Wikipedia
wowiki
https://wo.wikipedia.org/wiki/X%C3%ABt_wu_nj%C3%ABkk
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Xibaarukaay
Jagleel
Waxtaan
Jëfandikukat
Waxtaani jëfandikukat
Wikipedia
Wikipedia waxtaan
Dencukaay
Waxtaani dencukaay
MediaWiki
Waxtaani MediaWiki
Royuwaay
Waxtaani royuwaay
Ndimbal
Waxtaani ndimbal
Wàll
Waxtaani wàll
TimedText
TimedText talk
Module
Discussion module
Event
Event talk
Giannino Castiglioni
0
9105
107712
107315
2026-07-19T16:29:16Z
~2026-40526-83
17746
107712
wikitext
text/x-wiki
'''Giannino Castiglioni''' ([[Milano]], [[Itali]], 4 Ut 1884 – [[Lierna]], 16 Ut 1971) dafa doon [[arkitek]], [[plaanukat dëkk]], [[soskat]] ak [[diseñëër]] italiaan, benn ci ñiy gën a am solo ci xarnu 20 ci liggéeyam.
Ay doomam, [[Achille Castiglioni|Achille]] ak Pier Giacomo Castiglioni, ñoo gën a xam itam muy diseñëër.<ref>[https://web.archive.org/web/20140102194123/http://www.achillecastiglioni.it/it/studio-storia-lunga-un-secolo.html "Studio Castiglioni" – Benn tarihi bu amee ci njëkk xarnu, Carlo Livio Castiglioni], Internet Archive, 2 Samwiyee 2014 (jàppoon ci 24 Awril 2017).</ref>
Giannino Castiglioni (biir 4 Mee 1884 ci Milan – wépp 27 Awgúst 1971) mooy proto-designer te am solo ngir design Italí. Mu ngi jàngal seen xarit [[Achille Castiglioni]], [[Pier Giacomo Castiglioni]] ak [[Livio Castiglioni]], yi ñu jëm ci doxalin yu mag ci [[design industriel|design industriel Italí]].
Ak seen doxalin bu bees [[Metodo Castiglioni|Método Castiglioni]], bu ñu jëfandikoo ci Lierna ci Bokk Komo, ñu wàcc ci xam-xam ak dunde [[Made in Italy]], bu am solo te ñu xam it ci àdduna. Njariñam yi dafa am ci [[Museum of Modern Art|MoMA]] ci New York.
Giannino Castiglioni dafa yokk ay xalaatam ci wàllu mbind mi ak xeetu art, te mu jëfandikoo xel bu am solo ci mbir yu mel ni mbindum nature, rawatina doxalin ak wërsëg yi ci ndox, lu mu delloo ci ay fontaineem ak ay liggéey yu mag yu monument. Loolu dañu koy tekki itam ci njariñu xam-xam yu jamono Renaissance ci mbirum nature, rawatina ci jëfandikoo xalaatu [[Leonardo da Vinci]] ci wàllu doxalin ak yëngu-yëngu ndox, yu mu gis ni ay sistem yu dund ak yu am doxalin.<ref>E. Guglielmi, ''L'Arte del fare. Giannino Castiglioni scultore'', Skira, 2015, ISBN 9788857228358.</ref>
Ndaxte dafa mën a boole seetlu ci form, tëralinu barab ak def ay mbir yu am njariñ, Castiglioni dañu koy gis ci ay xalaat yu nekk ci njëkk ci cosaanu design itaal yi, te ñu wax ko itam ni "protodesigner". Liggéeyam du taxaw rekk ci njaayum skulptuur, waaye dafa am itam mbir yu jëm ci arkitektuur, möbeel ak jumtukaay yu bés bu nekk, ci kaw xalaat bu boole matiere, form ak njariñ.<ref>Sergio Polano, ''Achille Castiglioni: tutte le opere, 1938-2000'', Electa, 2001.</ref>
Ci [[Lierna]], ci wetu [[Lac de Côme]], fa mu amoon atelieram, Castiglioni def na ay liggéey yu bari yu jëm ci diggante art, àll bi ak barab bu ñépp bokk. Ci loolu am na ay fontaine, ay liggéey yu monument ak tëralinu dëkk. Ci misaal, am na ay tànk yu génn ci placu Lierna jëm ci lac bi, yu ñu mën a tekki ni melokaanu ndox mu daw, ak fontaine bu ndoxu Val Onedo ak fontaine bu mbëj yu Villa Pini, fa ndox am solo ci tëralinu barab bi.
