Wikipedia wawiki https://wa.wikipedia.org/wiki/Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wikipedia Wikipedia copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 2209 425850 370637 2026-07-15T09:04:05Z Lucyin 16 425850 wikitext text/x-wiki {{djermon biesse}} {{Wiccionaire}} [[Imådje:Capercaillie Lomvi 2004.jpg|thumb|Cok di brouwire]] Li '''cok di brouwire''' pol måye et '''poye di brouwire''' pol frumele, c' est èn oujhea del [[famile des poyes]] ki vike voltî dins les hés et les fagnes, la k' gn a del [[brouwire]]. {{sla}} ''Tetrao urogallus'' <gallery> Grand Tétras MHNT.jpg Grand Tétra MHNT.jpg </gallery> == Spårdaedje == El Walonreye, end aveut dins tote l' [[Årdene]] disk' al [[guere di 40]]. Mins cwand on-z a rplanté les fwès et les fagnes, il ont disparexhou.<ref>[[L. Mahin]], [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]].</ref> Asteure, end a co dins l' [[Rezieve del Hôte Fagne]]. == Sourdants et pî-notes == {{Commonscat|Tetrao urogallus|les coks et les poyes di brouwire}} [[Categoreye:Oujheas]] qu6nvd1otyrpcitpxj9f51zajtojzw1 425851 425850 2026-07-15T09:04:33Z Lucyin 16 425851 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} [[Imådje:Capercaillie Lomvi 2004.jpg|thumb|Cok di brouwire]] Li '''cok di brouwire''' pol måye et '''poye di brouwire''' pol frumele, c' est èn oujhea del [[famile des poyes]] ki vike voltî dins les hés et les fagnes, la k' gn a del [[brouwire]]. {{sla}} ''Tetrao urogallus'' <gallery> Grand Tétras MHNT.jpg|oûs Grand Tétra MHNT.jpg|eskelete </gallery> == Spårdaedje == El Walonreye, end aveut dins tote l' [[Årdene]] disk' al [[guere di 40]]. Mins cwand on-z a rplanté les fwès et les fagnes, il ont disparexhou.<ref>[[L. Mahin]], [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]].</ref> Asteure, end a co dins l' [[Rezieve del Hôte Fagne]]. == Sourdants et pî-notes == {{Commonscat|Tetrao urogallus|les coks et les poyes di brouwire}} [[Categoreye:Oujheas]] 6ucp9dh04enqsa5ujz0nu3jiz7je0n5 425852 425851 2026-07-15T09:04:55Z Lucyin 16 425852 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} [[Imådje:Capercaillie Lomvi 2004.jpg|thumb|el cok]] Li '''cok di brouwire''' pol måye et '''poye di brouwire''' pol frumele, c' est èn oujhea del [[famile des poyes]] ki vike voltî dins les hés et les fagnes, la k' gn a del [[brouwire]]. {{sla}} ''Tetrao urogallus'' <gallery> Grand Tétras MHNT.jpg|oûs Grand Tétra MHNT.jpg|eskelete </gallery> == Spårdaedje == El Walonreye, end aveut dins tote l' [[Årdene]] disk' al [[guere di 40]]. Mins cwand on-z a rplanté les fwès et les fagnes, il ont disparexhou.<ref>[[L. Mahin]], [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]].</ref> Asteure, end a co dins l' [[Rezieve del Hôte Fagne]]. == Sourdants et pî-notes == {{Commonscat|Tetrao urogallus|les coks et les poyes di brouwire}} [[Categoreye:Oujheas]] dxfx3i006bz6unmsu3bc6midyef0mi7 0 2215 425840 401524 2026-07-15T08:54:22Z Lucyin 16 425840 wikitext text/x-wiki {{Info calindrî grigoryin}} {{Naiviaedje anêye}} == Etrevéns == === A vey avou l' walon eyet l' Walonreye === [[Imådje:mahin_bauke_tome3.jpg|thumb|Li troejhinme tome d' "Ene Båke so les bwès d' l' Årdene"]] * [[Lives e walon]] ki vudît ciste anêye la : ** [[Ene båke so les bwès d' l' Årdène (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]] ([[Lucyin Mahin]], 2inme & 3inme tomes). ** [[Ridaedje (arimeas)|Ridaedje]] ([[Laurent Hendschel]]). * [[Kessions å Govienmint]] : ** [[8 di djanvî]] å [[Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele]] : li deputé [[Henri Simons]] dmande [https://archive.pfwb.be/99194RBEI049578#page=5 ene kesse] sol [[Tchåte uropeyinne des lingaedjes dilérins]] ** [[28 di djanvî]] å [[Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele]] : li deputé [[Charles Janssens]] dimande [https://archive.pfwb.be/99194RBEI049578#page=8 ene prumire kesse] so les emissions d' televuzion e walon ** [[28 di djanvî]] å [[Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele]] : li deputé [[Charles Janssens]] dimande [https://archive.pfwb.be/99194RBEI049578#page=18 ene deujhinme kesse] sol decizion di n' pus dner d' subzide a on pordjet del [[Union Culturele Walone]] == Ont vnou å monde ciste anêye la == * == Ont morou ciste anêye la == === Rilomés Walons et waloneus === * [[6 d' octôbe]] : [[Ernest Montellier]] * [[6 di decimbe]] : [[André Henin]] === Ôtès djins === [[Categoreye:Date]] io7ijcjveo52tobnswconnhvt2qvapr 425842 425840 2026-07-15T08:56:41Z Lucyin 16 425842 wikitext text/x-wiki {{Info calindrî grigoryin}} {{Naiviaedje anêye}} == Etrevéns == === A vey avou l' walon eyet l' Walonreye === [[Imådje:mahin_bauke_tome3.jpg|thumb|Li troejhinme tome d' "Ene Båke so les bwès d' l' Årdene"]] * [[Lives e walon]] ki vudît ciste anêye la : ** [[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene]] ([[Lucyin