აფხაზეთი

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="xmf">
  <siteinfo>
    <sitename>ვიკიპედია</sitename>
    <dbname>xmfwiki</dbname>
    <base>https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">მედია</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">სპეციალური</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">განხილვა</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">მომხმარებელი</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">მომხმარებლის განხილვა</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ვიკიპედია</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ვიკიპედია სხუნუა</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ფაილი</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ფაილის განხილვა</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">მედიავიკი</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">მედიავიკის განხილვა</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">თარგი</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">თარგის განხილვა</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">დახმარება</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">დახმარების განხილვა</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">კატეგორია</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">კატეგორიის განხილვა</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">მოდული</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">მოდულის განხილვა</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>აფხაზეთი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3554</id>
    <revision>
      <id>254306</id>
      <parentid>251651</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33519" sha1="051tjlv4nmtwycx20nrp5eqce8e5cqo" xml:space="preserve">{{მიარეშანულამობა}}
{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%; width: 300px;&quot;
|+&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;აფხაზეთი&lt;/font&gt;
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #f9f9f9;&quot; | [[ფაილი:Part of historical Abkhazia in modern international borders of Georgia.svg|250px|აფხაზეთიშ ორენი საქორთუოს]]
|-
| ფართობი
| 8 665&amp;nbsp;კმ²
|-
| მახორობა
| 162 400 (2004)
|-
| მეჭედალა
| 29 ად/კმ²
|-
| ბორჯიშ ორტყაფუ
| [[UTC]]+3
|-
| უმაღალაში კონკა
| [[დომბაი-ულგენი]] (4 046 მეტრი)
|-
| უდიდაში ტობა
| [[რიწაშ ტობა]]
|-
| 
| 
|}
[[ფაილი:Ridge view from pitsunda cape.jpg|thumb|left|200px|აფხაზეთი]]
[[ფაილი:Abkhazia map-fr.svg|290px|right|thumb|აფხაზეთიშ გენერალური რუკა]]
'''აფხაზეთი''' ([[აფხაზური ნინა|აფხაზ]]. Аҧсны, აფსნი) — [[საქორთუო|საქორთუოშ]] ისტორიულ-გეოგრაფიული მუხური, ქიანაშ ოორუე-ბჟადალს, [[უჩა ზუღა|უჩა ზუღაშ]] ბჟაეიოლ პიჯის, ამდღა [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|ავტონომიური რესპუბლიკაშ სტატუსით]]. უკებუ 8,7 ვითოში კვადრატული კილომეტრი ტერიტორია ათე წყარმალუეფს შქას: [[ინგირწყარი|ინგირი]] დო [[ფსოუ]]. ასეშო აფხაზეთი [[რუსეთიშ ფედერაციაშ ოურდუმე აკოანჯარაფილი ნძალეფი]]შით რე [[ოკუპაცია|ოკუპირაფილი]]. თარობათ გეხე მარიონეტული [[დე ფაქტო]] რეჟიმი. ოორუეშ ჸურე ოხურგჷ [[რუსეთიშ ფედერაცია]], ობჟათე-ბჟაეიოლ ჸურე ოოკუპაციე ღოზი გოჸუნს [[სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანი|სამარგალო-ჟიმოლენი შონეშ აკანიშ]] ადმინისტრაციული ოხურგეშ მანგას. 
  
აფხაზეთის რე მუსხითირენი ისტორიული ოლქი: [[ჯიქეთი|საძენი]] (ვარა [[ჯიქეთი]]), [[ზუფუ]], [[გუმა]], [[შუა სოფელი]] (მარგალურო შქა ოფუტე), [[სამურზაყანო]] დო [[წებელდა (აკანი)|წებელდა]]-[[დალი (აკანი)|დალი]]. აფხაზეთი, მუჭოთ პოლიტიკური ართური, შხვადოშხვა ფარანს შხვადოშხვა ტერიტორიეფს ფორჷნდჷ დო თიში ოხურგეეფი დღას ვა უხვადუდჷ ეთნიკური აფხაზეთიშ, ანუ [[აფხაზეფი|აფხაზური]] ტომეფით დოხორელ დიხეფს. ნანანოღა – [[სოხუმი]].

== ისტორია ==

აფხაზეთიშ ტერიტორიას ადამიერიშ რინაშ ნოქური დოდასურაფილი რე არქეოლოგიურო [[თუდონი პალეოლითი]]შ პერიოდიშე ([[იაშთხვა]]შ ნოხორი).&lt;ref&gt;Бердзенишвили Н. З., Новые данные о палеолите Абхазии, «დ. გულიაშ ჯოხოშ. აფხაზეთიშ ნინაშ, ლიტერატურაშ დო ისტორიაშ ინსტიტუტიშ ნახანდეფი », 1959, ტ. 30&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Замятник Ц. П., Палеолит Абхазии, «Труды Института абхазской культуры», 1937 в. 10&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Коробков И. И., Итоги патилетних исследований Яштухского палеолитического местонахождения, «Советская археологиа», 1957, № 4&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;თუშაბრამიშვილი დ., ქსე, ტ. 5, გვ. 65-66, თბ., 1980&lt;/ref&gt; უკვე ჯვეშ წანაშეკოროცხუაშ IV ვითოშწანურაშე აფხაზეთის გოვითარაფილი რდჷ ხვალე [[დიხაშხანდუა]] დო [[მეორინჯალა]] ვარინ, [[შუალა]], [[კერამიკა|კერამიკაშ]] წარმება, [[ქუა|ქუაშ]], [[ლინჯი]]შ დო [[ბრონზე]]შ დამუშება. ჯვეში წანაშეკოროცხუათ II ვითოშწანურაშე მუკოსქილადირი რე ბრელი [[დოლმენი]]. 

=== ანტიკური ხანა ===
[[ფაილი:Antike und mittelalterliche Länder in nordwestlichen Georgien.svg|მინიატიურა|350px|[[ანტიკური ხანა|ანტიკური ხანაშ]] დო [[შქა ოშწანურეფი]]შ ჸურეეფი აფხაზეთის:&lt;br /&gt;1. გვალონა [[აფხაზეთი]] (ჯინჯიერი აფხაზეთი)&lt;br /&gt;2. ზუღაპიჯიშ [[აფხაზეთი]] (ჯვ. ობჟათე ჰენიოხეთი)&lt;br /&gt;3. დინოხოლენი [[ჰენიოხეფი|ჰენიოხეთი]] (სანიგეთი)&lt;br /&gt;4. [[ჯიქეთი]] (ჯვ. ოორუე ჰენიოხეთი)&lt;br /&gt;5. [[აფშილეთი|აბსილეთი]] (ჯვ. კორახეთი)&lt;br /&gt;6. [[მისიმიალეფი|მისიმიანეთი]] (ჯვ. კოლაეთი)&lt;br /&gt;7. [[აფხაზეთი]]შ დო [[ეგრისი]]შ ძგა ჸურე „[[შუა სოფელი]], ([[მარგალური ნინა|მარგალურო]] შქა ოფუტე)“]] 
[[ანტიკური ხანა|ანტიკური ხანაშ]] დოჭყაფუშო ბჟადალუ საქორთუოს იფორმირებუ [[კოლხეთიშ ომაფე]], ნამუთ აფხაზეთიშ ტერიტორიეფსჷთ ფორჷნს. ჯვ. წ. VI-V ოშწანურეფს თაქიანი დოხორინიშ ოსხირშა გიჭყჷ ჯვეშბერძენულ ახალკიდანჯეფქ: [[დიოსკურია]], [[გიენოსი]], [[ტრიგლიტი]], [[პიტიუნტი]] დო შხვეფი. ჯვ. წ. I ოშწანურას კოლხეთიშ ომაფექ დედაღარჷ დო აკოციუ. თეშ გეშა აფხაზეთიშ ტერიტორიას აფსილეფიშ, აბაზგეფიშ დო სანიგეფიშ ოთარეეფქ გიჭყჷ, ოდო გვალამი ზონას — მისიმიანეფიშ შონურ გოართამაფაქ. III-IV ოშწანურეფს იფორმირჷ [[ლაზიკა|ლაზეფიშ ომაფექ]], ნამუქჷთ მუში ღარჯილნებაშ თუდო ედომუშამ კოლხეთწკჷმა ართო აკაშქუ აფხაზეთიშ ტერიტორია ხოლო. V-VI ოშწანურეფს აფხაზურ ტომეფქ ბჟადალუშე გინილეს. თე პერიოდის ლაზიკაშ სანძღო თეხანური [[სოჭი|სოჭიშ]] ოორუეშა გიშმეშჷ.

=== შქაოშწანურეფი ===
VIII ოშწანურას იფორმირჷ [[აფხაზეთიშ ოთარე]]ქ, ნამუქჷთ აკაშქუ ედომუშამო ბჟადალუ [[საქორთუო]]. ახალ პოლიტიკურ ართურს „[[აფხაზეთიშ ომაფე]]“ ჯოხოდჷ დო ნანანოღა [[ქუთეში|ქუთეშის]] უღუდჷ. IX-X ოშწანურეფს აფხაზეთი ართიანი ქორთული ომაფეშ აკოდგინალუაშა მიშმეშჷ საერისთავოშ სახეთ. [[საქორთუო|საქორთუოშ]] ომაფე-ოთარეეფო აკოცჷმაშ უკული, XVII ოშწანურაშ დოჭყაფუს დირცხუ აფხაზეთიშ ზოხორინელ ოთარექ, ნამუთ XVII–XVIII ოშწანურეფს ფორმალურო [[იმერეთიშ ომაფე|იმერეთიშ ომაფეშა]] მიშმეშჷ.

=== რუსეთიშ იმპერიაშ მართუალა ===

==== სოხუმიშ ოურდუმე ოლქი ====
[[1810]] წანას აფხაზეთიშ თარქ რუსეთიშ ფორილუა გეჭოფუ. [[1864]] წანას რუსეთიშ თარალაქ აფხაზეთიშ ოთარე გაუქვჷ დო ქჷდირსხუ [[სოხუმიშ ოურდუმე გჷნორთი]]ქ.

== ახალი დო უხოლაში პერიოდი ==
=== საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა ===
[[1918]] წანაშ [[13 ეკენია|13 ეკენიას]] ეჭოფილი &quot;საქორთუოშ ერუანულ სხუნუს ერუანული უმორჩილაშობაშ
წჷმმარინაფალობაშ გეშა&quot; კანონიშ ნებათ, აფხაზეფს ერუანული უმორჩილეშობაშ წჷმმარინაფალეფშო მერჩქინელი 26 აბანშე უღუდეს 3 აბანი&lt;ref name=&quot;%E1%83%99%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%90%20%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90&quot;&gt;[http://www.parliament.ge/files/617_8236_221191_617_8236_609650_apxazeti.pdf აფხაზეთი – კუნტა ისტორია - Parliament.ge]&lt;/ref&gt;.

[[1918]]-[[1921|21]] წანეფს აფხაზეთიქ [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ]] აკოდგინალუაშა მიშელჷ ავტონომიაშ სტატუსით. თექ ესახჷ [[საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ]] [[საქორთუოშ დჷმარსხუაფალი კათუა|დჷმარსხუაფალი კათუაშ]] ხეშე [[1921]] წანაშ ფურთუთას ეჭოფილ საქორთუოშ კონსტიტუციას, ნამუთ ოწაწჷ ქიანაშ ერუანულ-სახენწჷფობურ მონწყუალას. კერძოთ, კონსტიტუციაშ მავითაართა დუდიშ 107-ა ბირგულს ნარაგადიე: 

''დუდი 11. ავტონომიური მართუალა
ბირგული 107.''

''საქორთუოშ რესპუბლიკაშ უგმურთჷ ნორთეფს — აფხაზეთის/სოხუმიშ ოლქი/, ომუსლიმანე საქორთუოშ (ბათომიშ აკანი) დო ზაქათალაშ/ზაქათალაშ ოლქის/, ერზიებუნა აბანობურ საქვარეფს ავტონომიური მართუალა.''

''ბირგული 108. ''

''წოხლენი ბირგულს მოშინელი ავტონომიური მართუალეფიშ დვალირაფეფი აკომუშებული იჸი ზოხო კანონით.''&lt;ref&gt;*http://www.200.org.ge/documents/1918docs/21_02_21.pdf|title=საქორთუოშ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212328/http://www.200.org.ge/documents/1918docs/21_02_21.pdf%7Ctitle=%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%A3%E1%83%9D%E1%83%A8 |date=2016-03-04 }} კონსტიტუცია - ვარსული ვერსია - სანასქვო ბირგულეფი [http://www.200.org.ge/ ვაოთარობე ორგანიზაცია ”საქორთუოშ დეპუტატეფიშ კლუბი-28 გჷმათუთა”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516184212/http://200.org.ge/ |date=2014-05-16 }}|&lt;/ref&gt; 

[[1921]] წანაშ [[25 ფურთუთა|25 ფურთუთას]] სხუნუეფიშ რუსეთიშ ხეშე საქორთუოშ დემოკრატიული რესპუბლიკაშ ანექსიაშ გეშა ავტონომიური რეგიონეფიშ დვალირაფეფიშ აკომუშებაქ ზოხო კანონიშ სახეთ ვაშელებუანო გინირთჷ.

აფხაზეთიქ საქორთუოწკჷმა ართო გინირთჷ სხუნუეფიშ რსხუშ აკმადგინალ ნორთო.&lt;ref&gt;[http://sisauri.tripod.com/politic/ Автандил Ментешашвили, Исторические предпосылки современного сепаратизма в Грузии // Грузино-Абхазские отношения, Тбилиси, 1998 (ტექსტი)]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[http://sisauri.tripod.com/politic/doc1.html Автандил Ментешашвили, Исторические предпосылки современного сепаратизма в Грузии // Грузино-Абхазские отношения, Тбилиси, 1998 (დოკუმენტეფი)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140911195522/http://sisauri.tripod.com/politic/doc1.html |date=2014-09-11 }}&lt;/ref&gt;

=== საქორთუოშ სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა ===
[[ფაილი:Flag of SSR Abkhazia.svg|thumb|140px|აფხაზეთიშ სსრ-იშ შილა ([[1921]]).]]
[[ფაილი:Flag of the Abkhaz ASSR (1978).svg|thumb|140px|აფხაზეთიშ ასსრ-იშ შილა ([[1978]]).]]
[[1921]] წანას [[4 მელახი|4 მელახის]] დირცხუ [[სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა აფხაზეთი]]; [[16 ქირსეთუთა|16
ქირსეთუთას]] აფხაზეთიშ სსრ-ქ ეჭოფუ თ.გ. აპიჯაფური რესპუბლიკაშ სტატუსი დო, ფაქტობურო, მიშელჷ
საქორთუოშ აკოდგინალუაშა. [[1925]] წანას ეჭოფილქ იჸუ აფხაზეთიშ სსრ კონსტიტუციაქ. თე თ.გ. კონსტიტუციაშ ემოქმედაფა სხუნუეფიშ რეჟიმიშ პიჯალეფსჷთ ხოლო ვა მოხვალამე. აფხაზეთიშ სხუნუეფიშ მასუმა კათუაქ გეგნოჭყვიდჷ, მუთებუდჷკო წჷმორინაფილი კონსტიტუციაშ პროექტი დო ოსქვებურობაშა ქუმუჸნაფუდუკო საქორთუოშ სსრ დო მოლენკავკაციაშ სოციალისტური ფედერაციული სხუნუეფიშ რესპუბლიკეფიშ კონსტიტუციეფწკჷმა. კონსტიტუციაშ ტექსტი, ნამუთ სხუნილქ იჸუ აფხაზეთიშ სხუნუეფშა მიშაჸუნაფაშ მასუმა კათუაშ ხეშე, ვა გჷმობჟინაფე. 1925 წანას კონსტიტუციაშ მეჯინათ, აფხაზეთიშ სსრ მახორუ არძა ნაციეფშო უნარღელჸოფილი რდჷ ოდაბადური ნინაშ დუდიშული გოვითარაფაშ დო გჷმორინაფაშ ნება მუჭოთ მუშ ერუანულ-კულტურული, თეშ ოართე-სახენწჷფო დოწესაფილობეფს, ოდო აფხაზეთიშ სსრ სახენწჷფო დოწესაფილობეფიშ ნინათ აღიარებულქ იჸი რუსული ნინაქ.

[[1931]] წანას საქორთუოშ დო აფხაზეთიშ სხუნუეფიშ კათუაშ გინოჭყვადუათ [[აფხაზეთიშ ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა|აფხაზეთიქ გინირთჷ ავტონომიათ]] [[საქორთუოშ სსრ]]-იშ აკოდგინალუას.

აფხაზეთიშ, მუჭოთ ავტონომიური რესპუბლიკაშ სამართალობური დგომარება ფიქსირებულქ იჸი სსრ რსხუშ 1936 წანაშ, საქორთუოშ სსრ 1937 წანაშ დო აფხაზეთიშ ასსრ 1937 წანაშ კონსტიტუციეფს, ოდო უკული სსრ რსხუშ 1977 წანაშ, საქორთუოშ სსრ 1978 წანაშ დო აფხაზეთიშ ასსრ 1978 წანაშ კონსტიტუციეფს.

აფხაზური სეპარატიზმი სხუნუეფიშ წანეფს ეთმოჭოფუნს ორგანიზებულ ხასიათის. ქორთულ-აფხაზური ურთიერთალეფიშ ართ-ართი სერიოზული გამწვავება ომთხვუ [[სსრკ]]-შ ახალი [[1978]] წანაშ კონსტიტუციაშ ეჭოფუაშ პერიოდის დო თიში ბაძაზო გინმირთუ აფხაზეთიშ სტატუსიშ ოკითხირი; [[1985]] წანას დოჭყაფილი &quot;პერესტროიკაშ&quot; უკული საქორთუოქ ქჷდიჭყჷ ღილე ერუანულ-გჷმადუდიშულაფარი ყარაფი საქორთუოშ ზოხორინალაშო, მუსჷთ არგამათ ქაწუდირთჷ დიო სხუნუეფიშ რსხუშ ხემანჯვერობაქ. თექ, მუშ ჸურე, აფხაზეფიშ სეპარატისტული ყარაფიშ გააქტიურება გიშეჭანუ.

