Wikipedia vlswiki https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Specioal Discuusje Gebruker Discuusje gebruker Wikipedia Discuusje Wikipedia Ofbeeldienge Discuusje ofbeeldienge MediaWiki Discuusje MediaWiki Patrôon Discuusje patrôon Ulpe Discuusje ulpe Categorie Discuusje categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk Holland 0 1765 328012 327991 2026-10-23T07:20:55Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328012 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land moar iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ Nederland], AlleCijfers.nl * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ Netherlands], City Population * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] e81gmrebmnqlif6inxz26zzc8ox5vg5 328013 328012 2026-10-23T07:21:50Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328013 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land moar iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ Netherlands], City Population * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] pk93e3zw7dnvgary9svpehtnd4i3ap8 328014 328013 2026-10-23T07:22:46Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328014 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land moar iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] tio21j9kwh6l5vtww8vsaxelz00afn2 328018 328014 2026-10-23T07:28:08Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328018 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|225px|links|thumb|Koarte van Holland]] {{Clear}} == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land moar iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek) * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] bwbsqgvplvvf0xe2io566ouvblu2kuu 328058 328018 2026-10-23T10:15:32Z Vluvlu 31944 328058 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = '''Holland'''<br/>''Nederland'' |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]] |koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br /> {{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]] |hoofdstad = [[Amsterdam]] |stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]] |1e minister = [[Rob Jetten]] |ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> |inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref> |dichtheid = 436 |munte = [[euro]] (EUR) |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = NL, NLD |tillefong = (+31) |TLD = nl |fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag) }} [[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]] '''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land. Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto''). In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld. == Bevolkienge == Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners. Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)). {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1850 | 3.084.000 | 4.337.000 | 1846 | -1.253.000 |- | 1900 | 5.107.000 | 6.694.000 | 1900 | -1.587.000 |- | 1950 | 10.027.000 | 8.512.000 | 1947 | +1.515.000 |- | 2000 | 15.864.000 | 10.296.000 | 2001 | +5.568.000 |- | 2026 | 18.130.000 | 11.868.000 | 2026 | +6.262.000 |- |} == Ippervlak == Holland is wat betreft land moar iets grôter as België. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42 |- | || -18,42% || +18,42% |- | +49 inw/km² || +150 inw/km² || |} ==Toaln== De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln. ==Godsdienst== Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn: * de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe) * de Protestansje kerke (2,5 miljoe) * de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000) * d'Islamietn (a peu prè 800.000) * d'Indoes (a peu prè 100.000) * de Boeddhistn (a peu prè 80.000) * de Joodn (a peu prè 40.000). ==Administroasje== [[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]] Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn: {| width=50% | * [[Drenthe]] * [[Flevoland]] * [[Friesland]] * [[Gelderland]] * [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]] * [[Hollands Limburg|Limburg]] | * [[Nôord-Broabant]] * [[Nôord-Holland]] * [[Overyssel]] * [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]] * [[Zêeland]] * [[Zuud-Holland]] | |} ''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].'' Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland. ==Polletiek== * Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer). * An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]]. === Twiddn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2025 || 2023 || 2021 ! 2017 || 2012 || 2010 ! 2006 || 2003 || 2002 ! 1998 || 1994 || 1989 |- | [[D66]] | 26 || 9 || 24 | 19 || 12 || 10 | 3 || 6 || 7 | 14 || 24 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 26 || 37 || 17 | 20 || 15 || 24 | 9 || || | || || |- | [[VVD]] | 22 || 24 || 34 | 33 || 41 || 31 | 22 || 28 || 24 | 38 || 31 || 22 |- | [[PRO]] ¹ | 20 || 25 || | || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || || 8 | 14 || 4 || 10 | 7 || 8 || 10 | 11 || 5 || 6 |- | [[PvdA]] ¹ | || || 9 | 9 || 38 || 30 | 33 || 42 || 23 | 45 || 37 || 49 |- | [[CDA]] | 18 || 5 || 15 | 19 || 13 || 21 | 41 || 44 || 43 | 29 || 34 || 54 |- | [[JA21]] | 9 || 1 || 3 | || || | || || | || || |- | [[FVD]] | 7 || 3 || 8 | 2 || || | || || | || || |- | [[BBB]] | 4 || 7 || 1 | || || | || || | || || |- | [[DENK]] | 3 || 3 || 3 | 3 || || | || || | || || |- | [[SGP]] | 3 || 3 || 3 | 3 || 3 || 2 | 2 || 2 || 2 | 3 || 2 || 3 |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 6 | 5 || 2 || 2 | 2 || || | || || |- | [[CU]] ² | 3 || 3 || 5 | 5 || 5 || 5 | 6 || 3 || 4 | 5 || 5 || 3 |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 5 || 9 | 14 || 15 || 15 | 25 || 9 || 9 | 5 || 2 || |- | [[50+]] | 2 || || 1 | 4 || 2 || | || || | || || |- | [[Volt]] | 1 || 2 || 3 | || || | || || | || || |- | [[NSC]] | || 20 || | || || | || || | || || |- | [[BIJ1]] | || || 1 | || || | || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || | || 8 || 26 | || || |- | [[LN]] | || || | || || | || || 2 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || || | || 6 || |- | [[CD]] | || || | || || | || || | || 3 || 1 |- | [[U55+]] | || || | || || | || || | || 1 || |- ! Totoal ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 ! 150 || 150 || 150 |- ! Ipkomst ! 78% || 78% || 79% ! 82% || 75% || 75% ! 80% || 80% || 79% ! 73% || 79% || 80% |} ¹ GL + PvdA ² 1989-1998: CU = GPV + RPF === Êestn Koamer === De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! 2023 || 2019 || 2015 ! 2011 || 2007 || 2003 ! 1999 || 1995 || 1991 |- | [[BBB]] | 16 || || | || || | || || |- | [[PRO]] ¹ | 14 || || | || || | || || |- | [[GL]] ¹ | || 8 || 4 | 5 || 4 || 5 | 8 || 4 || 4 |- | [[PvdA]] | || 6 || 8 | 14 || 14 || 19 | 15 || 14 || 16 |- | [[VVD]] | 10 || 12 || 13 | 16 || 14 || 15 | 19 || 23 || 12 |- | [[CDA]] | 6 || 9 || 12 | 11 || 21 || 23 | 20 || 19 || 27 |- | [[D66]] | 5 || 7 || 10 | 5 || 2 || 3 | 4 || 7 || 12 |- | [[PVV (Holland)|PVV]] | 4 || 5 || 9 | 10 || || | || || |- | [[PvdD]] | 3 || 3 || 2 | 1 || 1 || | || || |- | [[JA21]] | 3 || || | || || | || || |- | [[SP (Holland)|SP]] | 3 || 4 || 9 | 8 || 12 || 4 | 2 || 1 || |- | [[CU]] ² | 3 || 4 || 3 | 2 || 4 || 2 | 4 || 2 || 2 |- | [[FVD]] | 2 || 12 || | || || | || || |- | [[SGP]] | 2 || 2 || 2 | 1 || 2 || 2 | 2 || 2 || 2 |- | [[Volt]] | 2 || || | || || | || || |- | [[OPNL]] ³ | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || 1 | 1 || 1 || |- | [[50+]] | 1 || 2 || 2 | 1 || || | || || |- | [[LPF]] | || || | || || 1 | || || |- | [[AOV]] | || || | || || | || 2 || |- ! Totoal ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 ! 75 || 75 || 75 |- |} ¹ GL + PvdA ² 1991-1999: CU = GPV + RPF ³ 1999-2019: OSF === Kabinettn === Hollandsche kabinettn sins 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Kabinet ! Joarn ! Party ! Party ! Party ! Party ! Party |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]] | 1945 – 1946 | [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹ | | '''[[PvdA]]''' | | |- | [[Kabinet-Beel I|Beel I]] | 1946 – 1948 | CDA ('''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Drees I|Drees I]] | 1948 – 1951 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | [[VVD]] | |- | [[Kabinet-Drees II|Drees II]] | 1951 – 1952 | CDA (CHU, KVP) | | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Drees III|Drees III]] | 1952 – 1956 | CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹ | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]] | 1956 – 1958 | CDA (ARP, CHU, KVP) | | '''PvdA''' | | |- | [[Kabinet-Beel II|Beel II]] | 1958 – 1959 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | | |- | [[Kabinet-De Quay|De Quay]] | 1959 – 1963 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]] | 1963 – 1965 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Cals|Cals]] | 1965 – 1966 | CDA (ARP, '''KVP''') | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]] | 1966 – 1967 | CDA ('''ARP''', KVP) | | | | |- | [[Kabinet-De Jong|De Jong]] | 1967 – 1971 | CDA (ARP, CHU, '''KVP''') | | | VVD | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]] | 1971 – 1972 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | [[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]] | 1972 – 1973 | CDA ('''ARP''', CHU, KVP) | | | VVD | |- | [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]] | 1973 – 1977 | CDA (ARP, KVP) | [[D66]] | '''PvdA''' | | [[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]] | 1977 – 1981 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]] | 1981 – 1982 | '''CDA''' | D66 | PvdA | | |- | [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]] | 1982 – 1982 | '''CDA''' | D66 | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]] | 1982 – 1986 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]] | 1986 – 1989 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]] | 1989 – 1994 | '''CDA''' | | PvdA | | |- | [[Kabinet-Kok I|Kok I]] | 1994 – 1998 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Kok II|Kok II]] | 1998 – 2002 | | D66 | '''PvdA''' | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]] | 2002 – 2003 | '''CDA''' | | | VVD | [[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]] | 2003 – 2006 | '''CDA''' | D66 | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]] | 2006 – 2007 | '''CDA''' | | | VVD | |- | [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]] | 2007 – 2010 | '''CDA''' | | PvdA | | [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]] | 2010 – 2012 | CDA | | | '''VVD''' | ([[PVV (Holland)|PVV]]) |- | [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]] | 2012 – 2017 | | | PvdA | '''VVD''' | |- | [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]] | 2017 – 2022 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]] | 2022 – 2024 | CDA | D66 | | '''VVD''' | CU |- | [[Kabinet-Schoof|Schoof]] | 2024 – 2026 | | | | VVD | [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- |- | [[Kabinet-Jetten|Jetten]] | 2026 – no | CDA | '''D66''' | | VVD | |- |} ¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA. === Premiers === Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref> {| class="wikitable" |- ! Premier ! Party ! Termyn ! Joarn |- | [[Wim Schermerhorn]] | [[VDB]] / [[PvdA]] | 1945 – 1946 | 1 |- | [[Louis Beel]] | [[KVP]] | 1946 – 1948 | 2 |- | [[Willem Drees]] | PvdA | 1948 – 1958 | 10 |- | Louis Beel | KVP | 1958 – 1959 | 1 |- | [[Jan de Quay]] | KVP | 1959 – 1963 | 4 |- | [[Victor Marijnen]] | KVP | 1963 – 1965 | 2 |- | [[Jo Cals]] | KVP | 1965 – 1966 | 1 |- | [[Jelle Zijlstra]] | [[ARP]] | 1966 – 1967 | 1 |- | [[Piet de Jong]] | KVP | 1967 – 1971 | 4 |- | [[Barend Biesheuvel]] | ARP | 1971 – 1973 | 2 |- | [[Joop den Uyl]] | PvdA | 1973 – 1977 | 4 |- | [[Dries van Agt]] | [[CDA]] | 1977 – 1982 | 5 |- | [[Ruud Lubbers]] | CDA | 1982 – 1994 | 12 |- | [[Wim Kok]] | PvdA | 1994 – 2002 | 8 |- | [[Jan Peter Balkenende]] | CDA | 2002 – 2010 | 8 |- | [[Mark Rutte]] | [[VVD]] | 2010 – 2024 | 14 |- | [[Dick Schoof]] | / | 2024 – 2026 | 2 |- | [[Rob Jetten]] | [[D66]] | 2026 - nu | 0 |} ==Cultuur== [[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]] === Kunst === D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref> De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]]. === Cultureel en nateurlik erfgoed === Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]]. 't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn. == Vervoer == Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol. À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' [https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ êerste plekke] in Europa. D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner. Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge. 60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]]. ==Sport== [[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn. D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol. == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== * [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid] * [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid] * [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek) * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population * [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5 * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://www.knmi.nl KNMI] {{Commons|The Netherlands|Holland}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:Holland| ]] oro2lskal373n2zt4x8sa9y01nwbe22 België 0 1859 328002 328001 2026-10-22T16:38:34Z ~2026-56470-66 31989 /* Beroemde Belgn */ 328002 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] kmsp5lp1e2xklklda0rnu7iabq5ey03 328003 328002 2026-10-22T19:28:49Z ~2026-56584-09 31990 /* Beroemde Belgn */ 328003 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] falsanq1rpg6hfwqa7ujqqcf6c0gwfi 328004 328003 2026-10-22T19:30:37Z ~2026-56584-09 31990 /* Beroemde Belgn */ 328004 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Franciscus Gomarus]], theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] da9ngt5nsuajcoiw2bwyfk8bq6xe6md 328005 328004 2026-10-22T19:34:06Z ~2026-56584-09 31990 /* Beroemde Belgn */ 328005 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] hfzppbqtswfzirpqaconf0rblfphrm2 328006 328005 2026-10-22T19:38:43Z ~2026-56584-09 31990 /* Beroemde Belgn */ 328006 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Beroemde Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur, farmer son from Belgium * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] cdxdwt0i6ihlljrsctqomlptyu1mwxe 328007 328006 2026-10-22T19:52:40Z ~2026-56495-46 31992 /* Beroemde Belgn */ 328007 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] cwe2yx9973wwhg2eikb9jlbmwb158d0 328008 328007 2026-10-22T19:55:04Z ~2026-56495-46 31992 /* Bekende Belgn */ 328008 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en priester * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] l9ar8ax4isf4xpynouutbrtn36obre6 328009 328008 2026-10-22T19:56:21Z ~2026-56495-46 31992 /* Bekende Belgn */ 328009 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en paster * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 8ztipakef7738l3he5lneo0j2nzsr8j 328010 328009 2026-10-22T20:00:17Z ~2026-56495-46 31992 /* Bekende Belgn */ 328010 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en paster * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]] * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 8izcx5u48ok4x48xo4ab65q97j15zi5 328011 328010 2026-10-23T07:15:51Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328011 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en paster * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]] * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl/themas Statbel] *[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be *[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] af0raba6xouanhpxg12m17clwlpba0k 328015 328011 2026-10-23T07:25:04Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328015 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en paster * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]] * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl belgium.be] *[https://statbel.fgov.be/nl Statbel] *[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be *[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 3zomi1gb6hov0jn5fhmzvbtslmjfayy 328016 328015 2026-10-23T07:26:24Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328016 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en paster * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]] * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl Belgischn overheid] *[https://statbel.fgov.be/nl Statbel] *[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be *[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 5n1vr0aofb6l532vfdfvketkv4sqnb3 328017 328016 2026-10-23T07:26:58Z ~2026-56506-05 31994 /* Externe koppeliengn */ 328017 wikitext text/x-wiki {{Infobox land |noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big> |vlagge = Flag of Belgium.svg |woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg |koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]] |koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br /> {{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}} |toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]] |hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel) |stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]] |stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]] |1e minister = [[Bart De Wever]] |ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref> |inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref> |dichtheid = 387 |munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small> |tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small> |landcode = BE, BEL |tillefong = (+32) |TLD = [[.be]] |fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small> }} '''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]]. Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]]. De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]]. [[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]] {{Clear}} == Bevolkienge == D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]]. {| class=wikitable ! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge |- ! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref> ! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> ! rowspan=2 | Verschil |- ! Joar ! Inweuners ! Inweuners ! Joar |- | 1846 | 4.337.000 | 3.084.000 | 1850 | +1.253.000 |- | 1900 | 6.694.000 | 5.107.000 | 1900 | +1.587.000 |- | 1947 | 8.512.000 | 10.027.000 | 1950 | -1.515.000 |- | 2001 | 10.296.000 | 15.864.000 | 2000 | -5.568.000 |- | 2026 | 11.868.000 | 18.130.000 | 2026 | -6.262.000 |- |} == Ippervlak == België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]]. {| class=wikitable |- ! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km² |- ! Totoal || Land || Woater |- | rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95 |- | 100% || 99,36% || 0,64% |- | 387 inw/km² || 389 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37 |- | 100% || 80,94% || 19,06% |- | 436 inw/km² || 539 inw/km² || |- | rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42 |- | || +18,42% || -18,42% |- | -49 inw/km² || -150 inw/km² || |- |} == Toaln == [[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]] D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn. == Geschiedenisse == De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe. == Bestuur == [[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]] [[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]] België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn: * [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest). * de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]]. Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet. ''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''. Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]]. Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie: {|class="wikitable sortable" |- ! Colspan=3|Belgische provinsjes |- ! Provinsje || Hoofdstad || Gewest |- | [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern |- | [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië |- | [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern |- | [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië |- | [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië |- | [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië |- | [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern |- | [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern |- | [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern |- | [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië |- |} ''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].'' {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gewestn |- ! rowspan=2 | Gewest ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/> ! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/> ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern) | [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]] | 6.898.000 | 58% | 13.626 | 44% | align=center | 506 | [[Brussel]] | 5 | 22 | 285 |- | [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië) | [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]] | 3.713.000 | 31% | 16.901 | 55% | align=center | 220 | [[Noamn (stad)|Noamn]] | 5 | 20 | 261 |- | [[Brussels Gewest]] | [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]] | 1.256.000 | 11% | 162 | 0,5% | align=center | 7.732 | [[Brussel]] | / | 1 | 19 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} {|class=wikitable |- ! colspan=11 | Belgische gemêenschappn |- ! rowspan=2 | Gemêenschap ! rowspan=2 | Liggienge ! colspan=2 | Inweuners 2026 ! colspan=2 | Ippervlak 2025 ! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km² ! rowspan=2 | Hoofdstad ! rowspan=2 | Prov. ! rowspan=2 | Arr. ! rowspan=2 | Gem. |- ! Oantal ! % ! Km² ! % |- | [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]] | 7.138.000 | 60% | 13.788 | 45% | align=center | 518 | [[Brussel]] | 5 | 23 | 304 |- | [[Fransche Gemêenschap]] ¹ | [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]] | 4.650.000 | 39% | 16.218 | 53% | align=center | 287 | [[Brussel]] | 5 | 21 | 271 |- | [[Duutstoalige Gemêenschap]] | [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]] | 80.000 | 0,7% | 846 | 2,8% | align=center | 94 | [[Eupn]] | / | / | 9 |- ! Totoal ! ! 11.868.000 ! ! 30.690 ! ! 387 ! ! 10 ! 43 ! 565 |} ¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn). == Polletiek == === Koamer van Volksvertegenwoordigers === De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! Party ! F/N ! 2024 ! 2019 ! 2014 ! 2010 ! 2007 ! 2003 ! 1999 ! 1995 |- | [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]] | N | 24 | 25 | 33 | 27 | 6 | 1 | 8 | 5 |- | [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]] | N | 20 | 18 | 3 | 12 | 17 | 18 | 15 | 11 |- | [[MR|PRL / MR]] | F | 20 | 14 | 20 | 15 | 20 | 21 | 16 | 16 |- | [[PS]] | F | 16 | 20 | 23 | 26 | 20 | 25 | 19 | 21 |- | [[PVDA]]-[[PTB]] | F/N | 15 | 12 | 2 | | | | | |- | [[PVDA]] | N | (7) | (3) | | | | | | |- | [[PTB]] | F | (8) | (9) | (2) | | | | | |- | [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]] | F | 14 | 5 | 9 | 9 | 10 | 8 | 10 | 12 |- | [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]] | N | 13 | 9 | 13 | 13 | 14 | 23 | 14 | 20 |- | [[CD&V|CVP / CD&V]] | N | 11 | 12 | 18 | 17 | 24 | 21 | 22 | 29 |- | [[Open Vld|VLD / Open Vld]] | N | 7 | 12 | 14 | 13 | 18 | 25 | 23 | 21 |- | [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]] | N | 6 | 8 | 6 | 5 | 4 | | 9 | 5 |- | [[Ecolo]] | F | 3 | 13 | 6 | 8 | 8 | 4 | 11 | 6 |- | [[FDF|FDF / DéFI]] | F | 1 | 2 | 2 | 3 | 3 | 3 | 2 | 2 |- | [[PP]] | F | | | 1 | 1 | | | | |- | [[LDD]] ³ | N | (1) | (1) | | 1 | 5 | | | |- | [[DN|FN / DN]] | F | | | | | 1 | 1 | 1 | 2 |- ! Totoal ! ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 ! 150 |- ! Nederlandstoaligen ! ! 88 ! 87 ! 87 ! 88 ! 88 ! 88 ! 91 ! 91 |- ! Franstoaligen ! ! 62 ! 63 ! 63 ! 62 ! 62 ! 62 ! 59 ! 59 |- |} ¹ VU-ID in 1999 ² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007 ³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA === Êerste ministers === Êeste ministers sins 1896: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1896 - 1899 | 3 | Katholieke Party |- | [[Jules Vandenpeereboom]] | 1899 - 1899 | 0 | Katholieke Party |- | [[Paul de Smet de Naeyer]] | 1899 - 1907 | 8 | Katholieke Party |- | [[Jules de Trooz]] | 1907 - 1907 | 0 | Katholieke Party |- | [[Frans Schollaert]] | 1908 - 1911 | 3 | Katholieke Party |- | [[Charles de Broqueville]] | 1911 - 1918 | 7 | Katholieke Party |- | [[Gerard Cooreman]] | 1918 - 1918 | 0 | Katholieke Party |- | [[Léon Delacroix]] | 1918 - 1920 | 2 | Katholieke Party |- | [[Henri Carton de Wiart]] | 1920 - 1921 | 1 | Katholieke Party |- | [[Georges Theunis]] | 1921 - 1925 | 4 | Katholieke Unie |- | [[Aloys Van de Vyvere]] | 1925 - 1925 | 0 | Katholieke Unie |- | [[Prosper Poullet]] | 1925 - 1926 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Henri Jaspar]] | 1926 - 1931 | 5 | Katholieke Unie |- | [[Jules Renkin]] | 1931 - 1932 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Charles de Broqueville]] | 1932 - 1934 | 2 | Katholieke Unie |- | [[Georges Theunis]] | 1934 - 1935 | 1 | Katholieke Unie |- | [[Paul van Zeeland]] | 1935 - 1937 | 2 | Katholiek Blok |- | [[Paul-Emile Janson]] | 1937 - 1938 | 1 | Liberoale Party |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1938 - 1939 | 1 | [[POB]]-[[BWP]] |- | [[Hubert Pierlot]] | 1939 - 1945 | 6 | Katholiek Blok |- | [[Achille Van Acker]] | 1945 - 1945 | 0 | [[PSB]]-[[BSP]] |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1945 - 1946 | 1 | PSB-BSP |- | [[Achille Van Acker]] | 1946 - 1946 | 0 | PSB-BSP |- | [[Camille Huysmans]] | 1946 - 1947 | 1 | PSB-BSP |- | [[Paul-Henri Spaak]] | 1947 - 1949 | 2 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1949 - 1950 | 1 | [[PSC]]-[[CVP]] |- | [[Jean Duvieusart]] | 1950 - 1950 | 0 | PSC-CVP |- | [[Joseph Pholien]] | 1950 - 1952 | 2 | PSC-CVP |- | [[Jean Van Houtte]] | 1952 - 1954 | 2 | PSC-CVP |- | [[Achille Van Acker]] | 1954 - 1958 | 4 | PSB-BSP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1958 - 1961 | 3 | PSC-CVP |- | [[Théo Lefèvre]] | 1961 - 1965 | 4 | PSC-CVP |- | [[Pierre Harmel]] | 1965 - 1966 | 1 | PSC-CVP |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1966 - 1968 | 2 | PSC-CVP |- | [[Gaston Eyskens]] | 1968 - 1973 | 5 | PSC-CVP |- | [[Edmond Leburton]] | 1973 - 1974 | 1 | PSB-BSP |- | [[Leo Tindemans]] | 1974 - 1978 | 4 | [[CVP]] |- | [[Paul Vanden Boeynants]] | 1978 - 1979 | 1 | [[PSC]] |- | [[Wilfried Martens]] | 1979 - 1981 | 2 | CVP |- | [[Mark Eyskens]] | 1981 - 1981 | 0 | CVP |- | [[Wilfried Martens]] | 1981 - 1992 | 11 | CVP |- | [[Jean-Luc Dehaene]] | 1992 - 1999 | 7 | CVP |- | [[Guy Verhofstadt]] | 1999 - 2008 | 9 | [[Open Vld]] |- | [[Yves Leterme]] | 2008 - 2008 | 0 | [[CD&V]] |- | [[Herman Van Rompuy]] | 2008 - 2009 | 1 | CD&V |- | [[Yves Leterme]] | 2009 - 2011 | 2 | CD&V |- | [[Elio Di Rupo]] | 2011 - 2014 | 3 | [[PS]] |- | [[Charles Michel]] | 2014 - 2019 | 5 | [[MR]] |- | [[Sophie Wilmès]] | 2019 - 2020 | 1 | MR |- | [[Alexander De Croo]] | 2020 - 2025 | 5 | Open Vld |- | [[Bart De Wever]] | 2025 - nu | 1 | N-VA |- |} == Weirelderfgoed == ::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België'' <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]] Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]] Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]] </gallery> == Bekende Belgn == * [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht * [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet * [[Peter Benoit]], componist * [[Jacques Brel]], zanger * [[Guido de Brès]], protestantse theoloog * [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare * [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er * [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen * [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is * [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]] * [[James Ensor]], [[kunstschilder]] * [[Guido Gezelle]], dichter en paster * [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]] * [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo * [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]] * [[Jacky Ickx]], ottocoureur * [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn * [[Yves Lampaert]], ne coureur * [[René Magritte]], surrealistische schilderoare * [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat * [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas * [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn * [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits * [[Henri Pirenne]], geschiedkundige * [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare * [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]] * [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]] * [[Simon Stevin]], wiskundign * [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant * [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd * [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]] * [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley) * [[Jean-Claude Vandamme]], acteur * [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]] * [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]] ==Andere betêkenissn== Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln. * Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota) * Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup" * Een andere noame vôr een Brabants trekpeird * Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique) * De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]]) * Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'') * Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)]) == Referensjes == <references/> ==Externe koppeliengn== *[https://www.belgium.be/nl Belgischn overheid] *[https://statbel.fgov.be/nl Statbel] (statistiek) *[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be *[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population *[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI *[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo] *[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI] {{Commonscat|Belgium|België}} {{Belgische landsdêlen}} {{EU}} {{Landn in Europa}} [[Categorie:België| ]] 2lvvoybevhorm19hxk57314m4wli8ol Peter Paul Rubens 0 3156 328092 316857 2026-10-23T11:40:33Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328092 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|thumb|Zelfportret van Rubens]] [[Ofbeeldienge:Peter Paul Rubens - Adam and Eve, after Titian, between 1628 and 1629.jpg|thumb|180px|Zyn Adam en Eva, gecopieerd van [[Titiaan]] (1628–29) Prado, Madrid.]] [[Ofbeeldienge:Peter Paul Rubens - De kruisoprichting.JPG|thumb|180px|''De Kruisoprichting'', 1610–11. Centroal panêel.]] '''Peter Paul Rubens''' (Siegen, [[28 juni]] [[1577]] - [[Antwerpn]], [[30 meie]] [[1640]]) is verreweg de bekendste barokschilder oller tydn. Ze techniek wos fabuleus en 't drama dat 'n in ze werkn stak, is ni vele geëvenoard. Rubens wos oek diplomoat. == Leevn en werk == Peter Paul Rubens is gebôorn in [[Duutsland]] uut [[Vloandern|Vlamsche]], welgestelde ouders. Achter dat 'n opgenoomn is als Mêester in de schildersgilde in Antwerpn, goat Rubens in 1600 noar [[Italië]]. Je vertrok no Mantua woa dat ‘n in dienst gink an ‘t of van ertog Vincenzo I van Gonzaga, mo je stopteg’ êest in Venetië, woa dat ‘n schilderyen zag van [[Titiaan]], [[Paolo Veronese|Veronese]] en [[Tintoretto]]. De kleurn en composities van Veronese en Tintoretto aan e direct effect up ze maniere van schildern en Titiaan beïnvloedde styf zyn loater werk. In 1601 reisdeg’t ie langs [[Firenze]] no [[Rome (stad)|Rome]], woa dat ‘n de klassieke Griekse en Romeinse kunst bestudeerde en werkn van Italioansche mêesters copieerde. Je wierd doa surtout beïnvloed deur [[Michelangelo]], [[Rafaël]] en [[Leonardo da Vinci]]. Je blêef in Italië tout in 1608. As 'n were kêert in Antwerpn, vroagn [[Albrecht en Isabella]], de aartsertoogn die in de [[Nederlandn]] boas zyn, vo hofschilder te kommn. In 't zelfste joar (1609) trouwt Rubens mè Isabella Brant. E joar loater goat 'n weunn en werkn in een atelier an de Wapper in Antwerpn, mè e hêeln pak elpers (oek wel 'roapn' genoemd). Tusschn 1623 en 1633 reist ’n oek deur [[Spanje]], [[Vrankryk]], [[Iengeland]] en de [[Noordelikke Nederlandn]] op diplomatieke missies vo de [[Spoansche Habsburgers]] vo tout vrede te kommn. [[Filips IV van Spanje]] sloat em in 1624 tout ridder en keunink Karel I van Iengeland in 1630. In 1626 goa ze vrouwe dôod. Rubens meugt nog ossan op diplomatieke missies; deze kêer is 't voe Albrecht en Isabella. As 'n were kêert uut [[Iengeland]], ertrouwt 'n mè e jounk mèsje, Hélène Fourment. Rubens is 53 joar, zy is 16. Binst ze twidde verbluuf in Spanje in 1628-1629, begost ‘n de schilderyen van Titiaan were te bestudeern an ‘t Spoans of. Je was zot van zyn werkn en je copieerde doa zyn ''Ountvourienge van Europa'' en zyn ''Adam en Eva''. Je gerakte doar ôok bevriend mi [[Diego Velázquez]]. Peter Paul Rubens goa dôod in 1640 in Antwerpn. E legt doa begroavn in de Sint-Jacobskerke. == Bekende schilderyen == * ''De drie gratiën'' * ''De Roof der Sabijnse Maagden'' * ''De Kindermoord'' * ''Kruisoprichting'' * ''Kruisafneming'' {{Commonscat|Peter Paul Rubens}} == Externe koppelienge == * [https://web.archive.org/web/20060616042916/http://museum.antwerpen.be/rubenshuis/index.html 't Huus van Rubens] {{DEFAULTSORT:Rubens, Peter Paul}} [[Categorie:Vlamsche kunstschilder]] [[Categorie:Vlamsche kunstnoare (voor 1830)]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Antwerpn]] cype3tx7d7q92jdkagiyqncnlkpl7wp 328100 328092 2026-10-23T11:50:26Z Vluvlu 31944 328100 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|thumb|Zelfportret van Rubens]] [[Ofbeeldienge:Peter Paul Rubens - Adam and Eve, after Titian, between 1628 and 1629.jpg|thumb|180px|Zyn Adam en Eva, gecopieerd van [[Titiaan]] (1628–29) Prado, Madrid.]] [[Ofbeeldienge:Peter Paul Rubens - De kruisoprichting.JPG|thumb|180px|''De Kruisoprichting'', 1610–11. Centroal panêel.]] '''Peter Paul Rubens''' (Siegen, [[28 juni]] [[1577]] - [[Antwerpn]], [[30 meie]] [[1640]]) is verreweg de bekendste barokschilder oller tydn. Ze techniek wos fabuleus en 't drama dat 'n in ze werkn stak, is ni vele geëvenoard. Rubens wos oek diplomoat. == Leevn en werk == Peter Paul Rubens is gebôorn in [[Duutsland]] uut [[Vloandern|Vlamsche]], welgestelde ouders. Achter dat 'n opgenoomn is als Mêester in de schildersgilde in Antwerpn, goat Rubens in 1600 noar [[Italië]]. Je vertrok no Mantua woa dat ‘n in dienst gink an ‘t of van ertog Vincenzo I van Gonzaga, mo je stopteg’ êest in Venetië, woa dat ‘n schilderyen zag van [[Titiaan]], [[Paolo Veronese|Veronese]] en [[Tintoretto]]. De kleurn en composities van Veronese en Tintoretto aan e direct effect up ze maniere van schildern en Titiaan beïnvloedde styf zyn loater werk. In 1601 reisdeg’t ie langs [[Firenze]] no [[Rome (stad)|Rome]], woa dat ‘n de klassieke Griekse en Romeinse kunst bestudeerde en werkn van Italioansche mêesters copieerde. Je wierd doa surtout beïnvloed deur [[Michelangelo]], [[Rafaël]] en [[Leonardo da Vinci]]. Je blêef in Italië tout in 1608. As 'n were kêert in Antwerpn, vroagn [[Albrecht en Isabella]], de aartsertoogn die in de [[Nederlandn]] boas zyn, vo hofschilder te kommn. In 't zelfste joar (1609) trouwt Rubens mè Isabella Brant. E joar loater goat 'n weunn en werkn in een atelier an de Wapper in Antwerpn, mè e hêeln pak elpers (oek wel 'roapn' genoemd). Tusschn 1623 en 1633 reist ’n oek deur [[Spanje]], [[Vrankryk]], [[Iengeland]] en de [[Noordelikke Nederlandn]] op diplomatieke missies vo de [[Spoansche Habsburgers]] vo tout vrede te kommn. [[Filips IV van Spanje]] sloat em in 1624 tout ridder en keunink Karel I van Iengeland in 1630. In 1626 goa ze vrouwe dôod. Rubens meugt nog ossan op diplomatieke missies; deze kêer is 't voe Albrecht en Isabella. As 'n were kêert uut [[Iengeland]], ertrouwt 'n mè e jounk mèsje, Hélène Fourment. Rubens is 53 joar, zy is 16. Binst ze twidde verbluuf in Spanje in 1628-1629, begost ‘n de schilderyen van Titiaan were te bestudeern an ‘t Spoans of. Je was zot van zyn werkn en je copieerde doa zyn ''Ountvourienge van Europa'' en zyn ''Adam en Eva''. Je gerakte doar ôok bevriend mi [[Diego Velázquez]]. Peter Paul Rubens goa dôod in 1640 in Antwerpn. E legt doa begroavn in de Sint-Jacobskerke. == Bekende schilderyen == * ''De drie gratiën'' * ''De Roof der Sabijnse Maagden'' * ''De Kindermoord'' * ''Kruisoprichting'' * ''Kruisafneming'' == Externe koppelienge == * [https://web.archive.org/web/20060616042916/http://museum.antwerpen.be/rubenshuis/index.html 't Huus van Rubens] {{Commonscat|Peter Paul Rubens}} {{DEFAULTSORT:Rubens, Peter Paul}} [[Categorie:Vlamsche kunstschilder]] [[Categorie:Vlamsche kunstnoare (voor 1830)]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Antwerpn]] cjnlw0gia1g15k5g8mlnaszgbgp1y96 1938 0 4398 328053 323896 2026-10-23T08:56:57Z Vluvlu 31944 /* Geboorn */ 328053 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[1935]] - [[1936]] - [[1937]] - '''1938''' - [[1939]] - [[1940]] - [[1941]]</div> 't Joar '''1938''' is 't 38e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge. == Geboorn == *[[Roland Devolder]] ;april *[[8 april|8]] - Kofi Annan ;juli *[[13 juli|13]] - [[Roland Desnerck]] ;ogustus *[[3 ogustus|3]] - [[Daniël Coens]] ;september *[[5 september|5]] - [[Cyr Frimout]] *[[29 september|29]] - [[Wim Kok]], Hollandsche pollitieker ;oktober *[[11 oktober|11]] - [[Erik Van Biervliet]] ;november *[[11 november|11]] - [[Etienne Van Audenaerde]] ;december *[[5 december|5]] - [[Chris Lomme]] *[[12 december|12]] - [[Willy Steveniers]] == Gestorvn == ;februoari *[[12 februoari|12]] - [[Maurits Sabbe (schryver)|Maurits Sabbe]] ;november *[[10 november|10]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]] {{Commonscat|1938}} [[Categorie: 1930-1939]] e079lhw4y0t8sxp1eugwjt2hy9totim 328085 328053 2026-10-23T11:27:59Z Vluvlu 31944 /* Geboorn */ 328085 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[1935]] - [[1936]] - [[1937]] - '''1938''' - [[1939]] - [[1940]] - [[1941]]</div> 't Joar '''1938''' is 't 38e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge. == Geboorn == *[[Roland Devolder]] ;april *[[8 april|8]] - Kofi Annan ;juli *[[13 juli|13]] - [[Roland Desnerck]] ;ogustus *[[3 ogustus|3]] - [[Daniël Coens]] ;september *[[5 september|5]] - [[Cyr Frimout]] *[[29 september|29]] - [[Wim Kok]], Hollandsche premier ;oktober *[[11 oktober|11]] - [[Erik Van Biervliet]] ;november *[[11 november|11]] - [[Etienne Van Audenaerde]] ;december *[[5 december|5]] - [[Chris Lomme]] *[[12 december|12]] - [[Willy Steveniers]] == Gestorvn == ;februoari *[[12 februoari|12]] - [[Maurits Sabbe (schryver)|Maurits Sabbe]] ;november *[[10 november|10]] - [[Mustafa Kemal Atatürk]] {{Commonscat|1938}} [[Categorie: 1930-1939]] 1d9s4ujfesqvzh570c71ya1jept67ud 1939 0 4483 328076 318665 2026-10-23T11:15:46Z Vluvlu 31944 /* Geboorn */ 328076 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[1936]] - [[1937]] - [[1938]] - '''1939''' - [[1940]] - [[1941]] - [[1942]]</div> 't Joar '''1939''' is 't 39e joar in de 20e eeuwe volgenst de christelikke joartellienge. == Gebeurtenissn == ;september *[[1 september|1]] - [[Duutsland]] valt [[Pooln]] binn en ozoa begint den [[Twiddn Weireldôorloge]] == Geboorn == ;januoari *[[15 januoari|15]] - [[Lucien Van Kersschaever]] ;april *[[28 april|28]] - [[Jimmy Frey]] ;meie *[[7 meie|7]] - [[Ruud Lubbers]], Hollandsche premier ;oktober *[[11 oktober|11]] - [[Louis Bril]] == Gestorvn == ;oktober *[[3 oktober|3]] - [[Marcel Buysse]] (49), Vlamsche coureur {{Commonscat|1939}} [[Categorie:1930-1939]] 8gp2ia8ilnhs26d889i76py12drqhju Ferdinand Verbiest 0 7553 328093 312496 2026-10-23T11:41:35Z Vluvlu 31944 328093 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Le Pere Ferdinand Verbiest.gif|thumb|right|200px|Ferdinand Verbiest]] '''Ferdinand Verbiest S.J.''' ([[Pittem]], [[9 oktober]] [[1623]] – [[Peking]], [[28 januoari]] [[1688]]) was een Vlamse zezuiet, missionoaris en astronoom. Ferdinand Verbiest was 't vierde kiend van Joos Verbiest die [[baljuw]] en ountvanger was in Pittem. Je dee zen middelboar by de zezuieten in [[Brugge]] en [[Kortryk]], vo dorachter in [[Leuvn]] te goan studeern in de [[wiskunde]] en de [[filosofie|wysbegeerte]]. In 1659 gynkt ie t’oope met een groep andre missionoarissen no [[China]]. Do wordt ie utendelik een goeie moat van de keizer K'ang-shi die em zelfs toet mandaryn benoemdige. An ’t Chinees of ounderscheidet ie em deur zun werk ip astrologisch gebied: je vergeleekt de Chinese [[moane|moan]]kalendr met de Westerse [[zunne]]kalendr en dodeure kost ie an de èèsten verbeteringn anbriengn. Je bouwdige oak een antal instrumenten en een observatorium vo de keizer. Je bouwdige een weireldbol, zunnewyzers, woatereurwerkn en hydraulische pompn tegen overstromingn. Vo zyn moat de keizer maktet ie oak een stoomwagentje woamee dat ie deur de gangn van ’t paleis tuftige. Neffest [[West-Vlams|Vlams]] klapte Ferdinand Verbiest nog [[Latyn]], [[Duuts]], [[Frans]], [[Spoans]], [[Italioans]], [[Chinees]] en Tartaars, wa dat em ook ols diplomoat styf van passe kwam. Verbiest kost ip een bepaald moment an de doadstraffe ountsnappen os de Christenen an ’t hof van hoogverroad beschuldigd werden deurdat ie een zunsverduusterienge koste vorspelln. Je stierft ip 28 januoari 1688 in Peking en je kreegt doar e stoatsbegravinge. {{Commonscat}} {{DEFAULTSORT:Verbiest, Ferdinand}} [[Categorie:West-Vlamsche gêestelikke]] [[Categorie:West-Vlamsche weetnschapper]] [[Categorie:Vlamsche gêestelikke (voor 1830)]] [[Categorie:Vlamsche weetnschapper (voor 1830)]] [[Categorie:Astronoom]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Uutviender]] [[Categorie:Pittem]] [[Categorie:China]] 9pm8x8ns5cckv2j13mn5pi3luy3v0qo Lodewyk van Gruuthuse 0 10131 328098 324336 2026-10-23T11:48:19Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328098 wikitext text/x-wiki {{Bofartikel_ster}} [[Ofbeeldienge:Louis de Gruuthuse.jpg|thumb|right|<center>Ofbeeldienge van Lodewyk van Gruuthuse deur nen ounbekendn schilder uut de [[Zudelikke Nederlandn]]]] '''Lodewyk van Gruuthuse''' (ca.1427 – Brugge, [[24 november]] [[1492]]), was de belangrykstn telg van e grôot patriciërsgeslacht in [[Brugge]] binst de 15e êeuwe. De lyfspreuke van de familie was: ''Plus est en vous'', te zien ounder zyn portret en ounder zyn standbeeld te peird boovn den ingank van 't [[Gruuthusemuseum|Gruuthusepaleis]]. ==De noame== De noame ''Gruuthuse'' houdt verband mè de [[Middelêeuwn|middeleeuwsche]] brouwers. Vor under bier smoake te geevn, gebruuktn z'in dien tyd e soamnstellienge van gedroogde blommn en plantn: ''gruut''. Wien dat er bier wilde brouwn was verplicht van ’t gruut te koopn in ’t gruutmagazyn of gruuthuus van de landhere, die ’t monopolie haad van de verkoop. In ’t Brugse wierd da gruutrecht