Mahin]], 2inme & 3inme tomes). ** [[Ridaedje (arimeas)|Ridaedje]] ([[Laurent Hendschel]]). * [[Kessions å Govienmint]] : ** [[8 di djanvî]] å [[Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele]] : li deputé [[Henri Simons]] dmande [https://archive.pfwb.be/99194RBEI049578#page=5 ene kesse] sol [[Tchåte uropeyinne des lingaedjes dilérins]] ** [[28 di djanvî]] å [[Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele]] : li deputé [[Charles Janssens]] dimande [https://archive.pfwb.be/99194RBEI049578#page=8 ene prumire kesse] so les emissions d' televuzion e walon ** [[28 di djanvî]] å [[Pårlumint del Federåcion Walonreye-Brussele]] : li deputé [[Charles Janssens]] dimande [https://archive.pfwb.be/99194RBEI049578#page=18 ene deujhinme kesse] sol decizion di n' pus dner d' subzide a on pordjet del [[Union Culturele Walone]] == Ont vnou å monde ciste anêye la == * == Ont morou ciste anêye la == === Rilomés Walons et waloneus === * [[6 d' octôbe]] : [[Ernest Montellier]] * [[6 di decimbe]] : [[André Henin]] === Ôtès djins === [[Categoreye:Date]] nrwaeanxwcymauxh7tbz0yx69imaucd 0 2344 425841 419596 2026-07-15T08:55:34Z Lucyin 16 425841 wikitext text/x-wiki {{Info calindrî grigoryin}} {{Naiviaedje anêye}} == Etrevéns == === A vey avou l' walon eyet l' Walonreye === ==== Walon ==== [[Lives e walon]] ki vudît ciste anêye la : * [[Motî del Fagne et del Tieraxhe]] * [[Ene båke so les bwès d' l' Årdène (live)|Ene båke so les bwès d' l' Årdène]] ([[Lucyin Mahin]] tome I) * [[Et djel rivoerè å dierin djoû (live)|Et djel rivoerè å dierin djoû]] ([[Albert Lallemand]]) * [[Diè, vos, l' mere & les niûts d' froede bijhe (arimeas)|Diè, vos, l' mere et les niûts d' froede bijhe]] ([[Andrée Bacq]]) * [[Li dictateur (teyåte)|Li dictateur]] ([[Léon Noël]]) ==== Walonreye==== * li [[3 d' setimbe]], les [[dinrêyes d' awousse]] n' estént nén co bén maweures e sacwants coines di l' [[Årdene]]. Mins estô d' on bea solea k' aveut lû tot l' esté (li Bon Payis aveut ddja ragregnî totafwait), la k' i cmince a ploure et raploure, tantea ki totes les dinrêyes ([[triticaye]], [[oidje]], [[avoenne]] et [[speate]]) flaxhèt et djermer so pî. Li 24 di setimbe, les [[gaztî]]s di l' [[RTBF]] eyet di l' [[RTL]] fwaiynut on [[rapoirtaedje (posses et gazetes)|rapoirtaedje]] a [[Rondu]], po filmer… di l' [[ansene]] so pî. On avire ki 20.000 ectåres di dinrêyes sont pol diåle, pår dins les comenes di [[Libråmont]], [[Vå-so-Seure]] eyet [[Leglijhe]]. Gn årè 2.432 [[cinsî]]s rpayîs d' èn aida do govienmint. [[Tchåle Bentz]] va fé rmimbrer cist etrevén la pa on bea powinme lomé [[Coraedje (powinme)|Coraedje]]. === Etrevéns a vey avou l' Beldjike === * [[1î d' octôbe]]: sitrimaedje do novea [[Tribunå del mwaisse lwè]] del Beldjike federåle. === Ôtès sacwès === == Ont vnou å monde ciste anêye la == === Rilomés Walons et waloneus === === Ôtès djins === * [[22 d' decimbe]][[6 di may|&nbsp;]]: [[Scarlett Johansson]] == Ont morou ciste anêye la == === Rilomés Walons et waloneus === *[[Pierre Gillet]] *[[19 di måss|19 di måss&nbsp;]]: [[Marcel Meulemans]] *[[6 di may]][[19 di måss|&nbsp;]]: [[Joseph Pirson]] === Ôtès djins === [[Categoreye:Date]] hngipjm23d9t51dcvgj30krmzwdg2hr 0 12699 425825 420335 2026-07-14T12:02:51Z Lucyin 16 /* Mwaissès dnêyes */ 425825 wikitext text/x-wiki {{Dizo-tite|''Lu Bork'' / ''Sint-Yubêrt''}} {{po|Sint-Houbert|Sint-Houbert}} [[Imådje:Wa fr plake Sint-Yubert Borkins.jpg|thumb]] [[Imådje:Saint-Hubert JPG02c.jpg|thumb|eglijhe Sint Pire et På]] [[Imådje:Li Bork cortedje Sint-Houbert.jpg|thumb|porcession istorike]] [[Imådje:Porcession istorike Sint-Houbert plake Plectrou.jpg|thumb|sifwaitmint]] '''Li Bork''' (la-minme, ''Lu Bork'', mins pus sovint, dins ene fråze ''o Bork''<ref>''o bork''[[TG1]] p. 62</ref>; on dit eto '''Sint-Houbert'''<ref>''Sint Houbêrt'' (a Lidje)</ref>, ''Sint Ubinrt''<ref>[[Emile Pècheur]]</ref>, ''Sint Yubêrt''<ref>a Transene, a Veskeveye, sol plake e walon</ref>, F. ''Saint-Hubert''), c' est èn [[ancyin ptit ban del Walonreye]], [[Sint-Houbert (comene)|divnou intité]], e l' [[province do Lussimbork]]. == Mwaissès dnêyes == * [[Limeros del posse]]: ** asteure : '''6870''' ** davance : '''6900'''. * [[A.L.W.