Wikipedia
vlswiki
https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Specioal
Discuusje
Gebruker
Discuusje gebruker
Wikipedia
Discuusje Wikipedia
Ofbeeldienge
Discuusje ofbeeldienge
MediaWiki
Discuusje MediaWiki
Patrôon
Discuusje patrôon
Ulpe
Discuusje ulpe
Categorie
Discuusje categorie
TimedText
TimedText talk
Module
Overleg module
Event
Event talk
Holland
0
1765
328327
328289
2026-10-26T08:24:47Z
Vluvlu
31944
/* Polletiek */
328327
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]]
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
! 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6
| 1 || 4 || 5
| || ||
|
|-
| [[GL]] ¹
| 4
| 3 || 2 || 3
| 2 || 4 || 1
| 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| 4
| 6 || 3 || 3
| 7 || 6 || 8
| 8
|-
| [[VVD]]
| 4
| 5 || 3 || 3
| 4 || 6 || 6
| 3
|-
| [[CDA]]
| 3
| 4 || 5 || 5
| 7 || 9 || 10
| 10
|-
| [[D66]]
| 3
| 2 || 4 || 3
| 1 || 2 || 4
| 1
|-
| [[BBB]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[Volt]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[PvdD]]
| 1
| 1 || 1 ||
| || ||
|
|-
| [[NSC]]
| 1
| || ||
| || ||
|
|-
| [[SGP]] ²
| 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1
|-
|[[FVD]]
|
| 4 || ||
| || ||
|
|-
| [[CU]] ²
|
| 1 || 1 || 1
| 1 || 2 || 1
|
|-
| [[50+]]
|
| 1 || ||
| || ||
|
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
|
| || 2 || 2
| 2 || 1 ||
|
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
|
| || ||
| 2 || ||
|
|-
! Totoal
! 31
! 29 || 26 || 26
! 27 || 31 || 31
! 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
mj0hwm6usqgyk66nkzlyeydui8ppc4c
328328
328327
2026-10-26T08:27:51Z
Vluvlu
31944
/* Europees Parlement */
328328
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]]
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
! 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6
| 1 || 4 || 5
| || ||
|
|-
| [[GL]] ¹
| 4
| 3 || 2 || 3
| 2 || 4 || 1
| 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| 4
| 6 || 3 || 3
| 7 || 6 || 8
| 8
|-
| [[VVD]]
| 4
| 5 || 3 || 3
| 4 || 6 || 6
| 3
|-
| [[CDA]]
| 3
| 4 || 5 || 5
| 7 || 9 || 10
| 10
|-
| [[D66]]
| 3
| 2 || 4 || 3
| 1 || 2 || 4
| 1
|-
| [[BBB]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[Volt]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[PvdD]]
| 1
| 1 || 1 ||
| || ||
|
|-
| [[NSC]]
| 1
| || ||
| || ||
|
|-
| [[SGP]] ²
| 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1
|-
|[[FVD]]
|
| 4 || ||
| || ||
|
|-
| [[CU]] ²
|
| 1 || 1 || 1
| 1 || 2 || 1
|
|-
| [[50+]]
|
| 1 || ||
| || ||
|
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
|
| || 2 || 2
| 2 || 1 ||
|
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
|
| || ||
| 2 || ||
|
|-
! Totoal
! 31
! 29 || 26 || 26
! 27 || 31 || 31
! 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
i1s6luzukxnlxpjz9f1j6ypar3350t0
328329
328328
2026-10-26T08:29:42Z
Vluvlu
31944
/* Europees Parlement */
328329
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]]
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
! 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6
| 1 || 4 || 5
| || ||
|
|-
| [[GL]] ¹
| 4
| 3 || 2 || 3
| 2 || 4 || 1
| 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| 4
| 6 || 3 || 3
| 7 || 6 || 8
| 8
|-
| [[VVD]]
| 4
| 5 || 3 || 3
| 4 || 6 || 6
| 3
|-
| [[CDA]]
| 3
| 4 || 5 || 5
| 7 || 9 || 10
| 10
|-
| [[D66]]
| 3
| 2 || 4 || 3
| 1 || 2 || 4
| 1
|-
| [[BBB]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[Volt]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[PvdD]]
| 1
| 1 || 1 ||
| || ||
|
|-
| [[NSC]]
| 1
| || ||
| || ||
|
|-
| [[SGP]] ²
| 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1
|-
|[[FVD]]
|
| 4 || ||
| || ||
|
|-
| [[CU]] ²
|
| 1 || 1 || 1
| 1 || 2 || 1
|
|-
| [[50+]]
|
| 1 || ||
| || ||
|
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
|
| || 2 || 2
| 2 || 1 ||
|
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
|
| || ||
| 2 || ||
|
|-
! Totoal
! 31
! 29 || 26 || 26
! 27 || 31 || 31
! 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
fvuib2ycaxrl1kcprn9eeyyhub4dhzr
328330
328329
2026-10-26T08:31:48Z
Vluvlu
31944
/* Twiddn Koamer */
328330
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-2023], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]]
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
! 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6
| 1 || 4 || 5
| || ||
|
|-
| [[GL]] ¹
| 4
| 3 || 2 || 3
| 2 || 4 || 1
| 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| 4
| 6 || 3 || 3
| 7 || 6 || 8
| 8
|-
| [[VVD]]
| 4
| 5 || 3 || 3
| 4 || 6 || 6
| 3
|-
| [[CDA]]
| 3
| 4 || 5 || 5
| 7 || 9 || 10
| 10
|-
| [[D66]]
| 3
| 2 || 4 || 3
| 1 || 2 || 4
| 1
|-
| [[BBB]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[Volt]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[PvdD]]
| 1
| 1 || 1 ||
| || ||
|
|-
| [[NSC]]
| 1
| || ||
| || ||
|
|-
| [[SGP]] ²
| 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1
|-
|[[FVD]]
|
| 4 || ||
| || ||
|
|-
| [[CU]] ²
|
| 1 || 1 || 1
| 1 || 2 || 1
|
|-
| [[50+]]
|
| 1 || ||
| || ||
|
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
|
| || 2 || 2
| 2 || 1 ||
|
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
|
| || ||
| 2 || ||
|
|-
! Totoal
! 31
! 29 || 26 || 26
! 27 || 31 || 31
! 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
mwbycn7kwbrget4qgey4qhq63lwwfmz
328331
328330
2026-10-26T08:34:44Z
Vluvlu
31944
/* Êestn Koamer */
328331
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-2023], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
! 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6
| 1 || 4 || 5
| || ||
|
|-
| [[GL]] ¹
| 4
| 3 || 2 || 3
| 2 || 4 || 1
| 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| 4
| 6 || 3 || 3
| 7 || 6 || 8
| 8
|-
| [[VVD]]
| 4
| 5 || 3 || 3
| 4 || 6 || 6
| 3
|-
| [[CDA]]
| 3
| 4 || 5 || 5
| 7 || 9 || 10
| 10
|-
| [[D66]]
| 3
| 2 || 4 || 3
| 1 || 2 || 4
| 1
|-
| [[BBB]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[Volt]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[PvdD]]
| 1
| 1 || 1 ||
| || ||
|
|-
| [[NSC]]
| 1
| || ||
| || ||
|
|-
| [[SGP]] ²
| 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1
|-
|[[FVD]]
|
| 4 || ||
| || ||
|
|-
| [[CU]] ²
|
| 1 || 1 || 1
| 1 || 2 || 1
|
|-
| [[50+]]
|
| 1 || ||
| || ||
|
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
|
| || 2 || 2
| 2 || 1 ||
|
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
|
| || ||
| 2 || ||
|
|-
! Totoal
! 31
! 29 || 26 || 26
! 27 || 31 || 31
! 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
sjq2noa3jijxi63npjbkremahld8z0i
328332
328331
2026-10-26T08:37:41Z
Vluvlu
31944
/* Europees Parlement */
328332
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-2023], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
! 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6
| 1 || 4 || 5
| || ||
|
|-
| [[PRO]] ¹
| 8
| || ||
| || ||
|
|-
| [[GL]] ¹
|
| 3 || 2 || 3
| 2 || 4 || 1
| 2
|-
| [[PvdA]] ¹
|
| 6 || 3 || 3
| 7 || 6 || 8
| 8
|-
| [[VVD]]
| 4
| 5 || 3 || 3
| 4 || 6 || 6
| 3
|-
| [[CDA]]
| 3
| 4 || 5 || 5
| 7 || 9 || 10
| 10
|-
| [[D66]]
| 3
| 2 || 4 || 3
| 1 || 2 || 4
| 1
|-
| [[BBB]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[Volt]]
| 2
| || ||
| || ||
|
|-
| [[PvdD]]
| 1
| 1 || 1 ||
| || ||
|
|-
| [[NSC]]
| 1
| || ||
| || ||
|
|-
| [[SGP]] ²
| 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1
|-
|[[FVD]]
|
| 4 || ||
| || ||
|
|-
| [[CU]] ²
|
| 1 || 1 || 1
| 1 || 2 || 1
|
|-
| [[50+]]
|
| 1 || ||
| || ||
|
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
|
| || 2 || 2
| 2 || 1 ||
|
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
|
| || ||
| 2 || ||
|
|-
! Totoal
! 31
! 29 || 26 || 26
! 27 || 31 || 31
! 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
f8448ljrbcwmlx1d59jvqj193gm661c
328333
328332
2026-10-26T08:49:07Z
Vluvlu
31944
/* Europees Parlement */
328333
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-2023], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024 || 2019
! 2014 || 2009 || 2004
! 1999 || 1994 || 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6 || 1
| 4 || 5 ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 8 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 3
| 2 || 3 || 2
| 4 || 1 || 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6
| 3 || 3 || 7
| 6 || 8 || 8
|-
| [[VVD]]
| 4 || 5
| 3 || 3 || 4
| 6 || 6 || 3
|-
| [[CDA]]
| 3 || 4
| 5 || 5 || 7
| 9 || 10 || 10
|-
| [[D66]]
| 3 || 2
| 4 || 3 || 1
| 2 || 4 || 1
|-
| [[BBB]]
| 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 1 ||
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| 1 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]] ²
| 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
|-
|[[FVD]]
| || 4
| || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| || 1
| 1 || 1 || 1
| 2 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| || 1
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| ||
| 2 || 2 || 2
| 1 || ||
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
| ||
| || || 2
| || ||
|-
! Totoal
! 31 || 29
! 26 || 26 || 27
! 31 || 31 || 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
mciu5zoai7tsgkqr7cfpdooclyyqo2g
328334
328333
2026-10-26T08:53:55Z
Vluvlu
31944
/* Europees Parlement */
328334
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-2023], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024 || 2019
! 2014 || 2009 || 2004
! 1999 || 1994 || 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6 || 1
| 4 || 5 ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 8 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 3
| 2 || 3 || 2
| 4 || 1 || 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6
| 3 || 3 || 7
| 6 || 8 || 8
|-
| [[VVD]]
| 4 || 5
| 3 || 3 || 4
| 6 || 6 || 3
|-
| [[CDA]]
| 3 || 4
| 5 || 5 || 7
| 9 || 10 || 10
|-
| [[D66]]
| 3 || 2
| 4 || 3 || 1
| 2 || 4 || 1
|-
| [[BBB]]
| 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 1 || 1
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| 1 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]] ²
| 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
|-
|[[FVD]]
| || 4
| || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| || 1
| 1 || 1 || 1
| 2 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| || 1
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| ||
| 2 || 2 || 2
| 1 || ||
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
| ||
| || || 2
| || ||
|-
! Totoal
! 31 || 29
! 26 || 26 || 27
! 31 || 31 || 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU in 1989-2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
owg6q9cc7j5m6aiifhg1ifag1yrj3ld
328335
328334
2026-10-26T08:55:07Z
Vluvlu
31944
/* Europees Parlement */
328335
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = '''Holland'''<br/>''Nederland''
|vlagge = Flag of the Netherlands.svg
|woapen = Rijkswapen der Nederlanden.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Netherlands.svg|300px]]
|koartebyschrift = Liggienge van Holland in Europa<br />
{{Coord|51|55|0|N|5|34|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]
|hoofdstad = [[Amsterdam]]
|stoatsvorm = Constitutionele [[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]
|1e minister = [[Rob Jetten]]
|ipp = 41.543,37 <ref name=ipp>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref>
|inw = 18.130.208 <small>(januoari 2026)</small> <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1768510024332 Bevolking; kerncijfers], StatLine - CBS</ref>
|dichtheid = 436
|munte = [[euro]] (EUR)
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = NL, NLD
|tillefong = (+31)
|TLD = nl
|fêestdag = [[27 april]] (keunienksdag)
}}
[[Ofbeeldienge:Map of the Netherlands nl.png|thumb|Koarte van Holland]]
'''Holland''' (Uutsproake: Olland) is e land juste ten nôordn va [[België]] die dêel uutmakt van 't [[Keunienkryk van de Nederlandn]]. In 't westn grenst 't an de [[Nôordzêe]] en in 't ôostn an [[Duutsland]]. Den [[hoofdstad]] is [[Amsterdam]]. De Caraïbische eilandn [[Bonaire]], [[Sint Eustatius]] en [[Saba]] moakn as drie byzoundere gemêentn ôok dêel uut van 't land.
Strikt genoomn verwyst ''Holland'' allêne noa de westelikke provincies ''[[Nôord-Holland]]'' en ''[[Zuud-Holland]]'', moa de benoamienge ''Olland'' wordt olhier gebruukt vo hêel 't land, dat eigentlik ''Nederland'' nomt (een zogenoamde ''pars pro toto'').
In sommigte gedêeltn van Holland keunn ze der nie mee lachn da je ze Hollanders nomt, lik in Nôord-Broabant, Limburg, Drenthe en Groniengn byvôorbeeld.
== Bevolkienge ==
Holland (Europeesch dêel) et 18 miljoen inweuners.
Per vierkante kilomèter weunn d'r 539 Hollanders (landippervlak, 2026), wuk da vele es. Vergelykt mo ne kêe met [[België]], dat zelf ol êen van de dichstbevolkte gebiedn in de weireld es: 389 inw/km² (landippervlak, 2026, mo êerlik is êerlik: in [[Vloandern]] is de bevolkingsdichtheid 506 inw/km² (totoale ippervlak, 2026)).
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1850
| 3.084.000
| 4.337.000
| 1846
| -1.253.000
|-
| 1900
| 5.107.000
| 6.694.000
| 1900
| -1.587.000
|-
| 1950
| 10.027.000
| 8.512.000
| 1947
| +1.515.000
|-
| 2000
| 15.864.000
| 10.296.000
| 2001
| +5.568.000
|-
| 2026
| 18.130.000
| 11.868.000
| 2026
| +6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
Holland is wat betreft land moar iets grôter as België.
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref name=ipp/> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || +10.854,20 || +3.131,78 || +7.722,42
|-
| || -18,42% || +18,42%
|-
| +49 inw/km² || +150 inw/km² ||
|}
==Toaln==
De officiële toale in Holland is [[Nederlands]]. In de provinsje [[Friesland]] is [[Fries]] ôok erkend as officiële toale. Erkende streektoaln zyn [[Limburgs]] in [[Hollands Limburg]] en [[Nedersaksisch]] in 't nôordn en ôostn. Ip Bonaire wordt 't Papiaments geklapt en ip Saba en Sint-Eustatius klappen ze [[Ingels]]. 't [[Jiddisch]] en [[Romani]] hen 'n specioale minderheidsstatus. 't [[Zêeuws]] en 't [[West-Vlams]] in westelik [[Zeeuws-Vloandern|Zêeuws-Vloandern]] wordn nie gezien als aparte toaln.
==Godsdienst==
Holland is van ôorsproung e christelik land. Moa nu zegt 40% van ol d' Hollanders da ze nie gelovig zyn. Van d'overige 60% lop et uutêen. De belangrykste godsdienstn zyn:
* de Rooms-[[Katholieke kerke]] (5 miljoe)
* de Protestansje kerke (2,5 miljoe)
* de verschillige Gereformeerde kerkn (ol tegoare 700.000)
* d'Islamietn (a peu prè 800.000)
* d'Indoes (a peu prè 100.000)
* de Boeddhistn (a peu prè 80.000)
* de Joodn (a peu prè 40.000).
==Administroasje==
[[Ofbeeldienge:Map provinces Netherlands-nl.svg|thumb|Provinsjes van Holland]]
Holland bestoat uut twoalf provinsjes. Die provinsjes zyn vodder verdêeld in 342 gemêenten. De provinsjes zyn:
{| width=50%
|
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]]
* [[Gelderland]]
* [[Groniengn (provinsje)|Groniengn]]
* [[Hollands Limburg|Limburg]]
|
* [[Nôord-Broabant]]
* [[Nôord-Holland]]
* [[Overyssel]]
* [[Utrecht (provinsje)|Utrecht]]
* [[Zêeland]]
* [[Zuud-Holland]]
|
|}
''Zie ook et artikel over [[Hollandsche provinsjes]].''
Neffest de provinsjes en gemêenten zyn d'r ook 21 [[woaterschap]]pn. Die besteursvorm is uniek voer Holland.
== Polletiek ==
* Holland is e parlementaire, costitutionele [[monarchie]]. De regerienge en 't parlement (d'Hollanders noemn da [[Stoatn-Generoal]]) zyn tegoare de wetgevende macht. Die Stoatn-Generoal bestoat uut 2 koamers: [[Êestn Koamer]] (vergelykt by nuus mè de Senoat) en de [[Twiddn Koamer]] (wuk damme wyder noemn: de Koamer).
* An 't hoofd van 't land stoat sins 30 april 2013 keunienk [[Willem-Alexander van de Nederlandn|Willem-Alexander]]. Je volgde zyn moeder keuniginne Beatrix ip. De Premier (êeste minister) is [[Rob Jetten]]. E zetelt mè ze regerienge in [[Den Haag]].