in de 12e êeuwe deur groaf [[Boudewyn IX van Vloandern]] an e ridderlikke familie in lêen gegeevn. In de 13ste êeuwe was da de familie: ''van Brugghe'' en in de 14ste êeuwe: ''van der Aa – van Brugghe''. Die noamn stoan ip ’t woapn. De lêenhouders van ’t gruutrecht wierdn ook ''de heren van Gruuthuse'' genoemd. In de 14e êeuwe wierd ’t gruut mêer en mêer vervangn deur [[ommel|hommel]]. De brouwers van hommelbier woarn nu van overheidswege verplicht van accynsrecht in plekke van gruutrecht an d'heren te betoaln. Ip die maniere woarn de Gruuthuses ryke gekommn en han ze stoatus en invloed gekreegn. ==Zyn leevn== Lodewyk van Brugge, here van Gruuthuse, prins van Steenhuyze, groaf van Winchester, here van [[Oavelgem]], Haamstede, Oostkamp, Beveren, Tielt-ten-Hove en Spiere, was den ênigste zeune van Jan IV van Brugge en Margaretha van Steenhuyze, vrouwe van Oavelgem. Je was ridder, e briljantn diplomoat en e beschermer van kunst en lettern. Je dêe mee an de grotste steekspeeln van z’n tyd, de tornooin van de Fazant in Rysel, van Tourelles in Parys, en van de Wittn Beir en de Goudn Boom in Brugge. Den 23e meie 1445 benoemde hertog [[Filips de Goein]] hem tout zyn schildknoapschienker, e functie die ollêne oopn stound vo jounge edelliedn. Azo begost z’n carrière an ’t hof van de [[Bourgondische hertoogn]]. Als politicus en diplomoat wast ie e goeie roadgever vo d’hertoogn in under moeilikke regeriengstyd. In 1449 wierd ie benoemd tout schienker van ’t hof, in 1452 tout gouverneur van Brugge en [[Oudenoarde]], in 1461 tout ridder van d‘[[Orde van et Gulden Vlies]] en in 1463 tout gouverneur van Holland, Zeeland en Friesland. Loater stelde [[Karel de Stoutn]] hem an als legeranvoerder en in 1470 als vlootbevelhebber. Binst de wienter van 1471 gaf Lodewyk an keunienk Edward IV van Iengeland ounderdak in z'n Gruuthusepaleis. Edward, de schonbroere van Karel de Stoutn, ha tydelik z'n land moetn ountvluchtn binst z’n beruchte Rooznoorloge. Edward benoemde Lodewyk e joar loater tout groaf van Winchester. Ook vo [[Maria van Bourgondië]] ist ie belangryk gewist. J'hielp heur huwelik mè [[Maximiliaan van Oostenryk]] regeln, teegn de gouste van de keunienk van Frankryk. De 22e juni wierd under zeune [[Filips I van Kastilië|Filips de Schôonn]] geboorn en Lodewyk was z'n koamerhere. Lodewyk was ossan loyoal gewist tegenover de Bourgondische hertoogn, mo nu had ie de kant van de Vlamsche steedn gekoozn in under verzet teegn den [[Habsburg]]er Maximiliaan. Dat is z'n oundergank gewordn. De 24sten november 1492 ist ie gestorvn in z’n paleis in Brugge, te middn van zyn ryke verzoamelienge kunstwerkn en kostboare boekn. Je was juste were van e gevangnschap. J'is begroavn an de bidtribune, mo z'n grafmonument is nie bewoard. Wel z'n portret als ridder van et Gulden Vlies. ([[Vlamsche Primitievn]], [[Groeningemuseum]], Brugge) Lodewyk zyn zeune, Jan van Gruuthuse, kôos partye vo de Fransche keunienk en da was ’t ende van ’t verbluuf van d‘heren van Gruuthuse in Brugge. ’t Verfranste geslacht leefde vôort in Abbeville, [[Frankryk]]. Zyn ounschatboare boekn mè z’n unieke bloemleziengn van de Vlams-Bourgondische miniateurkunste zyn nu in Frankryk. Zyn [[Gruuthuse-andschrift|Gruuthuse-handschrift]] is in de [[Lêge Landn]] gebleevn. ==Vrouwe en jounges== Lodewyk was getrouwd mè Margaretha van Borselen, van e machtige oadellyke familie uut [[Zêeland]]. Ze was e dochter van Hendrik II van Borselen, die here van [[Veere (stad)|Veere]] en Zandenburg, [[Vlissiengn]], [[Westkapelle (Zêeland)|Westkapelle]], [[Domburg]], Brouwershoavn was, en groaf van Grandpré. Lodewyk zoudt acht joungers g’hed hen w.o. ook e bastoarddochter. *Lodewyk II († 1461) *Jan V van Brugge (1458-1522) *Margaretha († 1502) *Johanna *Maria *Philippine ==Van paleis tout museum== ’t Paleis of ‘t hof van d’heren van Gruuthuse is ’t grotste gotisch privoat huus die bewoard is gebleevn in de Lêge Landn. Boovn den ingank stoat er e standbeeld van Lodewyk te peird, mè der ounder zyn lyfspreuke: Plus est en vous. Lodewyk zyn voader, Jan IV van der Aa-van Brugghe, begost round 1425 met den bouw van ’n herenhuus langs de Reie, verzekers ip de platse van ’t oud gruutmagazyn, neffest d’ [[Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge)|Onze-Lieve-Vrouwekerke]]. In die êeste fase kwam et overêen mè d‘ôostelikke vleugel van nu. ’t Is in die periode da [[Jan van Eyck]] hem in Brugge is kommn vestign ten dienste van hertog Filips de Goein. In de twiddn helft van de 15e êeuwe liet Lodewyk de zudelikke vleugel zettn. In 1472 kwamt ie overêen mè ’t kapittel en de kerkfabrieke vor e brugvormige bidkapelle of oratorium te meugn bouwn, die ’t Gruuthusehof verbound met ’t kôor van d'Onze-Lieve-Vrouwekerke. Vanuut die bidtribune kostn d‘heren van Gruuthuse ol de messen byweunn. Je liet ook e galerye, peirdestalln en koamers vo ’t dienstpersonel bouwn an de nôordelikke kant. Vandage wordt 't paleis gebruukt als [[Gruuthusemuseum]]. Gruuthuse is ’t grotste gotisch privoat huus die bewoard is gebleevn in de Lêge Landn. ==Genealogie Gruuthuse== *I.''Lambert van Brugge''<br />Vermeld als ridder in 1250 *II.''Geldolf van Brugge'' x Margaretha van Gistel<br />Here van Gruuthuse, vermeld in 1248 *III.''Geldolf van Brugge'' x Gertrude van Assche<br />Here van Gruuthuse, vermeld in 1238 en 1292<br />Kapiteing van Brugge en ‘t Vrye, koamerhere van [[Gwyde van Dampierre]] *IV.''Catharina van Brugge'' x Gerard van der Aa<br />Here van Grimbergen, ridder gesleegn in Woeringen in 1288 *V.''Jan I van der Aa''<br />1) x Catharina van Steelant<br />2) x Margaretha van Dudzele<br />Here van Grimbergen, here van Gruuthuse, vermeld in 1339 en 1381<br />Baljuw van Brugge en ‘t Vrye *VI.''Jan II van der Aa'' x Maria van Gistel<br />Ridder, here van Gruuthuse, Grimbergen, barong van Spiere, ipperjoager van Vloandern in 1382, kapiteing van Rysel *VII.''Jan III van der Aa'' x Agnes de Mortaigne<br />getrouwd in 1389<br />Here van Gruuthuse en Grimbergen<br />Agnes de Mortaigne begroavn by de karmelietn in Brugge *VIII.''Jan IV van der Aa'' x Margaretha van Steenhuyse<br />getrouwd in 1416<br />Here van Gruuthuse, Oostkamp, Spiere, Tielt, Ten Hove en Alverghem, ipperjoager van Vloandern in 1387, kapiteing van Rysel, roadgever van [[Filips de Stoutn]]<br />Diploma 25 januoari 1389 gift hem de machtigienge vo de noame ''Van der Aa'' te verwisseln in ''van Brugge''<br />In 1393 ‘t grôot toernooi teegn Wolfert van Gistel g’organiseerd *IX.'''Lodewyk van Brugge''' x Margaretha van Borselen<br />getrouwd in Veere in 1455<br />Here van Gruuthuse, prins van Steenhuyse, groaf van Winchester en Udony, here van Oostkamp, Oavelgem, Hamstede, Beveren, Tielt ter Hove, Spiere *X.''Jan V van Brugge''<br />1) x Marie d’Auxy<br />2) x Renée de Beuil<br />3) x Marie de Melun<br />Here van Gruuthuse, prins van Steenhuyse, groaf van Winchester, barong van Spiere, here van Tielt, Oostkamp, Oavelgem, kapiteing van ‘n infanterieregiment, gouverneur van Abbeville, ipperjoager van Vloandern, kapiteing van Rysel, schout van Brugge in 1484, roadshere van [[Maximiliaan van Oostnryk]]<br />gestorvn in Abbeville in 1522 == Externe koppeliengn == *[https://web.archive.org/web/20171201082112/https://www.treklens.com/gallery/Europe/Belgium/photo218013.htm Zyn standbeeld boovn den ingank van et Gruuthusepaleis, mè de spreuke: Plus est en vous] *[http://users.telenet.be/gaston.d.haese/Gruuthuse-handschrift.html Gruuthuse-handschrift] *[http://www.trabel.com/brugge/bruges-gruuthuse.htm Gruuthuse (in ‘t Iengels)] {{DEFAULTSORT:Van Gruuthuse, Lodewyk}} [[Categorie:Befoamde Bruggeliengn]] [[Categorie:Istorisch personage van de Nederlandn]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Wikipedia:Bofartikel]] m6nrsgojc1p9i8qubw8dk6tp5z8oo0y 328099 328098 2026-10-23T11:49:43Z Vluvlu 31944 /* Externe koppeliengn */ 328099 wikitext text/x-wiki {{Bofartikel_ster}} [[Ofbeeldienge:Louis de Gruuthuse.jpg|thumb|right|<center>Ofbeeldienge van Lodewyk van Gruuthuse deur nen ounbekendn schilder uut de [[Zudelikke Nederlandn]]]] '''Lodewyk van Gruuthuse''' (ca.1427 – Brugge, [[24 november]] [[1492]]), was de belangrykstn telg van e grôot patriciërsgeslacht in [[Brugge]] binst de 15e êeuwe. De lyfspreuke van de familie was: ''Plus est en vous'', te zien ounder zyn portret en ounder zyn standbeeld te peird boovn den ingank van 't [[Gruuthusemuseum|Gruuthusepaleis]]. ==De noame== De noame ''Gruuthuse'' houdt verband mè de [[Middelêeuwn|middeleeuwsche]] brouwers. Vor under bier smoake te geevn, gebruuktn z'in dien tyd e soamnstellienge van gedroogde blommn en plantn: ''gruut''. Wien dat er bier wilde brouwn was verplicht van ’t gruut te koopn in ’t gruutmagazyn of gruuthuus van de landhere, die ’t monopolie haad van de verkoop. In ’t Brugse wierd da gruutrecht in de 12e êeuwe deur groaf [[Boudewyn IX van Vloandern]] an e ridderlikke familie in lêen gegeevn. In de 13ste êeuwe was da de familie: ''van Brugghe'' en in de 14ste êeuwe: ''van der Aa – van Brugghe''. Die noamn stoan ip ’t woapn. De lêenhouders van ’t gruutrecht wierdn ook ''de heren van Gruuthuse'' genoemd. In de 14e êeuwe wierd ’t gruut mêer en mêer vervangn deur [[ommel|hommel]]. De brouwers van hommelbier woarn nu van overheidswege verplicht van accynsrecht in plekke van gruutrecht an d'heren te betoaln. Ip die maniere woarn de Gruuthuses ryke gekommn en han ze stoatus en invloed gekreegn. ==Zyn leevn== Lodewyk van Brugge, here van Gruuthuse, prins van Steenhuyze, groaf van Winchester, here van [[Oavelgem]], Haamstede, Oostkamp, Beveren, Tielt-ten-Hove en Spiere, was den ênigste zeune van Jan IV van Brugge en Margaretha van Steenhuyze, vrouwe van Oavelgem. Je was ridder, e briljantn diplomoat en e beschermer van kunst en lettern. Je dêe mee an de grotste steekspeeln van z’n tyd, de tornooin van de Fazant in Rysel, van Tourelles in Parys, en van de Wittn Beir en de Goudn Boom in Brugge. Den 23e meie 1445 benoemde hertog [[Filips de Goein]] hem tout zyn schildknoapschienker, e functie die ollêne oopn stound vo jounge edelliedn. Azo begost z’n carrière an ’t hof van de [[Bourgondische hertoogn]]. Als politicus en diplomoat wast ie e goeie roadgever vo d’hertoogn in under moeilikke regeriengstyd. In 1449 wierd ie benoemd tout schienker van ’t hof, in 1452 tout gouverneur van Brugge en [[Oudenoarde]], in 1461 tout ridder van d‘[[Orde van et Gulden Vlies]] en in 1463 tout gouverneur van Holland, Zeeland en Friesland. Loater stelde [[Karel de Stoutn]] hem an als legeranvoerder en in 1470 als vlootbevelhebber. Binst de wienter van 1471 gaf Lodewyk an keunienk Edward IV van Iengeland ounderdak in z'n Gruuthusepaleis. Edward, de schonbroere van Karel de Stoutn, ha tydelik z'n land moetn ountvluchtn binst z’n beruchte Rooznoorloge. Edward benoemde Lodewyk e joar loater tout groaf van Winchester. Ook vo [[Maria van Bourgondië]] ist ie belangryk gewist. J'hielp heur huwelik mè [[Maximiliaan van Oostenryk]] regeln, teegn de gouste van de keunienk van Frankryk. De 22e juni wierd under zeune [[Filips I van Kastilië|Filips de Schôonn]] geboorn en Lodewyk was z'n koamerhere. Lodewyk was ossan loyoal gewist tegenover de Bourgondische hertoogn, mo nu had ie de kant van de Vlamsche steedn gekoozn in under verzet teegn den [[Habsburg]]er Maximiliaan. Dat is z'n oundergank gewordn. De 24sten november 1492 ist ie gestorvn in z’n paleis in Brugge, te middn van zyn ryke verzoamelienge kunstwerkn en kostboare boekn. Je was juste were van e gevangnschap. J'is begroavn an de bidtribune, mo z'n grafmonument is nie bewoard. Wel z'n portret als ridder van et Gulden Vlies. ([[Vlamsche Primitievn]], [[Groeningemuseum]], Brugge) Lodewyk zyn zeune, Jan van Gruuthuse, kôos partye vo de Fransche keunienk en da was ’t ende van ’t verbluuf van d‘heren van Gruuthuse in Brugge. ’t Verfranste geslacht leefde vôort in Abbeville, [[Frankryk]]. Zyn ounschatboare boekn mè z’n unieke bloemleziengn van de Vlams-Bourgondische miniateurkunste zyn nu in Frankryk. Zyn [[Gruuthuse-andschrift|Gruuthuse-handschrift]] is in de [[Lêge Landn]] gebleevn. ==Vrouwe en jounges== Lodewyk was getrouwd mè Margaretha van Borselen, van e machtige oadellyke familie uut [[Zêeland]]. Ze was e dochter van Hendrik II van Borselen, die here van [[Veere (stad)|Veere]] en Zandenburg, [[Vlissiengn]], [[Westkapelle (Zêeland)|Westkapelle]], [[Domburg]], Brouwershoavn was, en groaf van Grandpré. Lodewyk zoudt acht joungers g’hed hen w.o. ook e bastoarddochter. *Lodewyk II († 1461) *Jan V van Brugge (1458-1522) *Margaretha († 1502) *Johanna *Maria *Philippine ==Van paleis tout museum== ’t Paleis of ‘t hof van d’heren van Gruuthuse is ’t grotste gotisch privoat huus die bewoard is gebleevn in de Lêge Landn. Boovn den ingank stoat er e standbeeld van Lodewyk te peird, mè der ounder zyn lyfspreuke: Plus est en vous. Lodewyk zyn voader, Jan IV van der Aa-van Brugghe, begost round 1425 met den bouw van ’n herenhuus langs de Reie, verzekers ip de platse van ’t oud gruutmagazyn, neffest d’ [[Onze-Lieve-Vrouwekerke (Brugge)|Onze-Lieve-Vrouwekerke]]. In die êeste fase kwam et overêen mè d‘ôostelikke vleugel van nu. ’t Is in die periode da [[Jan van Eyck]] hem in Brugge is kommn vestign ten dienste van hertog Filips de Goein. In de twiddn helft van de 15e êeuwe liet Lodewyk de zudelikke vleugel zettn. In 1472 kwamt ie overêen mè ’t kapittel en de kerkfabrieke vor e brugvormige bidkapelle of oratorium te meugn bouwn, die ’t Gruuthusehof verbound met ’t kôor van d'Onze-Lieve-Vrouwekerke. Vanuut die bidtribune kostn d‘heren van Gruuthuse ol de messen byweunn. Je liet ook e galerye, peirdestalln en koamers vo ’t dienstpersonel bouwn an de nôordelikke kant. Vandage wordt 't paleis gebruukt als [[Gruuthusemuseum]]. Gruuthuse is ’t grotste gotisch privoat huus die bewoard is gebleevn in de Lêge Landn. ==Genealogie Gruuthuse== *I.''Lambert van Brugge''<br />Vermeld als ridder in 1250 *II.''Geldolf van Brugge'' x Margaretha van Gistel<br />Here van Gruuthuse, vermeld in 1248 *III.''Geldolf van Brugge'' x Gertrude van Assche<br />Here van Gruuthuse, vermeld in 1238 en 1292<br />Kapiteing van Brugge en ‘t Vrye, koamerhere van [[Gwyde van Dampierre]] *IV.''Catharina van Brugge'' x Gerard van der Aa<br />Here van Grimbergen, ridder gesleegn in Woeringen in 1288 *V.''Jan I van der Aa''<br />1) x Catharina van Steelant<br />2) x Margaretha van Dudzele<br />Here van Grimbergen, here van Gruuthuse, vermeld in 1339 en 1381<br />Baljuw van Brugge en ‘t Vrye *VI.''Jan II van der Aa'' x Maria van Gistel<br />Ridder, here van Gruuthuse, Grimbergen, barong van Spiere, ipperjoager van Vloandern in 1382, kapiteing van Rysel *VII.''Jan III van der Aa'' x Agnes de Mortaigne<br />getrouwd in 1389<br />Here van Gruuthuse en Grimbergen<br />Agnes de Mortaigne begroavn by de karmelietn in Brugge *VIII.''Jan IV van der Aa'' x Margaretha van Steenhuyse<br />getrouwd in 1416<br />Here van Gruuthuse, Oostkamp, Spiere, Tielt, Ten Hove en Alverghem, ipperjoager van Vloandern in 1387, kapiteing van Rysel, roadgever van [[Filips de Stoutn]]<br />Diploma 25 januoari 1389 gift hem de machtigienge vo de noame ''Van der Aa'' te verwisseln in ''van Brugge''<br />In 1393 ‘t grôot toernooi teegn Wolfert van Gistel g’organiseerd *IX.'''Lodewyk van Brugge''' x Margaretha van Borselen<br />getrouwd in Veere in 1455<br />Here van Gruuthuse, prins van Steenhuyse, groaf van Winchester en Udony, here van Oostkamp, Oavelgem, Hamstede, Beveren, Tielt ter Hove, Spiere *X.''Jan V van Brugge''<br />1) x Marie d’Auxy<br />2) x Renée de Beuil<br />3) x Marie de Melun<br />Here van Gruuthuse, prins van Steenhuyse, groaf van Winchester, barong van Spiere, here van Tielt, Oostkamp, Oavelgem, kapiteing van ‘n infanterieregiment, gouverneur van Abbeville, ipperjoager van Vloandern, kapiteing van Rysel, schout van Brugge in 1484, roadshere van [[Maximiliaan van Oostnryk]]<br />gestorvn in Abbeville in 1522 == Externe koppeliengn == *[https://web.archive.org/web/20171201082112/https://www.treklens.com/gallery/Europe/Belgium/photo218013.htm Zyn standbeeld boovn den ingank van et Gruuthusepaleis, mè de spreuke: Plus est en vous] *[http://users.telenet.be/gaston.d.haese/Gruuthuse-handschrift.html Gruuthuse-handschrift] *[http://www.trabel.com/brugge/bruges-gruuthuse.htm Gruuthuse (in ‘t Iengels)] {{DEFAULTSORT:Van Gruuthuse, Lodewyk}} [[Categorie:Befoamde Bruggeliengn]] [[Categorie:Belgischen oadel]] [[Categorie:Istorisch personage van de Nederlandn]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Wikipedia:Bofartikel]] 79mruykxgjii4tlm6oylymqpexc73hu Anselmus Adornes 0 11592 328095 304399 2026-10-23T11:42:40Z Vluvlu 31944 328095 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Portraits d'Anselme Adornes et de sa femme.jpg|miniatuur]] [[Ofbeeldienge:Zeruzalemkerke.JPG|thumb|<center>De Jerusalemkerke in Brugge]] '''Anselmus Adornes''' ([[Brugge]], [[8 december]] [[1424]] - [[Schotland]], [[23 januoari]] [[1483]]) was een Brugsche marchang, moakeloare, diplomoat, politieker, bedevoarder en mecenas. Je was de zeune van Pieter Adornes, een ofstammelink van een ryke marchang uut Genua die bevriend was met de [[groaf van Vloandern]], [[Gwyde van Dampierre]]. Eén van under vôorvoaders was doge van Genua en de familie kwam in 1307 in Brugge weunn. Anselmus Adornes was marchang in wulle, loakn en aluun. Je weunde in een grôot uus an de Verversdyk in Brugge. Je deed goeie zoakn met Schotse commercantn in wulle en met de loaknververs in den omtrek. Langst de Verversdyk loagn d’r vele ververyen. Schotse wulle wierd g’importeerd en o.a. in Brugge verwerkt tout loakn. An de ververyen leverde Adornes aluun, een fixeermiddel da nôdig was by ’t kleurn van stoffn. Anselmus Adornes aad ook verschillige belangryke functies in ’t stadsbestier van Brugge. J’ is zelfs een ende burgemêester gewist. In 1470 gink Adornes tegoare met zyn zeune Jan ip bedevoart noa [[Jerusalem]]. Achter dat de [[paus]] under gezegend aad in [[Rome (stad)|Rome]], vertokkn ze met een grôot Genuees schip. Os ze were thuus woarn en ze de privé-kapelle, die Anselmus zyn voader bouwde in 1429 in Brugge, ofgewerkt tout de [[Jerusalemkerke]], noar een kopie van d’Eilig Grafkapelle in Jerusalem. Anselmus Adornes wierd deur de [[Bourgondische ertoogn]] geregeld belast met diplomatieke missies in ‘t Ôostn en Schotland. Je bemiddelde vo Genese commercantn en Spoansche marchangs in Schotland. In 1468 wierd ’n deur [[Karel den Stoutn]] noa Schotland gezoundn ols ofgevoardigde van de stad Brugge. Achter da zyn politieke rolle in Brugge uutgespeeld was krêeg Adornes in Schotland ’t vertrouwn van keunink James III en je wierd z’n roadgever. Ip 7 december [[1482]] makte Adornes een nieuw testament omdat ’n vrêesde vo z’n leevn. Je wilde begroavn wordn in de Sint-Michaelkerke neffest ’t kastêel van Linlithgow. Kort doarip wierd ’n in een klôoster vermôord binst een pelgrimstocht deur Schotland. Ip 3 moarte 1483 wast er een uutvoartdienst vo Anselmus Adornes in de Jerusalemkerke in Brugge. Z’n [[erte]] wierd in een kiste uut Schotland overgebrocht en bygezet in ’t graf by z’n vrouwe Margareta van der Banck (gestorvn round 1463). Da grafmonument stoat centroal in de kerke. Adornes stoat ook ofgebeeld tegoare me z’n vrouwe ip een veister in gebrandschilderd glas. {{DEFAULTSORT:Adornes, Anselmus}} [[Categorie:Befoamde Bruggeliengn]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Schotland]] di94atsidvzcro1wwabf9qi5inl7h14 328096 328095 2026-10-23T11:44:00Z Vluvlu 31944 328096 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Portraits d'Anselme Adornes et de sa femme.jpg|miniatuur]] [[Ofbeeldienge:Zeruzalemkerke.JPG|thumb|<center>De Jerusalemkerke in Brugge]] '''Anselmus Adornes''' ([[Brugge]], [[8 december]] [[1424]] - [[Schotland]], [[23 januoari]] [[1483]]) was een Brugsche marchang, moakeloare, diplomoat, politieker, bedevoarder en mecenas. Je was de zeune van Pieter Adornes, een ofstammelink van een ryke marchang uut Genua die bevriend was met de [[groaf van Vloandern]], [[Gwyde van Dampierre]]. Eén van under vôorvoaders was doge van Genua en de familie kwam in 1307 in Brugge weunn. Anselmus Adornes was marchang in wulle, loakn en aluun. Je weunde in een grôot uus an de Verversdyk in Brugge. Je deed goeie zoakn met Schotse commercantn in wulle en met de loaknververs in den omtrek. Langst de Verversdyk loagn d’r vele ververyen. Schotse wulle wierd g’importeerd en o.a. in Brugge verwerkt tout loakn. An de ververyen leverde Adornes aluun, een fixeermiddel da nôdig was by ’t kleurn van stoffn. Anselmus Adornes aad ook verschillige belangryke functies in ’t stadsbestier van Brugge. J’ is zelfs een ende burgemêester gewist. In 1470 gink Adornes tegoare met zyn zeune Jan ip bedevoart noa [[Jerusalem]]. Achter dat de [[paus]] under gezegend aad in [[Rome (stad)|Rome]], vertokkn ze met een grôot Genuees schip. Os ze were thuus woarn en ze de privé-kapelle, die Anselmus zyn voader bouwde in 1429 in Brugge, ofgewerkt tout de [[Jerusalemkerke]], noar een kopie van d’Eilig Grafkapelle in Jerusalem. Anselmus Adornes wierd deur de [[Bourgondische ertoogn]] geregeld belast met diplomatieke missies in ‘t Ôostn en Schotland. Je bemiddelde vo Genese commercantn en Spoansche marchangs in Schotland. In 1468 wierd ’n deur [[Karel den Stoutn]] noa Schotland gezoundn ols ofgevoardigde van de stad Brugge. Achter da zyn politieke rolle in Brugge uutgespeeld was krêeg Adornes in Schotland ’t vertrouwn van keunink James III en je wierd z’n roadgever. Ip 7 december [[1482]] makte Adornes een nieuw testament omdat ’n vrêesde vo z’n leevn. Je wilde begroavn wordn in de Sint-Michaelkerke neffest ’t kastêel van Linlithgow. Kort doarip wierd ’n in een klôoster vermôord binst een pelgrimstocht deur Schotland. Ip 3 moarte 1483 wast er een uutvoartdienst