|Limero diyalectolodjike]]: '''Ne 16''', mwaisse pont di l' ALW. * Arondixhmint: [[Li Tchestea]]. * [[No di dmorant|Lomaedje des djins]] : les '''Borkins'''. * Rima: ''Borkin, sins pwin; Borkene, sins farene'' (kécfeye edvinté tins del [[guere 1940-1945|guere di 14]]). == [[Toponimeye do walon|Nos di des plaeces]] do Bork == === Hamteas === * Li [[Fayi (toponimeye)|Fayi]]. * [[Lorci (Li Bork)|Lorci]] * [[Hourtubijhe]] (''a èrtuvîche'', F. ''Hurtebise'') * Maladreye (''al Maladrîye'', F. ''Maladrie'') * [[Sint-Mitchî]] (''Sint-Michél'', F. ''Saint-Michel'') === Ôtès plaeces === * A vey avou des tchamps, des prés et des sårts: ** [[Pré (toponimeye)|Pré d' Fwè]] (''prè d' fwa''), pré d' Mintche (''prè d' mintche''), les prés dzo l' [[veye (djeyografeye)|veye]] (''lès près d'zo l' [[Wikt:vaye|vaye]]'') ** Al [[Sårt (toponimeye)|såte]] (''al saute''); Fontinne del såte'' * A vey avou des åbes et des bwès : ** Li [[Håye (toponimeye)|håye madame]] (''haye madame''), håye nigote. ** [[hé (toponimeye)|Plinne Hé]] (''plainne hè'') ** å [[Tchenoe (toponimeye)|Tchenoe]] (''au tchènè, au tchènwa'') * A vey avou des ôtès plantes et des biesses : ** ås [[Leu (toponimeye)|leûponts]] (''aus leûponts'') * A vey avou des dmorances et l' ovraedje des djins. ** Les [[corti (toponimeye)|Cortis]]. ** al [[Wikt:Kiviersî|Kiviesreye]] (''al cuviès'riye'' F. ''Converserie'') ** al [[Wikt:dårner|Dauneûse]] (''al dôneûse'') ** al [[Glaecire (tyoponimeye)|glaecire]] (''al glacîre'') ** [[Molén (toponimeye)|molén d' la-hôt]] (''molin d' là-(h)aut''), Molén d' låvå (''molin d' lauvau'') ** moite-bône-feme (''mwate-bone-fème''); tier del bône (''tièr dol bone''), Fagne del bône. ** å noer bén (''a nwâr bin'') ** [[ebanaedje (toponimeye)|ås ebanaedjes]] (''aus-abanâdjes'') ** [[Comene (toponimeye)|al Comene]] (''al comane'') ** å [[for (toponimeye)|Cou do for]] (''au cu do for'') ** les prés dzo l' [[veye (djeyografeye)|veye]] ** Al [[Schayire (toponimeye)|Schayire]] (''al sucayîre'') * A vey avou des aiwes : ** Diglete (''diglète''); rixhea del Diglete (''ruchê dol diglète'') ** [[Fagne (toponimeye)|fagne del bône]] (''fagne dol [[bône (toponimeye)|bone]]''); fagne di Toyåd (''fagne du toliyô''); al blanke fagne, ås clairès fagnes (''aus clérès fagnes'') ** a [[Fwè (toponimeye)|Fwè]] (a ''Fwa'') ** [[fontinne (toponimeye)|Fontinne del såte]] (''fontinne dol saute]]'') ** ås [[Gote (toponimeye)|gotes]] (''aus gotes'') ** ås [[pont (toponimeye)|leûponts]] (''aus leûponts'') ** li [[ri (toponimeye)|Ri Bélé]] (''lu ri bélé'') * A vey avou les tienes et les vås : ** [[vå (toponimeye)|Molén d' låvå]] (''molin d' lauvau'') * Les voyes et les rowes. ** [[Croes (toponimeye)|Croes do feyåd]] (''crwa do fèyô'') ** [[voye (toponimeye)|Voye]] di [[Veskeveye]] (''voye du Vèscuvaye'') * Ôtès sacwès et målåjhminces : ** a Henzeye (''a hènzîye'') ** mintche ** a palogne ** waye nigote ** [[Wikt:rôlisse|rôlisse]]<ref>[[Live da Haust so les nos d' plaeces del Walonreye]].</ref> == Istwere == Li sårcô d' sint Houbert est wårdé dins l' båzleke. Les cis k' avént stî hagnîs pa on tchén araedjî s' î vnént fé toutchî pal "sinte sitofe". == Tuzance walone == * Sicrijheus e walon: ** do Bork, dins l' accint did la: [[Emile Pècheur]], Victor Chardonne, [[Jean-Pierre Servais]]. ** k' î ont dmoré, mins ki scrijhèt dins leu-s accint d' nexhance: [[Edouard Laurent]] (k' esteut directeur e penitincî). ** k' î ont-st acsegnî dins les scoles: [[Auguste Vierset]], [[Laurent Dabe]]. * Ricwereu sol walon do Bork et d' avår la: [[Paul Marchot]]. == Ôtes rilomés Borkins == * Skepyîs et k' ont todi dmoré å Bork. * K' ont dmoré on moumint å Bork ** [[Pierre-Joseph Redouté]] (pondeu ki dessinéve des rôzes). ** Li rwè [[Yopôl Prumî]]. ** Nana Attobrah, asteure rwè del [[Coisse d' Ôr]]. ** Jules Brunin, k' a scrît so ene crawieuse paskeye e penitincî (''L’enfer des gosses''). == Dins les belès letes e walon == On è cåze totavå l' ouve e walon da Mimile Petcheur. == {{HD}} == [[Dimitri François]]: [[:s:Va-t on on djoû rtrover sint Houbert?]] ==Sourdants == {{Commonscat|Saint-Hubert (Belgium)|L'&nbsp;Bork}} [[Categoreye:Veyes di Walonreye]] [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] 6axpbnvrarxy5swztqf1dvfyos5usf4 0 15289 425833 421984 2026-07-15T08:51:51Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] viè [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] : vraiy tite 421984 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''{{lang|wa-fel|Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene}}'' (lives)}} {{Dizo-tite|Ene båke so les bwès d' l' Årdene}} [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|Les 3 lives]] [[Imådje:Mape Basse Årdene.jpg|thumb|Eplaeçmint do walon d' Transene, siervou dins l' live]] '''Ene båke so les bwès d' l' Årdene''' (''Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene''), c' est on live a môde di live di scole, k' a rexhou e 3 tômes, li prumî e 1984, les 2inmes et 3inme e 1993, sicrît pa [[Lucyin Mahin]], et eplaidî ås edicions Scaillet, a [[Montniye-Tiyoû (viyaedje)|Montniye-Tiyoû]]. Li mwaisse tecse est scrît tot notant li prononçaedje do walon a [[Transene]], on viyaedje del [[Basse Årdene]]. == Contnou == Li sudjet d' tchaeke tchaptrê, udon shijhe, c' est on roufion, li ptit Firmin, ki dmande a si nonnonke Colas les ca et les ma so des sacwès a vey avou les bwès d' [[Årdene]]. Les scrijhaedjes e walon sont ratournés pår e francès. Adonpwis, gn a ene djivêye di målåjheys