=== სსრკ-შ აკოცჷმაშ უკული ===
[[1991]] წანაშ [[31 მელახი]]შ რეფერენდუმიშ მოღალუეფიშ ოსხირშა საქორთუოშ ედომუშამი ტერიტორიას ჩეტარჷ
დუდიშული სხუნეფქ. 1991 წანაშ [[9 პირელი|9 პირელს]] უჟინაშ სხუნუქ [[1918]] წანაშ [[26 მესი]]შ საქორთუოშ ზოხორინალაშ აქტიშ ოსხირშეჭოფუ დეკლარაცია საქორთუოშ სახენწჷფობური ზოხორინალაშ ეკონწყუალაშ გეშა. სხუნუეფიშ რსხუშ ტერიტორიას საქორთუო რდჷ მაართა რესპუბლიკა, ნამუქჷთ გეგმაცხადჷ ზოხორინალა. თექ ხოლო უმოსო გაძალიერუ რუსული აგრესია. თე აგრესიაშ მეტ-ნარკებო გაკებაშ დო გიშაულარიშ შიბაშ ღანკით, ქორთული ჸურექ შანულამ დათმობაშა მიდართჷ: 1991 წანაშ 9 კვირკვეს ეჭოფილქ იჸუ აფხაზეთიშ ახალ ოსხუნუ კანონქ. თე კანონიშ მეჯინათ აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაშ სხუნუს უმენტაშობაქ დეთმუ უმორჩილესობას:
* მახორობაშ 47 % (ქორთუეფი) პარლამენტის წჷმორინაფილქ იჸუ 26 დეპუტატით;
* 17 % (აფხაზეფი) – 28 დეპუტატით;
* დოსქილადირი (შხვადასხვა ეთნიკური მახორობა) – 11 დეპუტატით;
თე კანონით ხოლო გიხურგუ, ნამდა აფხაზეთიშ უმაღალაში ხუნუშ დუდგიმახვენჯი ოკო ჸოფედჷკო აფხაზი, ნამუსჷთ აჸვენუაფუდ ჟირი გაამა-კოჩი – ართი ქორთუ დო ართი შხვა ერუანობაშე; ოდო მინისტრეფიშ სხუნუშ დუდგიმახვენჯო ქჷდირინუაფუდჷ ქორთუ. თე დათმობეფიშ უმკუჯინუო, აფხაზეთიშ ასსრ ხემანჯღვერობა მიარე ვაკანონიერ ქმედებას ახორციელენდჷ, იღენდჷ ანტიკონსტიტუციურ სამართალობურ აქტეფს. გჷშაკერძაფილო ღოზგასუმალარიე აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაში სხუნუშ პრეზიდიუმიშ დოდგინალუა, ნამუშ ალებათ, აფხაზეთიშ ტერიტორიას იურიდიული ნძალაშ უღვენჯო დო გოუქვაფილო გეგმიცხადჷ საქორთუოშ კანონეფქ. სეპარატისტული &quot;კანონმოქიმინჯალაშ&quot; საქვარუაშ ეკონია გჷმოლინა რდჷ 1992 წანაშ 23 კვირკვეს აფხაზეთიშ ასსრ უმაღალაში სხუნუშ გინოჭყვადუა, მუშ ნებათ მეჭყორდჷ აფხაზეთიშ ასსრ 1978 წანაშ კონსტიტუციაშ მოქმენდალაქ დო ეკონწყილქ იჸუ აფხაზეთიშ სსრ 1925 წანაშ კონსტიტუციაქ.

== სტატუსი ==

აფხაზეთის, [[ცხინვალიშ რეგიონი|ცხინვალიშ რეგიონწკჷმა]] ართო, საქორთუოშ კანონდვალათ, მინიჭებული აფუ ოკუპირაფილი ტერიტორიაშ სტატუსი.

== ხეშულობა დო ადმინისტრაციული დორთუალა ==
=== აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ თარალა ===

ამდღანერი აფხაზეთი [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|ავტონომიური რესპუბლიკა]] რე [[საქორთუო|საქორთუოშ]] აკოდგინალუას, ნამუთ ფორჷნს [[გაგრაშ მუნიციპალიტეტი|გაგრაშ]], [[გალიშ მუნიციპალიტეტი|გალიშ]], [[გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტი|გუდაუთაშ]], [[გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი|გულრიფშიშ]], [[ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი|ოჩამჩირეშ]] დო [[სოხუმიშ მუნიციპალიტეტი|სოხუმიშ]] მუნიციპალიტეტეფიშ ტერიტორიას. [[1993]] წანაშ აფხაზეთიშ ედომუშამი ტერიტორია ([[2008]] წანაშახ [[კოდორიშ ლეხერი|კოდორიშ ლეხერიშ]] გჷმორკებათ) სეპარატისტული რეჟიმიშ კონტროლთუდო რე.

=== მარიონეტული დე ფაქტო თარალა ===

=== სეპარატისტეფიშ აკოანჯარაფილი ნძალეფი ===

== გეოგრაფია და კლიმატი ==

== დემოგრაფია ==
=== ეთნიკური აკოდგინალუა ===

=== რელიგია ===
&lt;ref&gt; [http://www.portal-credo.ru/site/print.php?act=fresh&amp;id=188 Александр Крылов. ЕДИНАЯ ВЕРА АБХАЗСКИХ &quot;ХРИСТИАН&quot; И &quot;МУСУЛЬМАН&quot;. Особенности религиозного сознания в современной Абхазии, Credo.Ru 17-03-2004] &lt;/ref&gt;

== ეკონომიკა ==
== კულტურა ==

== ოქინაფუეფი ==
აფხაზეთიშ ისტორიული ძეგლეფი

ნოღა სოხუმი:
* [[ბესლეთიშ ხინჯი]]
* [[დიოსკურიაშ ჯიხა]]
* [[კელასურიშ კიდალა]]
ოჩამჩირეშ მუნიციპალიტეტი:
* [[ბედიაშ მონასტერი]]
* [[ილორიშ ოხვამე|ილორიშ წმ. გერგიშ ოხვამე]]
* [[მოქვიშ ოხვამე|მოქვიშ მონასტერი]]
გუდაუთაშ მუნიციპალიტეტი:
* [[ახალი ათონიშ მონასტერი|ახალი ათონიშ სვიმონ კანანელიშ ოხვამე]]
* ახალი ათონიშ (ივერიაშ გვალაშ) მონასტერი
* [[დოლმენი|დოლმენეფი]]
* [[ზუფუ]]შ ჯიხა
* [[ლიხნი]]შ კომპლექსი
* ლიხნიშ ოხვამე აბა-ათა
* ამბარაშ სუმოხვამეამი ბაზილიკა 
გაგრაშ მუნიციპალიტეტი:
* აბაათა
* გაგრაშ ოხვამე ბაზილიკური
* [[ბიჭვინთაშ კათედრალი|ბიჭვინთაშ მონასტერი]]
* [[განთიადიშ ტაძარი|განთიადიშ ბაზილიკა]]
გულრიფშიშ მუნიციპალიტეტი:
* [[დრანდაშ ოხვამე|დრანდაშ ჸორშამი ოხვამე]]

== ქოძირით თაშნეშე ==
* [[აფხაზეფი]]
* [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა]]
* [[აფხაზეთიშ ლჷმა (1992-93)]]
* [[აფხაზეთიშ კავკაციონი]]
* [[აფხაზეთიშ ოთარე]]
* [[აფხაზეთიშ ავტონომიური სხუნუეფიშ სოციალისტური რესპუბლიკა]]
* [[აფხაზეთიშ ომაფე]]
* [[აფხაზეთიშ ოკათალიკოსე]]
* [[აფხაზეთიშ ლჷმა (1998)]]
* [[სოხუმიშ ოურდუმე გჷნორთი]]

== სქოლიო ==
{{reflist}}

== ლიტერატურა ==

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://javakhishviliinstitute.files.wordpress.com/2009/04/lortkipanize.pdf მარიამ ლორთქიფანიძე, აფხაზები და აფხაზეთი, გჷშმაშკუმალარობა «განათლება», ქართი, 1990]
* [http://www.abkhazia.gov.ge აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ თარალაშ ოფიციალური ვებ–ხასჷლა]
* [http://abkhazeti.info აფხაზეთი ისტორია უნიკალური ოარქივე მოღეეფი, ახალი ამბეფი, ისტორია, კონფლიქტიშ ისტორია]
* [https://web.archive.org/web/20240713195819/https://www.apsny.ge/notes/UN/UN.php აფხაზეთიშ კონფლიქტიშ მუკი-მუკი მეღებული ოერეფოშქაშე დოკუმენტეფიშ ერკებული]
* [http://www.apsny.com/ აფხაზეთის ისტორია]
* [http://www.apkhazeti.com/ აფხაზეთი]
* [http://iberiana.wordpress.com/afxazeti/papaskiri-recenzia/ ზურაბ პაპასქირი, რცუ ისტორია (რეცენზია ოლეგ ბღაჟბაშ დო სტანისლავ ლაკობაშ “აფხაზეთიშ ისტორიაშ” ოხემანჯღვერეს)]

{{მერკე}}

{{საქორთუოშ ისტორიული მუხურეფი}}
{{საქორთუოშ ნოღეფი}}

[[კატეგორია:საქორთუოშ ისტორიულ-გეოგრაფიული მუხურეფი]]
[[კატეგორია:აფხაზეთი| ]]</text>
      <sha1>051tjlv4nmtwycx20nrp5eqce8e5cqo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოორუე ოსეთი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4086</id>
    <revision>
      <id>254292</id>
      <parentid>237783</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:29:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4946" sha1="2crwedgdm47bz36pp3kcs5m5dvsld32" xml:space="preserve">'''ორუმეშ ოსეთიშ რესპუბლიკა — ალანია''' ({{lang-ru|Республика Северная Осетия–Алания}}; {{lang-os|Республикæ Цӕгат Ирыстон}}) — [[რუსეთი|რუსეთის ფედერაციაშ]] სუბიექტი, მიშმურს [[ოორუე კავკაციაშ ფედერალური ოლქი]]შ აკოდგინალუაშა&lt;ref&gt;2010 წანაშ [[19 ღურთუთა]]შე [[ობჟათეშ ფედერალური ოლქი|ობჟათეშ ფედერალურ ოლქის]].&lt;/ref&gt;. ნანანოღა — [[ვლადიკავკაზი]]. დირსხუ [[1924]] წანაშ [[7 კვირკვე]]ს.

== გეოგრაფია ==

[[ფაილი:LocationNorthOssetia-Alania.png|მინი|200პქ|ალანია ობჟათეშ ფედერალური ოლქიშ რუკას]]
[[ფაილი:North ossetia alania map.png|thumb|200px|right]]
რესპუბლიკას ომძღჷ ბჟადალუშე – [[ყაბარდო-ბალყარეთი]], ოორუეშე [[სტავროპოლიშ აკანი|სტავროპოლიშ აკანი]], ბჟაეიოლშე – [[ჩეჩნეთი]] დო [[ინგუშეთი]], ობჟათეშე [[საქორთუო]]. აკმოდირთუ 8 რაიონშე.

== მახორობა ==

2002 წანაშ ეჭარუაშ მეჯინათ რესპუბლიკას ოხორანა:
{| class=&quot;standard&quot;
!ერუანობა ||მუდანობა, ვითოში კოჩი ([[2002]])
|-
|[[ოსეფი]]|| 445,3 (62,7 %)
|-
|[[რუსეფი]]|| 164,0 (23,1 %)
|-
|[[ინგუშეფი]]|| 21,4 (3,0 %)
|-
|[[სომეხეფი]]|| 17,1 (2,4 %)
|-
|[[ყუმიხეფი]]|| 12,7 (1,8 %)
|-
|[[ქორთუეფი]]|| 10,8 (1,5 %)
|-
|[[უკრაინალეფი]]|| 5,2
|-
|[[ჩეჩენეფი]]|| 3,4
|-
|[[ადიღარეფი]] ([[ყაბარდალეფი]])|| 2,8
|-
|[[თურქეფი]]|| 2,8
|-
|[[კაზაკეფი]]|| 0,7 (0,1 %)
|-
|}
მახორობაშ 48 % ოხორანს ვლადიკავკაზის.

== სქოლიო ==
&lt;references/&gt;


== რესურსეფი ინტერნეტის ==

* [http://iratta.com/ ოსეთიშ ისტორია დო კულტურა]
* [http://region15.ru/ Северо-Осетинский информационный портал «15-й регион»]
* [http://rso-a.ru/ Официальный сайт Правительства Республики Северная Осетия-Алания] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080413162033/http://www.rso-a.ru/ |date=2008-04-13 }}
* [http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&amp;id=15 Республика Северная Осетия — Алания в справочнике-каталоге «Вся Россия»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927182555/http://terrus.ru/cgi-bin/allrussia/v3_index.pl?act=reg&amp;id=15 |date=2007-09-27 }}
* [http://www.noar.ru Постоянное представительство Республики Северная Осетия — Алания при Президенте РФ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625083837/http://www.noar.ru/ |date=2014-06-25 }}
* [http://fandag.ru/ fandag.ru Осетины, Осетия, Алания, Геральдика Алании, скифы, сарматы, история, Нартский Эпос, форум]
* [http://15med.ru/ Медицинский портал РСО-Алания] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111202072513/http://15med.ru/ |date=2011-12-02 }}
* [http://alania.clan.su/ Алания: история, культура, обычаи, люди]
* [http://fc-alania.ru/ ФК «Алания» Владикавказ: Официальный сайт]
* [http://alaniya.spektr.info/ Осетия на Открытом портале Юга России]{{Dead link|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gallery.darial-online.ru/ «Осетия-Алания»] 
* [https://web.archive.org/web/20080416214141/http://ossetians.com/rus/ Сайт «Осетины»]
* [http://xn--e1agqmg3f.su/ Историко-этнографический справочник «Осетия»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602055015/http://xn--e1agqmg3f.su/ |date=2009-06-02 }}

[[კატეგორია:ოორუე ოსეთი]]
[[კატეგორია:კავკაცია]]</text>
      <sha1>2crwedgdm47bz36pp3kcs5m5dvsld32</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ოშკი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4892</id>
    <revision>
      <id>254293</id>
      <parentid>249751</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T03:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33178" sha1="jpmp7b6wp7bp14nrrfpew42chdo71il" xml:space="preserve">[[image:oshki1.jpg|thumb|px300|ოშკი]]
'''ოშკი''' — X ოშწანურაშ 50-60-ამი წანეფიშ უშანულამაში ქორთული [[მონასტერი|ომონასტერე]] ცენტრი ისტორიული [[ტაო]]შ, თორთუმიშ წყარიშ კვარჩხან მაღალ პიჯის, ოფუტე ჩემლიამაჩის, ამდღანერი [[თურქეთი]]შ [[პროვინცია]] [[ერზრუმი]]შ ტერიტორიას. ოთხ დიდ კათედრალიშე [[სვეტიცხოველი]], [[ბაგრატიშ ოხვამე]], [[ალავერდი (მონასტერი)|ალავერდი]]) პირველი ოხვამე იართამებაფუაფჷ ომონასტერე კომპლექსის; გინოსქილადირი რე სემინარია-ოტრაპეზეთ დო ჭიჭე ოხვამეეფით.  

კომპლექსიშ მაკიდალეფი რდეს ტაოშ [[ბაგრატიონეფი]], [[ადარნასე III]] [[კურაპალატი]]შ სკუალეფი — [[ბაგრატ ერისთავთერისთავი]] და დავით მაგისტროსი (კინე [[დავით III|დავით III დიდი კურაპალატი]]). ოხვამეშ არქიტექტურა იმაჟირენს თიში წუმოხონ ოხვამეეფიშ მახასიათაფალი მოტივეფს დო უმოს გაარხამებული დო გართულებულ ვარიანტის მარზიენა. ოშკიშ ოხვამე გეკიდილი რე სპეციალურო ეშაჸონაფილი სუბსტრაქციაშა, სოდგა ონთხორალეფი რე მონწყილი.    

ოხვამე წჷმარინუანს [[ტეტრაკონქი|ტეტრაკონქის]], დუდიშული [[გუმბათი]]თ. ოხვამეშ [[ჯვარი|ჯვარიშებური]] მოღოზილობა მუკოსკილადირი რე გალეშე; მარა [[აფსიდა|აფსიდეფიშ]] სიკვარკვალიე ვა რჩქჷ გალეშე, თიშენი ნამდა აფსიდეფს გოდგჷ თინკუნთხუამი ხუჯეფი. ოშკის უღუდჷ მიარე [[რელიეფი|რელიეფეფით]] დო [[ჩუქურთმა|ჩუქურთმეფით]]. [[ფრესკა|მოხანტილობეფიშე]] ჭიჭე ნორთი რე გინოსქილადირი.

ოშკიშ დიდი შანულობაშ უმიკუჯინუო, თე ოხვამე უჩინებუ რდჷ თელ გვიან შქა ოშწანურეფიშ საქორთუოს ქიანაშ ობჟათე აკანეფიშ თურქეთიშენ ხვამილაფაშ გეშა. მარკვიებუეფშე ოშკი მაართათ ვენეციარი [[სომეხეფი|სომეხიქ]] დო გურაფილ კოჩიქ ნ. სარგისიანქ მიძირუ 1843-1853 წწ. გიშართილო რე გაშინალი [[ექვთიმე თაყაიშვილი]]შ სუმი უშანულამაში ექსპედიცია ტაო-კლარჯეთიშა, ნამუშ მალობას თელო იჸუ ეჭარილქ დო ეზიმილქ ოშკიშ ოხვამექ. 

==ისტორია==
ართ-ართი ვერსიათ, ზიტყვა ''ოშკი'' რე უჯვეშაში ზანურ-ჭანური ტოპონიმი, ნამუთ [[მარგალური ნინა|მარგალურო]] ''შქას'', შქა აბანს არსხუ.&lt;ref&gt;ტაო-კლარჯეთი, ვალერი სილოგავა და კახა შენგელია, კავკასიის უნივერსიტეტის გამომცმემლობა, თბილისი, 2006 წელი, ISBN 999-40-861-7-0&lt;/ref&gt; მარა ათე თეორიას ბრელი მენცარი ხუჯის ვა უკინანსჷ.

