bawich

Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.1 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet bawich 0 5248 433650 381536 2026-05-11T20:03:00Z Lucyin 218 433650 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}}== {{!Rif|bawitch}} === {{H|etimolodjeye}} === {{Etim?}} === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ba.ˈwiʃ}} * {{Ric|ba.wich}} === {{H|mot-fråze|wa}} === {{~}} # [[djans]]. #* {{~|Bawich}} ! ça n’ est nén l’ vraiy ! #* {{~|Bawich}} ! Il est ddja la ? #* Lu, payî ene tournêye ? {{{{~|Bawich}}, i n' pout må. {{s-rif|O2}} #* — C’ est l’ emocion. — {{~|Bawich}} ! rimetoz vos. {{s-rif|HPet}} #* Ene ôte ki leye åreut tchawté avou s’ vijhén ; {{~|bawich}} ! trop åjhey hin, ça. {{s-rif|CDen}} #* {{~|Bawitch}}: douvént k' les djins n' pôrént nén bistoker leu « rodje ôr », dabôrd ki les gades et les vatches nos dnèt bén leu blanc, zeles ! {{s|Ran|oteur=[[w:David Blaude|David Blaude]]|l° 106 p. 7}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[ba]] * [[bawaite]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WC}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | bâ-wich = O0,O2 | bawich = R9,R11 | bawitch = R22 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour | fr = bah, tiens ; mais bien sûr }} ltz2vxn152o9ouyffq1qyx4n6yzhm3r 433652 433650 2026-05-11T20:11:07Z Lucyin 218 433652 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}}== {{!Rif|bawitch}} === {{H|etimolodjeye}} === Candjmints d' voyales di « [[bén waite]] ! » (minme uzaedje), pal voye di disfondowes come « [[bâwit′]] ». === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ba.ˈwiʃ}} * {{Ric|ba.wich}} === {{H|mot-fråze|wa}} === {{~}} # [[djans]]. #* {{~|Bawich}} ! ça n’ est nén l’ vraiy ! #* {{~|Bawich}} ! Il est ddja la ? #* Lu, payî ene tournêye ? {{{{~|Bawich}}, i n' pout må. {{s-rif|O2}} #* — C’ est l’ emocion. — {{~|Bawich}} ! rimetoz vos. {{s-rif|HPet}} #* Ene ôte ki leye åreut tchawté avou s’ vijhén ; {{~|bawich}} ! trop åjhey hin, ça. {{s-rif|CDen}} #* {{~|Bawitch}}: douvént k' les djins n' pôrént nén bistoker leu « rodje ôr », dabôrd ki les gades et les vatches nos dnèt bén leu blanc, zeles ! {{s|Ran|oteur=[[w:David Blaude|David Blaude]]|l° 106 p. 7}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[ba]] * [[bawaite]] / [[bén waite]] ==== {{H|sipårdaedje}} ==== {{WC}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | bâ-wich = O0,O2 | bawich = R9,R11 | bawitch = R22 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour | fr = {{t=|fr|bah}}; ben tiens !; tu penses ! }} kzmynbdolfwgqdhvpbl12srx8k349hs dbijhaedje 0 7165 433658 82334 2026-05-12T09:59:04Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibijhî]] en [[dibijhaedje]] 433658 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibijhaedje]] 0vkapfysx6jkt31jjp8sf3ycavojpzn dbijheure 0 7166 433657 82918 2026-05-12T09:58:41Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibijhî]] en [[dibijheure]] 433657 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibijheure]] r451w1iosqbr3m08gq6axf4b4pdvcef dbijheye 0 7167 433656 82919 2026-05-12T09:58:05Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibijhî]] en [[dibijhî#Addjectif]] 433656 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibijhî#Addjectif]] 50cql6wt7j5n5p8jq4d84j8rxrra856 dbåtche 0 7172 433635 330882 2026-05-11T18:02:35Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtche]] 433635 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtche]] 69yn3nqltojkqim48gxobwkodkcs330 dbåtcheu 0 7173 433646 330883 2026-05-11T18:51:28Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtcheu]] 433646 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtcheu]] 2zidjw8yyqo3p84cwl2oqgtgjen6l29 dbåtcheuse 0 7174 433637 330884 2026-05-11T18:36:49Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtcheu]] 433637 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtcheu]] 2zidjw8yyqo3p84cwl2oqgtgjen6l29 dbåtcheye 0 7175 433638 315572 2026-05-11T18:37:11Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtchî##Addjectif]] 433638 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtchî##Addjectif]] 9d6050pqhdx8rzxt6cri3usv58rj06g 433642 433638 2026-05-11T18:38:47Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî##Addjectif]] en [[dibåtchî#Addjectif]] 433642 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtchî#Addjectif]] tchlcdkzzwrv4yqoce5wajzmpj7nuy1 dbåtchresse 0 7176 433639 330885 2026-05-11T18:37:30Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtcheu]] 433639 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtcheu]] 2zidjw8yyqo3p84cwl2oqgtgjen6l29 dibijhaedje 0 7251 433664 82921 2026-05-12T10:19:09Z Srtxg 1009 Redjiblaedje disfacé viè [[dibijhî]] 433664 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Su|wa}} === '''dibijhaedje''' / '''dbijhaedje''' [o.n.] # no d' fijhaedje et no di çou k' est fwait (accion eyet si adierça) pol viebe "[[dibijhî]]". #* On s' oendeut les mwins conte li '''dbijhaedje'''. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dibijhaedje / dbijhaedje = R9:dibijhî,R10,R11:dibijhî | dibîhèdje = E1 | dubîhèdje = E34 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{lang|fr|F. engelure, gerçure, brûlure par le froid.}} 3cuxjc28de3pawfl1va407shvmz4jan dibijheure 0 7252 433665 80392 2026-05-12T10:21:31Z Srtxg 1009 Redjiblaedje disfacé viè [[dibijhî]] 433665 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Su|wa}} === '''dibijheure''' / '''dbijheure''' [f.n.] plaece k' el pea est dbijhêye. ''Mi vizaedje, ci n' est k' ene dibijheure.'' ''Dji vôreu bén ene poumåde po les dbijheures.'' ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dibijheure / dbijheure = R9:dibijhî,R10,R11:dibijhî | dibîheûre = E1 | d(u)bîhâre = E34 | dubîhore = E21 | dubixhorre = E212 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{lang|fr|F. gerçure, crevasse, engelure.}} rsmjirrj79aqxi6xq521cdz77oqi2vz dibijheye 0 7253 433655 80402 2026-05-12T09:57:03Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibijhî]] en [[dibijhî#Addjectif]] 433655 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibijhî#Addjectif]] 50cql6wt7j5n5p8jq4d84j8rxrra856 dibijhî 0 7256 433666 332122 2026-05-12T10:22:42Z Srtxg 1009 433666 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye|wa}} === viebe "[[bijhî]]", rafoircixhante betchete d(i)-. === {{H|Vi|wa}} === {{-codjow-|troke=2|A=d(i)bijh|come=lodjî}} '''dibijhî''' / '''dbijhî''' # {{vc}} fé souwer et [[crevåder]] (les lepes, les mwins, li pea), tot cåzant do froed. #* Ci tins la m' a tot '''dbijhî''' l' vizaedje. #* Les djalêyes '''ont dbijhî''' mes mwins. # si dbijhî {{vpr}} souwer et s' crevåder a cåze do froed, tot djåzant del pea. ==== {{H|Si}} ==== rl a: [[sibijhî]], [[dibijhler]], [[kibijhî]], [[ebijhî]], [[bijhler]]. ==== {{H|Pa}} ==== * [[dibijheure]] * [[dibijhaedje]] * [[dibijhlé]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dibijhî / dbijhî = R9:dibijî,R10,R11:dibijhî | dèbîjî = O0 | dibihî = E177a | dibîhî = E1 | disbîji = C1,C8 | dubîhî = E21,E34 | dubixhi = E212 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{lang|fr|F. gercer.