mots k' i gn aveut dins li lçon, esplikés e francès, pacô avou ene pitite fråze. Eto, li live est rprin sol {{l°|'''S17'''}} dins l' [[djivêye des motîs]]. Tos les mots d' "Ene Båke" sont eto reployî dins l' [[båze di dnêyes]] [[Rasgotaedje des Bassårdinreces]]. Po sacwants tchaptrês, gn a eto des esplikêyes tecnikes, a môde d' ecådraedje : so les taenreyes di Djivet; so les sôres di raiwaedje, les prumirès foidjes, les voyaedjes d' oujheas. Ces ecådraedjes la sont ratournés e francès, zels eto. Al fén, gn a eto ene pitite luçon so les trokes di sinonimes, des parintêyes di mots, li manire di dire bondjoû et arvey. Ås deujhinme et troejhinme tômes, gn a des pus beas ptits bokets d' croejhete come li codjowaedje des viebes, so les aidants viebes (inte did zels "aveur" et "esse"), et les dvancetes. Gn a eto ene cåkêye di portraits (mins co do tins do noer et blanc), sovint saetchîs på scrijheu lu-minme. Gn a ossu des dessinaedjes da Bernard Lecomte, Marie-Annick Hardy, et minme onk da [[Serge Duhaillon]]. [[Imådje:mahin_bauke_tome3.jpg|thumb|Coviete do troejhinme tôme d' "Ene Båke"]] == Sudjets studyîs == {{Listen|filename=Wa Mahin Lucien Båke 2 kimince.ogg|title="Li peloe"|description=(kiminçmint del deujhinme shijhe: li peloe}} * Li [[schoirçaedje des tcheneas]], disk' å fabricaedje do tan et å [[taenaedje]] des peas (c' est les 7 shijhes do prumî tôme). Po schoircî les pelozeas, on s' sierveut d' on [[peloe]]. * Sacwants vîs mestîs k' on fjheut ezès bwès (c' est les 7 shijhes do deujhinme tôme). ** li [[sårtaedje]] ** li [[raiwaedje]] des prés ** li [[fådaedje]] ** les [[troufire]]s * Les biesses des bwès (c' est les 7 shijhes do troejhinme tôme). On-z î cåze des [[singlé]]s, des [[cier]]s, des [[tchivroû]]s, do [[taesson]] (17inme et 18inme shijhes), des [[magneus d' tchå]] come les [[bascolidîs]] (19inme shijhe), evnd. == Hårdêyes difoûtrinnes == * [[Wikt:Sipeciås:Pages_liées/Sourdant:LMbba|Mots do Wiccionaire avou des fråzes do live]] * {{mic}} [https://amonlorint.wordpress.com/2024/06/15/ene-bauke-su-les-bwes-d-l-ardene-da-lucyin-mahin/ Corwaitaedje odio] {{WLH24}} * [http://rifondou.walon.org/lv/bauke-rif.html Pådje do live so l' Aberteke] (avou les tecses di sacwants tchaptrês rashious e rfondou) * [https://walon.1fr1.net//scrijeuses-f8/ene-bauke-su-les-bwes-d-l-ardene-t125.htm#456 Bokets riscrîts avou l' mwaisse sicrijhaedje] (so l' waibe "Li walon d' emon nozôtes") * [http://lucyin.walon.org/lv/BBA1.pdf Scanaedje do tôme I] * [http://lucyin.walon.org/lv/BBA2.pdf Scanaedje do tôme II] * [http://lucyin.walon.org/lv/BBA3.pdf Scanaedje do tôme III] * {{wks|Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene}} [[Categoreye:Lives e walon|Bauke]] [[Categoreye:Lives sol walon|Bauke]] [[Categoreye:Pådjes loyant a des documints odios e walon]] [[Categoreye:Diyalogues e walon]] [[Categoreye:Walon e scole]] l5223yaubmd2u6yizz58pt4gk07q31h 425837 425833 2026-07-15T08:52:20Z Lucyin 16 425837 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:''{{lang|wa-fel|Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène}}'' (lives)}} {{Dizo-tite|Ene båke so les bwès d' l' Årdene}} [[Imådje:Mahin Lucien 3Båkes.JPG|thumb|Les 3 lives]] [[Imådje:Mape Basse Årdene.jpg|thumb|Eplaeçmint do walon d' Transene, siervou dins l' live]] '''Ene båke so les bwès d' l' Årdene''' (''Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène''), c' est on live a môde di live di scole, k' a rexhou e 3 tômes, li prumî e 1984, les 2inmes et 3inme e 1993, sicrît pa [[Lucyin Mahin]], et eplaidî ås edicions Scaillet, a [[Montniye-Tiyoû (viyaedje)|Montniye-Tiyoû]]. Li mwaisse tecse est scrît tot notant li prononçaedje do walon a [[Transene]], on viyaedje del [[Basse Årdene]]. == Contnou == Li sudjet d' tchaeke tchaptrê, udon shijhe, c' est on roufion, li ptit Firmin, ki dmande a si nonnonke Colas les ca et les ma so des sacwès a vey avou les bwès d' [[Årdene]]. Les scrijhaedjes e walon sont ratournés pår e francès. Adonpwis, gn a ene djivêye di målåjheys mots k' i gn aveut dins li lçon, esplikés e francès, pacô avou ene pitite fråze. Eto, li live est rprin sol {{l°|'''S17'''}} dins l' [[djivêye des motîs]]. Tos les mots d' "Ene Båke" sont eto reployî dins l' [[båze di dnêyes]] [[Rasgotaedje des Bassårdinreces]]. Po sacwants tchaptrês, gn a eto des esplikêyes tecnikes, a môde d' ecådraedje : so les taenreyes di Djivet; so les sôres di raiwaedje, les prumirès foidjes, les voyaedjes d' oujheas. Ces ecådraedjes la sont ratournés e francès, zels eto. Al fén, gn a eto ene pitite luçon so les trokes di sinonimes, des parintêyes di mots, li manire di dire bondjoû et arvey. Ås deujhinme et troejhinme tômes, gn a des pus beas ptits bokets d' croejhete come li codjowaedje des viebes, so les aidants viebes (inte did zels "aveur" et "esse"), et les dvancetes. Gn a eto ene cåkêye di