Wiccionaire wawiktionary https://wa.wiktionary.org/wiki/Wiccionaire:Mwaisse_p%C3%A5dje MediaWiki 1.47.0-wmf.24 case-sensitive Media Sipeciås Copene Uzeu Uzeu copene Wiccionaire Wiccionaire copene Imådje Imådje copene MediaWiki MediaWiki copene Modele Modele copene Aidance Aidance copene Categoreye Categoreye copene Rawete Rawete copene Sourdant Sourdant copene Motyince Motyince copene TimedText TimedText talk Module Discussion module Event Event talk Sujet 0 2253 438053 436966 2026-10-25T12:33:36Z Lucyin 218 438053 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Epr|salade|fr|wa}} {{m-s}}, lu-minme di l' {{bdj|salada|sourd=oc}} (salêye), do {{bdj|sal|sourd=la}} (sé). === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|sa.'lɔːt|sa.'laːt|sa.'loːt|sa.'lat}} {{BS|å}} ** {{pzc}} {{AFE|sa.'lɔːt|odio=Lang-wa-fel Lidje salåde.ogg|ling=wa}} * {{Ric|sa·låde}} === {{H|sustantif|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{verd|wa}} sôre di verdeure avou des lådjès vetès foyes, {{sla|Lactuca sativa}}. #* Tot s’ divizant d’ traze a catoize,<br>Ele cwitèt l’ martchî londjinnmint,<br>Tinant, tchaeke, ene reuze e leus mwins,<br>Plinne di {{~s}} et di ramonasses. {{s-rif|JVpr|1897, «Les deux djas’resses», p.121}} #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et såcler les mwaijhès yebes etur les airêyes di {{~s}} divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus nicnaks et ene tchike ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} #* I vos fåt sgoter l' {{~}} {{s-rif~|O2|a « sgoter »}} # {{plante|wa}} pixhelét, {{sla| #* Vos m' iroz cweri kékes {{~s}} dins l' hourlea. # ôte sôte di vete plante di corti, ki s' magne crowe. # {{coujh|wa}} maxhaedje di crowès verdeures. #* Vouss co del {{~}} di tomates ? # tchôd amagnî avou des verdeures ey ene såce å lård. #* Dji vôreu tant rmindjî ene {{~}} di poreas. # {{mili|wa}} batreye avou toplin des moirts. #* Vos sovnoz vs bén, Linåd, m’ tcher camaeråde<BR>Do fameus tins do grand Napoleyon,<BR>Ki nos rivnéns tot stourdis del {{~}}<BR>Ki les Cozakes nos dnît a côps d’ canon ? {{s-rif|CDuv|dins [[s:Li pantalon trawé (rif. Mahin)|Li pantalon trawé]]}} # {{im}} maxhisse di sacwès ramexhnêyes. #* {{lang|wa-fel|Evôye, mu dis-dje ! Et, sins crankî,<br>Dju v's ènn' afait 'ne fameûse '''salåde'''.}} {{s|MLol}} <gallery> Lactuca sativa-whole plant top.JPG </gallery> ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== * [[salåde des tchamps]] * [[salåde di blé]] * [[vete salåde]] * [[tchôde salåde]] * [[salåde rûsse]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * (maxhaedjes di crowès verdeures) : [[macedwene]] * (tchôde salåde) : [[djote]], [[djotreye]], [[porêye]], [[djårdinêye]], [[stouvêye]], [[ratatouye]] ==== {{H|dizotrins mots}} ==== [[orayes di live]], [[doûcete]], [[andive]], [[cabuzete]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | salåde = E1, S117, R10, R13 | salâde = S0, O2 | salaude = S36 | salade = C1,C62,O3,S107,S109 | {{=wis|sa lot|salåde}} = Wi1 | {{=fon|salọt|salôde}} = S38 (hagnon 72bis) |- = O4 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|verdeure ås lådjès vetès foyes, ''Lactuca