}} {{lang|fr|F. se gercer, se dessécher, se fendiller, se crevasser.}} === {{H|Addj|wa}} === '''dibijhî''' / '''dbijhî''', '''eye''' [addj.] # k' a stî dbijhî. #* Dj' a mes lepes (mes djambes, mes mashales) totes '''dibijheyes'''. #* Vos estoz l' rozêye; vos fjhoz do bén ås mwins '''dbijheyes''' et crevådêyes (P. Jean). ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | d(i)bijhî, d(i)bijheye = R9:dibijhî,R10:21245,R11:dibijhî | disbîji, disbijiye = C8 | dibîji = C13 | disbîji = C1 | disbîjî = C9 }} newox7ti9g44dglk6qm3x9yirrwc8yz dibåtche 0 7258 433636 330653 2026-05-11T18:12:10Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433636 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Su|wa}} === '''dibåtche''' / '''dbåtche''' {{f}} # mwaijhe codujhance (sôlreye, båjhreye). rl a: [[sekelreye]]. #* I gn a yeu ene '''dibåtche''' di diåle a ç' banket la. ==== {{H|Reu}} ==== # {{r|esse al dibåtche}} : esse evoye trinner, esse e ribote. #* Il est tofer al '''dibåtche'''. #: rl a: [[guindaye]]. {{lang|fr|F. être en sortie, faire la bombe}}. # {{r|viker e l' dibåtche}} : sins rîles moråle, come ene biesse. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dibåtche / dbåtche = R9,R10,R11:dibåtchî | dèbåche = E34 | dèsbauche = O4 | dibåtche = E1 | disbautche = C13 | dubâche = E212 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{lang|fr|F. débauche.}} 1u3k9ljduwlv99ij29qdiwysqqakzea dibåtcheu 0 7259 433644 330654 2026-05-11T18:47:45Z Srtxg 1009 Redjiblaedje disfacé viè [[dibåtchî]] 433644 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Su|wa}} === {{-su-|o=d(i)båtcheu|f=d(i)båtcheuse}} '''dibåtcheu''', '''dibåtcheuse''' / '''dbåtcheu, euse''' [o.f.n.] # li ci (cene) k' endè [[dibåtchî|dbåtche]] èn (ene) ôte. ==== {{H|Reu}} ==== {{r| dibåtcheu d' efants, dibåtcheu d' gamenes}} : margougneu d' efants. On dit eto: [[pedoclasse]]. {{lang|fr|F. pédophile.}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | d(i)båtcheu, d(i)båtcheuse = R9:dibåtchî,R10:18282,R11:dibåtchî | dèsbaucheû = O4 | dibåtcheû = E1 | disbautcheû = C9 | dubâtcheûr = E21 }} ni62a1i31rm8k73mmj8lrte4a3otktm dibåtcheuse 0 7260 433641 330888 2026-05-11T18:38:30Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtcheu]] 433641 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtcheu]] 2zidjw8yyqo3p84cwl2oqgtgjen6l29 dibåtcheye 0 7261 433640 315161 2026-05-11T18:38:14Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtchî#Addjectif]] 433640 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtchî#Addjectif]] tchlcdkzzwrv4yqoce5wajzmpj7nuy1 dibåtchresse 0 7262 433643 330889 2026-05-11T18:39:38Z Srtxg 1009 Destination de redirection modifiée de [[dibåtchî]] en [[dibåtcheu]] 433643 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[dibåtcheu]] 2zidjw8yyqo3p84cwl2oqgtgjen6l29 dibåtchî 0 7263 433645 382454 2026-05-11T18:50:58Z Srtxg 1009 433645 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye|wa}} === calcaedje riwalonijhî do F. {{lang|fr|"débauché"}}, avou assaetchance di "[[disbåtchî#Walon_3|disbåtchî]]". === {{H|Vi|wa}} === {{-codjow-|troke=2|A=d(i)båtch|come=lodjî}} '''dibåtchî''' / '''dbåtchî''' {{vc}} # fé rexhe del droete voye (morålmint). On dit eto: [[tourner|tourner l' tiesse]]. #* I '''dbåtche''' ses camaerådes. #* I n' è fåt k' onk po '''dbåtchî''' les ôtes. #* C' est di s' fåte ki ç' feye la s' '''a dbåtchî'''. #*Mins lu, k' a-t i e tiesse?Po vni '''dbåtchî''' Crespin et l' voyî å peket{{s-rif|BSLLW|oteur =ERem|Bulletin de 1858, «[[w:Li savtî]]», 77-143}} ==== {{H|Pa}} ==== * [[dibåtche|d(i)båtche]] * [[dibåtchî#Addjectif|d(i)båtchî, d(i)båtcheye]] * [[dibåtcheu|d(i)båtcheu]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Vi | dibåtchî / dbåtchî = R9,R10,R11:dibåtchî | dubâchi / d'bâchi = E212:dubâchi | dèbôcher = S0 | dèsbauchî = O4 | dibåtchî = E1 | disbautchi = C8 | dubåtchî = E34 | dubâtchî = E21 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{lang|fr|F. débaucher, dévoyer, pervertir.}} === {{H|Addj|wa}} === {{-addjwa-|o=d(i)båtchî|f=d(i)båtcheye}} '''dibåtchî''' / '''dbåtchî''', '''dbåtcheye''' [o.f.n. & addj.] # li ci (cene) k' a rexhou del droete voye. #* N' alez nén e si cpagneye, il est trop '''dbåtchî'''. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto|croejh=Addj | d(i)båtchî, d(i)båtcheye = R9:dibåtchî,R10:12528,R11:dibåtchî | disbautchi = C8 | d(u)bâchi = E212:dubâchi | dubâtchî = E21 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{lang|fr|F. débauché(e), libertin(e).}} a3s1iyp39pwoahtr5wcqsjr0603u1mx disbiyî 0 7397 433649 410396 2026-05-11T19:12:54Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433649 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Etim?}} ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|...}} ** {{pzc}} {{AFE|dis.bi.ˈjiː}} * {{Ric|dis.bi.yî}} === {{H|Vi|wa}} === {{~}} {{vc}} {{loyén prono}} # [[dismoussî]]. #* Il ont yeu vite fwait di {{~}} l’ lapén. #* Po daler rcweri ene pindûle, nost ovrî, {{~}}, A d’ l’ aiwe ådzeu di s’ vinte ! {{s-rif|LBer}} ==== {{H|Reu}} ==== # {{r|disbiyî sint Pire po rabiyî sint Djhan}}, {{r|disbiyî sint Pire po rabiyî sint På}} : passer s’ tins a rén. ==== {{H|Pa}} ==== * [[disbiyaedje]] * [[abiyî]] * [[rabiyî]] ==== {{H|MV}} ==== * [[schoirshî]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dèsbiyi = O2 | dèsbiyî = FO94, O3,O4,O90 | disbilli = S54 | disbiyi = C1,C8,C13 | disbiyî = C9, FO94, R9,R10,R11,R13 | dubii = E212 | dubiyî = E21,E34 }} ===={{H|ratournaedjes}}==== {{ratour |fr = {{t+|fr|déshabiller}}, {{t+|fr|dépiauter}}, {{t+|fr|écorcher}} }} tlsxp95g9zpr7q1tzs9dn8uci61g1vu tchire 0 33233 433653 427578 2026-05-12T08:41:44Z Lucyin 218 /* {{H|ratourneures}} */ 433653 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cacare|sourd=la}} {{m-s}} [[File:NP-19.jpg|thumb|upright|180px|tchire sol monde]] === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧiːʀ}} {{1pr}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=tchiy|B=tchî|C=tchey|IP1s= tchî / tcheye|IP3s.2=tchiynut|PE=tchî|come=rire}} {{~}} #{{vsc}} : ##{{mauh|wa}} {{fizio|wa}} fé [[rexhe]] ses [[distcheyaedje]]s, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse. ##* On n' les voet måy s' abaxhî,>Ki po {{~}} ou pixhî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} ##* Cwand i sont-st al tere, i t’ magnèt-st el mwin, et cwand i s’ enûlèt, I {{~|tcheyèt}} so t’ tiesse ! {{s-rif|PHT|ratournant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.28}} #{{vc}} : ## [[fé]] (ces distcheyaedjes la). ## mete å monde. ##* Kî çki t' as {{~|tchî}} ? ##* Si long k' on djoû soeye,Il a l' pupe el gueuye,Dji n' sai si l' diåle les {{~|a tchî}},Po nos fé araedjî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} ##* Po les ôtes, n' è pårlans nénCa sont tos del minme covêye,I sont tos al pus malénDji n' sai s' c' est l' diåle ki les {{~|tcheye}}. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} ==== {{H|ratourneures}} ==== come viebe sins coplemint : # {{r|T' irès {{~}} a l' eglijhe et ti dirès k' c' est les sints}} : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair. # {{r|Va s' {{~}} e Mouze, on voerè t' cou !