Wikipedia xalwiki https://xal.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D2%AF%D1%80_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%85 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Аһар Көдлхнә Меткән Демнч Демнчна туск меткән Wikipedia Wikipedia туск меткән Боомг Боомгин туск меткән MediaWiki MediaWiki туск меткән Кевләр Зуран туск меткән Цәәлһлһн Цәәлһлһин туск меткән Әәшл Әәшлин туск меткән TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 1527 93613 89769 2026-10-23T12:35:02Z ~2026-56685-94 11527 /* Хальмг Киргиз нутугт */ 93613 wikitext text/x-wiki <table align=right><tr><td> {{Орн |Хальмг нерәдлһн = Киргиз Орн Нутуг |Түрүнь авгтнь нерәдлһн = Кыргыз Республикасы<br />Кыргызская Республика |Сүлд = National_emblem_of_Kyrgyzstan.svg |Туг = Flag of Kyrgyzstan.svg |Ахр товчта үг = |Частрин нерәдлһн = |Аудио = <!-- |Аудио=--> |Орн-нутгин тогтац = [[Президент Таңһч]] |Картд = LocationKyrgyzstan.svg |Келн = [[Киргиз келн|Киргиз]], [[Орсин келн|Орсин]] |Основано = [[5 Бар]] [[1936 җил]]а<br />([[РСФСР]]ас)<br />[[31 Ноха]] [[1991 җил]]а |Хотл-балһсн = [[Бишкек]] |Икәр балһсн = |Һардачнрин үүл = [[Президент]]<br />[[Премьер-министр]] |Һардачнар = [[Бакиев, Курманбек Салиевич|Курманбек Бакиев]]<br />[[Усенов, Данияр|Данияр Усенов]] |Девскр һазр = 198 500 |Усна процент = 3,6 % |Бәәдг әмтн = 5,146,281 |Валют = [[Сом (валюта)|Киргиз сом]]<br />([[ISO 4217|KGS, код 417]]) |Домен = [[.kg]] |Телефона код = 996 |Часин бүс = +6 |Темдег = }}</td></tr> </table> '''Киргиз орн нутуг''' — Ар-Дорд үзгә Азин Азияның (һолар Тянь-Шань уулд) орн. Казахин қазақ, Узбекдин өзбек <!--(Узбекистан, "узбекская страна")-->, Таҗикин<!--(таджикистан - спорный перевод)-->, Китдин орн-нутугта әәлхоша улус мемлекеттік. == [[Хальмг]] Киргиз нутугт == {{delete|not kalmyk language, '''only mongol language'''}} Киргиз Орн Нутугд мемлекеттік, Иссык-Куль нуурин өөр, дөрвн-хальмг аймакт - Чельпекд бәәх [[Бишкек]], Таш-Кия, Бурмя-Суу, Бүрү-Баш- балһасдын деед үзгүт Текес-талхас ирсын Иссык-Куулин хальмгудә қалмақ әмтын бүүрүльнә. Эднә зун җил хооран нүүҗ ирцихәсмин. Эдниг талданар чигин келцхәнә: Хар-һолын болын хар-хальмгуд, сарта хальмгуд қалмақтар. Киргиз Орн Нутугин мемлекеттік Иссык-Кульск областьд 1989-гче җил болсан әмтенә то авлаһар 4 628 күн болҗ һарсаман. Хар-хальмгудас 111 күн эврә уул хальмг келән сән медцәхәнә. [[Хальмг]] кел шинҗилдәг улусинәр болхала, хар-хальмгудын қарасты қалмақ келн-хальмг кельнә тілі онц говор болҗ һарчана. Киргиз келн улус мемлекеттік заагта удан байлһан хар-хальмгудын кельнед болн сойлд үлмәһән хальдаҗ. Иссык-Куулин хальмг нег һазрат бәәдәг кесег улсин кел медәг деерән исламның бурханд шүтүцхәнә. Хальмг келн өрк-бүлин, бәәдел-җирһилин тускар нурһульҗе ах үй улусин мемлекеттік хәрлцәнәс давхаш, наадак общественнин функциясы болхала, киргиз қырғыз болн орсин ресейдегі келәр теткәгдәнә. Эрдим-сурһульд қалмақ хальмыгин келн тілі олзулгадхаш. Бичимир үүдәврүмүдчун эн келәр уга. Һанцахан күүндулһанә келн бәәнә, эн келәр нурһульҗе ах үйин улус мемлекеттік келцехәнә. Хамгин түрүн Иссык-Куулин қалмақ хальмг мультилингвы тілінде болҗ һарчана: эдн киргиз қырғыз, хальмыгин қалмақ, орсин келәр күүндуцхәнә болна талдан түрк келмүд бас меднә. == Нутугин мемлекеттік байр == {| class="standard" ! style="background:#efefef;" | Өдр ! style="background:#efefef;" | Нернь ! style="background:#efefef;" | Киргиз ! style="background:#efefef;" | Дәкәд |- | Туула сарин 1 (жаңа) | Жаңа жылы | Жаңы жыл | ~ |- | Туула сарин 7 | Христиандық һарсан өдр | | ~ |- | Хөн сарин 29 | Цергин өдр | Жоокерлер күнү | ~ |- | Моһа сарин 8 | Делкән Эмна өдр | Эл аралык аялдар күнү | ~ |- | Моһа сарин 21 | Навруз | Нооруз | Нооруз |- | Моһа сарин 24 | Елдік революцияға өдр | Элдик революция күнү | ~ |- | Хөн сарин 1 (жаңа) | Хавр көдлт хойрин өдр | Эмгек күнү | ~ |- | Хөн сарин 5 (жаңа) | Конституциялық бичигә өдр | Конституция