ოხვამეშ ობჟათე კიდალაშ მიკოჭარუაშე იძირე, ნამდა თეშ მაკიდალეფი ჸოფენა ტაოშ [[ბაგრატიონეფი]], ადარნასე III კურაპალატიშ სქუალეფი — [[ბაგრატ ერისთავთერისთავი]] დო დავით მაგისტროსი (კინთიშე [[დავით III|დავით III დიდი კურაპალატი]]). მიკოჭარუაშ ნორთი, სოდგა თარიღი ოკო რდჷკო ოეგებიეთჷნ, მოლასირი რე. მიკოჭარუაშ მეჯინათ (ქოძირით ოხვამეშ მიკოჭარილეფი) ოხვამე ადარნასეს მუშ რინას აფუ ნათებუ. თე ვარაუდი გერცხილი რე თი ფაქტის, ნამდა ადარნასეს კურაპალატობა მეღებული აფუ [[958]] წანას (ღურუ [[961]] წანას) დო ოხვამეშ მიკნაჭარას ადარნასე ზუსტას თე ტიტულით იშინუაფუ.&lt;ref&gt;წარწერა მას ამ პატივით იხსენიებს&lt;/ref&gt; თაშინ, მენცარეფი აკოკიდალუაშ წანათ ზუსტას 958-961 წწ. ვარაუდენა. აკოკიდალუას ხემანჯღვერენდჷ [[გრიგოლ ოშკელი]]&lt;ref&gt;გრიგოლ ოშკელიშ რელიეფური გიშახანტულობა მოჩამილი რე ობჟათე გალერეაშ ართ-ართი სჷმეტის&lt;/ref&gt;, დო [[ხუროშმანჯღვერი]] — უჩინებუ ერიშკოჩი, ნამდგაქ მუშ ბარელიეფური გიშახანტულობა ბჟაეიოლ ფასადის მანწყუ. რელიეფიშ ქუა დაზიანებული რე. მუკოსკილადირი რე თუდონი ნორთი — ბირგულეფიშ ჟი&lt;ref&gt;თე რელიეფური გიშახანტილობა [[ექვთიმე თაყაიშვილი|ექვთიმე თაყაიშვილიშ]] ექსპედიციაქ ხოლოს დვალირ ორტვინს აშახვილჷ &lt;/ref&gt;. ბარელიეფს გიშახანტილ კოჩის ქორთული, გირძე-ოხელუანი ჩოხა მუკაქუნსუ. [[ბარელიეფი]]შ ჟირხოლო ჸურეს ჭიჭეთ დაზიანებული მიკნაჭარა მოჩინებაფუანა ათეს: 
&lt;blockquote&gt;
''ათსა წელსა აშენებდა''
&lt;/blockquote&gt;

ოხვამექ მოხანტილქ იჸუ 1036 წანას [[ჯოჯიკი|ჯოჯიკ პატრიკიოზიშ]] ხარჯით, მარა ფრესკეფიშ ძალამ ჭიჭე ნორთი რე გინოსქილადირი დო თინა ხოლო დაზიანებული რე. 

ოშკი რდჷ ჯვეში ქორთული კულტურაშ-საგანმანათლებლო ყებური ტაოს. ჩქინდა მონჭაფილი რე ოშკიშ მონასტერს აკორცხილი ხეჭარუეფი, ნამუთუშენ გჷშაკერძაფილი შანულობა უღჷ [[ოშკიშ ბიბლია]]ს (978), ნამუთ ასე [[ათონიშ გვალა]]ს რე თხილერი. ოშკის მოღალენდეს ათე წინგობარეფი დო თარპაპეფი: [[გრიგოლ ოშკელი]] (X ს.), [[სტეფანე დეკანოზი]] (X ს.), [[იოანე ჩირაი]] (X ს.), ოშკის ბიბლიაშ გინმაჭარალი — [[მიქაელ ვარაზვაჩეს სქი]], [[სტეფანე ჭარუ]], [[გიორგი გელასიშ სქი]], [[გაბრიელ ოშკელი]] (XI ს.) დო შხვა.

ტაო-კლარჯეთიშ კულტურული მონძალაშ დო თიწკჷმა ართო ოშკიშ მენცარული გურაფა იჭყაფუ XIX ოშწანურას. 1843-1853 წანეფს ვენეციარ გურაფილ სომეხიქ ნ. სარგისიანქ იშარჷ ისტორიულ [[მორჩილი აზია|მორჩილ აზიაშა]], ჯვეში სომხეთის დო უჩა ზუღაშპიჯეთიშ სომხური ისტორიული მონძალაშ აკაშაყარალო დო სომეხური ეპიგრაფიკულ ძეგლეფწკჷმა ართო გინიღჷ ოშკიშ, [[იშხანი]]შ დო შხვა ქორთული ძეგლეფიშ მიკნაჭარუეფიშ მანგეფი &lt;ref&gt;თიქ, მოპალაფირი მასალა, პეტერბურგიშ ოიმპერატორე აკადემიაშ აკადემიკოსის, თი ბორჯის ქორთული ჯვეშობურეფიშ უუჯგუშეში მარჩქინეს, [[მარი ბროსე]]ს გინოჩჷ, ნამუქჷთ თე მასალეფი გიშაშქუ კომენტარეფით.&lt;/ref&gt;. გჷშაკერძაფილო რე ოშინალი [[ექვთიმე თაყაიშვილი]]შ სუმი უშანულამაში ექსპედიცია. მასუმა ექსპედიციაშ ბორჯის 1917 წანას თიქ იძირუ დო ეჭარუ: ოშკი, [[ხახული]], იშხანი, [[ოთხთა]], [[პარხალი]]&lt;ref&gt; თე ექსპედიცია რდჷ არძოშე კათამიარე:  
არქიტ. ა. კალგინი, არქიტ. და ფოტოგრაფი, ალპინისტი ი. ზდანევიჩი, ხანტუეფი დ. შევარდნაძე და [[ლადო გუდიაშვილი|ლ. გუდიაშვილი]], მოჭახნაკე მ. ჭიაურელი დო [[ვარძია|ვარძიაშ]] პაპა-მონაზონი იპოლიტე.
&lt;/ref&gt;.

[[File:Georgian inscriptions in Oshki monastery.JPG|right|300px|thumb|მიკნაჭარა [[ქორთულ ნინა]]შა, ნამუთ იჩიებუ მინეფი რდეს ოშკიშ აკმაკიდალეფი]]

== არქიტექტურა ==
=== დვალაფა ===
ოშკის ოხვამე იდვალუაფუ მაღალი გვალაშ ფერდის, [[წყარმალუ]] [[თორთუმის წყალი|თორთუმის წყალიშ]] (თურქულო „თორთუმ-ჩაი“) კვარჩხან ძგოპის (წყარმალუშე 5 კმ-იშ დოშორაფას), წყარმალუშ [[თორთუმიშ ტობა|თორთუმიშ ტობაწკჷმა]] მიშაკათაფუწკჷმა ხოლოს &lt;ref&gt;ტობაქ წჷმიქიმინჷ 1791 წანას წყარმალუშ ხვილუაშ გეშა&lt;/ref&gt;. თელი მონასტერი აკოკიდილი რე სუმკუნთხუამი ფორმაშ გირძე ფერდის, ნამუთ ლეხერეფით რე გოხურგელი.

ოშკიშ ოხვამე გეკიდილი რე სპეციალურო ეშაჸონაფილ სუბსტრუქციაშა, სოდგა ონთხორალეფი რე მონწყილი, საეგებიოთ საერო კათაშო. 
თინა იგირძარებუ ობჟათე ჸურე, ოხვამეშ გალეშე, ეკლესიაშ ბჟადალ კილეშ გოჸუნაფას დო თაშ ხოლო დიხაშ თუდონ ოძვალეშა. თე ეკონია ოეგებიეთ გიშაკუთვნილი რდჷ საეკლესიო კათაშო. &lt;ref name=&quot;#01&quot;&gt;'[[ექვთიმე თაყაიშვილი|''ე. თაყაიშვილი'']] - «1917 წანაშ არქეოლოგიური ექსპედიცია ობჟათე საქორთუოს»&lt;/ref&gt;.

=== გეგმა ===
ოშკიშ ოხვამეშ [[გეგმა]] იმაჟირანს [[იშხანი|იშხანიშ]] ოხვამეშ გეგმას, მარა უმოს დიდ მასშტაბეფით რე წჷმორინაფილი დო უმოსო რე გართულებული. თიშ სიგირძა ბჟაეიოლშე ბჟადალშახ რე 38,5 [[მეტრა]] (ბჟადალს ეკვდერიშ მორკებულო); სიგანა შქა ნორთის რე 36 მ, დო სიმაღალა 40 მ. ოშკიშ გეგმა, იშხანიშ მეგურაფილო, ჯვარიშ მოღოზილობაშ რე. ნოგაფუ რე [[ტეტრაკონქი]], ე.ი. [[ჯვარი|ჯვარიშ]] 3 კილე (ბჟაეიოლ, ბჟადალი დო ოორუე) გვერდო კვარკვალია [[აფსიდი|აფსიდეფით]] ითებუ, მანთხა კილე (ბჟადალიშ) - წჷმოგინძორაფილი რე დო ვა უღუ აფსიდა. მუშ არსით, ოშკიშ ოხვამე რე ცენტრალუგუმბათამი ოხვამე აკორცხილი ართნიშამ [[ბაზილიკა|ბაზილიკაწკჷმა]].     

[[ფაილი:Oshki plan.jpg|300px|thumb|გეგმა I სართული&lt;ref name=&quot;#02&quot;&gt;ე. თაყაიშვილიშ ექსპედიციაშ ენაზიმაშ მეჯინათ&lt;/ref&gt;]]

იშხანიშ ოხვამეშე გოშხვავაფილო, ოშკი დუდშე რდჷ აკოკიდილი თოლირი ქუათ. &lt;ref&gt;იშხანიშ ოხვამექ ხვალე [[1032]] წანას გიქუნჷ თოლირ ქუათ&lt;/ref&gt;, იშხანს ხვალე [[საკურთხია]]აშ კონქი ითებუ აფსიდათ, ოშკის თელი თუდონი სართულს 12 აფსიდა რე. თაქ, ოორუე [[ეკვდერი]] ჟირ-სართულამი რე, იშხანს ართ სართულამი, თეწკჷმა ართო ოშკის [[ეკვდერი]]შ ჟინი სართული [[პატრონიკე]]ს წჷმარინუანს დო ბჟადალ კილეშ მაღალი ოსინთურეფით ინწყჷმუ, დო ბჟაეიოლს ჟირმანგი ოსინთურით ითებუ, შქას სჷმეტით.

[[გუმბათი]], იშხანიშ მეგურაფილო, თაქ ხოლო გედგჷ ოთხი დუდიშულო გერინელ ჭყანიერ სჷმეტეფს. წოხოლენი სჷმეტეფიშ ოკუჩხეეფი კვარკვალია რე, უკახალენიშ - ბრელკუნთხუმი. თინეფიშ ჟიშე რე რელიეფური კვარცხლბეკეფი, ნამუთ გასქვამებული რე ბინეხიშ ფურცელეფით დო ტიანეფით. [[ენტაზისი|ენტაზისეფი]] გოშხვავაფილი ფორმაშ რე. კაპიტელეფიშ გოხოლუას ლენტეფით დო ქართეფით ითებუ. ბჟადალიშ ბურჯეფიშ ჟინი ნორთეფი [[პილასტარი|პილასტარეფით]] ითებუ, ნამუთ გითმედირთუ ოხვამეშ ბჟადალიშ კილეშ კამარაშ პილასტრეფიშ დონეს. ბჟადალიშ კვარჩხანი სჷმეტი რე ტომბა მითარინალი. თეშნერი მითარინალი გჷშაკერძაფილი რდჷ მანჯღვერიშ ვარა არქიელიშ დახუნალო. თე სჷმეტიშ კვარცხლბეკი სქვამი, რე არხამათ გასქვამებული. თაში რე წოხოლენი მარძგვანი სჷმეტიშ დო მაართა კვარჩხანი სჷმეტიშ კვარცხლბეკეფი. ობჟათე სჷმეტეფიშე მეჩეთიშ &lt;ref&gt;ათე ბორჯიელო მეჩეთი ვა რე გაკანებული ოხვამეს&lt;/ref&gt; კიდალა იჭყაფუდჷ დო ნორთობურო ფორჷნდჷ თინეფს. ოართეთ, ოშკიშ სჷმეტეფი გუ ტბეთიშ ოხვამეშ სჷმეტეფს, ნამუთ რდჷ აკოკიდილი [[კლარჯეთი|კლარჯეთის]] აშოტ კუხიშით (ხ. 918).

[[ფაილი:Oshki plan 2.jpg|300px|thumb|გეგმა II სართული&lt;ref name=&quot;#02&quot;/&gt;]]

ოხვამეშ ბჟადალი ჸურეშე ორგალეფი გითმიაპონუ ხუთ კამარას &lt;ref&gt;თეშა მეკოროცხილი რე ბჟადალიშე მიკოშენებული გვერდი კამარა (ქოძირით. გეგმა)&lt;/ref&gt;. პილასტარეფს, ნამდგაშა კამარეფი რე გეპონილი რთული სახე უღჷ. თინეფიშ ქვინჯეფი ბრელწვანდამი რე. 
ბჟადალიშ კილეშ სიგირძაშ კიდალეფი პილასტრეფით გორთილი რე ოთხი დეკორატიული კამარათ. ბჟადალიშ პატრონიკე სუმი გოფაჩილი კმარაშ ჟი რდჷ დოდგჷმილი. თე ბორჯის შინელი პატრონიკე გითორღვაფილი რე. &lt;ref&gt; პატრონიკე ე. თაყაიშვილიშ ეკსპედიციას გითორღვაფილქ დოხვადჷ&lt;/ref&gt;, მარა კამარეფი მუკოსკილადირი რე. პატრონიკეშა ეშაულარი ჩართი გოდგჷმილი რდჷ ოხვამეშ ობჟათე-ბჟადალ კუნთხუს. ოხვამეშ ბჟადალიშ კილე კარით მითმიართაფუ ოორუე ეკვდერიშ თუდონ სართულს, ბჟადალიშ კიდალაწკჷმა. თე კარიშ მეგურაფილი კარი მითმიართაფუდუ ოორუე ეკვდერიშ ჟინი სართულიშ პატრონიკეს ოხვამეშ ბჟადალი, ჟინ სართულიშ პატრონიკეწკჷმა. 

ოხვამეს ოთხი კარი უღუდჷ. ართი ბჟადალიშ ჸურე რდჷ, ართი ოორუეშე &lt;ref&gt;თე ბორჯიშო აკოქილონერი რე დიხაში სქელი ფენათ დო აკოართაფილი რე მიკოართაფილი რე ლაფაშა მიკოდგჷმილი გვიანდელ ნოგაფუშა.&lt;/ref&gt;, დოსკილადირი ჟირი კარი ობჟათე ჸურეშე რე. თენეფშე უთარაში კარი, არხამათ გოსკვამებული, გოდგინელი რე ოხვამეშ ობჟათე კილეს. თე ეკონიას ასკვამენს ამდღარ დღაშა უკილეთ მოსკილადირი [[პორტიკი]]. მაჟირა კარი რე ბჟადალიშ კილეშა გოდგინელი, [[სტოა]]შე. ოორუე ეკვდერიშ კარი რე თიშ ბჟადალი კიდალას.   

[[ფაილი:Oshki-gravure.jpg|thumb|left|ოშკი, ობჟათე-ბჟადალი გიოპონალიშ ბაზისიშ ჟინი ორტყაფუშ ორნამენტი-გრავიურა]]

ოშკი ჯგირო რე გონათაფილი ბრელი [[ოსინთური|ოსინთურით]]. გუმბათიშ კისერს რე 12 ოსინთური &lt;ref&gt;იშხანს, მაგალთო გუმბათიშ კისერიშ წახნაგეფს გვიანო გიშეჭკირჷ კვარკვალია ჭიჭე ოსინთურეფქ&lt;/ref&gt;, ოკურთხიას 3, [[ოკვათურს]]ს დო [[ოდიაკვანე]]ს კაკალი; კინ თესხი რე თინეფიშ ჟინი სართულეფს. ოსინთურეფიშ მუდანობა ჭიჭე აფსიდეფს, ნამუთ მიკოდგჷმილი რე ოორუე დო ობჟათე კილეეფშა, ართი დო იგივე ვა რე: ოორუე კილეშ თუდონი სართულიშ აფსიდეფს ჟირ-ჟირი რე, ობჟათე კილეში აფსიდეფს კაკალ-კაკალი. თეშ ბაძაძო ე. თაყაიშვილს ათენა მიორჩქჷდჷ: ოორუე კილე ნაბტან ხოლოს რდჷ ლაფაშ გუმნაკვათაშა დო თაჸურეშე ართ ოსინთურს დასაბაღი სინთე ვემიაჩინედჷ ოხვამეშა, თიშენ ნამდა ოსინთური იდვალუაფუდჷ ლაფაშ გიმნაკვათაშ ღოზიშ თუდო. ჟინი სართულეფს თეშნერ აფსიდეფს თითო ოსინთური ოხოლჷ. ოხვამეშ ოორუე დო ობჟათე კილეეფიშ ჟინი სართულეფიშ სუმხოლო ნორთის თაშ ხოლო ართი ოსინთური რე. ბჟადალი კილეს ობჟათე ჸურეშე უღჷ სუმი, დო ბჟადალიშე ართი ჟირმანგი ოსინთური. ოორუე ეკვდერიშ ჟირხოლო სართულს ოთხ-ოთხი ოსინთური რე ოორუეშე. ოსინთურეფს [[ალებასტარი]]შ ჩარჩოეფი ნოღვე, მარა ვარე მიკოჩუალირი. ათე ალებასტარიშ ჭიჭე ნორთი მუკორჩქჷ ხვალე გუმბათიშ კისერიშ ართ ოსინთურს. 
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;

== გალერეა ==

&lt;div style='text-align: center;'&gt;
&lt;gallery&gt;
სურათი:Oshki4.jpg|გინაჯინუ ობჟათე-ბჟადალშე
სურათი:Oshki1.jpg|გინაჯინუ ბჟაეიოლშე
სურათი:Oshki (17).JPG|გუმბათი თუდოშე
სურათი:Oshki (29).JPG|ბჟადალიშ კჷლე
სურათი:Oshki3.jpg|ობჟათე გალერეა
სურათი:Oshki (87).JPG|ობჟათე გალერეაშ ართ-ართი სჷმეტიშდუდი
სურათი:Oshki-gravure_2.jpg|ოშკი, ობჟათე ფასადი, გალერეაშ მა-3 სჷმეტი, ენტაზისიშ ორნამენტი-გრავიურა
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== ლიტერატურა ==
*[[ექვთიმე თაყაიშვილი|''ე. თაყაიშვილი'']] - «1917 წლის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში». ქართი,1960.-გვ.32-58. «''ოშკის მონასტერი''»;
*''[[ვალერი სილოგავა]]'', «ოშკი X ს. მემორიაური ტაძარი», ქართი 2006, ISBN 99940-890-6-4
*''ვახტანგ ჯობაძე'', ოშკის ტაძარი : (ორი წერილი ოშკის ტაძარზე) / [რედ.: ნ. ალადაშვილი] ; საქ. მეცნ. აკად. გ. ჩუბინიშვილის სახ. ქართ. ხელოვნ. ისტ. ინ-ტი - თბ. : მეცნიერება, 1991 : მ/ა სტ. - 67გვ. ; 20სმ. - ბიბლიოგრ. ტექსტ. შენიშვნ. - ISBN 5-520-01085-4 : 1მ.30კ., 1500ც.
*''შალვა ამირანაშვილი'', «ქართული ხელოვნების ისტორია» - ქართი,1971.-ხს.75-76;
*''ვახტანგ ბერიძე'', «ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება» - ქართი,1974;
*''[[ქსე]]'', ტ. 7 ხს. 620, სტ. ოშკი;
* ''ირინე გივიაშვილი'', «ორი სტელა ოშკიდან», ფიროსმანი. 2007/3. ხს. 39-40.