sativa'' |fr= {{t+|fr|laitue}} |en= {{t+|en|lettuce}} |nl= {{t+|fr|sla}}, {{t+|fr|kropsla}}, {{t+|fr|snijsla}} |de= {{t+|de|Lattiche}} |es= {{t+|es|lechuga}} |ko= {{t+|ko|왕고들빼기속}} |ja= {{t+|ja|アキノノゲシ属}} |fi= {{t+|fi|salaatit}} |lt= {{t+|lt|salota}} |pt= {{t+|pt|lactuca}} |sv= {{t+|sv|sallatsläktet}} |ary= {{t+|ary|خس|ral=khes}} |ar= {{t+|ar|خسّ|ral=khass|ar-fafl=خَسّ}} }} {{ratour|ôte sôres di vetès plantes di corti, magneyes crowes |fr= {{t+|fr|salade}} |nl= {{t+|fr|sla}} }} {{ratour|frisse amagnî ås crowès verdeures |fr= {{t+|fr|salade}}, {{t+|fr|jardinière}} de légumes |es= {{t+|es|ensalada}} |ary= {{t+|ary|شلادة|ral=chlada|ar-fafl=شْلادة}} }} {{ratour|tchôd amagnî |fr= {{t+|fr|étuvée}} de légumes }} {{ratour|maxhisse |fr= {{t+|fr|mosaïque}}, {{t+|fr|assemblement}}, {{t+|fr|assortiment}} }} === {{H|waitîz eto}} === * {{wp|salåde (discramiaedje)}} * {{wp|salåde ordinaire}} * {{wp|vete salåde}} oug322bkdua506yvjf8rjx1x0vn58v1 0 11121 438048 382252 2026-10-25T12:20:26Z Lucyin 218 438048 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|S}} === {{Sh-i-a}} «nik» (do {{bdjnl}} «[[niets]]», rén) et ll' {{bdjMB}} «nak» (brut d' rawiaedje) {{sonK}}, pu sustantivaedje del motire {{e?}} === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|nik.'nak|nœk.'nak}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|nik.'nak}} * {{Ric|nic·nak}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{magn|wa}} {{bo-pa|wa}} pitite ronde [[biscûte]], avou waire di souke, sovint dizo l' cogne des letes di l' alfabet u d' chifes. #* Dji wadje on saetchot d' {{~s}} avou vos ki c' est Balon ki wangnrè. {{s-rif|FBar}} #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et såcler les mwaijhès yebes etur les airêyes di salådes divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus {{~s}} et ene tchike ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} <gallery> Nicnaks.jpg </gallery> ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] # {{r|ripurdoz vos nicnaks}} :; u: #{{r|alez rzè avou vos nicnaks}} : dijhêye a on galant, ene crapåde k' on revoye. rl a: [[mitchete]]. ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|pitite biscûte k' a l' cogne d' ene lete u d' on chife. |fr= {{t+|fr|nicnac}}, {{t+|fr|nic-nac}} ''(Walonreye, Brussele, Picårdeye)'' |nl= {{t+|nl|letterkoekje}} |vls= {{t+|vls|Piekniekel}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} dg18ctc6zqttto8gmpvplmfwf3lh18q 438052 438048 2026-10-25T12:31:19Z Lucyin 218 438052 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|S}} === {{Sh-i-a}} «nik» (do {{bdjnl}} «[[niets]]», rén) et ll' {{bdjMB}} «nak» (brut d' rawiaedje) {{sonK}}, pu sustantivaedje del motire {{e?}} === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|nik.'nak|nœk.'nak}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|nik.'nak}} * {{Ric|nic·nak}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{magn|wa}} {{bo-pa|wa}} pitite ronde [[biscûte]], avou waire di souke, sovint dizo l' cogne des letes di l' alfabet u d' chifes. #* Dji wadje on saetchot d' {{~s}} avou vos ki c' est Balon ki wangnrè. {{s-rif|FBar}} #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et såcler les mwaijhès yebes etur les airêyes di salådes divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus {{~s}} et ene tchike ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} <gallery> Nicnaks.jpg </gallery> ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] # {{r|ripurdoz vos nicnaks}}; u: # {{r|alez rzè avou vos nicnaks}} : dijhêye a on galant, ene crapåde k' on revoye. rl a: [[mitchete]]. ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|pitite biscûte k' a l' cogne d' ene lete u d' on chife. |fr= {{t+|fr|nicnac}}, {{t+|fr|nic-nac}} ''(Walonreye, Brussele, Picårdeye)'' |nl= {{t+|nl|letterkoekje}} |vls= {{t+|vls|Piekniekel}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} d0hfl140mhrnazbdlq0kpzugs14lsi4 438058 438052 2026-10-25T12:36:42Z Lucyin 218 438058 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|S}} === {{Sh-i-a}} «nik» (do {{bdjnl}} «[[niets]]», rén) et ll' {{bdjMB}} «nak» (brut d' rawiaedje) {{sonK}}, pu sustantivaedje del motire {{e?}} === {{H|Pr}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|nik.'nak|nœk.'nak}} {{c1pr}} ** {{pzc}} {{AFE|nik.'nak}} * {{Ric|nic·nak}} === {{H|Su|wa}} === {{-su-}} {{~}} {{o}} # {{magn|wa}} {{bo-pa|wa}} pitite ronde [[biscûte]], avou waire di souke, sovint dizo l' cogne des letes di l' alfabet u d' chifes. #* Dji wadje on saetchot d' {{~s}} avou vos ki c' est Balon ki wangnrè. {{s-rif|FBar}} #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et såcler les mwaijhès yebes etur les airêyes di salådes divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus {{~s}} et ene tchike ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} <gallery> Nicnaks.jpg </gallery> ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] # {{r|ripurdoz vos nicnaks}}; u: # {{r|alez rzè avou vos nicnaks}} : dijhêye a on galant, ene crapåde k' on revoye. rl a: [[mitchete]]. ==== {{H|Ra}} ==== {{ratour|pitite biscûte k' a l' cogne d' ene lete u d' on chife. |fr= {{t+|fr|nicnac}}, {{t+|fr|nic-nac}} ''(Walonreye, Brussele, Picårdeye)'' |nl= {{t+|nl|letterkoekje}} |vls= {{t+|vls|Piekniekel}} }} ==={{H|VE}}=== {{wp}} a0w2erjq0tfhm63uhw47wtpx68imthn 0 14854 438060 429978 2026-10-25T12:38:00Z Lucyin 218 438060 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == ==={{H|etimolodjeye|wa|1}}=== {{Bdj|ciccum|sourd=la}} (pitite sacwè). ===={{H|prononçaedje}}==== * {{WAFE}} ** {{prcoi}} *** {{AFE|ʧik|ʧœk}} *** {{pcdjh}} {{AFE|kik}} ** {{pzc}} {{AFE|ʧik}} * {{Ric}} ===={{H|sustantif|wa}}==== {{-su-}} {{~}} {{f}} # {{djeu|wa}} pitite bole di [[veule]] ki sieve a on djeu d’ efant. #* Mes ptits frés veyént bén k’ i gn aveut åk, mins dji ls a mancî di prinde leus tchikes, et i n’ ont pus drovou leus betchs. {{s-rif|JFB}} # bole di [[biyård]], di [[rbolete]]. ===== {{H|parintaedje}} ===== * [[tchikeuse]] (grosse tchike) * [[tchiker#Walon 1|tchiker]], [[tchikeu#Walon 1|tchikeu]] ===== {{H|sinonimeye}} ===== [[måye#Walon 1|måye]], [[ma#Walon 1|ma]], [[djasse]], [[kinike]], [[bokete]], [[casse]], [[lawire]], [[agate]], [[beye]], [[biyete]], [[bole]], [[crikele]], [[crîskene]], [[merbeule]], [[peutchet]], [[tchake]], [[tchakete]]. ===== {{H|mots d’ aplacaedje}} ===== * [[tchikelouy]] (tchike e l’ ouy) ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | chike = C8 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|pitite bole di veule po les efants djouwer |fr= {{t+|fr|bille}} }} {{ratour|bole di biyård, di rbolete |fr= {{t+|fr|boule}} }} ==={{H|etimolodjeye|wa|2}}=== {{dal}} === {{H|sustantif|wa}} === {{~}} {{f}} # çou k' on tchikeu [[tchiker#Walon 2|tchike]]. #* Hê, vî, passe mu t' tchike po-z aler al verreye :: Åy, hê, ti, nodidju, elle est co plinne di djus ! #* I groumtént dedja ene tchike di role, tot-z alant al hoyire a 5 eures å matén {{s-rif|GMot}} #* Ene tchike, ça vå co mî k' ene galete, k' ene tåte å côrin u k' ene gote, mins si t' as les troes, èn fouxhe nén emayî : dji les sayrè avou plaijhi {{s-rif|EJP}} #: Loukîz a : [[tchafion]]. #: {{lang|fr|F. chique.}} #: {{r|so moens di tins k' i n' fåt po fote ès tchike a tere}} : so pont d’ tins. #: {{lang|fr|F. en moins de temps qu’il ne fait pour le dire.}} #: {{r|fé ene sacwè po des tchikes;}} : u : #: {{r|... po des tchikes et do toubak}} : fé ene sacwè ki n’ sieve a rén ; bouter po rén, sins esse payî. #: Loukîz a : [[prodeyo]], po des [[coye|coyes]] di påpe. #: {{lang|fr|F. inutilement, gratuitement.}} # [[bouboune]]. #* C' est la k' nos profiténs d' ene {{~}},</br>Foû del rawete k' on-z aveut dné,</br>Cwand nosse mame rivneut då botike,</br>Si nos avéns stou binamés ! {{s-rif|JDcoh|1939, p.99, ''Amoûr di payisan'' (1934)}} #* On-z î trovéve totes les tchansons a l' môde, Ene novele sôre di machene po fé des vôtes, Des savnetes a l' dozinne, tchocolåt, nougat, Et les noerès '''tchikes''' di carabouya {{s-rif|LNis}}. #* Et vola co des '''tchikes''', des orandjes, des djaeyes, des coûkes di Rinse, des sint-Nicolai d' tchocolåt... ([[Y. Gendarme]]). #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et såcler les mwaijhès yebes etur les airêyes di salådes divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus nicnaks et ene {{~}} ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} #: Loukîz a : [[kinike]], [[carabouya]]. #: {{lang|fr|F. boule, bonbon.}} #: {{r|&nbsp :Al rabôrêye, Des tchikes et del makêye}} : [[rime-rame d’ efant]] cwand i s’ vinént rabôrer e-n ene coine, e l’ ivier, po s’ tini tchôd. # (mot d' [[acleveu]]) [[mizrete#Walon 2|mizrete 2]] (coir k' est dins l' bouye des aiwes do [[vea]], do [[polin]], et sovint dé l' gueuye do polin). #* Li polin a bén l' tchike al gueuye; pol cavale, c' est deus côps pus gros k' pol vatche (ramexhné pa [[P. Otjacques]]) #: {{lang|fr|F. hippomane.}} #: {{r|Li polin a bén l' tchike al gueuye}} : dijhêye di tchikeu, po dire k' i fjhèt bén d' tchiker. ==== {{H|ratourneures}} ==== #: {{r|tourner a brouwet d' tchikes}} : tourner a rén. #: On dit eto: tourner a cou d’ poyon. # {{r|ni pus valeur ene tchike}} #* Cwite ou dobe puski dj' so må lodjî :</br>Nos frans ene fåsse signateure. Mafrike,</br>Ouy l' oniesté {{~|ni våt pus ene tchike}} ; {{s-rif|JVpr|(1897), "Li dieraine atote", p.29}} #* Li pont d’ bwès, lu k’ a tant des feyes<br>Poirté pezant,<br>Lu ki dmaneut roed come ene beye,<br>E deur corant,<br>{{~|Ni våt pus ene tchike}} ; il est halcrosse. {{s-rif|JVvl|(1901), p.159-160, “Li Vîx Molin”}} #* Rintré el djîsse, li pôve valet k’ aveut l’ tronna et ki {{~|n’ valeut pus ene tchike}}, passa l’ resse del djournêye tot dseulé. {{s-rif|AXbg|1912, p.25}} # {{r|rihaper s’ tchike}} #* Ti n' årès måy del linwe disk' al fén do voyaedje.