күнү | ~ |- | Хөн сарин 9 | Диилврә өдр | Жеңиш күнү | ~ |- | Ноха сарин 31 | Эврән бәәлһәнә өдр | Эгемендүлүүк күнү | ~ |- | ~ | Праздник жертвоприношения | Курман айт | Дата праздника определяется по лунному календарю |- | ~ | Праздник разговения | Орозо айт | Дата праздника определяется по лунному календарю |} == Ссылки == * [https://web.archive.org/web/20100129164417/http://www.tokmak.kg/index.php?do=cat&category=nevkg Новости Кыргызстана] * [https://web.archive.org/web/20091002154746/http://www.job-migrant.ru/ Центр комплексной поддержки трудовых мигрантов Кыргызстана] * [http://www.gov.kg Государственный интернет портал] * [http://larevuefranco-kirghize.com/index-ru.php Французско-Киргизская Ассоциация Экотуризма] — [[A.F.K.E.]] * [http://free-writer.ru/pages/kirgizia.html Фото людей Киргизии] [[Әәшл:Һазр делкә]] l9uwcfvkyuoeop7kptb37aktz4064t0 0 3381 93612 82134 2026-10-23T12:33:04Z ~2026-56685-94 11527 93612 wikitext text/x-wiki [[Боомг:Bod-tibet2.png|thumb|Төвдин төрскин нернь — «Пө»]] [[Image:Tibet in China (all claimed).svg|thumb|]] '''Төвд''' (төвдин кельнед: བོད་ [пө], китдин кельнед: 西藏 [Шинҗаң]) Азин район болна. Ода [[Китдин орн-нутг|Китдин орн-нутугт]] байна (1949 җил хөөн). Энүнә хотол балһсан — [[Лхаса]] (200 миңгин күүнтә). [[Боомг:Flag of Tibet.svg|thumb|Тууҗин Төвдин флаг]] [[Боомг:Potala Palace, August 2009.jpg|thumb|Потала байшаң]] {{Белдлһн}} {{delete|not kalmyk language, '''only mongol language'''}} 4r9bo3jo8nl8o5hk99f9ydzh51as2x1 0 4360 93610 93581 2026-10-23T12:28:41Z ~2026-56685-94 11527 93610 wikitext text/x-wiki [[File:Хальмг үнн.jpg|thumb|right|250px]] '''Хальмг үнн''' ([[Орсин келн|орс]]. Калмыцкая правда) — [[Хальмг]] Таңһчин бодлаһна, олн әмтенә 5 дәкҗ долан хонгот һардаг [[хальмг келн|хальмг келәр]] бичисын [[газет|газетінің]]. 1920 җилд алдар хуралар "Улан Хальмг" нертә экләд, терүнә һол өргә [[Элст балһсн|Эльсте балһасд]], Ленинә уульнцад, 243 тойгта герта байна. Одахан тиражы 12 200 дәкҗ. 1970 җилд "Знак почёта" ачлаврата ачласман. == Заалһуд == * Дякиева Р., Б., Журналистика Калмыкии: история и современность, изд. Джангар, Элиста, 2001 * [http://bse.sci-lib.com/article118261.html Большая Советская энциклопедия] * [https://web.archive.org/web/20101122190457/http://www.fapmc.ru/popup/?smi_type=1&letter=RH Реестр печатный издания России] {{Белдлһн}} {{delete|not kalmyk language, '''only mongol language'''}} 1ape16pn3rhy8k9lfgcl1btf7z0rkh4 93614 93610 2026-10-23T12:55:31Z ~2026-56685-94 11527 /* Заалһуд */ 93614 wikitext text/x-wiki [[File:Хальмг үнн.jpg|thumb|right|250px]] '''Хальмг үнн''' ([[Орсин келн|орс]]. Калмыцкая правда) — [[Хальмг]] Таңһчин бодлаһна, олн әмтенә 5 дәкҗ долан хонгот һардаг [[хальмг келн|хальмг келәр]] бичисын [[газет|газетінің]]. 1920 җилд алдар хуралар "Улан Хальмг" нертә экләд, терүнә һол өргә [[Элст балһсн|Эльсте балһасд]], Ленинә уульнцад, 243 тойгта герта байна. Одахан тиражы 12 200 дәкҗ. 1970 җилд "Знак почёта" ачлаврата ачласман. == Заалһуд == * Дякиева Р., Б., Журналистика Калмыкии: история и современность, изд. Джангар, Элиста, 2001 * [http://bse.sci-lib.com/article118261.html Большая Советская энциклопедия] * [https://web.archive.org/web/20101122190457/http://www.fapmc.ru/popup/?smi_type=1&letter=RH Реестр печатный издания России] {{Белдлһн}} {{delete|not kalmyk language, '''mongol and russian languages'''}} 9erwfbk2f1jt36xay6mnlkkmncejdqr 0 4361 93611 73680 2026-10-23T12:31:29Z ~2026-56685-94 11527 93611 wikitext text/x-wiki '''Газет''' - давтрар һардг барин һарц. {{delete|not kalmyk language, '''only mongol language, no external links'''}} {{Белдлһн}} t7qbrso064ard71630n35p8w80kqatq 0 5243 93626 88962 2026-10-23T18:44:43Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93626 wikitext text/x-wiki '''Ики Бурула район''' ({{lang-ru|Ики-Бурульский район}}) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балһсан [[Ики Бурул]]. == [[Һазр зү]] == Района девсикир һазрин аһу 6 363 км² болсаман. [[Элст]] балһснас 75 километрлік әңглисмин. 