vo Anselmus Adornes in de Jerusalemkerke in Brugge. Z’n [[erte]] wierd in een kiste uut Schotland overgebrocht en bygezet in ’t graf by z’n vrouwe Margareta van der Banck (gestorvn round 1463). Da grafmonument stoat centroal in de kerke. Adornes stoat ook ofgebeeld tegoare me z’n vrouwe ip een veister in gebrandschilderd glas. {{DEFAULTSORT:Adornes, Anselmus}} [[Categorie:Befoamde Bruggeliengn]] [[Categorie:Vlams burgemêester]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Schotland]] py3z7ada5zmebnq6uzn9rhyu46uv6ai 328097 328096 2026-10-23T11:45:52Z Vluvlu 31944 328097 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Portraits d'Anselme Adornes et de sa femme.jpg|miniatuur]] [[Ofbeeldienge:Zeruzalemkerke.JPG|thumb|<center>De Jerusalemkerke in Brugge]] '''Anselmus Adornes''' ([[Brugge]], [[8 december]] [[1424]] - [[Schotland]], [[23 januoari]] [[1483]]) was een Brugsche marchang, moakeloare, diplomoat, politieker, bedevoarder en mecenas. Je was de zeune van Pieter Adornes, een ofstammelink van een ryke marchang uut Genua die bevriend was met de [[groaf van Vloandern]], [[Gwyde van Dampierre]]. Eén van under vôorvoaders was doge van Genua en de familie kwam in 1307 in Brugge weunn. Anselmus Adornes was marchang in wulle, loakn en aluun. Je weunde in een grôot uus an de Verversdyk in Brugge. Je deed goeie zoakn met Schotse commercantn in wulle en met de loaknververs in den omtrek. Langst de Verversdyk loagn d’r vele ververyen. Schotse wulle wierd g’importeerd en o.a. in Brugge verwerkt tout loakn. An de ververyen leverde Adornes aluun, een fixeermiddel da nôdig was by ’t kleurn van stoffn. Anselmus Adornes aad ook verschillige belangryke functies in ’t stadsbestier van Brugge. J’ is zelfs een ende burgemêester gewist. In 1470 gink Adornes tegoare met zyn zeune Jan ip bedevoart noa [[Jerusalem]]. Achter dat de [[paus]] under gezegend aad in [[Rome (stad)|Rome]], vertokkn ze met een grôot Genuees schip. Os ze were thuus woarn en ze de privé-kapelle, die Anselmus zyn voader bouwde in 1429 in Brugge, ofgewerkt tout de [[Jerusalemkerke]], noar een kopie van d’Eilig Grafkapelle in Jerusalem. Anselmus Adornes wierd deur de [[Bourgondische ertoogn]] geregeld belast met diplomatieke missies in ‘t Ôostn en Schotland. Je bemiddelde vo Genese commercantn en Spoansche marchangs in Schotland. In 1468 wierd ’n deur [[Karel den Stoutn]] noa Schotland gezoundn ols ofgevoardigde van de stad Brugge. Achter da zyn politieke rolle in Brugge uutgespeeld was krêeg Adornes in Schotland ’t vertrouwn van keunink James III en je wierd z’n roadgever. Ip 7 december [[1482]] makte Adornes een nieuw testament omdat ’n vrêesde vo z’n leevn. Je wilde begroavn wordn in de Sint-Michaelkerke neffest ’t kastêel van Linlithgow. Kort doarip wierd ’n in een klôoster vermôord binst een pelgrimstocht deur Schotland. Ip 3 moarte 1483 wast er een uutvoartdienst vo Anselmus Adornes in de Jerusalemkerke in Brugge. Z’n [[erte]] wierd in een kiste uut Schotland overgebrocht en bygezet in ’t graf by z’n vrouwe Margareta van der Banck (gestorvn round 1463). Da grafmonument stoat centroal in de kerke. Adornes stoat ook ofgebeeld tegoare me z’n vrouwe ip een veister in gebrandschilderd glas. {{DEFAULTSORT:Adornes, Anselmus}} [[Categorie:Befoamde Bruggeliengn]] [[Categorie:Vlams burgemêester]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Oundernemer]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Schotland]] 92ep7gfowhthoz3wz0lfm0omegczmr4 Mark Rutte 0 16365 328031 323289 2026-10-23T08:05:39Z ~2026-56506-05 31994 328031 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Mark Rutte 2015 (1).jpg|thumb|Mark Rutte (2015)]] '''Mark Rutte''' ([[Den Haag]], [[14 februoari]] [[1967]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party VVD. Van 14 oktober 2010 tot 2 juli 2024 wast ie êeste minister van Holland. == Externe koppelienge == * {{nl}} [http://www.parlement.com/9291000/biof/02396 Drs. M. (Mark) Rutte], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Rutte, Mark}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Parlementslid]] [[Categorie:Stoatssecretoaris]] pi7n0re7uqoltzv4gbtxm5psmpq1ra4 328038 328031 2026-10-23T08:18:01Z ~2026-56506-05 31994 328038 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Mark Rutte 2015 (1).jpg|thumb|Mark Rutte (2015)]] '''Mark Rutte''' ([[Den Haag]], [[14 februoari]] [[1967]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party VVD. Van 14 oktober 2010 tot 2 juli 2024 wast ie êeste minister van Holland. == Externe koppelienge == * [http://www.parlement.com/9291000/biof/02396 Drs. M. (Mark) Rutte], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Rutte, Mark}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Stoatssecretoaris]] ol3p1t2psp3agn5p9wwwetabwpb5i9q 328063 328038 2026-10-23T10:35:25Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328063 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Mark Rutte 2015 (1).jpg|thumb|Mark Rutte (2015)]] '''Mark Rutte''' ([[Den Haag]], [[14 februoari]] [[1967]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party VVD. Van 14 oktober 2010 tot 2 juli 2024 wast ie êeste minister van Holland. == Externe koppelienge == * [http://www.parlement.com/9291000/biof/02396 Drs. M. (Mark) Rutte], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Rutte, Mark}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Stoatssecretoaris]] iayis018eqqcrz7i8ciddj9wdxaru91 Bart De Wever 0 16673 328054 327709 2026-10-23T08:59:03Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328054 wikitext text/x-wiki {{Infobox persoon Wikidata}} '''Bart Albert Liliane De Wever''' ([[Mortsel]], [[21 december]] [[1970]]) is e [[Vloandern|Vlamsche]] polletieker. Sedert 3 februoari 2025 ist ie premier van België in de regeringe-De Wever. De Wever was van 2004 tout 2025 partyvôorzitter van den [[N-VA]] en sedert 1 januoari 2013 burgemêester van [[Antwerpn]] (vanof 3 februoari 2025 allêne nog titelvoerend). == Polletieke carrière == * Lid van de districtsroad Berchem (1996-1997) * Algemêen vôorzitter N-VA (2004-2025 ) * Vlams parlementslid (2004-2007, 2009-2014, 2019-2024) * Gemêenteroadslid Antwerpn (2007- ) * Federoal volksvertegenwoordiger (2007-2009, 2014-2019, 2024-2025) * Gemeênschapssenateur (2010-2013) * Burgemeêster van Antwerpn (2013- ) * Premier van België (2025- ) == Publicoasjes == * Theodore Dalrymple en Bart de Wever, ''Vrijheid en oprechtheid''. Kalmthout, Uitg. Pelckmans, 2001. 47 p. ISBN 978-90-289-5458-8 * Bart De Wever, ''Het kostbare weefsel. Vijf jaar maatschappijkritiek''. Kalmthout, Uitg. Pelckmans, 2010. 216 p. ISBN 9789028939103 * Bart De Wever, ''Werkbare waarden''. Kalmthout, Uitg. Pelckmans, 2011. 191 p. ISBN 9789028965027 * Bart De Wever, ''Over identiteit''. Gent, Uitg. Borgerhoff & Lamberigts, 2019. 150 p. ISBN 9789089315953 * Khalid Benhaddou en Bart De Wever, ''Botsen de beschavingen''. Kalmthout, Uitg. Pelckmans, 2021. 304 p. ISBN 978-94-6401-431-0 * Bart De Wever en Johan Vermant, ''Het verhaal van Antwerpen''. Kalmthout, Pelckmans, 2023. 656 p. ISBN 978-94-6401-936-0 * Bart De Wever, ''Over woke''. Gent, Uitg. Borgerhoff & Lamberigts, 2023. 133 p. ISBN 978-9072201720 == Referensjes == <references/> == Externe koppelienge == *[https://web.archive.org/web/20120106101536/http://www.n-va.be/cv/bart-de-wever Website van den N-VA] {{commonscat|Bart De Wever}} {{DEFAULTSORT:De Wever, Bart}} [[Categorie:N-VA-polletieker]] [[Categorie:Volksunie-polletieker]] [[Categorie:Vlams burgemêester]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Belgisch premier]] [[Categorie:Belgisch volksverteegnwoordiger]] [[Categorie:Historicus]] [[Categorie:Antwerpn]] 99anpf7gz73n3qc6zv30rm9qpuymkdt Rotterdam 0 20097 328075 320968 2026-10-23T11:13:29Z Vluvlu 31944 /* Bekende Rotterdammers */ 328075 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hollandsche gemêente |noame=Rotterdam |woapn=Rotterdam wapen.svg |vlagge=Flag of Rotterdam.svg |koarte=NL - locator map municipality code GM0599 (2016).png |koarte2=Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |provinsje=Zuud-Holland |latitudeGraden=51 |latitudeMinuten=55 |latitudeSeconden= |longitudeGraden=4 |longitudeMinuten=30 |longitudeSeconden= |ipp= 324,14 |land= 218,42 |woater= 105,72 |inw=663.900 |joar=2023 |dichtheid= 3040 |hoofdplekke= Rotterdam |burgemêester= Carola Schouten |party= CU |postcode=3011-3199 |web=[https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' es de grôotste stee van [[Zuud-Holland]], 't makt dêel uut van de [[Randstad]] en 't is de [[2 (getal)|twêede]] gemêente van [[Holland]]. Rotterdam ligt an de riviere de [[Moas]], [[Nieuwe Moas]], [[Reyn]] en de [[Rotte (riviere)|Rotte]]. D' hoavn van Rotterdam is de vierde grotstn van de weireld en is de grotstn en belangrykstn van [[Europa]].<ref>[https://web.archive.org/web/20140715203048/http://plazilla.com/page/4295051290/de-top-10-van-grootste-havens-ter-wereld De top 10 van grootste havens ter wereld] plazilla.com (gearchivêerd)</ref> Der weunn oungeveer 664.000 menschn in de gemêente en oungeveer 600.000 menschn in de stad (2023). De stad is administratief ounderverdêeld in veertiene dêelgebiedn <ref>[https://www.woneninrotterdam.nl/info/wijken-in-rotterdam/ Wijken in Rotterdam uitgelicht], woneninrotterdam.nl</ref> en drieëndertig wykn.<ref>[https://web.archive.org/web/20150219064600/http://rotterdamwoont.nl/neighbourhoods Wijken in Rotterdam] rotterdamwoont.nl (gearchivêerd)</ref> == De geschiedenisse van Rotterdam == Round de 13e êeuwe van 't joar 1260 wierd in de riviere de Rotte een dam angeleid ip de plekke woar dat d' Hoogstroate de Rotte kruust. De noame Rotterdam komt doavan. Round dien dam is 't er e nederzettienge ountstoan woar dan z' in êeste instantie leefdn van de visscherie. Al gauwe wierd 't ook een handelsplekke en ountstoundn d' êeste hoavens. [[Ofbeeldienge:20060719Laurenskerk.jpg|thumb|left|<center>Zicht ip de Grote of Sint-Laurenskerke</center>]] <br clear="left" /> In de binnestad van Rotterdam stoan gin ryksmonumentoale uzen, allêne moa de Laurenskerke (1525) is nog een overbluufsel van 't middelêeuwse Rotterdam dat deur de bombardementn in de [[Twidde Weireldoorloge]] is verwoest. [[Ofbeeldienge:Rotterdam, kantoorpand aan de Weena foto10 2010-11-28 10.57.JPG|thumb|left|<center>Zicht ip e bureaupand in 't center van Rotterdam</center>]] [[Ofbeeldienge:ENI 02324345 ALBLAS (14).JPG|thumb|left|Zicht ip de Nieuwe Moas in Rotterdam mè reks an den overkant 't Wit Huus uut 1898 (ryksmonument)</center>]] <br clear="left" /> Bekende musea in Rotterdam zyn 't Nederlands Fotomuseum, Het Nieuwe Instituut, Kunsthal Rotterdam, Het Nieuwe Instituut - Huis Sonneveld, Stedelijk Museum Schiedam, Chabot Museum, Museum Boijmans van Beuningen en 't Maritiem Museum Rotterdam.<ref>[https://web.archive.org/web/20140914070601/http://www.rotterdam.info/bezoekers/locaties/musea/ Musea in Rotterdam] rotterdam.info (gearchivêerd)</ref> == Dêelgebiedn == De dêelgebiedn met hunder officiële noame zyn: {| width=50% | * Charlois * Delfshaven * Feijenoord * Hillegersberg-Schiebroek * Hoek van Holland * Hoogvliet * IJsselmonde | * Kralingen-Crooswijk * Noord * Overschie * Pernis * Prins-Alexander * Rotterdam Centrum * Rozenburg | |} == Wykn == De wykn met hunder officiële noame zyn: {| class=vatop | *Oude Noorden *Heijplaat *Kralingen Oost *Vreewijk *Stadsdriehoek *Pendrecht *Groot-IJsselmonde *De Esch (DWL-terrein) *Oude Westen *Noordereiland *Kralingseveer |width=25| | *Spangen *Nieuw Crooswijk *Blijdorp *Bergpolder *Nieuwe Westen *Hoek van Holland (dorp) *Middelland *Hoogvliet Noord *Hoogvliet Zuid *Ommoord *Overschie |width=25| | *Katendrecht *Afrikaanderwijk *Schiemond *Oosterflank *Oud Charlois *Prinsenland *Feijenoord, Kop van Zuid, Wilhelminapier *Terbregge *Nesselande *Beverwaard *Schiebroek |} == Sport == Foetbolploeg [[Feyenoord]] komt uut in de eredivisie en speelt thuuswedstrydn in "''De Kuip''". == Trivia == 't Wit Huus uut 1898 is een tydlang 't hoogste bedryfsgebouw van [[Europa]] gewist.<ref>[http://www.top010.nl/html/het_witte_huis.htm 't Witte Huus was de eerste wolkenkrabber van Europa (1898)] top010.nl</ref> == Bekende Rotterdammers == * Ahmed Aboutaleb, oud-burgemêester * Hans van Baalen, polletieker * Leo Beenhakker, foetbollist en trainer * Anne Wil Blankers, actrice * Herman den Blijker, kok * Kees Brusse, acteur, filmregisseur en scenarioschryver * Gerard Cox, acteur, cabaretier, zanger en scenarioschryver * Desiderius Erasmus, filosoof en theoloog * Pim Fortuyn, schryver en polletieker * Herman Heijermans, toneelschryver * Gerrit Hendrik Kersten, predikant en polletieker * [[Ruud Lubbers]], premier * [[Leontien van Moorsel]], coureur * Tjerk Westerterp, polletieker == Referensjes == <references/> == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20231206183406/https://plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] {{Commonscat|Rotterdam}} [[Categorie:Rotterdam| ]] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] [[Categorie:Stad in Olland]] 6obmymo5zl7q4367qzrftokt0ah0v4m Francesco Petrarca 0 20366 328101 313158 2026-10-23T11:53:57Z Vluvlu 31944 /* Verwyziengn */ 328101 wikitext text/x-wiki {{streektoale|Noordelik West-Vlams}} [[Ofbeeldienge:Francesco Petrarca00.jpg|thumb|Francesco Petrarca.]] '''Francesco Petrarca''' of in 't korte '''Petrarca''' ([[20 juli]] [[1304]] – [[19 juli]] [[1374]]), was 'n [[Italië|Italjoansche]] gelêerde, schryvre en dichtre uut de [[Renaissance]], en êen van d' êeste humaniestn. Petrarca's êroentdekkienge van [[Cicero]]'s brievn wordt dikkers bekêekn lik 't begun van de vêertiendêewsche Renaissance. Petrarca wordt nogoal e kêe de "Voadre van 't Humaniesme" genoamd <ref>Die anduudienge verschynt byvôorbeeld in e [https://web.archive.org/web/20121025064803/http://www.press.umich.edu/titleDetailDesc.do?id=15299 boek] van Carol Quillen's ''Rereading the Renaissance.''</ref>. In de zestiend êewe lei [[Pietro Bembo]] de groendvestn vo de teegnwôordige [[Italioans|Italjoansche toale]]; y steunde doaby ip de werkn van Petrarca, en ip dedie van [[Giovanni Boccaccio]], en in mindre moate, van [[Dante Alighieri]] <ref>In de [http://it.wikisource.org/wiki/Prose_della_volgar_lingua/Libro_primo/XIX Prose della volgar lingua], zeg Bembo da Petrarca en Boccaccio vôorbêeldn zyn van Italjoansche schryfstyl, mor 't toalgebruuk van Dante viendn mindre geschikt vo noa te doen.</ref>. Petrarca zoe loatre lik 't toppunt vo de Italjoansche styl anzien zyn deur de ''Accademia della Crusca'' (Italjoansche Toal-Akademie). Petrarca's sonnetn wierdn bewoenderd in heel Europa in de tyd van de Renaissance en wierdn e model vo de lyriesche [[dichtkunste]]. Y is ook bekend vo 't feit datn de noame "Doenkre Êewn" (d.w.z. [[Middelêeuwn]]) gelanceerd êt <ref name="DarkAges">{{en}} [http://links.jstor.org/sici?sici=0022-5037%28194301%294%3A1%3C49%3ASROTQO%3E2.0.CO%3B2-W Renaissance or Prenaissance], ''Journal of the History of Ideas'', Vol. 4, No. 1. (Jan. 1943), pp. 69-74; Theodore E. Mommsen, "Petrarch's Conception of the 'Dark Ages" ''Speculum'' '''17'''.2 (April 1942:226-242); JSTOR link to a collection of several letters in the same issue.</ref>. ==Leevnsbeschryvienge== ===Joenge joarn en vroege loopboane=== [[Ofbeeldienge:Arezzo Campanile - Santa Maria della Pieve.jpg|thumb|left|Santa Maria della Pieve in Arezzo.]] Petrarca wierd geboorn in de [[Toscane|Toskoansche]] stad Arezzo in 1304. Y was de zeune van Ser Petracco en ze wuuf Eletta Canigiani. Zyn noame was ôorsproenklik "Francesco Petracco". De noame wierd loatre [[Latyn|verlatynst]] no "Petrarca". Petrarca zyn joengre broere wierd geboorn in Incisa in Val d'Arno in 1307. [[Dante Alighieri|Dante]] was e moat van zyn voadre <ref name="Bishop">{{en}} Plumb J.H. 1961 : The Italian Renaissance, Chapter XI by Morris Bishop "Petrarch", pp. 161-175; ''American Heritage Publishing'', New York, ISBN 0-618-12738-0</ref>. Petrarca brocht zyn vroegste kinderjoarn deure in 't dorptje Incisa, by [[Firenze]]. In zyn joenge joarn verblêeftn in Avignon en in 't dichtbye Carpentras, woanoa da zyn famielje veruusde om [[Paus]] Clemens V te vôgn die no doa kwam in 1309, 't begun van 't Avignonse Pausdom. Y studeerde rechtn an d' Universiteit van Montpellier (1316–20) en Bologna (1320–23) mê e leevnslange moat aa van in 't schoole genoamd Guido Sette. Omda zyn voadre van stiel e jurist was droengt y dr ip an da Petrarca en zyn broere ook rechtn zoen studeern. Petrarca pertank ad ip d' êeste plekke belangstellienge in 't schryvn en in de Latynsche lettrekunde en voend die zeevn joarn tydverspillienge. Doaby maktn bekend dat zyn voogdn ip wettige maniere êm zyn klêen eigndom in Firenze oentfutseld adn, 't gêene êm nog mêer ofkêer dej ên van 't recht[[systêem]]. Y zei, "Ik kostn 't nie anzien van e koopwoare te maakn van me verstand" otn oendrevoen ad da 't rechtsystêem lik a kunste was van rechtsbedêelienge te verkoopn <ref name="Bishop"/>. Petrarca schrêef styf veele en Boccaccio was êen van oendre zyn befoamde moatn a wien datn dikkers schrêef. Achtre de dôod van undre oedrs, kêerdn Petrarca en zyn broere Gherardo weere nor Avignon in 1326, woa dat y veele ambtn vervulde. Zyn werk gaf êm veel tyd vo bizzig te zyn mê schryn. Me zyn êeste grôot werk, ''Africa'', 'n epos in 't Latyn oovre de befoamde generoal [[Scipio Africanus]], wierd Petrarca in hêel Europa bekend. Ip den 8-sten april 1341, wierdn den êeste dichtr die de lawrierkrôone oentvienk sins d' Oedeid en y wierd gekrôond ip den illege groend van 't Kapitôol in [[Rome]]<ref>Plumb, p. 164</ref>. Y reisde veele in Europa, was ambassadeur en is den êeste toeriest genoamd gewist <ref>{{en}} NSA Family Encyclopedia 1992 : Petrarch, Francesco, Volume 11, page 240, ''Standard Education Corp.''</ref>, omdat y geweun vo ze plezier reisde <ref>{{en}} Bishop, Morris 1963 : Petrarch and his World, p. 92; ''Indiana University Press'', ISBN 0-8046-1730-9</ref>. Da was de belangrykste reedn woarom datn de [[Mont Ventoux]] beklom <ref name="autogenerated1">Plumb, p. 163</ref>. Binst zyn reizn verzoamlde y sleetige Latynsche andschriftn en y was êen van d' êeste vo weere kennisse te pittn uut de schryvrs van Rome en Griekenland. Y moedigde [[Leontius Pilatus]] an by zyn vertoalienge van [[Homeros]] van 'n andschrifte da Boccaccio a kunn vienn, aloewel datn twyfelde an 't resultoat. Petrarca ad e kopie bekommn, die't nie an Leontius gaf <ref>Vittore Branca : Boccaccio - The Man and His Works, vert. Richard Monges, p.113-118</ref>, mor y kende zeive gin Grieks; vor êm zejd y was Homeros stom terwyl datn zeive doof was voor êm <!--<ref>''tuttotempolibero.altervista.org//poesia/trecento/francescopetrarca/epistolefamiliares.html Ep. Fam.'' 18.2 §9</ref>-->. In 1345 oentdekte y persôonlik e verzoamlienge brievn van [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], de verzoamlienge ''Atticum'', die vôdien nie bekend was. Mispryznd tgêene datn gloofde d' oenweetendeid te zyn van d' êewn die êm vorof giengn, zoe Petrarca 't begrip van de "Doenkre Eewn" vo den êeste kêe gebruukt ên. ===Mont Ventoux=== [[Ofbeeldienge:Mont ventoux summit.jpg|thumb|Top van de Mont Ventoux.]] Petrarca vertelt da ip de 26-ste april 1336, y mê ze broere en mêt twêe knechtn de top (1 200 m ooge) van de Mont Ventoux beklomn êt, e prestoasje dietn geleeverd êt vo zyn oentspannienge en ni uut nôodzoake <ref>{{en}} Nicolson, Marjorie Hope 1997 : Mountain Gloom and Mountain Glory: The Development of the Aesthetics of the Infinite, p. 49; ISBN 0-295-97577-6</ref>. De beklemmienge is beschreevn in e befoamde brief gericht an zyn moat en biechtvoadre, poatre Dionigi di Borgo San Sepolcro, ipgesteld e tydetje achtre de feitn. Doarin bewêerde Petrarca datn 't vôorbeeld a willn vôgn van Filipus V van Macedonië zyn beklemmienge van de Haemo-Berg en dat 'n oede êrdre êm a verteld dat niemand anders dan yzeive de berg ôoit a beklom, 50 joar iddre en y verwittigde dajt veele beetre nôoit zoe doen. De neegtiend-êewsche Zwitserse geschiedkundige [[Jacob Burckhardt]] schrêef da Jean Buridan dezeifste berg a beklommn e poar joarn iddre, en bestygiengn zyn bekend uut de tyd van de middelêewn, woaroendre dedie van Anno II, den eirtsbiskop van Keuln <ref>{{en}} Burckhardt, Jacob 1860 : [http://books.google.com/books?id=NbkNAAAAIAAJ&pg=PA301&lpg=PA301 The Civilisation of the Period of the Renaissance in Italy]. Vertoald deur S. G. C. Middlemore & Swan Sonnenschein, 1904, pp. 301–302.</ref><ref>{{en}} Lynn Thorndike 1943 : [http://links.jstor.org/sici?sici=0022-5037%28194301%294%3A1%3C49%3ASROTQO%3E2.0.CO%3B2-W Renaissance or Prenaissance], ''Journal of the History of Ideas'', Vol. 4, No. 1. (Jan. 1943), pp. 69–74. JSTOR link to a collection of several letters in the same issue.</ref>. [[Ofbeeldienge:Altichiero,_ritratto_di_Francesco_Petrarca.jpg|thumb|left|Petreit van Petrarca deur [[Altichiero]].]] Gelêerdn<ref>Lik J. H. Plumb, in zyn boek ''The Italian Renaissance'',</ref> benoadrukkn da Petrarca zyn brief <ref name=AMV>[https://web.archive.org/web/20110511025919/http://petrarch.petersadlon.com/read_letters.html?s=pet17.html Familiares 4.1] vertoald deur Morris Bishop, vermeld in Plumb.</ref><ref>[http://links.jstor.org/sici?sici=0030-8129(199310)108%3A5%3C1050%3APATPOF%3E2.0.CO%3B2-H JSTOR: Petrarch at the Peak of Fame]</ref> an Dionigi 'n ipvallend "moderne" oedienge lat zien van schôoneidsbelleevienge van 't landschap en y wordt nog oltyd gêrn vermeld in boekn of tydschriftn gewyd an 't bergbeklemn. By Petrarca goat die oedienge tegoare mêt e streevn nor e deugdzoam [[Christndom|kristlik]] leevn, en otn ip de top kwam, namt y uut ze zak e boek van ze gelievde gêestlijke gids, [[Sint-Augustinus]], datn oltyd by êm ad <ref>McLaughlin, Edward Tompkins 1894 : Studies in Medieval Life and Literature, ''G.P. Putnam's Sons'', New York, p. 6</ref>. Allêene vo ze plezier beklomt y de Mont Ventoux, die twoafoenderd meters boovn de vlakte uutstikt. 