}} u: {{r|Va s' {{~}} a Malonne, c' est payis d' Lidje}} : Va-st å diåle ! # {{r|Il a '''tchî''' dins mes botes}} : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu. # {{r|Avou çoula, vos courroz lon et {{~}} près}} : ça n' vos aidrè waire. # {{r|i cåze di tchire et rén e vinte}} / {{r|i cåze di tchire et rén e l’ panse}} sin. [[grandiveus]]. come viebe å coplemint # {{r|{{~}} des ptitès crotes}} : esse [[seré]] (aveur on målåjhey moumint a passer); {{ode}} [[awè l' cou stroet]]. # {{r|Dji nel vôreu nén cwand minme ele '''tchireut''' d' l' ôr å coulot do feu}} : dijhêye po rfuzer ene comere come feme. # {{r|I m' freut {{~}} des bales di fizik}} : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla). # {{r|I n' a nén '''tchî''' on cint d' gaeyes}} : ## i n' est nén foirt capåbe. ## i n' s' î fåt nén fiyî. # {{r|Kî çki m' a '''tchî''' ça ?}} : dijhêye po fé des rptotche a ene sakî. # {{r|[[c’ est lu tot tchî]]}}. #* Paret i ki m’ fi, c’ est mi tot tchî ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.15}} # {{r|li diåle tcheye todi sol pus gros hopea}}. #* Dji m' a batou come on bon patriyote,Dj' a stou blessî, dj' a må tos mes oxheas.Dji n' dimande rén, et n' pou dj' ni l' hay ni l' trote,Ca l' diåle todi tcheye sol pus gros hopea. {{s-rif|CDuv|"Li pantalon trawé" (1849)}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiyaedje]], [[tchiyeu]] * [[tchiyåd]] * [[tchiyote]] * [[tchireye]] * [[ritchire]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchît-viers]] * [[må-tchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (djins, radoûcixhanmint) : [[fé]], [[ponre]] èn oû, [[aler al coulote]], aler å [[djok]], [[fé caca]], [[aler a l' ouxh]], distcherdjî s' [[consyince]], fé s' grande [[comission]], aler la k' li rwè va a pî. * (biesses) : [[flater]], [[croter]], [[petler]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[schiter]] * [[stron]], [[crote]], [[miere]] (''[[mèrde]]'') * [[flotchi]] ==== {{H|Of}} ==== * [[tchir]] (addj. nén bonmartchî) * tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "[[ptchî]]", replaecî pa "[[tcher]]") ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chîr = E177a | chire = E212 | tchir = C8 | tchîr = C62,C99, E34,E165, O4 | tchire = R10:3126,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|chier}} |lorg= [[tchir]] |pcd= {{t+|pcd|kire}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp|Tchiyaedje}} 28gdmeogbyk8ay0gghcdrs7c044b7f3 433659 433653 2026-05-12T10:05:25Z Lucyin 218 433659 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cacare|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|re|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧiːʀ}} {{1pr}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=tchiy|B=tchî|C=tchey|IP1s= tchî / tcheye|IP3s.2=tchiynut|PE=tchî|come=rire}} {{~}} # {{vsc}} {{mauh|wa}} {{fizio|wa}} fé [[rexhe]] ses [[distcheyaedje]]s, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse. #* On n' les voet måy s' abaxhî, >Ki po {{~}} ou pixhî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Cwand i sont-st al tere, i t’ magnèt-st el mwin, et cwand i s’ enûlèt, i {{~|tchiyèt}} so t’ tiesse ! {{s-rif|PHT|ratournant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.28}} # {{vc}} [[fé]] (ces distcheyaedjes la). # {{vc}} {{raba|wa}} mete å monde. #* Kî çki t' {{~|as tchî}} ? #* Si long k' on djoû soeye,Il a l' pupe el gueuye, Dji n' sai si l' diåle les {{~|a tchî}}, Po nos fé araedjî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Po les ôtes, n' è pårlans nénCa sont tos del minme covêye,I sont tos al pus malénDji n' sai s' c' est l' diåle ki les {{~|tcheye}}. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} <gallery> NP-19.jpg|tchire sol monde </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== come viebe sins coplemint : # {{r|t’ irès tchire e l' eglijhe et ti dirès k’ c’ est les sints}} : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair. # {{r|va s’ tchire e Mouze, on voerè t' cou !}} u: {{r|va s’ tchire a Malonne, c’ est payis d’ Lidje}} : Va-st å diåle ! # {{r|il a tchî dins mes botes}} : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu. # {{r|avou çoula, vos courroz lon et tchire près}} : ça n' vos aidrè waire. # {{r|i cåze di tchire et rén e vinte}} / {{r|i cåze di tchire et rén e l’ panse}} sin. [[grandiveus]]. # {{r|tronner come on tchén ki tchît}} come viebe å coplemint # {{r|{{~}} des ptitès crotes}} : esse [[seré]] (aveur on målåjhey moumint a passer); {{ode}} [[awè l' cou stroet]]. # {{r|Dji nel vôreu nén cwand minme ele '''tchireut''' d' l' ôr å coulot do feu}} : dijhêye po rfuzer ene comere come feme. # {{r|I m' freut {{~}} des bales di fizik}} : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla). # {{r|I n' a nén '''tchî''' on cint d' gaeyes}} : ## i n' est nén foirt capåbe. ## i n' s' î fåt nén fiyî. # {{r|Kî çki m' a '''tchî''' ça ?}} : dijhêye po fé des rptotche a ene sakî. # {{r|[[c’ est lu tot tchî]]}}. #* Paret i ki m’ fi, c’ est mi tot tchî ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.15}} # {{r|li diåle tcheye todi sol pus gros hopea}}. #* Dji m' a batou come on bon patriyote,Dj' a stou blessî, dj' a må tos mes oxheas.Dji n' dimande rén, et n' pou dj' ni l' hay ni l' trote,Ca l' diåle todi tcheye sol pus gros hopea. {{s-rif|CDuv|"Li pantalon trawé" (1849)}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiyaedje]], [[tchiyeu]] * [[tchiyåd]] * [[tchiyote]] * [[tchireye]] * [[ritchire]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchît-viers]] * [[må-tchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (djins, radoûcixhanmint) : [[fé]], [[ponre]] èn oû, [[aler al coulote]], aler å [[djok]], [[fé caca]], [[aler a l' ouxh]], distcherdjî s' [[consyince]], fé s' grande [[comission]], aler la k' li rwè va a pî. * (biesses) : [[flater]], [[croter]], [[petler]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[schiter]] * [[stron]], [[crote]], [[miere]] (''[[mèrde]]'') * [[flotchi]] ==== {{H|Of}} ==== * [[tchir]] (addj. nén bonmartchî) * tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "[[ptchî]]", replaecî pa "[[tcher]]") ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chîr = E177a | chire = E212 | tchir = C8 | tchîr = C62,C99, E34,E165, O4 | tchire = R10:3126,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|chier}} |lorg= [[tchir]] |pcd= {{t+|pcd|kire}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp|Tchiyaedje}} 2qovu1hb00gibyj9mke8lzaw43bzmf7 433660 433659 2026-05-12T10:08:39Z Lucyin 218 /* {{H|ratourneures}} */ 433660 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cacare|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|re|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧiːʀ}} {{1pr}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=tchiy|B=tchî|C=tchey|IP1s= tchî / tcheye|IP3s.2=tchiynut|PE=tchî|come=rire}} {{~}} # {{vsc}} {{mauh|wa}} {{fizio|wa}} fé [[rexhe]] ses [[distcheyaedje]]s, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse. #* On n' les voet måy s' abaxhî, >Ki po {{~}} ou pixhî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Cwand i sont-st al tere, i t’ magnèt-st el mwin, et cwand i s’ enûlèt, i {{~|tchiyèt}} so t’ tiesse ! {{s-rif|PHT|ratournant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.28}} # {{vc}} [[fé]] (ces distcheyaedjes la). # {{vc}} {{raba|wa}} mete å monde. #* Kî çki t' {{~|as tchî}} ? #* Si long k' on djoû soeye,Il a l' pupe el gueuye, Dji n' sai si l' diåle les {{~|a tchî}}, Po nos fé araedjî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Po les ôtes, n' è pårlans nénCa sont tos del minme covêye,I sont tos al pus malénDji n' sai s' c' est l' diåle ki les {{~|tcheye}}. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} <gallery> NP-19.jpg|tchire sol monde </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== come viebe sins coplemint : # {{r|li diåle tcheye todi sol pus gros hopea}} / {{r|li diåle tchît todi so les pus gros monceas}}. #* Dji m' a batou come on bon patriyote, Dj' a stou blessî, dj' a må tos mes oxheas. Dji n' dimande rén, et n' pou dj' ni l' hay ni l' trote, Ca l' diåle todi tcheye sol pus gros hopea. {{s-rif|CDuv|"Li pantalon trawé" (1849)}} # {{r|t’ irès tchire e l' eglijhe et ti dirès k’ c’ est les sints}} : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair. # {{r|va s’ tchire e Mouze, on voerè t' cou !}} u: {{r|va s’ tchire a Malonne, c’ est payis d’ Lidje}} : Va-st å diåle ! # {{r|il a tchî dins mes botes}} : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu. # {{r|avou çoula, vos courroz lon et tchire près}} : ça n' vos aidrè waire. # {{r|i cåze di tchire et rén e vinte}} / {{r|i cåze di tchire et rén e l’ panse}} sin. [[grandiveus]]. # {{r|tronner come on tchén ki tchît}} come viebe å coplemint # {{r|tchire des ptitès crotes}} : esse [[seré]] (aveur on målåjhey moumint a passer); {{ode}} [[awè l' cou stroet]]. # {{r|dji nel vôreu nén cwand minme ele tchireut d’ l’ ôr å coulot do feu}} : dijhêye po rfuzer ene comere come feme. # {{r|i m’ freut tchire des bales di fizik}} : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla). # {{r|i n’ a nén tchî on cint d’ gaeyes}} : ## i n' est nén foirt capåbe. ## i n' s' î fåt nén fiyî. # {{r|kî çki m’ a tchî ça ?}} : dijhêye po fé des rprotche a ene sakî. # {{r|[[c’ est lu tot tchî]]}}. #* Paret i ki m’ fi, c’ est mi tot tchî ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.15}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiyaedje]], [[tchiyeu]] * [[tchiyåd]] * [[tchiyote]] * [[tchireye]] * [[ritchire]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchît-viers]] * [[må-tchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (djins, radoûcixhanmint) : [[fé]], [[ponre]] èn oû, [[aler al coulote]], aler å [[djok]], [[fé caca]], [[aler a l' ouxh]], distcherdjî s' [[consyince]], fé s' grande [[comission]], aler la k' li rwè va a pî. * (biesses) : [[flater]], [[croter]], [[petler]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[schiter]] * [[stron]], [[crote]], [[miere]] (''[[mèrde]]'') * [[flotchi]] ==== {{H|Of}} ==== * [[tchir]] (addj. nén bonmartchî) * tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "[[ptchî]]", replaecî pa "[[tcher]]") ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chîr = E177a | chire = E212 | tchir = C8 | tchîr = C62,C99, E34,E165, O4 | tchire = R10:3126,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|chier}} |lorg= [[tchir]] |pcd= {{t+|pcd|kire}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp|Tchiyaedje}} 6p9uh9rdcwai8tgzetinuioihw0s4y2 433661 433660 2026-05-12T10:10:29Z Lucyin 218 /* {{H|mots d’ aplacaedje}} */ 433661 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cacare|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|re|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧiːʀ}} {{1pr}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=tchiy|B=tchî|C=tchey|IP1s= tchî / tcheye|IP3s.2=tchiynut|PE=tchî|come=rire}} {{~}} # {{vsc}} {{mauh|wa}} {{fizio|wa}} fé [[rexhe]] ses [[distcheyaedje]]s, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse. #* On n' les voet måy s' abaxhî, >Ki po {{~}} ou pixhî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Cwand i sont-st al tere, i t’ magnèt-st el mwin, et cwand i s’ enûlèt, i {{~|tchiyèt}} so t’ tiesse ! {{s-rif|PHT|ratournant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.28}} # {{vc}} [[fé]] (ces distcheyaedjes la). # {{vc}} {{raba|wa}} mete å monde. #* Kî çki t' {{~|as tchî}} ? #* Si long k' on djoû soeye,Il a l' pupe el gueuye, Dji n' sai si l' diåle les {{~|a tchî}}, Po nos fé araedjî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Po les ôtes, n' è pårlans nénCa sont tos del minme covêye,I sont tos al pus malénDji n' sai s' c' est l' diåle ki les {{~|tcheye}}. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} <gallery> NP-19.jpg|tchire sol monde </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== come viebe sins coplemint : # {{r|li diåle tcheye todi sol pus gros hopea}} / {{r|li diåle tchît todi so les pus gros monceas}}. #* Dji m' a batou come on bon patriyote, Dj' a stou blessî, dj' a må tos mes oxheas. Dji n' dimande rén, et n' pou dj' ni l' hay ni l' trote, Ca l' diåle todi tcheye sol pus gros hopea. {{s-rif|CDuv|"Li pantalon trawé" (1849)}} # {{r|t’ irès tchire e l' eglijhe et ti dirès k’ c’ est les sints}} : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair. # {{r|va s’ tchire e Mouze, on voerè t' cou !}} u: {{r|va s’ tchire a Malonne, c’ est payis d’ Lidje}} : Va-st å diåle ! # {{r|il a tchî dins mes botes}} : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu. # {{r|avou çoula, vos courroz lon et tchire près}} : ça n' vos aidrè waire. # {{r|i cåze di tchire et rén e vinte}} / {{r|i cåze di tchire et rén e l’ panse}} sin. [[grandiveus]]. # {{r|tronner come on tchén ki tchît}} come viebe å coplemint # {{r|tchire des ptitès crotes}} : esse [[seré]] (aveur on målåjhey moumint a passer); {{ode}} [[awè l' cou stroet]]. # {{r|dji nel vôreu nén cwand minme ele tchireut d’ l’ ôr å coulot do feu}} : dijhêye po rfuzer ene comere come feme. # {{r|i m’ freut tchire des bales di fizik}} : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla). # {{r|i n’ a nén tchî on cint d’ gaeyes}} : ## i n' est nén foirt capåbe. ## i n' s' î fåt nén fiyî. # {{r|kî çki m’ a tchî ça ?