=== Twiddn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Twiddn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/TK4603.html Zetelverdeling in de Tweede Kamer 1946-2023], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2025 || 2023 || 2021
! 2017 || 2012 || 2010
! 2006 || 2003 || 2002
! 1998 || 1994 || 1989
|-
| [[D66]]
| 26 || 9 || 24
| 19 || 12 || 10
| 3 || 6 || 7
| 14 || 24 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 26 || 37 || 17
| 20 || 15 || 24
| 9 || ||
| || ||
|-
| [[VVD]]
| 22 || 24 || 34
| 33 || 41 || 31
| 22 || 28 || 24
| 38 || 31 || 22
|-
| [[PRO]] ¹
| 20 || 25 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || || 8
| 14 || 4 || 10
| 7 || 8 || 10
| 11 || 5 || 6
|-
| [[PvdA]] ¹
| || || 9
| 9 || 38 || 30
| 33 || 42 || 23
| 45 || 37 || 49
|-
| [[CDA]]
| 18 || 5 || 15
| 19 || 13 || 21
| 41 || 44 || 43
| 29 || 34 || 54
|-
| [[JA21]]
| 9 || 1 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[FVD]]
| 7 || 3 || 8
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BBB]]
| 4 || 7 || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[DENK]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 3 || 3 || 3
| 3 || 3 || 2
| 2 || 2 || 2
| 3 || 2 || 3
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 6
| 5 || 2 || 2
| 2 || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 3 || 5
| 5 || 5 || 5
| 6 || 3 || 4
| 5 || 5 || 3
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 5 || 9
| 14 || 15 || 15
| 25 || 9 || 9
| 5 || 2 ||
|-
| [[50+]]
| 2 || || 1
| 4 || 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 1 || 2 || 3
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| || 20 ||
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[BIJ1]]
| || || 1
| || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || ||
| || 8 || 26
| || ||
|-
| [[LN]]
| || ||
| || ||
| || || 2
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 6 ||
|-
| [[CD]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 3 || 1
|-
| [[U55+]]
| || ||
| || ||
| || ||
| || 1 ||
|-
! Totoal
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
! 150 || 150 || 150
|-
! Ipkomst
! 78% || 78% || 79%
! 82% || 75% || 75%
! 80% || 80% || 79%
! 73% || 79% || 80%
|}
¹ GL + PvdA
² 1989-1998: CU = GPV + RPF
=== Êestn Koamer ===
De zetelverdêlienge van de [[Êestn Koamer]] ziet er ezô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/EK1703.html Zetelverdeling in de Eerste Kamer 1917-nu], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! 2023 || 2019 || 2015
! 2011 || 2007 || 2003
! 1999 || 1995 || 1991
|-
| [[BBB]]
| 16 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 14 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 8 || 4
| 5 || 4 || 5
| 8 || 4 || 4
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6 || 8
| 14 || 14 || 19
| 15 || 14 || 16
|-
| [[VVD]]
| 10 || 12 || 13
| 16 || 14 || 15
| 19 || 23 || 12
|-
| [[CDA]]
| 6 || 9 || 12
| 11 || 21 || 23
| 20 || 19 || 27
|-
| [[D66]]
| 5 || 7 || 10
| 5 || 2 || 3
| 4 || 7 || 12
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 4 || 5 || 9
| 10 || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 3 || 3 || 2
| 1 || 1 ||
| || ||
|-
| [[JA21]]
| 3 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| 3 || 4 || 9
| 8 || 12 || 4
| 2 || 1 ||
|-
| [[CU]] ²
| 3 || 4 || 3
| 2 || 4 || 2
| 4 || 2 || 2
|-
| [[FVD]]
| 2 || 12 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]]
| 2 || 2 || 2
| 1 || 2 || 2
| 2 || 2 || 2
|-
| [[Volt]]
| 2 || ||
| || ||
| || ||
|-
| [[OPNL]] ³
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| 1 || 2 || 2
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[LPF]]
| || ||
| || || 1
| || ||
|-
| [[AOV]]
| || ||
| || ||
| || 2 ||
|-
! Totoal
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
! 75 || 75 || 75
|-
|}
¹ GL + PvdA
² 1991-1999: CU = GPV + RPF
³ 1999-2019: OSF
=== Europees Parlement ===
De zetelverdêlienge in 't [[Europees Parlement]] ziet er ezô uut:<ref>[https://nlverkiezingen.com/EP7904.html Zetelverdeling in het Europees parlement 1979-2019], nlverkiezingen</ref>
{| class="wikitable sortable"
! Party
! 2024 || 2019
! 2014 || 2009 || 2004
! 1999 || 1994 || 1989
|-
| [[PVV (Holland)|PVV]]
| 6 || 1
| 4 || 5 ||
| || ||
|-
| [[PRO]] ¹
| 8 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[GL]] ¹
| || 3
| 2 || 3 || 2
| 4 || 1 || 2
|-
| [[PvdA]] ¹
| || 6
| 3 || 3 || 7
| 6 || 8 || 8
|-
| [[VVD]]
| 4 || 5
| 3 || 3 || 4
| 6 || 6 || 3
|-
| [[CDA]]
| 3 || 4
| 5 || 5 || 7
| 9 || 10 || 10
|-
| [[D66]]
| 3 || 2
| 4 || 3 || 1
| 2 || 4 || 1
|-
| [[BBB]]
| 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[Volt]]
| 2 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[PvdD]]
| 1 || 1
| 1 || ||
| || ||
|-
| [[NSC]]
| 1 ||
| || ||
| || ||
|-
| [[SGP]] ²
| 1 || 1
| 1 || 1 || 1
| 1 || 1 || 1
|-
|[[FVD]]
| || 4
| || ||
| || ||
|-
| [[CU]] ²
| || 1
| 1 || 1 || 1
| 2 || 1 ||
|-
| [[50+]]
| || 1
| || ||
| || ||
|-
| [[SP (Holland)|SP]]
| ||
| 2 || 2 || 2
| 1 || ||
|-
| [[Europa Transparant|ET]]
| ||
| || || 2
| || ||
|-
! Totoal
! 31 || 29
! 26 || 26 || 27
! 31 || 31 || 25
|-
|}
¹ GL + PvdA
² SGP en CU t/m 2019 soamen
=== Kabinettn ===
Hollandsche kabinettn sedert 1945:<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Kabinetten sinds 1945], Rijksoverheid</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Kabinet
! Joarn
! Party
! Party
! Party
! Party
! Party
|-
| [[Kabinet-Schermerhorn-Drees|Schermerhorn-Drees]]
| 1945 – 1946
| [[CDA]] ([[CHU]], [[KVP]]) ¹
|
| '''[[PvdA]]'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel I|Beel I]]
| 1946 – 1948
| CDA ('''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees I|Drees I]]
| 1948 – 1951
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| [[VVD]]
|
|-
| [[Kabinet-Drees II|Drees II]]
| 1951 – 1952
| CDA (CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Drees III|Drees III]]
| 1952 – 1956
| CDA ([[ARP]], CHU, KVP) ¹
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Drees IV|Drees IV]]
| 1956 – 1958
| CDA (ARP, CHU, KVP)
|
| '''PvdA'''
|
|
|-
| [[Kabinet-Beel II|Beel II]]
| 1958 – 1959
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Quay|De Quay]]
| 1959 – 1963
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Marijnen|Marijnen]]
| 1963 – 1965
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Cals|Cals]]
| 1965 – 1966
| CDA (ARP, '''KVP''')
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Zijlstra|Zijlstra]]
| 1966 – 1967
| CDA ('''ARP''', KVP)
|
|
|
|
|-
| [[Kabinet-De Jong|De Jong]]
| 1967 – 1971
| CDA (ARP, CHU, '''KVP''')
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel I|Biesheuvel I]]
| 1971 – 1972
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
| [[DS'70]]
|-
| [[Kabinet-Biesheuvel II|Biesheuvel II]]
| 1972 – 1973
| CDA ('''ARP''', CHU, KVP)
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Den Uyl|Den Uyl]]
| 1973 – 1977
| CDA (ARP, KVP)
| [[D66]]
| '''PvdA'''
|
| [[PPR]]
|-
| [[Kabinet-Van Agt I|Van Agt I]]
| 1977 – 1981
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt II|Van Agt II]]
| 1981 – 1982
| '''CDA'''
| D66
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Van Agt III|Van Agt III]]
| 1982 – 1982
| '''CDA'''
| D66
|
|
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers I|Lubbers I]]
| 1982 – 1986
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers II|Lubbers II]]
| 1986 – 1989
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Lubbers III|Lubbers III]]
| 1989 – 1994
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
|
|-
| [[Kabinet-Kok I|Kok I]]
| 1994 – 1998
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Kok II|Kok II]]
| 1998 – 2002
|
| D66
| '''PvdA'''
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende I|Balkenende I]]
| 2002 – 2003
| '''CDA'''
|
|
| VVD
| [[LPF]]
|-
| [[Kabinet-Balkenende II|Balkenende II]]
| 2003 – 2006
| '''CDA'''
| D66
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende III|Balkenende III]]
| 2006 – 2007
| '''CDA'''
|
|
| VVD
|
|-
| [[Kabinet-Balkenende IV|Balkenende IV]]
| 2007 – 2010
| '''CDA'''
|
| PvdA
|
| [[CU]]
|-
| [[Kabinet-Rutte I|Rutte I]]
| 2010 – 2012
| CDA
|
|
| '''VVD'''
| ([[PVV (Holland)|PVV]])
|-
| [[Kabinet-Rutte II|Rutte II]]
| 2012 – 2017
|
|
| PvdA
| '''VVD'''
|
|-
| [[Kabinet-Rutte III|Rutte III]]
| 2017 – 2022
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Rutte IV|Rutte IV]]
| 2022 – 2024
| CDA
| D66
|
| '''VVD'''
| CU
|-
| [[Kabinet-Schoof|Schoof]]
| 2024 – 2026
|
|
|
| VVD
| [[PVV (Holland)|PVV]], [[NSC]], [[BBB]]
|-
|-
| [[Kabinet-Jetten|Jetten]]
| 2026 – no
| CDA
| '''D66'''
|
| VVD
|
|-
|}
¹ ARP, CHU en KVP zyn de vôorlopers van 't CDA.
=== Premiers ===
Êestn ministers sins 1945:<ref>[https://historiek.net/alle-premiers-van-nederland/18156/ Alle premiers van Nederland], Historiek</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Premier
! Party
! Termyn
! Joarn
|-
| [[Wim Schermerhorn]] ¹
| [[PvdA]]
| 1945 – 1946
| 1
|-
| [[Louis Beel]]
| [[KVP]]
| 1946 – 1948
| 2
|-
| [[Willem Drees]]
| PvdA
| 1948 – 1958
| 10
|-
| [[Louis Beel]]
| KVP
| 1958 – 1959
| 1
|-
| [[Jan de Quay]]
| KVP
| 1959 – 1963
| 4
|-
| [[Victor Marijnen]]
| KVP
| 1963 – 1965
| 2
|-
| [[Jo Cals]]
| KVP
| 1965 – 1966
| 1
|-
| [[Jelle Zijlstra]]
| [[ARP]]
| 1966 – 1967
| 1
|-
| [[Piet de Jong]]
| KVP
| 1967 – 1971
| 4
|-
| [[Barend Biesheuvel]]
| ARP
| 1971 – 1973
| 2
|-
| [[Joop den Uyl]]
| PvdA
| 1973 – 1977
| 4
|-
| [[Dries van Agt]]
| [[CDA]]
| 1977 – 1982
| 5
|-
| [[Ruud Lubbers]]
| CDA
| 1982 – 1994
| 12
|-
| [[Wim Kok]]
| PvdA
| 1994 – 2002
| 8
|-
| [[Jan Peter Balkenende]]
| CDA
| 2002 – 2010
| 8
|-
| [[Mark Rutte]]
| [[VVD]]
| 2010 – 2024
| 14
|-
| [[Dick Schoof]]
| /
| 2024 – 2026
| 2
|-
| [[Rob Jetten]]
| [[D66]]
| 2026 – nu
| 0
|}
¹ VDB, loater PvdA
==Cultuur==
[[Ofbeeldienge:Hollande04.jpg|thumb|E poar traditionele symbooln van d'Ollandsche cultuure, [[Rembrandt]] en [[Johannes Vermeer]] (schilders), [[windmeuln]]s, tulpn]]
=== Kunst ===
D' Ollandsche schilderkunst wordt verteegnwoordigd deur e grôot dêel mêesters. De bloeiperiode was in de ''goudn'' zeevntienste êeuwe mè schilders lik [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], [[Frans Hals]] en [[Jan Steen]]. Ook 't werk van de postimpressionistische schilder [[Vincent van Gogh]] is achter zyn dôod weireldbekend gekommn. Uut den êestn elt van de twientigste êeuwe dateert d' abstracte kunst van [[Piet Mondriaan]]. In [[1948]] wierd de kunstverênigienge Cobra ipgericht, mè leedn lik de [[België|Belg]] [[Pierre Alechinsky]], de [[Denemarkn|Deenn]] [[Asger Jorn]] en [[Carl-Henning Pedersen]] en de Hollanders [[Karel Appel]], [[Constant]] en [[Corneille]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150120234311/http://www.cobra-museum.nl/leerzaam.htm Cobra Museum] cobra-museum.nl (gearchivêerd)</ref>
De bekendste verteegnwoordigers van d' Ollandsche literateure van de Goudn Êeuwe zyn [[Joost van den Vondel]] en [[Pieter Corneliszoon Hooft]]. In de neegntienste êeuwe beschrêef en bekritiseerde [[Multatuli]] de situoatie in [[Indonesië]] in zijn werk ''Max Havelaar''. [[Louis Couperus]] was êen van d' êeste Ollandsche verteegnwoordigers van 't naturalisme. In de literateure van achter den oorloge wordt er geklapt van ''de grôte drie'', verwyzend noa [[Willem Frederik Hermans]], [[Harry Mulisch]] en [[Gerard Reve]].
=== Cultureel en nateurlik erfgoed ===
Belangryke musea in Olland zyn 't [[Ryksmuseum Amsterdam]], [[Van Gogh Museum]], [[Mauritsuus]], [[Museum Boijmans Van Beuningen]], [[Paleis Het Loo]] en 't [[Kröller-Müller Museum]].
't Nateurlik erfgoed van Olland bestoat vor e grôot dêel uut 't vlak nat landschap mè [[riviere|riviern]], [[polder]]s en [[windmeuln|meulens]]. De nateure in Olland is sterk beïnvloed deur de mens. Bekende vôorbeeldn zyn de Zuuderzêewerkn en de Deltawerkn. Belangryke nateurgebiedn zyn de [[Veluwe]], de [[Waddneilandn]], de [[Biesbosch]] en 't blommnpark de [[Keukenhof]]. Holland es vrêe gekend vo zyn tulpn: d'Hollanders zyn vrêe bedreevn in 't kwêekn van blommn.
== Vervoer ==
Juuste gelik in België: e masse ottoroutn en stroatn (ol t'hope, voe 116.500 kilomeiters), e spôornetwerk (t'hope 2808 kilomeiters) en e vliegpling: Schiphol.
À propos; 't moe wel gezeid zyn dat de wegen agunter van vêel betere kwaliteit zyn dan ier in België. Azo oal'n ze e propere 6.4 ip 7 (België: 4.4 ip 7) en kom'n z' ip d' êerste plekke in Europa.<ref>[https://www.ad.nl/auto/deze-landen-hebben-de-beste-en-slechtste-wegen-van-europa~a914116f/ Deze landen hebben de beste en slechtste wegen van Europa], AD, 14 september 2021</ref>
D'Hollanders zyn zot van vélo's: z'ein 't weireldrecor van vélo's per inweuner.
Vele stoaties in Holland zyn styf specioal: lank en smol. Ip ieder perroeng stoppn der geweunlik drie trings achterêen. De trings moen ton wel à peu près t'hôpe toekommn en anzettn; de minste vertroagienge van êen van die trings en hêel 't boelke es in vertroagienge.
60 % van d' Hollandse oto's riedt olle doagen ip de route tussen Breda en Amsterdam. Resultoat: ne serieuzen traffiek van gemiddeld 300 kilomeiters ipstoppieng per dag (ciefers uut 2006), mêer dan 't dubbele van wuk da me ier en in [[België]].
==Sport==
[[Voetbol]] is 'n belangrykstn sport. Peis mor an [[Ajax]], [[PSV (voetbolclub)|PSV]] en [[Feyenoord]]. Oek populair is [[schatsn]], zowel buutn (Elfstedentocht, at 't styf vriest) of binn.
D' Hollanders zyn oek goed in [[vélokoerse]], hockey en volleybol.
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Ryksoverheid]
* [http://www.overheid.nl/ Hollanschn overheid]
* [https://www.cbs.nl/ CBS] (statistiek)
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers.nl
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ The Netherlands], City Population
* [https://app.map5.nl/nltopo/#rd/map5topo/2/124894.4/463000 Koartn], map5
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://www.knmi.nl KNMI]
{{Commons|The Netherlands|Holland}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:Holland| ]]
b1nq31wkj9x3oookvwcrhifcm1ej7rq
België
0
1859
328299
328237
2026-10-25T12:25:38Z
~2026-57108-33
32012
/* Bekende Belgn */
328299
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big>
|vlagge = Flag of Belgium.svg
|woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]]
|koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br />
{{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]]
|hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel)
|stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]]
|1e minister = [[Bart De Wever]]
|ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref>
|inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref>
|dichtheid = 387
|munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small>
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = BE, BEL
|tillefong = (+32)
|TLD = [[.be]]
|fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small>
}}
'''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]].
Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]].
De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]].
[[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]]
{{Clear}}
== Bevolkienge ==
D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]].
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1846
| 4.337.000
| 3.084.000
| 1850
| +1.253.000
|-
| 1900
| 6.694.000
| 5.107.000
| 1900
| +1.587.000
|-
| 1947
| 8.512.000
| 10.027.000
| 1950
| -1.515.000
|-
| 2001
| 10.296.000
| 15.864.000
| 2000
| -5.568.000
|-
| 2026
| 11.868.000
| 18.130.000
| 2026
| -6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]].
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42
|-
| || +18,42% || -18,42%
|-
| -49 inw/km² || -150 inw/km² ||
|-
|}
== Toaln ==
[[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]]
D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn.
== Geschiedenisse ==
De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe.
== Bestuur ==
[[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]]
[[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]]
België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn:
* [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest).
* de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]].
Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet.
''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''.
Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]].
Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie:
{|class="wikitable sortable"
|-
! Colspan=3|Belgische provinsjes
|-
! Provinsje || Hoofdstad || Gewest
|-
| [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern
|-
| [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië
|-
| [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern
|-
| [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië
|-
| [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië
|-
| [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië
|-
| [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern
|-
| [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern
|-
| [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern
|-
| [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië
|-
|}
''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].''
{|class=wikitable
|-
! colspan=11 | Belgische gewestn
|-
! rowspan=2 | Gewest
! rowspan=2 | Liggienge
! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/>
! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/>
! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km²
! rowspan=2 | Hoofdstad
! rowspan=2 | Prov.
! rowspan=2 | Arr.
! rowspan=2 | Gem.
|-
! Oantal
! %
! Km²
! %
|-
| [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern)
| [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]]
| 6.898.000
| 58%
| 13.626
| 44%
| align=center | 506
| [[Brussel]]
| 5
| 22
| 285
|-
| [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië)
| [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]]
| 3.713.000
| 31%
| 16.901
| 55%
| align=center | 220
| [[Noamn (stad)|Noamn]]
| 5
| 20
| 261
|-
| [[Brussels Gewest]]
| [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]]
| 1.256.000
| 11%
| 162
| 0,5%
| align=center | 7.732
| [[Brussel]]
| /
| 1
| 19
|-
! Totoal
!
! 11.868.000
!
! 30.690
!
! 387
!
! 10
! 43
! 565
|}
{|class=wikitable
|-
! colspan=11 | Belgische gemêenschappn
|-
! rowspan=2 | Gemêenschap
! rowspan=2 | Liggienge
! colspan=2 | Inweuners 2026
! colspan=2 | Ippervlak 2025
! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km²
! rowspan=2 | Hoofdstad
! rowspan=2 | Prov.
! rowspan=2 | Arr.
! rowspan=2 | Gem.
|-
! Oantal
! %
! Km²
! %
|-
| [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹
| [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]]
| 7.138.000
| 60%
| 13.788
| 45%
| align=center | 518
| [[Brussel]]
| 5
| 23
| 304
|-
| [[Fransche Gemêenschap]] ¹
| [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]]
| 4.650.000
| 39%
| 16.218
| 53%
| align=center | 287
| [[Brussel]]
| 5
| 21
| 271
|-
| [[Duutstoalige Gemêenschap]]
| [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]]
| 80.000
| 0,7%
| 846
| 2,8%
| align=center | 94
| [[Eupn]]
| /
| /
| 9
|-
! Totoal
!
! 11.868.000
!
! 30.690
!
! 387
!
! 10
! 43
! 565
|}
¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn).
== Polletiek ==
=== Koamer van Volksvertegenwoordigers ===
De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! F/N
! 2024
! 2019
! 2014
! 2010
! 2007
! 2003
! 1999
! 1995
|-
| [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]]
| N
| 24
| 25
| 33
| 27
| 6
| 1
| 8
| 5
|-
| [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]]
| N
| 20
| 18
| 3
| 12
| 17
| 18
| 15
| 11
|-
| [[MR|PRL / MR]]
| F
| 20
| 14
| 20
| 15
| 20
| 21
| 16
| 16
|-
| [[PS]]
| F
| 16
| 20
| 23
| 26
| 20
| 25
| 19
| 21
|-
| [[PVDA]]-[[PTB]]
| F/N
| 15
| 12
| 2
|
|
|
|
|
|-
| [[PVDA]]
| N
| (7)
| (3)
|
|
|
|
|
|
|-
| [[PTB]]
| F
| (8)
| (9)
| (2)
|
|
|
|
|
|-
| [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]]
| F
| 14
| 5
| 9
| 9
| 10
| 8
| 10
| 12
|-
| [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]]
| N
| 13
| 9
| 13
| 13
| 14
| 23
| 14
| 20
|-
| [[CD&V|CVP / CD&V]]
| N
| 11
| 12
| 18
| 17
| 24
| 21
| 22
| 29
|-
| [[Open Vld|VLD / Open Vld]]
| N
| 7
| 12
| 14
| 13
| 18
| 25
| 23
| 21
|-
| [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]]
| N
| 6
| 8
| 6
| 5
| 4
|
| 9
| 5
|-
| [[Ecolo]]
| F
| 3
| 13
| 6
| 8
| 8
| 4
| 11
| 6
|-
| [[FDF|FDF / DéFI]]
| F
| 1
| 2
| 2
| 3
| 3
| 3
| 2
| 2
|-
| [[PP]]
| F
|
|
| 1
| 1
|
|
|
|
|-
| [[LDD]] ³
| N
| (1)
| (1)
|
| 1
| 5
|
|
|
|-
| [[DN|FN / DN]]
| F
|
|
|
|
| 1
| 1
| 1
| 2
|-
! Totoal
!
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
|-
! Nederlandstoaligen
!
! 88
! 87
! 87
! 88
! 88
! 88
! 91
! 91
|-
! Franstoaligen
!