't Was gin grôotn êldendoad, nateurlik; mor y was d' êeste bergbeklemmr peur vo 't plezier van ip de top no 't landschap te kunn kykn. (Of bykans den êestn; van y kwam 'n oede schaapêrdre teegn in 'n ooge bejk, die vertelde datn fiftig joar iddre ip de top gegrocht was, en dien mensch ad allêene mo spyt van de grôote inspannienge en zyn gescheurde klêern.) Petrarca was duuzlig en ipgewoenn van 't zicht ip d' Alpn, de bergn roend [[Lyon]], de [[Rhône (riviere)|Rhône]], de boaje van [[Marseille]]. Y nam de "Belydnissn van Sint-Augustinus" ter and en bepeisde da zyn beklemmienge peur e zinnebeeld was van zyn streevn nor e beetre leevn <ref name="autogenerated1" />. Ot boek toevollig oopnviel woarn Petrarca zyn oogn rechtuut angetrokkn no de vôgnde wôordn : ''...En de menschn bewoendren 't zicht van de bergn, en van de geweldige golvn van de zêe, en de bridte van de stroomn, de wydte van d' oceoann, en de beweegienge van de [[Sterre (astronomie)|stern]], mor in undre eign kykn ze nie...<ref name=AMV/>'' Petrarca zyn antwôorde was e hêele droaj te moakn van de nateure buutn no de "ziele" vanbinn : '''k Dejn 't boek toe, kwoad ip mn eign da 'k nog eirdsche diengn bewoendrde, ikke die aa lange a kun weetn, zeifs van hejdnsche filozoofn, datr nietnt zo woendreboar is lik de ziele, die zeive grôot, nieks grôot kan vienn buutn eur zeive. Tonne, echt, was'k ik voldoan mê tgêen 'k adn gezien van de berg; 'k richte mmyn inwendig ooge ip mezeivn, en van die tyd of kwam dr gin wôord mir oovre myn lippn toe da we beneen woarn... Wiedre kykn roend vo wat datr allêene mo vanbinn is...Oeveele kêern, peisje gy, zoe'k ik die dag omgekeekn ên, no de top van die berg die mor 'n êlle ooge was vergleekn mê den oemvank van de menschlikke gêest...<ref name=AMV/>''. [[Ofbeeldienge:Arquà Petrarca Punto di vista di un'aquila.jpg|thumb|Petrarca 's uus in Arquà by Padua.]] [[Ofbeeldienge:Simone Martini - Frontispice du Virgile.jpg|thumb|Petrarca zyn Virgilius (roend 1336) <br />Verlucht andschrifte deur [[Simone Martini]], 29 x 20 cm Biblioteca Ambrosiana, [[Milaan]].]] James Hillman is van mêenienge dat d' eroendekkienge van den innerlikke weirld d' echte betêeknisse is van de debeurtnisse <ref name=RP>Hillman, James 1977 : Revisioning Psychology, Harper & Row, p. 197, isbn=0-06-090563-8</ref> De Renaissance begunn nie mê de beklemmienge van Mont Ventoux mo mê de noadien vôgnde ofdoalienge— 't "weerekêern ... no de valleje van de ziele", lik of da Hillman 't schryft. ===Loatre joarn=== 't Loatre dêel van zyn leevn brocht Petrarca deure in Nôord-Italië lik 'n internasionoale gelêerde en dichtre-diplomoat. Zyn loopboane in de Kerke liet êm nie toe van te trown, mor y zoe toch voadre zyn van twêe kienders van e wuuf of van wuuvn die uus nie bekend zyn. E zeune, Giovanni, wierd geboorn in 1337, en e dochtre, Francesca, in 1343. Y ê ze loatre alle twêe wettig gemakt <ref>Plumb, p. 165</ref>. Giovanni stierf an de peste in 1361. Francesca trowde mê Francescuolo da Brossano (die loatre testament-uutvoerdre vo Petrarca) 't zeifde joar. In 1362, kort achtre de geborte van e dochtre, Eletta (dezeifde noame lik Petrarca zyn moedre), vervoegdn ze Petrarca in [[Venetië]] om de peste 't oentloopn die Europa teisterde in die tyd. E twidde kleinkiend, Francesco, wierd geboorn in 1366, mo 't stierf voa dat twêe joar was. Francesca en eur familje leefdn mê Petrarca in Venetië gedeurnde vuuf joar van 1362 toe 1367 in Palazzo Molina; oewel da Petrarca vôortgienk mê reizn in die joarn. Tusschn 1361 en 1369 kwam de joengere Boccaccio twêe kêern ip bezoek. Den êeste kêe in Venetië, de twidde kêe in Padua. Roend 1368 veruusdn Petrarca en zyn dochtre Francesca (mêt eur famielje) no 't stadje Arquà in d' heuvels van Euganea dichtby [[Padua]], woa datn zyn oovrebluuvnde joarn deurebrocht mê godsdienstige kontemploasje. Y stierf in zyn uus in Arquà ip 19 juli 1374 – êen dag vôo ze zeevntigste verjoardag. 't Uus êrbergt nu e vaste tentôonstellienge van Petrarca zyn werkn en kurioziteitn; oendre andre kuj doa 't graf vienn van Petrarca zyn geliefde katte die geboalsmd was. Ip de marmre ploate istr e Latynsche tekste geschrêevn deur Antonio Quarenghi:<br /> <blockquote>Etruscus gemino vates ardebat amore:<br /> Maximus ignis ego; Laura secundus erat.<br /> Quid rides? divinæ illam si gratia formæ,<br /> Me dignam eximio fecit amante fides.<br /> Si numeros geniumque sacris dedit illa libellis<br /> Causa ego ne sævis muribus esca forent.<br /> Arcebam sacro vivens a limine mures,<br /> Ne domini exitio scripta diserta forent;<br /> Incutio trepidis eadem defuncta pavorem,<br /> Et viget exanimi in corpore prisca fides. <!--<ref> [http://www.gutenberg.org/files/40773/40773-0.txt The last lay of Petrarch's cat], Notes and Queries, Vol. V, Number 121, February 21, 1852, Author: Various, Editor: George Bell</ref> --></blockquote> Petrarca zyn testament (ip datum van 4 april 1370) lat 50 florynn an Boccaccio "vor e warme frak te koopn"; verschillnde legoatn (e peird, e zèèvre beekre, e luute, e Madonna) vo ze broere en vo zyn moatn; zyn uus in Vaucluse vo de bewaakre; vo zyn zieleruste, en vo d' oarme menschn; en 't grotste dêel van zyn oenroerend goed vo zyn schôonzeune, Francescuolo da Brossano, die den êlft drvan moe geevn an "de persôon an wien, lik of datn wit, ik wenschn dat no toe goat"; verzeekers zyn dochtre, Francesca, Brossano zyn wuuf. 't Testament zeg nieks oovre 't eigndom in Arquà noch oovre zyn boekery; de boekery van merkwoardige andschriftn was aa beloofd gewist an Venetië, om te verwissln mê Palazzo Molina. Die schikkienge was verzeekers vervolln otn veruusde no Padua, de vyand van Venetië, in 1368. De boekery wierd aangesloan deur d' Êern van Padua, en zyn boekn en andschriftn zyn nu verstrôojd oovre hêel Europa <ref>Bishop, pp. 360, 366 en voetnotas; Bishop noteert da viftig florynn twientig frakn wèèrd woarn</ref>. Niettemin ist de ''Biblioteca Marciana'' die tradisionêel die werkn ipeist lik van eur Stichtienge, oewel da de stichtr van 't Foens feitlik Kardinoal Bessarion was in 1468 <ref>{{en}} Encyclopædia Britannica, 11th edition, [http://www.1911encyclopedia.org/index.php?title=Libraries&oldid=26002 Libraries]" §Italy.</ref>. ==Werkn== Petrarca is best gekend vo zyn Italioansche dichtkunste, naamlik de ''Canzoniere'' (Zangboek) en de ''Trionfi'' (Triomfn). Mo, Petrarca was 'n gêestdriftige Latynsche gelêerde en de mêeste van zyn geschriftn woarn in die toale. Zyn Latynsche werkn omvattn stuudjes, bespiegliengn, brievn, en gedichtn. Oendre undre êj ''Secretum'' (Myn Geheim Boek), 'n diepgoand persôonlik, schuldbeloan ingebeeld twêegesprek mê Sint-Augustinus; ''De Viris Illustribus'' (Oovre Befoamde Menschn), 'n antal morêele leevnsbeschryviengn; ''Rerum Memorandarum Libri'', 'n oenvolleedige verandlienge oovre de kardinoale deugdn; ''De Otio Religiosorum'' (Oovre Godsdienstige Vryeid)<ref>{{en}} [http://www.italicapress.com/index186.html Francesco Petrarch, ''On Religious Leisure (De otio religioso),''] edited & translated by Susan S. Schearer, introduction by Ronald G. Witt, ''Italica Press'', New York 2002).</ref> en ''De Vita Solitaria'' (Oovre 't Êenzoam Leevn), die ipgeevn mê de kontemploasje; ''De Remediis Utriusque Fortunae'' (Goe en slichte Remeedjes vo 't Geluk), 'n andleidienge vo zelf-ulpe die oendrede joarn gebruukt is gewist; ''Itinerarium'' (Petrarca zyn Gidse vo 't Illig Land); scheldproza vo teegnstandrs lik gelêerdn en Fransn; de ''Carmen Bucolicum'', e verzoamlienge van 12 herdersdedichtn; en 't oenvultôojde epos ''Africa''. Petrarca gaf ook veele boekn uut mê zyn brievn, mor ook iestooriesche brievn lik van [[Cicero]] en [[Virgilius]]. Cicero, Virgilius en [[Seneca]] woarn zyn lettrekundige vôorbeeldn. De mêeste van zyn Latynsche geschriftn zyn teegnwôordig moejlik te vienn, tenzy in vertoalienge. 't Is moejlik vor e zjuuste doatum te plakn ip ze geschriftn, van y a de neigienge van ze hêel ze leevn t' êrwerkn. Petrarca verzoamlde zyn brievn in twêe belangryke reeksn boekn genoamd ''Epistolae familiares'' ("[http://www.italicapress.com/index260.html Brievn oovre famieljezoakn]") en ''Seniles'' ("[http://www.italicapress.com/index262.html Brievn oovre den oedredom]") <ref>''[http://www.italicapress.com/index260.html Brievn oovre familizoakn] (Rerum familiarium libri),'' vertoald deur Aldo S. Bernardo, 3 vols.' En ''[http://www.italicapress.com/index262.html Brievn oovre den oedredom] (Rerum senilium libri),'' vertoald deur Aldo S. Bernardo, Saul Levin & Reta A. Bernardo, 2 vols.</ref>. De ordnienge in zyn brievn steunde ip zyn kennisse van de brievn van Cicero. Ze wierdn uutgegeevn zoendre noamn om de oentvangrs te beschermn die allemalle nowe betrekkiengn adn mê Petrarca. De oentvangrs woarn oendre mêer Philippe de Cabassoles, biskop van Cavaillon; Ildebrandino Conti, biskop van Padua; Cola di Rienzo, tribuun van Rome; Francesco Nelli, priestr van de Kerke van d' Illige Apostls in Firenze; en Niccolò di Capoccia, e kardienoal en priestr van San Vitale in Rome. Zyn "Brief voa 't Noageslacht" (de latste brief in ''Seniles'')<ref>{{en}} [http://history.hanover.edu/texts/petrarch/pet01.html Petrarch's Letter to Posterity] (1909 English translation, with notes, by James Harvey Robinson)</ref> gift 'n [https://web.archive.org/web/20141125091559/http://petrarch.petersadlon.com/read_letters.html?s=pet01.html oovrezicht van zyn leevn] en e soamnvattienge van zyn algemêene ipvattiengn. 't Was ôorsproenklik in 't Latyn geschreevn en vultôojd in 1371 of 1372 – d' êeste eign leensbeschryvienge in duust joar (siens Sint-Augustinus) <ref>{{en}} Wilkins Ernest H. 1964 : On the Evolution of Petrarch's Letter to Posterity, ''Speculum'', 39/2, blz. 304–308 ]</ref><ref>Plumb, blz. 173</ref>. == E proevertje == === Sonnet 227 === [[Ofbeeldienge:Bundesarchiv Bild 183-1985-0819-019, Handschrift, Francesco Petrarca.jpg|thumb|Andschrifte van Petrarca.]] {| ! Ôorsproenklyke tekste <ref>[http://it.wikisource.org/wiki/Canzoniere_%28Rerum_vulgarium_fragmenta%29/Aura_che_quelle_chiome_bionde_et_crespe Ip ''Wikisource''.]</ref> ! West-Vlamsche "êrdichtienge" <ref>geschuufld deur e [[Gebruker:Forstbirdo|busveugle]]</ref> |- | ''Aura che quelle chiome bionde et crespe''<br> ''cercondi et movi, et se' mossa da loro,''<br> ''soavemente, et spargi quel dolce oro,''<br> ''et poi 'l raccogli, e 'n bei nodi il rincrespe,''<br> <br> ''tu stai nelli occhi ond'amorose vespe''<br> ''mi pungon sí, che 'nfin qua il sento et ploro,''<br> ''et vacillando cerco il mio thesoro,''<br> ''come animal che spesso adombre e 'ncespe:''<br> <br> ''ch'or me 'l par ritrovar, et or m'accorgo''<br> ''ch'i' ne son lunge, or mi sollievo or caggio,''<br> ''ch'or quel ch'i' bramo, or quel ch'è vero scorgo.''<br> <br> ''Aër felice, col bel vivo raggio''<br> ''rimanti; et tu corrente et chiaro gorgo,''<br> ''ché non poss'io cangiar teco vïaggio?''<br> |valign=top| Brieze die deur da krulnd oar zo bloend,<br> koerst en droajt en zeive wordt bewoogn,<br> en ton verwoajt da goed, 't is nie geloogn,<br> achtre daj 't schôone in 'n optje woend,<br> <br> gy strêelt 't koptje da liefdes steekn zoend<br> die 'm in 't êrte giengn, ja da dejn die oogn,<br> zo fel en diepe da me troan nie kun droogn,<br> 'k zoekn me schat, 'k struukln, dooln roend:<br> <br> nu is 't lik da'k eur vienn, nôoit zyn 'k grust, <br> weere is zy verre, ton schynt da 'k ze woen,<br> somtyds ênk oope, mo bluuvk zoendre rust. <br> <br> Zoalige lucht, gif stroaln die me leevn doen<br> och kloare woatreloope zo goe vo de dust,<br> kuk nie me weg verwissln mê die va joen?<br> |} {{Commonscat|Francesco Petrarca}} {{DEFAULTSORT:Petrarca, Francesco}} ==Verwyziengn== <references> [[Categorie:Italioansche dichter]] [[Categorie:Italioansche schryver]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Renaissance]] in5xpmnfjcwkeamrqfhkslpgn6qmy93 328102 328101 2026-10-23T11:54:24Z Vluvlu 31944 /* Verwyziengn */ 328102 wikitext text/x-wiki {{streektoale|Noordelik West-Vlams}} [[Ofbeeldienge:Francesco Petrarca00.jpg|thumb|Francesco Petrarca.]] '''Francesco Petrarca''' of in 't korte '''Petrarca''' ([[20 juli]] [[1304]] – [[19 juli]] [[1374]]), was 'n [[Italië|Italjoansche]] gelêerde, schryvre en dichtre uut de [[Renaissance]], en êen van d' êeste humaniestn. Petrarca's êroentdekkienge van [[Cicero]]'s brievn wordt dikkers bekêekn lik 't begun van de vêertiendêewsche Renaissance. Petrarca wordt nogoal e kêe de "Voadre van 't Humaniesme" genoamd <ref>Die anduudienge verschynt byvôorbeeld in e [https://web.archive.org/web/20121025064803/http://www.press.umich.edu/titleDetailDesc.do?id=15299 boek] van Carol Quillen's ''Rereading the Renaissance.''</ref>. In de zestiend êewe lei [[Pietro Bembo]] de groendvestn vo de teegnwôordige [[Italioans|Italjoansche toale]]; y steunde doaby ip de werkn van Petrarca, en ip dedie van [[Giovanni Boccaccio]], en in mindre moate, van [[Dante Alighieri]] <ref>In de [http://it.wikisource.org/wiki/Prose_della_volgar_lingua/Libro_primo/XIX Prose della volgar lingua], zeg Bembo da Petrarca en Boccaccio vôorbêeldn zyn van Italjoansche schryfstyl, mor 't toalgebruuk van Dante viendn mindre geschikt vo noa te doen.</ref>. Petrarca zoe loatre lik 't toppunt vo de Italjoansche styl anzien zyn deur de ''Accademia della Crusca'' (Italjoansche Toal-Akademie). Petrarca's sonnetn wierdn bewoenderd in heel Europa in de tyd van de Renaissance en wierdn e model vo de lyriesche [[dichtkunste]]. Y is ook bekend vo 't feit datn de noame "Doenkre Êewn" (d.w.z. [[Middelêeuwn]]) gelanceerd êt <ref name="DarkAges">{{en}} [http://links.jstor.org/sici?sici=0022-5037%28194301%294%3A1%3C49%3ASROTQO%3E2.0.CO%3B2-W Renaissance or Prenaissance], ''Journal of the History of Ideas'', Vol. 4, No. 1. (Jan. 1943), pp. 69-74; Theodore E. Mommsen, "Petrarch's Conception of the 'Dark Ages" ''Speculum'' '''17'''.2 (April 1942:226-242); JSTOR link to a collection of several letters in the same issue.</ref>. ==Leevnsbeschryvienge== ===Joenge joarn en vroege loopboane=== [[Ofbeeldienge:Arezzo Campanile - Santa Maria della Pieve.jpg|thumb|left|Santa Maria della Pieve in Arezzo.]] Petrarca wierd geboorn in de [[Toscane|Toskoansche]] stad Arezzo in 1304. Y was de zeune van Ser Petracco en ze wuuf Eletta Canigiani. Zyn noame was ôorsproenklik "Francesco Petracco". De noame wierd loatre [[Latyn|verlatynst]] no "Petrarca". Petrarca zyn joengre broere wierd geboorn in Incisa in Val d'Arno in 1307. [[Dante Alighieri|Dante]] was e moat van zyn voadre <ref name="Bishop">{{en}} Plumb J.H. 1961 : The Italian Renaissance, Chapter XI by Morris Bishop "Petrarch", pp. 161-175; ''American Heritage Publishing'', New York, ISBN 0-618-12738-0</ref>. Petrarca brocht zyn vroegste kinderjoarn deure in 't dorptje Incisa, by [[Firenze]]. In zyn joenge joarn verblêeftn in Avignon en in 't dichtbye Carpentras, woanoa da zyn famielje veruusde om [[Paus]] Clemens V te vôgn die no doa kwam in 1309, 't begun van 't Avignonse Pausdom. Y studeerde rechtn an d' Universiteit van Montpellier (1316–20) en Bologna (1320–23) mê e leevnslange moat aa van in 't schoole genoamd Guido Sette. Omda zyn voadre van stiel e jurist was droengt y dr ip an da Petrarca en zyn broere ook rechtn zoen studeern. Petrarca pertank ad ip d' êeste plekke belangstellienge in 't schryvn en in de Latynsche lettrekunde en voend die zeevn joarn tydverspillienge. Doaby maktn bekend dat zyn voogdn ip wettige maniere êm zyn klêen eigndom in Firenze oentfutseld adn, 't gêene êm nog mêer ofkêer dej ên van 't recht[[systêem]]. Y zei, "Ik kostn 't nie anzien van e koopwoare te maakn van me verstand" otn oendrevoen ad da 't rechtsystêem lik a kunste was van rechtsbedêelienge te verkoopn <ref name="Bishop"/>. Petrarca schrêef styf veele en Boccaccio was êen van oendre zyn befoamde moatn a wien datn dikkers schrêef. Achtre de dôod van undre oedrs, kêerdn Petrarca en zyn broere Gherardo weere nor Avignon in 1326, woa dat y veele ambtn vervulde. Zyn werk gaf êm veel tyd vo bizzig te zyn mê schryn. Me zyn êeste grôot werk, ''Africa'', 'n epos in 't Latyn oovre de befoamde generoal [[Scipio Africanus]], wierd Petrarca in hêel Europa bekend. Ip den 8-sten april 1341, wierdn den êeste dichtr die de lawrierkrôone oentvienk sins d' Oedeid en y wierd gekrôond ip den illege groend van 't Kapitôol in [[Rome]]<ref>Plumb, p. 164</ref>. Y reisde veele in Europa, was ambassadeur en is den êeste toeriest genoamd gewist <ref>{{en}} NSA Family Encyclopedia 1992 : Petrarch, Francesco, Volume 11, page 240, ''Standard Education Corp.''</ref>, omdat y geweun vo ze plezier reisde <ref>{{en}} Bishop, Morris 1963 : Petrarch and his World, p. 92; ''Indiana University Press'', ISBN 0-8046-1730-9</ref>. Da was de belangrykste reedn woarom datn de [[Mont Ventoux]] beklom <ref name="autogenerated1">Plumb, p. 163</ref>. Binst zyn reizn verzoamlde y sleetige Latynsche andschriftn en y was êen van d' êeste vo weere kennisse te pittn uut de schryvrs van Rome en Griekenland. Y moedigde [[Leontius Pilatus]] an by zyn vertoalienge van [[Homeros]] van 'n andschrifte da Boccaccio a kunn vienn, aloewel datn twyfelde an 't resultoat. Petrarca ad e kopie bekommn, die't nie an Leontius gaf <ref>Vittore Branca : Boccaccio - The Man and His Works, vert. Richard Monges, p.113-118</ref>, mor y kende zeive gin Grieks; vor êm zejd y was Homeros stom terwyl datn zeive doof was voor êm <!--<ref>''tuttotempolibero.altervista.org//poesia/trecento/francescopetrarca/epistolefamiliares.html Ep. Fam.'' 18.2 §9</ref>-->. In 1345 oentdekte y persôonlik e verzoamlienge brievn van [[Marcus Tullius Cicero|Cicero]], de verzoamlienge ''Atticum'', die vôdien nie bekend was. Mispryznd tgêene datn gloofde d' oenweetendeid te zyn van d' êewn die êm vorof giengn, zoe Petrarca 't begrip van de "Doenkre Eewn" vo den êeste kêe gebruukt ên. ===Mont Ventoux=== [[Ofbeeldienge:Mont ventoux summit.jpg|thumb|Top van de Mont Ventoux.]] Petrarca vertelt da ip de 26-ste april 1336, y mê ze broere en mêt twêe knechtn de top (1 200 m ooge) van de Mont Ventoux beklomn êt, e prestoasje dietn geleeverd êt vo zyn oentspannienge en ni uut nôodzoake <ref>{{en}} Nicolson, Marjorie Hope 1997 : Mountain Gloom and Mountain Glory: The Development of the Aesthetics of the Infinite, p. 49; ISBN 0-295-97577-6</ref>. De beklemmienge is beschreevn in e befoamde brief gericht an zyn moat en biechtvoadre, poatre Dionigi di Borgo San Sepolcro, ipgesteld e tydetje achtre de feitn. Doarin bewêerde Petrarca datn 't vôorbeeld a willn vôgn van Filipus V van Macedonië zyn beklemmienge van de Haemo-Berg en dat 'n oede êrdre êm a verteld dat niemand anders dan yzeive de berg ôoit a beklom, 50 joar iddre en y verwittigde dajt veele beetre nôoit zoe doen. De neegtiend-êewsche Zwitserse geschiedkundige [[Jacob Burckhardt]] schrêef da Jean Buridan dezeifste berg a beklommn e poar joarn iddre, en bestygiengn zyn bekend uut de tyd van de middelêewn, woaroendre dedie van Anno II, den eirtsbiskop van Keuln <ref>{{en}} Burckhardt, Jacob 1860 : [http://books.google.com/books?id=NbkNAAAAIAAJ&pg=PA301&lpg=PA301 The Civilisation of the Period of the Renaissance in Italy]. Vertoald deur S. G. C. Middlemore & Swan Sonnenschein, 1904, pp. 301–302.</ref><ref>{{en}} Lynn Thorndike 1943 : [http://links.jstor.org/sici?sici=0022-5037%28194301%294%3A1%3C49%3ASROTQO%3E2.0.CO%3B2-W Renaissance or Prenaissance], ''Journal of the History of Ideas'', Vol. 4, No. 1. (Jan. 1943), pp. 69–74. JSTOR link to a collection of several letters in the same issue.</ref>. [[Ofbeeldienge:Altichiero,_ritratto_di_Francesco_Petrarca.jpg|thumb|left|Petreit van Petrarca deur [[Altichiero]].]] Gelêerdn<ref>Lik J. H. Plumb, in zyn boek ''The Italian Renaissance'',</ref> benoadrukkn da Petrarca zyn brief <ref name=AMV>[https://web.archive.org/web/20110511025919/http://petrarch.petersadlon.com/read_letters.html?s=pet17.html Familiares 4.1] vertoald deur Morris Bishop, vermeld in Plumb.</ref><ref>[http://links.jstor.org/sici?sici=0030-8129(199310)108%3A5%3C1050%3APATPOF%3E2.0.CO%3B2-H JSTOR: Petrarch at the Peak of Fame]</ref> an Dionigi 'n ipvallend "moderne" oedienge lat zien van schôoneidsbelleevienge van 't landschap en y wordt nog oltyd gêrn vermeld in boekn of tydschriftn gewyd an 't bergbeklemn. By Petrarca goat die oedienge tegoare mêt e streevn nor e deugdzoam [[Christndom|kristlik]] leevn, en otn ip de top kwam, namt y uut ze zak e boek van ze gelievde gêestlijke gids, [[Sint-Augustinus]], datn oltyd by êm ad <ref>McLaughlin, Edward Tompkins 1894 : Studies in Medieval Life and Literature, ''G.P. Putnam's Sons'', New York, p. 6</ref>. Allêene vo ze plezier beklomt y de Mont Ventoux, die twoafoenderd meters boovn de vlakte uutstikt. 't Was gin grôotn êldendoad, nateurlik; mor y was d' êeste bergbeklemmr peur vo 't plezier van ip de top no 't landschap te kunn kykn. (Of bykans den êestn; van y kwam 'n oede schaapêrdre teegn in 'n ooge bejk, die vertelde datn fiftig joar iddre ip de top gegrocht was, en dien mensch ad allêene mo spyt van de grôote inspannienge en zyn gescheurde klêern.) Petrarca was duuzlig en ipgewoenn van 't zicht ip d' Alpn, de bergn roend [[Lyon]], de [[Rhône (riviere)|Rhône]], de boaje van [[Marseille]]. Y nam de "Belydnissn van Sint-Augustinus" ter and en bepeisde da zyn beklemmienge peur e zinnebeeld was van zyn streevn nor e beetre leevn <ref name="autogenerated1" />. Ot boek toevollig oopnviel woarn Petrarca zyn oogn rechtuut angetrokkn no de vôgnde wôordn : ''...En de menschn bewoendren 't zicht van de bergn, en van de geweldige golvn van de zêe, en de bridte van de stroomn, de wydte van d' oceoann, en de beweegienge van de [[Sterre (astronomie)|stern]], mor in undre eign kykn ze nie...