}} : dijhêye po fé des rprotche a ene sakî. # {{r|[[c’ est lu tot tchî]]}}. #* Paret i ki m’ fi, c’ est mi tot tchî ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.15}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiyaedje]], [[tchiyeu]] * [[tchiyåd]] * [[tchiyote]] * [[tchireye]] * [[ritchire]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchît-viers]] * [[måtchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (djins, radoûcixhanmint) : [[fé]], [[ponre]] èn oû, [[aler al coulote]], aler å [[djok]], [[fé caca]], [[aler a l' ouxh]], distcherdjî s' [[consyince]], fé s' grande [[comission]], aler la k' li rwè va a pî. * (biesses) : [[flater]], [[croter]], [[petler]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[schiter]] * [[stron]], [[crote]], [[miere]] (''[[mèrde]]'') * [[flotchi]] ==== {{H|Of}} ==== * [[tchir]] (addj. nén bonmartchî) * tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "[[ptchî]]", replaecî pa "[[tcher]]") ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chîr = E177a | chire = E212 | tchir = C8 | tchîr = C62,C99, E34,E165, O4 | tchire = R10:3126,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|chier}} |lorg= [[tchir]] |pcd= {{t+|pcd|kire}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp|Tchiyaedje}} io0kepag9kx4eevoydragctdqhk9a93 433662 433661 2026-05-12T10:11:20Z Lucyin 218 /* {{H|Of}} */ 433662 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cacare|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|re|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧiːʀ}} {{1pr}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=tchiy|B=tchî|C=tchey|IP1s= tchî / tcheye|IP3s.2=tchiynut|PE=tchî|come=rire}} {{~}} # {{vsc}} {{mauh|wa}} {{fizio|wa}} fé [[rexhe]] ses [[distcheyaedje]]s, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse. #* On n' les voet måy s' abaxhî, >Ki po {{~}} ou pixhî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Cwand i sont-st al tere, i t’ magnèt-st el mwin, et cwand i s’ enûlèt, i {{~|tchiyèt}} so t’ tiesse ! {{s-rif|PHT|ratournant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.28}} # {{vc}} [[fé]] (ces distcheyaedjes la). # {{vc}} {{raba|wa}} mete å monde. #* Kî çki t' {{~|as tchî}} ? #* Si long k' on djoû soeye,Il a l' pupe el gueuye, Dji n' sai si l' diåle les {{~|a tchî}}, Po nos fé araedjî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Po les ôtes, n' è pårlans nénCa sont tos del minme covêye,I sont tos al pus malénDji n' sai s' c' est l' diåle ki les {{~|tcheye}}. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} <gallery> NP-19.jpg|tchire sol monde </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== come viebe sins coplemint : # {{r|li diåle tcheye todi sol pus gros hopea}} / {{r|li diåle tchît todi so les pus gros monceas}}. #* Dji m' a batou come on bon patriyote, Dj' a stou blessî, dj' a må tos mes oxheas. Dji n' dimande rén, et n' pou dj' ni l' hay ni l' trote, Ca l' diåle todi tcheye sol pus gros hopea. {{s-rif|CDuv|"Li pantalon trawé" (1849)}} # {{r|t’ irès tchire e l' eglijhe et ti dirès k’ c’ est les sints}} : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair. # {{r|va s’ tchire e Mouze, on voerè t' cou !}} u: {{r|va s’ tchire a Malonne, c’ est payis d’ Lidje}} : Va-st å diåle ! # {{r|il a tchî dins mes botes}} : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu. # {{r|avou çoula, vos courroz lon et tchire près}} : ça n' vos aidrè waire. # {{r|i cåze di tchire et rén e vinte}} / {{r|i cåze di tchire et rén e l’ panse}} sin. [[grandiveus]]. # {{r|tronner come on tchén ki tchît}} come viebe å coplemint # {{r|tchire des ptitès crotes}} : esse [[seré]] (aveur on målåjhey moumint a passer); {{ode}} [[awè l' cou stroet]]. # {{r|dji nel vôreu nén cwand minme ele tchireut d’ l’ ôr å coulot do feu}} : dijhêye po rfuzer ene comere come feme. # {{r|i m’ freut tchire des bales di fizik}} : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla). # {{r|i n’ a nén tchî on cint d’ gaeyes}} : ## i n' est nén foirt capåbe. ## i n' s' î fåt nén fiyî. # {{r|kî çki m’ a tchî ça ?}} : dijhêye po fé des rprotche a ene sakî. # {{r|[[c’ est lu tot tchî]]}}. #* Paret i ki m’ fi, c’ est mi tot tchî ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.15}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiyaedje]], [[tchiyeu]] * [[tchiyåd]] * [[tchiyote]] * [[tchireye]] * [[ritchire]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchît-viers]] * [[måtchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (djins, radoûcixhanmint) : [[fé]], [[ponre]] èn oû, [[aler al coulote]], aler å [[djok]], [[fé caca]], [[aler a l' ouxh]], distcherdjî s' [[consyince]], fé s' grande [[comission]], aler la k' li rwè va a pî. * (biesses) : [[flater]], [[croter]], [[petler]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[schiter]] * [[stron]], [[crote]], [[miere]] (''[[mèrde]]'') * [[flotchi]] ==== {{H|Of}} ==== * [[tchir]] (addj. nén bonmartchî) * tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "[[ptchî]]", replaecî pa "[[tcher]]") ==== {{H|PM}} ==== * [[tchaire]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chîr = E177a | chire = E212 | tchir = C8 | tchîr = C62,C99, E34,E165, O4 | tchire = R10:3126,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|chier}} |lorg= [[tchir]] |pcd= {{t+|pcd|kire}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp|Tchiyaedje}} 9a4zpkmgo45uzl5u78fvq5a8dhhuby9 433663 433662 2026-05-12T10:13:05Z Lucyin 218 /* {{H|PM}} */ 433663 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|cacare|sourd=la}} {{m-s}}, {{çdom}} {{caw|re|v|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧiːʀ}} {{1pr}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=tchiy|B=tchî|C=tchey|IP1s= tchî / tcheye|IP3s.2=tchiynut|PE=tchî|come=rire}} {{~}} # {{vsc}} {{mauh|wa}} {{fizio|wa}} fé [[rexhe]] ses [[distcheyaedje]]s, tot djåzant d' ene djin, pus rålmint d' ene biesse. #* On n' les voet måy s' abaxhî, >Ki po {{~}} ou pixhî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Cwand i sont-st al tere, i t’ magnèt-st el mwin, et cwand i s’ enûlèt, i {{~|tchiyèt}} so t’ tiesse ! {{s-rif|PHT|ratournant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.28}} # {{vc}} [[fé]] (ces distcheyaedjes la). # {{vc}} {{raba|wa}} mete å monde. #* Kî çki t' {{~|as tchî}} ? #* Si long k' on djoû soeye,Il a l' pupe el gueuye, Dji n' sai si l' diåle les {{~|a tchî}}, Po nos fé araedjî. {{s-rif|JJV|"Sav' bin çou qu' c' èst qu'on Prussien ?" (1817)}} #* Po les ôtes, n' è pårlans nénCa sont tos del minme covêye,I sont tos al pus malénDji n' sai s' c' est l' diåle ki les {{~|tcheye}}. {{s-rif|FrBa|''Les Coirbâs d'foû Chestais'', divins [[w:Li camaeråde del djoye (arimés)|''Li camarad′ dè l'joie]]'', 1852, p.20}} <gallery> NP-19.jpg|tchire sol monde </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== come viebe sins coplemint : # {{r|li diåle tcheye todi sol pus gros hopea}} / {{r|li diåle tchît todi so les pus gros monceas}}. #* Dji m' a batou come on bon patriyote, Dj' a stou blessî, dj' a må tos mes oxheas. Dji n' dimande rén, et n' pou dj' ni l' hay ni l' trote, Ca l' diåle todi tcheye sol pus gros hopea. {{s-rif|CDuv|"Li pantalon trawé" (1849)}} # {{r|t’ irès tchire e l' eglijhe et ti dirès k’ c’ est les sints}} : dijhêye cwand onk ni vout nén ricnoxhe k' il est dins s' toirt, dabôrd ki c' est clair. # {{r|va s’ tchire e Mouze, on voerè t' cou !}} u: {{r|va s’ tchire a Malonne, c’ est payis d’ Lidje}} : Va-st å diåle ! # {{r|il a tchî dins mes botes}} : i m' a djouwé on mwais toû, dabôrd ki dj' aveu fiyate a lu. # {{r|avou çoula, vos courroz lon et tchire près}} : ça n' vos aidrè waire. # {{r|i cåze di tchire et rén e vinte}} / {{r|i cåze di tchire et rén e l’ panse}} sin. [[grandiveus]]. # {{r|tronner come on tchén ki tchît}} come viebe å coplemint # {{r|tchire des ptitès crotes}} : esse [[seré]] (aveur on målåjhey moumint a passer); {{ode}} [[awè l' cou stroet]]. # {{r|dji nel vôreu nén cwand minme ele tchireut d’ l’ ôr å coulot do feu}} : dijhêye po rfuzer ene comere come feme. # {{r|i m’ freut tchire des bales di fizik}} : i m' tape so les niers (i m' les soye, i m' taene ådla). # {{r|i n’ a nén tchî on cint d’ gaeyes}} : ## i n' est nén foirt capåbe. ## i n' s' î fåt nén fiyî. # {{r|kî çki m’ a tchî ça ?