! 62
! 63
! 63
! 62
! 62
! 62
! 59
! 59
|-
|}
¹ VU-ID in 1999
² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007
³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA
=== Êerste ministers ===
Êeste ministers sins 1896:
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party
|-
| [[Paul de Smet de Naeyer]]
| 1896 - 1899
| 3
| Katholieke Party
|-
| [[Jules Vandenpeereboom]]
| 1899 - 1899
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Paul de Smet de Naeyer]]
| 1899 - 1907
| 8
| Katholieke Party
|-
| [[Jules de Trooz]]
| 1907 - 1907
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Frans Schollaert]]
| 1908 - 1911
| 3
| Katholieke Party
|-
| [[Charles de Broqueville]]
| 1911 - 1918
| 7
| Katholieke Party
|-
| [[Gerard Cooreman]]
| 1918 - 1918
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Léon Delacroix]]
| 1918 - 1920
| 2
| Katholieke Party
|-
| [[Henri Carton de Wiart]]
| 1920 - 1921
| 1
| Katholieke Party
|-
| [[Georges Theunis]]
| 1921 - 1925
| 4
| Katholieke Unie
|-
| [[Aloys Van de Vyvere]]
| 1925 - 1925
| 0
| Katholieke Unie
|-
| [[Prosper Poullet]]
| 1925 - 1926
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Henri Jaspar]]
| 1926 - 1931
| 5
| Katholieke Unie
|-
| [[Jules Renkin]]
| 1931 - 1932
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Charles de Broqueville]]
| 1932 - 1934
| 2
| Katholieke Unie
|-
| [[Georges Theunis]]
| 1934 - 1935
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Paul van Zeeland]]
| 1935 - 1937
| 2
| Katholiek Blok
|-
| [[Paul-Emile Janson]]
| 1937 - 1938
| 1
| Liberoale Party
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1938 - 1939
| 1
| [[POB]]-[[BWP]]
|-
| [[Hubert Pierlot]]
| 1939 - 1945
| 6
| Katholiek Blok
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1945 - 1945
| 0
| [[PSB]]-[[BSP]]
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1945 - 1946
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1946 - 1946
| 0
| PSB-BSP
|-
| [[Camille Huysmans]]
| 1946 - 1947
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1947 - 1949
| 2
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1949 - 1950
| 1
| [[PSC]]-[[CVP]]
|-
| [[Jean Duvieusart]]
| 1950 - 1950
| 0
| PSC-CVP
|-
| [[Joseph Pholien]]
| 1950 - 1952
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Jean Van Houtte]]
| 1952 - 1954
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1954 - 1958
| 4
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1958 - 1961
| 3
| PSC-CVP
|-
| [[Théo Lefèvre]]
| 1961 - 1965
| 4
| PSC-CVP
|-
| [[Pierre Harmel]]
| 1965 - 1966
| 1
| PSC-CVP
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1966 - 1968
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1968 - 1973
| 5
| PSC-CVP
|-
| [[Edmond Leburton]]
| 1973 - 1974
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Leo Tindemans]]
| 1974 - 1978
| 4
| [[CVP]]
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1978 - 1979
| 1
| [[PSC]]
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1979 - 1981
| 2
| CVP
|-
| [[Mark Eyskens]]
| 1981 - 1981
| 0
| CVP
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1981 - 1992
| 11
| CVP
|-
| [[Jean-Luc Dehaene]]
| 1992 - 1999
| 7
| CVP
|-
| [[Guy Verhofstadt]]
| 1999 - 2008
| 9
| [[Open Vld]]
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2008 - 2008
| 0
| [[CD&V]]
|-
| [[Herman Van Rompuy]]
| 2008 - 2009
| 1
| CD&V
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2009 - 2011
| 2
| CD&V
|-
| [[Elio Di Rupo]]
| 2011 - 2014
| 3
| [[PS]]
|-
| [[Charles Michel]]
| 2014 - 2019
| 5
| [[MR]]
|-
| [[Sophie Wilmès]]
| 2019 - 2020
| 1
| MR
|-
| [[Alexander De Croo]]
| 2020 - 2025
| 5
| Open Vld
|-
| [[Bart De Wever]]
| 2025 - nu
| 1
| N-VA
|-
|}
== Weirelderfgoed ==
::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België''
<gallery widths="175" heights="125">
Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]]
Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]]
Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]]
Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]]
</gallery>
== Bekende Belgn ==
* [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht
* [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet
* [[Peter Benoit]], componist
* [[Jacques Brel]], zanger
* [[Guido de Brès]], protestantse theoloog, ipsteller van de gelôofsbelydenisse van de [[Nederlandn]]
* [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare
* [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er
* [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen
* [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is
* [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]]
* [[James Ensor]], [[kunstschilder]]
* [[Guido Gezelle]], dichter en paster
* [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]]
* [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo
* [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]]
* [[Jacky Ickx]], ottocoureur
* [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn
* [[Yves Lampaert]], ne coureur
* [[René Magritte]], surrealistische schilderoare
* [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat
* [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas
* [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn
* [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits
* [[Armand Pien]], weerman
* [[Henri Pirenne]], geschiedkundige
* [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare
* [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]]
* [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]]
* [[Simon Stevin]], wiskundign
* [[Leo Suenens]], kardinoal
* [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant
* [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd
* [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]]
* [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley)
* [[Jean-Claude Vandamme]], acteur
* [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]]
* [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]]
==Andere betêkenissn==
Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln.
* Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota)
* Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup"
* Een andere noame vôr een Brabants trekpeird
* Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique)
* De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]])
* Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'')
* Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)])
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
*[https://www.belgium.be/nl Belgischn overheid]
*[https://statbel.fgov.be/nl Statbel] (statistiek)
*[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be
*[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population
*[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI
*[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo]
*[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI]
{{Commonscat|Belgium|België}}
{{Belgische landsdêlen}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:België| ]]
4vgu13bgq9lmvwbn5yaqx2z0j9ysapq
328300
328299
2026-10-25T12:31:52Z
~2026-57108-33
32012
/* Bekende Belgn */
328300
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big>
|vlagge = Flag of Belgium.svg
|woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]]
|koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br />
{{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]]
|hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel)
|stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]]
|1e minister = [[Bart De Wever]]
|ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref>
|inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref>
|dichtheid = 387
|munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small>
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = BE, BEL
|tillefong = (+32)
|TLD = [[.be]]
|fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small>
}}
'''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]].
Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]].
De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]].
[[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]]
{{Clear}}
== Bevolkienge ==
D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]].
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1846
| 4.337.000
| 3.084.000
| 1850
| +1.253.000
|-
| 1900
| 6.694.000
| 5.107.000
| 1900
| +1.587.000
|-
| 1947
| 8.512.000
| 10.027.000
| 1950
| -1.515.000
|-
| 2001
| 10.296.000
| 15.864.000
| 2000
| -5.568.000
|-
| 2026
| 11.868.000
| 18.130.000
| 2026
| -6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]].
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42
|-
| || +18,42% || -18,42%
|-
| -49 inw/km² || -150 inw/km² ||
|-
|}
== Toaln ==
[[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]]
D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn.
== Geschiedenisse ==
De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe.
== Bestuur ==
[[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]]
[[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]]
België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn:
* [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest).
* de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]].
Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet.
''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''.
Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]].
Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie:
{|class="wikitable sortable"
|-
! Colspan=3|Belgische provinsjes
|-
! Provinsje || Hoofdstad || Gewest
|-
| [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern
|-
| [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië
|-
| [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern
|-
| [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië
|-
| [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië
|-
| [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië
|-
| [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern
|-
| [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern
|-
| [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern
|-
| [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië
|-
|}
''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].''
{|class=wikitable
|-
! colspan=11 | Belgische gewestn
|-
! rowspan=2 | Gewest
! rowspan=2 | Liggienge
! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/>
! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/>
! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km²
! rowspan=2 | Hoofdstad
! rowspan=2 | Prov.
! rowspan=2 | Arr.
! rowspan=2 | Gem.
|-
! Oantal
! %
! Km²
! %
|-
| [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern)
| [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]]
| 6.898.000
| 58%
| 13.626
| 44%
| align=center | 506
| [[Brussel]]
| 5
| 22
| 285
|-
| [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië)
| [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]]
| 3.713.000
| 31%
| 16.901
| 55%
| align=center | 220
| [[Noamn (stad)|Noamn]]
| 5
| 20
| 261
|-
| [[Brussels Gewest]]
| [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]]
| 1.256.000
| 11%
| 162
| 0,5%
| align=center | 7.732
| [[Brussel]]
| /
| 1
| 19
|-
! Totoal
!
! 11.868.000
!
! 30.690
!
! 387
!
! 10
! 43
! 565
|}
{|class=wikitable
|-
! colspan=11 | Belgische gemêenschappn
|-
! rowspan=2 | Gemêenschap
! rowspan=2 | Liggienge
! colspan=2 | Inweuners 2026
! colspan=2 | Ippervlak 2025
! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km²
! rowspan=2 | Hoofdstad
! rowspan=2 | Prov.
! rowspan=2 | Arr.
! rowspan=2 | Gem.
|-
! Oantal
! %
! Km²
! %
|-
| [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹
| [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]]
| 7.138.000
| 60%
| 13.788
| 45%
| align=center | 518
| [[Brussel]]
| 5
| 23
| 304
|-
| [[Fransche Gemêenschap]] ¹
| [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]]
| 4.650.000
| 39%
| 16.218
| 53%
| align=center | 287
| [[Brussel]]
| 5
| 21
| 271
|-
| [[Duutstoalige Gemêenschap]]
| [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]]
| 80.000
| 0,7%
| 846
| 2,8%
| align=center | 94
| [[Eupn]]
| /
| /
| 9
|-
! Totoal
!
! 11.868.000
!
! 30.690
!
! 387
!
! 10
! 43
! 565
|}
¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn).
== Polletiek ==
=== Koamer van Volksvertegenwoordigers ===
De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! F/N
! 2024
! 2019
! 2014
! 2010
! 2007
! 2003
! 1999
! 1995
|-
| [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]]
| N
| 24
| 25
| 33
| 27
| 6
| 1
| 8
| 5
|-
| [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]]
| N
| 20
| 18
| 3
| 12
| 17
| 18
| 15
| 11
|-
| [[MR|PRL / MR]]
| F
| 20
| 14
| 20
| 15
| 20
| 21
| 16
| 16
|-
| [[PS]]
| F
| 16
| 20
| 23
| 26
| 20
| 25
| 19
| 21
|-
| [[PVDA]]-[[PTB]]
| F/N
| 15
| 12
| 2
|
|
|
|
|
|-
| [[PVDA]]
| N
| (7)
| (3)
|
|
|
|
|
|
|-
| [[PTB]]
| F
| (8)
| (9)
| (2)
|
|
|
|
|
|-
| [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]]
| F
| 14
| 5
| 9
| 9
| 10
| 8
| 10
| 12
|-
| [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]]
| N
| 13
| 9
| 13
| 13
| 14
| 23
| 14
| 20
|-
| [[CD&V|CVP / CD&V]]
| N
| 11
| 12
| 18
| 17
| 24
| 21
| 22
| 29
|-
| [[Open Vld|VLD / Open Vld]]
| N
| 7
| 12
| 14
| 13
| 18
| 25
| 23
| 21
|-
| [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]]
| N
| 6
| 8
| 6
| 5
| 4
|
| 9
| 5
|-
| [[Ecolo]]
| F
| 3
| 13
| 6
| 8
| 8
| 4
| 11
| 6
|-
| [[FDF|FDF / DéFI]]
| F
| 1
| 2
| 2
| 3
| 3
| 3
| 2
| 2
|-
| [[PP]]
| F
|
|
| 1
| 1
|
|
|
|
|-
| [[LDD]] ³
| N
| (1)
| (1)
|
| 1
| 5
|
|
|
|-
| [[DN|FN / DN]]
| F
|
|
|
|
| 1
| 1
| 1
| 2
|-
! Totoal
!
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
|-
! Nederlandstoaligen
!
! 88
! 87
! 87
! 88
! 88
! 88
! 91
! 91
|-
! Franstoaligen
!
! 62
! 63
! 63
! 62
! 62
! 62
! 59
! 59
|-
|}
¹ VU-ID in 1999
² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007
³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA
=== Êerste ministers ===
Êeste ministers sins 1896:
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party
|-
| [[Paul de Smet de Naeyer]]
| 1896 - 1899
| 3
| Katholieke Party
|-
| [[Jules Vandenpeereboom]]
| 1899 - 1899
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Paul de Smet de Naeyer]]
| 1899 - 1907
| 8
| Katholieke Party
|-
| [[Jules de Trooz]]
| 1907 - 1907
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Frans Schollaert]]
| 1908 - 1911
| 3
| Katholieke Party
|-
| [[Charles de Broqueville]]
| 1911 - 1918
| 7
| Katholieke Party
|-
| [[Gerard Cooreman]]
| 1918 - 1918
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Léon Delacroix]]
| 1918 - 1920
| 2
| Katholieke Party
|-
| [[Henri Carton de Wiart]]
| 1920 - 1921
| 1
| Katholieke Party
|-
| [[Georges Theunis]]
| 1921 - 1925
| 4
| Katholieke Unie
|-
| [[Aloys Van de Vyvere]]
| 1925 - 1925
| 0
| Katholieke Unie
|-
| [[Prosper Poullet]]
| 1925 - 1926
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Henri Jaspar]]
| 1926 - 1931
| 5
| Katholieke Unie
|-
| [[Jules Renkin]]
| 1931 - 1932
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Charles de Broqueville]]
| 1932 - 1934
| 2
| Katholieke Unie
|-
| [[Georges Theunis]]
| 1934 - 1935
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Paul van Zeeland]]
| 1935 - 1937
| 2
| Katholiek Blok
|-
| [[Paul-Emile Janson]]
| 1937 - 1938
| 1
| Liberoale Party
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1938 - 1939
| 1
| [[POB]]-[[BWP]]
|-
| [[Hubert Pierlot]]
| 1939 - 1945
| 6
| Katholiek Blok
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1945 - 1945
| 0
| [[PSB]]-[[BSP]]
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1945 - 1946
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1946 - 1946
| 0
| PSB-BSP
|-
| [[Camille Huysmans]]
| 1946 - 1947
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1947 - 1949
| 2
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1949 - 1950
| 1
| [[PSC]]-[[CVP]]
|-
| [[Jean Duvieusart]]
| 1950 - 1950
| 0
| PSC-CVP
|-
| [[Joseph Pholien]]
| 1950 - 1952
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Jean Van Houtte]]
| 1952 - 1954
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1954 - 1958
| 4
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1958 - 1961
| 3
| PSC-CVP
|-
| [[Théo Lefèvre]]
| 1961 - 1965
| 4
| PSC-CVP
|-
| [[Pierre Harmel]]
| 1965 - 1966
| 1
| PSC-CVP
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1966 - 1968
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1968 - 1973
| 5
| PSC-CVP
|-
| [[Edmond Leburton]]
| 1973 - 1974
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Leo Tindemans]]
| 1974 - 1978
| 4
| [[CVP]]
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1978 - 1979
| 1
| [[PSC]]
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1979 - 1981
| 2
| CVP
|-
| [[Mark Eyskens]]
| 1981 - 1981
| 0
| CVP
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1981 - 1992
| 11
| CVP
|-
| [[Jean-Luc Dehaene]]
| 1992 - 1999
| 7
| CVP
|-
| [[Guy Verhofstadt]]
| 1999 - 2008
| 9
| [[Open Vld]]
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2008 - 2008
| 0
| [[CD&V]]
|-
| [[Herman Van Rompuy]]
| 2008 - 2009
| 1
| CD&V
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2009 - 2011
| 2
| CD&V
|-
| [[Elio Di Rupo]]
| 2011 - 2014
| 3
| [[PS]]
|-
| [[Charles Michel]]
| 2014 - 2019
| 5
| [[MR]]
|-
| [[Sophie Wilmès]]
| 2019 - 2020
| 1
| MR
|-
| [[Alexander De Croo]]
| 2020 - 2025
| 5
| Open Vld
|-
| [[Bart De Wever]]
| 2025 - nu
| 1
| N-VA
|-
|}
== Weirelderfgoed ==
::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België''
<gallery widths="175" heights="125">
Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]]
Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]]
Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]]
Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]]
</gallery>
== Bekende Belgn ==
* [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht
* [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet
* [[Peter Benoit]], componist
* [[Jacques Brel]], zanger
* [[Guido de Brès]], protestantse theoloog, ipsteller van de gelôofsbelydenisse van de [[Nederlandn]]
* [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare
* [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er
* [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen
* [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is
* [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]]
* [[James Ensor]], [[kunstschilder]]
* [[Guido Gezelle]], dichter en paster
* [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]]
* [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo
* [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]]
* [[Jacky Ickx]], ottocoureur
* [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn
* [[Yves Lampaert]], ne coureur
* [[René Magritte]], surrealistische schilderoare
* [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat
* [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas
* [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn
* [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits
* [[Armand Pien]], weerman
* [[Henri Pirenne]], geschiedkundige
* [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare
* [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]]
* [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]]
* [[Simon Stevin]], wiskundign
* [[Leo Suenens]], kardinoal en oartsbisschop van Mecheln-Brussel
* [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant
* [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd
* [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]]
* [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley)
* [[Jean-Claude Vandamme]], acteur
* [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]]
* [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]]
==Andere betêkenissn==
Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln.
* Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota)
* Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup"
* Een andere noame vôr een Brabants trekpeird
* Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique)
* De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]])
* Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'')
* Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)])
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
*[https://www.belgium.be/nl Belgischn overheid]
*[https://statbel.fgov.be/nl Statbel] (statistiek)
*[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be
*[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population
*[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI
*[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo]
*[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI]
{{Commonscat|Belgium|België}}
{{Belgische landsdêlen}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:België| ]]
pmsdkg41cvbvbg3lcs2rkk5v0ygbn6h
328301
328300
2026-10-25T12:33:34Z
~2026-57108-33
32012
/* Bekende Belgn */
328301
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox land
|noame = <big>Koninkrijk België<br />Royaume de Belgique<br />Königreich Belgien</big>
|vlagge = Flag of Belgium.svg
|woapen = Great Coat of Arms of Belgium.svg
|koarte = [[Ofbeeldienge:EU-Belgium.svg|250px]]
|koartebyschrift = Liggienge van België in Europa<br />
{{Coord|50|32|0|N|4|46|0|E|titelweergave=ja}}
|toale = [[Nederlands]]<br />[[Frans]]<br />[[Duuts]]
|hoofdstad = [[Brussel]] (Brussel/Bruxelles/Brüssel)
|stoatsvorm = Constitutionele parlementaire<br />[[monarchie]]
|stoatshoofd = Keunienk [[Filip van België|Filip]]
|1e minister = [[Bart De Wever]]
|ipp = 30.689,58 <small>(2025)</small> <ref name=bodem>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel</ref>
|inw = 11.867.634 <small>(1 januoari 2026)</small> <ref name=bev>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/loop-van-de-bevolking Loop van de bevolking], Statbel</ref>
|dichtheid = 387
|munte = [[Euro]]<br /><small> (vo 2002: Belgische frang) </small>
|tydzone = UTC+1<br /><small>(zomertyd: UTC+2) </small>
|landcode = BE, BEL
|tillefong = (+32)
|TLD = [[.be]]
|fêestdag = [[21 juli]] ([[1831]]) <br /><small>(Eedofleggienge 1e keunienk)</small>
}}
'''België''' ([[AN|Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien'', officieel: '''Keunienkryk België''', ''Koninkrijk België'', ''Royaume de Belgique'', ''Königreich Belgien'') is e parlementaire, constitutionele [[monarchie]] an de [[Nôordzêe]]. 't Grênst ten zuudn an [[Vrankryk]], ten ôostn an [[Duutsland]] en [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] en ten noordn an [[Holland]]. In 't westn is er nie echt ne gebeur, mo wel de Nôordzêe. Achter 't woater ligt [[Iengeland]]. 'n Hoofdstad è [[Brussel]]. Andere grôte steedn zyn [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]], [[Luuk (stad)|Luuk]], [[Gent]], [[Leuven]], [[Brugge]], [[Charleroi]] en [[Noamn (stad)|Noamn]].
Belgie is over 't olgemeen styf plat - voerol in Vloandern. In 't zuudn, in de Woalen, è je e bitje 'bergen'. Den hôogstn is de [[Signal de Botrange]] (694 meters) in de [[Hoge Veenn]]. D'n hogstn top in Vloandern is [[Remersdoal]] (287,5 meters) in de [[Voerstreke]]. Ip de twidde plekke komt de [[Kemmelberg]] (156 meters) in 't [[Heuvelland]].
De mêest nôordelike plekke is [[Meersel-Dreef]], de mêest ôostelike plekke is [[Krewinkel]], de mêest zuudelike plekke is [[Torgny]] en de mêest westelike plekke is [[De Panne]].
[[Ofbeeldienge:Be-map-nl.png|200px|links|thumb|Koarte van België]]
{{Clear}}
== Bevolkienge ==
D'r weunn ruum 11,8 miljoen inweuners in België (2026). Om en by de 6,9 miljoen doavan zyn [[Vloandern|Vloamiengn]], der zyn om en by de 1,25 miljoen [[Brussels Hoofdstedelik Gewest|Brusseloars]] en de reste - om en by de 3,7 miljoen - zyn [[Wallonië|Woaln]] en Duutsers in de [[Ôostkantongs]].
