdfaehkzzlkvgxqunxlx" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

/* ====================================================
   1. DESKTOP MÀN HÌNH LỚN (&gt; 1150px)
   ==================================================== */

#mainpage-map.banner-day img {
	width: 62% !important;
	height: auto !important;
	max-width: none !important;
	margin-left: auto !important;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-map.banner-night img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

/* Căn giữa dọc tuyệt đối để triệt tiêu việc tràn đáy */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 50%;
	left: 1.2em;
	transform: translateY(-50%);
	width: 36%;
	max-width: 460px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1em 1em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 0;
}

#mainpage-title {
	color: #ffffff;
	font-size: 1.45rem;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.2;
	margin: 0 0 0.3em 0;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a,
#mainpage-morelinks a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.5em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 0.92rem;
	line-height: 1.3;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.5em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.85rem;
	line-height: 1.35;
	margin: 0.4em 0 0.3em 0;
}

#mainpage-morelinks {
	font-size: 0.82rem;
	line-height: 1.35;
	margin-top: 0.3em;
	opacity: 0.95;
}

/* ====================================================
   2. MÀN HÌNH TẦM TRUNG / LAPTOP NHỎ (901px – 1150px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 1150px) and (min-width: 901px) {
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 60% !important;
	}

	#mainpage-maptext {
		width: 38%;
		left: 0.8em;
		padding: 0.6em 0.8em; /* Giảm đệm lề dọc */
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.2rem;
		margin-bottom: 0.2em;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.85rem;
		margin-bottom: 0.3em;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 0.3em 0;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 6px !important;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 8px !important;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 0.2em 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.78rem;
		margin-top: 0.2em;
	}
}

/* ====================================================
   3. TABLET DỌC &amp; DI ĐỘNG (&lt;= 900px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 900px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 0;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		transform: none;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		border-radius: 0;
		padding: 14px 12px 8px 12px;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.35rem;
		margin: 0 0 4px 0;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.82rem;
		margin: 4px 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.8rem;
		margin-top: 4px;
	}

	/* BAN NGÀY MOBILE: Tràn 100% không cắt */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}

	/* BAN ĐÊM MOBILE: Cắt cúp giấu biển trống */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}
}</text>
      <sha1>evpfpynez6khdfaehkzzlkvgxqunxlx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123390</id>
      <parentid>123388</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123390</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="5296" sha1="ju61uwzs7rg5gm3rgm8qig8lnljivwe" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

/* ====================================================
   1. MÀN HÌNH RỘNG / DESKTOP LỚN (&gt;= 1200px)
   ==================================================== */

#mainpage-map.banner-day img {
	width: 62% !important;
	height: auto !important;
	max-width: none !important;
	margin-left: auto !important;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-map.banner-night img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

/* Hộp thông tin trên màn hình lớn: Rộng rãi, chữ to rõ */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 50%;
	left: 1.5em;
	transform: translateY(-50%);
	width: 38%;
	max-width: 520px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.4em 1.2em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 0;
}

/* Tiêu đề to nổi bật */
#mainpage-title {
	color: #ffffff;
	font-size: 1.85rem;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.2;
	margin: 0 0 0.4em 0;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a,
#mainpage-morelinks a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.6em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 1.05rem;
	line-height: 1.35;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.8em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 0.95rem;
	height: 36px;
	padding: 0 10px;
	box-sizing: border-box;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
#mainpage-searchinput button {
	font-size: 0.95rem;
	height: 36px;
	padding: 0 12px;
	white-space: nowrap;
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.92rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.5em 0 0.3em 0;
}

#mainpage-morelinks {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin-top: 0.4em;
	opacity: 0.95;
}

/* ====================================================
   2. MÀN HÌNH VỪA / LAPTOP NHỎ (901px – 1199px)
   Tự động thu gọn để không bao giờ bị cắt chữ
   ==================================================== */
@media (max-width: 1199px) and (min-width: 901px) {
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 60% !important;
	}

	#mainpage-maptext {
		width: 38%;
		max-width: 440px;
		left: 0.8em;
		padding: 0.6em 0.8em;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.25rem;
		margin-bottom: 0.2em;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.85rem;
		margin-bottom: 0.3em;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 0.3em 0;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 6px !important;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 8px !important;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 0.2em 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.78rem;
		margin-top: 0.2em;
	}
}

/* ====================================================
   3. TABLET DỌC &amp; DI ĐỘNG (&lt;= 900px)
   Xếp khối dọc tự nhiên, bản đồ nằm dưới
   ==================================================== */
@media (max-width: 900px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 0;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		transform: none;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		border-radius: 0;
		padding: 14px 12px 8px 12px;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.35rem;
		margin: 0 0 4px 0;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.82rem;
		margin: 4px 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.8rem;
		margin-top: 4px;
	}

	/* BAN NGÀY MOBILE: Tràn 100% không cắt */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}

	/* BAN ĐÊM MOBILE: Cắt cúp giấu biển trống */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}
}</text>
      <sha1>ju61uwzs7rg5gm3rgm8qig8lnljivwe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>123391</id>
      <parentid>123390</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123391</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="5296" sha1="dnpzferq5t3dnl3aulfmkt37p1ppa7m" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