<br>{{~|Rihape}} bén vite {{~|ti tchike}}, et n' moenne nén tant d' araedje. {{s-rif|TBowp|''Li songe da Babilone'', 1887, p.34}}<br>[[File:42 lang wa Lidje Toussaint Brahy œuvres posthumes.wav]] #: {{lang|fr|F. péricliter, s’étioler, déchoir.}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[tchiclete]] ==== {{H|mots d’ aplacaedje}} ==== [[tchike-gôme]] ==={{H|etimolodjeye|wa|3}}=== {{Sv}} [[tchiker#Walon 2|tchiker]] avou stindaedje di sinse come onk ki tchike li botaye di gote. === {{H|prononçaedje}} === tchike, chike, tchitche. === {{H|sustantif|wa}} === {{~}} {{f}} # estance d’ onk k’ est [[sô]]. #: Loukîz a : [[doufe]], [[tchårmante]], [[sogneye]], [[crole]], [[dasse]], [[daye]], [[pronne]], [[sôlreye]], [[tampone]], [[taene]], [[trimpe]], [[biyoke]], [[ploumet]], [[loke]], [[perzeure]], [[paye#Walon 2|paye]]. #: {{lang|fr|F. cuite, état d’ivresse, ébriété.}} #: {{r|aveur ene tchike, aveur si tchike, atraper s’ tchike, ramasser ene tchike}} : esse sô (sôle). #* Il a ramassé ene fameuse tchike al dicåce ([[Motî d’ Bastogne]]). #* C’ èstot nin si fwârt kë ça, va ! On plot z-è rbwâre yink sins awèr la chike sés’ {{s|EBen}} #* Li papa del crapåde berloke d' aveur yeu d' tchike, ki l' mame end a tant d' tinre {{s-rif|EGil}} #* Il î passe li shijhe. Et puski c' esteut l' dicåce, i l' fwait ene miete pus longowe. On ptit vere par ci, on ptit vere par la. Et tchaeconk si tournêye. Vola k' ås ptitès eures, nost ome '''aveut ramassé s' tchike''' {{s-rif|AHen}} #: {{lang|fr|F. être pompette.}} #: {{r|aveur ene tchike di permission, ene tchike carabinêye}} : esse fén sô (fene sôle). #: {{r|si fote ene tchike}} : boere po-z esse sô. #* Ci n' est nén ene råjhon po s' fote des tchikes a-z è piede li memwere {{s-rif|MRob}} #: {{lang|fr|F. se saoûler.}} #: {{r|aveur ene dimeye tchike}} : esse nén trop sô. #* Il aveut sti boere sacwants gotes, et il aveut ene dimeye tchike {{s-rif|C9}} #: {{lang|fr|F. lègère ébriété.}} ==== {{H|ratourneures}} ==== # {{r|prinde ene tchike}} #* Mins, tot a schipe intrés,</br>Onk boet ene pinte, l' ôte prind ene tchike,</br>Manire d' esse bén mimbré</br>Po serer l' mecanike. {{s-rif|JDcoh|1939, p.109, ''Lès tchèrons d’ mon Dètrîhe'' (1905)}} ===== {{H|ortografeyes}} ===== {{Orto | tchike = E213, FE1 (a « ivre ») | tchique = E167, E170 | chique = C1, C13, O2 | chike = C8, C106, O0, S0, S109 | tchitche = C9 |- = E1, E212 }} ==={{H|etimolodjeye|wa|4}}=== riwalonijhî [[calcaedje di l’ inglès]] "{{lang|fr|''chip''}}" (minme sinse), avou assaetchance di [[tchike#Walon 1|tchike 1]], {{nm|1995}}. ==== {{H|sustantif|wa}} ==== {{~}} {{f}} # pitite unité d’ èn aparey electronike. #* Gn a on bea live sincieus, so les tchikes electronikes ki s' polèt mete dizo l' pea des biesses, k' a disparexhou di s' bibioteke {{s|LM}} #: {{lang|fr|F. puce, microprocesseur.}} === {{H|waitîz eto}} === {{wp|tchike (discramiaedje)}} 8c253u2pw5gyizuwvqfwcwba9k372lj 0 32342 438041 438040 2026-10-25T12:02:32Z Lucyin 218 438041 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye|wa}} === {{Bdj|sarculare|sourd=la}} {{m-s}} === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|sɔː.'kle|saː.'kle|sɔː.'klɛ|saː.'kɛle}} {{BS|å}} ** {{pzc}} {{AFE|sɔː.'kle}} * {{Ric|så.cler}} === {{H|viebe|wa}} === {{-cosauc-|så}} {{~}} {{vc}} # {{dotlî|wa}} greter po-z aveur les [[crouwå]]s evoye (dins on corti, ene coûteure). #* Cwand l' lén esteut crexhou, e moes d' avri, may, on l' {{~|såcléve}} al mwin. {{s-rif|JJG}} #* Il {{~|ont såclé}} on park d' agnons. {{s-rif|O3}} #* Alez {{~}} les salådes. {{s-rif|S0}} #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et {{~}} les mwaijhès yebes etur les airêyes di salådes divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus nicnaks et ene tchike ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} # {{be-le|wa}} {{vsc}} ovrer timpesse, [[mexhner]]. #* Mins l' hisdeuse moirt ki {{~|såclêye}} a l' avire,</br>Ni rind måy nouk des ces la k' ele a rpris. {{s-rif|LLagan|(1908-1912), «Mi grand-mére» p.71}} ==== {{H|parintaedje}} ==== * [[såclaedje]], [[såcleu]], [[såcloe]], [[såcleure]], [[såclin]] * [[rissåcler]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[crouwåder]], [[discrouwåder]] ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | såcler = E1, R10, S117 | sâcler = S0 | sancler = E165 | sauclè = C1 | saucler = C100 | sauklè = C8 | sôcler = S109 | sârkèlér = O0 |- = R13 }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour |fr= {{t+|fr|sarcler}} {{t+|fr|biner}} | }} dnquo4gv9ybfuu3yxdmg219paoqq3r0 0 47352 438054 343348 2026-10-25T12:34:36Z Lucyin 218 438054 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|cénk|locêyes}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # èn nén esse normå. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[i lyi manke ene locêye]] * [[èn nén awè tos ses nicnaks]] * {{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} |fr= ne pas jouir de la {{t+|fr|plénitude}} de ses facultés mentales }} j2f1b81dxzsvacwvpl1cbpzjzocbgd3 0 61075 438042 438039 2026-10-25T12:03:12Z Lucyin 218 438042 wikitext text/x-wiki == {{L|wa}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Aplti-addj}} « [[mwaijhe]] » + « [[yebe]] ». === {{H|prononçaedje}} === * {{WAFE}} ** {{prcoi}} {{AFE|mwɛː.'ʒ.‿jɛp|mwɛː.'ʒ‿ɛp|mwɛː.'ʒ‿ɛːʀp}} ** {{pzc}} {{AFE|mwɛː.'ʒ‿jɛp}} === {{H|sustantivire|wa}} === {{-su-|pl=mwaijhès yebes}} {{~}} {{f}} {{spl|wa}} # [[crouwå]]. #* So ç’ tins la, li feme aléve foyî et såcler les {{~|mwaijhès yebes}} etur les airêyes di salådes divins l’ corti. Mins nén po lontins : ele rintréve po fé ene djate di cafè, siervou avou ene pitite gote di blanc peket, deus nicnaks et ene tchike ås efants po rinde do bon coraedje pol deujhinme tcherêye. {{s-rif|Sing|oteur=Fernand Barvaux|''Li fènâ mwès do bon vî tins'', 1-2009}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== * [[måle yebe]] * {{Lka|crouwå|sinonimeye}} ==== {{H|ortografeyes}} ==== {{Orto | mwèjès-yèbes = FO94 (pl.) }} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|plante ki fwait do toirt a ene coûtreure {{Lka|crouwå|ratournaedjes}} |fr= {{t+|fr|mauvaise herbe}} }} ba80t7vmcoblb224pv2tcribm6xr7gj 0 70234 438049 391556 2026-10-25T12:21:17Z Lucyin 218 438049 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sh-m|piede|ses|djaeyes}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # piede li råjhon, divni [[sot]]. #* Ci côp cial, c' est pår mi, ou bén dji {{~|piede mes djaeyes}} ! {{s-rif|PHT|ratournant "Li vî bleu" da François Walthéry & Raoul Cauvin, 2011}} ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=piede