{| class=wikitable
! colspan=5 | Bevolkiengsontwikkelienge
|-
! colspan=2| België <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/over-statbel/wat-doen-we/volkstellingen-census De volkstellingen in België sinds 1830], Statbel</ref>
! colspan=2 | Holland <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref>
! rowspan=2 | Verschil
|-
! Joar
! Inweuners
! Inweuners
! Joar
|-
| 1846
| 4.337.000
| 3.084.000
| 1850
| +1.253.000
|-
| 1900
| 6.694.000
| 5.107.000
| 1900
| +1.587.000
|-
| 1947
| 8.512.000
| 10.027.000
| 1950
| -1.515.000
|-
| 2001
| 10.296.000
| 15.864.000
| 2000
| -5.568.000
|-
| 2026
| 11.868.000
| 18.130.000
| 2026
| -6.262.000
|-
|}
== Ippervlak ==
België is wat betreft land moar iets kleiner as [[Holland]].
{| class=wikitable
|-
! rowspan= 2 | Land || colspan=5 | Ippervlak km²
|-
! Totoal || Land || Woater
|-
| rowspan = 3 | '''België <br> (2024)''' <ref>[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel</ref> || 30.689,17 || 30.494,22 || 194,95
|-
| 100% || 99,36% || 0,64%
|-
| 387 inw/km² || 389 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Holland <br> (2026)''' <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ Statistieken Nederland], AlleCijfers</ref> || 41.543,37 || 33.626,00 || 7.917,37
|-
| 100% || 80,94% || 19,06%
|-
| 436 inw/km² || 539 inw/km² ||
|-
| rowspan = 3 | '''Verschil''' || -10.854,20 || -3.131,78 || -7.722,42
|-
| || +18,42% || -18,42%
|-
| -49 inw/km² || -150 inw/km² ||
|-
|}
== Toaln ==
[[Ofbeeldienge:Taalgebieden in Belgie.svg|thumb|Toaln in België (groen=Nederlands, blauw=Frans, blauw-groen=Brusselse, oranje=Duuts)]]
D'r zyn drie officiële toaln: [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]. Nederlands wordt geklapt in [[Vloandern]], Frans in [[Wallonië]] en Duuts ok in Wallonië an de grenze me [[Duutsland]]. In 't [[Brussels Gewest]] wordt vôoral Frans geklapt moar ook wat Nederlands. Da betekent dat d'r in België 7,1 miljoen Nederlandstoaligen, ruum 4,6 miljoen Franstoaligen en e klêne 0,1 miljoen Duutstoaligen zyn.
== Geschiedenisse ==
De geschreven geschiedenisse begunt round [[52 v.Chr.]] op 't moment da Julius Caesar (in z'n ''De Bello Gallico'') over de Belgen schryft ("De Dapperste Oller Galliërs"). Loater is gebleken dat die stammn nie overêenkomn mè de Belgen van nu, moa da doet er nie toe.
== Bestuur ==
[[Ofbeeldienge:Belgische gewesten en gemeenschappen.png|thumb|Gewestn en gemêenschappn]]
[[Ofbeeldienge:Belgium regions dutch.png|thumb|Provinsjes]]
België is e stoat die bestoat uut drie gemêenschappn en drie gewestn. De gemêenschappn en e toal-culturele oorsproung, de gewestn en ruumtelik-economischn:
* [[Vlams Gewest]] (Vloandern), [[Woals Gewest]] (Wallonië) en [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] (Brussels gewest).
* de [[Vlamsche Gemêenschap]], de [[Fransche Gemêenschap]] en de [[Duutstoalige Gemêenschap]].
Ierby e je ton ook nog eki de [[federoale regerienge]] die ol de reiste doet.
''Zie ook et artikel over de [[Stoatservormienge (België)|stoatservormienge]]''.
Verder is België ounderverdêeld in [[provinsjes]], [[arroundissementn]] en [[gemêentn]].
Vloandern en Wallonië zyn verdêeld in ieder vuuf provinsjes, 't Brussels gewest nie:
{|class="wikitable sortable"
|-
! Colspan=3|Belgische provinsjes
|-
! Provinsje || Hoofdstad || Gewest
|-
| [[Antwerpn (provinsje)|Antwerpn]] || [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]] || Vloandern
|-
| [[Enegouwn]] || [[Bergn (België)|Bergn]] || Wallonië
|-
| [[Belgisch Limburg|(Belgisch) Limburg]] || [[Hasselt (België)|Hasselt]] || Vloandern
|-
| [[Luuk (provinsje)|Luuk]] || [[Luuk (stad)|Luuk]] || Wallonië
|-
| [[Belgisch Luxemburg|(Belgisch) Luxemburg]] || [[Oarlen]] || Wallonië
|-
| [[Noamn (provinsje)|Noamn]] || [[Noamn (stad)|Noamn]] || Wallonië
|-
| [[Ôost-Vloandern]] || [[Gent]] || Vloandern
|-
| [[Vlams-Broabant]] || [[Leuven]] || Vloandern
|-
| [[West-Vloandern]] || [[Brugge]] || Vloandern
|-
| [[Woals-Broabant]] || [[Woaver]] || Wallonië
|-
|}
''Zie ook et artikel over [[Belgische provinsjes]].''
{|class=wikitable
|-
! colspan=11 | Belgische gewestn
|-
! rowspan=2 | Gewest
! rowspan=2 | Liggienge
! colspan=2 | Inweuners 2026 <ref name=bev/>
! colspan=2 | Ippervlak 2025 <ref name=bodem/>
! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km²
! rowspan=2 | Hoofdstad
! rowspan=2 | Prov.
! rowspan=2 | Arr.
! rowspan=2 | Gem.
|-
! Oantal
! %
! Km²
! %
|-
| [[Vlams Gewest]] <br> (Vloandern)
| [[Ofbeeldienge:Flanders (Belgium) location.svg|100px]]
| 6.898.000
| 58%
| 13.626
| 44%
| align=center | 506
| [[Brussel]]
| 5
| 22
| 285
|-
| [[Woals Gewest]] <br> (Wallonië)
| [[Ofbeeldienge:Wallonia (Belgium) location.svg|100px]]
| 3.713.000
| 31%
| 16.901
| 55%
| align=center | 220
| [[Noamn (stad)|Noamn]]
| 5
| 20
| 261
|-
| [[Brussels Gewest]]
| [[Ofbeeldienge:Brussels-Capital Region (Belgium) location.svg|100px]]
| 1.256.000
| 11%
| 162
| 0,5%
| align=center | 7.732
| [[Brussel]]
| /
| 1
| 19
|-
! Totoal
!
! 11.868.000
!
! 30.690
!
! 387
!
! 10
! 43
! 565
|}
{|class=wikitable
|-
! colspan=11 | Belgische gemêenschappn
|-
! rowspan=2 | Gemêenschap
! rowspan=2 | Liggienge
! colspan=2 | Inweuners 2026
! colspan=2 | Ippervlak 2025
! rowspan=2 | Dichtheid <br> inw/km²
! rowspan=2 | Hoofdstad
! rowspan=2 | Prov.
! rowspan=2 | Arr.
! rowspan=2 | Gem.
|-
! Oantal
! %
! Km²
! %
|-
| [[Vlamsche Gemêenschap]] ¹
| [[Ofbeeldienge:Vlaamse Gemeenschap in Belgium.svg|100px]]
| 7.138.000
| 60%
| 13.788
| 45%
| align=center | 518
| [[Brussel]]
| 5
| 23
| 304
|-
| [[Fransche Gemêenschap]] ¹
| [[Ofbeeldienge:Franse GemeenschapLocatie.svg|100px]]
| 4.650.000
| 39%
| 16.218
| 53%
| align=center | 287
| [[Brussel]]
| 5
| 21
| 271
|-
| [[Duutstoalige Gemêenschap]]
| [[Ofbeeldienge:Duitstalige GemeenschapLocatie.png|100px]]
| 80.000
| 0,7%
| 846
| 2,8%
| align=center | 94
| [[Eupn]]
| /
| /
| 9
|-
! Totoal
!
! 11.868.000
!
! 30.690
!
! 387
!
! 10
! 43
! 565
|}
¹ Vlamsche en Fransche Gemêenschap hèn 't Brussels Gewest gemêenschappelijk (ippervlak, hoofdstad, arroundissement en gemêentn).
== Polletiek ==
=== Koamer van Volksvertegenwoordigers ===
De zetelverdêlienge van de [[Koamer van Volksvertegenwoordigers]] ziet er ezô uut (verkiezingsuutslag):<ref>[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]</ref><ref>[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]</ref>
{| class="wikitable sortable"
|-
! Party
! F/N
! 2024
! 2019
! 2014
! 2010
! 2007
! 2003
! 1999
! 1995
|-
| [[N-VA|Volksunie ¹ / N-VA]]
| N
| 24
| 25
| 33
| 27
| 6
| 1
| 8
| 5
|-
| [[Vlaams Belang|Vlaams Blok / Vlaams Belang]]
| N
| 20
| 18
| 3
| 12
| 17
| 18
| 15
| 11
|-
| [[MR|PRL / MR]]
| F
| 20
| 14
| 20
| 15
| 20
| 21
| 16
| 16
|-
| [[PS]]
| F
| 16
| 20
| 23
| 26
| 20
| 25
| 19
| 21
|-
| [[PVDA]]-[[PTB]]
| F/N
| 15
| 12
| 2
|
|
|
|
|
|-
| [[PVDA]]
| N
| (7)
| (3)
|
|
|
|
|
|
|-
| [[PTB]]
| F
| (8)
| (9)
| (2)
|
|
|
|
|
|-
| [[Les Engagés|PSC / cdH / LE]]
| F
| 14
| 5
| 9
| 9
| 10
| 8
| 10
| 12
|-
| [[Vooruit|SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit]]
| N
| 13
| 9
| 13
| 13
| 14
| 23
| 14
| 20
|-
| [[CD&V|CVP / CD&V]]
| N
| 11
| 12
| 18
| 17
| 24
| 21
| 22
| 29
|-
| [[Open Vld|VLD / Open Vld]]
| N
| 7
| 12
| 14
| 13
| 18
| 25
| 23
| 21
|-
| [[Groen!|Agalev / Groen! / Groen]]
| N
| 6
| 8
| 6
| 5
| 4
|
| 9
| 5
|-
| [[Ecolo]]
| F
| 3
| 13
| 6
| 8
| 8
| 4
| 11
| 6
|-
| [[FDF|FDF / DéFI]]
| F
| 1
| 2
| 2
| 3
| 3
| 3
| 2
| 2
|-
| [[PP]]
| F
|
|
| 1
| 1
|
|
|
|
|-
| [[LDD]] ³
| N
| (1)
| (1)
|
| 1
| 5
|
|
|
|-
| [[DN|FN / DN]]
| F
|
|
|
|
| 1
| 1
| 1
| 2
|-
! Totoal
!
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
|-
! Nederlandstoaligen
!
! 88
! 87
! 87
! 88
! 88
! 88
! 91
! 91
|-
! Franstoaligen
!
! 62
! 63
! 63
! 62
! 62
! 62
! 59
! 59
|-
|}
¹ VU-ID in 1999
² sp.a-[[Sociaal-Liberale Partij|Spirit]] in 2003 en 2007
³ In 2019 en 2024 as onafhankelike vo N-VA
=== Êerste ministers ===
Êeste ministers sins 1896:
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center"
! Ēerste minister !! Termyn !! Joarn !! Party
|-
| [[Paul de Smet de Naeyer]]
| 1896 - 1899
| 3
| Katholieke Party
|-
| [[Jules Vandenpeereboom]]
| 1899 - 1899
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Paul de Smet de Naeyer]]
| 1899 - 1907
| 8
| Katholieke Party
|-
| [[Jules de Trooz]]
| 1907 - 1907
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Frans Schollaert]]
| 1908 - 1911
| 3
| Katholieke Party
|-
| [[Charles de Broqueville]]
| 1911 - 1918
| 7
| Katholieke Party
|-
| [[Gerard Cooreman]]
| 1918 - 1918
| 0
| Katholieke Party
|-
| [[Léon Delacroix]]
| 1918 - 1920
| 2
| Katholieke Party
|-
| [[Henri Carton de Wiart]]
| 1920 - 1921
| 1
| Katholieke Party
|-
| [[Georges Theunis]]
| 1921 - 1925
| 4
| Katholieke Unie
|-
| [[Aloys Van de Vyvere]]
| 1925 - 1925
| 0
| Katholieke Unie
|-
| [[Prosper Poullet]]
| 1925 - 1926
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Henri Jaspar]]
| 1926 - 1931
| 5
| Katholieke Unie
|-
| [[Jules Renkin]]
| 1931 - 1932
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Charles de Broqueville]]
| 1932 - 1934
| 2
| Katholieke Unie
|-
| [[Georges Theunis]]
| 1934 - 1935
| 1
| Katholieke Unie
|-
| [[Paul van Zeeland]]
| 1935 - 1937
| 2
| Katholiek Blok
|-
| [[Paul-Emile Janson]]
| 1937 - 1938
| 1
| Liberoale Party
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1938 - 1939
| 1
| [[POB]]-[[BWP]]
|-
| [[Hubert Pierlot]]
| 1939 - 1945
| 6
| Katholiek Blok
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1945 - 1945
| 0
| [[PSB]]-[[BSP]]
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1945 - 1946
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1946 - 1946
| 0
| PSB-BSP
|-
| [[Camille Huysmans]]
| 1946 - 1947
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1947 - 1949
| 2
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1949 - 1950
| 1
| [[PSC]]-[[CVP]]
|-
| [[Jean Duvieusart]]
| 1950 - 1950
| 0
| PSC-CVP
|-
| [[Joseph Pholien]]
| 1950 - 1952
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Jean Van Houtte]]
| 1952 - 1954
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1954 - 1958
| 4
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1958 - 1961
| 3
| PSC-CVP
|-
| [[Théo Lefèvre]]
| 1961 - 1965
| 4
| PSC-CVP
|-
| [[Pierre Harmel]]
| 1965 - 1966
| 1
| PSC-CVP
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1966 - 1968
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1968 - 1973
| 5
| PSC-CVP
|-
| [[Edmond Leburton]]
| 1973 - 1974
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Leo Tindemans]]
| 1974 - 1978
| 4
| [[CVP]]
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1978 - 1979
| 1
| [[PSC]]
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1979 - 1981
| 2
| CVP
|-
| [[Mark Eyskens]]
| 1981 - 1981
| 0
| CVP
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1981 - 1992
| 11
| CVP
|-
| [[Jean-Luc Dehaene]]
| 1992 - 1999
| 7
| CVP
|-
| [[Guy Verhofstadt]]
| 1999 - 2008
| 9
| [[Open Vld]]
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2008 - 2008
| 0
| [[CD&V]]
|-
| [[Herman Van Rompuy]]
| 2008 - 2009
| 1
| CD&V
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2009 - 2011
| 2
| CD&V
|-
| [[Elio Di Rupo]]
| 2011 - 2014
| 3
| [[PS]]
|-
| [[Charles Michel]]
| 2014 - 2019
| 5
| [[MR]]
|-
| [[Sophie Wilmès]]
| 2019 - 2020
| 1
| MR
|-
| [[Alexander De Croo]]
| 2020 - 2025
| 5
| Open Vld
|-
| [[Bart De Wever]]
| 2025 - nu
| 1
| N-VA
|-
|}
== Weirelderfgoed ==
::''Kyk noa [[UNESCO-weirelderfgoed]] in België''
<gallery widths="175" heights="125">
Ofbeeldienge:00 Bruges JPG2.jpg|<center>Historisch center van [[Brugge]]
Ofbeeldienge:Bruxelles Grand Place.JPG|<center>[[Grôte Markt (Brussel)|Grôte Markt]] van [[Brussel]]
Ofbeeldienge:Plantin antwerp 01.jpg|<center>Plantin-Moretusmuseum in [[Antwerpn (stad)|Antwerpn]]
Ofbeeldienge:Tournai JPG000c.jpg|<center>Onze-Lieve-Vrouwekathedroale in [[Doornik]]
</gallery>
== Bekende Belgn ==
* [[Ambiorix]], en [[Oude Belgn|Oudn Belg]] die teegn de [[Romeinn]] vocht
* [[Leo Baekeland]], uutvinder van bakeliet
* [[Peter Benoit]], componist
* [[Jacques Brel]], zanger
* [[Guido de Brès]], protestantse theoloog, ipsteller van de gelôofsbelydenisse van de [[Nederlandn]]
* [[Breugel|Pieter Breugel]], schilderoare
* [[Raymond Ceulemans]], [[biljart]]er
* [[Hendrik Conscience]], schryver van De Leeuw van Vlaanderen
* [[Poater Damioan]], e froaie mens die zorgde voe de melaatsn en hillig verkloard is
* [[Léon Degrelle]], polletieker, leider van de fascistische party [[Rex]]
* [[James Ensor]], [[kunstschilder]]
* [[Guido Gezelle]], dichter en paster
* [[Franciscus Gomarus]], protestantse theoloog en leider van de [[contra-remonstrantn]]
* [[Zénobe Gramme]], uutviender van den dynamo
* [[Hergé]], de voader van [[Kuifje]]
* [[Jacky Ickx]], ottocoureur
* [[Paul Janssen (farmacoloog)|Paul Janssen]], uutviender va medicamentn
* [[Yves Lampaert]], ne coureur
* [[René Magritte]], surrealistische schilderoare
* [[Filips van Marnix van Sint-Aldegonde]], protestantse schryver en diplomoat
* [[Mercator]], têkenoare van koartn, uutviender van 'n atlas
* [[Eddy Merckx]], volgens vele den beste coureur oller tydn
* [[Georges Nagelmackers]], bankier en bouwer van den [[Orient Express]] en de slapwagongs Wagons-Lits
* [[Armand Pien]], weerman
* [[Henri Pirenne]], geschiedkundige
* [[Rubens|Peter Paul Rubens]], [[barok]]schilderoare
* [[Adolphe Sax]], uutviender van de [[saxofong]]
* [[Georges Simenon]], schryver van [[Maigret]]
* [[Simon Stevin]], wiskundign
* [[Leo Suenens]], charismoatische kardinoal en oartsbisschop van Mecheln-Brussel
* [[Toots Thielemans]], [[jazz]]-muzikant
* [[Wout Van Aert]], volgens vele den beste coureur van zyn tyd
* [[Godfried van Bouillon]], e vèchtersboasje die mèjdeed an den eerstn [[kruustocht]]
* [[Charles Van Depoele|Karel Van Depoele]], uutviender van den elektriekn tram (trolley)
* [[Jean-Claude Vandamme]], acteur
* [[Willy Vandersteen]], têkenoare van [[Suske en Wiske]]
* [[Vesalius|Andreas Vesalius]], weetnschapper in den [[anatomie]]
==Andere betêkenissn==
Behalve 't welbekende land woa da West-Vloandern ligt, zyn d' er nog andere betêkenissn van 't woord Belgium / Belgique in andere toaln.