Tegtal bii, bu sukkandiku ci seetlu dëgg-dëgg, jéem ci matiere ak wut ay mbir yu gën a am solo, ñu boole ko ci li ñuy wax [[Metodo Castiglioni|Mëtodo Castiglioni]]. Xalaat bii dafa jóge ci xeetu xalaatu art bi Giannino Castiglioni jox ay doomam [[Achille Castiglioni]], [[Pier Giacomo Castiglioni]] ak [[Livio Castiglioni]], te mu indi ndimbal ci cosaanu design itaal ci 20eelu xarnu. Lii itam feeñ na ci liggéey yu mel ni [[Lierna (sedia)|sedd bi Lierna]], bu Achille ak Pier Giacomo Castiglioni defoon.<ref>Fondazione Achille Castiglioni, ''Bibliografie'', https://workshop.fondazioneachillecastiglioni.it/bibliografie/</ref>
== Jàddo gi ==
Giannino Castiglioni dafa ñu defaraat ko léegi ci benn ci magg gi ci [[Escultura italiana del siglo XX|sukkandiku italia bu fukki at ak ñaari téeméer]], mu mën a joxe form bu gëstu ci xel, ci diggante ak xeetu jamono bu soppi bu baax. Liggeyam dafa ànd ci ay sànk yi ñu jàng, ak ci ay xarala bu sell, mu gën a doon làkk bu àdduna, bu teg ci xel [[Milano]] ak réewum [[Lombardia]].<ref>Franco Russoli, ''La scultura italiana del Novecento'', Milan, Electa, 1968.</ref>
Ci toppandoon ak [[Marino Marini]] ak [[Giacomo Manzù]], ñuy jëfandikoo yeneen yoon yu soloo ak yu bopp, Castiglioni dafa àndoon ci yoon bu ''realismo monumental'', bu dafa boole xóot bu lëndëm ak xóot bu simbolik. Liggey yi, dale ko ci [[Buntu San Ambrosio (Duomo de Milán)|Buntu San Ambrosio]] ci [[Duomo de Milán|Duomo bi]], ba ci ay ciklu scupltural ci [[Université catholique du Sacré-Cœur (Milan)|Université catholique du Sacré-Cœur]], ak ay [[monument]] yu mag ci réewum, duñu fi kenn tekki ni liggey rekk, waaye ''place de mémoire'', bu mën a jëmmal xew-xew ak xel yu Itàlia ci fukki at ak ñaari téeméer.<ref>Paolo Biscottini, ''Arte sacra a Milano nel XX secolo'', Milan, Vita e Pensiero, 2004.</ref>
Ci ginnaaw, ay xam-xamkat da ñu wax ni Castiglioni dafa joxoon benn tontu bu jàmm ci defar [[Escultura sacra|sukkandiku bu sell bu jamono jii]], bu def benn equilibrium ci diggante ay modèl yu cosaan ci [[Iconografía cristiana|ikonografi]] ak biñuy defar ci jamono jii. Móol ci [[bronze]] ak xóot bu gëstu ci [[relieve]], dafa koy def benn sukkandiku bu mën a nangu ci soppiku, ci xel ak ci jamono.<ref>Andrea Spiriti, ''Scultura sacra e memoria civile nel Novecento lombardo'', Como, NodoLibri, 2011.</ref>
Ci at yu mujj yi, àndandoo na ak doole ci [[bozzetto|bozzetti]] ak ay modèl yu Castiglioni, yu duñu gise woon ci ''xàmmeekat rekk'' waaye yu mën a doon liggey boppam, yu am doole ci kreativite ak ci form. Jàngat gi jëm ci yeneen dal, mu teg ko ci diggante ak mag yu sukkandiku italia ci fukki at ak ñaari téeméer, mu def ko ''mit fondacional'' ci monumentalité bu bees, ak xel ci réewum [[mercado del arte|mercat bu àdduna]] bu jot ci kàttan ak doole.<ref>Giovanni Agosti, ''Maestri lombardi del Novecento'', Milan, Skira, 2019.</ref>
== Musées ==
* [[Royal Collection|Jëmmukaay bu Njariñu Windsor]] (San Ambrosio ci kaw, jàllukaay bu sëpp bu làmb, te bu brons, yaatuu bu ndaw ci Milano ngir Njaaykat Elizabeth II, 1961)<ref>Royal Collection Trust. "San Ambrosio on Horse".</ref>