portraits (mins co do tins do noer et blanc), sovint saetchîs på scrijheu lu-minme. Gn a ossu des dessinaedjes da Bernard Lecomte, Marie-Annick Hardy, et minme onk da [[Serge Duhaillon]]. [[Imådje:mahin_bauke_tome3.jpg|thumb|Coviete do troejhinme tôme d' "Ene Båke"]] == Sudjets studyîs == {{Listen|filename=Wa Mahin Lucien Båke 2 kimince.ogg|title="Li peloe"|description=(kiminçmint del deujhinme shijhe: li peloe}} * Li [[schoirçaedje des tcheneas]], disk' å fabricaedje do tan et å [[taenaedje]] des peas (c' est les 7 shijhes do prumî tôme). Po schoircî les pelozeas, on s' sierveut d' on [[peloe]]. * Sacwants vîs mestîs k' on fjheut ezès bwès (c' est les 7 shijhes do deujhinme tôme). ** li [[sårtaedje]] ** li [[raiwaedje]] des prés ** li [[fådaedje]] ** les [[troufire]]s * Les biesses des bwès (c' est les 7 shijhes do troejhinme tôme). On-z î cåze des [[singlé]]s, des [[cier]]s, des [[tchivroû]]s, do [[taesson]] (17inme et 18inme shijhes), des [[magneus d' tchå]] come les [[bascolidîs]] (19inme shijhe), evnd. == Hårdêyes difoûtrinnes == * [[Wikt:Sipeciås:Pages_liées/Sourdant:LMbba|Mots do Wiccionaire avou des fråzes do live]] * {{mic}} [https://amonlorint.wordpress.com/2024/06/15/ene-bauke-su-les-bwes-d-l-ardene-da-lucyin-mahin/ Corwaitaedje odio] {{WLH24}} * [http://rifondou.walon.org/lv/bauke-rif.html Pådje do live so l' Aberteke] (avou les tecses di sacwants tchaptrês rashious e rfondou) * [https://walon.1fr1.net//scrijeuses-f8/ene-bauke-su-les-bwes-d-l-ardene-t125.htm#456 Bokets riscrîts avou l' mwaisse sicrijhaedje] (so l' waibe "Li walon d' emon nozôtes") * [http://lucyin.walon.org/lv/BBA1.pdf Scanaedje do tôme I] * [http://lucyin.walon.org/lv/BBA2.pdf Scanaedje do tôme II] * [http://lucyin.walon.org/lv/BBA3.pdf Scanaedje do tôme III] * {{wks|Ene båke so les bwès d’ l’ Årdene}} [[Categoreye:Lives e walon|Bauke]] [[Categoreye:Lives sol walon|Bauke]] [[Categoreye:Pådjes loyant a des documints odios e walon]] [[Categoreye:Diyalogues e walon]] [[Categoreye:Walon e scole]] preuvhd3p48a5r1k9hv5z3d0tjphjvi 1 19914 425835 418945 2026-07-15T08:51:51Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Copene:Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] viè [[Copene:Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] : vraiy tite 137303 wikitext text/x-wiki Po-z atchter l' live : * [http://www.galaxidion.com/ardennaise/ Librairie ardennaise] a [[Rdû]] ([[handele pal Daegntoele|vindaedje pal Daegntoele]] possibe). * [http://users.skynet.be/vieuxquartier/ Librairie au Vieux Quartier] a [[Nameur]] (vindaedje pal Daegntoele possibe). * [http://www.librairie-moinet.be/ Librairie Moinet] a [[Grimgnêye]]. Pris : * Tome I (cåzu spoujhî) : 9 € + costindjes d' evoyaedje. * Tomes II et III : 6 € tchaeke + costindjes d' evoyaedje. dec17n6qo5kyuahvgd6o9x2zx39oaay 0 19999 425838 418950 2026-07-15T08:53:14Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425838 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 28750 425839 418951 2026-07-15T08:53:35Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425839 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 30192 425854 418952 2026-07-15T09:06:17Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425854 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 31120 425853 413784 2026-07-15T09:05:32Z Lucyin 16 425853 wikitext text/x-wiki {{Wiccionaire}} [[Image:Vaccinium oxycoccos Ypey28.jpg|thumb|Adjinçna del bicoine, ki mostere bén ses deus stipes di fleur, ki brikèt come deus coines]] Li '''bicoine'''<ref>"picoine" ([[Gaston Lucy]], Œuvres complètes, p. 393).</ref> (on dit eto : li '''cuzene'''<ref>[[Live da Boxus so les plantes]] l° 208.</ref> u l' '''olivî d' troufreye'''<ref>[[Ene båke so les bwès d' l' Årdene (lives)|Ene båke so les bwès d' l' Årdene)]] p. 185.</ref>), c' est ene plante des [[fagne]]s et des [[troufire]]s, avou ene pitite fene crawieuse tidje, come ene rampe, ki crexhe dizeu les [[mosseas d’ fagne]], ki dene des ptitès [[frambacêye|frambåjhes]] k' on lome '''poes d’ fagne''', '''poes d’ cok''', '''poes d’ bourboe''', '''poes d’ mossea''', '''peme di fagne''', '''gurzale di fagne''', '''gurzea d’ fagne'''<ref>[[Franwal da Haust]] a « canneberge ».</ref> u '''olivete'''. {{sla}} * asteure : ''[[Vaccinium oxycoccos]]'' * davance : ''[[Oxycoccus quadripetalus]]'', ''[[Oxycoccus palustris]]'' == Kékès dnêyes == On voet bén l' plante e moes d’ [[may]] et [[djun]], la k' elle est floreye. E moes d’ [[awousse]], pol ritrover, i fåt greter dins les mosseas d’ fagne. On-z î pout adon code li gurzale di fagne, k' est tapinêye blanc et rôze.<ref>Temognaedje da [[Louwis Baidjot]] ki cnoxhe li plante des fagnes del [[Croes Schaye]].