li råjhon| * [[divni fô]] * [[divni sot]] * [[piede li tiesse]] * [[piede ses nicnaks]] * [[piede ses tåtes]] * [[s’ assoti]] }} ==== {{H|Or|wa}} ==== {{Orto | - = E1 }} ==== {{H|Ra|wa}} ==== {{ratour|piede li råjhon |fr= {{t+|fr|perdre la tête}} }} kb3uulb0fl3ecnogilwlinmzw7k7p40 0 77592 438043 2026-10-25T12:10:32Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «=={{L|wa|bl}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sh-m|piede|ses|nicnaks}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # piede li råjhon. # èn pus s' î rtrover dins des contes, des esplikêyes. ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=piede li råjhon| * [[divni fô]] * [[divni sot]] * [[piede li tiesse]] * [[piede ses nicnaks]] * [[piede ses tåtes]] * [[s’ assoti]] }} ==== {{H|Ra|wa}} ==== {{ratour|piede li råjhon |fr= {{t+|fr|perdre la tête}} }} {{ratour|èn pus s'...» 438043 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sh-m|piede|ses|nicnaks}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # piede li råjhon. # èn pus s' î rtrover dins des contes, des esplikêyes. ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=piede li råjhon| * [[divni fô]] * [[divni sot]] * [[piede li tiesse]] * [[piede ses nicnaks]] * [[piede ses tåtes]] * [[s’ assoti]] }} ==== {{H|Ra|wa}} ==== {{ratour|piede li råjhon |fr= {{t+|fr|perdre la tête}} }} {{ratour|èn pus s' î rtrover |fr= {{t+|fr|perdre le fil}} }} km89bc5y3whb98pc1d6x0ldnmve1q0r 438044 438043 2026-10-25T12:13:18Z Lucyin 218 438044 wikitext text/x-wiki =={{L|wa|bl}}== ==={{H|etimolodjeye}}=== {{Sh-m|piede|ses|nicnaks}} === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} # piede li råjhon. #* Ele mi rloukive d' ene air inocinne, come ene sakî ki {{~|piede ses nicnaks}}. {{s-rif|JPD}} # èn pus s' î rtrover dins des contes, des esplikêyes. ==== {{H|sinonimeye}} ==== {{Boesse|c=2|tite=piede li råjhon| * [[divni fô]] * [[divni sot]] * [[piede li tiesse]] * [[piede ses nicnaks]] * [[piede ses tåtes]] * [[s’ assoti]] }} ==== {{H|Ra|wa}} ==== {{ratour|piede li råjhon |fr= {{t+|fr|perdre la tête}}, être {{t+|fr|déconnecté}}, {{t+|fr|délirer}} }} {{ratour|èn pus s' î rtrover |fr= {{t+|fr|perdre le fil}} }} ru4xngq8yupm70ogjcacrhzr7930puf 0 77593 438045 2026-10-25T12:19:03Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «{{Suwapl|nicnak|o}} ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] # [[ripurdoz vos nicnaks]] / [[alez rzè avou vos nicnaks]]» 438045 wikitext text/x-wiki {{Suwapl|nicnak|o}} ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] # [[ripurdoz vos nicnaks]] / [[alez rzè avou vos nicnaks]] afl693xxn72sboxcpgadps5ozz8nqhj 438046 438045 2026-10-25T12:19:19Z Lucyin 218 438046 wikitext text/x-wiki {{Supluwa|nicnak|o}} ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] # [[ripurdoz vos nicnaks]] / [[alez rzè avou vos nicnaks]] cmknepbdr8y7bbr76xwbjof2splj92i 438047 438046 2026-10-25T12:20:06Z Lucyin 218 438047 wikitext text/x-wiki {{Supluwa|nicnak|o}} ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] # [[riprinde ses nicnaks]] / [[eraler avou ses nicnaks]] enon6i4711ob9u0mvbcl4aoj8280lk5 438059 438047 2026-10-25T12:36:59Z Lucyin 218 438059 wikitext text/x-wiki {{Supluwa|nicnak|o}} ==== {{H|Reu}} ==== # [[piede