}} : dijhêye po fé des rprotche a ene sakî. # {{r|[[c’ est lu tot tchî]]}}. #* Paret i ki m’ fi, c’ est mi tot tchî ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.15}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiyaedje]], [[tchiyeu]] * [[tchiyåd]] * [[tchiyote]] * [[tchireye]] * [[ritchire]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[tchît-viers]] * [[måtchî]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (djins, radoûcixhanmint) : [[fé]], [[ponre]] èn oû, [[aler al coulote]], aler å [[djok]], [[fé caca]], [[aler a l' ouxh]], distcherdjî s' [[consyince]], fé s' grande [[comission]], aler la k' li rwè va a pî. * (biesses) : [[flater]], [[croter]], [[petler]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[schiter]] * [[stron]], [[crote]], [[miere]] (''[[mèrde]]'') * [[flotchi]] ==== {{H|Of}} ==== * [[tchir]] (addj. nén bonmartchî) * tchir (addj., binamé; vî mot wårdé dins "[[ptchî]]", replaecî pa "[[tcher]]") ==== {{H|PM}} ==== * [[tchaire]] * [[tcher]], [[tchere]] (sovint riscrît al môde francesse ''[[cher]]'', ''[[chère]]'' * [[tchår]] * ''[[tchaur]]'' ([[tchå]]) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chîr = E177a | chire = E212 | tchir = C8 | tchîr = C62,C99, E34,E165, O4 | tchire = R10:3126,R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|chier}} |lorg= [[tchir]] |pcd= {{t+|pcd|kire}} | }} ==={{H|VE}}=== {{wp|Tchiyaedje}} kgwtiym679d0mvumictyrrnbsxe5fzo doirmi 0 34208 433634 431400 2026-05-11T13:49:13Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433634 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|dormīre|dormire|sourd=la}} {{m-s}} {{çdom}} {{caw|i|v5|wa}}. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|dwaʀ.'mi|dwɛʀ.'mi|dwaʀ.'my|dwaːʀ.'my|dwaːʀ.'me|doːʀ.'mi|duːʀ.'mi|doːʀ.'my|duːʀ.'my|daːʀ.'my}} {{BS|oi}} {{36pr}} ** {{pzc}} {{AFE|dwaʀ.'mi}} * {{Ric|doir·mi}} === {{H|viebe|wa}} === {{-codjow-|troke=5|A=doirm|B=doim|come=siervi}} {{~}} {{vsc}} # {{fizio|wa}} esse dins èn estat normå di [[rpoize]], la kel [[consyince]] ni rote pus. #* C' est l' anuti. Asteure, dji va distinde li tchandele eyet {{~}}, po fini {{s|LHsla}} # {{be-le|wa}} ni rén fé. #* Adon, so s' xhame a cane-e-cou, E pas di s' visse i tournikéve Tot montant seres et plats ferous, Sol tins ki l' håzinele {{~|doirmeut}}. {{s-rif|JDcoh|1939, p.69, ''Rimimbrance : Noyé l’ sèrwî'' (1920)}} # {{im|wa}} ripoizer po todi. #* Tot fjhant k' ene poizêye si maxhe ås priyires K' on vént dire sol tombe di nos ratayons Ki {{~|doimront}} djourmåy å payis walon. {{s-rif|JDcoh|1939, p.84, ''Mi Viyèdje'' (1927)}} # {{vcnd|avou}} {{seke|wa}} fé l' ake di môpliyaedje. #* Avou kibén d’ femes '''avoz''' vs dedja {{~|doirmou}}, vos, tchantchès ? {{s-rif|PHT|ratourtnant ''Tchantchès, c'èst po rîre'', 2023, p.18}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|[[doirmi avou les poyes]]}} # {{r|[[doirmi come ene sokete]]}}, {{r|[[doirmi come on taesson]]}}, {{r|[[doirmi come on sodoirmant]]}}. # {{r|[[doirmi come ene pire]]}}. #* Lu est todi la, ki '''doime come ene pire''' {{s-rif|BSLLW|oteur =ERem|Bulletin de 1858, «[[w:Li savtî]]», 77-143}} # {{r|leyî doirmi}}, {{r|mete doirmi}}: mete les efants å lét. #* Ebén schoûte, shû m' consey : alans el {{~|mete doirmi}} ; Dimwin tot l' ahontiant, tel frès motoit rivni A des bons sintimints. Croe m', on t' djetreut co l' blåme, Si tel voleus raveur ôtmint k' avou del låme. {{s-rif|TBowp|''Li Frût d'ine mâle Kpaneie'', 1886, p.48}} [[File:Toussaint Brahy Frût mâle Kpaneie 23 Ebén schoûte.wav]] #* Li prumire rintrêye […] fjha segne a l' ôte do vni {{~|mete li ptite doirmi}}. {{s-rif|JVpa|(1896), p.20}} #* Estoz vs ene feme, vos, ou ene pope k' on mousse, k' on dismousse et k' on {{~|lait doirmi}}. {{s-rif|JMvm|(1933), p.43}} #* Dj' a respondou: « Valet Mi les djins m' ratindèt.Fwais les schieles, '''mete ls efants doirmi''' Et sortot, n' t' è fwais nén por mi» {{s-rif|CGas}} # {{r|ni doirmi ki d’ èn ouy}}. #* Coco n' '''a''' seur {{~|doirmou}} k' d' èn ouy. Ca tote li nute, il a dåvyî. Repetant timpesse : « N' est ç' nén ouy » ? {{s-rif|MLol|p.152, « One surprîse »}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[doirmeu]], [[doirmeuse]], [[doimresse]], [[doirmant]], [[doirmåd]] * [[doirmaedje]], [[doirmåjhe]] * [[edoirmi]] * [[sodoirmant]] * si [[fordoirmi]], [[fordoirmaedje]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[fé chlop]], [[fé chlof]] * (avou èn aidant viebe «aler», «vini», «mete»): [[coûtchî]] ==== {{H|mots vijhéns}} ==== * [[socter]], [[fé do crås]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== * [[soumey]], [[prandjire]], [[niket]], [[sokete]] * [[s' essocter]], [[s' enicter]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | {{=wis|dar mie|doirmi}} = C74 | doirmi = E203, R10,R13 | dormi = O3 | dôrmi = O0,O2 | doûrmi = O4 | duarmi = E212 | dwarmi = C8, E21 | dwârmu = C1,C9,C13 | dwèrmi = E1,E34,E165 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|esse les ouys clôs sins consyince, tot si rpoizant |fr= {{t+|fr|dormir}} |en= to {{t+|en|sleep}} |nl= {{t+|nl|slapen}} |de= {{t+|de|schlafen}} |es= {{t+|es|dormir}} |ar= {{t+|ar|نام|ral=nâma}} |ary= {{t+|ary|نعس|ral=n3es|ar-fafl=نْعس}} |it= {{t+|it|dormire}} |scn= {{t+|scn|dòrmiri}} }} {{ratour|doirmi podbon |fr= {{t+|fr|reposer}}, {{t+|fr|dormir}} }} {{ratour|doirmi avou | fr = {{t+|fr|coucher}} | ru = {{t+|ru|переспать|ral=perespat'}} }} === {{H|VE}} === {{wp|doirmaedje}} rrt6tuupigt7u59pakonf0qk1tsf2ro sodoirmant 0 35200 433632 413733 2026-05-11T13:45:21Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433632 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|Etimolodjeye}} === {{Bdj|doirmant}}, {{bet|so|s|wa}}, dandjreus on rsimplifiaedje di {{*}} ''sordoirmant'', po-z espaitchî ene laide oyance avou 2 R onk so l' ôte ; onk ki doime bråmint ; li rataetchmint al paskeye des [[w:set doirmants d’ Efeze|set doirmants d’ Efeze]] shonne esse ene [[w:fåve etimolodjike|fåve etimolodjike]]. === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|sɔ.dwaʀ.'mã|sɔ.dwɛʀ.'mã|sɔ.dwɛʀ.'mɔ̃|sɔ.dwaʀ.'mɔ̃|su.dwaʀ.'mã|sudwaːʀmã|su.doːʀ.'mã|su.dʊʀ.'mã}} {{miers|8|?