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{Commonscat|Oshki}}
*[http://www.virtualtao-klarjeti.com/monuments2.aspx?iid=51 ოშკი - იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - ფოტოგალერეა;
*[http://www.virtualtao-klarjeti.com/map.aspx?id=95 www.virtualtao-klarjeti.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080912203108/http://www.virtualtao-klarjeti.com/map.aspx?id=95 |date=2008-09-12 }} - ტაო-კლარჯეთიშ ვირტუალური მუზეუმი;
*[http://www.iverioni.ge/cms/view.php?id=160 iverioni]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ტაო-კლარჯეთი — ქორთული არქიტექტურული მონძეობა თურქეთის;
*[http://www.opentext.ge/art/treasure/stonec~1.htm Monumental Georgian Sculpture Fifth to Eleventh Century Bas-reliefs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928194750/http://www.opentext.ge/art/treasure/stonec~1.htm |date=2007-09-28 }} - ნათელა ალადაშვილი; ''A majestic cathedral in Oshki...''
*[https://web.archive.org/web/20070930102121/http://www.boke.ge/forum/index.php?showtopic=5793 ფოტო-რეპორტაჟი ტაო-კლარჯეთიშე]
*[http://sisauri.tripod.com/history/monuments.htm ქორთული ხუროშმანჯღვერუაშ ობიექტეფიშ ერკებული]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.nplg.gov.ge/publishers/monument/index.php?do=view&amp;id=207 ოშკი (თურქეთი)] - ''საქართველოს ისტორიულ  ძეგლთა  ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი'';
* [http://www.ambebi.ge/sazogadoeba/30080-thurqethshi-qarthuli-tadzrebis-restavraciis-sanacvlod-othkhi-mechethis-aghdgenas-specialistebi-afaseben.html  თურქეთში ქართული ტაძრების რესტავრაციის სანაცვლოდ ოთხი მეჩეთის აღდგენას სპეციალისტები აფასებენ]
* [http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/156302-sapatriarqoshi-oshkisa-da-othkhtha-eklesiis-aghdgenis-shesakheb-shethankhmebas-ar-icnoben.html საპატრიარქოში ოშკისა და ოთხთა ეკლესიის აღდგენის შესახებ შეთანხმებას არ იცნობენ // InterPressNews]
* [http://www.interpressnews.ge/ge/politika/156281-tadzari-mechethis-sanacvlod.html ტაძარი მეჩეთის სანაცვლოდ // InterPressNews]
* [http://www.presage.tv/?m=society&amp;AID=2893 საქართველოს საპატრიარქოს განცხადება თურქეთში ქართული ტაძრების, ხოლო საქართველოში მეჩეთების რესტავრაციასთან დაკავშირებით // Presage.tv]

==სქოლიო==
{{Reflist}}

[[კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ბიექტეფი]]
[[კატეგორია:ქორთული ეკლესია მონასტერეფი ტაო-კლარჯეთის]]</text>
      <sha1>jpmp7b6wp7bp14nrrfpew42chdo71il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დალ-რიადა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5227</id>
    <revision>
      <id>254276</id>
      <parentid>206760</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>254276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3257" sha1="2100jld16ezmy0jsc2b7upmc789wp5j" xml:space="preserve">[[ფაილი:Dalriada.png|right|thumb|200px|შოტლანდიაშ დო ირლანდიაშ ალმაშარული ფოტო, სოდგათ (ოროს) ირწყებე დალ რიადაშ მეხოლაფირი თანჯეფი.]]
'''დალ-რიადა''' ([[გელური ნინა|გელ]]. Dál Riata) — ორდო შქა ოშწანურეფიშ წოროხანური [[გელეფი]]შ ომაფე, ნამუთ მიკინანდჷ [[შოტლანდია|შოტლანდიაშ]] ბჟადალ ოძგაშეს (არგაილიშ დო ბიუტიშ ოლქიშ თეხანური ტერიტორია) დო [[ირლანდია|ირლანდიაშ]] ოორუე ნორთის (ათეხანური ანტრიმიშ ოგრაფეშ ტერიტორია).

V ოშწანურაშ ლიას მეჭედას დოხორინელი ირლანდიაშ დალ-რიადაშ დიხეფშე [[ირლანდიალეფი]]შ ნორთიქ გეციუ დო [[ბრიტანეთი]]შ ორუმეშშა გეგნიხორჷ. თინეფქ თექ ომაფე დარცხუეს, ნამუეფსჷთ შოტლანდიაშ დალ-რიადაქ ქჷგიადვჷ. [[843]] წანას [[პიქტეფი|პიქტეფწჷმა]] გოართოიანაფათ იფორმირჷ [[შოტლანდიაშ ომაფექ]].

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://celt.ucc.ie/index.html CELT: ელექტრონული ტექსტეფი] - [http://www.ucc.ie/ კორკიშ უნივერსიტეტიშე] 
* [https://web.archive.org/web/20060212062745/http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.cdl/docviewer?did=cdl360 ''Annals of Clonmacnoise''] - [http://historical.library.cornell.edu/cdl/index.html Cornell]
* [http://www.ccel.org/ccel/bede/history.pdf ბედეს ''საეკლესიო ისტორია'' (pdf)] - [http://www.ccel.org CCEL], ა.მ. სელარიშ ნათარგმა. 
* [http://www.gla.ac.uk/archaeology/resources/dunadd/dunaddarchive.html ციფრული არქივი] - [http://www.gla.ac.uk/archaeology/ გლაზგოშ უნივერსიტეტი]
* [http://ads.ahds.ac.uk/catalogue/library/psas/ ხანდეფი] - [[ანტიკური შოტლანდიაშ ჯარალუა]]შენ (PSAS) 1999 წანაშ მეკოროცხილო (pdf).
* [http://www.visitrannoch.com/kintyre-history.htm კინტირიაშ ისტორია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120304010656/http://www.visitrannoch.com/kintyre-history.htm |date=2012-03-04 }}

[[კატეგორია:შოტლანდიაშ ისტორია]]
[[კატეგორია:ირლანდიაშ ისტორია]]</text>
      <sha1>2100jld16ezmy0jsc2b7upmc789wp5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბრუ-ნა-ბოინი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7753</id>
    <revision>
      <id>254307</id>
      <parentid>206614</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T11:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4618" sha1="pbducgfk76csihifdv4fje43lgze2hr" xml:space="preserve">{| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA; clear: right; float: right;  font-size: 90%; margin-bottom: 0.5 em; margin-left: 1em;  padding: 0.4em; vertical-align: middle; width: 18em;&quot; class=&quot;infobox&quot;
|-
!style=&quot;background-color:#E6E6E6; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|ბრუ-ნა-ბოინიშ არქეოლოგიური ანსამბლი*
|-
!style=&quot;background-color:; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[მოსოფელიშ მონძალა|იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]]
|-
|align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[ფაილი:Bru na Boinne - Newgrange.jpg|250პქ]]
|-
|'''[[ქიანა]]'''
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[ფაილი:Flag of Ireland.svg|25px]] [[ირლანდია]]&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''ტიპი'''&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;კულტურული&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''[[მოსოფელიშ მონძალა|კრიტერიუმეფი]]'''&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;i, iii, iv&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''ერკებული'''&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt; [http://whc.unesco.org/en/list/ იუნესკოშ ერკებული]&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;რეგიონი**&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;ევროპა&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''[[გეოგრაფიული კოორდინატეფიშ სისტემა|კოორდინატეფი]]''' &lt;/span&gt;
|[http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=ka&amp;pagename=%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%A3-%E1%83%9C%E1%83%90-%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98&amp;params=53.691666676667_N_-6.45000001_E 53°41′30″ ოორ. გ. 6°27′00″ ელ. გ.]
|-
!style=&quot;background-color:#E6E6E6; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|კათაფაშ ისტორია
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;კათაფა &lt;/span&gt;
|1993 ([[მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტი|მა-17 სესია]])
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;ნომერი &lt;/span&gt;
|[http://whc.unesco.org/en/list/659 659]
|-
!style=&quot;background-color:color:white; font-size: 90%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|[http://whc.unesco.org/en/list * ქძ. ინგლ. ჯოხო UNESCO-შ ერკებულს.]
|-
!style=&quot;background-color:color:white; font-size: 90%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|[http://whc.unesco.org/en/list/?search=&amp;search_by_country=&amp;type=&amp;media=&amp;region=&amp;order=region ** იუნესკოშით კლასიფიცირაფილი რეგიონი.]  
|}
{{მოსოფელიშ მონძალა|659}}
'''ბრუ-ნა-ბოინი''' ([[ირლანდიური ნინა|ირლ]]. Brú na Bóinne) — [[იუნესკო]]შ [[მოსოფელიშ მონძალა]]შ ობიექტი [[ირლანდია]]ს, წყარმალუ [[ბოინი]]შ მოღირიკუაშ აბანს. წჷმარინუანს [[ევროპა|ევროპაშ]] უდიდაშ დო არძაშე შანულამ [[მეგალითური კულტურეფი|მეგალითურ]] არეალს.

== ქოძირით თაშნეშე ==
* [[მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას]]

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://whc.unesco.org/en/list/659 UNESCO's World Heritage Site  description]
* [http://www.heritageireland.ie/en/MidlandsEastCoast/BrunaBoinneVisitorCentreNewgrangeandKnowth/ Official website link]
* [https://web.archive.org/web/20151023124301/http://www.theboynevalley.com/ Boyne Valley Portal Website]
* [http://www.carrowkeel.com/sites/boyne/newgrange/index.html Martin Byrne's Newgrange pages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100223095550/http://www.carrowkeel.com/sites/boyne/newgrange/index.html |date=2010-02-23 }}
* [http://www.newgrange.com Newgrange.com]
* [http://www.knowth.com Knowth.com]

{{მერკე}}

[[კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი ირლანდიას]]</text>
      <sha1>pbducgfk76csihifdv4fje43lgze2hr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ელვაში</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8781</id>
    <revision>
      <id>254278</id>
      <parentid>109635</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:03:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5060" sha1="g6seva2v07cuhw99m0emwtc22jr7eia" xml:space="preserve">{| style=&quot;border: 1px solid #AAAAAA; clear: right; float: right;  font-size: 90%; margin-bottom: 0.5 em; margin-left: 1em;  padding: 0.4em; vertical-align: middle; width: 18em;&quot; class=&quot;infobox&quot;
|-
!style=&quot;background-color:#E6E6E6; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|ოთანჯე ნოღა ელვაში დო [[ელვაშიშ ჯიხაზურგა|ჯიხაზურგა]]*
|-
!style=&quot;background-color:; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[მოსოფელიშ მონძალა|იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტი]]
|-
|align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot;|[[ფაილი:Elvas aqueduct.jpg|250px|]]&lt;br /&gt;ელვაშიშ აკვედუკი
|-
|'''[[ქიანა]]'''
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[ფაილი:Flag of Portugal.svg|25px]] [[პორტუგალია]]&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''ტიპი'''&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;კულტურული&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''[[მოსოფელიშ მონძალა|კრიტერიუმეფი]]'''&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;iv&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''ერკებული'''&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt; [http://whc.unesco.org/en/list/ იუნესკოშ ერკებული]&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;რეგიონი**&lt;/span&gt;
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt; [[ევროპა]]&lt;/span&gt;
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;'''[[გეოგრაფიული კოორდინატეფიშ სისტემა|კოორდინატეფი]]''' &lt;/span&gt;
|[http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?language=ka&amp;pagename=%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%98&amp;params=38.870833343333_N_-50.163055565556_E 38°52′15″ ოორ. გ. 50°09′47″ ბჟად. გ.]
|-
!style=&quot;background-color:#E6E6E6; color:black; font-size: 125%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|კათაფაშ ისტორია
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;კათაფა &lt;/span&gt;
|2012  ([[მოსოფელიშ მონძალაშ კომიტეტი|36-ა სესია]])
|-
|&lt;span style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;ნომერი &lt;/span&gt;
|[http://whc.unesco.org/en/list/1367 1367]
|-
!style=&quot;background-color:color:white; font-size: 90%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|[http://whc.unesco.org/en/list * ქძ. ინგლ. ჯოხო UNESCO-შ ერკებულს.]
|-
!style=&quot;background-color:color:white; font-size: 90%; text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|[http://whc.unesco.org/en/list/?search=&amp;search_by_country=&amp;type=&amp;media=&amp;region=&amp;order=region ** იუნესკოშით კლასიფიცირაფილი რეგიონი.]  
|}
{{მოსოფელიშ მონძალა|1367}}
'''ელვაში''' ([[პორტუგალიური ნინა|პორტ]]. Elvas) — [[ნოღა]] [[პორტუგალია|პორტუგალიაშ]] ობჟათე-ბჟაეიოლს. [[ელვაშიშ მუნიციპალიტეტი]]შ ადმინისტრაციული ცენტრი.  მახორობა 15 500 კოჩი (ნოღა) დო 22 500 (მუნიციპალიტეტი). ნოღა დო მუნიციპალიტეტი მიშმურს [[ალენტეჟუ]]შ რეგიონშა დო [[ალტუ-ალენტეჟუ (სუბრეგიონი)|ალტუ-ალენტეჟუ]]შ სუბრეგიონშა. 

ნოღაქ დირსხუ 1229 წანას. 2012 წანას [[იუნესკო]]ქ ნოღა [[ელვაშიშ ჯიხაზურგა|ჯიხაზურგაწკჷმა]] ართო გემშეღჷ [[მოსოფელიშ მონძალაშ]] ობიექტეფიშ ერკებულშა.

== ქოძირით თაშნეშე ==
* [[იუნესკოშ მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას]]
* [[მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფიშ ერკებული ევროპას]]

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://whc.unesco.org/en/list/1367 ელვაში იუნესკოშ საიტის]
* [https://web.archive.org/web/20070623213013/http://www.cm-elvas.pt/ ნოღაშ ოფიციალური საიტი]

[[კატეგორია:მოსოფელიშ მონძალაშ ობიექტეფი პორტუგალიას]] 
[[კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი]]</text>
      <sha1>g6seva2v07cuhw99m0emwtc22jr7eia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ფარაფრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11309</id>
    <revision>
      <id>254299</id>
      <parentid>209023</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1922" sha1="b9b9m3elxigelltn1g5l65ch8l8ihn4" xml:space="preserve">[[ფაილი:Desert blanc.jpg|მინი|250პქ|ჩე ტიოზი]]
'''ფარაფრა''' ([[არაბული niნა|არაბ]]. الفرافرة‎) — უჭიჭაში [[ოაზისი]] ბჟადალ [[ეგვიპტე]]ს. იდვალუაფუ ბჟადალ ეგვიპტეშ ტიოზიშ ტერიტორიას. 2002 წანაშ მუნაჩემეფით, თიში [[მახორობა]]  5,000 ადამიერს აკმადგინანს. თინეფიშ უმენტაშობა აბანობური ბედუინი რე. 

ფარაფრაშ თარ ოქინაფუს '''ჩე ტიოზი''' წჷმარინუანს, ნამუთ თიშენ 45 კმ-იშ ოორუეთ იდვალუაფუ. ტიოზი ჩე ფერიშ რე დო იკათუანს ცარციშ კირდეეფს, ნამუეფით ქვიშამი ბორიეფიშ გეშა რე გოჭყაფილი.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*[http://looklex.com/egypt/farafra.htm Travel guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110201065754/http://looklex.com/egypt/farafra.htm |date=2011-02-01 }}
*[http://www.wikivoyage.org/de/Far%C4%81fra Farafra oasis on Wikivoyage] {{de icon}}
*[https://web.archive.org/web/20110201032130/http://www.vascoplanet.com/world/egypt/farafra/ Images from Farafra and White Desert]

[[ფაილი:White-desert-egypt.jpg|მინი|ცენტრი|600პქ|ჩე ტიოზიშ პანორამა]]


{{ტიოზეფი}}

[[კატეგორია:აფრიკაშ ტიოზეფი]]
[[კატეგორია:ეგვიპტეშ გეოგრაფია]]</text>
      <sha1>b9b9m3elxigelltn1g5l65ch8l8ihn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მაიკოპი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18581</id>
    <revision>
      <id>254286</id>
      <parentid>207813</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9013" sha1="i6u53jw6fo6lv5q8bjc66mlmdvh95m8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა დოხორინი
|სტატუსი                  = ნოღა
|მარგალური ჯოხო        = მაიკოპი
|ოდაბადური ჯოხო  = [[ადიღეური ნინა|ადიღ.]] Мыекъуапэ
|ქიანა                  = რუსეთი
|დუდალაშ თუდო = 
|პანორამა =Вокзал Майкопа.JPG
|პანორამაშ სიგანა =300px
|მუკნაჭარა =მაიკოპიშ რკინაშშარაშ დგჷმილი
|შილა                    = Flag of Maykop.svg
|შილმუკნაჭ               = 
|გერბი                  =Coat of arms of Maykop.svg
|გერბმუკნაჭ                =
|გერბიშ სიგანა            = 
|შილაშ სიგანა            = 
|ჩარჩო                   = 
|ქიანაშ რუკა2 =
|ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = 
|მუკნაჭარა2=
|lat_dir = N |lat_deg = 44 |lat_min = 36 |lat_sec = 00
|lon_dir = E |lon_deg = 40  |lon_min =05  |lon_sec =00 
|CoordAddon             = type:city(10472629)_region:RU
|CoordScale             = 
|ქიანაშ რუკაშ ზჷმა     =300
|ქიანაშ რუკა=
|რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა    = 0
|რეგიონიშ რუკა=
|რაიონიშ რუკაშ ზჷმა     = 
|რეგიონიშ ტიპი             = რუსეთიშ ფედერალური მონწყუალა{{!}}ფედერაციაშ სუბიექტი
|რეგიონი                  = ადიღე{{!}}ადიღე
|რეგიონი ცხირს        = ადიღე
|დინოხოლენი დორთუალა =
|რაიონიშ ტიპი             =
|რაიონი                   = 
|მადუდეშ ტიპი        = მერი
|მადუდე                   = ალექსანდრ ნეროლინი (2013)
|დორსხუაფაშ თარიღი      = 1857
|მაართა შინუა       = 1825
|წოხოლენი ჯოხოეფი           = 
|სტატუსი-შე                = 1870
|ფართობი                 = 58,62&lt;ref&gt;[http://www.admins.maykop.ru/www/index.nsf?Open Администрация муниципального образования «Город Майкоп» (официальный сайт).] Общие сведения о Майкопе.&lt;/ref&gt;
|სიმაღალაშ ტიპი=
|დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=220
|კლიმატი= დაღარას ზომიერი
|ოფიციალური ნინა=
|მახორობა              = 144 101 {{რკება}}
|ეჭარუაშ წანა           = 2015
|მეჭედალა              = 2458.22
|აგლომერაცია            = 
|ერუანული აკოდგინალუა    = [[რუსეფი]], [[ადიღეფი]], [[სომეხეფი]], [[უკრაინალეფი]] დო შხვ.
|ორწუმობური აკოდგინალუა =მართლმადიდებელეფი, სუნიტი მუსულმანეფი დო შხვ. 
|ეთნოქორონიმი =მაიკოპარი, მაიკოპარეფი
|ბორჯიშ ორტყაფუ            = +3
|DST                     = 
|ოტელეფონე კოდი          = +7 8772
|ოფოსტე ინდექსი         = 385000
|ოავტომობილე კოდი=01
|საიტი                    = www.admins.maykop.ru
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =მაიკოპი
|add1n= 
|add1=
}}
'''მაიკოპი''' ([[ადიღეური ნინა|ადიღ]] Мыекъуапэ (Мые - &quot;უშქური&quot;, къуапэ - &quot;ლეხერი&quot;, ზიტყვაზიტყვათ გინოთანგილო - &quot;უშქურონაშ ლეხერი&quot;)) — [[ნოღა]] ობჟათე [[რუსეთი|რუსეთის]]. 2015 წანაშ მუნაჩემეფით, ნოღაშ მახორობა აკმადგინანს 144 101 ადამიერს, ოშქაშე მეჭედალა კმ²-ს აკმადგინანს 2458.22 ადამიერს. ნოღაშ ფართობი — 58,62 კმ². მაიკოპიქ დირსხუ 1857 წანას. მაიკოპიშე 1,600 კილომეტრის იდვალუაფუ ქიანაშ ნანანოღა [[მოსკოვი]]. მაიკოპიშ არძოშე ჩხე თუთეფი რე კვირკვე დო მარაშინათუთა, არძოშე რგილი — ქირსეთუთა და ღურთუთა. ნოღაშ წანმოწანური ნოლექეფიშ მუდანობა აკმადგინანს 772 მმ-ს. მაიკოპი რე [[ადიღე|ადიღეშ რესპუბლიკაშ]] ადმინისტრაციული ცენტრი.