/* ====================================================
   1. MÀN HÌNH RỘNG / DESKTOP LỚN (&gt;= 1200px)
   ==================================================== */

#mainpage-map.banner-day img {
	width: 62% !important;
	height: auto !important;
	max-width: none !important;
	margin-left: auto !important;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-map.banner-night img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

/* Hộp thông tin trên màn hình lớn: Rộng rãi, chữ to rõ */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 50%;
	left: 1.5em;
	transform: translateY(-50%);
	width: 38%;
	max-width: 520px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.4em 1.2em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 0;
}

/* Tiêu đề to nổi bật */
#mainpage-title {
	color: #ffffff;
	font-size: 1.29rem;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.2;
	margin: 0 0 0.4em 0;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a,
#mainpage-morelinks a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.6em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 1.05rem;
	line-height: 1.35;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.8em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 0.95rem;
	height: 36px;
	padding: 0 10px;
	box-sizing: border-box;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
#mainpage-searchinput button {
	font-size: 0.95rem;
	height: 36px;
	padding: 0 12px;
	white-space: nowrap;
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.92rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.5em 0 0.3em 0;
}

#mainpage-morelinks {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin-top: 0.4em;
	opacity: 0.95;
}

/* ====================================================
   2. MÀN HÌNH VỪA / LAPTOP NHỎ (901px – 1199px)
   Tự động thu gọn để không bao giờ bị cắt chữ
   ==================================================== */
@media (max-width: 1199px) and (min-width: 901px) {
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 60% !important;
	}

	#mainpage-maptext {
		width: 38%;
		max-width: 440px;
		left: 0.8em;
		padding: 0.6em 0.8em;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.25rem;
		margin-bottom: 0.2em;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.85rem;
		margin-bottom: 0.3em;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 0.3em 0;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 6px !important;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 8px !important;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 0.2em 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.78rem;
		margin-top: 0.2em;
	}
}

/* ====================================================
   3. TABLET DỌC &amp; DI ĐỘNG (&lt;= 900px)
   Xếp khối dọc tự nhiên, bản đồ nằm dưới
   ==================================================== */
@media (max-width: 900px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 0;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		transform: none;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		border-radius: 0;
		padding: 14px 12px 8px 12px;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.35rem;
		margin: 0 0 4px 0;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.82rem;
		margin: 4px 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.8rem;
		margin-top: 4px;
	}

	/* BAN NGÀY MOBILE: Tràn 100% không cắt */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}

	/* BAN ĐÊM MOBILE: Cắt cúp giấu biển trống */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}
}</text>
      <sha1>dnpzferq5t3dnl3aulfmkt37p1ppa7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:Mapbanner/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>62396</id>
    <revision>
      <id>123392</id>
      <parentid>122558</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>123392</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="5127" sha1="tbmrzdcci0063brksufm68gb3avqw39" xml:space="preserve">#mapbanner-container {
	width: 100%;
}

#mainpage-map {
	background-color: #0B0A34;
	position: relative;
	overflow: hidden;
	max-width: 1400px;
	margin: 0 auto 0.6em auto;
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.15);
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

/* ====================================================
   1. MÀN HÌNH RỘNG / DESKTOP LỚN (&gt;= 1200px)
   ==================================================== */

#mainpage-map.banner-day img {
	width: 62% !important;
	height: auto !important;
	max-width: none !important;
	margin-left: auto !important;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-map.banner-night img {
	width: 100% !important;
	height: auto !important;
	max-width: 100%;
	display: block;
	border-radius: 0;
}

/* Hộp thông tin trên màn hình lớn */
#mainpage-maptext {
	position: absolute;
	top: 50%;
	left: 1.5em;
	transform: translateY(-50%);
	width: 38%;
	max-width: 520px;
	z-index: 2;
	text-align: center;
	padding: 1.4em 1.2em;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-maptext.mainpage-shadowbox {
	color: #ffffff;
	background-color: #0B0A34;
	background-color: rgba(11, 10, 52, 0.85);
	border: 1px solid rgba(255, 255, 255, 0.25);
	border-radius: 0;
}

/* Tiêu đề */
#mainpage-title {
	color: #ffffff;
	font-size: 1.29rem;
	font-weight: bold;
	line-height: 1.2;
	margin: 0 0 0.4em 0;
}

#mainpage-maptext a,
#mainpage-tagline a,
#mainpage-touristoffice a,
#mainpage-morelinks a {
	color: #ffffff;
	font-weight: bold;
}

#mainpage-tagline {
	margin: 0 0 0.6em 0;
	color: #ffffff;
	font-size: 1.05rem;
	line-height: 1.35;
}

#mainpage-searchinput {
	padding: 0;
	margin: 0.8em 0;
}

#mainpage-searchinput form {
	display: flex;
	justify-content: center;
	gap: 6px;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
	font-size: 0.95rem;
	height: 36px;
	padding: 0 10px;
	box-sizing: border-box;
	border-radius: 0;
}