}} {{BS|oi}} ** {{pzc}} {{AFE|sɔ.dwaʀ.'mã}} * {{Ric|so·doir·mant}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{bies-t|wa}} [[biesse ås tetes]] come ene grosse [[soris]], ki s’ [[fordoime]] l’ ivier, {{sla|Glis glis}}. #* Ces deus målureus la ki rivnèt d’ l’ ovraedje, fornåjhis et pierdous, come des {{~s}}. {{s-rif|AXhi| « Boule-di-Gôme », 1912, p.19}} #* Cwand dji m' voe prijhnî des bijhes et des djalêyesEt k' i m' fåt bén viker come el fwait l' {{~}},Mi cour djereye do rpinde å lon ses evolêyesEl sôlante florixhåjhe des prumîs tins crexhants. {{s-rif|LLag|"L' inmant", ''Li cité des Aclots'', (1947), p. 131}} #* Les ans shuvént les ans, nou candjmint n’ sorvineut. Sins s’ ocuper des ôtes, li {{~}}… doirmeut {{s|LLoi}} #* On doirmeut di des cahoutes di bokions ; a on moumint dné, des dijhinnes di biesses ont peté evoye, fijhant on deram di tos les diåles : c’ esteut des {{~s}} {{s-rif~|LMbba}} <gallery> Popielica (Glis Glis) 003.JPG|Sodoirmant ordinaire. </gallery> ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|fé do {{~}}}} : fé l’ [[ecwanse]] di doirmi. # {{r|doirmi come on {{~}}|cat=rim}} : bén doirmi. {{Ode}} come ene [[sokete]], come on [[sokea]], come on [[taesson]]. # {{r|{{~}} ordinaire|cat=es}} : li pus cnoxhou des sodoirmants, {{sla|Glis glis}}. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | sodoirman = E177b,E203 | so-doirman = E177a | sodoirmant = R10,R13 | so-dormant = G208 | so-dwarmant = G208 | sodwârmant = C13 | so-dwèrmant = G208 | so-dwèrmont = G208 | sot doirman = E89 | sot-dormant = G208 | sot-doûrmant = O4:lwêr (a « lwêr ») | sot duarman = E212:duarman | sot-dwarmant = G208 | sot-dwèrmant = E1, G208, LLag | sot-dwêrmant = E34 | sot-dwèrmont = G208 | soudwarmant = C8, S117 | sou-dwarmant = G208 | sou-dwârmant = S117 | - = G0, S109 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|loir}} |en= {{t+|en|dormouse}} |nl= {{t+|nl|slaapmuis}} |de= {{t+|de|Bilche}} |ca= {{t+|ca|liró}} }} ==== {{H|VE}} ==== {{wp|sodoirmant}} lr399x3lnnmw7db6ietcfrzszh098uo doirmaedje 0 39013 433633 390784 2026-05-11T13:47:11Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433633 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{V|doirmi}} {{caw|aedje|s|wa}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} {{repl}} # {{Fijh}} doirmi. ==== {{H|A}} ==== [[maladeye do doirmaedje]] ==== {{H|Si}} ==== [[soumey]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | doirmaedje = R10 | dormâdje = O3 | duarmeje = E212 | dwarmadje = E21 | dwârmadje = C1,C9 | dwèrmadge = E165 }} ==== {{H|Ra}} ==== {{Lka-ra|soumey}} fmn2u7t8ixywa302avmcuvcx90ukazy balter 0 49233 433648 432183 2026-05-11T19:04:29Z Srtxg 1009 /* {{H|parintaedje}} */ 433648 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa|1}} === {{V|baler}} (damer avou les pîs), {{dcaw|ter|v|wa}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{prcoi}} {{AFE|bal.tɛ|bal.te}} {{c2pr}} ** {{pzc}} {{AFE|bal.te}} * {{Ric|bal·ter}} ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=1|A=balt|B=baltêy}} {{~}} # {{vc}} fé aler les aiyes, po èn oujhea. #* Et l' caresse do zuvion lyi fjheut {{~}} les penes ; Emey des riflins d' solo, so s' vicant trône di spenes, I shonnéve esse li rwè des prés, des bwès, des tchamps ; Si coir, a tchaeke mouvmint, pieltéve come do diamant. {{s-rif|JDcoh|1939, p.28, ''Porminåde d'osté'' (1937)}} # {{vc}} rire d' ene sakî tot lyî contant des prôtes. #* Mins s' il atome k' on {{~|soeye balté}} I fåt k' on-z etinde a blagter ? {{s-rif|JDcoh|1939, p.112, ''Fåt qu’on s’ plaise'' (1922)}} #* Taijhe tu, va, côpe Douwård, nel {{~|baltêye}} nén todi avou ça. {{s-rif|EWET|p. 47}} # {{vc}} aler å bal # {{vsc}} berlondjî tot doûçmint. #* Gn a l' aiwe ki vént balter a nosse meur. #* N a l' bouwêye ki balteye a l' coide. #* Gn a les gordenes ki baltèt a l' finiesse. #* Les baradas et les vantrins des feneuses baltént å vint ki s' levéve. #* Il av' ene grosse tchinne di monte ki lyi baltêye so li stoumak. #* L' åcolete fijheut balter l' grosse clotche. #* Il endala tot fjhant balter ses bresses. #* E l’ air, k’ est-ç’ don ki vencote ? K’ est-ç’ ki fruzixh et ki {{~|baltêye}} Al fene florete del påte di grin ? {{s-rif|MLej|"L’amour vint dè passer", dins « L’année des poètes » (1892), p. 230}} #* Les clairs cotreas des fenresses et leus blancs baradas {{~|baltèt}}-st å vint. {{s-rif|HSpbd|"Fènå-meûs" (1907)}} #* Admirez les caracolaedjes d' on grandissime cråmignon å mitan des fleurs k' on-z a semé pol porcession, des drapôs ki {{~|baltèt}}-st ås finiesses, dizo l' solo ki mete do vierni totavå, et vos comprindroz ene miete çou k' c' esteut ene fiesse di pårotche å tins des surales et des fås-cous. {{s-rif|JMwpl|(1938), p.19}} # {{vsc}} cavoler (tot cåzant d' oujheas, di påwions, evnd.). #* Les påwions vnèt balter åtoû des fleurs. # {{vsc}} {{im|wa}}cåzer po rire, po fé assoti ene sakî. #* I baltêye tofer avou les båsheles. #* Tot l' monde ratindeut l' grand moumint k' on-z aléve dischovri l' monumint da tchantchès, et les Lidjwès avént bon do balter. # {{vc}} {{cotlî|wa}} baler tot doûçmint (l' tere). # {{vc}} fé berlondjî (ene sacwè). #* Schoûtez li froufrou soyleus des grandès båbes des oidjes, la ki l' vint les baltêye en ene andoûleuse valse. {{s-rif|LBuk}} # {{vc}} {{im|wa }}fé aler, fé assoti (ene sakî), si fote djintimint d' lu. #* Çou k' il a dit, c' est po t' balter. #* Si plaijhi, c' est do balter les djonnès feyes. #* Ni t' måvlêye nén, hê, c' esteut po t' balter. #* Lu, s' maryî ? i m' vou balter, surmint ! #* Po balter ene sakî ki dit k' i va mori, on lyi dit: "C' est del mwaijhe grinne; ça vike lonmint". #* El sopoirter. Dji sopoite bén pé k' çoula. Vola trinte ans ki dji so maryî et trinte ans ki djel sopoite. GRANDET. - Vos estoz on drole, vos {{~|baltez}} co tot-z åyant må tocosté. {{s-rif|JLpml|1928, ake II, sinne XVIII, p.35}} #* Ele raconta des fåves et balta l' ome, fijhant les cwanses di s' måvler la k' il aveut rviersé s' vere. {{s-rif|JPD}} #*Cwè ?!! Rifé l' grand nuk !?! Vos ?! Ho ! Ho ! Ho !… Vos nos '''baltez''', la, surmint ?!! {{s-rif|PHT|ratournant "Li vî bleu 2" da François Walthéry & Raoul Cauvin, 2011}} # {{vc}} djonde, minti a. #* I nos a '''balté''', i n' fåt nén croere tot çk' i dit. #* Mi galant n' vénrè nén ouy, i m' '''a''' seur '''balté'''. #* N' asprovez nén di m' {{~}}, savoz ! #* Il a pinsé di m' vini {{~}}, mins ça n' a nén prin. #* Vosse feme, nel pôreu dj' nén prinde a saye? Vos m' '''baltez'''; vos l' avoz dedja yeu {{EPet}} (E. Petithan). #* Mins dji lyi a dné l' sinte ôle podbon, savez, Djule ! Dji n' vis '''baltêye''' nén !! {{s-rif|PHT|ratournant "Li vî bleu 2" da François Walthéry & Raoul Cauvin, 2011}} # {{np-vprC}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|fé balter ses aiyes}} : les rmouwer po voler. #* L' ålouwete fwait balter ses aiyes. #* Li biesse a Bon Diu fwait balter ses aiyes et ele s' abat sol rôze tote rôze do corti da Rôza (L. Chastelet). #: {{lang|fr|F. battre (des ailes).}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[balteu]], [[baltaedje#Walon 1|baltaedje]], [[baltåjhe]], [[baltant]], [[balta]], [[baltreye]] * [[baltrijhe]] * [[dibalter|d(i)balter]] * [[ribalter]] * [[baler]], [[balaedje]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (esse hossî dins tos les sins) : [[barloker]], [[halcoter]], [[halkiner]] * (voler on pô) : [[volter]], [[pidjoler]] * (s' moker djintimint po fé rire) : [[cayter]], [[fé ene fårce]], [[fårcer]] * (tromper) : [[emantchî]], [[couyoner]], [[djonde]]. ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | baletè = C1,C13 | baleter = E1, O2 | balté = E89,E177a,E203 | balter = C9, E34, R9,R10:15159,R13, S0 | bal'ter = E1,E21,E200, O0,O4 | baltez = E212 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|tronner | fr = {{t+|fr|onduler}}, {{t+|fr|ondoyer}}, {{t+|fr|flotter}}, {{t+|fr|se balancer}}, {{t+|fr|clapoter}}, {{t+|fr|bringuebaler}}, {{t+|fr|osciller}}, {{t+|fr|balloter}}, {{t+|fr|flotter}} }} {{ratour|pidjoler | fr = {{t+|fr|voltiger}}, {{t+|fr|voleter}}, {{t+|fr|papillonner}} }} {{ratour|riyoter | fr = {{t+|fr|plaisanter}} }} {{ratour|frawtiner | fr = {{t+|fr|tricher}}, {{t+|fr|ruser}} }} {{ratour|s' moker djintimint po fé rire | fr = {{t+|fr|taquiner}}, {{t+|fr|plaisanter}}, {{t+|fr|blaguer}}, {{t+|fr|agacer}}, {{t+|fr|se moquer de}}, {{t+|fr|persifler}} }} {{ratour|tromper | fr = {{t+|fr|mentir}}, {{t+|fr|duper}}, {{t+|fr|berner}}, {{t+|fr|se jouer de}} }} === {{H|etimolodjeye|wa|2}} === {{Bdj}} «[[bale]]» (rond cur) {{dcaw|ter|v|wa}}. ==== {{H|viebe|wa}} ==== {{-codjow-|troke=1|A=balt|B=baltêy}} {{~}} {{vsc}} # {{spôrt|wa}} fé des ptitès passes avou l' [[bale]] (å djeu d' bale, å fotbal, baskete, evnd), po s' afroyî, u po djouwoter et wangnî do tins. #* Les djouweus d' bale vont balter divant d' comincî l' pårt. ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[baltaedje#Walon 2|baltaedje]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== [[baloter]], djouwer a [[rinde-beles]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | baletè = C1 | balter = O3, R9,R10:30518 | bal'ter = O0,O4 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour | fr = gagner du temps, chipoter avec la balle {{wa+fr}} }} e9evqv7qxkmoqb74v3024xz1ktxhdp3 droumgård 0 63730 433630 433621 2026-05-11T12:54:42Z Srtxg 1009 dispårtaedje di sinses, por mi c' est deus mots diferins. 433630 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|droume}} (feme, fesses) {{caw|ård|s|wa}}, avou on stitchî "g" motoit so assaetchance di [[drongård]] (vî ome). ==={{H|sustantif|wa}}=== {{~}} {{o}} # {{raba|wa}} vî ome ki court après les femes. #*Li laid vî {{~}}, i court co après les marayes ! {{s-rif|E203}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | droumgâr = E203 | droum’går = E1,E213 | droumgård = R10 }} {{nourat}} rq0ga5fsscdgj0dmg6no7k2jtkw6zi0 absurde 0 67875 433629 398989 2026-05-11T12:43:41Z Scribus electronicus 3672 433629 wikitext text/x-wiki == {{L|fr}} == === {{H|etimolodjeye|fr}} === {{Bdj|absurdus|sourd=la}} === {{H|addjectif|fr}} === {{-addj-|ling=fr|o=absurde|f=absurde}} {{~}} {{o&f-a-fr}} # [[sins cou ni tiesse]], [[sins rime ni råjhon]], [[foû del bonete]], [[sclimboigne]], [[sins rime ni rame]], [[a n’ nén croere]]. # {{frcjh}} [[absur]] {{o}}, [[absure]] {{f}}. ==== {{H|parintaedje}} ==== [[absurdisté]] 77aghc516ndfjivmcnf04bibr6yyrak dibiter 0 68836 433654 427437 2026-05-12T09:54:33Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433654 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == {{-spodiv-DI|biter}} ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Bdjti|bitt}} sôre di [[schouwoe]] dins on poirt po abråyler les bateas {{caw|er|v|wa}} ==={{H|prononçaedje}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|dbi.te|di.bite|dɛ.bi.te}} ** {{pzc}} {{AFE|di.bite}} * {{Ric|di.bi.ter}} ==={{H|viebe|wa}}=== {{-codjow-|troke=1|A=d(i)ban|come=bouter}} # {{vc}} vinde timpesse et lontins. #* '''Debiter''' do bwès #* '''Debiter''' les comissions #* Il ont '''dbité''' leu pourcea #* I sait bén '''dbiter''' s' martchandeye # [[raconter]]. #* Il est cåzu tins k' i s' taijhe ene feye po tot, avou tos les råtchåds k' i {{~|dbitéve}}, i vs fjheut ene tiesse come on saeyea. {{s-rif|ABbdj|1900, sinne XIV, p.34}} #* Padrî ene siervante k’ est abaxhowe, Troes djonnes gayårds sont arestés, Et s’ ni savèt i {{~|cwè dbiter}} Sol båshele k’ est må metowe. {{s-rif|JVvl|(1901), p.32, “Li sèm’di”}} #* Mins mi, dj' inme mî les bounès couyonådes Ou les vîs airs k' on {{~|dbite}} åtoû do feu ; {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «On filosofe» p.96}} #* {{lang|wa-fel|Ca tès vîs mots ont s’tu batous so n’ deûre èglome Avou l’ustèye d’acir qui nos wangna nos dreûts, Oûy’ minme, qwand on lès '''d’bite''', on ôt co brêre les omes Qu’ont flahî, sins lâker, po qu’ nos viquans’ ureûs}} {{s|JMign|"Les håyes sont rfloreyes", "Mi lingadje?", 1921, p. 117}} # [[tchanter]]. #* {{lang|wa-fel|Come dji saveû Qu’on musiqu’reût, Et qu’on '''d’bit’reût''' chaskeûn’ si p’tit rèspleû, Dj’a fêt ’n’ pasquêye Po l’ « cråsse eûrêye » So lès pîmåyes qui n’vont nin l’dreût dè djeû.}} {{s|EWfc|p.171}} # {{raba|wa}} dire ene hiede di laidès sacwès #* I '''dbite''' des calinreyes so vosse conte #* '''Dibiter''' des målès noveles # {{np-vprC}} ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[dibitaedje]], [[dibitant]], [[dibitåve]], [[dibite]], [[dibiteu]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | dèbiter / d’biter = O4 | dibiter / dbiter = R10 | dubitez / dbitez = E212:dubitez | dèbiter = C1,C8,C9, E34, O3, S0 | dibité = E77a | dibiter = C9, E1 | dubiter = E21,E34 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|bén vinde |fr= {{t+|fr|débiter}} }} {{ratour|raconter |fr= {{t+|fr|raconter}}, {{t+|fr|narrer}} }} {{ratour|dire sins rla |fr= {{t+|fr|débiter}}, {{t+|fr|rabâcher}} }} 9eoexeypw9r6wkz8fl4ek028x06icx7 disbaler 0 70320 433647 392210 2026-05-11T18:58:44Z Srtxg 1009 /* {{H|ortografeyes}} */ +E212 433647 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Bdj|bale|anke=Walon 2}} {{bet|dis|v|wa}} ey {{caw|er|v|wa}}. ==={{H|Pr|wa}}=== *{{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|dis.ba.ˈle|dɛs.ba.ˈle|dis.ba.ˈlɛ|dɪs.ba.ˈle|dus.ba.ˈle|dɛ.ba.ˈle|du.ba.ˈle}} ** {{pzc}} {{AFE|dis.ba.ˈle}} * {{Ric|dis.ba.ler}} ==={{H|Su|wa}}=== {{-codjow-|troke=1|A=disbal|come=bouter}} {{~}} {{vc}} # oister l' texhou k' ewalpêye ene sacwè. #* {{~|Disbaler}} des pices di toele {{s-rif|E203}} #*Li grosse ôrlodje, nos l' alans {{~}}{{s-rif|PHT|ratournant ''Li diâle è cwér, ine avinteûre di Bakelandt l’èspiyon di Napolèyon à Lîdje'', 2009, {{p.|37}}}} ===={{H|Pa|wa}}==== * [[disbalaedje]] ==== {{H|Si|wa}} ==== * [[diswalper]] ==== {{H|Ct|wa}} ==== * [[ewalper]] * [[ravôtyî]] ===={{H|ortografeyes}}==== {{Orto  | dèsbaler = O2,O3,O4 | disbalè = C8 | disbaler = R10 | dusbaler = S0  | dèbaler = C9, E1,E34 | dibalé = E203 | dibaler = E1 | dubaler = E21,E34 | dubalez = E212 | - = E89 }} ===={{H|Ra|wa}}==== {{ratour |fr = {{t+|fr|déballer}}, {{t+|fr|dépaqueter}} }} qnj95wqf3k30pxyxgf3978v5qfjxc42 drongård 0 76889 433631 2026-05-11T12:58:09Z Srtxg 1009 dispårtaedje di sinses, por mi c' est deus mots diferins. 433631 wikitext text/x-wiki =={{L|wa}}== ==={{H|sustantif|wa}}=== {{-su-|o=drongård|f=drongåde}} {{~}} {{o}} # {{raba|wa}} viye djin, å pus sovint eployî avou "vî/viye". #* on vî '''drongård''', ene vîxhe '''drongåde''' {{s-rif|E212}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | drongar, drongade = E212 | drongârd, drongâde = E21,E212b | drongård, drongåde = R10 }} {{nourat}} 7vlbq0z15un3z0shc5o2kpqa6bhoskf bawitch 0 76890 433651 2026-05-11T20:06:24Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «== {{L|wa}}== {{!Rif|bawich}}» 433651 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}}== {{!Rif|bawich}} 46skvvgw59tkkxobhpcovc9p8w9mj23