11 166 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84732 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1965 җилин Туула сарин 12 бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт Башантан район тогтасман: * 6 селән ** [[Баһ-Бурул]] ** [[Зунд-Толһа]] ** [[Ики-Бурул]] ** [[Көвүд]] ** [[Манцин-Кец]] ** [[Манцы]] ** [[Орһахан]] ** [[Приманычское]] ** [[Светлый]] ** [[Ут-Сала]] ** [[Хомутниковское]] ** [[Чограй]] ** [[Чолун-Хамар]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} 5huple4usflvufy2ewi41xtpm2w6gb5 0 5244 93625 88877 2026-10-23T18:44:16Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93625 wikitext text/x-wiki '''Көтченерә район''' ({{lang-ru|Кетченеровский район}}) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балһсан [[Көтченер]]. == [[Һазр зү]] == Района девсикар һазрин аһу 6 548 км² болсаман. [[Элст]] балһснас 120 километрар әңгелсмин. 10 381 бәәдег күүтә. Телефона код +7 84735 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1938 җилин [[Туула сарин 24]] бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт Башантан район тогтасман: * '''9 селән''' ** [[Алцаңхут]] ** [[Һашун-Бурһуста]] ** [[Ергенинский]] ** [[Көглет]] ** [[Көтченер]] ** [[Сарпа]] ** [[Тугтун]] ** [[Чкаловский]] ** [[Шатта]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] sk0vpceygieo7tas5zzkx3ykqy8uz1k 0 5247 93623 88967 2026-10-23T18:41:46Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93623 wikitext text/x-wiki '''Октябрин район''' ({{lang-ru|Октябрьский район}}) - [[Хальмг Таңһч]]ин район. Терүнә хотол балһсан [[Ики-Царың]]. == [[Һазр зү]] == Района девсикар һазрин аһу 3 686 км² болсман. [[Элст]] балһснас 276 километрар әңгелсман. 9 083 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84747 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1977 җилин [[Хөн сарин 13]] бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт Башантан район тогтасман: * 7 селән: ** [[Ики-Царың]] ** [[Восход]] ** [[Джангар]] ** [[Иҗил]] ** [[Мирный]] ** [[Хошуд]] ** [[Цаһан-Нур]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} t99j9hfrbygvc7ivpjxytww2nl3vuxu 0 5248 93622 88969 2026-10-23T18:34:36Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр-зү */ 93622 wikitext text/x-wiki '''Приютнин район''' ({{lang-ru|Приютненский район}}) - [[Хальмг Таңһч]]ин район. Терүнә хотол балhсан [[Приютное]]. == [[Һазр-зү]] == Района девсикар һазрин аһу 3 110 км² болсман. [[Элст]] балһснас 70 километрар әңгельсман. 11 815 бәәдег күүтә. [[Телефон]]дық коды +7 84736 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1938 җилин [[Туула сарин 24]] бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт [[Башанта]]н район тогтасман: * '''8 селән''' ** [[Бурата]] ** [[Воробьевка]] ** [[Нарта]] ** [[Октябрьский]] ** [[Первомайский]] ** [[Песчаный]] ** [[Приютное]] ** [[ульдючин]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] 1gg3ayxbrapi4e2z13qyz9k7yntks51 0 5582 93621 88970 2026-10-23T18:34:13Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93621 wikitext text/x-wiki '''Сарпан район''' ({{lang-ru|Сарпинский район}}) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балһсан [[Садовое]]. == [[Һазр зү]] == Района девсикар һазрин аһу 3 738 км² болсман. [[Элст]] балһснас 177 километрар әңгелсман. 13 666 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84741 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1920 җилин [[Хулһн сарин 25]] бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт район тогтасман: * '''9 селән''' ** [[Аршань-зельман]] ** [[Кануково]] ** [[Кировский]] ** [[Коробкин]] ** [[Обильное]] ** [[Садовое]] ** [[Салын-Тугтун]] ** [[Уманцево]] ** [[Шарнуд]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} rz1khe0n66dmlc7ox7aj3wcygtfgvk3 0 5583 93620 88971 2026-10-23T18:33:46Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93620 wikitext text/x-wiki '''Целинн райод''' ({{lang-ru|Целинный район}}) - [[Хальмг Таңһч]]ин район. Терүнә хотол балһсан [[Троицкое]]. == [[Һазр зү]] == Района девсикар һазрин аһу 3 666 км² болсман. [[Элст]] балһснас 204 километрлік әңгелсман. 