== ეთნიკური ბუნეფი ==
ნოღაშ მახორუ ეთნიკური ბუნეფი (2015 წანაშ ეჭარუათ):
* [[რუსეფი]] {{რკება}}(71.29%) (96 119)
* [[ადიღალეფი]] {{ძინა}}(18.19%) (24 526)
* [[სომეხეფი]] {{ძინა}}(3.03%) (4 085)
* [[უკრაინალეფი]] {{რკება}}(1.34%) (1 812)
* [[ჩერქეზეფი]] 1,34%
* [[თათარეფი]] 0,66%
* [[ბელარუსეფი]] 0,39%
* [[ჩეჩენეფი]] 0,33%
* დო შხვეფი

== გალერეა ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
Maikop.jpg|მაიკოპი ХХ ოშწანურაშ დაჭყაფუს
Brewery in Maikop.jpg|ლუდოხაშალი ქარხანაშ დგჷმილი — არქიტექტურული ძეგლი&lt;ref&gt;[http://kulturnoe-nasledie.ru/monuments.php?id=0100000000 Памятники истории и культуры (объекты культурного наследия) народов Российской Федерации] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111160232/http://kulturnoe-nasledie.ru/monuments.php?id=0100000000 |date=2012-01-11 }}&lt;/ref&gt;
Майкопская Соборная мечеть.JPG|ომაჸალობაშ მოედანიშ დო მაიკოპიშ ოხიდა [[მეჩეთი]]შ მიოჯინი
Майкопская мечеть.JPG|მაიკოპიშ ოხიდა მეჩეთი
Майкопская ГЭС.JPG|მაიკოპიშ ჰესი
Свято-Троицкий кафедральный собор (Майкоп).jpg|წიმინდე სუმელაშ ოკათედრე ოხიდა
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://kazakforpost.ru/ Официальный сайт районного казачьего общества г. Майкопа, Республики Адыгея] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603015201/http://kazakforpost.ru/ |date=2013-06-03 }}
* [http://adygea.kubic.ru/territory/maykop/ Муниципальное образование «Майкоп» на официальном сайте исполнительных органов власти Республики Адыгея]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20070311141525/http://the-nickel.h1.ru/terr/maps/maykop.htm План-карта города Майкопа]
* [http://maps.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;q=maykop&amp;sll=37.0625,-95.677068&amp;sspn=39.235538,70.488281&amp;ie=UTF8&amp;z=13&amp;ll=44.604157,40.105076&amp;spn=0.069053,0.137672&amp;t=h&amp;om=1 Майкоп на maps.google.com]
* [http://www.maykop.narod.ru/ История города Майкопа]
* [http://www.kubtransport.info/maykop Общественный транспорт Майкопа]
* [http://www.kubtransport.info/maykop Общественный транспорт Майкопа]
* [http://www.myekaterinodar.ru/maiykop/ Исторические фотографии города]

== სქოლიო ==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:რუსეთიშ ნოღეფი]]
[[კატეგორია:ადიღე]]</text>
      <sha1>i6u53jw6fo6lv5q8bjc66mlmdvh95m8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ლესოთო</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18744</id>
    <revision>
      <id>254285</id>
      <parentid>233618</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7518" sha1="ieq185s9esz3wc6pj2ltogh84gpf99l" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ქიანა|
|ოდაბადური_ჯოხო = ''Muso oa Lesotho'' ([[სესოთო]])&lt;br /&gt;''Kingdom of Lesotho'' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]])
|ედომუშამი_ჯოხო = ლესოთოშ ომაფე
|ოართე_ჯოხო = ლესოთო
|შილა = Flag of Lesotho.svg
|გერბი = Coat of arms of Lesotho.svg
|რუკა = Lesotho (orthographic projection).svg
|ჰიმნი = ''[[ლესოთოშ ჰიმნი|Lesotho Fatše La Bontata Rona]]''&lt;br/&gt;{{small|''Lesotho, land of our Fathers''}}&lt;br&gt;{{center|[[File:National_anthem_of_Lesotho,_performed_by_the_U.S._Navy_Band.wav]]}}
|დევიზი = &quot;Khotso, Pula, Nala&quot; ([[სესოთო]])&lt;br/&gt;{{small|&quot;შვიდობა, ჭვემა, ჯგირობუა&quot;}}
|ოფიციალური_ნინეფი = [[სესოთო]], [[ინგლისური ნინა|ინგლისური]]
|რელიგია = {{ublist |item_style=white-space:nowrap;
  |92.1% [[ქირსიანობა]]
  |6.6% [[ტრადიციული აფრიკული რელიგია|ტრადიციული რწუმეფი]]
  |1.0% [[ურწუმობა|ვა რელიგიური]]
  |0.3% შხვა
  }}
|ნანანოღა = [[მასერუ]]
|latd=29
|latm=18
|latNS=S
|longd=27
|longm=28
|longEW=E
|უდიდაში_ნოღა = [[მასერუ]]
|თარობაშ_ტიპი = [[კონსტიტუციური მონარქია]]
|ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ლესოთოშ მაფა|მონარქი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[ლეტსიე III]]
|ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ლესოთოშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[სემ მატეკანე]]
|ლიდერიშ_ტიპი_3 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_3 = 
|ლიდერიშ_ტიპი_4 = 
|ლიდერიშ_ჯოხო_4 = 
|სახენწჷფოშ ტიპი = 
|მიკოღანკუა = 
|ოფიციალური ჸოფირება 1 = 
|ოფიციალური თარიღი 1 = 
|ოფიციალური ჸოფირება 2 = 
|ოფიციალური თარიღი 2 = 
|ოფიციალური ჸოფირება 3 = 
|ოფიციალური თარიღი 3 = 
|ოფიციალური ჸოფირება 4 = 
|ოფიციალური თარიღი 4 = 
|რანგი_ფართობით = 137-ა
|ფართობი = 30 355
|წყარი_% = 
|ოეგებიე_მახორობა = 2,210,646
|ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 147-ა
|მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023
|მახორობაშ_ცენზი = 
|მახორობაშ_ცენზი_წანას = 
|მახორობაშ_მეჭედალა = 68.1
|მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 138-ო
|ედპ_ppp_წანა = 2023
|ედპ_ppp = $6.915 მილიარდი&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2013/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=26&amp;pr.y=10&amp;sy=2009&amp;ey=2012&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=666&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |title=Lesotho|publisher=International Monetary Fund|accessdate=17 April 2013}}&lt;/ref&gt;
|ედპ_ppp_რანგი = 168-ო
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე = $3,234
|ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 164-ა
|აგი = {{ძინა}} 0.521
|აგი_ტენდენცია = {{ძინა}}
|აგი_კატეგორია = &lt;font color=&quot;red&quot;&gt;დაბალი&lt;/font&gt;
|აგი_რანგი = 168
|აგი_წანა = 2022
|ვალუტა = [[ლესოთური ლოტი]]
|ვალუტაშ_კოდი = LSL
|ქიანაშ_კოდი = LS
|ბორჯიშ_ორტყაფუ = ([[UTC]] +2სთ.)
|ზარხულიშ_ბორჯი = 
|cctld = [[.ls]]
|ოტელეფონე_კოდი = +266
|ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა = 
|სქოლიო = 
}}
'''ლესოთო''' ([[სესოთო]] დო [[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Lesotho), ედომუშამი ოფიციალური ჯოხოდვალა — '''ლესოთოშ ომაფე''' ([[სესოთო]] Muso oa Lesotho, {{lang-en|Kingdom of Lesotho}}) — [[სახენწჷფო]] [[ობჟათე აფრიკა]]ს, [[ანკლავი]], ნამუსჷთ არძო კუნთხუშე უხურგანს [[ობჟათე აფრიკაშ რესპუბლიკა]]. ქიანა ფართობით 30 355 კმ² [[აფრიკა]]შ ართ-ართი მორჩილი ქიანა რე. თაშნეშე ლესოთო — მოსოფელიშ აკა ქიანა რე, ნამუშ ედომუშამი ტერიტორია ზუღაშ დონეშე 1400 მეტრაშ სიმაღალას იდვალუაფუ. [[1966]] წანას, ზოხორინალაშ მეღებაშახ [[ბასუტოლენდი]]შ ჯოხოთ [[გოართოიანაფილი ომაფე|ბრიტანეთიშ]] [[პროტექტორატი]] რდჷ. ქიანაშ ნანანოღა — [[მასერუ]].

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.lesotho.gov.ls/ ლესოთოშ თარობა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828021349/http://www.lesotho.gov.ls/ |date=2008-08-28 }}
* [http://www.saflii.org/ls/cases/LSHC/ ლესოთოშ უმაღალაში სასამართალო]
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-l/lesotho.html ქიანაშ დო მინისტრეფიშ კაბინეტიშ მადუდე] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026201411/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-l/lesotho.html |date=2009-10-26 }}
* [https://web.archive.org/web/20080607085124/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/lesotho.htm ლესოთო]

== ლიტერატურა ==
* {{ქსე|6|201-202}}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{მერკე}}
{{Commons|Lesotho}}
{{აფრიკაშ ქიანეფი}}
{{აფრიკაშ რსხუ}}
{{ერეფიშ წორომაჸალობა}}

[[კატეგორია:აფრიკაშ ქიანეფი]]
[[კატეგორია:კონსტიტუციური მონარქიეფი]]
[[კატეგორია:ინგლისურნინამი ქიანეფი]]
[[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>ieq185s9esz3wc6pj2ltogh84gpf99l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19030</id>
    <revision>
      <id>254290</id>
      <parentid>242080</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5261" sha1="547tvppdxvn6l92r4uvpdrn5bb0li44" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართური
|ოდაბადური ჯოხო = [[აზერბაიჯანული ნინა|აზერბ.]] Naxçıvan Muxtar Respublikası
|მარგალური ჯოხო = ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა
|პანორამა = 
|შილა = Flag of Azerbaijan.svg
|გერბი = Coat of arms of Azerbaijan.svg
|ქიანა = აზერბაიჯანი
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =[[აზერბაიჯანიშ ადმინისტრაციული დორთუალა|ავტონომიური რესპუბლიკა]]
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 
|ნანანოღა= [[ნახიჩევანი]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= [[ნახიჩევანი]], [[ჯულფა (აზერბაიჯანი)|ჯულფა]], [[ორდუბადი]]
|თარიღი = [[ნახიჩევანიშ ასსრ]]&lt;br /&gt;[[9 გერგობათუთა]], [[1924]]&lt;br /&gt;ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა&lt;br /&gt;[[17 გერგობათუთა]], [[1990]]
|მადუდე = ჟილენი მეჯლისიშ &lt;br /&gt;ხემანჯღვერე:&lt;br /&gt;[[ვასიფ თალიბოვი]]
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[აზერბაიჯანული ნინა|აზერბაიჯანული]]
|ნინეფი =
|მახორობა =427 200
|ეჭარუაშ წანა =2009
|აბანი მახორობათ =
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =75
|კონფესია =
|ფართობი =5 502,75
|აბანი ფართობით =
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Azerbaijan-Nakhichevan.png
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+4]], [[UTC+5]]
|აბრევიატურა = 
|ISO = 
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = +994
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკა''' ([[აზერბაიჯანული ნინა|აზერბ.]] Naxçıvan Muxtar Respublikası) — [[ავტონომიური რესპუბლიკა]] [[აზერბაიჯანი]]შ აკოდგინალუას, ტერიტორიული [[ანკლავი]]. ბჟადალშე უხურგანს [[თურქეთი]], ოორუეშე დო ბჟაეიოლშე — [[სომხეთი]], ობჟათეშე — [[ირანი]]. ფართობი — 5,5 ვითოში კმ². ნაიჩევანიშ ტერიტორიას მეურს წყარმალუ [[არაქსი]]. მახორობა — 427 200; თარო [[აზერბაიჯანალეფი]], [[რუსეფი]]. ადმინისტრაციულო ირთუ 6 რაიონო. რესპუბლიკას 4 ნოღა რე, ნანანოღა — [[ნახიჩევანი (ნოღა)|ნახიჩევანი]].

* 1828 – [[რუსეთი]]შ აკოდგინალუაშა მიშართჷ. 
* 1924 - რეგიონქ [[აზერბაიჯანი]]შ სსრ-შ ნორთო გჷნირთჷ. 
* 1990 – [[სომხეთი|სომხეთიქ]] დეკჷნჷ ტერიტორიაშ ნორთი, მარა კონტროლქ მალას კინე იჸუ დორთინაფილქ.

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{commons category|Nakhchivan}}
* [http://www.nakhchivan.az ნახიჩევანიშ ავტონომიური რესპუბლიკაშ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918144912/http://www.nakhchivan.az/ |date=2009-09-18 }}
* [https://web.archive.org/web/20071016083653/http://azeri.net/azerbaijan/category/cities/nakhchivan/ ნახიჩევანიშ შარაგემაწურაფალი]

{{კავკაცია}}

[[კატეგორია:აზერბაიჯანი]]</text>
      <sha1>547tvppdxvn6l92r4uvpdrn5bb0li44</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>შაკტიზმი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19077</id>
    <revision>
      <id>254300</id>
      <parentid>246357</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8796" sha1="624mhjkgzwy74yyrodgsmkxbqpnvrao" xml:space="preserve">{{თემა ინდუიზმი}}
'''შაკტიზმი''' ({{lang-sa|शाक्तं}}, {{IAST|Śāktaṃ}} ზიტყვაზიტყვა გჷნოთანგუათ — &quot;სინძალიერეშ დოქტრინა&quot; ვარდა &quot;[[ოსურღორონთი]]შ დოქტრინა&quot;) — [[ინდუიზმი]]შ ართ-ართი [[ინდუიზმიშ მეჸუნალობეფი|მეჸუნალობა]]; ნამუთ გერსხუ [[შაკტი]]შ ვარდა [[დევი(ინდუიზმი)|დევიშ]] — [[ნანა-ღორონთი|ნანა-ღორონთიშ]] პატჷცემას — მუჭოთ [[ღორონთი ინდუიზმის|ღორონთიშ]] აბსოლუტური დო დუდგაჭყაფუ ფორმა. [[ვაიშნავიზმი|ვაიშნავიზწკჷმა]], [[შივაიზმი|შივაიზწკჷმა]] დო [[სმარტიზმი|სმარტიზწკჷმა]] ართო ინდუიზმიშ ოთხ თარი ტრადიციაშე ართ-ართი რე. შაკტიზმი იხასიათებუ [[მისტიციზმი]]შჸურე ნძალიერ ნჭაფათ.