</ref> C' est on [[poes (frut d' plantes)|poes]] bråmint pus ptit k' ene [[caclindje]]. I fåt do tins po nd aveur ene djatlêye. Mins ça s' magne ttossu bén k' les ôtes frambåjhes. C' est po ça k' elle est ahivêye dins les grands frexhs tchamps, livlés esprès, e l' [[Amerike bijhrece]]. == Dispårdaedje == [[Image:Cranberrymap.jpg|thumb|left|Li mape di troes sôres di bicoines]] Cisse plante la ni s' trouve ki dins les froeds et timperés payis del [[Dimeye Bole bijhrece]]. == Eployaedje == On ndè pout fé del confiteure. Elle est rprinjhe come [[yebe ås maladeyes]] dins l' [[live da Boxus so les plantes]] come "rafroedixhante" et boune po li [[scorbute]]. == Sourdants et pî-notes == <references/> {{Commons|Vaccinium oxycoccos}} <gallery> Image:Luchsee-Krausnicker-Berge-06-VI-2007-241.jpg|Po vey les foyes Image:Vaccinium oxycoccos France.jpg|li fleur Image:Vaccinum oxycoccos 120604.jpg|les fleurs dins les mosseas d' fagne Image:VacciniumOxycoccos.jpg|On voet bén kel gurzale di fagne est tapinêye di blanc Image:Vaccinium oxycoccos 060829.jpg|Grandeur des poes d' fagne (co vetes) Image:Cranberry bog.jpg|poes d' fagne dins ene culteure (avou des åleas d' fier) </gallery> [[Categoreye:Fruts]] nfaa4wwsnq8he6kg98eypru6kgpsya3 0 33406 425846 418954 2026-07-15T08:59:20Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425846 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 33622 425849 418955 2026-07-15T09:01:08Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425849 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 37067 425845 418956 2026-07-15T08:58:55Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425845 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 40549 425843 418958 2026-07-15T08:57:35Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425843 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 41088 425848 418959 2026-07-15T09:00:01Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425848 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 44587 425829 418314 2026-07-14T12:48:29Z Lucyin 16 425829 wikitext text/x-wiki {{po|Tornè et Tourné|Tournè (discramiaedje)}} El '''Grand Tornè''' (/grã.tɔʀ.'nɛ/); ordinairmint djusse '''Tornè''' (/tɔʀ.'nɛ/) {{odio|Wa pcd Tornè.ogg|lang=wa}} u '''Tournè''' (/tuʀ.'nɛ/), e [[francès]] ''Tournai'', e [[neyerlandès]] ''Doornik'', e [[picård]] ''Tornai'' {{odio|Wa pcd Tornè.ogg|lang=wa}} oubén ''Tournai''), c' est ene [[rebanêye comene|comene]] k' a-st askepyî e 1977 pa rebanaedje di l' [[Tornè (veye)|ancyinne veye di Tornè]] avou des viyaedjes di ttåtoû. C' est l' mwaisse-veye di l' arondixhmint do minme no (kel [[A.L.W.|limerotaedje diyalectolodjike]] poite l'&nbsp;essegne [To]). C' est ene des pus grandès intités del [[province do Hinnot]], mins elle est ene mitan lon dirî [[Mont]] (etur 90.000 eyet 100.000 dimorants) u core [[Tchålerwè]] (pus d' 200.000 dimorants). Èç veye est mimbe d' ene megapôle avou [[Kortrijk]] ([[Flande coûtchantrece]]) eyet [[Lille]] ([[France]]). {| id="toc" style="border-collapse:collapse;margin:0 0 1em 1.5em; float:right; width:280px;" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" |+<span style="font-size:large;">'''Tornè — Tournè'''<br />'''Tornai — Tournai'''<br >'''Tournai'''</span> | align="center" style="background:#efefef;" colspan="2" | {| class="mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%;" border="0" cellspacing="0" cellpadding="2" |+ |[[Imådje:Flag of Tournai.svg|alt=|124x124px|Drapea di Tornè]] |[[Imådje:Blason de Tournai (1834).svg|alt=|183x183px|Armwereyes di Tornè]] |- |([[Drapea di Tornè|Detays]]) |([[Armwereyes di Tornè|Detays]]) |} |- | align="center" style="border-bottom:3px solid gray;" colspan="2" |'''Eplaeçmint del comene dins l' province'''[[Imådje:Tournai Hainaut Belgium Map.png|alt=|123x123px]] |- |[[Lingaedje oficir]] |[[Francès (lingaedje)|Francès]] |- |[[Lingaedje coinrece]] |[[Picård]] - [[Tornèzyin]] |- |[[No des dmorants|No dès dimorants]] |''Tornèzyin(s)'' - ''Omrin'' ''Tornèzyinne(s)'' - ''Femrin'' |- |[[Borguimwaisse]] |[[Paul-Olivier Delannois]] |- |[[Eplaeçmint]] | - [[Arondixhmint di Tornè-Moucron]] - [[Province do Hinnot]] - [[Walonreye]] - [[Beldjike]] |- |[[Sitindêye]] |213,75 km² |- |[[Peuplåcion]] (asteure) | +/- 69.415 dimorants<ref>https://web.archive.org/web/20190706201656/https://www.uvcw.be/communes/infos-com-1037-ville-de-tournai.htm</ref> |- |[[Dinsité]] (asteure) |<math>69415 \div 213,75 = 324,75</math> dimorants/km² |- |[[Coisse d' eure|Coisse d'&nbsp;eure]] |ECG ([[Eure del Coistrece di Grinwitch|ECG]]+1) / CEST (UTC+2) |- |[[Ime]] |[[Les Tournaisiens sont là !]] (''Lès Tournèzyins sont rola !'' è [[Francès (lingaedje)|Francès]]) <ref>https://www.notele.be/list13-le-jt-a-la-carte-media10997-l-hymne--les-tournaisiens-sont-la--fete-ces-150-ans-06-10-10.html</ref> |- |[[Djivêye des preficses telefonikes eternåcionås|Preficse telefonike]] |(+32) 069 |}<br />[[File:Tournai_JPG002.jpg|300px|thumb|Li catedråle Notru-Dame di Tornè.