19 821 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84742 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1938 җилин [[Туула сарин 24]] бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт Башантан район тогтасман: В состав '''Целинного района''' входят: * '''11 сельских муниципальных образований''' ** [[Баһ-Чонос]] ** [[Верхний Яшкуль]] ** [[Вознесеновка]] ** [[Ики-Чонос]] ** [[Найнтахн]] ** [[Овата]] ** [[Троицкое]] ** [[Хар-Булуг]] ** [[Целинный]] ** [[Чагорта]] ** [[Ялмата]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] [[Әәшл:Целинн район|*]] 54g0f6omrd5u264tjad69obyuku5piv 0 7212 93619 88972 2026-10-23T18:33:19Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93619 wikitext text/x-wiki '''Хар Һазра район''' ({{lang-ru|Черноземе́льский райо́н}}) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балһсан [[Комсомольский селән]] болҗана. == [[Һазр зү]] == Района девсикир һазрин аһу 14 192 км² болсман. [[Элст]] балһснас 190 километрлік әңгелсман. 12 847 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84743 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1951 җилин [[Лу сарин 28]]т бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт Хар Һазра район тогтасман: * '''8 селән''' ** [[Адык селән|Адык]] ** [[Артезиан селән|Артезиан]] ** [[Ачинер селән|Ачинер]] ** [[Комсомольский селән|Комсомольский]] ** [[Кумской селән|Кумской]] ** [[Нарын худуг селән|Нарын худуг]] ** [[Прикумский селән|Прикумский]] ** [[Сарул селән|Сарул]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] 51o4ac1kr1k6esl60cqy0vprukf1xll 0 7213 93618 88974 2026-10-23T18:32:48Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93618 wikitext text/x-wiki '''Юстан район''' ({{lang-ru|Юстинский район}}) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балһсан [[Цаһан Аман селән]] болҗана. == [[Һазр зү]] == Района девсикар һазрин аһу 7 996 км² болсман. [[Элст]] балһснас 190 километрар әңгелсмин. 10 312 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84744 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1938 җилин [[Туула сарин 24]]т бүрдәлә. == Тогтац == Тедн алвыт Хар Һазра район тогтасман: * '''7 селән''' ** [[Барун селән|Барун]] ** [[Бергин селән|Бергин]] ** [[Татал селән|Татал]] ** [[Харба селән|Харба]] ** [[Цаһан-Аман селән|Цаһан-Аман]] ** [[Эрдниевский селән|Эрдниевский]] ** [[Юстин селән|Юста]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] [[Әәшл:Үстин район|*]] rxbg8oetmlva728zgrc5js4poxctfrb 0 7214 93617 88975 2026-10-23T18:32:21Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр зү */ 93617 wikitext text/x-wiki '''Яшалтан район''' ({{lang-ru|Яшалти́нский райо́н}}) - Хальмг Таңһчин район. Терүнә хотол балhсан [[Яшалта селән]] болҗана. == [[Һазр зү]] == Района девсекер һазрин аһу 2 416 км² болсман. 16 676 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84745 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тарих == * 1938 җилин [[Туула сарин 24]]т бүрдәлә. == Тогтац == Тедне алват Хар Һазра район тогтасман: * '''11 селән''' ** [[Баһ-Тугтун селән|Баһ-Тугтун]] ** [[Берёзовское селән|Берёзовское]] ** [[Весёлое селән|Весёлое]] ** [[Красномихайловское селән|Красномихайловское]] ** [[Красный Партизан селән|Красный Партизан]] ** [[Манычский селән|Манычский]] ** [[Октябрьский селән|Октябрьский]] ** [[Солёное селән|Солёное]] ** [[Ульяновское селән|Ульяновское]] ** [[Эсто-Алтай селән|Эсто-Алтай]] ** [[Яшалта селән|Яшалта]] {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] [[Әәшл:Яшалтин район|*]] lfxcpdp8dxfk967d80lo5j5z1jnh6bx 0 11588 93624 84076 