* Vier steedn in de [[Verênigde Stoatn]] (in Illinois, West Virginië, Wisconsin en Minnesota)
* Een liedje van den Amerikoansen punkgroep "Bowling for Soup"
* Een andere noame vôr een Brabants trekpeird
* Een Amerikoans cargoschip (SS Belgique)
* De name van twê Belgische ounderzoeksscheepn ([[Belgica]])
* Een imaginair vloekwoord in "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (''"zô grof da 't in de hêle [[melkweg]] verboon is, buutn in e pleksje woa dan ze nie weetn wa da 't betêeknt"'')
* Een onconventionele êenheid van uppervlakte ([https://web.archive.org/web/20100221223914/http://www.sizeofbelgium.com/pmwiki.php A Web Site the Size of Belgium (gearchivêerd)])
== Verwyziengn ==
<references/>
==Externe koppeliengn==
*[https://www.belgium.be/nl Belgischn overheid]
*[https://statbel.fgov.be/nl Statbel] (statistiek)
*[https://allecijfers.be/belgie/ Statistieken België], AlleCijfers.be
*[https://www.citypopulation.de/en/belgium/ Belgium], City Population
*[https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&x=660666.00&y=606690.00&zoom=1&baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer], NGI
*[https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo]
*[https://www.meteo.be/nl/belgie KMI]
{{Commonscat|Belgium|België}}
{{Belgische landsdêlen}}
{{EU}}
{{Landn in Europa}}
[[Categorie:België| ]]
brms6e52q3jm0ppoisd9kqrqpxamqd6
Portoal:Polletiek
0
2329
328338
320781
2026-10-26T09:29:51Z
Vluvlu
31944
328338
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__
{|
|-
| width="100%" style="border: 1px solid lightgrey; background-color:#f9f9f9; padding:1em;" valign="top";" colspan="2"|
<h3>[[Ofbeeldienge:Nuvola apps ksirc.png|40px]] Polletiek</h3>
|-
| width="50%" style="border: 1px solid #F6CCDA; background-color:#fbe9fb; padding:1em;" valign="top" |
<h3>[[:Categorie:Vlamsche polletieke party|Vlamsche polletieke partyen]]</h3>
*'''[[CD&V]]''' — [[August Beernaert]], [[Hendrik Bogaert]], [[Paul Breyne]], [[Daniël Coens]], [[Joachim Coens]], [[Hilde Crevits]], [[Sabine de Bethune]], [[Marie De Clerck]], [[Stefaan De Clerck]], [[Jean-Luc Dehaene]], [[Henri d'Udekem d'Acoz]], [[Yves Leterme]], [[Lieven Lybeer]], [[Luc Martens]], [[Patrick Moenaert]], [[Leo Vanackere]], [[Steven Vanackere]], [[Jo Vandeurzen]], [[Olivier Vanneste]], [[Baron Pierre van Outryve d'Ydewalle]], [[Johan Verstreken]]
*'''[[Groen!]]''' — [[Adelheid Byttebier]], [[Wouter De Vriendt]], [[Geert Lambert]], [[Machteld Ramoudt]], [[Bart Staes]]
*'''[[Libertair, Direct, Democratisch]]''', ipgericht ounder de noame Lijst Dedecker — [[Jean-Marie Dedecker]], [[Ulla Werbrouck]]
*'''[[N-VA]]''' — [[Geert Bourgeois]], [[Eric Defoort]], [[Bart De Wever]], [[Daphné Dumery]], [[Els De Rammelaere]], [[Liesbeth Homans]], [[Jaak Vandemeulebroucke]]
*'''[[Open VLD]]''' — [[Louis Bril]], [[André Denys]], [[Sven Gatz]], [[Pierre Lano]], [[Bart Tommelein]], [[Annemie Turtelboom]], [[Andries Van den Abeele]], [[Vincent Van Quickenborne]]
*'''[[PVDA]]'''
*'''[[Sp.a]]''' — [[John Crombez]], [[Philippe De Coene]], [[Monica De Coninck]], [[Renaat Landuyt]], [[Johan Persyn]], [[Daniël Termont]], [[Achille Van Acker]], [[Johan Vande Lanotte]], [[Myriam Vanlerberghe]]
*'''[[Vlaams Belang]]''' — [[Reddy De Mey]]
*'''[[VlaamsProgressieven]]'''
*'''[[Vlott]]'''
*'''[[Volksunie]]''' — [[Maurits Coppieters]]
| width="50%" style="border: 1px solid #FFDAB9; background-color:seashell; padding:1em;" valign="top"|
<h3>[[:Categorie:Woalsche polletieke party|Woalsche polletieke partyen]]</h3>
*'''[[Les Engagés]]'''
*'''[[MR]]'''
<h3>Polletieke stromiengn</h3>
*[[Christen-democratie]]
*[[Socioal-democratie]]
*[[Liberalisme]]
*[[Ecologische partyen]]
*[[Vlams-nationalisme]]
*[[Extreem-lienks]]
*[[Extreem-reks]]
|-
| width="50%" style="border: 1px solid #BCD2EE; background-color:aliceblue; padding:1em;" valign="top" |
<h3>Bestuursentiteitn</h3>
* Gewestn in [[België]]: [[Brussels Oofdstedelik Gewest]], [[Vlams Gewest]], [[Woals Gewest]]
Zie ook et artikel over de ''[[Stoatservormienge (België)|stoatservormiengn in België]]''.
<h3>Verkiezingn</h3>
* [[Gemêenteroadsverkiezingn 2000]]
* [[Gemêenteroadsverkiezingn 2006]], [[Provincieroadsverkiezingn 2006]]
* [[Federoale parlementsverkiezingn 2007]]
| width="50%" style="border: 1px solid palegreen; background-color:#ecffea; padding:1em;" valign="top"|
<h3>Middnveld, lobby- en drukkiengsgroepn</h3>
*[[ACW]], [[ABVV]]
*[[NGA]], [[WDF]]
<h3>Internationoale organisoasjes</h3>
*[[Europese Unie]]
*[[VN]]
*[[OESO]]
*[[NAVO]]
*[[OPEC]]
<h3>Buutnlandse polletiek</h3>
*[[Republiek Ierland|Ierland]]: [[William Redmond]]
*[[Holland]]: [[Mark Rutte]], [[Dick Schoof]], [[Rob Jetten]]
*[[USA]]: [[Ronald Reagan]], [[Barack Obama]], [[Donald Trump]]
*[[Zuud-Afrika]]: [[Nelson Mandela]]
|}
[[Categorie:Wikipedia:Portoal]]
lezd5ifw04h3ituoipfbtvnte9tcatz
Den Haag
0
8491
328304
317284
2026-10-25T20:35:07Z
Vluvlu
31944
328304
wikitext
text/x-wiki
{{Streektoale|Brugs}}
{{Infobox Hollandsche gemêente
|noame=Den Haag<br/>'s-Gravenhage
|woapn=Den Haag wapen.svg
|vlagge=Flag of The Hague.svg
|koarte=NL - locator map municipality code GM0518 (2016).png
|koarte2=Gem-sGravenhage-OpenTopo.jpg
|provinsje=Zuud-Holland
|latitudeGraden=52
|latitudeMinuten=5
|latitudeSeconden=
|longitudeGraden=4
|longitudeMinuten=19
|longitudeSeconden=
|ipp=98,12
|land= 82,44
|woater= 15,68
|inw= 562.839
|joar= 2023
|dichtheid= 6827
|hoofdplekke= Den Haag
|burgemêester= Jan van Zanen
|party= VVD
|postcode=2491-2597
|web=[https://www.denhaag.nl/ www.denhaag.nl]
}}
'''Den Haag''' of ''''s-Gravenhage''' is den oofdstad van de [[Olland]]se provincie [[Zuud-Olland]]. Me oungeveer 563.000 inweuners is't de derde gemêente van 't land. 't Rare is dat 't nooit een stad gewist is, mo je kut 't nateurlik moelik een dorp noemn. 't Is de platse woa da de regerienge en 't parlement van Olland gevestigd zyn. En doarenboovn is 't de platse woa da de keunynk zyn werkpaleis eet. In een ander land zoen da genoeg redens zyn vo Den Haag den oofdstad van 't land te noemen, mor in Olland is da nie 't geval, want den oofstad van Olland is [[Amsterdam]].
Ip et groendgebied van Den Haag ligd ook de badplatse Scheveningen. Lik dan de [[Brugge]]liengen no de zêe goan no [[Zêebrugge]], goan de Hagenoars no Scheveningen.
Den Haag is by ons ook gekend vo [[Madurodam]], een sôorte pretpark woa dan der sedert [[1952]] ollesôorte gebouwn stoan van schoale 1 ip 25.
't Westende (Nederlands: Westeinde) is êen van d'oudste stroatn van Den Haag. 't Was vroeger den involsweg van de streke 't Westland en 't stadsdêel Loosduunn no 't oud centrum van Den Haag.
== Bekende Hagenoars ==
* [[Mark Rutte]], polletieker
== Externe koppeliengn ==
* [https://web.archive.org/web/20230929230349/https://www.plaatsengids.nl/den-haag Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/gemeente/den-haag/ AlleCijfers]
[[Ofbeeldienge:Den_Haag.jpg|thumb|left|De ridderzoale ip 't Binnenof]]
{{Commonscat|The Hague|Den Haag}}
{{Hoofdsteedn Hollandsche provinsjes}}
[[Categorie:Den Haag| ]]
[[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]]
[[Categorie:Stad in Olland]]
cwo97gjeh6pd6h17zznncowz6cfkx6v
328305
328304
2026-10-25T20:36:58Z
Vluvlu
31944
/* Bekende Hagenoars */
328305
wikitext
text/x-wiki
{{Streektoale|Brugs}}
{{Infobox Hollandsche gemêente
|noame=Den Haag<br/>'s-Gravenhage
|woapn=Den Haag wapen.svg
|vlagge=Flag of The Hague.svg
|koarte=NL - locator map municipality code GM0518 (2016).png
|koarte2=Gem-sGravenhage-OpenTopo.jpg
|provinsje=Zuud-Holland
|latitudeGraden=52
|latitudeMinuten=5
|latitudeSeconden=
|longitudeGraden=4
|longitudeMinuten=19
|longitudeSeconden=
|ipp=98,12
|land= 82,44
|woater= 15,68
|inw= 562.839
|joar= 2023
|dichtheid= 6827
|hoofdplekke= Den Haag
|burgemêester= Jan van Zanen
|party= VVD
|postcode=2491-2597
|web=[https://www.denhaag.nl/ www.denhaag.nl]
}}
'''Den Haag''' of ''''s-Gravenhage''' is den oofdstad van de [[Olland]]se provincie [[Zuud-Olland]]. Me oungeveer 563.000 inweuners is't de derde gemêente van 't land. 't Rare is dat 't nooit een stad gewist is, mo je kut 't nateurlik moelik een dorp noemn. 't Is de platse woa da de regerienge en 't parlement van Olland gevestigd zyn. En doarenboovn is 't de platse woa da de keunynk zyn werkpaleis eet. In een ander land zoen da genoeg redens zyn vo Den Haag den oofdstad van 't land te noemen, mor in Olland is da nie 't geval, want den oofstad van Olland is [[Amsterdam]].
Ip et groendgebied van Den Haag ligd ook de badplatse Scheveningen. Lik dan de [[Brugge]]liengen no de zêe goan no [[Zêebrugge]], goan de Hagenoars no Scheveningen.
Den Haag is by ons ook gekend vo [[Madurodam]], een sôorte pretpark woa dan der sedert [[1952]] ollesôorte gebouwn stoan van schoale 1 ip 25.
't Westende (Nederlands: Westeinde) is êen van d'oudste stroatn van Den Haag. 't Was vroeger den involsweg van de streke 't Westland en 't stadsdêel Loosduunn no 't oud centrum van Den Haag.
== Bekende Hagenoars ==
* [[Mark Rutte]], polletieker
* [[Joop Zoetemelk]], coureur
== Externe koppeliengn ==
* [https://web.archive.org/web/20230929230349/https://www.plaatsengids.nl/den-haag Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/gemeente/den-haag/ AlleCijfers]
[[Ofbeeldienge:Den_Haag.jpg|thumb|left|De ridderzoale ip 't Binnenof]]
{{Commonscat|The Hague|Den Haag}}
{{Hoofdsteedn Hollandsche provinsjes}}
[[Categorie:Den Haag| ]]
[[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]]
[[Categorie:Stad in Olland]]
6j71521i1binltn88k3gtcfti71u75s
328308
328305
2026-10-25T20:44:58Z
Vluvlu
31944
/* Bekende Hagenoars */
328308
wikitext
text/x-wiki
{{Streektoale|Brugs}}
{{Infobox Hollandsche gemêente
|noame=Den Haag<br/>'s-Gravenhage
|woapn=Den Haag wapen.svg
|vlagge=Flag of The Hague.svg
|koarte=NL - locator map municipality code GM0518 (2016).png
|koarte2=Gem-sGravenhage-OpenTopo.jpg
|provinsje=Zuud-Holland
|latitudeGraden=52
|latitudeMinuten=5
|latitudeSeconden=
|longitudeGraden=4
|longitudeMinuten=19
|longitudeSeconden=
|ipp=98,12
|land= 82,44
|woater= 15,68
|inw= 562.839
|joar= 2023
|dichtheid= 6827
|hoofdplekke= Den Haag
|burgemêester= Jan van Zanen
|party= VVD
|postcode=2491-2597
|web=[https://www.denhaag.nl/ www.denhaag.nl]
}}
'''Den Haag''' of ''''s-Gravenhage''' is den oofdstad van de [[Olland]]se provincie [[Zuud-Olland]]. Me oungeveer 563.000 inweuners is't de derde gemêente van 't land. 't Rare is dat 't nooit een stad gewist is, mo je kut 't nateurlik moelik een dorp noemn. 't Is de platse woa da de regerienge en 't parlement van Olland gevestigd zyn. En doarenboovn is 't de platse woa da de keunynk zyn werkpaleis eet. In een ander land zoen da genoeg redens zyn vo Den Haag den oofdstad van 't land te noemen, mor in Olland is da nie 't geval, want den oofstad van Olland is [[Amsterdam]].
Ip et groendgebied van Den Haag ligd ook de badplatse Scheveningen. Lik dan de [[Brugge]]liengen no de zêe goan no [[Zêebrugge]], goan de Hagenoars no Scheveningen.
Den Haag is by ons ook gekend vo [[Madurodam]], een sôorte pretpark woa dan der sedert [[1952]] ollesôorte gebouwn stoan van schoale 1 ip 25.
't Westende (Nederlands: Westeinde) is êen van d'oudste stroatn van Den Haag. 't Was vroeger den involsweg van de streke 't Westland en 't stadsdêel Loosduunn no 't oud centrum van Den Haag.
== Bekende Hagenoars ==
* [[Han Polman]], polletieker
* [[Mark Rutte]], polletieker
* [[Joop Zoetemelk]], coureur
== Externe koppeliengn ==
* [https://web.archive.org/web/20230929230349/https://www.plaatsengids.nl/den-haag Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/gemeente/den-haag/ AlleCijfers]
[[Ofbeeldienge:Den_Haag.jpg|thumb|left|De ridderzoale ip 't Binnenof]]
{{Commonscat|The Hague|Den Haag}}
{{Hoofdsteedn Hollandsche provinsjes}}
[[Categorie:Den Haag| ]]
[[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]]
[[Categorie:Stad in Olland]]
esu9b6dphl16as8jhz16cqrzpink3xt
328309
328308
2026-10-25T20:46:04Z
Vluvlu
31944
/* Bekende Hagenoars */
328309
wikitext
text/x-wiki
{{Streektoale|Brugs}}
{{Infobox Hollandsche gemêente
|noame=Den Haag<br/>'s-Gravenhage
|woapn=Den Haag wapen.svg
|vlagge=Flag of The Hague.svg
|koarte=NL - locator map municipality code GM0518 (2016).png
|koarte2=Gem-sGravenhage-OpenTopo.jpg
|provinsje=Zuud-Holland
|latitudeGraden=52
|latitudeMinuten=5
|latitudeSeconden=
|longitudeGraden=4
|longitudeMinuten=19
|longitudeSeconden=
|ipp=98,12
|land= 82,44
|woater= 15,68
|inw= 562.839
|joar= 2023
|dichtheid= 6827
|hoofdplekke= Den Haag
|burgemêester= Jan van Zanen
|party= VVD
|postcode=2491-2597
|web=[https://www.denhaag.nl/ www.denhaag.nl]
}}
'''Den Haag''' of ''''s-Gravenhage''' is den oofdstad van de [[Olland]]se provincie [[Zuud-Olland]]. Me oungeveer 563.000 inweuners is't de derde gemêente van 't land. 't Rare is dat 't nooit een stad gewist is, mo je kut 't nateurlik moelik een dorp noemn. 't Is de platse woa da de regerienge en 't parlement van Olland gevestigd zyn. En doarenboovn is 't de platse woa da de keunynk zyn werkpaleis eet. In een ander land zoen da genoeg redens zyn vo Den Haag den oofdstad van 't land te noemen, mor in Olland is da nie 't geval, want den oofstad van Olland is [[Amsterdam]].
Ip et groendgebied van Den Haag ligd ook de badplatse Scheveningen. Lik dan de [[Brugge]]liengen no de zêe goan no [[Zêebrugge]], goan de Hagenoars no Scheveningen.
Den Haag is by ons ook gekend vo [[Madurodam]], een sôorte pretpark woa dan der sedert [[1952]] ollesôorte gebouwn stoan van schoale 1 ip 25.
't Westende (Nederlands: Westeinde) is êen van d'oudste stroatn van Den Haag. 't Was vroeger den involsweg van de streke 't Westland en 't stadsdêel Loosduunn no 't oud centrum van Den Haag.
== Bekende Hagenoars ==
* [[Han Polman]], polletieker
* [[Mark Rutte]], polletieker
* [[Willem I van de Nederlandn]], keunienk
* [[Joop Zoetemelk]], coureur
== Externe koppeliengn ==
* [https://web.archive.org/web/20230929230349/https://www.plaatsengids.nl/den-haag Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/gemeente/den-haag/ AlleCijfers]
[[Ofbeeldienge:Den_Haag.jpg|thumb|left|De ridderzoale ip 't Binnenof]]
{{Commonscat|The Hague|Den Haag}}
{{Hoofdsteedn Hollandsche provinsjes}}
[[Categorie:Den Haag| ]]
[[Categorie:Plekke in Zuud-Holland]]
[[Categorie:Stad in Olland]]
eqdn8sf6w0jovtr0z93grctprwdaopw
Gerard David
0
10095
328324
301909
2026-10-26T05:52:51Z
Surajr7
31101
328324
wikitext
text/x-wiki
'''Gerard David''' (Oudewater, ca. [[1460]] – [[Brugge]], [[13 ogustus]] [[1523]]) was de latste grôte kunstschilder uut de schole van de [[Vlamsche Primitievn]].
==Zyn leevn==
Je krêeg z’n schildersipleidienge verzekers in z’n geboorteplatse Oudewater in [[Olland]] en loater ook in [[Haarlem]].
In 1484 weundeg't ie in Brugge. Je was doa lid van ’t schildersambacht. ’t Ende van de 15e êeuwe was nie zo’n goe moment vor in Brugge te kommn werkn. De goeie tydn woarn gepasseerd. Den ounverwachtn dôod van hertog [[Karel den Stoutn]] ip ’t slagveld van Nancy in 1477, brocht vo de [[Bourgondische Nederlandn]] e periode van ounzekerheid en socioale ounruste. D’ipstandn en oorloogn woarn slicht vo ’t artistiek leevn. Moar oundanks den economischn achteruutgank van Brugge eet ’t atelier van Gerard David toch veertig joar goe gedroaid. J’a goeie reloaties me d’hoge kriengn, je trouwde me de dochter van e rykn goudsmed en je krêeg ipdrachtn van de kerke en ’t stadsbestier. En achter da [[Hans Memling]] gestorvn was in 1494, kwamt 'n in zyn plekke.
Je stierf in Brugge in 1523.
==Zyn werk==
In ’t werk ''Den doop van Christus'' ([[Groeningemuseum]] [[Brugge]]), is ‘t dudelik te zien da David enerzyds beïnvloed was deur de precisie, ’t realisme en de techniek van de grôte mêesters van de 15e eeuwe, [[Jan van Eyck]], [[Rogier van der Weyden]], [[Hugo van der Goes]] en [[Hans Memling]]. Mor anderzyds stound 'n oopn vo d’artistieke vernieuwienge die uut [[Itoalië]] overgewoaid kwam. Je was êen van d’êeste kunstenoars in de [[Lêge Landn]] die [[renaissance]]motievn in z’n schilderyen verwerkte, ultramoderne versieriengn van Italioansche origine.
Deur z’n andacht vo volumewerkienge, de nateuralistische effectn en de renaissance-siermotievn kondigt 'n de 16e êeuwe an.
[[Ofbeeldienge:Gerard David 004.jpg| thumb|center|600 px|<center >Den doop van Christus.]]
==Te zien in ’t Groeningemuseum==
*Den doop van Christus (begun 16e eeuwe)
*’t Oordeel van Cambyses (1498)
Volgns ’n oud Perzisch verhoal was Sisamnes e corruptn rechter, die ip bevel van keunink Cambyses leevnd gevild wierd.
Ip ’t lienkerluuk is d’arrestoatie van Sisamnes me Cambyses te zien, die de beschuldegiengn an ’t ipnoemn is.
Ip ’t rechterluuk de villienge van Sisamnes. Reksboovn zit Otanes, z’n zeune en ipvolger ip de rechterlikke zetel die beklid is met ’t vel. De zeune most dus ip ’t vel van z’n voader zittn.
De paneeln zoatn oorsprounkelik an makkoar vaste en hiengn in de scheepnkoamer (de gerechtszoale) van ’t stadhuus van Brugge. ‘t Was e voorbeeld vo de rechters wat dat er koste gebeurn on ze corrupt woarn.
D’openboare locoatie verkloart d’ofmetiengn van ’t werk en ook woarom dat ip ’t lienkerpaneel de woapnschildn van [[Filips I van Kastilië|Filips den Schoonn]] en [[Johanna van Aragon]], en ip ’t rechterpaneel de woapns van Brugge stoan.
[[Ofbeeldienge:Gerard David - The Judgment of Cambyses, panel 1 - The capture of the corrupt judge Sisamnes.jpg| thumb|left| ’t Oordeel van Cambyses (lienkerluuk)]]
[[Ofbeeldienge:Gerard David 012.jpg| thumb|'t Oordeel van Cambyses (rechterluuk)]]
{{commonscat|Gerard David}}
[[Categorie:Vlamsche Primitievn|David, Gerard]]
qr0owebi23ye0qqbrglmq7beja052eq
Poortersloge
0
12636
328325
287971
2026-10-26T05:53:02Z
Surajr7
31101
328325
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:Brugge - Poortersloge 2.jpg|thumb|De Poortersloge]]
[[Ofbeeldienge:Bruges Academiestraat 18 Poortersloge (2).jpg|thumb|UT PHOENIX EX CINERE SUO BRUGENSIUM DONO REVIVISCO boovn de pôorte (''Gelyk een fenix uut zyn asschen, erleef ik deur de giften van de Bruggeliengen'')]]
De '''Poortersloge''' is e gebouw an de [[Jan Van Eyckplatse]] in [[Brugge]]. 't Stoat an den overkant van 't [[Tolhuus (Brugge)|Tolhuus]] en 't Pyndershuus, 't gildnhuus van de pynders of de dokwerkers.