<ref name=AMV/>'' Petrarca zyn antwôorde was e hêele droaj te moakn van de nateure buutn no de "ziele" vanbinn : '''k Dejn 't boek toe, kwoad ip mn eign da 'k nog eirdsche diengn bewoendrde, ikke die aa lange a kun weetn, zeifs van hejdnsche filozoofn, datr nietnt zo woendreboar is lik de ziele, die zeive grôot, nieks grôot kan vienn buutn eur zeive. Tonne, echt, was'k ik voldoan mê tgêen 'k adn gezien van de berg; 'k richte mmyn inwendig ooge ip mezeivn, en van die tyd of kwam dr gin wôord mir oovre myn lippn toe da we beneen woarn... Wiedre kykn roend vo wat datr allêene mo vanbinn is...Oeveele kêern, peisje gy, zoe'k ik die dag omgekeekn ên, no de top van die berg die mor 'n êlle ooge was vergleekn mê den oemvank van de menschlikke gêest...<ref name=AMV/>''. [[Ofbeeldienge:Arquà Petrarca Punto di vista di un'aquila.jpg|thumb|Petrarca 's uus in Arquà by Padua.]] [[Ofbeeldienge:Simone Martini - Frontispice du Virgile.jpg|thumb|Petrarca zyn Virgilius (roend 1336) <br />Verlucht andschrifte deur [[Simone Martini]], 29 x 20 cm Biblioteca Ambrosiana, [[Milaan]].]] James Hillman is van mêenienge dat d' eroendekkienge van den innerlikke weirld d' echte betêeknisse is van de debeurtnisse <ref name=RP>Hillman, James 1977 : Revisioning Psychology, Harper & Row, p. 197, isbn=0-06-090563-8</ref> De Renaissance begunn nie mê de beklemmienge van Mont Ventoux mo mê de noadien vôgnde ofdoalienge— 't "weerekêern ... no de valleje van de ziele", lik of da Hillman 't schryft. ===Loatre joarn=== 't Loatre dêel van zyn leevn brocht Petrarca deure in Nôord-Italië lik 'n internasionoale gelêerde en dichtre-diplomoat. Zyn loopboane in de Kerke liet êm nie toe van te trown, mor y zoe toch voadre zyn van twêe kienders van e wuuf of van wuuvn die uus nie bekend zyn. E zeune, Giovanni, wierd geboorn in 1337, en e dochtre, Francesca, in 1343. Y ê ze loatre alle twêe wettig gemakt <ref>Plumb, p. 165</ref>. Giovanni stierf an de peste in 1361. Francesca trowde mê Francescuolo da Brossano (die loatre testament-uutvoerdre vo Petrarca) 't zeifde joar. In 1362, kort achtre de geborte van e dochtre, Eletta (dezeifde noame lik Petrarca zyn moedre), vervoegdn ze Petrarca in [[Venetië]] om de peste 't oentloopn die Europa teisterde in die tyd. E twidde kleinkiend, Francesco, wierd geboorn in 1366, mo 't stierf voa dat twêe joar was. Francesca en eur familje leefdn mê Petrarca in Venetië gedeurnde vuuf joar van 1362 toe 1367 in Palazzo Molina; oewel da Petrarca vôortgienk mê reizn in die joarn. Tusschn 1361 en 1369 kwam de joengere Boccaccio twêe kêern ip bezoek. Den êeste kêe in Venetië, de twidde kêe in Padua. Roend 1368 veruusdn Petrarca en zyn dochtre Francesca (mêt eur famielje) no 't stadje Arquà in d' heuvels van Euganea dichtby [[Padua]], woa datn zyn oovrebluuvnde joarn deurebrocht mê godsdienstige kontemploasje. Y stierf in zyn uus in Arquà ip 19 juli 1374 – êen dag vôo ze zeevntigste verjoardag. 't Uus êrbergt nu e vaste tentôonstellienge van Petrarca zyn werkn en kurioziteitn; oendre andre kuj doa 't graf vienn van Petrarca zyn geliefde katte die geboalsmd was. Ip de marmre ploate istr e Latynsche tekste geschrêevn deur Antonio Quarenghi:<br /> <blockquote>Etruscus gemino vates ardebat amore:<br /> Maximus ignis ego; Laura secundus erat.<br /> Quid rides? divinæ illam si gratia formæ,<br /> Me dignam eximio fecit amante fides.<br /> Si numeros geniumque sacris dedit illa libellis<br /> Causa ego ne sævis muribus esca forent.<br /> Arcebam sacro vivens a limine mures,<br /> Ne domini exitio scripta diserta forent;<br /> Incutio trepidis eadem defuncta pavorem,<br /> Et viget exanimi in corpore prisca fides. <!--<ref> [http://www.gutenberg.org/files/40773/40773-0.txt The last lay of Petrarch's cat], Notes and Queries, Vol. V, Number 121, February 21, 1852, Author: Various, Editor: George Bell</ref> --></blockquote> Petrarca zyn testament (ip datum van 4 april 1370) lat 50 florynn an Boccaccio "vor e warme frak te koopn"; verschillnde legoatn (e peird, e zèèvre beekre, e luute, e Madonna) vo ze broere en vo zyn moatn; zyn uus in Vaucluse vo de bewaakre; vo zyn zieleruste, en vo d' oarme menschn; en 't grotste dêel van zyn oenroerend goed vo zyn schôonzeune, Francescuolo da Brossano, die den êlft drvan moe geevn an "de persôon an wien, lik of datn wit, ik wenschn dat no toe goat"; verzeekers zyn dochtre, Francesca, Brossano zyn wuuf. 't Testament zeg nieks oovre 't eigndom in Arquà noch oovre zyn boekery; de boekery van merkwoardige andschriftn was aa beloofd gewist an Venetië, om te verwissln mê Palazzo Molina. Die schikkienge was verzeekers vervolln otn veruusde no Padua, de vyand van Venetië, in 1368. De boekery wierd aangesloan deur d' Êern van Padua, en zyn boekn en andschriftn zyn nu verstrôojd oovre hêel Europa <ref>Bishop, pp. 360, 366 en voetnotas; Bishop noteert da viftig florynn twientig frakn wèèrd woarn</ref>. Niettemin ist de ''Biblioteca Marciana'' die tradisionêel die werkn ipeist lik van eur Stichtienge, oewel da de stichtr van 't Foens feitlik Kardinoal Bessarion was in 1468 <ref>{{en}} Encyclopædia Britannica, 11th edition, [http://www.1911encyclopedia.org/index.php?title=Libraries&oldid=26002 Libraries]" §Italy.</ref>. ==Werkn== Petrarca is best gekend vo zyn Italioansche dichtkunste, naamlik de ''Canzoniere'' (Zangboek) en de ''Trionfi'' (Triomfn). Mo, Petrarca was 'n gêestdriftige Latynsche gelêerde en de mêeste van zyn geschriftn woarn in die toale. Zyn Latynsche werkn omvattn stuudjes, bespiegliengn, brievn, en gedichtn. Oendre undre êj ''Secretum'' (Myn Geheim Boek), 'n diepgoand persôonlik, schuldbeloan ingebeeld twêegesprek mê Sint-Augustinus; ''De Viris Illustribus'' (Oovre Befoamde Menschn), 'n antal morêele leevnsbeschryviengn; ''Rerum Memorandarum Libri'', 'n oenvolleedige verandlienge oovre de kardinoale deugdn; ''De Otio Religiosorum'' (Oovre Godsdienstige Vryeid)<ref>{{en}} [http://www.italicapress.com/index186.html Francesco Petrarch, ''On Religious Leisure (De otio religioso),''] edited & translated by Susan S. Schearer, introduction by Ronald G. Witt, ''Italica Press'', New York 2002).</ref> en ''De Vita Solitaria'' (Oovre 't Êenzoam Leevn), die ipgeevn mê de kontemploasje; ''De Remediis Utriusque Fortunae'' (Goe en slichte Remeedjes vo 't Geluk), 'n andleidienge vo zelf-ulpe die oendrede joarn gebruukt is gewist; ''Itinerarium'' (Petrarca zyn Gidse vo 't Illig Land); scheldproza vo teegnstandrs lik gelêerdn en Fransn; de ''Carmen Bucolicum'', e verzoamlienge van 12 herdersdedichtn; en 't oenvultôojde epos ''Africa''. Petrarca gaf ook veele boekn uut mê zyn brievn, mor ook iestooriesche brievn lik van [[Cicero]] en [[Virgilius]]. Cicero, Virgilius en [[Seneca]] woarn zyn lettrekundige vôorbeeldn. De mêeste van zyn Latynsche geschriftn zyn teegnwôordig moejlik te vienn, tenzy in vertoalienge. 't Is moejlik vor e zjuuste doatum te plakn ip ze geschriftn, van y a de neigienge van ze hêel ze leevn t' êrwerkn. Petrarca verzoamlde zyn brievn in twêe belangryke reeksn boekn genoamd ''Epistolae familiares'' ("[http://www.italicapress.com/index260.html Brievn oovre famieljezoakn]") en ''Seniles'' ("[http://www.italicapress.com/index262.html Brievn oovre den oedredom]") <ref>''[http://www.italicapress.com/index260.html Brievn oovre familizoakn] (Rerum familiarium libri),'' vertoald deur Aldo S. Bernardo, 3 vols.' En ''[http://www.italicapress.com/index262.html Brievn oovre den oedredom] (Rerum senilium libri),'' vertoald deur Aldo S. Bernardo, Saul Levin & Reta A. Bernardo, 2 vols.</ref>. De ordnienge in zyn brievn steunde ip zyn kennisse van de brievn van Cicero. Ze wierdn uutgegeevn zoendre noamn om de oentvangrs te beschermn die allemalle nowe betrekkiengn adn mê Petrarca. De oentvangrs woarn oendre mêer Philippe de Cabassoles, biskop van Cavaillon; Ildebrandino Conti, biskop van Padua; Cola di Rienzo, tribuun van Rome; Francesco Nelli, priestr van de Kerke van d' Illige Apostls in Firenze; en Niccolò di Capoccia, e kardienoal en priestr van San Vitale in Rome. Zyn "Brief voa 't Noageslacht" (de latste brief in ''Seniles'')<ref>{{en}} [http://history.hanover.edu/texts/petrarch/pet01.html Petrarch's Letter to Posterity] (1909 English translation, with notes, by James Harvey Robinson)</ref> gift 'n [https://web.archive.org/web/20141125091559/http://petrarch.petersadlon.com/read_letters.html?s=pet01.html oovrezicht van zyn leevn] en e soamnvattienge van zyn algemêene ipvattiengn. 't Was ôorsproenklik in 't Latyn geschreevn en vultôojd in 1371 of 1372 – d' êeste eign leensbeschryvienge in duust joar (siens Sint-Augustinus) <ref>{{en}} Wilkins Ernest H. 1964 : On the Evolution of Petrarch's Letter to Posterity, ''Speculum'', 39/2, blz. 304–308 ]</ref><ref>Plumb, blz. 173</ref>. == E proevertje == === Sonnet 227 === [[Ofbeeldienge:Bundesarchiv Bild 183-1985-0819-019, Handschrift, Francesco Petrarca.jpg|thumb|Andschrifte van Petrarca.]] {| ! Ôorsproenklyke tekste <ref>[http://it.wikisource.org/wiki/Canzoniere_%28Rerum_vulgarium_fragmenta%29/Aura_che_quelle_chiome_bionde_et_crespe Ip ''Wikisource''.]</ref> ! West-Vlamsche "êrdichtienge" <ref>geschuufld deur e [[Gebruker:Forstbirdo|busveugle]]</ref> |- | ''Aura che quelle chiome bionde et crespe''<br> ''cercondi et movi, et se' mossa da loro,''<br> ''soavemente, et spargi quel dolce oro,''<br> ''et poi 'l raccogli, e 'n bei nodi il rincrespe,''<br> <br> ''tu stai nelli occhi ond'amorose vespe''<br> ''mi pungon sí, che 'nfin qua il sento et ploro,''<br> ''et vacillando cerco il mio thesoro,''<br> ''come animal che spesso adombre e 'ncespe:''<br> <br> ''ch'or me 'l par ritrovar, et or m'accorgo''<br> ''ch'i' ne son lunge, or mi sollievo or caggio,''<br> ''ch'or quel ch'i' bramo, or quel ch'è vero scorgo.''<br> <br> ''Aër felice, col bel vivo raggio''<br> ''rimanti; et tu corrente et chiaro gorgo,''<br> ''ché non poss'io cangiar teco vïaggio?''<br> |valign=top| Brieze die deur da krulnd oar zo bloend,<br> koerst en droajt en zeive wordt bewoogn,<br> en ton verwoajt da goed, 't is nie geloogn,<br> achtre daj 't schôone in 'n optje woend,<br> <br> gy strêelt 't koptje da liefdes steekn zoend<br> die 'm in 't êrte giengn, ja da dejn die oogn,<br> zo fel en diepe da me troan nie kun droogn,<br> 'k zoekn me schat, 'k struukln, dooln roend:<br> <br> nu is 't lik da'k eur vienn, nôoit zyn 'k grust, <br> weere is zy verre, ton schynt da 'k ze woen,<br> somtyds ênk oope, mo bluuvk zoendre rust. <br> <br> Zoalige lucht, gif stroaln die me leevn doen<br> och kloare woatreloope zo goe vo de dust,<br> kuk nie me weg verwissln mê die va joen?<br> |} {{Commonscat|Francesco Petrarca}} {{DEFAULTSORT:Petrarca, Francesco}} ==Verwyziengn== <references/> [[Categorie:Italioansche dichter]] [[Categorie:Italioansche schryver]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Middelêeuwen]] [[Categorie:Renaissance]] bdvpwcxnji57osv844ede7tuo27f12w Koniefeern 0 20621 328103 288726 2026-10-23T11:57:15Z Vluvlu 31944 /* Verwyziengn */ 328103 wikitext text/x-wiki {{streektoale|Noordelik West-Vlams}} {{Taxobox |naam= Koniefeern |afbeelding= Conifer forest.jpg |afbeeldingtekst= Koniefeernbus in Nôord-Kalifornië |rijk= ''Plantae'' ([[Plantn]]) |onderrijk= ''Embryophyta'' ([[Landplantn]]) |taxon = [[Stamme (biologie)|Ofdêelienge]] |w-naam= ''Pinophyta'' |auteur= |datum= }} De '''koniefeern''', weetnschapplik [[Stamme (biologie)|ofdêelienge]] '''''Pinophyta''''', ook gekend lik ofdêelienge '''''Coniferophyta''''' of '''''Coniferae''''', zyn êen van de 12 bestoande [[Taxonomie (biologie)|taxa]] ip ofdêeliengsnievoo binn 't Ryk van de groene [[plantn]] (''Viridiplantae'') of êen van de 10 bestoande ofdêeliengn van de [[landplantn]] (''Embryophyta''). Koniefeern zyn [[naktzoadign]] (''Gymnospermae''), keegledroagnde [[zoadplantn]] die weefsle ên mê voatbundls. Al de nu bestoande konifeern zyn [[Out|oet]]achtige plantn mê sekuundèère groej, de grôote mêerdreid zyn boomn en mor e poar zyn struukn. Typiesche vôorbeeldn van koniefeern zyn [[Ceedre|ceedrs]] (''Cedrus''), doeglasn (''Pseudotsuga''), [[Cypresse|sypresn]] (''Cupressus''), [[Denne|denn]] (''Abies''), juniepeerussn (''Juniperus''), ''Agathis'', [[Lorke|lorkn]] (''Larix''), [[Pynboom|pynn]] (''Pinus''), tsuugas (''Tsuga''), sekwojas (''Sequoia''), [[Sparre|sparn]] (''Picea''), en [[venynboomachtign]] (''Taxaceae'') <ref name=campbell>{{en}} Campbell, Reece 2005 : Phylum ''Coniferophyta'', ''Biology'', Print. p. 595</ref>. De ofdêelienge sluut oengevêer acht [[Familie (biologie)|famieljes]] in, 67 [[Geslacht (biologie)|geslachtn]] en 630 leevnde [[Sôorte|sôortn]] <ref>{{en}} Lott, J., Liu, J., Pennell, K., Lesage, A., & West, M. 2002 : Iron-rich particles and globoids in embryos of seeds from phyla ''Coniferophyta'', ''Cycadophyta'', ''Gnetophyta'', and ''Ginkgophyta'' : characteristics of early seed plants, ''Canadian Journal of Botany'', 80(9), 954–961. Retrieved July 17, 2009, from Academic Search Premier database.</ref>. Aloewêl da 't antal sôortn betrekklik klêene is, ên de konifeern e vrêe grôot ekologiesch belank. Ze zyn d' oovrêersnde plantn ip grôote ippervlaktn <ref name=knee>{{en}} Knee Michael 2009 : Gymnosperms (''hcs.ohio-state.edu'').</ref>, woavan mêest ipvolln de tajgas van 't Nôordlik Oafroend <ref name=campbell/>, mor ook de busschn in glykoardige koele klimoatn in 't gebergte mêer no 't Zuudn. [[Boreoale busschn|Boroale]] koniefeern ên veele anpassiengn an de wientretyd. De smolle keeglevormige krôone, en undre no beneen gerichte takkn, êlpn undre vo de snêew of te schuddn. Veele oendre undre verandrn undre biochemie vor undre mêer weerstand te geevn teegn 't vriezn, wa da "hardn" genoamd wordt. An den êene kant zyn 't de tropiesche reegnbusschn die de grotste biodiversiteit en ipbringste ên, an den andre kant zyn 't de grôote koniefeernbusschn die de grotste koolstofpit zyn van de weirld, 't is te zeggn woa dat de [[Atmosfeer (Eirde)|atmosfeeriesche]] CO2 geboendn is in orgoanische stoffn. Ze zyn ook van grôot ekonomiesch belank, oofdzoaklik vo 't [[Out|oet]] en vo papierproduuksje;<ref name=campbell/><ref name="knee" /> 't oet van koniefeern is gekend lik zocht-oet ([[iengels]] : ''softwood''). ''Koniefeere'' is e wôord van [[Latyn]]sche ôorsproenk, saamngestelld uut ''conus'' (keegle) en ''ferre'' (droagn), tgêene betêeknt "de dien die keegls droagt". {{Commonscat|Pinophyta}} ==Verwyziengn== <references/> [[Categorie:Pinophyta| ]] 52mb8oxydivk1viukf3dabzqnallmj3 2018 0 22958 328052 318762 2026-10-23T08:55:02Z Vluvlu 31944 /* Gestorvn */ 328052 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[2015]] - [[2016]] - [[2017]] - '''{{PAGENAME}}''' - [[2019]] - [[2020]] - [[2021]]</div> 't Joar '''2018''' is e geweun joar die begunt ip e [[moandag]]. 't Is 't 18e joar van 't 3e millennium en van d' 21e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. == Gebeurtenissn == ;januoari * [[1 januoari|1]] - [[Bulgareye]] wordt vôorzitter van de Road van d' Europeesche Unie. * 1 - [[Leeuwarden]] ([[Holland]]) en Valletta ([[Malta]]) zyn vandejoare Culturele hoofdstad van Europa. * [[18 januoari|18]] - E zwoare storm roast over [[Republiek Ierland|Ierland]], [[Grôot-Brittannië]], [[België]], [[Holland]], [[Duutsland]] en [[Pooln]]. Der valln tien dôoie. In België sterft er e vrouwe in [[Woals-Brabant]] achter dat e boom ip heur otto terechte kwam. In Gruitrode in [[Belgisch Limburg]] is 't dek van e schole weggevloogn. ;februoari * 9-25 - De 23e Olympische Wienterspeeln worden g'houden in Pyeongchang, [[Zuud-Korea]]. * [[14 februoari|14]] - In Parkland, Florida wordn 17 studenten van de Marjory Stoneman Douglas High School dôodgeschootn deur e 19-joarige ex-student. Je wordt ang'houdn deur de lokoale poliesje. * [[24 februoari|24]] - De Belgische schatser Bart Swings pakt e zilvern medaille ip d' Olympische Wienterspeeln in Pyeongchang. 't Is geleen van de Speeln van 1948 da België zilver wint. ;moarte * [[4 moarte|4]] - In Salisbury in [[Iengeland]] wordn de Russische dubbelspiong Sergej Skripal en zyn dochter vergiftigd mè zenuwgoaze. 't Verênigd keunienkryk en andere Westersche landn peizn da [[Rusland]] der achter zit. * [[23 moarte|3]] - By e terroristische gyzelienge in e supermarkt in de Fransche plekke Trèbes valln drie dôoie en ênigte zwoargekwetste. Den doader wordt dôodgeschootn deur de poliesje. IS eist den anslag ip. * [[25 moarte|25]] - De [[Catalonië|Cataloanschn]] ex-minister-president Carles Puigdemont is an de Deens-Duutsche grenze deur de Duutsche poliesje g'arresteerd binst dat 'n vanuut [[Finland]] met den otto werekêerde noa [[België]], woa dat 'n sedert oktober in balliengschap verbluuft. * 25 - By e grôte brand in e wienkelcenter in de de [[Siberië|Siberisch]]-Russische stad Kemerovo valln zeker 64 dôoie, woaroender vele joengers. ;april * [[7 april|7]] - In Douma ([[Syrië]]) wordt er een anval mè chemische woapns uutgevoerd woarby mêer of tien dôoie en duuznde gekwetste zyn gevalln. Volgns de Westersche weireld is 't gebeurd in ipdracht van president Bashar al-Assad. * [[14 april|14]] - De [[Verênigde Stoatn]], [[Vrankryk]] en 't [[Verênigd Keunienkryk]] bombardeern in [[Syrië]] e weetnschappelik oenderzoekscentrum en twêe woapndepots, ols vergeldienge vo den anval mè giftig goaze in Douma de 7stn april. ;meie * [[12 meie|12]] - D' Israëlitische zangeresse Netta Barzilai wint 't Euroviezjesongfestival 2018 in [[Portugal]] mè 't liedje ''Toy''. * [[26 meie|26]] - In de provinsje [[Belgisch Limburg]] gebeurt er een eirdbevienge met e kracht van 3,7 ip de [[schoale van Richter]]. * [[29 meie|29]] - In [[Luuk]] schiet er een 31-joarige vint drie menschn dôod en je wordt zelve dôodgeschootn deur de poliesje. IS eist den anslag ip. ;juni * [[12 juni|12]] - Den Amerikoansche president [[Donald Trump]] en de Noord-Koreoansche leyder Kim Jong-un kommn tegoare ip 't eyland Sentosa vo te spreekn over 't kernwoapnprogram van Noord-Korea. * [[14 juni|14]] - 't 21e [[Weireldkampioenschap foetbol]] goat van start in [[Rusland]]. ;juli * [[5 juli|5]] - [[Litouwn]] wordt lid van de OESO (Organisoasje vor Economische Soamnwerkienge en Oentwikkelienge). * [[15 juli|15]] - Vrankryk wint 't Weireldkampioenschap foetbol 2018. ;ogustus * [[10 ogustus|10]] - 'n Amerikoansche jury beslist da 't geloofweirdig is, dat e schoolconciërge zyn terminoale kanker ipgeloopn hèt deur 't gebruuk van Roundup. De fabrikant Monsanto wordt doarom veroordeeld toet e boete van $289.000.000. * [[14 ogustus|14]] - De Ponte Morandi, e brugge in den [[Italië|Italioansche]] stad [[Genua]], stort gedeeltelyk in binst zwoare reegnval. Teminste 42 menschn stervn. ;september * [[1 september|1]] - E verbod ip de verkoop van halogeenlampn binn d' [[Europeesche Unie]] komt van kracht. * [[2 september|2]] - In [[Rio de Janeiro]] brandt 't Nationaal Museum van [[Brazilië]] uut. E groot deel van de nateurhistorische en archeologische collecsje goat verloorn. ; oktober * [[2 oktober|2]] - Moord ip de Saudische journalist Jamal Khashoggi in 't consuloat van zyn land in Istanbul. Kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië is doa woarschynlyk by betrokkn. ;november * [[1 november|1]] - In [[België]] wordn de rechtbankn van koophandel ofgeschaft en ommegevormd toet oendernemiengsrechtbankn. * [[11 november]] - 't Is 100 joar geleedn dat den [[Eeste Weireldoorloge]] g'endigd is. ;december * [[18 december|18]] - De Belgische regerienge valt achter dat eeste minster Charles Michel zyn oentslag indient by de keunienk. == Geboorn == == Gestorvn == [[Ofbeeldienge:Ke Riema en Terry Van Ginderen in de jaren zestig jpg.jpg|thumb|Tante Terry (lienks) me Ke Riema]] ;januoari * [[7 januoari|7]] - France Gall (70), Fransche zangeresse * [[20 januoari|20]] - Paul Bocuse (91), Fransche chef-kok * [[30 januoari|30]] - Terry Van Ginderen (Tante Terry) (86), Vlamsche tv-presentatrice * [[31 januoari|31]] - Rita Deneve (73), Vlamsche zangeresse en actrice ;februoari * [[14 februoari|14]] - Ruud Lubbers (78), Hollandsche pollitieker * [[26 februoari|26]] - Mies Bouwman (88), Hollandsche tv-presentatrice ;moarte * [[4 moarte|4]] - Mark Vanlombeek (67), Vlamsche journalist en pollitieker * [[7 moarte|7]] - Jan Schodts (80), Vlamsche tv-presentateur en journalist * [[14 moarte|14]] - Stephen Hawking (76), Iengelsche nateurkundign, wiskundign en kosmoloog * [[31 moarte|31]] - Frank Aendenboom (76), Vlamschn acteur ;april * [[2 april|2]] - Winnie Mandela (81), Zuud-Afrikoansche anti-apartheidsactiviste * [[3 april|3]] - Johan Stollz (88), Vlamsche zanger, pianist en compositeur * [[5 april|5]] - Eric Bristow (60), Iengelsche [[veugelpyk]]er * [[6 april|6]] - Julien Van Remoortere (87), Vlamsche schryver * [[13 april|13]] - Miloš Forman (86), Tsjechisch-Amerikoansche regisseur * [[17 april|17]] - Barbara Bush (92), Amerikoansche first lady ;meie * [[4 meie|4]] - Renate Dorrestein (64), Hollandsche schryfster * [[6 meie|6]] - Eric Geboers (55), Vlamsche mottocrosser * [[30 meie|30]] - Herman De Reuse (74), Vlamsche pollitieker ;juni * [[19 juni|19]] - Elisabeth van Denemarkn (83), Deensche prinsesse ;juli * [[9 juli|9]] - Peter Carington (99), Iengelsche minister en secretoaris-generoal van de NAVO ;ogustus * [[16 ogustus|16]] - Aretha Franklin (76), Amerikoansche soulzangeresse * [[18 ogustus|18]] - Kofi Annan (80), [[Ghana|Ghaneesche]] diplomoat * [[25 ogustus|25]] - John McCain (81), Amerikoansche senateur ;september * [[6 september|6]] - Burt Reynolds (82), Amerikoanschn acteur * [[14 september|14]] - Anneke Grönloh (76), Hollandsche zangeresse ;oktober * [[1 oktober|1]] - Charles Aznavour (94), Frans-Armeensche zanger * [[3 oktober|3]] - Hugo Raspoet (77), Vlamsche zanger * [[4 oktober|4]] - Walter Capiau (80), Vlamsche radio- en tv-presentateur * [[6 oktober|6]] - Montserrat Caballé (85), Spoansche soproan en operazangeresse * [[7 oktober|7]] - Ludo Monset (72), West-Vlamsche pollitieker en burgemêester van Blanknberge * [[13 oktober|13]] - [[Nesten]] (71), West-Vlamsche cartoonist * [[20 oktober|20]] - [[Wim Kok]] (80), Hollandsche pollitieker * 20 - Hugo de Ridder (86), Vlamsche journalist ;november * [[26 november|26]] - Bernardo Bertolucci (77), Italioansche regisseur * 26 - Luc Deflo (60), Vlamsche schryver * [[30 november|30]] - George H.W. Bush (94), Amerikoansche pollitieker en 41e president van de Verênigde Stoatn ;december * [[3 december|3]] - Albert Frère (92), Belgischn oendernemer * [[14 december|14]] - [[Jean-Pierre Van Rossem]] (73), West-Vlamsche beurs'andeleir en politieker * [[15 december|15]] - Philippe Moureaux (79), Belgische pollitieker {{commonscat|2018}} [[Categorie:2010-2019|2018]] 88q6m4sgggbvy9k6iq8gs76mshkja27 328077 328052 2026-10-23T11:16:54Z Vluvlu 31944 /* Gestorvn */ 328077 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[2015]] - [[2016]] - [[2017]] - '''{{PAGENAME}}''' - [[2019]] - [[2020]] - [[2021]]</div> 't Joar '''2018''' is e geweun joar die begunt ip e [[moandag]]. 