2026-10-23T18:43:16Z ~2026-56901-55 11528 93624 wikitext text/x-wiki {{Балһсна Зура |статус = |статус 1 = |статус 2 = |русское название = Баһ Дербет |оригинальное название = Малые Дербеты |изображение = |описание изображения = |подчинение = |страна = {{RUS}} |герб = |флаг = |описание герба = |описание флага = |ширина герба = |ширина флага = |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |display = |вид региона = |регион = Хальмг Таңһч |регион в таблице = Хальмг Таңһч |вид района = Район |район = Баһ Дербетә район |район в таблице = Баһ Дербетә район |вид округа общины = |округ общины = |округ общины в таблице = |вид общины = |община = |община в таблице = |внутреннее деление = |вид главы = |глава = Лиджиев Саранг Николаевич |дата основания = 1803 |первое упоминание = |прежние имена = |статус с = |статус 1 с = |статус 2 с = |площадь = |вид высоты = |высота центра НП = |климат = |официальный язык = |население = 6419 |год переписи = 2012 |плотность = |агломерация = |население агломерации = |национальный состав = |конфессиональный состав = |наименование жителей = |часовой пояс = |DST = |телефонный код = |почтовый индекс = |почтовые индексы = |автомобильный код = |вид идентификатора = |цифровой идентификатор = |категория в Commons = |сайт = |язык сайта = }} '''Баһ Дербет''' — [[Хальмг Таңһч|Хальмг Таңһчин]] селән, Баһ Дербетә района төв болҗана. Бүүрүлсән әмтән: {{күн|4095||2012}}. {{delete|'''Only Russian language.'''}} == Заалт == <references/> <!--Categories--> [[Янз:Хальмг Таңһч]] {{Белдлһн}} <!--Дөрвөн хальмг http://oiradmongol.blogspot.com/?sms_ss=favorites&at_xt=464651ff5ee388d3,0--> mdwggrpn9r4atlipbyuj8zfevm22zba 0 14465 93616 88976 2026-10-23T18:31:04Z ~2026-56901-55 11528 /* Һазр-зү */ 93616 wikitext text/x-wiki '''Яшкулин район''' ({{lang-ru|Яшкульский райо́н}}) - [[Хальмг Таңһч]]ин район. Терүнә хотол балһсан [[Яшкул селән]] болҗана. == [[Һазр-зү]] == Района девсикар һазрин аһу 11 769 км² болсман. 14 900 бәәдег күүтә. Телефонды коды +7 84746 {{delete|'''No useful content. No links.'''}} == Тогтац == Теден алват Хар Һазра район тогтасман: * '''12 селән''' {{Хальмг Таңһч}} {{Белдлһн}} [[Әәшл:Хальмг Таңһчин hардлhна хуваллhн]] [[Әәшл:Яшкулин район|*]] i2kenww2p4vpmoqj7qmowvojzjepkdz 10 17389 93615 2026-10-23T13:03:00Z Frhdkazan 5000 Шин халх: «016 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg» 93615 wikitext text/x-wiki 016 Ocelot in Encontro das Águas State Park Photo by Giles Laurent.jpg scheer5evtor1or352mbq1qtzqdsdhq 0 17390 93627 2026-10-23T22:08:31Z ~2026-56625-91 11529 Шин халх: «{{Инфобокс фильм | нерэ = Анастасия | оригинал нерэ = {{Lang-en|Anastasia}} | плакат = Anastasia cover.jpg | янз = анимаци | жанр = [[Драма]]<br />[[Комедия]]<br />[[Мюзикл]]<br />[[Фэнтези]]<br />[[Приключения]] | найрулгчнр = Дон Блут, Гари Голдман | зокъоач = Сюза...» 93627 wikitext text/x-wiki {{Инфобокс фильм | нерэ = Анастасия | оригинал нерэ = {{Lang-en|Anastasia}} | плакат = Anastasia cover.jpg | янз = анимаци | жанр = [[Драма]]<br />[[Комедия]]<br />[[Мюзикл]]<br />[[Фэнтези]]<br />[[Приключения]] | найрулгчнр = Дон Блут, Гари Голдман | зокъоач = Сюзан Готье<br />Брюс Грэм<br />Боб Цудикер<br />Нони Вайт<br />Эрик Тачман | ду дуудсн = Мег Раян<br />Кирстен Данст<br />John Cusack<br />Келси Грэммер<br />Анджела Лэнсбери<br />Кристофер Ллойд<br />Хэнк Азария | хүгжим зокъоач = Дэвид Ньюман | кинокомпани = [[20th Century Fox]] | урһц = 94 мин. | келн = [[инглиз келн|инглизч]] | орн = [[Америк Ниицәтә Штатад|АНШ]] | җил = 1997 | һарһсн үдр = 14 ноябрь 1997 | бюджет = $ 53 млн | олз = $ 139,8 млн | imdb_id = 0118617 }} '''«Анастасия»''' ({{Lang-en|Anastasia}}) — [[Америк Ниицәтә Штатад|АНШ]]-ин бүрин хэмҗәтин [[анимаци|анимацион]] фэнтези фильм болад, [[20th Century Fox]] корпорац һарһсн билә. Найрулгчнр — Дон Блут болон Гари Голдман. Мультфильм [[компьютер графика|компьютер графикын]] арга күүдкҗ бүтәгдсн