In de middeleeuwn was de Jan van Eyckplatse, ton de Sint-Jansbrugge, de plekke woa dan de bôotn die van Damme kwoamn Brugge binn voern.
De Poortersloge was e verênigiengshuus van de Brugsche [[poorter]]s, de burgers van Brugge, en de ryke commercantn. Nu is 't Ryksarchief d'r in oundergebrocht.
't Eeste gebouw kwamt er an't ende van de 14e eeuwe en in 1441-1442 en ze d'êeste vernieuwienge gedoan. De Poortersloge was gebouwd vor e vergoariengs- en ountspanniengsplekke t'en achter e zwoare werkdag en d'r kwoamn ook veel vrimde commercantn die under in Brugge gevestigd aan.
In den eestn elft van de 15e eeuwe was 't eigndom van 't ''Genôotschap van de Wittn Beir'', die steekspeeln organiseerdn.
Loater is de Poortersloge ook nog gebruukt ols lokoal vo de schermersgilde van Sint-Joris en de [[rederykerskoamers|rederykerskoamer]] van den Hèilign Gêest.
Van 1720 tout 1890 was 't d' Academie vo Schone Kunsten. Van doa de stroatnoame [[Academiestroate]].
Den 29 januoari 1755 was ter e brand in 't gebouw. Achter de brand is 't monumentoal ingangsportoal d'r gekommn me 't woapn van d' academie en 't joarschrift ''Ut phoenix ex cinere suo Brugensium dono revivisco'' boovn de pôorte, e verwyzienge no 't herstel achter de brand van 1755.
In 1818 wierd 't gebouw styf uutgebreid, mor achter e restauroatie in 1898-1903 wierd ‘t were gebrocht lik vroeger.
==Steekspelgenôotschap van de Wittn Beir==
[[Ofbeeldienge:Bruggewasser.jpg|thumb|left|De Spinolareie en de [[Speeglreie|Spegelreie]] met ip den achterground de Poortersloge]]
[[Ofbeeldienge:Brugs Beertje van de Loge.jpg|thumb|left|<center>'t Bertje van de Loge]]
De ridderlikke steekspelverênigienge wierd eest '' 't Gheselscip van den Bere'' en loater '' 't Ridderlijk en edel gheselscip van den Witten Beer'' genoemd. Ze koozn den beir van 't woapnschild van Brugge ols under embleem.
't Schermgenôotschap was in den tyd gesticht ter ere van de [[Forestier]]s van Vloandern.
Ze kendn under oogstn bloei in 't middn van de 15e eeuwe, mo ze woarn ol bekend ip 't ende van de 14e eeuwe.
Den 11stn moarte 1392 wierd d'r ol ip de [[Grôte Markt (Brugge)|markt]] e grôot steekspel ingericht tusschn de twèe stekers Jan van Gistel en Jan van Gruuthuse, de voader van [[Lodewyk van Gruuthuse]].
In 1417 kwam de burgemêester en de gemêenteroad tegoare in 't Poortershof vor e besprekienge t'en over oe dan ze 't Forestierschap were zoun kunn doen erleevn en d'r wierd van ton ieder joar tout 1487 e weke achter Poasn e grôot steekspel ingericht. De drie pryzn woarn e lanse, 'n hoorn en e beirefigeure, mo soms ook 'n echtn beir.
't Zelfste joar, in 1417 krêegn ze de toeloatienge vo buutn an 't gebouw in de gevel, ip den hoek van de Zuuderstroate (nu d’Academiestroate) en de Sint-Jansbrugge, ‘t beeld van under ''Bertjie van de loge'' die ‘t woapnschild vastoudt, an te briengn. ‘t Bertje stoat er nog.
[[Ofbeeldienge:Gerard David - The Judgment of Cambyses, panel 1 - The capture of the corrupt judge Sisamnes.jpg|thumb|Lienksboovn: de Poortersloge, detail uut 't ''Oordeel van Cambyses'' (1498) deur [[Gerard David]]]]
In moarte 1443 dêe Lodewyk van Gruuthuse vo den eeste kèe mee an 't steekspel van de Wittn Beir. Je dêe ook mee in 1447, 1448 en 1450.
[[Anton van Bourgondië]], de bastoardzeune van [[Filips den Goein]], dêe ieder joar mee van 1454 tout 1458 en loater ook nog e poar kèes. Filips den Goein, Karel den Stoutn, Maria van Bourgondie en Maximiliaan van Oostnryk kwoamn kykn no de tornooin.
't Grotste tornooi was da van de ''Goudn Boom'' van 3 tout 11 juli 1468, vo den trouw van [[Karel den Stoutn]] en [[Margaretha van York]].
Der was e nauwe soamnwerkienge tusschn Brugge en [[Rysel]], die ook joarliks in februoari e tornooi, l' Espinette, organiseerde. 't Gezelschap van de Wittn Beir gienk no de steekspeeln in Rysel en zynder kwoamn no Brugge. Ze giengn ook no steekspeeln in [[Brussel]], [[Gent]], [[Doornik]] en [[Mecheln]].
On z'e prys gewonn aan wierd da styf gevierd in de Poortersloge en de Brugsche dichters werktn mee an die fêestn.
In 't joar 1488 kostn d'r gin steekspeeln me deuregoan want da was ‘t joar da [[Maximiliaan I|Maximiliaan van Oostnryk]] gevangn zat in de Craenenburg ip de markt.
Mo zelfs achter dan ze gestopt woarn me 't Gezelschap blêevn ze de Poortersloge gebruukn ols ountspanniengsgebouw vo de poorters. Z'ieldn under bezig me schoakn en speeln me teirliengn en kegels.
D'r wierdn ook veel fêestn g'oudn en verteegnwoordigers van de Rederykerskoamers ''Den Illigen Gêest'' en de ''Drie Sanctinnen'' kwoamn theoater speeln.
In 1510 wierd 't Gezelschap van de Wittn Beir ipgevolgd deur 't Gild van de Schermers, die eest vergoardn in de Poortersloge, mor in 1717 verhuusdn ze no de [[Woaterolle]] en achter 1787 no de Pandolle. In 1905 zyn ze d'r mee gestopt.
== Externe koppelienge ==
*[https://inventaris.onroerenderfgoed.be/dibe/relict/29218 Inventaris Bouwkundig Erfgoed]
{{commonscat|Poortersloge}}
[[Categorie:Bouwwerk in Brugge]]
[[Categorie:Geschiednisse van Brugge]]
[[Categorie:Beschermd erfgoed in West-Vloandern]]
c6fb6jv776t8naa3ybryrs1m45dg8m4
Massagetal
0
17906
328326
271860
2026-10-26T07:51:17Z
~2026-57334-28
32015
schrijfouten
328326
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:Massagetal.png|thumb]]
't '''Massagetal''' van een [[atoom]] is de somme van 't antal [[proton|protonen]] en [[neutron|neutronen]] in de [[atoomkern]].
De meêste atoomn kunn meêrdere massagetalln hen. Da komt deur 't feit da 't antal neutroonn in de kern kan varieern. 't Antal protoonn in e bepoald atoom ('t [[atoomnummer]]) is wel assan 't zelfste.
Vôorbeeld: 't atoomnummer van [[Helium]] (He) is 2. Da wil zeggn da helium 2 protoonn het. Vo 't antal neutroonn te weetn van helium, moet er gekeekn wordn noa 't massagetal. (massagetal 3: 1 neutron, massagetal 4: 2 neutroonn, massagetal 6: 4 neutroonn).
Atoomn me 't zelfste atoomnummer moa verschillige massagetalln wordn [[isotoop]]n genoemd.
't Massagetal wordt lik e superscript (boovnschrift) vo 't symbool genoteerd, byvoôrbeeld <sup>206</sup>Pb, moa 't mag ook lik Pb-206 geschreevn wordn.
[[Categorie:Kernfysica]]
[[Categorie:Nucleaire chemie]]
nbq4tdfudrog5zho64x2ja7330d7ofa
328352
328326
2026-10-26T10:09:23Z
Vluvlu
31944
328352
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:Massagetal.png|thumb]]
't '''Massagetal''' van een [[atoom]] is de somme van 't antal [[proton|protoonn]] en [[neutron|neutroonn]] in de [[atoomkern]].
De meêste atoomn kunn meêrdere massagetalln hen. Da komt deur 't feit da 't antal neutroonn in de kern kan varieern. 't Antal protoonn in e bepoald atoom ('t [[atoomnummer]]) is wel assan 't zelfste.
Vôorbeeld: 't atoomnummer van [[Helium]] (He) is 2. Da wil zeggn da helium 2 protoonn het. Vo 't antal neutroonn te weetn van helium, moet er gekeekn wordn noa 't massagetal. (massagetal 3: 1 neutron, massagetal 4: 2 neutroonn, massagetal 6: 4 neutroonn).
Atoomn me 't zelfste atoomnummer moa verschillige massagetalln wordn [[isotoop]]n genoemd.
't Massagetal wordt lik e superscript (boovnschrift) vo 't symbool genoteerd, byvoôrbeeld <sup>206</sup>Pb, moa 't mag ook lik Pb-206 geschreevn wordn.
[[Categorie:Kernfysica]]
[[Categorie:Nucleaire chemie]]
43tfadkreg1dgk994q5l1iio7gbtu1s
Zwolle
0
20112
328337
323745
2026-10-26T09:26:06Z
Vluvlu
31944
/* Bekende Zwollenoars */
328337
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Hollandsche gemêente
|noame=Zwolle
|woapn=Coat of arms of Zwolle.svg
|vlagge=Flag of Zwolle.svg
|koarte=NL - locator map municipality code GM0193 (2016).png
|koarte2=Gem-Zwolle-OpenTopo.jpg
|provinsje=Overyssel
|latitudeGraden=52
|latitudeMinuten=31
|latitudeSeconden=
|longitudeGraden=6
|longitudeMinuten=5
|longitudeSeconden=
|ipp=119,36
|land=110,67
|woater=8,69
|inw=132.411
|joar=2023
|dichtheid=1196
|hoofdplekke=Zwolle
|burgemêester=Peter Snijders
|party=VVD
|postcode=8011-8045
|web=[https://www.zwolle.nl/ www.zwolle.nl]
}}
'''Zwolle''' es de neegntiende grôotste gemêente van [[Holland]] en den hoofdstad van de [[provinsje]] [[Overyssel]]. 't Was e [[Hanze]]stad.
De stee ligt an 't [[Zwart Woater (riviere)|Zwart Woater]], d' [[Yssel]] en d' [[Overysselse Vecht]]. Der weunn oungeveer 132.000 menschn (2023). De stad is administratief ounderverdêeld in zeevntien wykn.<ref>[https://www.zwolle.nl/wijken Wykn in Zwolle] zwolle.nl</ref>
==De geschiedenisse van Zwolle==
Zwolle is in de [[Middelêeuwn]] ountstoan ip e dekzandrugge tusschn den [[Yssel]] en d' Overysselse Vecht an de riviere de [[Aa (riviere)|Aa]]. 't Wos een hoger geleegn en beweunboare plekke in 't verder moerassig landschap. Zo'n plekke wierd vroeger e 'suol' genoamd.
In de binnestad van Zwolle stoan een antal monumentoale uzen en kerkn.
<gallery widths="175" heights="125">
Dominicanenklooster.JPG|{{center|Zicht ip 't oud [[Dominicoann]]klôoster in Zwolle}}
Zwolle Marechaussekazerne Meppelerstraatweg 2.JPG|Zicht ip de Marechausseekazerne an de Meppelerstraatweg in Zwolle
Watertoren Zwolle.JPG|Zicht ip de woatertorre an de Turfmarkt in Zwolle
Gemeentehuis Zwolle.jpg|Zicht ip 't gemêenthuus an de Turfmarkt in Zwolle
Sassenpoort Zwolle.jpg|Zicht ip de Sassenpôorte, e stadspôorte in Zwolle uut begun 15e êeuwe (ryksmonument)<ref>[https://web.archive.org/web/20160916112355/http://www.sassenpoortzwolle.nl/geschiedenis/ Geschiedenisse Sassenpôorte in Zwolle] sassenpoortzwolle.nl</ref>
</gallery>
Bekende musea in Zwolle zyn 't Stedelyk Museum Zwolle<ref>[https://web.archive.org/web/20140913153841/http://www.stedelijkmuseumzwolle.nl/cms/ Stedelyk Museum Zwolle an de Melkmarkt] stedelijkmuseumzwolle.nl</ref> en 't Museum De Fundatie.<ref>[http://www.museumdefundatie.nl/ Museum De Fundatie an de Blijmarkt in Zwolle] museumdefundatie.nl</ref>
==Wykn==
De wykn met hunder officiële noame zyn:
{|width=50%
|
*Aa-landen
*Assendorp
*Berkum
*Binnenstad
*Diezerpoort
*Haerst-Tolhuislanden
*Hanzeland
*Holtenbroek
*Kamperpoort
|
*Spoolde
*Stadshagen
*Veerallee
*Westenholte
*Windesheim
*Wipstrik
*Wijthmen
*Zwolle-Zuid
|}
==Bekende Zwollenoars==
*[[Marnix Kappers]], acteur
*[[Arie Slob]], polletieker
*[[Johan Thorbecke]], polletieker
==Referensjes==
<references/>
==Externe koppeliengn==
* [https://web.archive.org/web/20150303144731/http://stedelijkmuseumzwolle.nl/cms/index.php/nl/huidige-exposities/934-millenniumuitgebreid De geschiedenis van Zwolle (De Millenniumdoelen) - stedelijkmuseumzwolle.nl]
* [https://web.archive.org/web/20231206164354/https://plaatsengids.nl/zwolle Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/gemeente/zwolle/ AlleCijfers]
{{Commonscat|Zwolle}}
{{Hoofdsteedn Hollandsche provinsjes}}
[[Categorie:Gemêente in Overyssel]]
[[Categorie:Plekke in Overyssel]]
[[Categorie:Stad in Olland]]
n1oem27qodlip8owdzqk1qsqc4sgye6
Willem-Alexander van de Nederlandn
0
21415
328306
328161
2026-10-25T20:42:30Z
Vluvlu
31944
328306
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:American Battle Monuments Commission (ABMC) hosts the Memorial Day ceremony at Netherlands American Cemetery May 25, 2025 - 3 (Willem-Alexander).jpg|thumb|Willem-Alexander van de Nederlandn (2025)]]
'''Willem-Alexander Claus George Ferdinand, keunienk van de Nederlandn''', prins van [[Huus Nassau#Huus Oranje-Nassau|Oranje-Nassau]], jounkhêere van Amsberg ([[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[27 april]] [[1967]]) is siddert [[30 april]] [[2013]] [[Lyste van keuniengn van de Nederlandn|keunienk van de Nederlandn]]. Hy is den oudste zeune van prinsesse Beatrix en prins Claus.
== Biografie ==
Krôonprinsesse Beatrix wierd in den oavond van 25 april 1967 upgenoomn in 't Academisch Zieknhuus in Utrecht. Twêe doagn loater kwam prins Willem-Alexander ter weireld. Up vuuf plekkn in 't keunienkryk wierdn noa traditie 101 saluutschootn ofgevierd. Vanof zyn gebôorte wos 't hy twiddn in lyne vo de trôonipvolgienge.
Zyn voader dêed up 2 meie de gebôorteangifte in 't stadhuus van Utrecht. "Me noemn hem Alexander", zei prins Claus over de roepnoame.
Zyn volledige vôornoamn zyn:
*Willem-Alexander, Willem is traditionêel den êerste noame van een Oranje- trôonipvolger. Alexander is geweune e noame dan zyn ouders geirn hôordn. Der zou gêen historische betêkenisse zyn.
*Claus, noa zyn voader
*George
*Ferdinand, noa Ferdinand Groaf von Bismarck-Schönhausen, Claus zyn beste vriend, die ook getuuge wos by zyn trouw.
Up 2 september 1967 wierd hy gedopt ols lid van de Nederlandsche Hervormde Kerke. Den dôopdienst gieng deure in de Grôte of Sint-Jacobskerke in [[Den Haag]] en wierd geleid deur hofpredikant dominee Henk Kater. De peetouders en dôopgetuugn van de prins woarn zyn grôotvoader prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld, zyn grôotmoeder Gösta Freiin von dem Bussche-Haddenhausen, prinsesse (loater keuniginne) [[Margrethe II van Denemarkn|Margrethe van Denemarkn]], Ferdinand von Bismarck-Schönhausen (1930) en de vroegere minister-president Jelle Zijlstra. Renée Elisabeth Bradbrooke Smith-Röell (1938), e vriendinne van Beatrix, is ook e peetouder. By den dôop wierd de latste verteegnwôordigd deur heur grôotmoeder M.A.E. del Court van Krimpen-van Loon (1891-1983).
==Trôonswisselienge==
Up [[30 april]] [[2013]] dêed keuniginne Beatrix trôonsofstand vor heur zeune Willem-Alexander die heur dien dag ipvolgde ols keunienk.<ref>[https://web.archive.org/web/20160216125356/http://www.npo.nl/nos-inhuldiging-koning-willem-alexander/30-04-2013/POW_00636754 Inhuldigienge keunienk Willem-Alexander], NPO</ref><ref>[http://www.koningsdag27april.info/koning-willem-alexander/inhuldiging-willem-alexander/ Inhuldigienge Willem-Alexander], koningsdag27april.info</ref>
==Huwelyk==
Willem-Alexander is getrouwd mè Máxima Zorreguieta ([[17 meie]] [[1971]]) uut [[Argentinië]] en 't huwelyk is up [[2 februoari]] [[2002]] in de grôte zoale van de "Beurs van Berlage" voltrokkn deur burgemêester Job Cohen van [[Amsterdam]].
Z' hen t'hope drie dochters:
*Catharina-Amalia ([[7 december]] [[2003]])
*Alexia ([[26 juni]] [[2005]])
*Ariane ([[10 april]] [[2007]])
[[Ofbeeldienge:Willem-Alexander, Maxima and their daughters 2013.jpg|thumb|Keunienk Willem-Alexander, keuniginne Máxima en de prinsesjes Catharina-Amalia, Alexia en Ariane]]
== Verwyziengen ==
<references/>
== Externe koppelienge ==
*[http://www.koninklijkhuis.nl/foto-en-video/portretfotos/koning-willem-alexander/ 't Keunienklyk Huus - koninklijkhuis.nl]
{{Commons|Willem-Alexander of the Netherlands|Willem-Alexander van de Nederlandn}}
[[Categorie:Keunienk van de Nederlandn]]
[[Categorie:Huus Oranje-Nassau]]
tv7mb3foj3ke220ad2kqtz30po8g5ey
328307
328306
2026-10-25T20:43:18Z
Vluvlu
31944
/* Biografie */
328307
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:American Battle Monuments Commission (ABMC) hosts the Memorial Day ceremony at Netherlands American Cemetery May 25, 2025 - 3 (Willem-Alexander).jpg|thumb|Willem-Alexander van de Nederlandn (2025)]]
'''Willem-Alexander Claus George Ferdinand, keunienk van de Nederlandn''', prins van [[Huus Nassau#Huus Oranje-Nassau|Oranje-Nassau]], jounkhêere van Amsberg ([[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[27 april]] [[1967]]) is siddert [[30 april]] [[2013]] [[Lyste van keuniengn van de Nederlandn|keunienk van de Nederlandn]]. Hy is den oudste zeune van prinsesse Beatrix en prins Claus.
== Biografie ==
Krôonprinsesse Beatrix wierd in den oavond van 25 april 1967 upgenoomn in 't Academisch Zieknhuus in Utrecht. Twêe doagn loater kwam prins Willem-Alexander ter weireld. Up vuuf plekkn in 't keunienkryk wierdn noa traditie 101 saluutschootn ofgevierd. Vanof zyn gebôorte wos 't hy twiddn in lyne vo de trôonipvolgienge.
Zyn voader dêed up 2 meie de gebôorteangifte in 't stadhuus van Utrecht. "Me noemn hem Alexander", zei prins Claus over de roepnoame.
Zyn volledige vôornoamn zyn:
*Willem-Alexander, Willem is traditionêel den êerste noame van een Oranje- trôonipvolger. Alexander is geweune e noame dan zyn ouders geirn hôordn. Der zou gêen historische betêkenisse zyn.
*Claus, noa zyn voader
*George
*Ferdinand, noa Ferdinand Groaf von Bismarck-Schönhausen, Claus zyn beste vriend, die ook getuuge wos by zyn trouw.