== ლიტერატურა ==
;ინგლისურ ნინაშა:
* Anonymous (author), Doniger O’Flaherty, Wendy (translator), ''The Rig Veda: An Anthology''. Penguin Classics Books (London, 1981).
* &quot;Bengali Shakta, « [http://www.everyculture.com/South-Asia/Bengali-Shakta.html World Culture Encyclopedia, South Asia].
* (a) Bhattacharyya, N. N., ''History of the Sakta Religion'', Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd. (New Delhi, 1974, 2d ed. 1996).
* (b) Bhattacharyya, N. N., ''The Indian Mother Goddess'', South Asia Books (New Delhi, 1970, 2d ed. 1977).
* Bolon, Carol Radcliffe, ''Forms of the Goddess Lajja Gauri in Indian Art'', The [[Pennsylvania State University Press]] (University Park, Penn., 1992).
* (a) Brooks, Douglas Renfrew, ''The Secret of the Three Cities: An Introduction to Hindu Shakta Tantrism'', The [[University of Chicago Press]] (Chicago, 1990).
* (b) Brooks, Douglas Renfrew, ''Auspicious Wisdom: The Texts and Traditions of Srividya Shakta Tantrism in South India'', [[State University of New York Press]] (Albany, 1992).
* (a) Brown, C. MacKenzie, ''The Triumph of the Goddess: The Canonical Models and Theological Issues of the Devi-Bhagavata Purana'', [[State University of New York Press]] (Suny Series in Hindu Studies, 1991).
* (b) Brown, C. Mackenzie. ''The Devi Gita: The Song of the Goddess: A Translation, Annotation and Commentary.'' [[State University of New York Press]] (Albany, 1998).
* Coburn, Thomas B., ''Encountering the Goddess: A translation of the Devi-Mahatmya and a Study of Its Interpretation''. [[State University of New York Press]] (Albany, 1991).
* Dempsey, Corinne G., ''The Goddess Lives in Upstate New York: Breaking Convention and Making Home at a North American Hindu Temple.'' [[Oxford University Press]] (New York, 2006).
* Dikshitar, V. R. Ramachandra, ''The Lalita Cult'', Motilal Banarsidass Publishers Pvt. Ltd. (Delhi, 1942, 2d ed. 1991, 3d ed. 1999).
* Erndl, Kathleen M., ''Victory to the Mother: The Hindu Goddess of Northwest India in Myth, Ritual, and Symbol'', [[Oxford University Press]] (New York, 1992).
* Harper, Katherine (ed.), ''The Roots of Tantra'', State University of New York Press (Albany, 2002).
* Hawley, John Stratton (ed.) and Wulff, Donna Marie (ed.), ''Devi: Goddesses of India''. [[University of California Press]] (Berkeley, 1996).
* (a) Johnsen, Linda. ''The Complete Idiot’s Guide to Hinduism''. Alpha Books (Indianapolis, Ind., 2002).
* (b) Johnsen, Linda, ''The Living Goddess: Reclaiming the Tradition of the Mother of the Universe.» Yes International Publishers (St. Paul, Minn., 1999).
* Joshi, L. M., ''Lalita Sahasranama: A Comprehensive Study of the One Thousand Names of Lalita Maha-tripurasundari.'' D.K. Printworld (P) Ltd (New Delhi, 1998).
* Kali, Davadatta, ''In Praise of the Goddess: The Devimahatmya and Its Meaning''. Nicolas-Hays, Inc., Berwick, Maine, 2003).
* Kapoor, Subodh, ''A Short Introduction to Sakta Philosophy'', Indigo Books (New Delhi, 2002, reprint of c. 1925 ed.).
* (a) Kinsley, David. ''Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition''. [[University of California Press]] (Berkeley, 1988).
* (b) Kinsley, David. ''Tantric Visions of the Divine Feminine: The Ten Mahavidyas''. [[University of California Press]] (Berkeley, 1997).
* Krishna Warrier, Dr. A.J., ''The {{IAST|Sākta Upaniṣad-s}}'', The Adyar Library and Research Center, Library Series, Vol. 89; Vasanta Press (Chennai, 1967, 3d. ed. 1999).
* Kumar, Girish, «Introduction to Tantra Sastra, Part I.» Interview with Sri Girish Kumar, former director of Tantra Vidhya Peethama, Kerala, India, [http://www.heritageindianews.org/Streaming/Audio/Murthy/Thanthrasastra_1.MP3 ''Mohan’s World''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228224818/http://www.heritageindianews.org/Streaming/Audio/Murthy/Thanthrasastra_1.MP3 |date=2008-02-28 }}
* Müller, F. Max (translator), ''The Upanishads''. [http://www.realization.org/page/namedoc0/kena/k_0.htm Realization.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210074617/http://www.realization.org/page/namedoc0/kena/k_0.htm |date=2008-12-10 }}
* Nikhilananda, Swami (trans.), ''The Gospel of Sri Ramakrishna'', Ramakrishna-Vivekananda Center (New York, 1942, 9th ed. 2000).
* Pattanaik, Devdutt, ''Devi the Mother-Goddess: An Introduction''. Vakils, Feffer and Simons Ltd. (Mumbai, 2000).
* Pechilis, Karen (ed.), ''The Graceful Guru: Hindu Female Gurus in India and the United States''. [[Oxford University Press]] (New York, 2004).
* Sarma, Dr. S. A., ''Kena Upanisad: A Study From Sakta Perspective''. Bharatiya Vidya Bhavan (Mumbai, 2001).
* (a) Shankarnarayanan, S., ''The Ten Great Cosmic Powers: Dasa Mahavidyas''. Samata Books (Chennai, 1972; 4th ed. 2002).
* (b) Shankarnarayanan, S., ''Sri Chakra''. Samata Books (Chennai, 1971; 4th ed. 2002).
* Subramuniyaswami, Satguru Sivaya, ''Merging with Siva: Hinduism’s Contemporary Metaphysics'', Himalayan Academy (Hawaii, USA, 1999).
* Suryanarayana Murthy, Dr. C., ''Sri Lalita Sahasranama with Introduction and Commentary.'' Bharatiya Vidya Bhavan (Mumbai, 2000. Rep. of 1962 ed.).
* Urban, Hugh B., ''Tantra: Sex, Secrecy, Politics and Power in the Study of Religion'', [[University of California Press]] (Berkeley, 2003).
* White, David Gordon, ''Kiss of the Yogini: «Tantric Sex» in its South Asian Contexts'', The [[University of Chicago Press]] (Chicago, 2003).
* Winternitz, M., ''History of Indian Literature'', 2 vols. (Calcutta, 1927, 1933, rep., New Delhi, 1973).
* Woodroffe, Sir John, ''Sakti and Sakta: Essays and Addresses'', Ganesh &amp; Company (Madras, 9th Ed. 1987, reprint of 1927 edition).
* Yadav, Neeta, ''Ardhanārīśvara in Art and Literature.'' D. K. Printworld (P) Ltd. (New Delhi, 2001).
* McDaniel, June, ''Offering Flowers, Feeding Skulls: Popular Goddess Worship in West Bengal'', [[Oxford University Press]] (2004). (ISBN 0-19-516790-2)
* Ostor, Akos, ''The Play of the Gods: Locality, Ideology, Structure and Time in the Festivals of a Bengali Town'', [[University of Chicago Press]] (1980). (ISBN 0-226-63954-1)
* Satyananda Saraswati, Swami, ''Cosmic Puja'', Devi Mandir (2001). (ISBN 1-877795-70-4)
* Sen, Ramprasad, ''Grace and Mercy in Her Wild Hair : Selected Poems to the Mother Goddess''. (ISBN 0-934252-94-7)

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [https://web.archive.org/web/20080509080346/http://www.pgeu.net/dirs/pge/pge06/100198/e100198-h.html%7Ctitle%3D Bengali Religious Lyrics, Śākta]
* [http://www.sacred-texts.com/tantra/sas/sas20.htm|title= The Indian Magna Mater]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.mahadevi.ru/genesis.html|title= შაკტიზმიშ გენეზისი დო ევოლუცია]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.istok.h1.ru/|title= შაკტიზმი დო ინდუიზმიშ წიმინდე ნაჭარეფი (ვედეფი დო ტანტრეფი)] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{მერკე}}
[[კატეგორია:შაკტიზმი|*]]
[[კატეგორია:ინდუიზმიშ მეჸუნალობეფი]]</text>
      <sha1>624mhjkgzwy74yyrodgsmkxbqpnvrao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ზვართნოციშ ერეფოშქაშე აეროპორტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19189</id>
    <revision>
      <id>254281</id>
      <parentid>223825</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:25:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6190" sha1="gor8rnql56io2z8poiuuplnnsgs6iid" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა აეროპორტი 
| ჯოხოდვალა         =ზვართნოციშ ერეფოშქაშე აეროპორტი
| ოდაბადური ჯოხო   = {{lang-hy|Զվարթնոց Միջազգային Օդանավակայան}}
| სურათი        =Zvartnots airport.jpg
| სურათიშ ზჷმა  = 
| მიკნაჭარა      = 
| IATA         = EVN 
| ICAO         = UDYZ
&lt;center&gt;{{პოზრუკა|სომხეთი|width=270|float=center
|caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10
|label=EVN |position=right
|lat_deg=40|lat_min=08|lat_sec=50|lat_dir=N
|lon_deg=44|lon_min=23|lon_sec=45|lon_dir=E
}}&lt;/center&gt;
| ტიპი         = ომენოღალი
| მაღვენჯი        =სომხეთიშ ომენოღალი ავიაციაშ თარი მართუალა
| ოპერატორი     = Armenia International Airports CJSC
| მანინალე ნოღა  = [[ერევანი]]
| ორენი     = [[ზვართნოცი]], [[სომხეთი]]
| სიმაღლე-მ  = 865 მ
| კოორდინატეფი  =  {{coord|40|08|50|N|044|23|45|E|region:AM_type:airport}}
| ვებ–ხასჷლა      = www.zvartnots.aero
| ბ1-ნომერი    = 09/27
| ბ1-სიგჷრძა-მ  = 3850x56
| ბ1-ოფორუე   = [[ასფალტი]]
| ბ2-ნომერი   = 
| ბ2-სიგჷრძა-მ  = 
| ბ2-ოფორუე   = 
| ვ1-ნომერი    = 
| ვ1-სიგჷრძა-მ = 
| ვ1-ოფორუე   = 
| სტატ-წანა    = 2014
| სტატ1-დუდი = მაშარეეფიშ მუდანობა
| სტატ1-მუნაჩემი   = {{ძინა}} 2,045,058
| სტატ2-დუდი = 
| სტატ2-მუნაჩემი   = 
| მეღანკუა    =
}}
[[ფაილი:Zvartnots International Airport Interieur.jpg|280px|მინიატიურა|ზვართნოციშ ოერეფოშქაშე აეროპორტიშ ინტერიერი]]
'''ზვართნოციშ ერეფოშქაშე აეროპორტი''' (IATA: '''EVN''', ICAO: '''UDYZ''') ({{lang-hy|Զվարթնոց Միջազգային Օդանավակայան}}) — ერეფოშქაშე შანულობაშ აეროპორტი [[სომხეთი]]შ ნანანოღა [[ერევანი|ერევანს]]. აეროპორტი იდვალუაფუ ერევანიშ ბჟადალშე 12 კმ-ს. აეროპორტის ტრანზიტული ზონა უღუ. აკიგჷ [[1961]] წანას. 1980-იან წანეფს აეროპორტის რეკონსტრუქცია უკეთეს. აეროპორტი ედომუშამი დოხარგუათ ხანდემს დო ონინალჷ რეისეფს ედომუშამ მოსოფელშე, წოროხანდენს მიარე [[ავიაკომპანია]]წკჷმა, ოინალჷ მუჭოთ ერეფოშქაშე, თეშ დინოხოლენ რეისეფს. აეროპორტი ხანდენს ედომუშამი დღა დო სერიშ გოძვენას. [[1998]] წანას, ახალ საორზოლო ტერმინალქ გინწყჷ. [[2001]] წანას, აეროპორტიქ იჯარაშ სახეთ 30 წანაშ ვადათ გეგნაჩჷ [[არგენტინა|არგენტინულ]] კომპანია [[Aeropuertos Argentina 2000]]-ს. 2004 წანას ქჷდიჭყჷ ახალი ერეფოშქაშე ტერმინალიშ აკოგაფაქჷ. აეროპორტის რე უბაჟო ვაჭრობაშ მაღაზიეფი, ბანკომატეფი, რესტორანეფი, ბარეფი, VIP სერვისი. ზვართნოციშ აეროპორტის ვიზეფი მიაჩამუ ხვალე [[სომეხური დრამი|სომეხურ დრამეფს]]. აკომუშებულქ იჸუ ფურინუაშ ინფორმაციაშ მეღებაშ სისტემაქ (FIDS). თაშნეშე აკიქიმინჷ იდენტიფიკაციაშ ბიომეტრიულ სისტემეფქ, მუჭოთ ბარგიშ, თაშნეშე მაშარეეფიშ მოწმებაშო. ზვართნოციშ ერეფოშქაშე აეროპორტი წანმოწანას 3,5 მილიონშახ მაშარეს ონინალჷ.

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{Commons category|Zvartnots airport|ზვართნოციშ ერეფოშქაშე აეროპორტი}}
* [https://web.archive.org/web/20160422102513/http://www.zvartnots.aero/ ზვართნოციშ ერეფოშქაშე აეროპორტი] (ოფიციალური ვებ-ხასჷლა)
* [http://www.aviation.am/index.php/en/activities/airports  General Department of Civil Aviation of Armenia - airport information]
* [http://www.aerotaxi.am Zvartnots Airport Official taxi service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911182730/http://aerotaxi.am/ |date=2017-09-11 }}

[[კატეგორია:სომხეთიშ აეროპორტეფი]]
[[კატეგორია:კავკაციაშ აეროპორტეფი]]
[[კატეგორია:ერეფოშქაშე აეროპორტეფი]]</text>
      <sha1>gor8rnql56io2z8poiuuplnnsgs6iid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ნაჯიბ მაჰფუზი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20158</id>
    <revision>
      <id>254291</id>
      <parentid>252163</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4705" sha1="ea2omasigrjr4ou5d867rotzbwuq7qy" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ჭარუ
| ჯოხო = ნაჯიბ მაჰფუზი&lt;br /&gt;نجيب محفوظ
| სურათი = Naguib Mahfouz HR.jpg
| სურათიშ ზჷმა =250პქ
| მუკნაჭარა =
| ჩარჩო =
| ფსევდონიმი = 
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი|12|11|1911}}
| დაბადებაშ აბანი = [[კაირო]], [[ეგვიპტე]]
| ღურაშ თარიღი = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2006|8|30|1911|12|11}}
| ღურაშ აბანი = 
| საქვარუა =[[ჭარუ]], [[სცენარისტი]], [[დრამატურგია|დრამატურგი]]
| ერუანობა = [[არაბეფი|არაბი]]
| პერიოდი = 1932–2005
| ჟანრი = [[რომანი]], [[თხობელუა]]
| თემატიკა = 
| მიმალუობა = [[რომანტიზმი]], [[რეალიზმი (ლიტერატურა)|რეალიზმი]], [[ეგზისტენციალიზმი]]
| დებიუტი = 
| magnum_opus = 
| გოლინა მახვამილეს =
| გოლინა მახვამილუ = 
| ვებხასჷლა =
| ხეშმოჭარუა = 
| სქოლიო =
}}
'''ნაჯიბ მაჰფუზი''' (დ. [[11 ქირსეთუთა]], [[1911]] — ღ. [[30 მარაშინათუთა]], [[2006]]) — ეგვიპტარი ჭარუ, [[1988]] წანაშ [[ნობელიშ პრემია|ნობელიშ პრემიაშ]] ლაურეატი. თინა მაართა არაბი რდჷ, ნამუქჷთ თე საპატიო ჯილდო დეინალუნ.

დებადჷ [[კაირო]]შ რაიონს, ჯამალიაშ კვარტალს. ჯოხო ნაჯიბი, ნანაქ თი აქიმიშ პატიოცემელო გიოდჷ, ნამუქჷთ ბაღანაშ დაბადებას მეხვარუნ. [[1928]] წანას გიშართჷ თიშ მაართა ნოველეფიშ ნაკორობაქ „სიხანგეშ ფურცქინი“. თიშ უკული მიარე წინგი გიშაშქუ. ნობელიშ პრემია გინოჩეს [[1988]] წანას. ქორთულო რე თანგილი თიში რომანეფი [[მირამარი]] დო [[როდოპოსი]].

== ლიტერატურა ==
* ევა გურგენიშვილი, „პირველი არაბი ნობელის პრემიის ლაურეატი“, „აღმოსავლეთი“, №7, გვ.42

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz Naguib Mahfouz on his English publisher's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz |date=2007-08-25 }}
* [http://nobelprize.org/literature/articles/mahfouz/index.html Naguib Mahfouz article from Nobel Prize website]
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/press.html Nobel Prize press release]
* [http://www.kirjasto.sci.fi/mahfouz.htm Naguib Mahfouz from Pegasos Author's Calendar]
* [https://web.archive.org/web/19990209133502/http://www.library.cornell.edu/colldev/mideast/mahfz.htm Naguib Mahfouz profile at Cornell University]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5297470.stm &quot;BBC report of death&quot;, 30 August 2006]
* [http://news.independent.co.uk/world/africa/article1222835.ece Article dated 31 August 2006 from ''The Independent'': &quot;Nobel Prize winner Naguib Mahfouz dies aged 94&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516001857/http://news.independent.co.uk/world/africa/article1222835.ece |date=16 May 2007 }}

{{DEFAULTSORT:მაჰფუზი, ნაჯიბ}}
[[კატეგორია:ეგვიპტარი ჭარუეფი]]
[[კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ლიტერატურაშ დარგის]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1911]]
[[კატეგორია:ნაღურა 2006]]</text>
      <sha1>ea2omasigrjr4ou5d867rotzbwuq7qy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჯეინ ფონდა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21589</id>
    <revision>
      <id>254303</id>
      <parentid>253495</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:54:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6010" sha1="8nmiz1t8hgpzeh8aqflpyoj9c6q92l8" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ფერი = 
| ჯოხო = ჯეინ ფონდა
| სურათი = Jane Fonda Cannes 2014.jpg
| სურათიშ ზჷმა = 220პქ
| დუდჯოხო = 
| დაბადებაშ ჯოხო = ლედი ჯეინ სეიმურ ფონდა
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1937|12|21}}
| დაბადებაშ აბანი = [[ნიუ-იორკი]], [[ააშ]]
| ღურაშ თარიღი = 
| ღურაშ აბანი = 
| საქვარუა = [[არტისტი]], [[ჭარუ]]
| შხვა ჯოხოეფი= 
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = [[1959]]–ასეშა
| ალმასქუ= [[როჟე ვადიმი]] &lt;small&gt;(1965-1973)&lt;/small&gt;
| მასქერეფი = [[ჰენრი ფონდა]] &lt;br /&gt;[[ფრენსის ფორდ სეიმური]]
| ოხორინალი აბანი=
| ვებხასჷლა= 
| აკადემიაშ ჯილდოეფი= [[ოსკარი]]
| ემმიშ ჯილდოეფი= 
| შხვა ჯილდოეფი=
| BAFTA ჯილდოეფი= [[BAFTA]]
| ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი= [[ორქოშ გლობუსი]]
| ტონიშ ჯილდოეფი
}}

'''ჯეინ ფონდა''' ({{lang-en|Jane Fonda}}; დ. [[21 ქირსეთუთა]], [[1937]]) — [[ამერიკალეფი|ამერიკალი]] [[არტისტი]], [[ჭარუ]] დო პოლიტიკური აქტივისტი. ჩინებული რე [[ვიეტნამიშ ლჷმა]]შ დო [[ერაყიშ ლჷმა]]შ აწმარენჯი აქტივობეფით, ხოლო ბირთვულ ანჯარუაწკჷმა ლჷმათ. რე [[ლიბერალიზმი|ლიბერალი]] დო [[ფემინიზმი|ფემინისტი]]. გიშაშქუმალირი აფუ ჟირი ავტობიოგრაფია [[2005]] დო [[2011]] წანეფს.