't Is 't 18e joar van 't 3e millennium en van d' 21e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. == Gebeurtenissn == ;januoari * [[1 januoari|1]] - [[Bulgareye]] wordt vôorzitter van de Road van d' Europeesche Unie. * 1 - [[Leeuwarden]] ([[Holland]]) en Valletta ([[Malta]]) zyn vandejoare Culturele hoofdstad van Europa. * [[18 januoari|18]] - E zwoare storm roast over [[Republiek Ierland|Ierland]], [[Grôot-Brittannië]], [[België]], [[Holland]], [[Duutsland]] en [[Pooln]]. Der valln tien dôoie. In België sterft er e vrouwe in [[Woals-Brabant]] achter dat e boom ip heur otto terechte kwam. In Gruitrode in [[Belgisch Limburg]] is 't dek van e schole weggevloogn. ;februoari * 9-25 - De 23e Olympische Wienterspeeln worden g'houden in Pyeongchang, [[Zuud-Korea]]. * [[14 februoari|14]] - In Parkland, Florida wordn 17 studenten van de Marjory Stoneman Douglas High School dôodgeschootn deur e 19-joarige ex-student. Je wordt ang'houdn deur de lokoale poliesje. * [[24 februoari|24]] - De Belgische schatser Bart Swings pakt e zilvern medaille ip d' Olympische Wienterspeeln in Pyeongchang. 't Is geleen van de Speeln van 1948 da België zilver wint. ;moarte * [[4 moarte|4]] - In Salisbury in [[Iengeland]] wordn de Russische dubbelspiong Sergej Skripal en zyn dochter vergiftigd mè zenuwgoaze. 't Verênigd keunienkryk en andere Westersche landn peizn da [[Rusland]] der achter zit. * [[23 moarte|3]] - By e terroristische gyzelienge in e supermarkt in de Fransche plekke Trèbes valln drie dôoie en ênigte zwoargekwetste. Den doader wordt dôodgeschootn deur de poliesje. IS eist den anslag ip. * [[25 moarte|25]] - De [[Catalonië|Cataloanschn]] ex-minister-president Carles Puigdemont is an de Deens-Duutsche grenze deur de Duutsche poliesje g'arresteerd binst dat 'n vanuut [[Finland]] met den otto werekêerde noa [[België]], woa dat 'n sedert oktober in balliengschap verbluuft. * 25 - By e grôte brand in e wienkelcenter in de de [[Siberië|Siberisch]]-Russische stad Kemerovo valln zeker 64 dôoie, woaroender vele joengers. ;april * [[7 april|7]] - In Douma ([[Syrië]]) wordt er een anval mè chemische woapns uutgevoerd woarby mêer of tien dôoie en duuznde gekwetste zyn gevalln. Volgns de Westersche weireld is 't gebeurd in ipdracht van president Bashar al-Assad. * [[14 april|14]] - De [[Verênigde Stoatn]], [[Vrankryk]] en 't [[Verênigd Keunienkryk]] bombardeern in [[Syrië]] e weetnschappelik oenderzoekscentrum en twêe woapndepots, ols vergeldienge vo den anval mè giftig goaze in Douma de 7stn april. ;meie * [[12 meie|12]] - D' Israëlitische zangeresse Netta Barzilai wint 't Euroviezjesongfestival 2018 in [[Portugal]] mè 't liedje ''Toy''. * [[26 meie|26]] - In de provinsje [[Belgisch Limburg]] gebeurt er een eirdbevienge met e kracht van 3,7 ip de [[schoale van Richter]]. * [[29 meie|29]] - In [[Luuk]] schiet er een 31-joarige vint drie menschn dôod en je wordt zelve dôodgeschootn deur de poliesje. IS eist den anslag ip. ;juni * [[12 juni|12]] - Den Amerikoansche president [[Donald Trump]] en de Noord-Koreoansche leyder Kim Jong-un kommn tegoare ip 't eyland Sentosa vo te spreekn over 't kernwoapnprogram van Noord-Korea. * [[14 juni|14]] - 't 21e [[Weireldkampioenschap foetbol]] goat van start in [[Rusland]]. ;juli * [[5 juli|5]] - [[Litouwn]] wordt lid van de OESO (Organisoasje vor Economische Soamnwerkienge en Oentwikkelienge). * [[15 juli|15]] - Vrankryk wint 't Weireldkampioenschap foetbol 2018. ;ogustus * [[10 ogustus|10]] - 'n Amerikoansche jury beslist da 't geloofweirdig is, dat e schoolconciërge zyn terminoale kanker ipgeloopn hèt deur 't gebruuk van Roundup. De fabrikant Monsanto wordt doarom veroordeeld toet e boete van $289.000.000. * [[14 ogustus|14]] - De Ponte Morandi, e brugge in den [[Italië|Italioansche]] stad [[Genua]], stort gedeeltelyk in binst zwoare reegnval. Teminste 42 menschn stervn. ;september * [[1 september|1]] - E verbod ip de verkoop van halogeenlampn binn d' [[Europeesche Unie]] komt van kracht. * [[2 september|2]] - In [[Rio de Janeiro]] brandt 't Nationaal Museum van [[Brazilië]] uut. E groot deel van de nateurhistorische en archeologische collecsje goat verloorn. ; oktober * [[2 oktober|2]] - Moord ip de Saudische journalist Jamal Khashoggi in 't consuloat van zyn land in Istanbul. Kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië is doa woarschynlyk by betrokkn. ;november * [[1 november|1]] - In [[België]] wordn de rechtbankn van koophandel ofgeschaft en ommegevormd toet oendernemiengsrechtbankn. * [[11 november]] - 't Is 100 joar geleedn dat den [[Eeste Weireldoorloge]] g'endigd is. ;december * [[18 december|18]] - De Belgische regerienge valt achter dat eeste minster Charles Michel zyn oentslag indient by de keunienk. == Geboorn == == Gestorvn == [[Ofbeeldienge:Ke Riema en Terry Van Ginderen in de jaren zestig jpg.jpg|thumb|Tante Terry (lienks) me Ke Riema]] ;januoari * [[7 januoari|7]] - France Gall (70), Fransche zangeresse * [[20 januoari|20]] - Paul Bocuse (91), Fransche chef-kok * [[30 januoari|30]] - Terry Van Ginderen (Tante Terry) (86), Vlamsche tv-presentatrice * [[31 januoari|31]] - Rita Deneve (73), Vlamsche zangeresse en actrice ;februoari * [[14 februoari|14]] - [[Ruud Lubbers]] (78), Hollandsche premier * [[26 februoari|26]] - Mies Bouwman (88), Hollandsche tv-presentatrice ;moarte * [[4 moarte|4]] - Mark Vanlombeek (67), Vlamsche journalist en pollitieker * [[7 moarte|7]] - Jan Schodts (80), Vlamsche tv-presentateur en journalist * [[14 moarte|14]] - Stephen Hawking (76), Iengelsche nateurkundign, wiskundign en kosmoloog * [[31 moarte|31]] - Frank Aendenboom (76), Vlamschn acteur ;april * [[2 april|2]] - Winnie Mandela (81), Zuud-Afrikoansche anti-apartheidsactiviste * [[3 april|3]] - Johan Stollz (88), Vlamsche zanger, pianist en compositeur * [[5 april|5]] - Eric Bristow (60), Iengelsche [[veugelpyk]]er * [[6 april|6]] - Julien Van Remoortere (87), Vlamsche schryver * [[13 april|13]] - Miloš Forman (86), Tsjechisch-Amerikoansche regisseur * [[17 april|17]] - Barbara Bush (92), Amerikoansche first lady ;meie * [[4 meie|4]] - Renate Dorrestein (64), Hollandsche schryfster * [[6 meie|6]] - Eric Geboers (55), Vlamsche mottocrosser * [[30 meie|30]] - Herman De Reuse (74), Vlamsche pollitieker ;juni * [[19 juni|19]] - Elisabeth van Denemarkn (83), Deensche prinsesse ;juli * [[9 juli|9]] - Peter Carington (99), Iengelsche minister en secretoaris-generoal van de NAVO ;ogustus * [[16 ogustus|16]] - Aretha Franklin (76), Amerikoansche soulzangeresse * [[18 ogustus|18]] - Kofi Annan (80), [[Ghana|Ghaneesche]] diplomoat * [[25 ogustus|25]] - John McCain (81), Amerikoansche senateur ;september * [[6 september|6]] - Burt Reynolds (82), Amerikoanschn acteur * [[14 september|14]] - Anneke Grönloh (76), Hollandsche zangeresse ;oktober * [[1 oktober|1]] - Charles Aznavour (94), Frans-Armeensche zanger * [[3 oktober|3]] - Hugo Raspoet (77), Vlamsche zanger * [[4 oktober|4]] - Walter Capiau (80), Vlamsche radio- en tv-presentateur * [[6 oktober|6]] - Montserrat Caballé (85), Spoansche soproan en operazangeresse * [[7 oktober|7]] - Ludo Monset (72), West-Vlamsche pollitieker en burgemêester van Blanknberge * [[13 oktober|13]] - [[Nesten]] (71), West-Vlamsche cartoonist * [[20 oktober|20]] - [[Wim Kok]] (80), Hollandsche pollitieker * 20 - Hugo de Ridder (86), Vlamsche journalist ;november * [[26 november|26]] - Bernardo Bertolucci (77), Italioansche regisseur * 26 - Luc Deflo (60), Vlamsche schryver * [[30 november|30]] - George H.W. Bush (94), Amerikoansche pollitieker en 41e president van de Verênigde Stoatn ;december * [[3 december|3]] - Albert Frère (92), Belgischn oendernemer * [[14 december|14]] - [[Jean-Pierre Van Rossem]] (73), West-Vlamsche beurs'andeleir en politieker * [[15 december|15]] - Philippe Moureaux (79), Belgische pollitieker {{commonscat|2018}} [[Categorie:2010-2019|2018]] kevzk8oqaq5d39w3zwkhrykiyrc2jy8 328086 328077 2026-10-23T11:28:26Z Vluvlu 31944 /* Gestorvn */ 328086 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[2015]] - [[2016]] - [[2017]] - '''{{PAGENAME}}''' - [[2019]] - [[2020]] - [[2021]]</div> 't Joar '''2018''' is e geweun joar die begunt ip e [[moandag]]. 't Is 't 18e joar van 't 3e millennium en van d' 21e êeuwe volgenst de christelike joartellienge. == Gebeurtenissn == ;januoari * [[1 januoari|1]] - [[Bulgareye]] wordt vôorzitter van de Road van d' Europeesche Unie. * 1 - [[Leeuwarden]] ([[Holland]]) en Valletta ([[Malta]]) zyn vandejoare Culturele hoofdstad van Europa. * [[18 januoari|18]] - E zwoare storm roast over [[Republiek Ierland|Ierland]], [[Grôot-Brittannië]], [[België]], [[Holland]], [[Duutsland]] en [[Pooln]]. Der valln tien dôoie. In België sterft er e vrouwe in [[Woals-Brabant]] achter dat e boom ip heur otto terechte kwam. In Gruitrode in [[Belgisch Limburg]] is 't dek van e schole weggevloogn. ;februoari * 9-25 - De 23e Olympische Wienterspeeln worden g'houden in Pyeongchang, [[Zuud-Korea]]. * [[14 februoari|14]] - In Parkland, Florida wordn 17 studenten van de Marjory Stoneman Douglas High School dôodgeschootn deur e 19-joarige ex-student. Je wordt ang'houdn deur de lokoale poliesje. * [[24 februoari|24]] - De Belgische schatser Bart Swings pakt e zilvern medaille ip d' Olympische Wienterspeeln in Pyeongchang. 't Is geleen van de Speeln van 1948 da België zilver wint. ;moarte * [[4 moarte|4]] - In Salisbury in [[Iengeland]] wordn de Russische dubbelspiong Sergej Skripal en zyn dochter vergiftigd mè zenuwgoaze. 't Verênigd keunienkryk en andere Westersche landn peizn da [[Rusland]] der achter zit. * [[23 moarte|3]] - By e terroristische gyzelienge in e supermarkt in de Fransche plekke Trèbes valln drie dôoie en ênigte zwoargekwetste. Den doader wordt dôodgeschootn deur de poliesje. IS eist den anslag ip. * [[25 moarte|25]] - De [[Catalonië|Cataloanschn]] ex-minister-president Carles Puigdemont is an de Deens-Duutsche grenze deur de Duutsche poliesje g'arresteerd binst dat 'n vanuut [[Finland]] met den otto werekêerde noa [[België]], woa dat 'n sedert oktober in balliengschap verbluuft. * 25 - By e grôte brand in e wienkelcenter in de de [[Siberië|Siberisch]]-Russische stad Kemerovo valln zeker 64 dôoie, woaroender vele joengers. ;april * [[7 april|7]] - In Douma ([[Syrië]]) wordt er een anval mè chemische woapns uutgevoerd woarby mêer of tien dôoie en duuznde gekwetste zyn gevalln. Volgns de Westersche weireld is 't gebeurd in ipdracht van president Bashar al-Assad. * [[14 april|14]] - De [[Verênigde Stoatn]], [[Vrankryk]] en 't [[Verênigd Keunienkryk]] bombardeern in [[Syrië]] e weetnschappelik oenderzoekscentrum en twêe woapndepots, ols vergeldienge vo den anval mè giftig goaze in Douma de 7stn april. ;meie * [[12 meie|12]] - D' Israëlitische zangeresse Netta Barzilai wint 't Euroviezjesongfestival 2018 in [[Portugal]] mè 't liedje ''Toy''. * [[26 meie|26]] - In de provinsje [[Belgisch Limburg]] gebeurt er een eirdbevienge met e kracht van 3,7 ip de [[schoale van Richter]]. * [[29 meie|29]] - In [[Luuk]] schiet er een 31-joarige vint drie menschn dôod en je wordt zelve dôodgeschootn deur de poliesje. IS eist den anslag ip. ;juni * [[12 juni|12]] - Den Amerikoansche president [[Donald Trump]] en de Noord-Koreoansche leyder Kim Jong-un kommn tegoare ip 't eyland Sentosa vo te spreekn over 't kernwoapnprogram van Noord-Korea. * [[14 juni|14]] - 't 21e [[Weireldkampioenschap foetbol]] goat van start in [[Rusland]]. ;juli * [[5 juli|5]] - [[Litouwn]] wordt lid van de OESO (Organisoasje vor Economische Soamnwerkienge en Oentwikkelienge). * [[15 juli|15]] - Vrankryk wint 't Weireldkampioenschap foetbol 2018. ;ogustus * [[10 ogustus|10]] - 'n Amerikoansche jury beslist da 't geloofweirdig is, dat e schoolconciërge zyn terminoale kanker ipgeloopn hèt deur 't gebruuk van Roundup. De fabrikant Monsanto wordt doarom veroordeeld toet e boete van $289.000.000. * [[14 ogustus|14]] - De Ponte Morandi, e brugge in den [[Italië|Italioansche]] stad [[Genua]], stort gedeeltelyk in binst zwoare reegnval. Teminste 42 menschn stervn. ;september * [[1 september|1]] - E verbod ip de verkoop van halogeenlampn binn d' [[Europeesche Unie]] komt van kracht. * [[2 september|2]] - In [[Rio de Janeiro]] brandt 't Nationaal Museum van [[Brazilië]] uut. E groot deel van de nateurhistorische en archeologische collecsje goat verloorn. ; oktober * [[2 oktober|2]] - Moord ip de Saudische journalist Jamal Khashoggi in 't consuloat van zyn land in Istanbul. Kroonprins Mohammed bin Salman van Saoedi-Arabië is doa woarschynlyk by betrokkn. ;november * [[1 november|1]] - In [[België]] wordn de rechtbankn van koophandel ofgeschaft en ommegevormd toet oendernemiengsrechtbankn. * [[11 november]] - 't Is 100 joar geleedn dat den [[Eeste Weireldoorloge]] g'endigd is. ;december * [[18 december|18]] - De Belgische regerienge valt achter dat eeste minster Charles Michel zyn oentslag indient by de keunienk. == Geboorn == == Gestorvn == [[Ofbeeldienge:Ke Riema en Terry Van Ginderen in de jaren zestig jpg.jpg|thumb|Tante Terry (lienks) me Ke Riema]] ;januoari * [[7 januoari|7]] - France Gall (70), Fransche zangeresse * [[20 januoari|20]] - Paul Bocuse (91), Fransche chef-kok * [[30 januoari|30]] - Terry Van Ginderen (Tante Terry) (86), Vlamsche tv-presentatrice * [[31 januoari|31]] - Rita Deneve (73), Vlamsche zangeresse en actrice ;februoari * [[14 februoari|14]] - [[Ruud Lubbers]] (78), Hollandsche premier * [[26 februoari|26]] - Mies Bouwman (88), Hollandsche tv-presentatrice ;moarte * [[4 moarte|4]] - Mark Vanlombeek (67), Vlamsche journalist en pollitieker * [[7 moarte|7]] - Jan Schodts (80), Vlamsche tv-presentateur en journalist * [[14 moarte|14]] - Stephen Hawking (76), Iengelsche nateurkundign, wiskundign en kosmoloog * [[31 moarte|31]] - Frank Aendenboom (76), Vlamschn acteur ;april * [[2 april|2]] - Winnie Mandela (81), Zuud-Afrikoansche anti-apartheidsactiviste * [[3 april|3]] - Johan Stollz (88), Vlamsche zanger, pianist en compositeur * [[5 april|5]] - Eric Bristow (60), Iengelsche [[veugelpyk]]er * [[6 april|6]] - Julien Van Remoortere (87), Vlamsche schryver * [[13 april|13]] - Miloš Forman (86), Tsjechisch-Amerikoansche regisseur * [[17 april|17]] - Barbara Bush (92), Amerikoansche first lady ;meie * [[4 meie|4]] - Renate Dorrestein (64), Hollandsche schryfster * [[6 meie|6]] - Eric Geboers (55), Vlamsche mottocrosser * [[30 meie|30]] - Herman De Reuse (74), Vlamsche pollitieker ;juni * [[19 juni|19]] - Elisabeth van Denemarkn (83), Deensche prinsesse ;juli * [[9 juli|9]] - Peter Carington (99), Iengelsche minister en secretoaris-generoal van de NAVO ;ogustus * [[16 ogustus|16]] - Aretha Franklin (76), Amerikoansche soulzangeresse * [[18 ogustus|18]] - Kofi Annan (80), [[Ghana|Ghaneesche]] diplomoat * [[25 ogustus|25]] - John McCain (81), Amerikoansche senateur ;september * [[6 september|6]] - Burt Reynolds (82), Amerikoanschn acteur * [[14 september|14]] - Anneke Grönloh (76), Hollandsche zangeresse ;oktober * [[1 oktober|1]] - Charles Aznavour (94), Frans-Armeensche zanger * [[3 oktober|3]] - Hugo Raspoet (77), Vlamsche zanger * [[4 oktober|4]] - Walter Capiau (80), Vlamsche radio- en tv-presentateur * [[6 oktober|6]] - Montserrat Caballé (85), Spoansche soproan en operazangeresse * [[7 oktober|7]] - Ludo Monset (72), West-Vlamsche pollitieker en burgemêester van Blanknberge * [[13 oktober|13]] - [[Nesten]] (71), West-Vlamsche cartoonist * [[20 oktober|20]] - [[Wim Kok]] (80), Hollandsche premier * 20 - Hugo de Ridder (86), Vlamsche journalist ;november * [[26 november|26]] - Bernardo Bertolucci (77), Italioansche regisseur * 26 - Luc Deflo (60), Vlamsche schryver * [[30 november|30]] - George H.W. Bush (94), Amerikoansche pollitieker en 41e president van de Verênigde Stoatn ;december * [[3 december|3]] - Albert Frère (92), Belgischn oendernemer * [[14 december|14]] - [[Jean-Pierre Van Rossem]] (73), West-Vlamsche beurs'andeleir en politieker * [[15 december|15]] - Philippe Moureaux (79), Belgische pollitieker {{commonscat|2018}} [[Categorie:2010-2019|2018]] ediizewvwzbm569l884k1fztg5yai0v Krimpenerwaard 0 27206 328050 317309 2026-10-23T08:44:19Z Vluvlu 31944 328050 wikitext text/x-wiki {{Beg}} {{Infobox Hollandsche gemêente |noame = Krimpenerwaard |woapn = Krimpenerwaard wapen.svg |vlagge = Gemeentevlag Krimpenerwaard.svg |koarte = Map - NL - Municipality code 1931 (2019).svg |koarte2 = Gem-Krimpenerwaard-OpenTopo.jpg |provinsje = Zuud-Holland |latitudeGraden = 51 |latitudeMinuten = 58 |latitudeSeconden = 0 |longitudeGraden = 4 |longitudeMinuten = 46 |longitudeSeconden = 0 |ipp = 161,31 |land = 148,32 |woater = 12,99 |inw = 57.700 |joar = 2023 |dichtheid = 389 |hoofdplekke = Stolwyk |burgemêester = Pauline Bouvy-Koene |party = VVD |postcode = 2821-2941 |web = [https://www.krimpenerwaard.nl/ www.krimpenerwaard.nl] }} '''Krimpenerwaard''' is e gemêente in d' [[Holland|Hollandsche]] provinsje [[Zuud-Holland]]. De gemêente is 't resultoat van e fusie van de gemêentn [[Bergambacht]], [[Nederlek]], [[Ouderkerk]], [[Schoonhoven]] en [[Vlist]] in 2015. In de plekke [[Stolwyk]] is 't gemêenthuus gevestigd. Der weunn oungeveer 58.000 menschn (2023). == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240226165221/https://plaatsengids.nl/krimpenerwaard Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/gemeente/krimpenerwaard/ AlleCijfers] [[Categorie:Krimpenerwaard| ]] djn6rkpb1th1dx4q0c1l8y3ac0i9r1h Jan Peter Balkenende 0 27497 328029 319734 2026-10-23T08:03:55Z ~2026-56506-05 31994 328029 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|thumb|Jan Peter Balkenende (2007)]] '''Jan Peter Balkenende''' ([[Biezelehe]] ([[Kapelle (Holland)|Kapelle (Zêeland)]]), [[7 meie]] [[1956]]) is e voormoalige [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[CDA]]. Van 22 juli 2002 tot 14 oktober 2010 wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * {{nl}} [https://web.archive.org/web/20150111223127/https://www.parlement.com/id/vg09lljrp5z5/j_p_jan_peter_balkenende Prof.Dr. J.P. (Jan Peter) Balkenende], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Balkenende, Jan Peter}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Parlementslid]] a1ui13sfpagvq02zcg4qtfua43ex0ca 328037 328029 2026-10-23T08:17:30Z ~2026-56506-05 31994 328037 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|thumb|Jan Peter Balkenende (2007)]] '''Jan Peter Balkenende''' ([[Biezelehe]] ([[Kapelle (Holland)|Kapelle (Zêeland)]]), [[7 meie]] [[1956]]) is e voormoalige [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[CDA]]. Van 22 juli 2002 tot 14 oktober 2010 wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://web.archive.org/web/20150111223127/https://www.parlement.com/id/vg09lljrp5z5/j_p_jan_peter_balkenende Prof.Dr. J.P. (Jan Peter) Balkenende], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Balkenende, Jan Peter}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] rrulf2d94qoqwzczukgh32ld996i07h 328062 328037 2026-10-23T10:35:10Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328062 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Balkenende Dutch politician kabinet Balkenende IV.jpg|thumb|Jan Peter Balkenende (2007)]] '''Jan Peter Balkenende''' ([[Biezelehe]] ([[Kapelle (Holland)|Kapelle (Zêeland)]]), [[7 meie]] [[1956]]) is e voormoalige [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[CDA]]. Van 22 juli 2002 tot 14 oktober 2010 wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://web.archive.org/web/20150111223127/https://www.parlement.com/id/vg09lljrp5z5/j_p_jan_peter_balkenende Prof.Dr. J.P. (Jan Peter) Balkenende], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Balkenende, Jan Peter}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] awq2j6mo44n2jc9lv4giwphf6klv39f Dick Schoof 0 27932 328032 324177 2026-10-23T08:06:02Z ~2026-56506-05 31994 328032 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Dick Schoof 2024.jpg|thumb|Dick Schoof (2024)]] '''Dick Schoof''' ([[Santpoort]], [[8 moarte]] [[1957]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker. Van 2 juli 2024 tot 23 februoari 2026 wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * {{nl}} [https://www.parlement.com/id/vhy1hxgpp6zh/h_w_m_dick_schoof Drs. H.W.M. (Dick) Schoof], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Schoof, Dick}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] h45pu2z10hc2zuquspazb71xuqpb2n6 328064 328032 2026-10-23T10:35:48Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328064 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Dick