Up 2 september 1967 wierd hy gedopt ols lid van de Nederlandsche Hervormde Kerke. Den dôopdienst gieng deure in de Grôte of Sint-Jacobskerke in [[Den Haag]] en wierd geleid deur hofpredikant dominee Henk Kater. De peetouders en dôopgetuugn van de prins woarn zyn grôotvoader prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld, zyn grôotmoeder Gösta Freiin von dem Bussche-Haddenhausen, prinsesse (loater keuniginne) [[Margrethe II van Denemarkn|Margrethe van Denemarkn]], Ferdinand von Bismarck-Schönhausen (1930) en de vroegere minister-president [[Jelle Zijlstra]]. Renée Elisabeth Bradbrooke Smith-Röell (1938), e vriendinne van Beatrix, is ook e peetouder. By den dôop wierd de latste verteegnwôordigd deur heur grôotmoeder M.A.E. del Court van Krimpen-van Loon (1891-1983).
==Trôonswisselienge==
Up [[30 april]] [[2013]] dêed keuniginne Beatrix trôonsofstand vor heur zeune Willem-Alexander die heur dien dag ipvolgde ols keunienk.<ref>[https://web.archive.org/web/20160216125356/http://www.npo.nl/nos-inhuldiging-koning-willem-alexander/30-04-2013/POW_00636754 Inhuldigienge keunienk Willem-Alexander], NPO</ref><ref>[http://www.koningsdag27april.info/koning-willem-alexander/inhuldiging-willem-alexander/ Inhuldigienge Willem-Alexander], koningsdag27april.info</ref>
==Huwelyk==
Willem-Alexander is getrouwd mè Máxima Zorreguieta ([[17 meie]] [[1971]]) uut [[Argentinië]] en 't huwelyk is up [[2 februoari]] [[2002]] in de grôte zoale van de "Beurs van Berlage" voltrokkn deur burgemêester Job Cohen van [[Amsterdam]].
Z' hen t'hope drie dochters:
*Catharina-Amalia ([[7 december]] [[2003]])
*Alexia ([[26 juni]] [[2005]])
*Ariane ([[10 april]] [[2007]])
[[Ofbeeldienge:Willem-Alexander, Maxima and their daughters 2013.jpg|thumb|Keunienk Willem-Alexander, keuniginne Máxima en de prinsesjes Catharina-Amalia, Alexia en Ariane]]
== Verwyziengen ==
<references/>
== Externe koppelienge ==
*[http://www.koninklijkhuis.nl/foto-en-video/portretfotos/koning-willem-alexander/ 't Keunienklyk Huus - koninklijkhuis.nl]
{{Commons|Willem-Alexander of the Netherlands|Willem-Alexander van de Nederlandn}}
[[Categorie:Keunienk van de Nederlandn]]
[[Categorie:Huus Oranje-Nassau]]
bed599h5vl8rz8uo60kz35qgnedcrck
Kapelle (Holland)
0
27512
328303
317306
2026-10-25T20:32:33Z
Vluvlu
31944
/* Bekende Kapellenoars */
328303
wikitext
text/x-wiki
{{Beg}}
{{Infobox Hollandsche gemêente
|noame= Kapelle
|woapn= Coat of arms of Kapelle (Netherlands).svg
|vlagge= Flag of Kapelle.svg
|koarte= LocatieKapelle.png
|koarte2=Gem-Kapelle-OpenTopo.jpg
|provinsje= Zêeland
|latitudeGraden=51
|latitudeMinuten=29
|latitudeSeconden=
|longitudeGraden=3
|longitudeMinuten=57
|longitudeSeconden=
|ipp= 49,63
|land= 37,13
|woater=12,49
|inw= 13.051
|joar=2023
|dichtheid= 351
|hoofdplekke= Kapelle
|burgemêester= Constantijn Jansen op de Haar
|party=PvdA
|postcode= 4421-4482
|web=[https://www.kapelle.nl www.kapelle.nl]
}}
'''Kapelle''' ([[Zêeuws]]: ''Kapelle / Kapel'n'') is e dorp en [[gemêente]] in d' [[Holland]]sche provinsje [[Zêeland]] ip 't schiereiland [[Zuud-Beveland]]. Der weunn oungeveer 13.000 menschn in de gemêente en oungeveer 9.000 menschn in 't dorp (2023).
== Bekende Kapellenoars ==
* [[Jan Peter Balkenende]] ([[Biezelehe]]), polletieker
== Externe koppeliengn ==
* [https://web.archive.org/web/20231116070745/https://www.plaatsengids.nl/kapelle Plaatsengids]
* [https://allecijfers.nl/gemeente/kapelle/ AlleCijfers]
[[Ofbeeldienge:Overzicht kerktoren vanuit het zuidwesten - Kapelle - 20378253 - RCE.jpg|links|thumb|Onze-Lieve-Vrouwekerke]]
{{GemêentnZE}}
[[Categorie:Zuud-Beveland]]
[[Categorie:Gemêente in Zêeland]]
[[Categorie:Plekke in Zêeland]]
snrutmg99swld5am2snt1y4u4gsrrvg
2026
0
28700
328336
328290
2026-10-26T09:06:41Z
Vluvlu
31944
/* Gebeurtenissn */
328336
wikitext
text/x-wiki
<div class="center">[[2023]] - [[2024]] - [[2025]] - '''2026''' - [[2027]] - [[2028]] - [[2029]]</div>
't Joar '''2026''' is e geweun joar die begunt ip e [[dunderdag]] in de [[Gregorioansche kalender]]. 't Is 't 26e joar van 't 3e millennium en van d' 21e êeuwe en 't zeevnste joar van 't decennium 2020-2029.
== Gebeurtenissn ==
;januoari
* [[1 januoari|1]] - [[Bulgareye]] voert den [[euro]] in en komt den 21e lidstoat van d' eurozone.
* 1 - [[Cyprus]] pakt 't voorzitterschap van de Road van d' Europeesche Unie over.
* 1 - In 't [[Zwitserland|Zwitsers]] ski-oord Crans-Montana valln te minste 40 dooie deur e brand in e bar (Le Constellation).
* [[3 januoari|3]] - De [[Verênigde Stoatn]] voern luchtanvalln uut ip [[Venezuela]] en arresteern de Venezoloansche president [[Nicolás Maduro]].
* [[7 januoari|7]] - In Minneapolis, [[Minnesota]], [[Verênigde Stoatn]], schiet een ICE-agent (U.S. Immigration and Customs Enforcement) e 37-joarige Amerikoansche vrouwe dôod. In de doaripvolgnde doagn breekn hevige protestn uut over 't incident.
* [[10 januoari|10]] - D' [[Iran|Iraneesche]] protestn teegn 't islamitisch regime, die ip 28 december 2025 begost zyn, wordn heviger. 't Internet is al verschillige doagn ofgeslootn. Doarom is 't moeilik vor informoasje deure te krygn vanuut Iran.
* [[18 januoari|18]] - Achter dat den Amerikoansche president Trump gedreigd hèt met extra invoerheffiengen vo landn die [[Groenland]] militair willn steunn, verkloarn acht betrokkn Europeesche landn gezoamelik dat de dreigienge van Trump vo Groenland t' annexeern e gevoarlike negatieve spiroal riskeert en de transatlantische betrekkiengn oundermynt.
* 18 - In Adamuz, in 't zuudn van [[Spanje]], in de provinsje [[Andalusië]], zyn 2 hogesnelheidstreings ountspoord. Der valln minstns 42 dôoie en mêer of 150 gekwetste.
* [[19 januoari|19]]-[[23 januoari|23]] - 't 56e World Economic Forum wordt g'houdn in Davos, [[Zwitserland]].
* [[22 januoari|22]] - In de marge van 't World Economic Forum in Davos hèn de leiders van e 20-tal landn 't handvest van de Vredesroad (''Board of Peace'') van den Amerikoansche president [[Donald Trump]] oundertêkend. De mêeste Europeesche landn doen der nie an mee. D' organisoasje is deur Trump ipgericht vo de vredeshandhoavienge over hêel de weireld te bevordern.
* [[27 januoari|27]] - D' [[Europeesche Unie]] en [[Indië]] sluutn e vryhandelsoverêenkomst achter bykan twientig joar ounderhandeln.
;februoari
* [[5 februoari|5]] - Der komt een ende an 't 'New START-verdrag', die strategische kernwoapns tusschn de Verênigde Stoatn en Rusland beperkt.
* [[6 februoari|6]] t/m [[22 februoari|22]] - De 25ste Olympische Wienterspeeln wordn g'houdn in [[Milaan]] en Cortina d'Ampezzo, [[Itoalië]].
* [[8 februoari|8]] - Portugeesche presidentsverkiezienge: de socialistische kandidoat António José Seguro wordt verkoozn tout president van [[Portugal]].
* [[12 februoari|12]] - Achter 613 doagn ounderhandeln, krygt 't [[Brussels Hoofdstedelik Gewest]] e nieuwe regerienge. Twêe doagn loater wordt 't beëdigd en Boris Dilliès ([[MR]]) wordt de nieuwe minister-president.
* [[19 februoari|19]] - Den [[Grôot-Brittannië|Britschn]] ex-prins Andrew Mountbatten-Windsor wordt ip zyn landgoed in Sandringham g'arresteerd deur de poliesje, omdat 'n dervan verdacht wordt dat ie een ambtsmisdryf zou gepleegd hèn.
* [[23 februoari|23]] - [[Holland]] krygt e nieuwe regerienge: 't [[kabinet-Jetten]], bestaande uut [[D66]], [[VVD]] en [[CDA]].
* [[26 februoari|26]] - De regerienge van [[Pakistan]] verkloart den oorlog an de Taliban in [[Afghanistan]].
* [[28 februoari|28]] - De Verênigde Stoatn en Israël lanceern anvalln ip [[Iran]], woarby verschillige hoge Iroansche functionoarissn gedôod wordn, woarounder den hoogste leider Ali Khamenei. Iran lanceert vergeldiengsanvalln teegn Amerikoansche militaire boasissn in de Golf.
;moarte
* [[2 moarte|2]] - De [[Libanon|Libaneesche]] militante groep Hezbollah lanceert anvalln teegn Israël os vergeldienge vo de môord ip den Iroanschn Ipperste Leider, Ali Khamenei.
* [[9 moarte|9]] - D' Iroansche elite hèt Mojtaba Khamenei, de zeune van de vermôorde ayatollah Ali Khamenei, gekoozn ols nieuwe hoogste leider van 't land.
* [[13 moarte|13]] - D' Amerikoansche luchtmacht voert e grôotschoalig bombardement uut ip 't eiland Kharg, 't belangrykste olie-exportknooppunt van Iran in de [[Perzische Golve]].
* [[24 moarte|24]] - 't Iroans ministerie van Buutnlandsche Zoakn lat per brief weetn an de [[Verênigde Noaties]] da scheepn die nie geboundn zyn an de Verênigde Stoatn of Israël, deur de [[Stroate van Hormuz]] kunn voarn.
* 24 - Parlementsverkieziengn in 't Keunienkryk [[Denemarkn]]: De coaliesje van premier Mette Frederiksen verliest heur mêerderheid in 't parlement.
;april
* [[1 april|1]] - NASA lanceert d' Artemis II-missie, d' êerste bemande vlucht noa de [[moane]] sedert Apollo 17 in 1972.
* [[7 april|7]] - Achter een ultimoatum van den Amerikoansche president Trump over de Stroate van Hormuz, kommn de Verênigde Stoatn en Iran overêen met e woapnstilstand van twêe weekn via bemiddelienge van [[Pakistan]].
* [[8 april|8]] - Israël voert de bombardementn ip Hezbollah in Libanon ip. Der valln e goeie 300 dôo en mêer of duusd gekwetste.
* [[10 april|10]] - De bemannienge van Artemis II kêert mè succes were noa d' [[eirde (planete)|eirde]] en stort veilig nere in de [[Stilln Oceoan]] dichte by San Diego.
* [[12 april|12]] - Parlementsverkieziengn in [[Hongareye]]: D' Hongoarsche oppositiepartie Tisza, ounder leidienge van Peter Magyar, wint de verkieziengn, woarmee dat er een ende komt an 16 joar Fidesz-KDNP-regerienge van premier Viktor Orbán.
* [[19 april|19]] - Parlementsverkieziengn in [[Bulgareye]]: Progressief Bulgareye, de coaliesje van ex-president Rumen Radev, wint de verkieziengn mè 44% van de stemmn en e mêerderheid van de zetels.
;meie
* [[1 meie|1]] - De Verênigde Arabische Emiroatn verloatn den OPEC, achter zes decennia lidmoatschap.
* [[12 meie|12]] - [[16 meie|16]] - 't Euroviezje Songfestival 2026 wordt g'houdn in [[Weenn]], Ôostnryk. De Bulgoarsche Dara wint mè 't liedje "Bangaranga". 't Is den êerste ki da [[Bulgareye]] 't festival wint.
* [[16 meie|16]] - De Weireldgezoundheidsorganisoasje (WHO) roept een ebola-uutbroak in de [[Democroatische Republiek Congo]] en Oeganda uut tout een internationale nôodsituoasje ip gebied van de volksgezoundheid.
* [[20 meie|20]] - De [[Verênigde Stoatn]] kloagn de vroegere [[Cuba|Cuboansche]] president Raúl Castro (94) an vo zyn rolle by 't nereschietn van twi vliegers van e Cuboans-Amerikoansche humanitaire organisoasje in 1996.
* [[22 meie|22]] - By een ountploffienge van [[goaze]] in e koolmyne in Shanxi, [[China]], zyn te minste 90 mynwerkers gestorvn.
* [[26 meie|26]] - E schoolbus mè lêerliengn van e schole vo buutngeweun ounderwys in [[Buggenhout]], rydt teegn e slagboom en komt in botsienge met e tring. Der valln vier dôo, twi joungers, de chauffeur en de begeleidster.
;juni
* [[8 juni|8]] - E zwoare [[eirdbevienge]] met e kracht van 7,8 ip de [[schoale van Richter]] treft de [[Filipynn]], de sterkstn van 't land sedert 1990.
* [[11 juni|11]] - 't 23e [[Weireldkampioenschap foetbol]] goat deure van 11 juni t/m 19 juli in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Verênigde Stoatn]].
* [[12 juni|12]] - Elon Musk wordt den êerste biljonair ter weireld achter da zyn ruumtevoartbedryf SpaceX g'introduceerd wordt ip de beurze.
* [[15 juni|15]] - De Verênigde Stoatn en Iran moakn e vorlopig akkôord bekend vo den Iranoorlog te beëndign en de [[Stroate van Hormuz]] t' heropenn.
* [[17 juni|17]] - Zwoare hittegolve in West- en Zuud-Europa, die in België deurt van 17 juni toet 29 juni.
* [[21 juni|21]] - De rechtsche kandidoat Abelardo de la Espriella wint de presidentsverkieziengn in [[Colombia]].
* [[22 juni|22]] - Keir Starmer makt zyn oentslag bekend als êerste minister van 't [[Verênigd Keunienkryk]].
* [[24 juni|24]] - E zwoare eirdbevienge met e kracht van 7,5 ip de [[schoale van Richter]] treft [[Venezuela]].
;juli
* [[4 juli|4]] - [[9 juli|9]] - Stoatsbegroavienge van Ali Khamenei, den hoogste leider van Iran die binst den Iranoorlog vermôord wierd.
* [[7 juli|7]] - [[8 juli|8]] - De NAVO-top van 2026 goat deure in Ankara, [[Turkeye]].
* [[10 juli|10]] - 't Zuudn van Europa oendergoat een uutzoenderlike hittegolve. By zwoare nateur-en busbrandn in en roend 't Zuud-Spoans bergdorp Bédar (Almería), stervn 13 menschn, woaroender drie Belgn.
* [[12 juli|12]] - Zwoare brand in 't Bus van Fontainebleau, dichte by Parys. D' Autoroute du Soleil, de drukke boane noa 't zuudn van Vrankryk, wordt ofgeslootn.
* [[19 juli|19]] - Finalle van 't [[Weireldkampioenschap foetbol|WK foetbal]] 2026: Spanje versloat titelverdediger Argentinië met 1–0 in de verlengienge en verovert doarmee achter 16 joar zyn twêede weireldtitel.
* [[20 juli|20]] - Andy Burnham wordt deur keunienk Charles III benoemd toet premier van 't [[Verênigd Keunienkryk]], als ipvolger van Keir Starmer.
;ogustus
* [[14 ogustus|14]]-[[31 ogustus]] - Zware brand ip de [[Hoge Veenn]].
* [[26 ogustus|26]] - Grôte overstromienge in [[Nepal]] en [[Tibet]].
; september
* [[22 september|22]] - Akkôord tuss'n de [[Verênigde Stoaten van Amerika|Verênigde Stoaten]], [[Groenland]] en [[Denemarkn]].
; oktober
* [[7 oktober|7]] - E [[eirdbevienge]] met e kracht van 1,9 in [[Ruuslee]].
* [[25 oktober|25]] - In [[Brazilië]] wint de lienkse Lula de verkieziengn van de rechtse Bolsonaro jr.
== Gestorvn ==
;januoari
* [[4 januoari|4]] - Kamiel Dierckx (84), Vlamschn basketter
* [[8 januoari|8]] - Astrid Roemer (78), Surinoams-Hollandsche schryfster
* 8 - Wim Van Belleghem (62), West-Vlamsche roeier
* [[17 januoari|17]] - Rita Smets (96), Vlamsche actrice
* [[19 januoari|19]] - Valentino Garavani (93), Italioansche modeountwerper
* [[30 januoari|30]] - Catherine O'Hara (71), Canadees-Amerikoansche actrice
;februoari
* [[2 februoari|2]] - Chris Van den Abeele (61), Vlamsche journalist
* [[4 februoari|4]] - François Beukelaers (88), Vlamschn acteur en zanger
* [[11 februoari|11]] - Cees Nooteboom (92), Hollandsche schryver
* 11 - James Van Der Beek (48), Amerikoanschn acteur
* [[15 februoari|15]] - Robert Duvall (95), Amerikoanschn acteur
* [[16 februoari|16]] - Billy Steinberg (74), Amerikoansche liedjesschryver
* [[17 februoari|17]] - Jesse Jackson (84), Amerikoansche predikant, polletieker en burgerrechtnactivist
* [[21 februoari|21]] - Koos Postema (93), Hollandsche radio- en tv-presentateur
* [[27 februoari|27]] - Neil Sedaka (86), Amerikoansche zanger
* [[28 februoari|28]] - Ali Khamenei (86), ayatollah en ipperste leider van Iran
;moarte
* [[1 moarte|1]] - Gary Walker (Gary Leeds) (83), Amerikoanschn drummer en zanger
* [[6 moarte|6]] - Jan Lenferink (80), Hollandsche radio- en tv-moaker
* [[10 moarte|10]] - Luc Van der Kelen (77), Vlamsche journalist
* [[22 moarte|22]] - Lionel Jospin (88), Fransche premier
;april
* [[11 april|11]] - Sonja Barend (86), Hollandsche tv-presentatrice
* [[17 april|17]] - Nathalie Baye (77), Fransche actrice
* [[19 april|19]] - Desmond Morris (98), Iengelsche zoöloog, publicist, kunstschilder en tv-presentateur
;meie
* [[5 meie|5]] - Hans Otten (55), Vlamsche presentateur, tv- en radiomoaker
* [[18 meie|18]] - Étienne Davignon (93), Belgische diplomoat, polletieker en oundernemer
* [[22 meie|22]] - Paul Weenen (89), West-Vlamschn basketter
* [[26 meie|26]] - Martine Prenen (62), Vlamsche presentatrice en journaliste
;juni
* [[3 juni|3]] - Margriet Hermans (72), Vlamsche zangeresse, actrice, tv-presentatrice en politica
* [[10 juni|10]] - Wim T. Schippers (83), Hollandsche programmoaker, stemacteur, schryver en kunstnoare
* [[11 juni|11]] - David Hockney (88), Iengelsche kunstschilder
* [[18 juni|18]] - François Englert (93), Belgische fysicus en Nobelpryswinnoare
;juli
* [[1 juli|1]] - [[Roger Vangheluwe]] (89), West-Vlamsche gêestelikn
* [[8 juli|8]] - Bonnie Tyler (75), [[Wales|Welshe]] zangeresse
* [[11 juli|11]] - Lindsey Graham (71), Amerikoansche polletieker
* [[13 juli|13]] - Sam Neil (78), Nieuw-Zêelandschn acteur en regisseur
* [[20 juli|20]] - Kevin Keegan (75), Iengelsche foetballist en trainer
* [[24 juli|24]] - Ida d'Hooghe (94), Vlamsche omroepster
* [[31 juli|31]] - Jerney Kaagman (79), Hollandsche zangeresse
;ogustus
* [[6 ogustus|6]] - Peter Faber (82), Hollandsche acteur
* [[12 ogustus|12]] - Jacques Wallage (79), Hollandsche polletieker
* [[25 ogustus|25]] - Dolly Parton (80), Amerikoansche zangeresse
* [[27 ogustus|27]] - Ratko Mladić (84), [[Bosnië-Herzegovina|Bosnisch-Servisch]] generoal en ôorlogsmisdoadiger
* [[28 ogustus|28]] - Harald V van Nôorweegn (89), keunienk van [[Nôorweegn]]
* [[31 ogustus|31]] - Édouard Balladur (97), Fransche premier
* [[31 ogustus|31]] - Elco Brinkman (78), Hollandsche polletieker
* [[31 ogustus|31]] - Ada Yonath (87), [[Israël]]ische scheikundige, winnoaresse van [[Nobelprys]] vô [[scheikunde]] in 2009
; september
* [[24 september|24]] - Hedwig Speliers (91), West-Vlamsche dichter
* [[30 september|30]] - Paulien Cornelisse (50), Hollandsche schryfster en cabaretier
; oktober
* [[5 oktober|5]] - Jim Bakker (86), Amerikoansche TV-evangelist
* [[17 oktober|17]] - Maarten Spanjer (73), Hollandsche acteur en schryver
* [[21 oktober|21]] - [[Jozef Deleu]] (89), West-Vlamsche dichter en schryver
{{commonscat|2026}}
[[Categorie:2020-2029]]
pr71t5ywdukkvh1fjaybf3mgt97qxgj
Rob Jetten
0
28761
328302
328189
2026-10-25T20:30:15Z
Vluvlu
31944
328302
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:Visit of Ursula von der Leyen, to New York, United States of America and participation in the 2026 UNGA (P-070500-00-53).jpg|thumb|Rob Jetten (2026)]]
'''Rob Jetten''' ([[Veghel]], [[25 moarte]] [[1987]]) is e [[Holland]]sche polletieker van de party [[D66]]. Sedert [[2026]] ist ie premier.