== ფილმოგრაფია ==
{{მერკე ფილმოგრაფია}}
{{ფილმისჟილე}}
{{ფილმის|1965| [[კეტ ბალუ]] |Cat Ballou| კათრინ ბალუ}}
{{ფილმის|1971| [[კლუტი]] |Klute| ბრი დენიელსი}}
{{ფილმის|1977| [[ჯულია (1977 წანაშ ფილმი)|ჯულია]] |Julia| ლილიან ჰელმანი}}
{{ფილმის|1978| [[ჸუდეშა დორთინა (1978 წანაშ ფილმი)|ჸუდეშა დორთინა]] |Coming Home| სალი ჰაიდი}}
{{ფილმის|1978| [[კალიფორნიული ოტელი]] |California Suite | ჰანა უორენი}}
{{ფილმის|1979| [[ჩინური სინდრომი]] |The China Syndrome| კიმბერლი უელსი}}
{{ფილმის|1981| [[ორქოშ აზმახის (1981 წანაშ ფილმი)|ორქოშ აზმახის]] |On Golden Pond| ჩელსი თეიერი}}
{{ფილმის|2009| [[დოქტორ პარნასიშ აწმარენჯო]] |The Imaginarium of Doctor Parnassus| დოქტორი პარნასი}}
{{ფილმის|2011| [[დუმაჭყაფალი]] |Beginners| ჰოლი}}
{{ფილმის|2013| [[უნჩაშმოინალე]] |The Butler| [[ნენსი რეიგანი]] }}
{{ფილმის|2014| [[This Is Where I Leave You]] |This Is Where I Leave You| ჰილარი ოლტმენი }}
{{ფილმისგიმე}}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
{{commons|Jane Fonda}}
* {{ოფიციალური|http://janefonda.com/}}
* {{IMDb name|404}}
* [http://digicoll.library.wisc.edu/cgi/f/findaid/findaid-idx?c=wiarchives;cc=wiarchives;type=simple;rgn=Entire%20Finding%20Aid;q1=Jane%20Fonda;view=reslist;subview=detail;sort=freq;didno=uw-whs-tape00339a Jane Fonda] at the [[University of Wisconsin]]'s [http://digicoll.library.wisc.edu/cgi/f/findaid/findaid-idx?c=wiarchives;view=reslist;subview=standard;didno=uw-whs-tape00339a Actors Studio audio collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502211533/http://digicoll.library.wisc.edu/cgi/f/findaid/findaid-idx?c=wiarchives;view=reslist;subview=standard;didno=uw-whs-tape00339a |date=2014-05-02 }}
* {{Worldcat id|lccn-n79-103680}}
* [https://web.archive.org/web/20090108080634/http://www.tcm.com/thismonth/article/?cid=155234&amp;mainArticleId=161282 Jane Fonda Profile] at [[Turner Classic Movies]]
* [http://urbanlegends.about.com/od/janefonda/a/hanoi_jane.htm About.com article about Fonda's Vietnam era activities] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080930151638/http://urbanlegends.about.com/od/janefonda/a/hanoi_jane.htm |date=2008-09-30 }}
* [https://web.archive.org/web/20181007194858/http://www.fonda.org/notables.htm Fonda Family Genealogy]
* [http://www.cbsnews.com/2300-207_162-10012462.html Photo gallery] at ''[[CBS News]]''

{{ოსკარი საუჯგუშო არტისტი ოსურიშო}}

{{DEFAULTSORT:ფონდა, ჯეინ}}
[[კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი]]
[[კატეგორია:ნიუ-იორკალეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1937]]
[[კატეგორია:ოსკარიშ მაღვენჯი კინოარტისტეფი]]</text>
      <sha1>8nmiz1t8hgpzeh8aqflpyoj9c6q92l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სიდჰარტ შუკლა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23433</id>
    <revision>
      <id>254295</id>
      <parentid>123455</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5787" sha1="i0prd6x51lmd2n82gxbecivbjvjc217" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ფერი = 
| ჯოხო = სიდჰარტ შუკლა
| სურათი = Siddharth Shukla.jpg
| სურათიშ ზჷმა = 250პქ
| დუდჯოხო = სიდჰარტ შუკლა [[Colors TV]]-შ მოპატიჟუას
| დაბადებაშ ჯოხო = 
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1980|12|12}}
| დაბადებაშ აბანი = [[მუმბაი]], [[მაჰარაშტრა]], [[ინდოეთი]]
| ღურაშ თარიღი = 
| ღურაშ აბანი = 
| საქვარუა = [[არტისტი]], [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]]
| შხვა ჯოხოეფი= 
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = 2008 — ასე
| ალმასქუ= 
| მასქერეფი =
| ოხორინალი აბანი=
| ვებხასჷლა= 
| აკადემიაშ ჯილდოეფი= 
| ემმიშ ჯილდოეფი= 
| შხვა ჯილდოეფი=
| BAFTA ჯილდოეფი
| ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი
| ტონიშ ჯილდოეფი
}}
'''სიდჰარტ შუკლა''' — [[ინდოეთი|ინდოარი]] [[არტისტი]] დო [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]]. თიქ მუშ მაართა სადებიუტო როლი არსულჷ [[2008]] წანას, [[Sony TV]]-შ შოუს [[Babul Ka Aangann Chootey Na]], ნამუთ ოშქაშე წჷმოძინაში რდჷ. შუკლა თაშნეშე თიჯგურა შოუეფიშ მაკათური რდჷ, მუჭომეფით რე [[STAR One|Star One]]-იშ [[Jaane Pehchaane Se Ye Ajnabbi]] დო [[Star Plus]]-იშ კუნტა ბორჯიშ სერიალი [[Love U Zindagi]]. [[2013]] წანას, თინა ოკათუდჷ ოსხაპალი რეალითი შოუ [[Jhalak Dikhhla Jaa]]-შ მაამშვა სეზონს.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-siddharth-shukla-ousted-from-jhalak-dikhla-jaa-1875848|title=Siddharth Shukla ousted from 'Jhalak Dikhla Jaa'|date=17 August 2013|work=dna|accessdate=1 February 2016}}&lt;/ref&gt; სიდჰარტ შუკლა არძაშე უჯგუშო ჩინებული რე შივრაჯ (შივ) ალოკ შეხარიშ როლიშ რსულებათ [[Colors TV]]-იშ დრამაშ სერიალს [[Balika Vadhu]]&lt;ref&gt;სქორთუოს ჩინებული რე მუჭოთ სერიალი — '''[http://imedi.ge/index.php?pg=shs&amp;id_pr=5737&amp;id=55 პატარძალი] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'''&lt;/ref&gt; (ჭიჭე მოჭყუდუ).

==ფილმოგრაფია==

===ტელევიზია===

*2008-09 ''[[Babul Ka Aangann Chootey Na]]  '' მუჭოთ შაბ რანავატი
* 2009-10 ''[[Jaane Pehchaane Se Ye Ajnabbi]]  '' მუჭოთ ვირ ვარდჰან სინგჰი
* 2011 ''[[Love U Zindagi]]  '' მუჭოთ რაჰულ ადიტია კაშაიპი
* 2012-15 ''[[Balika Vadhu]] '' მუჭოთ შივრაჯ ალოკ შეხარი
* 2013 ''[[Jhalak Dikhhla Jaa]] '' მუჭოთ მაკათური
* 2014 ''[[Comedy Nights with Kapil]] მუჭოთ კინ მუშ დუდი
* 2014 გერგობათუთა-პირელი 2015 ''[[Savdhaan India]] '' მუჭოთ სუმარი
* 2015 ''[[Comedy classes]]''
* 2015 ''[[India's Got Talent]] 6-ა სეზონი '' მუჭოთ სუმარი
* 2015 ''[[Bigg Boss 9]]მუჭოთ სუმარი/მუშ დუდი

* 2016 ''[[Fear Factor: Khatron Ke Khiladi|Khatron Ke Khiladi]] 7-ა სეზონიშ გომორძგვილი
* 2016 ''[[India's Got Talent]] 7-ა სეზონი '' მუჭოთ სუმარი
*2016&quot;[[Dil Se Dil Tak]]

===ფილმეფი===
* 2014 ''[[Humpty Sharma Ki Dulhania]] '' მუჭოთ ანგადი  -  [[Stardust Awards]] - ჯგირი მახვარებუ როლიშ რსულება (ქომოლკოჩი) 
* 2016 ''[[Dear Zindagi]] ''

==ჯილდოეფი==
* 2014  [[Zee Gold Awards]] - არძაშე ომანგე არტისტი (ქომოკოჩი) &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.filmibeat.com/television/news/2014/zee-gold-awards-2014-list-of-winners-list-jodha-akbar-beintehaa-diya-baati-140309.html|title=Zee Gold Awards 2014 Complete List Of Winners|work=www.filmibeat.com|accessdate=1 February 2016}}&lt;/ref&gt;
* 2014 [[Stardust Awards]] - ჯგირი მახვარებუ როლიშ რსულებაშენ (ქომოლკოჩი) [[Humpty Sharma Ki Dulhania]]-ს

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}
{{DEFAULTSORT:სიდჰარტ შუკლა}}
[[Category:თელარი კათაშ ერკებული]]
[[Category:ქომოლკოჩი არტისტეფი მუმბაიშე]]
[[Category:ინდოარი არტისტეფი]]
[[Category:ინდოარი სერიალიშ არტისტეფი]]
[[Category:Jhalak Dikhhla Jaa მაკათურეფი]]</text>
      <sha1>i0prd6x51lmd2n82gxbecivbjvjc217</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>შაშანკ ვიასი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23434</id>
    <revision>
      <id>254301</id>
      <parentid>140726</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="qdhc3urkwfh4dwpqluf8m6e6jr52xz9" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ფერი = 
| ჯოხო = შაშანკ ვიასი
| სურათი = Shashank Vyas.jpg 
| სურათიშ ზჷმა = 250პქ
| დუდჯოხო =შაშანკ ვიასი [[Colors TV|Colors]]-იშ მოჭანაფას, [[2015]] 
| დაბადებაშ ჯოხო = 
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1986|11|30}}
| დაბადებაშ აბანი = [[უჯაინი]], [[მადჰია-პრადეში]], [[ინდოეთი]]&lt;ref name=DOB&gt;[http://www.metromasti.com/page/biography/23275 Shashank Vyas Biography | MetroMasti]&lt;/ref&gt;
| ღურაშ თარიღი = 
| ღურაშ აბანი = 
| საქვარუა = [[არტისტი]], [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]]
| შხვა ჯოხოეფი= 
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = 2010 - ასე
| ალმასქუ= 
| მასქერეფი =
| ოხორინალი აბანი=[[მუმბაი]], [[მაჰარაშტრა]], [[ინდოეთი]]
| ვებხასჷლა= 
| აკადემიაშ ჯილდოეფი= 
| ემმიშ ჯილდოეფი= 
| შხვა ჯილდოეფი=
| BAFTA ჯილდოეფი
| ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი
| ტონიშ ჯილდოეფი
}}
'''შაშანკ ვიასი''' (დ. [[30 გერგობათუთა]], [[1986]], [[უჯაინი]], [[მადჰია-პრადეში]]) — ტელევიზიაშ დო ფილმიშ [[არტისტი]] დო [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]]. თინა არძაშე უჯგუშო ჩინებული რე ჯაგდიშიშ როლიშ რსულებათ [[Balika Vadhu]]-ს&lt;ref&gt;სქორთუოს ჩინებული რე მუჭოთ სერიალი — '''[http://imedi.ge/index.php?pg=shs&amp;id_pr=5737&amp;id=55 პატარძალი] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'''&lt;/ref&gt; (ჭიჭე მოჭყუდუ).

== სქოლიო ==
{{სქოლიო|2}}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
*{{IMDb ჯოხო|id=4759876}}
*{{Instagram|realshanky3}}

{{DEFAULTSORT:შაშანკ ვიასი}}
[[Category:ინდოარი სერიალიშ არტისტეფი]]
[[Category:ინდოარი არტისტეფი]]
[[Category:თელარი კათაშ ერკებული]]
[[Category:ქომოლკოჩი არტისტეფი უჯაინშე]]</text>
      <sha1>qdhc3urkwfh4dwpqluf8m6e6jr52xz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტორალ რასპუტრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23436</id>
    <revision>
      <id>254298</id>
      <parentid>244176</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3205" sha1="k3trqv37fyaxoddtajh7naidk45xfs6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ფერი = 
| ჯოხო = ტორალ რასპუტრა
| სურათი = Toral Rasputra.jpg
| სურათიშ ზჷმა = 250პქ
| დუდჯოხო =ტორალ რასპუტრა Max-იშ ახალი კოლექციაშ გიბჟინაფას
| დაბადებაშ ჯოხო = 
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1987|12|26}}&lt;ref name=&quot;Toral&quot;&gt;{{cite web|url=http://dramatize.com/actor/toral-rasputra/bio/|title=Toral Rasputra Biography}}&lt;/ref&gt;
| დაბადებაშ აბანი = [[მუმბაი]], [[მაჰარაშტრა]], [[ინდოეთი]]
| ღურაშ თარიღი = 
| ღურაშ აბანი = 
| საქვარუა = [[არტისტი]]
| შხვა ჯოხოეფი= 
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = 2007— ასე
| ალმასქუ= 
| მასქერეფი =
| ოხორინალი აბანი=
| ვებხასჷლა= 
| აკადემიაშ ჯილდოეფი= 
| ემმიშ ჯილდოეფი= 
| შხვა ჯილდოეფი=
| BAFTA ჯილდოეფი
| ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი
| ტონიშ ჯილდოეფი
}}
'''ტორალ რასპუტრა''' (დ. [[26 ქირსეთუთა]], [[1987]], [[მუმბაი]], ინდოეთი)&lt;ref name=&quot;Toral&quot; /&gt; — [[ინდოეთი|ინდოარ]] [[ტელევიზია|სატელევიზიო]] [[არტისტი]].

ტორალ რასპუტრაქ მუშ კარიერა დიჭყჷ რეკლამეფით, თიჯგურა ბრენდეფშო, მუჭომეფით რე [[Amul]] დო Shoppers Stop. უკულ თიქ სატელევიზიო დებიუტით გიშართჷ ''[[Dhoom Machaao Dhoom]]''-ს, სოდე თიქ არსულჷ თარ როლ მუჭოთ პრიანკა სეტჰი. თინა თაშნეშე ოკათუდჷ ''[[Ek Nayi Chhoti Si Zindagi]]-ს'' დო ანანდიშ როლ არსულჷ ''[[Balika Vadhu]]-ს''&lt;ref&gt;სქორთუოს ჩინებულ რდჷ მუჭოთ სერიალი — '''[http://imedi.ge/index.php?pg=shs&amp;id_pr=5737&amp;id=55 პატარძალი] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'''&lt;/ref&gt; (ჭიჭე მოჭყუდუ).

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{DEFAULTSORT:რასპუტრა, ტორალ}}
[[Category:თელარიშ კათაშ ერკებული]]
[[Category:მარათეფი]]
[[Category:ინდოარი არტისტეფი]]
[[Category:ინდოარი სერიალიშ არტისტეფი]]
[[Category:არტისტეფი მუმბაიშე]]</text>
      <sha1>k3trqv37fyaxoddtajh7naidk45xfs6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ბეტ რიესგრაფი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24064</id>
    <revision>
      <id>254275</id>
      <parentid>124711</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T15:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Narazeni</username>
        <id>826</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>254275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2077" sha1="bhvpb95z31dy3iwmzr32hbp3cpy3dap" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა არტისტი
| ფერი = 
| ჯოხო = ბეტ რიესგრაფი
| სურათი = Beth Riesgraf.jpg
| სურათიშ ზჷმა = 200პქ
| დუდჯოხო = რიესგარდი 2010 წანას
| დაბადებაშ ჯოხო = ბეტ ჯეინ რიესგრაფი
| დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1978|08|24}}
| დაბადებაშ აბანი = [[მინესოტა]], [[ააშ]]
| ღურაშ თარიღი = 
| ღურაშ აბანი = 
| საქვარუა = [[არტისტი]]
| შხვა ჯოხოეფი= 
| აკოქიმინჯალაშ წანეფი = [[1999]]–ასეშა
| ალმასქუ= [[ჯეისონ ლი]] (2001-2007)
| მასქერეფი = 
| ოხორინალი აბანი=
| ვებხასჷლა= 
| აკადემიაშ ჯილდოეფი= 
| ემმიშ ჯილდოეფი= 
| შხვა ჯილდოეფი=
| BAFTA ჯილდოეფი
| ორქოშ გლობუსიშ ჯილდოეფი
| ტონიშ ჯილდოეფი
}}

'''ბეტ ჯეინ რიესგრაფი''' ({{lang-en|Beth Jean Riesgraf}}; დ. [[24 მარაშინათუთა]], [[1978]], [[მინესოტა]]) — [[ამერიკალეფი|ამერიკალი]] [[არტისტი]]. ჩინებული რე პარკერიშ როლით სერიალშე [[გაულა (სერიალი)|გაულა]].

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*{{IMDb ჯოხო|0726360}}


{{DEFAULTSORT:რიესგრაფი, ბეტ}}

[[კატეგორია:ამერიკალი არტისტეფი]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1978]]</text>
      <sha1>bhvpb95z31dy3iwmzr32hbp3cpy3dap</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჭირი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28517</id>
    <revision>
      <id>254302</id>
      <parentid>216374</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T08:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4838" sha1="hmq5820an4jesfh3y7vpwn351kvlzle" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ლახარა
 |Name            = ჭირი
 |Image           = Yersinia.jpg
 |Caption         =  [[Yersinia pestis|ჭირიშ ბაქტერია]] ფლუორესცენტული მიკროსკოპიაშ ბორჯის.
 |DiseasesDB      =  14226
 |ICD10           = {{ICD10|A|20}}
 |ICD9            = {{ICD9|020}}
 |ICDO            = 
 |OMIM            = 
 |MedlinePlus     = 000596
 |eMedicineSubj   = med
 |eMedicineTopic  = 3381
 |MeshID          = 
}}
'''ჭირი''' ({{lang-la|pestis — ლახარა}}) — [[ორთაშობური ნერჩიშ მაღვენი ინფექციეფი|ორთაშობური ნერჩიშ მაღვენი]] კონწარი [[ინფექციური ლახარეფი|ინფექციური ლახარა]] [[გოშაკერძაფილო ოშქურანჯი ინფექცია|კარანტინული ინფექციეფიშ]] ბუნაშე. მუნმკურს გიშაკერძაფილო მონკა ართამი დგომარობათ, [[ჩხე დო ჩხურუ|ჩხე დო ჩხურუეფით]], [[ლიმფური კანძი|ლიმფური კანძეფიშ]], [[ფიჟვი|ფიჟვეფიშ]] დო შხვა დინოხოლენი ორგანოეფიშ დოღამაკაფათ, შხირას [[სეფსისი]]შ გოვითარფათ. ლახარა იხასიათებუ მაღალი ლეტალურობათ (ღურალათ) დო ძალამ მაღალი ინფექციურობათ.