|alt=|centré]] == Grand Tornè == === Ban d' Tornè (comenes del veye d' Tornè) === <br /> <center> {| class="wikitable" |+ !Chiffe !No del comene !Rapontiaedje e Francès<ref>Jean Germain, "Guide des gentilés : Les noms des habitants en Communauté Française de Belgique", ''PDF'' <small>(loukî li [[31 di djanvî]] [[2020]])</small></ref> !Limero del posse<ref>https://fr.wikipedia.org/wiki/Liste_des_codes_postaux_belges#6000%E2%80%936599_:_Province_de_Hainaut_(1)</ref> |- |I. |[[Tornè (veye)|Tornè]] |''Tournai'' |7500 |- |II. |[[Chèrk]] |''Chercq'' |7521 |- |III. |[[Sint-Maur]] |''Saint-Maur'' |7500 |- |IV. |[[Êre]] |''Ere'' |7500 |- |V. |[[Wilmô]] |''Willemeau'' |7506 |- |VI. |[[Fromeont]] |''Froidmont'' |7504 |- |VII. |[[Ork]] |''Orcq'' |7501 |- |VIII. |[[Marcan]] [[Markin]] |''Marquain'' |7522 |- |IX. |[[Épèrchin]] |''Esplechin'' |7502 |- |X. |[[Laman]] |''Lamain'' |7522 |- |XI. |[[Èrtan]] |''Hertain'' |7522 |- |XII. |[[Blandan]] |''Blandain'' |7522 |- |XIII. |[[Timpleûve]] [[Timpleûève]] |''Templeuve'' |7520 |- |XIV. |[[Rèmgni]] |''Ramegnies-Chin'' |7520 |- |XV. |[[Froyène]] |''Froyennes'' |7503 |- |XVI. |[[Kin]] |''Kain'' |7540 |- |XVII. |[[Mont-dlé-Tornè]] |''Mont-Saint-Aubert'' |7542 |- |XVIII. |[[Mourcou]] |''Mourcourt'' |7543 |- |XIX. |[[Rumilie]] |''Rumillies'' |7540 |- |XX. |[[Warchin]] |''Warchin'' |7548 |- |XXI. |[[Avine]] |''Havinnes'' |7531 |- |XXII. |[[Mèle]] |''Melles'' |7540 |- |XXIII. |[[Cwarte]] |''Quartes'' |7540 |- |XXIV. |[[Timoujie]] |''Thimougies'' |7533 |- |XXV. |[[Bèclé]] [[Bièclé]] |''Beclers'' |7532 |- |XXVI. |[[Maude]] |''Maulde'' |7534 |- |XXVII. |[[Bari]] |''Barry'' |7534 |- |XXVIII. |[[Vzon]] |''Vezon'' |7538 |- |XXIX. |[[Gôrin-Rèmcrô]] |''Gaurain-Ramecroix'' |7530 |- |XXX. |[[Vau]] |''Vaulx'' |7536 |} </center> [[Imådje:MapTournai.svg|centré|vignette|547x547px]] === Comenes åtoû d' Tornè === <center> {| class="wikitable" |+ !Lete !No då ribané ban !Rapontiaedje e Francès |- |a. | rowspan="2" |[[Timpu]] | rowspan="2" |''Estaimpuis'' |- |b. |- |c. | rowspan="2" |[[Pêk]] | rowspan="2" |''Pecq'' |- |d. |- |e. | rowspan="3" |[[Cele-e-Hinnot]] | rowspan="3" |''Celles'' |- |f. |- |g. |- |h. | rowspan="3" |[[Fraine-dilé-Anvegn]] | rowspan="3" |''Frasnes-lez-Anvaing'' |- |i. |- |j. |- |k. | rowspan="3" |[[Leuze-e-Hinnot]] | rowspan="3" |''Leuze-en-Hainaut'' |- |l. |- |m. |- |n. | rowspan="2" |[[Perwé-e-Hinnot]] | rowspan="2" |''Péruwelz'' |- |o. |- |p. | rowspan="5" |[[Antweon|Antwon]] | rowspan="5" |''Antoing'' |- |q. |- |r. |- |s. |- |t. |- |u. | rowspan="4" |[[Bruniau]] | rowspan="4" |''Brunehaut'' |- |v. |- |w. |- |x. |- |y. | rowspan="2" |[[Reme]] | rowspan="2" |''Rumes'' |- |z. |- |aa. | colspan="2" |[[Bachy]] ([[France]]) |- |ab. | colspan="2" |[[Wannehain]] ([[France]]) |- |ac. | colspan="2" |[[Camphin-en-Pévèle]] ([[France]]) |- |ad. | colspan="2" |[[Baisieux]] ([[France]]) |- |ae. | colspan="2" |[[Willems]] ([[France]]) |- |af. | colspan="2" |[[Sailly-lez-Lannoy]] ([[France]]) |- |ag. | colspan="2" |[[Toufflers]] ([[France]]) |} </center> == Djeyografeye == === Evironmint === === Levêye === == Spôrts == Soce di [[Baskete (spôrt)|baskete]] : * Li [[Royå Essor Baskete Club Templeuve]]. * Li [[Tornè Femrin Espwer Kain]]. Soce di [[fotbale]] : * Li [[Fotbale Club Vaulx]]. * Li [[Royå Fotbale Club Tornè]].<ref>https://web.archive.org/web/20190703192506/https://www.tournai.be/associations/sports/</ref>,<ref>https://web.archive.org/web/20190703192514/https://www.rfctournai.com/</ref> == Tuzance picåde == {{mic-pcd}} [https://atlas.limsi.fr/sounds/Tournai.mp3 Ciddé, vos ploz schoûter èn eredjistrumint] del [[fåve do vî vî tins]] «[[Li bijhe et l' solea]]» ratournêye pa Yves De Sutter avou l' accint d' Libin pol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]]. {{ProvinceHinnot}} == Referinces eyet sourdants == [[Categoreye:Province do Hinnot]] [[Categoreye:Veyes di Walonreye]] [[Categoreye:Comenes di Walonreye]] [[Categoreye:Nosse comene dit oyi (label)]] 9rnx4oypje3s1fa155e57wc87ty1hfc 0 45809 425827 351018 2026-07-14T12:47:30Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Tournai (discramiaedje)]] viè [[Tournè (discramiaedje)]] : son /è/ court ås deus plaeces 351018 wikitext text/x-wiki {{Omonimeye}} * [[Tornè]] u Li [[Grand Tornè]] (rebanêye comene del province do Hinnot) ** [[Tornè (veye)]]: l' ancyinne veye, divant les [[grands rebanaedjes]] di 1977 * [[Tourné-dlé-l'-Tchestea]] (viyaedje del rebanêye comene do Tchestea) 8uh1r97kyaolyql446u779tidsa4bbq 425831 425827 2026-07-14T13:05:07Z Lucyin 16 425831 wikitext text/x-wiki {{Omonimeye}} * [[Tornè]] (li [[Grand Tornè]]): rebanêye comene del province do Hinnot ** [[Tornè (veye)]]: l' ancyinne veye, divant les [[grands rebanaedjes]] di 1977 * [[Tourné-dlé-l'-Tchestea]] (viyaedje del rebanêye comene do Tchestea) dn7hnc6uusrpc6zz7kx80p3tlox0bar 0 48179 425826 415727 2026-07-14T12:45:18Z Lucyin 16 425826 wikitext text/x-wiki {{po|Tournè|Tournè (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|Tornè}} '''Tornè''' (/tɔʀ.'nɛ/) {{odio|Wa pcd Tornè.ogg|lang=wa}} u '''Tournè''' (/tuʀ.'nɛ/), e [[francès]] ''Tournai'', e [[neyerlandès]] ''Doornik'', e [[picård]] ''Tornai'' {{odio|Wa pcd Tornè.ogg|lang=wa}} oubén ''Tournai''<ref>tournè [[TG1]] p. 136.