#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
#mainpage-searchinput button {
	font-size: 0.95rem;
	height: 36px;
	padding: 0 12px;
	white-space: nowrap;
	border-radius: 0;
	box-sizing: border-box;
}

#mainpage-touristoffice {
	font-size: 0.92rem;
	line-height: 1.4;
	margin: 0.5em 0 0.3em 0;
}

#mainpage-morelinks {
	font-size: 0.88rem;
	line-height: 1.4;
	margin-top: 0.4em;
	opacity: 0.95;
}

/* ====================================================
   2. MÀN HÌNH VỪA / LAPTOP NHỎ (901px – 1199px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 1199px) and (min-width: 901px) {
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 60% !important;
	}

	#mainpage-maptext {
		width: 38%;
		max-width: 440px;
		left: 0.8em;
		padding: 0.6em 0.8em;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.25rem;
		margin-bottom: 0.2em;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.85rem;
		margin-bottom: 0.3em;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 0.3em 0;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 6px !important;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.8rem !important;
		height: 30px !important;
		padding: 0 8px !important;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.8rem;
		margin: 0.2em 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.78rem;
		margin-top: 0.2em;
	}
}

/* ====================================================
   3. TABLET DỌC &amp; DI ĐỘNG (&lt;= 900px)
   ==================================================== */
@media (max-width: 900px) {
	#mainpage-map {
		display: flex;
		flex-direction: column;
		border-radius: 0;
	}

	#mainpage-maptext {
		position: static;
		transform: none;
		width: 100%;
		max-width: 100%;
		background: transparent !important;
		border: none !important;
		border-radius: 0;
		padding: 14px 12px 8px 12px;
	}

	#mainpage-title {
		font-size: 1.35rem;
		margin: 0 0 4px 0;
	}

	#mainpage-tagline {
		font-size: 0.9rem;
		margin: 0 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput {
		margin: 4px 0 8px 0;
	}

	#mainpage-searchinput form {
		display: flex;
		justify-content: center;
		align-items: center;
		gap: 6px;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;text&quot;] {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 8px !important;
		max-width: 58% !important;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-searchinput input[type=&quot;submit&quot;],
	#mainpage-searchinput button {
		font-size: 0.85rem !important;
		height: 34px !important;
		padding: 0 10px !important;
		white-space: nowrap;
		border-radius: 0 !important;
		box-sizing: border-box;
	}

	#mainpage-touristoffice {
		font-size: 0.82rem;
		margin: 4px 0;
	}

	#mainpage-morelinks {
		font-size: 0.8rem;
		margin-top: 4px;
	}

	/* BAN NGÀY MOBILE: Tràn 100% không cắt */
	#mainpage-map.banner-day img {
		width: 100% !important;
		max-width: 100% !important;
		margin-left: 0 !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}

	/* BAN ĐÊM MOBILE: Cắt cúp giấu biển trống */
	#mainpage-map.banner-night img {
		width: 154% !important;
		max-width: none !important;
		margin-left: -54% !important;
		display: block;
		border-radius: 0 !important;
	}
}</text>
      <sha1>tbmrzdcci0063brksufm68gb3avqw39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:Mapbanner/testcases</title>
    <ns>10</ns>
    <id>63249</id>
    <revision>
      <id>123385</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “{{Mapbanner/sandbox | title=[[Wikivoyage:Chào mừng người mới đến|Chào mừng]] đến với [[Wikivoyage:Giới thiệu|Wikivoyage]] | tagline=cẩm nang du lịch mở hiện có [[Đặc biệt:Thống kê|{{NUMBEROFARTICLES}}]] [[Wikivoyage:Bài viết là gì?|bài viết]]. | touristoffice=Có câu hỏi? Hãy vào [[Wikivoyage:Văn phòng tư vấn du lịch|văn phòng tư vấn du lịch]] | morelinks=[[Điểm đến]] ([[Điểm đến khác|khác]])…”</comment>
      <origin>123385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="649" sha1="py8j4bbhx3szwflte72wk1wrhlb0im8" xml:space="preserve">{{Mapbanner/sandbox
| title=[[Wikivoyage:Chào mừng người mới đến|Chào mừng]] đến với [[Wikivoyage:Giới thiệu|Wikivoyage]]
| tagline=cẩm nang du lịch mở hiện có [[Đặc biệt:Thống kê|{{NUMBEROFARTICLES}}]] [[Wikivoyage:Bài viết là gì?|bài viết]].
| touristoffice=Có câu hỏi? Hãy vào [[Wikivoyage:Văn phòng tư vấn du lịch|văn phòng tư vấn du lịch]]
| morelinks=[[Điểm đến]] ([[Điểm đến khác|khác]]) • [[Sổ tay ngôn ngữ]] • [[Đặc biệt:Lân cận|Địa điểm gần bạn]] • [[Chủ đề du lịch]] • [[Hành trình]]
}}&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>py8j4bbhx3szwflte72wk1wrhlb0im8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>