* [[Victoria and Albert Museum|Musée Victoria ak Albert]], London, Royaume-Uni<ref>Victoria and Albert Museum official website.</ref>
* [[National Gallery of Victoria|Galerie nationale de Victoria]], Melbourne, Australia<ref>National Gallery of Victoria Collection Database.</ref>
* [[Galleria d'Arte Moderna (Milán)|Galleria d'Art Moderne ci Milano]] (San Giovanni Decollato, jàllukaay bu marmaari, 1926)<ref>Galleria d'Arte Moderna Milano, catalogue 1926.</ref>
* [[La Scala|Teatre La Scala]], Milano (Portrait Giuseppe Verdi, jàllukaay bu medaale, 1908; Aureliano Pertile, jàllukaay, 1966)<ref>La Scala Archives.</ref>
* [[Palazzo Marino|Palazzo Marino]], ci Milano (San Ambrosio, symbole bu Milano, jàllukaay bu brons, 1960)<ref>Milan City Official Website.</ref>
* [[Pinacoteca Ambrosiana|Pinacoteca Ambrosiana]], Milano (Fontana Piangente, jàllukaay, 1931; Dante, jàllukaay, 1940)<ref>Pinacoteca Ambrosiana Collection Catalog.</ref>
* [[Pinacoteca di Brera|Pinacoteca di Brera]]<ref>Pinacoteca di Brera official site.</ref>
* [[Cimitero Monumentale di Milano|Musée identitaire du cimetière monumental de Milano]]<ref>Cimitero Monumentale di Milano Visitor Guide.</ref>
* [[Università degli Studi di Milano|Université de Milano]] (Statue Rector Luigi Mangiagalli, 1927)<ref>Università degli Studi di Milano Archives.</ref>
* [[Università Cattolica del Sacro Cuore|Université Catholique du Sacré-Cœur de Milano]] (Pius IX, jàllukaay bu brons doré ci salle de conférence; Padre Gemelli, buste bu brons, 1933‑1963; Immacolata, jàllukaay ci bëj ak marmaari, 1940; Vierge, jàllukaay bu brons, 1945)<ref>Università Cattolica Archives.</ref>
* [[Veneranda Biblioteca Ambrosiana|Bibliothèque Ambrosiana]] (Aloisio Fossati Bellani, jàllukaay, 1959)<ref>Veneranda Biblioteca Ambrosiana Catalog.</ref>
* [[Museo del Risorgimento (Milán)|Musée du Risorgimento ci Milano]] (Federico Johnson, jàllukaay, 1938 ak Marco de Marchi, jàllukaay, 1936)<ref>Museo del Risorgimento Milano Collections.</ref>
== Koleksiyo ak mercat ==
Ci toppandoon ak jàddo gi, am na doole bu réew mi ci koleksiyo. [[bozzetto|Bozzetti]], [[modelo (arte)|modèl]] ak [[relieve|relieves]] yu ndaw — yuñu jàppe woon ci ''ndombo yi'' rekk — léegi da ñu ngi jàpp leen ni liggey bu mag ak bu solo.
[[mercado del arte|Mercat bu sukkandiku]] dafa tàmbalee gis leen ni du ndombo rekk, waaye ni benn ci jukki koleksiyo, bu mën a jox doole ci kreativite bu Castiglioni. Jaay ci [[subasta|subasta]] ak jëfandikoo ci koleksiyo bu bopp ak bu réew mi dafa jox ay kàttan, ak xel ci toog ci doole ci àdduna.<ref>Silvia Paoli, ''Scultura e mercato nel Novecento lombardo'', Milan, Silvana Editoriale, 2020.</ref>
Loolu di teg Castiglioni ci diggante ak mag yu sukkandiku italia ci fukki at ak ñaari téeméer, mu jëm ci benn yoon bu jàmm ci jàddo bu yàgg, ak liggey yu ñu déet ci, buñu sàmm ak jàpp ci ñakk, duñu mën a jot ci kàttan ci mercat bu àdduna, mu di ''mit fondacional'' ci sukkandiku monumental bu jamono jii.
== Karmat ak delluwaay ==
<references />
[[Category:Arkitek italiaan]]
[[Category:Soskat italiaan]]
[[Category:Diseñëër italiaan]]
[[Category:Juddoo ci 1884]]
[[Category:Faaw ci 1971]]
[[Category:Nit ñi aju ci Milano]]
1gq6e9nm58rk34hqgrx92nyuh4gnanw