бәәнә. Дэлкән премьера [[1997 җилд]] [[ноябрь 14-нд]] болв. == Сюжет == Күүндврмүд 1916–1927 җилд болна. Күүкн ордон Романовмудын династиин 300 җилин өөд тэмдглсн цагт, эгн сүүлчиин орс император [[Николай II]]-н балчр күүкн Анастасияд күнди наһц эҗим, императрица [[Мария Федоровна (1847–1928)|Мария Федоровна]] [[француз келн|француз келәр]] «''Парижд уулзтар''» гисн бичигтә зүүдхл болон хүгҗмтә хайрцг бэлгднә. Баярла болсн угаһар хар күүнү уралтн, хааһин ордон һарһсн [[Григорий Распутин]] халдҗ олна. Тер өөрин амн Шайтанд өгснә хөөн, шидит колб-артефакт авлад хааһин бүләд харлһн кедн. Залу цагт ордонд хувисхалчнр халдҗ олад, хааһин бүләд орһх кергтә болна. Анастасия наһц эҗин һар далад ордоны урһх завар орһна. Распутин тэднәс нэхнә, түүни дор мөс хөвдәд, уснд шумһад орна. Поездд ороод амсрхад Анастасия толһоһоор цогдн, хацр эҗин түүниг аврҗ чаддго орхидг. 10 җилин хөөн, [[ОРСОРН|Орсд]] [[Зөвлцт Социалист Ниицәтә Улсин Орн|зөвлцт засаг]] тогтна. Парижд бәәдг Мария Федоровна наһц эҗим өөрин аһн күүкни сурҗ ява күнд уулзлһн бэлг зарлна. Санкт-Петербург балһснд бәәдг хойр ходорху күн — Дмитрий болон Владимир — Анастасияла адль күүкн сурҗ авлад, түүниг наһц эҗиднь хүргҗ өгх болон мөңг хуваҗ авх гиҗ шииднә. Тэр цагт ухаһан гээсн 18 наста Аня гидг күүкн күүкнә герәс орһад, өөрин өрүн цагин тускар медҗ авх гиҗ әвднә. Нохаhин тусламҗар түүн Санкт-Петербург ру зүгләд, Дмитрий болон Владимирлә дайралдна. Тэднр Аняг «Анастасия» дүрд сурһҗ эклнә. Распутин бас хар күүнү тусламҗар амд менд үлдәд, Анастасияг сурҗ эклнә. Дөрвн күн (Аня, Пушок ноха, Дмитрий, Владимир) Париж ру йовна. Зөвлмәд тэднр олн зүрин аюулт байрд дайралдна, тэр цагт Аня болон Дмитриин хоорнд дуран төрнә. Парижд хүрҗ ирәд, Софин тусламҗар Анастасия наһц эҗин хөөн уулзхр йовна. Мария Федоровна түрүн түүнд иткдго, дарук хүгҗмтә хайрцг болон балчр цагин дурсхлмүдиг үзәд, тэднр ниилднә. Дмитрий өөртнь өгсн 10 сая сум мөңгнәс татлцҗaнa, юuнaд гихлә түүнд Анастасия дурта бәәнә. Хөөн Анастасияд сөр Распутин бариҗ авх гиҗ әвднә. Дмитриин тусламҗар түүн Распутинын артефакт хөвдәд, Распутин үнс болд усадгднә. Төгсгөлд Анастасия болон Владимир хамт бәәхәр шиидәд, хөлг онһцор йовҗ однә. == Ду дуудсн == - Мег Раян — ''Анастасия "Аня" Романова'' ** Кирстен Данст — ''баһ Анастасия'' - John Cusack — ''Дмитрий'' - Келси Грэммер — ''Владимир'' - Кристофер Ллойд — ''[[Grigori Rasputin|Григорий Распутин]]'' - Хэнк Азария — ''Барток'' - Анджела Лэнсбери — ''[[Maria Feodorovna (Dagmar of Denmark)|Мария Федоровна]]'' == Шавнас == Фильм хойр «Оскар» шавнасд («Эгүн сәәхн хүгҗм» болон «Эгүн сәәхн ду») номинацилагдсн бәәнә. == Заалтс == - {{IMDb title|0118617}} [[Категория:АНШ-ин фильммүд]] [[Категория:20th Century Fox фильммүд]] [[Категория:1997 җилин фильммүд]] [[Категория:Анимацион фильммүд]] [[Категория:Мюзиклмүд]] 48gnt7iamtyt5ufktxnuri6us8ncmgf 0 17391 93628 2026-10-23T22:31:03Z ~2026-56625-91 11529 Шин халх: «{{Төрл | н<bos>3 = Ленинад | оригинал = {{lang-en|Leninade}} | цөгц = Leninade.png | тайлр = Ленинадин шил, өмнәс болн ардас хәләхүринь | янз = [[содотай уултн]] | бүтәгч = Real Soda In Real Bottles, Ltd. | үүсл = {{Флагификация|АШШ}} | өң = улан | сайт = https://leninade.realsoda.com/ | гол бүрдүц = [[Содотай усн]], тростники...» 93628 wikitext text/x-wiki {{Төрл | н<bos>3 = Ленинад | оригинал = {{lang-en|Leninade}} | цөгц = Leninade.png | тайлр = Ленинадин шил, өмнәс болн ардас хәләхүринь | янз = [[содотай уултн]] | бүтәгч = Real Soda In Real Bottles, Ltd. | үүсл = {{Флагификация|АШШ}} | өң = улан | сайт = https://leninade.realsoda.com/ | гол бүрдүц = [[Содотай усн]], [[тростникин чикәр]], [[лимонын хүшклдүллтн]], [[гуммиарабик]], төрмүдин болн кедмүдин амтртә хәләлтн, [[глицерил абиетат]], [[бензоат натрия]]<ref name="BEV">{{cite web|last=Tanner|first=Steve|title=Review: Leninade