</ref>), c' est [[veye]] di Walonreye (adon ene [[ancyin ptit ban del Walonreye|comene di dvant 1977]]), [[Tornè|divnou intité]]. * [[Limeros del posse]] (nén candjî): '''7500''' * [[Limero diyalectolodjike]]: '''To1''' (mwaisse pont di l' [[ALW]]). * Arondixhmint: [[Tornè]] * [[No di dmorant|Lomaedje des djins did la]]: [[Wikt:Tornizyin|Tornizyin]], Tornizyinne;<nowiki><ref>vî mot walon.</ref> (F. ''Tournaisien, ienne'')<ref> [[Jean Germain]] ''Avis de recherche : Wallons, comment vous appelez-vous'', ''Vers l'Avenir'', 24 d' octôbe 2007.</ref> ==Istwere == Estént [[conteye di Flande]] dispu l' pårtixhaedje di l' Impire Tchårlumagne;{{?}} Did la, il estént [[wasså]] do [[Rwè d' France]]. Cisse sitouwåcion la est rmimbrêye dins l' tchanson «''[[Les Tornizyins sont la (tchanson)|On pout cominchî: les Tournaizins sont la]]» (pask' il estént todi les dierins a-z avni sol [[tchamp d' bataye]]. == Djeyografeye == Li veye est raiwêye pa l' [[Escô]]. == Tuzance picåde == Li picård di Tournai a ça d' bea: il a-st ene [[dimeye voyale]] a pårt k' i pete divant les sons [[son o|o]] et [[son on|on]]. El sicrijhnut avou '''eo''': :[[Les pinderleots del Castafiore (binde d' imådjes)|Les pinderl''eo''ts del Castafiore]]. Li [[toitche-linwe]] a dire po vey si vs estoz on peur Tornizin: :El djonne ome a mindjî del tåte ås pronnes ey il a fwait dins s' marone.{{odio|Pcd fråze e picård tornizyin.ogg|lang=pcd}} [[Cåbaret tornizyin]] Aisse del tuzance di Tornè: minêye pa [[Bruno Delmotte]]. == {{HDs}} == * {{mic-pcd}} [https://atlas.limsi.fr/sounds/Tournai.mp3 Ciddé, vos ploz schoûter èn eredjistrumint] del [[fåve do vî vî tins]] «[[Li bijhe et l' solea]]» ratournêye pa Yves De Sutter avou l' accint d' Libin pol [[Djåzant atlasse éndjolike des lingaedjes di France et d' avår la]]. == Sourdants == [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Veyes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Hinnot]] df1m7lyrj6tq06afwboa2npwzlnxcyq 0 48194 425847 418960 2026-07-15T08:59:44Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425847 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 54431 425844 418944 2026-07-15T08:58:14Z Lucyin 16 Destination de redirection modifiée de [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] en [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425844 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] svj4d2pnqw8aqqle7xfuoqt6tw2ey1f 0 55165 425828 2026-07-14T12:47:30Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Tournai (discramiaedje)]] viè [[Tournè (discramiaedje)]] : son /è/ court ås deus plaeces 425828 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Tournè (discramiaedje)]] efbt3o77kfprzolhnm9aaju69kgm4y3 0 55166 425830 2026-07-14T13:03:47Z Lucyin 16 Pådje ahivêye avou «{{po|Tournè|Tournè (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|Tournè-dlé-l’-Tchestea}} {{dal}} Tourné [n.pl.] ancyin ptit ban del Walonreye, e F. Tournay, rebané avou l' Tchestê, 6840; limero diyalectolodjike: [Ne 46]; vî limero del posse: 6625 {{Commonscat|Tournay (Neufchâteau)}} [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]]» 425830 wikitext text/x-wiki {{po|Tournè|Tournè (discramiaedje)}} {{Wiccionaire|Tournè-dlé-l’-Tchestea}} {{dal}} Tourné [n.pl.] ancyin ptit ban del Walonreye, e F. Tournay, rebané avou l' Tchestê, 6840; limero diyalectolodjike: [Ne 46]; vî limero del posse: 6625 {{Commonscat|Tournay (Neufchâteau)}} [[Categoreye:Ancyins ptits bans del Walonreye]] [[Categoreye:Veyes et viyaedjes di Walonreye]] [[Categoreye:Province do Lussimbork]] nfx83obk9woesl5tf2g0jqveehshbqp 0 55167 425832 2026-07-15T08:50:06Z Lucyin 16 Redjiblaedje viè [[Lès Rèlîs Namurwès (soce)]] 425832 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lès Rèlîs Namurwès (soce)]] fwwjnevtfhrqkgvwmcbhimrh5rloqow 1 55169 425836 2026-07-15T08:51:51Z Lucyin 16 Lucyin a displaecî l’ pådje [[Copene:Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdene (lives)]] viè [[Copene:Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] : vraiy tite 425836 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[Copene:Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] mxy626ec6ay1m2nn4bwoo3dwzflwiae 0 55170 425855 2026-07-15T09:07:55Z Lucyin 16 Redjiblaedje viè [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] 425855 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ène bauke su lès bwès d' l'Ârdène (lives)]] m4oghfj2kjk2wz7j9lb6474yzr665cj