ses nicnaks]] # [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] # [[riprinde ses nicnaks]] / [[eraler avou ses nicnaks]] 0ckavy5odgr0eyp8ixa0lgm0nj938q8 0 77594 438050 2026-10-25T12:28:10Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «{{Supluwa|locêye|f}} ==== {{H|Reu}} ==== * [[èn nén awè ses cénk locêyes]]» 438050 wikitext text/x-wiki {{Supluwa|locêye|f}} ==== {{H|Reu}} ==== * [[èn nén awè ses cénk locêyes]] svju1chv0tp3u7vs2tkyyn7pymv9lrw 0 77595 438051 2026-10-25T12:30:33Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «== {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # èn nén esse normå, èn nén esse tot djusse. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * {{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} |fr= ne pas avoir ses cinq {{t+|fr|sens}} }}» 438051 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # èn nén esse normå, èn nén esse tot djusse. ==== {{H|sinonimeye}} ==== * {{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} |fr= ne pas avoir ses cinq {{t+|fr|sens}} }} 6upd4sog4k2t7k8323dmc2xwu52rfsd 438055 438051 2026-10-25T12:35:57Z Lucyin 218 438055 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # èn nén esse normå, èn nén esse tot djusse. ==== {{H|variantes}} ==== [[èn nén awè tos ses nicnaks]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * {{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} |fr= ne pas avoir ses cinq {{t+|fr|sens}} }} 9pgmpoy28m8hdmfbvceojld07spg55m 438056 438055 2026-10-25T12:36:10Z Lucyin 218 Lucyin a displaecî l’ pådje [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] viè [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] 438055 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # èn nén esse normå, èn nén esse tot djusse. ==== {{H|variantes}} ==== [[èn nén awè tos ses nicnaks]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * {{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} |fr= ne pas avoir ses cinq {{t+|fr|sens}} }} 9pgmpoy28m8hdmfbvceojld07spg55m 438061 438056 2026-10-25T12:39:20Z Lucyin 218 438061 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|aveur|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # èn nén esse normå, èn nén esse tot djusse. ==== {{H|variantes}} ==== [[èn nén awè tos ses nicnaks]] ==== {{H|sinonimeye}} ==== * {{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} ==== {{H|ratournaedjes}} ==== {{ratour|{{Lka-motyince|wa|dimey doûs}} |fr= ne pas avoir ses cinq {{t+|fr|sens}} }} ebkwexbm01ohpvxt4up9nz0snk4v0w0 0 77596 438057 2026-10-25T12:36:10Z Lucyin 218 Lucyin a displaecî l’ pådje [[èn nén aveur tos ses nicnacs]] viè [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] 438057 wikitext text/x-wiki #REDIRECTION [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] gp8bo3ke25f83jkfs7cb8c7m2nzqjhj 0 77597 438062 2026-10-25T12:39:44Z Lucyin 218 Pådje ahivêye avou «== {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # {{Lka}} « [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] »» 438062 wikitext text/x-wiki == {{L|wa|dijh}} == === {{H|etimolodjeye}} === {{Sh-m|èn|nén|awè|ses|nicnaks}}. === {{H|vierbire|wa}} === {{~}} {{vc}} # {{Lka}} « [[èn nén aveur tos ses nicnaks]] » moceyy1bbkpyjthn9bqnvpo9u6hj58y