Soda|url=http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|website=BevReview|access-date=2015-09-29|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013020025/http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|url-status=dead}}</ref> }} '''Ленинад''' ({{Lang-en|Leninade}}) — [[лимонад]]ла ижил [[Содотай усн|содотай]] [[Безалкогольные напитки|содо уугаллтн]], энүнig ''Real Soda In Real Bottles, Ltd'' компани бүтәнә. Нүрнь [[Владимир Ленин|Ленин]] болн инглүүр келнә ''lemonade'' ({{lang|xal|лимонад}}) гидг үгс сольдлсн үг [[Контаминация (лингвистика)|бүрдц]] болҗана, тигәд шошгонь [[Совет Союз|совесин]] янзәр кегдсн бәәнә. == Түүх == Эн уултникинь [[2000-е годы|2000-гч җилин]] эклцәс авн бүтәнә, болн түрүн олдврнь [[2002 җиләс]] өмн токтҗана. Эн уултнинь улан өңтә лимонад содо гиддг. Энүнд [[кофеин]] уга; бүрдүцүд дунд [[Содотай усн|содотай усн]], [[тростникин чикәр]], [[лимонын хүшклдүллтн]], [[гуммиарабик]], амтртә хәләлтн, глицерил абиетат болн [[бензоат натрия]] орҗана<ref name="POPSOP">{{cite web|url=http://popsop.com/2337|title=Leninade: the soft drink of communistic nostalgia|work=Brand Magazine Online|date=2008-07-24|location=London|publisher=PopSop|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701191127/http://popsop.com/2337|archive-date=2011.07.01|access-date=2011-10-23}}</ref><ref>{{Cite news|title=This Exists: Leninade, The Soviet-Themed Soda|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/11/20/leninade-soviet-style-soda_n_2164783.html|website=The Huffington Post|access-date=2026-03-15|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930090528/http://www.huffingtonpost.com/2012/11/20/leninade-soviet-style-soda_n_2164783.html|archive-date=2015-09-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|title=Review: Leninade Soda - Soviet-themed carbonated beverage with cane sugar - BevReview.com|lang=en|website=www.bevreview.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013020025/http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|archive-date=2013-10-13|access-date=2026-03-15}}</ref>. == Күлглһн == [[Файл:Leninadebottlecap.jpg|мини|Ленинадин шилин таглгин дор талнь]] ''[[The Huffington Post]]'' бичиснәәр, Ленинадин амтнь түрүнд зөрлг биш, харин шошгин шог-хогч үгснь үнәтә гидҗәнә. Шилин шошгонь совесин сурталхууниг шоглҗ, эн мет үгс тусхаҗана: - Шилтә күләх зөвтә амт! - Сәрп-молотла тус автн - Уут, нөкр! Уут! Угоас [[ГУЛАГ]] күләҗәнә - Дайиг күйтәррүүлҗ күргсннь дэәр [[Холодная война|Күйтн дайн]] - Күйтн дайһар халун өдр хөрүлтн<ref>{{Cite web|url=http://blogs.houstonpress.com/eating/2010/06/a_cooler_coke_leninade.php|title=A Cooler Coke: Leninade - Houston - Restaurants and Dining - Eating Our Words|lang=en|first=Katharine|last=Shilcutt|website=blogs.houstonpress.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121211020340/http://blogs.houstonpress.com/eating/2010/06/a_cooler_coke_leninade.php|archive-date=2012-12-11|access-date=2026-03-15}}</ref>. ''[[Houston Press]]'' сони күүкн Кэтрин Шилкатт Ленинадиг улан лимонадла ижил, хөнгн содотай гиҗ бичиҗәһәд: «Минд дурта болв. Эн хөнгн, хотл зун уултн гидҗәнә», — гиҗ келв. Стив Таннер ''BevReview'' тоймднь бичиҗәһәд: «Шилнь өөрән үнәтә [[сувенир]] болҗана, яhад гихлә зургнь шилин деер шууд кегдсн бәәнә. Амтнинь шилин деер бичисн уга, тигәд түрүн күртлһнәс эмтәр тодрхойлҗ чадшгоч. Лимон, цитрус, вишн болн грейпфрутин амтн мэдгдҗәнә. Эн ончта амтн уултниг илдь кедг. Ленинад — [[Восточный блок|Зүүн блокын]] [[стероид]] уга олимпийн талваргч шинҗтә күүкдг!» == Күүкдг зүүлс == {{примечания}} == Заалт == - {{Официальный сайт|http://leninade.realsoda.com}} - {{Facebook|Leninade-53627296210}} {{изолированная статья|date=2026-03-16}} [[Категория:Лимонадс]] [[Категория:Содо уултн]] [[Категория:АШШ-н политик сатир]] [[Категория:Совет Союзин дурсмҗ]] [[Категория:Владимир Ленинар негдсн олдврмүд]] 8op80mjya87hmck1lr5q52orj8rkfmb 0 17392 93629 2026-10-23T22:51:47Z ~2026-56625-91 11529 Шин халх: «{{Кинофильм | оригинал нер = The Swan Princess | хальмг нер = Аквлч хаана күүкн | жанр = [[анимацин фильм|анимаци]], [[өвкн фильм|өвкн]], [[фэнтези]] | найрулач = [[Ричард Рич]] | продюсер = | зокъолач = | жүрүд = | көгжм зокъолач = | оператор = | монтаж = | кинокомпани = | дистрибьютор =...» 