Schoof 2024.jpg|thumb|Dick Schoof (2024)]] '''Dick Schoof''' ([[Santpoort]], [[8 moarte]] [[1957]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker. Van 2 juli 2024 tot 23 februoari 2026 wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/id/vhy1hxgpp6zh/h_w_m_dick_schoof Drs. H.W.M. (Dick) Schoof], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Schoof, Dick}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] 1tmjat96ukbq7jq00ukke3wr0v05o5e Bernard Quintin 0 28660 328094 327503 2026-10-23T11:42:08Z Vluvlu 31944 328094 wikitext text/x-wiki {{Streektoale|Noordelik West-Vlams}} [[Ofbeeldienge:2024 Bernard Quintin (cropped).jpg|miniatuur|Bernard Quintin in 2024]] '''Bernard Quintin''' ([[1971]]) is e [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusselschn]] diplomoat en polletieker vo de [[Frans]]toalige liberoale partie [[MR]]. J' is sedert februoari 2025 minister van Binnlandsche Zoak'n en Veiligheid, belast mè Beliris, in de [[Belgische federoale regerienge]]-De Wever. In december 2024 wierd ie benoemd tout federoal minister van Buyt'nlandsche en Europeesche Zoak'n, Buyt'nlandschn Handel en Federoale Culturele Instelliengn in de regerienge-De Croo tout februoari 2025, als ipvolger van Hadja Lahbib die Europees commissoaris kwam. == Ipleidienge == Quintin hoalde in 1993 e licensje in middeleiwsche geschiedenisse an den ULB en je was ton e tyd leiroare in België en [[Mexico]]. Achter dat ie in 1998 an den ULB e master in d' internationale betrekkiengn hoalde, gieng't ie in november 2001 als ambtenoare werk'n ip 't ministerie van Buyt'nlandsche Zoak'n, Buyt'nlandschn Handel en Internationale Soamnwerkienge. Vo dat ie minister kwam was't ie beroepsdiplomoat vo België en binn d' Europeesche instelliengn. Je stound bekend als Afrikakenner. {{Commonscat|Bernard Quintin}} {{DEFAULTSORT:Quintin, Bernard}} [[Categorie:MR-polletieker]] [[Categorie:Belgisch minister]] [[Categorie:Diplomoat]] h8yrj3uj86kpuz4tj3b0wqf5nb6wvtn Rob Jetten 0 28761 328030 324560 2026-10-23T08:05:08Z ~2026-56506-05 31994 328030 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Rob Jetten, March 2026 - 01.jpg|thumb|Rob Jetten in 2026]] '''Rob Jetten''' ([[Veghel]], [[25 moarte]] [[1987]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker van [[D66]]. Sins 23 februoari [[2026]] ist ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * {{nl}} [https://www.parlement.com/biografie/drs-raa-rob-jetten Drs. R.A.A. (Rob) Jetten], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Jetten, Rob}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] b5kwizwes14mfgwjankxfhqvcbxz9jf 328039 328030 2026-10-23T08:18:45Z ~2026-56506-05 31994 328039 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Rob Jetten, March 2026 - 01.jpg|thumb|Rob Jetten in 2026]] '''Rob Jetten''' ([[Veghel]], [[25 moarte]] [[1987]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker van [[D66]]. Sins 23 februoari [[2026]] ist ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/drs-raa-rob-jetten Drs. R.A.A. (Rob) Jetten], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Jetten, Rob}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] pxpg48h5scsp9wuwy21p4ks1k53zn6c 328065 328039 2026-10-23T10:36:12Z Vluvlu 31944 328065 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Rob Jetten, March 2026 - 01.jpg|thumb|Rob Jetten in 2026]] '''Rob Jetten''' ([[Veghel]], [[25 moarte]] [[1987]]) is 'n [[Holland]]sche polletieker van [[D66]]. Sins 23 februoari [[2026]] ist ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/drs-raa-rob-jetten Drs. R.A.A. (Rob) Jetten], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Jetten, Rob}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] 5bdj0gw6raendry161wtbk82dgck9wi E19 autosnelweg 0 29668 328040 327543 2026-10-23T08:26:38Z ~2026-56506-05 31994 328040 wikitext text/x-wiki {{delete}} de autosnelweg is heel snel om op te rijden t6bmcaiqq509s7t8lh4ms9y61zop1r9 Wim Kok 0 29688 328019 2026-10-23T07:34:39Z ~2026-56506-05 31994 nieuw blad: [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''...''' ([[]], [[]] [[]] - [[]], [[]] [[]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[]]. Van tot wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [ ], Parlement.com {{DEFAULTSORT:}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] 328019 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''...''' ([[]], [[]] [[]] - [[]], [[]] [[]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[]]. Van tot wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [ ], Parlement.com {{DEFAULTSORT:}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] fdub00gjrsw63843mjg94mzg1zx0wxl 328020 328019 2026-10-23T07:39:17Z ~2026-56506-05 31994 328020 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''...''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus 1994 tot 22 juli 2002 wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] p9fnrm29luu1lacti272tjs1j18anv3 328021 328020 2026-10-23T07:42:08Z ~2026-56506-05 31994 328021 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] 5wpnj30e16ymv3mrkxpzzidmp734bst 328024 328021 2026-10-23T07:48:31Z ~2026-56506-05 31994 328024 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] tevgqw32g202eciljbq2t4ly6qsdtw4 328025 328024 2026-10-23T07:53:45Z ~2026-56506-05 31994 328025 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] g25ss2xhwlfb6yx3543lotovqbcveg5 328026 328025 2026-10-23T07:59:21Z ~2026-56506-05 31994 328026 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] lux8imilbovws45n496edzrp6oxqy5w 328027 328026 2026-10-23T08:01:29Z ~2026-56506-05 31994 328027 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Parlementslid]] 367xt2dvu4an7xy6w3i4mm6u3j1yxsk 328033 328027 2026-10-23T08:08:15Z ~2026-56506-05 31994 328033 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van de vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Parlementslid]] omspp7134e78p91zdnwh6uklp1cppwz 328034 328033 2026-10-23T08:09:19Z ~2026-56506-05 31994 328034 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Parlementslid]] 367xt2dvu4an7xy6w3i4mm6u3j1yxsk 328035 328034 2026-10-23T08:12:50Z ~2026-56506-05 31994 328035 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' (Bergstoep, 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] 3y90avf3ehalovdr4xuikydxsnbmyxd 328041 328035 2026-10-23T08:29:03Z ~2026-56506-05 31994 328041 wikitext text/x-wiki {{beg}} [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] b99tzqgrs1jj7g99oxc5b40rd9p4sh2 328051 328041 2026-10-23T08:46:40Z Vluvlu 31944 328051 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 toet 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1976 toet 1985 wast ie leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] dr6cqrjducdaaxu5gfmls4s84z5o5du 328055 328051 2026-10-23T09:01:27Z Vluvlu 31944 328055 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 tot 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1973 tot 1975 wast ie leider van het vakverbound NVV en van 1976 tot 1985 leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] 47brrika3su1e196fl0pezar8lmv0u7 328061 328055 2026-10-23T10:34:47Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328061 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1989 tot 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 1973 tot 1975 wast ie leider van het vakverbound NVV en van 1976 tot 1985 leider van het vakverbound FNV. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] h62vsil01g74rcp8wnalwclen7efx0k 328080 328061 2026-10-23T11:19:58Z Vluvlu 31944 328080 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche vakverboundsleider en polletieker van de party [[PvdA]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). Van 1973 tot 1975 wast ie leider van het vakverbound NVV en van 1976 tot 1985 leider van het vakverbound FNV. Van 1989 tot 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] p3r9lvnpdux1rfky0majglrfy0t7xeh 328081 328080 2026-10-23T11:20:39Z Vluvlu 31944 328081 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche vakverboundsleider en polletieker van de party [[PvdA]]. Van 1973 tot 1975 wast ie leider van het vakverbound NVV en van 1976 tot 1985 leider van het vakverbound FNV. Van 1989 tot 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 22 ogustus [[1994]] tot 22 juli [[2002]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] s3enhurw0vvfuh3z80cp8rrqaj0u37t 328082 328081 2026-10-23T11:22:04Z Vluvlu 31944 328082 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Wim Kok 1989 (1).jpg|thumb|Wim Kok]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche vakverboundsleider en polletieker van de party [[PvdA]]. Van [[1994]] tot [[2002]] wast ie premier. Van 1973 tot 1975 wast ie leider van het vakverbound NVV en van 1976 tot 1985 leider van het vakverbound FNV. Van 1989 tot 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 22 ogustus 1994 tot 22 juli 2002 wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] cynknn4acmg9z4r73c5q4qlwv1qp4v0 328083 328082 2026-10-23T11:24:50Z Vluvlu 31944 328083 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Persconferentie PvdA-fractieleider Wim Kok in verband met vertrek Harry van de B, Bestanddeelnr 934-0666.jpg|thumb|Wim Kok (1987)]] '''Wim Kok''' ([[Bergstoep]], 29 september [[1938]] - [[Amsterdam]], 20 oktober [[2018]]) was e [[Holland]]sche vakverboundsleider en polletieker van de party [[PvdA]]. Van [[1994]] tot [[2002]] wast ie premier. Van 1973 tot 1975 wast ie leider van het vakverbound NVV en van 1976 tot 1985 leider van het vakverbound FNV. Van 1989 tot 1994 wast ie minister van Financiën in het [[kabinet-Lubbers III]]. Van 22 ogustus 1994 tot 22 juli 2002 wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Kok I en II). == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-w-wim-kok Dr. W. (Wim) Kok], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Kok, Wim}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] ih3ftce4jx2jpn29sd7w50nqo30efcb Kabinet-Kok II 0 29689 328022 2026-10-23T07:46:33Z ~2026-56506-05 31994 deurverwiezienge noa [[Wim Kok]] 328022 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wim Kok]] 1revwfcqgagg5pp6tz9fkc6ihtf2t0m Kabinet-Kok I 0 29690 328023 2026-10-23T07:46:58Z ~2026-56506-05 31994 deurverwiezienge noa [[Wim Kok]] 328023 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wim Kok]] 1revwfcqgagg5pp6tz9fkc6ihtf2t0m Categorie:Hollandsch minister 14 29691 328028 2026-10-23T08:03:12Z ~2026-56506-05 31994 nieuw blad: [[Categorie:Hollandsche polletieker|Minister]] [[Categorie:Minister]] 328028 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Hollandsche polletieker|Minister]] [[Categorie:Minister]] hs6kz325nqt8790y8twehr6z9a5q2co Categorie:Hollandsch parlementslid 14 29692 328036 2026-10-23T08:16:12Z ~2026-56506-05 31994 nieuw blad: [[Categorie:Hollandsche polletieker|Parlementslid]] [[Categorie:Parlementslid| ]] 328036 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Hollandsche polletieker|Parlementslid]] [[Categorie:Parlementslid| ]] ogoquunjmmbf3no8j0ibusfrl479bmk Bergstoep 0 29693 328042 2026-10-23T08:32:36Z ~2026-56506-05 31994 nieuw blad: '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard (gemêente)|]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn menschn (2026). == Externe koppeliengn == [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] 328042 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard (gemêente)|Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn menschn (2026). == Externe koppeliengn == [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] jp732veu11f9zwspqm94ee5lwgt1ebb 328043 328042 2026-10-23T08:37:03Z Vluvlu 31944 /* Externe koppeliengn */ 328043 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard (gemêente)|Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn menschn (2026). == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] fxso7bkispflilc47rsu2e7rmwhjcet 328044 328043 2026-10-23T08:37:59Z Vluvlu 31944 328044 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard (gemêente)|Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn 1.305 menschn (2026). == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] ktyb7qqaq0fptu82o4xh09gikwvl380 328045 328044 2026-10-23T08:40:18Z Vluvlu 31944 328045 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard (gemêente)|Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn 1.305 menschn (2026). Bergstoep ligt an de [[Lek]]. == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] 7m5ilwhkotykx1vf2hkpm5r47pj8mor 328046 328045 2026-10-23T08:41:04Z Vluvlu 31944 328046 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard (gemêente)|Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn 1.305 menschn (2026). Bergstoep ligt an de [[Lek (riviere)|Lek]]. == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] oyhl7mscdkslrz2q8d7vvdj9h73nbve 328047 328046 2026-10-23T08:42:36Z Vluvlu 31944 328047 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn 1.305 menschn (2026). Bergstoep ligt an de [[Lek (riviere)|Lek]]. == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] ra8zjqrm6x5hcr697j1yxtw40nw5efx 328048 328047 2026-10-23T08:43:07Z Vluvlu 31944 328048 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn 1.305 menschn (2026). Bergstoep ligt an de [[Lek (riviere)|Lek]]. == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Krimpenerwaard]] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] 9bh2e11z0mhmd14x2fvhx7x4moobpq8 328056 328048 2026-10-23T09:08:44Z Vluvlu 31944 328056 wikitext text/x-wiki '''Bergstoep''' is een [[buurtschap]] in de gemêente [[Krimpenerwaard]] (provinsje [[Zuud-Holland]]). Der weunn 1.305 menschn (2026). Bergstoep ligt an de [[Lek (riviere)|Lek]]. == Bekende inweuners == * [[Wim Kok]], premier == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20240417030950/https://plaatsengids.nl/bergstoep Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/buurt/bergstoep-krimpenerwaard AlleCijfers] [[Categorie:Krimpenerwaard]] [[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]] jg9w4tb0rk1ng0ah83m9njo466pezqy Categorie:Krimpenerwaard 14 29694 328049 2026-10-23T08:43:30Z Vluvlu 31944 nieuw blad: [[Categorie:Gemêente in Zuud-Holland]] 328049 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Gemêente in Zuud-Holland]] hifgzzyepe28l90xpg59df3l1fp35ms Patrôon:Hollandsche premiers 10 29695 328057 2026-10-23T10:13:35Z Vluvlu 31944 nieuw blad: {{Navigatie | titel = Premiers van [[Holland]] sedert 1945 | afb_rechts = [[plaetje:Flag of the Netherlands.svg|40px]] | inhoud = [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] }} <noinclude> [[Categorie:Patrôon Holland]] </noinclude> 328057 wikitext text/x-wiki {{Navigatie | titel = Premiers van [[Holland]] sedert 1945 | afb_rechts = [[plaetje:Flag of the Netherlands.svg|40px]] | inhoud = [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] — [[]] }} <noinclude> [[Categorie:Patrôon Holland]] </noinclude> d634we7klnd2mnry31ds63y07xyskx3 328059 328057 2026-10-23T10:27:01Z Vluvlu 31944 328059 wikitext text/x-wiki {{Navigatie | titel = Premiers van [[Holland]] sedert 1945 | ofb rechts = [[ofbeeldienge:Flag of the Netherlands.svg|40px]] | inoud = [[Wim Schermerhorn]] • [[Louis Beel]] • [[Willem Drees]] • [[Louis Beel]] • [[Jan de Quay]] • [[Victor Marijnen]] • [[Jo Cals]] • [[Jelle Zijlstra]] • [[Piet de Jong]] • [[Barend Biesheuvel]] • <br> [[Joop den Uyl]] • [[Dries van Agt]] • [[Ruud Lubbers]] • [[Wim Kok]] • [[Jan Peter Balkenende]] • [[Mark Rutte]] • [[Dick Schoof]] • [[Rob Jetten]] }} <noinclude> [[Categorie:Patrôon Holland]] </noinclude> j4m187jwnlvoq0ya9fks1l8j2q3u00b 328060 328059 2026-10-23T10:34:08Z Vluvlu 31944 328060 wikitext text/x-wiki {{Navigatie | titel = Premiers van [[Holland]] sedert 1945 | ofb_rechts = [[ofbeeldienge:Flag of the Netherlands.svg|40px]] | inoud = [[Wim Schermerhorn]] • [[Louis Beel]] • [[Willem Drees]] • [[Louis Beel]] • [[Jan de Quay]] • [[Victor Marijnen]] • [[Jo Cals]] • [[Jelle Zijlstra]] • [[Piet de Jong]] • [[Barend Biesheuvel]] • <br> [[Joop den Uyl]] • [[Dries van Agt]] • [[Ruud Lubbers]] • [[Wim Kok]] • [[Jan Peter Balkenende]] • [[Mark Rutte]] • [[Dick Schoof]] • [[Rob Jetten]] }} <noinclude> [[Categorie:Patrôon Holland]] </noinclude> 540wit8pu2peu22298vizao2j6cp6pb Ruud Lubbers 0 29696 328066 2026-10-23T10:48:29Z Vluvlu 31944 nieuw blad: [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''Ruud Lubbers''' ([[]], [[]] [[]] - [[]], [[]] [[]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[]]. Van tot wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [ ], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] 328066 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''Ruud Lubbers''' ([[]], [[]] [[]] - [[]], [[]] [[]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke party [[]]. Van tot wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [ ], Parlement.com {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] g6qunz5jq9fbeijpu813xv5jz7bty2u 328067 328066 2026-10-23T10:53:32Z Vluvlu 31944 328067 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] ow55n940len9baf97256yrwsyiigmwd 328068 328067 2026-10-23T10:57:50Z Vluvlu 31944 328068 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge: |thumb|]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] ig3ql2h3wmic6yzxix4vdk0j2in0sqi 328070 328068 2026-10-23T11:05:17Z Vluvlu 31944 328070 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Minister]] [[Categorie:Parlementslid]] rru5t9nmsnermu05tzgalowwoxd25m4 328071 328070 2026-10-23T11:06:51Z Vluvlu 31944 /* Externe koppelienge */ 328071 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] ojb6tyalvk9n7ho72idv132637n0d5z 328072 328071 2026-10-23T11:10:30Z Vluvlu 31944 328072 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] ma2fcndkduc38ps2rdmlg6wbdmamws1 328073 328072 2026-10-23T11:11:44Z Vluvlu 31944 328073 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]] en oundernemer. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] rqz093ibiml9gsy3o6swiw51h03gmc4 328074 328073 2026-10-23T11:12:29Z Vluvlu 31944 328074 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]] en oundernemer. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Oundernemer]] lplu26hphox3u3qquqk43o02j7g0shq 328078 328074 2026-10-23T11:18:10Z Vluvlu 31944 328078 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche oundernemer en polletieker van de polletieke partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Oundernemer]] 1om6l4rfxtzxadw50qqwk34h4zhfq2q 328079 328078 2026-10-23T11:18:32Z Vluvlu 31944 328079 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche oundernemer en polletieker van de partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van 4 november [[1982]] tot 22 ogustus [[1994]] wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Oundernemer]] pi35deobobdxpcelxmqfggh4v2x0rm1 328084 328079 2026-10-23T11:27:06Z Vluvlu 31944 328084 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche oundernemer en polletieker van de partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van [[1982]] tot [[1994]] wast ie premier. Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 4 november 1982 tot 22 ogustus 1994 wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Oundernemer]] sev5czb3r3gqsm1v9xv7xzk71dxjx07 328089 328084 2026-10-23T11:37:51Z Vluvlu 31944 328089 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche oundernemer, diplomoat en polletieker van de partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van [[1982]] tot [[1994]] wast ie premier. Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 4 november 1982 tot 22 ogustus 1994 wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Oundernemer]] k29yegxdbismu1wsbd1ityalj5qrnra 328090 328089 2026-10-23T11:39:22Z Vluvlu 31944 328090 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Opdracht Financieel Dagblad interview met premier Lubbers, Bestanddeelnr 933-2722.jpg|thumb|Ruud Lubbers (1985)]] '''Ruud Lubbers''' ([[Rotterdam]], 7 meie [[1939]] - Rotterdam, 14 februoari [[2018]]) was e [[Holland]]sche oundernemer, diplomoat en polletieker van de partyen [[KVP]] en [[CDA]]. Van [[1982]] tot [[1994]] wast ie premier. Van 1973 tot 1977 wast ie minister van Economische Zoaken in het [[kabinet-Den Uyl]]. Van 4 november 1982 tot 22 ogustus 1994 wast ie premier (êeste minister) van Holland (kabinettn Lubbers I, II en III). Van 2001 tot 2005 wast ie Hoge Commissoaris vô de Vluchteliengen van de [[Verênigde Noaties]]. == Externe koppelienge == * [https://www.parlement.com/biografie/dr-rfm-ruud-lubbers Dr. R.F.M. (Ruud) Lubbers], Parlement.com {{Hollandsche premiers}} {{DEFAULTSORT:Lubbers, Ruud}} [[Categorie:Hollandsch premier]] [[Categorie:Hollandsch minister]] [[Categorie:Hollandsch parlementslid]] [[Categorie:Diplomoat]] [[Categorie:Oundernemer]] 2hdvtk0gfi7fr2q4g8a11ab0x85wnyj Kabinet-Lubbers III 0 29697 328069 2026-10-23T10:58:42Z Vluvlu 31944 deurverwiezienge noa [[Ruud Lubbers]] 328069 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Ruud Lubbers]] qhoqnmu5l6le97ohpl9nch9jiiqcmon Kabinet-Lubbers II 0 29698 328087 2026-10-23T11:29:45Z Vluvlu 31944 deurverwiezienge noa [[Ruud Lubbers]] 328087 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Ruud Lubbers]] qhoqnmu5l6le97ohpl9nch9jiiqcmon Kabinet-Lubbers I 0 29699 328088 2026-10-23T11:30:01Z Vluvlu 31944 deurverwiezienge noa [[Ruud Lubbers]] 328088 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Ruud Lubbers]] qhoqnmu5l6le97ohpl9nch9jiiqcmon Categorie:Diplomoat 14 29700 328091 2026-10-23T11:39:43Z Vluvlu 31944 nieuw blad: [[Categorie:Mens noa werk]] 328091 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Mens noa werk]] g3yaciyyxykv0dvarmypeskkz5dhkmq