Ie studêerde bestuurskunde an de [[Radboud Universiteit]].
Van 2010 tot 2017 wast ie gemêenteroadslid van [[Nymeegn]].
Van 2022 tot 2024 wast ie minister vô Klimoat en Energie en in 2024 ôok vicepremier in 't [[kabinet-Rutte IV]].
Sedert 23 februoari 2026 ist ie premier (êeste minister) van Holland (kabinet-Jetten).
== Externe koppelienge ==
* [https://www.parlement.com/biografie/drs-raa-rob-jetten Drs. R.A.A. (Rob) Jetten], Parlement.com
{{Hollandsche premiers}}
{{DEFAULTSORT:Jetten, Rob}}
[[Categorie:Hollandsch premier]]
[[Categorie:Hollandsch minister]]
[[Categorie:Hollandsch parlementslid]]
4g36odoqv6l6k3owpjjil2d9zv5p5s7
Democroatn 66
0
28764
328321
328298
2026-10-25T21:26:59Z
Vluvlu
31944
328321
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:D66 logo (2019–present).svg|thumb|Logo]]
'''Democroatn 66''' ([[Nederlands]]: '''Democraten 66''', ofgekort: '''D66''', tout 1985: '''D'66''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e socioalliberoale signateure. Ze noemn hunder zelve progressief, socioalliberoal en ook wel vryzinnig. De party wierd ipgericht ip 14 oktober [[1966]] in [[Amsterdam]].
D' ambiesje was e progressieve, nie-dogmoatische, moa pragmoatische volksparty te zyn mè mêer zeggnschap van burgers in al d' openboare besteursorgoann, van hoge tout lêge. Nog assan is de party vôorstander van administratieve vernieuwienge, moa der stoan ook andere thema's centroal, lik individuele ountplooiienge en Europeesche soamnwerkienge.
Achter de Twêede Koamerverkieziengn van 1967 kwam D'66 de Twêede Koamer binn mè zeevn zetels. Sedertdien zyn de verkieziengsresultoatn wisselvallig verloopn.
By de Twêede Koamerverkieziengn van 29 oktober 2025 (best te vergelykn met de Belgische Koamer van volksverteegnwoordigers) hoalde D66 mè 26 zetels heur beste resultoat ôois en kwam ze de grotste party. Doadeure leverde de party vo den êerste kêe de minister-president: [[Rob Jetten]], die ip 23 februoari 2026 beëdigd wierd als minister-president van 't kabinet-Jetten.
D66 hè meegedoan an neegn kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* Hans van Mierlo (1966-1973)
* Jan Terlouw (1973-1982)
* Laurens Jan Brinkhorst (1982)
* Maarten Engwirda (1982-1986)
* Hans van Mierlo (1986-1998)
* Els Borst (1998)
* Thom de Graaf (1998-2003)
|
* Boris Dittrich (2003-2006)
* Lousewies van der Laan (2006)
* Alexander Pechtold (2006-2018)
* [[Rob Jetten]] (2018-2020)
* Sigrid Kaag (2020-2023)
* Rob Jetten (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{|width=25%
|
* 1967 - 7
* 1971 - 11
* 1972 - 6
* 1977 - 8
* 1981 - 17
* 1982 - 6
* 1986 - 9
* 1989 - 12
* 1994 - 24
* 1998 - 14
|
* 2002 - 7
* 2003 - 6
* 2006 - 3
* 2010 - 10
* 2012 - 12
* 2017 - 19
* 2021 - 24
* 2023 - 9
* 2025 - 26
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.d66.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/d66-democraten-66 D66 (Democraten 66)], Parlement.com
{{Commonscat|Democraten 66}}
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
gxf5dhsjnteskwtxlhqr3gu332x998z
Volksparty vô Vryheid en Democroatie
0
29711
328310
2026-10-25T20:59:06Z
Vluvlu
31944
nieuw blad: [[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]] '''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure. De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]]. == Externe koppeliengn == * [ * [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com Categorie:Hollandsche polle…
328310
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
== Externe koppeliengn ==
* [
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
4idhtffdetaqh6hv3fz93vwf7peehqm
328311
328310
2026-10-25T21:00:23Z
Vluvlu
31944
/* Externe koppeliengn */
328311
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
j5z4c4bvgxatxmo490gc735l7n1cyvv
328312
328311
2026-10-25T21:01:26Z
Vluvlu
31944
328312
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
sl0bheodbhczaz1vft19pmt68lh9gzy
328314
328312
2026-10-25T21:10:48Z
Vluvlu
31944
328314
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
klj8zg0031slzb2u5e7a7lzi6vtv3ul
328315
328314
2026-10-25T21:12:21Z
Vluvlu
31944
328315
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VDD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
rc3e8z6srfwrde7104vr6lmn3brkvtf
328316
328315
2026-10-25T21:12:40Z
Vluvlu
31944
328316
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
h8bbad71z0bkj54g8towkomcxc7peqx
328317
328316
2026-10-25T21:14:18Z
Vluvlu
31944
328317
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
[[Mark Rutte]] was de enige premier van de VVD.
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
bxvmwtrkhd4o0ojcojeysqknjoejab7
328318
328317
2026-10-25T21:15:02Z
Vluvlu
31944
328318
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
[[Mark Rutte]] was de enige premier van de VVD.
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels Twêede Koamer ==
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
2gvrg4fmypwsoz3ukexao3noppz4h1t
328319
328318
2026-10-25T21:21:06Z
Vluvlu
31944
/* Zetels Twêede Koamer */
328319
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
[[Mark Rutte]] was de enige premier van de VVD.
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels Twêede Koamer ==
Vanof 1956:
* 1956 - 13
* 1959 - 19
* 1963 - 16
* 1967 - 17
* 1971 - 16
* 1972 - 22
* 1977 - 28
* 1981 - 26
* 1982 - 36
* 1986 - 27
* 1989 - 22
* 1994 - 31
* 1998 - 38
* 2002 - 24
* 2003 - 28
* 2006 - 22
* 2010 - 31
* 2012 - 41
* 2017 - 33
* 2021 - 34
* 2023 - 24
* 2025 - 22
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
4p2k44q2d51y126nbi19i5eo0tsv0ti
328320
328319
2026-10-25T21:21:54Z
Vluvlu
31944
/* Zetels Twêede Koamer */
328320
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
[[Mark Rutte]] was de enige premier van de VVD.
== Partyleiders ==
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels Twêede Koamer ==
Vanof 1956:
{| width=25%
|
* 1956 - 13
* 1959 - 19
* 1963 - 16
* 1967 - 17
* 1971 - 16
* 1972 - 22
* 1977 - 28
* 1981 - 26
* 1982 - 36
* 1986 - 27
* 1989 - 22
|
* 1994 - 31
* 1998 - 38
* 2002 - 24
* 2003 - 28
* 2006 - 22
* 2010 - 31
* 2012 - 41
* 2017 - 33
* 2021 - 34
* 2023 - 24
* 2025 - 22
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
83xda1iy8yh17hw9a2rzz0203q762qa
328322
328320
2026-10-25T21:28:36Z
Vluvlu
31944
328322
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke partie met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
[[Mark Rutte]] was de enige premier van de VVD.
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]] vanof 1956:
{| width=25%
|
* 1956 - 13
* 1959 - 19
* 1963 - 16
* 1967 - 17
* 1971 - 16
* 1972 - 22
* 1977 - 28
* 1981 - 26
* 1982 - 36
* 1986 - 27
* 1989 - 22
|
* 1994 - 31
* 1998 - 38
* 2002 - 24
* 2003 - 28
* 2006 - 22
* 2010 - 31
* 2012 - 41
* 2017 - 33
* 2021 - 34
* 2023 - 24
* 2025 - 22
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
pqqdhltzb7964t6iwl8xfx4hiscoela
328323
328322
2026-10-25T21:28:54Z
Vluvlu
31944
328323
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
[[Mark Rutte]] was de enige premier van de VVD.
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]] vanof 1956:
{| width=25%
|
* 1956 - 13
* 1959 - 19
* 1963 - 16
* 1967 - 17
* 1971 - 16
* 1972 - 22
* 1977 - 28
* 1981 - 26
* 1982 - 36
* 1986 - 27
* 1989 - 22
|
* 1994 - 31
* 1998 - 38
* 2002 - 24
* 2003 - 28
* 2006 - 22
* 2010 - 31
* 2012 - 41
* 2017 - 33
* 2021 - 34
* 2023 - 24
* 2025 - 22
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
lwsxsy08c5iapeaeyxqsbih0nqx69tu
328349
328323
2026-10-26T09:54:47Z
Vluvlu
31944
328349
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e liberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]].
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
Premier van de VVD was:
* [[Mark Rutte]] (2010-2024)
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]] vanof 1956:
{| width=25%
|
* 1956 - 13
* 1959 - 19
* 1963 - 16
* 1967 - 17
* 1971 - 16
* 1972 - 22
* 1977 - 28
* 1981 - 26
* 1982 - 36
* 1986 - 27
* 1989 - 22
|
* 1994 - 31
* 1998 - 38
* 2002 - 24
* 2003 - 28
* 2006 - 22
* 2010 - 31
* 2012 - 41
* 2017 - 33
* 2021 - 34
* 2023 - 24
* 2025 - 22
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
3tmb7wefwmwiqtn8251s3uqktappkhy
328351
328349
2026-10-26T10:01:07Z
Vluvlu
31944
328351
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:VVD logo (2020–present).svg|thumb|Logo]]
'''Volksparty vô Vryheid en Democroatie''' ([[Nederlands]]: '''Volkspartij voor Vrijheid en Democratie''', ofgekort: '''VVD''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e rechtsliberoale signateure.
De party wierd ipgericht ip 24 januoari [[1948]] en is e fusie van PvdV en Comité-Oud.
VVD hè meegedoan an 21 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
Premier van de VVD was:
* [[Mark Rutte]] (2010-2024)
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* Pieter Oud (1948-1963)
* Edzo Toxopeus (1963-1969)
* Molly Geertsema (1969-1971)
* Hans Wiegel (1971-1982)
* Ed Nijpels (1982-1986)
* Rudolf de Korte (1986)
* Joris Voorhoeve (1986-1990)
|
* Frits Bolkestein (1990-1998)
* Hans Dijkstal (1998-2002)
* Gerrit Zalm (2002-2004)
* Jozias van Aartsen (2004-2006)
* Willibrord van Beek (2006)
* [[Mark Rutte]] (2006-2023)
* Dilan Yeşilgöz (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]] vanof 1956:
{| width=25%
|
* 1956 - 13
* 1959 - 19
* 1963 - 16
* 1967 - 17
* 1971 - 16
* 1972 - 22
* 1977 - 28
* 1981 - 26
* 1982 - 36
* 1986 - 27
* 1989 - 22
|
* 1994 - 31
* 1998 - 38
* 2002 - 24
* 2003 - 28
* 2006 - 22
* 2010 - 31
* 2012 - 41
* 2017 - 33
* 2021 - 34
* 2023 - 24
* 2025 - 22
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.vvd.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/vvd-volkspartij-voor-vrijheid-en-democratie VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
gwobgionjkz6nbdchgwi9gon05wkjn3
VVD
0
29712
328313
2026-10-25T21:02:33Z
Vluvlu
31944
deurverwiezienge noa [[Volksparty vô Vryheid en Democroatie]]
328313
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT[[Volksparty vô Vryheid en Democroatie]]
6zzs7jftzboakiiicvz9co2b5cf4g2j
Christen-Democroatisch Appèl
0
29713
328339
2026-10-26T09:35:20Z
Vluvlu
31944
nieuw blad: [[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]] '''...''' ([[Nederlands]]: '''...''', ofgekort: '''...''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e signateure. De party wierd ipgericht ip [[]]. ... hè meegedoan an kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]). == Partyleiders == De volgnde menschn zyn partyleider gewist: {|width=60% | * |} == Zetels == Zetels [[Twêede Koamer]]: {| width=25% | * |} == Externe koppeliengn == * [ Officiële website] * [ ], Parlement.com Categorie:Holl…
328339
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''...''' ([[Nederlands]]: '''...''', ofgekort: '''...''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e signateure.
De party wierd ipgericht ip [[]].
... hè meegedoan an kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
*
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [ Officiële website]
* [ ], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
ex2pb2f7o9mloj0gzf8yta5k36ojtmp
328340
328339
2026-10-26T09:36:25Z
Vluvlu
31944
Vluvlu heeft pagina [[CDA]] hernoemd naar [[Christen-Democroatisch Appèl]]
328339
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''...''' ([[Nederlands]]: '''...''', ofgekort: '''...''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e signateure.
De party wierd ipgericht ip [[]].
... hè meegedoan an kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
*
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [ Officiële website]
* [ ], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
ex2pb2f7o9mloj0gzf8yta5k36ojtmp
328342
328340
2026-10-26T09:38:15Z
Vluvlu
31944
328342
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip [[1980]].
CDA hè meegedoan an kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
*
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [ Officiële website]
* [ ], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
jze7p8p2n1gy7it60jbmv04s8ips5kj
328343
328342
2026-10-26T09:40:10Z
Vluvlu
31944
/* Externe koppeliengn */
328343
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip [[1980]].
CDA hè meegedoan an kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
*
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
9cqn9x3azhrr3370zot5vgia6w5y4gk
328344
328343
2026-10-26T09:41:33Z
Vluvlu
31944
328344
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip 11 oktober [[1980]].
CDA hè meegedoan an 14 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
*
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
gm2siqoj9ht6sl790x6p0tbgkc9m766
328345
328344
2026-10-26T09:43:06Z
Vluvlu
31944
328345
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:CDA logo 2021.svg|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip 11 oktober [[1980]].
CDA hè meegedoan an 14 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
*
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
nzbfm8gi5wk6qywkjmt3tnkh69btau6
328346
328345
2026-10-26T09:46:51Z
Vluvlu
31944
/* Partyleiders */
328346
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:CDA logo 2021.svg|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip 11 oktober [[1980]].
CDA hè meegedoan an 14 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* [[Dries van Agt]] (1976-1982)
* [[Ruud Lubbers]] (1982-1994)
* Elco Brinkman (1994)
* Enneüs Heerma (1994-1997)
* Jaap de Hoop Scheffer (1997-2001)
* [[Jan Peter Balkenende]] (2001-2010)
|
* Maxime Verhagen (2010-2012)
* Sybrand van Haersma Buma (2012-2019)
* Pieter Heerma (2019-2020)
* Hugo de Jonge (2020)
* Wopke Hoekstra (2020-2023)
* Henri Bontenbal (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
*
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
rkc0838e73vkcxqp0c1ifrtfgv5m1w8
328347
328346
2026-10-26T09:50:13Z
Vluvlu
31944
/* Zetels */
328347
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:CDA logo 2021.svg|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip 11 oktober [[1980]].
CDA hè meegedoan an 14 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* [[Dries van Agt]] (1976-1982)
* [[Ruud Lubbers]] (1982-1994)
* Elco Brinkman (1994)
* Enneüs Heerma (1994-1997)
* Jaap de Hoop Scheffer (1997-2001)
* [[Jan Peter Balkenende]] (2001-2010)
|
* Maxime Verhagen (2010-2012)
* Sybrand van Haersma Buma (2012-2019)
* Pieter Heerma (2019-2020)
* Hugo de Jonge (2020)
* Wopke Hoekstra (2020-2023)
* Henri Bontenbal (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
* 1977 - 49
* 1981 - 48
* 1982 - 45
* 1986 - 54
* 1989 - 54
* 1994 - 34
* 1998 - 29
* 2002 - 43
|
* 2003 - 44
* 2006 - 41
* 2010 - 21
* 2012 - 13
* 2017 - 19
* 2021 - 15
* 2023 - 5
* 2025 - 18
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
od5rmtvpnjagpsuvdsvivxpeajobtsh
328348
328347
2026-10-26T09:53:53Z
Vluvlu
31944
328348
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:CDA logo 2021.svg|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip 11 oktober [[1980]].
CDA hè meegedoan an 14 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
Premiers van 't CDA woaren:
* [[Dries van Agt]] (1977-1982)
* [[Ruud Lubbers]] (1982-1994)
* [[Jan Peter Balkenende]] (2002-2010)
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* [[Dries van Agt]] (1976-1982)
* [[Ruud Lubbers]] (1982-1994)
* Elco Brinkman (1994)
* Enneüs Heerma (1994-1997)
* Jaap de Hoop Scheffer (1997-2001)
* [[Jan Peter Balkenende]] (2001-2010)
|
* Maxime Verhagen (2010-2012)
* Sybrand van Haersma Buma (2012-2019)
* Pieter Heerma (2019-2020)
* Hugo de Jonge (2020)
* Wopke Hoekstra (2020-2023)
* Henri Bontenbal (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
* 1977 - 49
* 1981 - 48
* 1982 - 45
* 1986 - 54
* 1989 - 54
* 1994 - 34
* 1998 - 29
* 2002 - 43
|
* 2003 - 44
* 2006 - 41
* 2010 - 21
* 2012 - 13
* 2017 - 19
* 2021 - 15
* 2023 - 5
* 2025 - 18
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
gdy3754rfwh6j0t39zjqhufgj6572o8
328350
328348
2026-10-26T09:58:51Z
Vluvlu
31944
328350
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:CDA logo 2021.svg|thumb|Logo]]
'''Christen-Democroatisch Appèl''' ([[Nederlands]]: '''Christen-Democratisch Appèl''', ofgekort: '''CDA''') is een [[Holland]]sche polletieke party met e christendemocroatische signateure.
De party wierd ipgericht ip 11 oktober [[1980]] en is e fusie van [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]].
CDA hè meegedoan an 14 kabinettn (zie [[Holland#Kabinettn]]).
Premiers van 't CDA woaren:
* [[Dries van Agt]] (1977-1982)
* [[Ruud Lubbers]] (1982-1994)
* [[Jan Peter Balkenende]] (2002-2010)
== Partyleiders ==
De volgnde menschn zyn partyleider gewist:
{|width=60%
|
* [[Dries van Agt]] (1976-1982)
* [[Ruud Lubbers]] (1982-1994)
* Elco Brinkman (1994)
* Enneüs Heerma (1994-1997)
* Jaap de Hoop Scheffer (1997-2001)
* [[Jan Peter Balkenende]] (2001-2010)
|
* Maxime Verhagen (2010-2012)
* Sybrand van Haersma Buma (2012-2019)
* Pieter Heerma (2019-2020)
* Hugo de Jonge (2020)
* Wopke Hoekstra (2020-2023)
* Henri Bontenbal (2023-)
|}
== Zetels ==
Zetels [[Twêede Koamer]]:
{| width=25%
|
* 1977 - 49
* 1981 - 48
* 1982 - 45
* 1986 - 54
* 1989 - 54
* 1994 - 34
* 1998 - 29
* 2002 - 43
|
* 2003 - 44
* 2006 - 41
* 2010 - 21
* 2012 - 13
* 2017 - 19
* 2021 - 15
* 2023 - 5
* 2025 - 18
|}
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.cda.nl/ Officiële website]
* [https://www.parlement.com/partij/cda-christen-democratisch-appel CDA (Christen-Democratisch Appèl)], Parlement.com
[[Categorie:Hollandsche polletieke party]]
sz03si3rucv3hgovqra2hrzjk6e4ix3
CDA
0
29714
328341
2026-10-26T09:36:25Z
Vluvlu
31944
Vluvlu heeft pagina [[CDA]] hernoemd naar [[Christen-Democroatisch Appèl]]
328341
wikitext
text/x-wiki
#DOORVERWIJZING [[Christen-Democroatisch Appèl]]
b3b9z0fxd3ikcsd1wgker9pe055sufi