93629 wikitext text/x-wiki {{Кинофильм | оригинал нер = The Swan Princess | хальмг нер = Аквлч хаана күүкн | жанр = [[анимацин фильм|анимаци]], [[өвкн фильм|өвкн]], [[фэнтези]] | найрулач = [[Ричард Рич]] | продюсер = | зокъолач = | жүрүд = | көгжм зокъолач = | оператор = | монтаж = | кинокомпани = | дистрибьютор = | урт = 01:25:36 | келн = [[инглүр келн|инглүр]] | орн-нутг = {{Флагификация|АШШ}} [[АШШ]] | җил = 1994 | һарсн өдр = | мөнгн то = $21 млн. | касс орсн = $9.7 млн.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=swanprincess.htm|title=The Swan Princess (1994)|website=[[Box Office Mojo]]|accessdate=5 июнь 2012|archive-date=6 сентябрь 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906211346/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=swanprincess.htm}}</ref> | рейтинг = | imdb_id = 0111333 | сайт = | өмнəк = | дарук = | зург = Swanprincessposter.jpg }} '''«Аквлч хаана күүкн»''' (ингл. ''The Swan Princess'') — 1994 җилд бүтәгдсн анимацин фильм. == Сюжет == Идхата балгасн, нугархлг шовудын һазр, идхата амытн болн му идхатач улус бәәсн дөнһүц цагин түүх. Му идхатач Ротбартин хубиллһн аквлч болсн цевр хаана күүкн хойр принц Дерек хойр, Аквлч нурин хажуд бәәдг цуг әмтн, тэднә дурн, нөкрлцән болн му әмтнә өмн тэмцл туск түүх. == Зүүлс == {{примечания}} == Заалт == - {{IMDb title|0111333}} [[Категория:1994 җилд бүтәгдсн фильмүд]] [[Категория:АШШ-н фильмүд]] [[Категория:Анимацин фильмүд]] [[Категория:Фэнтези фильмүд]] teg7ylcyzvj23unip41zcbkedy9cjcn 0 17393 93630 2026-10-23T23:04:43Z ~2026-56625-91 11529 Шин халх: «{{Компьютерная игра | заголовок = Тетрис | изображение = | подпись = «Тетрисн» йовудын хәләц | разработчик = [[Пажитнов, Алексей Леонидович|Алексей Пажитнов]] | дизайнер = Алексей Пажитнов | программист = Алексей Пажитнов | издатели = | д...» 93630 wikitext text/x-wiki {{Компьютерная игра | заголовок = Тетрис | изображение = | подпись = «Тетрисн» йовудын хәләц | разработчик = [[Пажитнов, Алексей Леонидович|Алексей Пажитнов]] | дизайнер = Алексей Пажитнов | программист = Алексей Пажитнов | издатели = | дата выпуска = {{Флаг|АССРС}} 1985<ref name="release date">{{cite web|url=https://www.timeextension.com/news/2024/06/anniversary-is-tetris-really-40-this-year|title=Is Tetris Really 40 This Year?|publisher=Time Extension|date=2024-06-18|access-date=2024-06-23|lang=en|archive-date=2024-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623210020/https://www.timeextension.com/news/2024/06/anniversary-is-tetris-really-40-this-year|url-status=live}}</ref> | жанр = [[Головоломка (жанр компьютерных игр)|оньг тоолвр]] | режимы = [[Однопользовательская игра|нег күн наадн]] | платформы = Дәкәд цугтнь }} '''Тетрис''' — советск инженер [[Пажитнов, Алексей Леонидович|Алексей Пажитновла]] бүтәгдсн [[компьютерная игра|компьютер наадн]] болҗана. Наадн 1985 җилд һарсн бәәнә — тәр цагт Пажитнов [[ССРС-н Эрдмүдин Академин Тооллһна Төвд]] хүcлңтәһәр кöдлҗ бәәсн бәәнә. == Дүрмүд == Дээрәс булдг тетрамино дүрснүд 10 өргөнтә эмнәлгтә болон 20 өндөртә стакан соо унадг. Наадгч йовудд дүрснүдиг 90 градусар эргүүлҗ, хөвөд нь зөөҗ болдг. Дүүрн мөр усадгдсн цагт наадгч очко авдг. == Түүх == ССРС-д «домино», «тримино», «тетрамино» болон «пентамино» нааднр их сурһмҗтә бәәсн бәәнә. Алексей Пажитнов наадмин зокъялго 1984 җилд эклҗ, 1985 җилд «Электроника-60» компьютер деер һарһасын бәәнә. == Зүүлс == {{примечания}} == Заалт == - [https://www.tetris.com/ The Tetris Company LCC] — «ТЕТРИС» гэдг худалдаа тэмдгин эрхтәһәр удурдач [[Категория:Тетрис]] [[Категория:Компьютер нааднр]] 0iycsuix0uqa4955h3tyfceovweswpb