ორთაშობურ ნერჩეფს, ინფექციაშ წჷმოქიმინუაშ წყუეფს დო რეზერვუარეფს წჷმარინუანა ქვერქუეფი — [[აღიაღი|აღიაღეფი]], [[ჰალაია|ჰალაიეფი]], [[ვირი (ქვერქუ)|ვირეფი]] (ტუტაშფერი დო უჩა), თაშნეშე [[ყურდგელიშობურეფი]], [[კატუ|კატუეფი]] დო [[არქემი|არქემეფი]]&lt;ref&gt;[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_medicine/34537/%D0%A7%D1%83%D0%BC%D0%B0 Чума]&lt;/ref&gt;. ინფექციაშ წჷმოტურაფაშ გინმაღელი 55 შხვადოშხვა გვარობაშ წყირი რე{{sfn|Милан Даниэл|1990|с=131}}.

წჷმმატურაფალს წჷმარინუანს [[ჭირიშ ბაცილა]] ({{lang-la|Yersinia pestis}}), ნამუსჷთ [[1894]] წანაშ მანგის მიოგორეს ფრანგი [[ალექსანდრე იერსენი|ალექსანდრე იერსენქ]] დო იაპონარი [[კიტასატო სიბასაბურო]]ქ.

ჭირიშ ჩინებულ [[პანდემია|პანდემიეფქ]], ნამუეფქჷთ მილიონობათ თელარა ქეკიჸვილეს, ტომბა ნოქური ქჷდიტუეს ედომუშამი კოჩიშობაშ ისტორიას.

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* {{cite web
 |url         = http://lenta.ru/articles/2013/08/30/pestilence/
 |title       = Месть сурка
 |subtitle    = «Лента.ру» вспоминает историю чумы
 |author      = Александр Ершов
 |date        = 2013-08-30
 |work        = Наука и техника
 |publisher   = Lenta.ru
 |accessdate  = 2013-09-03
}}
* [http://sohmet.ru/books/item/f00/s00/z0000027/st031.shtml Опыт анализа причин, определяющих распространение природных очагов чумы во внетропической Евразии (В. В. Кучерук)]
* ''Домарадский И. В.'' [https://web.archive.org/web/20141129014414/http://ultrasun.h1.ru/plague.htm Не является ли чума «Протонозом»? (О роли Protozoa в эпизоотологии чумы)] // Медицинская паразитология и паразитарные болезни. 1999. № 2. С. 10-13.

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:ბიოლოგიური ანჯარი]]
[[კატეგორია:ჭირი]]</text>
      <sha1>hmq5820an4jesfh3y7vpwn351kvlzle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>სალვადორიშ პრეზიდენტი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29488</id>
    <revision>
      <id>254294</id>
      <parentid>219578</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T05:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14466" sha1="e7s4m2okjo9nbaaya0r71u7nua6ss0j" xml:space="preserve">'''[[სალვადორი]]შ პრეზიდენტი''' — სალვადორიშ თარობაშ დო სახენწჷფოშ მადუდე. ქიანას პრეზიდნეტი გიშეგორუაფუ 5 წანაშ ხანით ბონი გიშაგორეუფით.

[[ფაილი:Primergrito ahumada.JPG|thumb|150px|''[[ხოსე მატიას დელგადო]]'']]
* [[ხოსე მატიას დელგადო]] (1767-1832), [[სალვადორი|სალვადორალი]] რელიგიური დო პოლიტიკური მოღალე, „ნაციაშ მუმა“, [[სალვადორი]]შ პრეზიდენტი (1821—1823).

== პრეზიდენტეფიშ ერკებული [[1841]]-[[1931]] ==
{| class= &quot;wikitable&quot;
|-bgcolor=&quot;cccccc&quot;
! პრეზიდენტი
!
! მოღალობაშ დოჭყაფა
! მოღალობაშ თება
|-
| [[ხუან ლინდო]] || [[ფაილი:Juan Lindo00001.JPG|50px]] || [[22 ფურთუთა]] [[1841]] || [[1 ფურთუთა]] [[1842]]
|-
| [[ხოდე ესკოლასტიკო მარინი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:Escolastico Marín.jpg|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1842]] || [[14 პირელი]] [[1842]]
|-
| [[ხუან ხოსე გუსმანი]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[14 პირელი]] [[1842]] || [[1 ფურთუთა]] [[1844]]
|-
| [[ფერმინ პალასიოსი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:Fermín Palacios.jpg|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1844]] || [[7 ფურთუთა]] [[1844]]
|-
| [[ფრანსისკო მალესპინი]] ||  || [[7 ფურთუთა]] [[1844]] || [[15 ფურთუთა]] [[1845]]
|-
| [[ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანი]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[15 ფურთუთა]] [[1845]] || [[1 ფურთუთა]] [[1846]]
|-
| [[ფერმინ პალასიოსი]] || [[ფაილი:Fermín Palacios.jpg|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1846]] || [[21 ფურთუთა]] [[1846]]
|-
| [[ეუხენიო აგილარი]] ||  || [[21 ფურთუთა]] [[1846]] || [[1 ფურთუთა]] [[1848]]
|-
| [[თომას მედინა]] ||  || [[1 ფურთუთა]] [[1848]] || [[3 ფურთუთა]] [[1848]]
|-
| [[ხოსე ფელიქს კიროსი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[3 ფურთუთა]] [[1848]] || [[7 ფურთუთა]] [[1848]]
|-
| [[დოროთეო ვასკონსელოსი]] ||  || [[7 ფურთუთა]] [[1848]] || [[1 ფურთუთა]] [[1850]]
|-
| [[რამონ როდრიგესი]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1850]] || [[4 ფურთუთა]] [[1850]]
|-
| [[დოროთეო ვასკონსელოსი]] ||  || [[4 ფურთუთა]] [[1850]] || [[1 მელახი]] [[1851]]
|-
| [[ხოსე ფელიქს კიროსი]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[1 მელახი]] [[1851]] || [[3 მესი]] [[1851]]
|-
| [[ფრანსისკო დეკასი]] (მ. მ.) ||  || [[13 მესი]] [[1851]] || [[30 ღურთუთა]] [[1852]]
|-
| [[ხოსე მარია სან-მარტინი|ხოსე მარია სან-მარტინი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[30 ღურთუთა]] [[1852]] || [[1 ფურთუთა]] [[1852]]
|-
| [[ფრანსისკო დეკასი]] ||  || [[1 ფურთუთა]] [[1852]] || [[1 ფურთუთა]] [[1854]]
|-
| [[ვისენტე გომესი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1854]] || [[15 ფურთუთა]] [[1854]]
|-
| [[ხოსე მარია სან-მარტინი]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[15 ფურთუთა]] [[1854]] || [[1 ფურთუთა]] [[1856]]
|-
| [[ფრანსისკო დეკასი]] ||  || [[1 ფურთუთა]] [[1856]] || [[15 ფურთუთა]] [[1856]]
|-
| [[რაფაე კამპო]] ||  || [[12 ფურთუთა]] [[1856]] || [[1 ფურთუთა]] [[1858]]
|-
| [[ლორენო სეპედა]] (მ. მ.) || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1858]] || [[7 ფურთუთა]] [[1858]]
|-
| [[მიგელ სანტინ დელ კასტილიო]] ||  || [[7 ფურთუთა]] [[1858]] || [[24 ღურთუთა]] [[1859]]
|-
| [[ხოაკინ ეუფრასიო გუსმანი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[24 ღურთუთა]] [[1859]] || [[15 ფურთუთა]] [[1859]]
|-
| [[ხოსე მარია პერალტა]] (მ. მ.) ||  || [[15 ფურთუთა]] [[1859]] || [[12 მელახი]] [[1859]]
|-
| [[ხერარდო ბარიოსი]] ||  || [[12 მელახი]] [[1859]] || [[26 გჷმათუთა]] [[1863]]
|-
| [[ფრანსისკო დეკასი]] ||  || [[26 გჷმათუთა]] [[1863]] || [[15 პირელი]] [[1871]]
|-
| [[სანტიაგო გონსალესი (სალვადორი)|სანტიაგო გონსალესი]] ||[[ფაილი:Santiago gonzalez.jpg|50px]] || [[15 პირელი]] [[1871]] || [[1 ფურთუთა]] [[1876]]
|-
| [[ანდრეს დელ ვალიე]] || [[ფაილი:Andresdelvalle.jpg|50px]] || [[1 ფურთუთა]] [[1876]] || [[1 მესი]] [[1876]]
|-
| [[რაფაელ სალდივარი]] || [[ფაილი:Rafael Zaldivar.jpg|50px]] || [[1 მესი]] [[1876]] || [[21 მანგი]] [[1885]]
|-
| [[ფრანსისკო მენენდენსი]] || [[ფაილი:Francisco Menéndez.jpg|50px]] || [[21 მანგი]] [[1885]] || [[22 მანგი]] [[1890]]
|-
| [[კარლოს ესეტა]] || [[ფაილი:Carlos Ezeta.jpg|50px]] || [[22 მანგი]] [[1890]] || [[9 მანგი]] [[1894]]
|-
| [[რაფაელ ანტონიო გუტიერესი]] || [[ფაილი:Rafael A. Gutierrez.jpg|50px]] || [[10 მანგი]] [[1894]] || [[13 გერგობათუთა]] [[1898]]
|-
| [[თომას რეგალადო]] || [[ფაილი:Tomás Regalado.jpg|50px]] || [[14 გერგობათუთა]] [[1898]] || [[1 მელახი]] [[1903]]
|-
| [[პერდო ხოსე ესკალონი]] || [[ფაილი:Escalon.jpg|50px]] || [[1 მელახი]] [[1903]] || [[1 მელახი]] [[1907]]
|-
| [[ფერნანდო ფიგეირო]] ||  || [[1 მელახი]] [[1907]] || [[1 მელახი]] [[1911]]
|-
| [[მიგელ ენრიკე არაუხო]] || [[ფაილი:Illus-035 (Salvador, 20th Century).jpg|50px]] || [[1 მელახი]] [[1911]] || [[8 ფურთუთა]] [[1913]]
|-
| [[კარლოს მელენდესი]] (მ. მ.) || [[ფაილი:Carlos Meléndez.jpg|50px]] || [[9 ფურთუთა]] [[1913]] || [[29 მარაშინათუთა]] [[1914]]
|-
| [[ალფონსო კინიონეს მოლინა]] (მ. მ.) ||  || [[29 მარაშინათუთა]] [[1914]] || [[1 მელახი]] [[1915]]
|-
| [[კარლოს მელენდესი]] || [[ფაილი:Carlos Meléndez.jpg|50px]] || [[1 მელახი]] [[1915]] || [[21 ქირსეთუთა]] [[1918]]
|-
| [[ალფონსო კინიონეს მოლინა]] (მ. მ.) ||  || [[21 ქირსეთუთა]] [[1918]] || [[1 მელახი]] [[1919]]
|-
| [[ხორხე მელენდესი]] ||  || [[1 მელახი]] [[1919]] || [[1 მელახი]] [[1923]]
|-
| [[ალფონსო კინიონეს მოლინა]] ||  || [[1 მელახი]] [[1923]] || [[1 მელახი]][[1927]]
|-
| [[პიო რომერო ბოსკე]] || [[ფაილი:Pío Romero Bosque.jpg|50px]] || [[1 მელახი]] [[1927]] || [[1 მელახი]] [[1931]]
|-
| [[არტურო არაუხო]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[1 მელახი]] [[1931]] || [[4 ქირსეთუთა]] [[1931]]
|}

== ოურდუმე პრეზიდენტეფი [[1931]]-[[1979]] ==
* [[მაქსიმილიანო ერნანდეს მარტინესი]] [[4 ქირსეთუთა]] [[1931]] — [[28 მარაშინათუთა]] [[1934]]
* [[ანდრეს იგნასიო მელენდესი]] მ.მ. [[29 მარაშინათუთა]] [[1934]] — [[1 მელახი]] [[1935]]
* [[მაქსიმილიანო ერნანდეს მარტინესი]] [[1 მელახი]] [[1935]] — [[9 მესი]] [[1944]]
* [[ანდრეს იგნასიო მელენდესი]] მ. მ. [[9 მესი]] — [[20 გჷმათუთა]] [[1944]]
* [[ოსმინ აგირე-ი-სალინასი]] მ. მ. [[21 გჷმათუთა]] [[1944]] — [[1 მელახი]] [[1945]]
* [[სალვადორ კასტანიედა კასტრო]] [[1 მელახი]] [[1945]] — [[14 ქირსეთუთა]] [[1948]]
* რევოლუციური თარობა [[15 ქირსეთუთა]] [[1948]] — [[14 ეკენია]] [[1950]]
* [[ოსკარ ოსორიო ერნანდესი]] [[14 ეკენია]] [[1950]] — [[14 ეკენია]] [[1956]]
* [[ხოსე მარია ლემუს ლოპესი]] [[14 ეკენია]] [[1956]] — [[26 გჷმათუთა]] [[1960]]
* ოურდუმე-ომენოღალე ხუნტა [[26 გჷმათუთა]] [[1960]] — [[25 ღურთუთა]] [[1961]]
* ოურდუმე-ომენოღალე დირექტორატი [[25 ღურთუთა]] [[1961]] — [[25 ღურთუთა]] [[1962]]
* [[ეუსებიო როდოლფო კორდონ სეა]] მ. მ. [[25 ღურთუთა]] — [[1 კვირკვე]] [[1962]]
* [[ხულიო ადალბერტო რივერა კარბალიო]] [[1 კვირკვე]] [[1962]] — [[1 კვირკვე]] [[1967]]
* [[ფიდელ სანჩეს ერნადესი]] [[1 კვირკვე]] [[1967]] — [[1 კვირკვე]] [[1972]]
* [[არტურო არმანდო მოლინა ბარასა]] [[1 კვირკვე]] [[1972]] — [[1 კვირკვე]] [[1977]]
* [[კარლოს უმბერტო რომერო მენა]] [[1 კვირკვე]] [[1977]] — [[15 გჷმათუთა]] [[1979]]

== [[სალვადორიშ ომენოღალე ლჷმა|ომენოღალე ლჷმაშ]] ბორჯის დო უკულიანი პრეზიდენტეფი (1979-ასე) ==
{| class = &quot;wikitable&quot;
|-bgcolor=&quot;cccccc&quot;
! პრეზიდენტი
!
! მოღალობაშ დოჭყაფა
! მოღალობაშ თება
|-
|  რევოლუციური ხუნტა || || [[15 გჷმათუთა]] [[1979]] || [[2 მესი]] [[1982]]
|-
| [[ალვარო ალფრესო მაგანია ბორხა]] || [[ფაილი:empty.png|50px]] || [[2 მესი]] [[1982]] || [[1 მანგი]] [[1984]]
|-
| [[ხოსე ნაპოლეონ დუარტე|ხოსე ნაპოლეონ დუარტე ფუენტესი]] || || [[1 მანგი]] [[1984]] || [[1 მანგი]] [[1989]]
|-
| [[ალფრედო ფელიქს კრისტიანი ბურკარდი]] || [[ფაილი:Alfredo Cristiani.jpg|50px]] || [[1 მანგი]] [[1989]] || [[1 მანგი]] [[1994]]
|-
| [[არმანდო კალდერონ სოლი]] |||| [[1 მანგი]] [[1994]] || [[1 მანგი]] [[1999]]
|-
| [[ფრანსისკო გილიერმო ფლორეს პერესი]] || [[ფაილი:President Francisco Flores El Salvador1.jpg|50px]] || [[1 მანგი]] [[1999]] || [[1 მანგი]] [[2004]]
|-
| [[ანტონიო საკა]] || [[ფაილი:Antonio Saca.png|50px]] || [[1 მანგი]] [[2004]] || [[1 მანგი]] [[2009]]
|-
| [[მაურისიო ფუნესი]] || [[ფაილი:Mauricio Funes (Brasilia, May 2008).jpg|50px]] || [[1 მანგი]] [[2009]] || [[1 მანგი]] [[2014]]
|-
| [[სალვადორ სანჩეს სერენი]] || [[ფაილი:Cadena 12 (34186610605) cropped.jpg|50px]] || [[1 მანგი]] [[2014]]|| [[1 მანგი]] [[2019]]
|-
| [[ნაიიბ ბუკელე]] || [[ფაილი:Nayib Bukele (cropped).jpg|50px]] || [[1 მანგი]] [[2019]]|| ასე
|}

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [http://www.worldstatesmen.org/El_Salvador.html სალვადორიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული] {{ref-en}}
* [https://web.archive.org/web/20110223095820/http://www.presidents.h1.ru/site/presidents/salvador.html სალვადორიშ პრეზიდენტეფიშ ერკებული]

[[კატეგორია:სალვადორიშ პრეზიდენტეფი|*]]
[[კატეგორია:პრეზიდენტეფიშ ერკებული|სალვადორი]]</text>
      <sha1>e7s4m2okjo9nbaaya0r71u7nua6ss0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ისრაელიშ არაბეფი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30122</id>
    <revision>
      <id>254283</id>
      <parentid>248542</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10422" sha1="bibvho6o309jdugofcdyjit9zjuocwh" xml:space="preserve">{{არაბეფი}}
[[ფაილი:Map of Arabic speaking localities in Israel.png|მინი|მარცხნივ|200პქ|ისრაელიშ არაბულნინამი მახორობაშ დოხორინიშ რუკა, 2015 წანა.]]
'''ისრაელიშ არაბეფი''', თაშნეშე '''[[ისრაელი]]შ სახენწჷფოშ არაბი მენოღალეეფი''' — უშხუაში [[ისრაელიშ ეთნიკური უჭიჭაშობა|ეთნიკური]], თაშნეშე [[რელიგია ისრაელს|რელიგიური]] უმორჩილაშარა ისრაელიშ [[ისრაელიშ მახორობა|მახორობა შქას]]. ისრაელიშ არაბეფიშ უმენტაშალა [[1952]] წანაშ [[14 კვირკვე]]შე ისრაელიშ მენოღალეეფი რენა, კინოხ თინეფი [[1948]] წანაშ [[14 მესი]]შ [[ისრაელიშ ზოხორინალაშ დეკლარაცია]]შ გჷმობჟინაფაშ უკული ისრაელიშ მენოღალეეფი ვარდეს. ისრაელიშ არაბეფქ ვაშგოჩირთან ოკო გოჭყაფაშ მეჯინათ თინეფიშ მოჯგირე [[პალესტინაშ ერუანული ადმინისტრაცია|პალესტინაშ ტერიტორიაშ]] დო შხვა ქიანეფიშ მახორუეფშა, ნამუეფსჷთ ისრაელიშ მენოღალობა ვაუღჷნან, თინეფს შქას [[პალესტინარი რაილეფი|პალესტინარი რაილეფი]] დო თინეფიშ მონძეეფი. მოჩამილი სტატია ოწაწჷ ისრაელიშ არაბი მახორობას, დო ტერმინი „ისრაელიშ არაბეფი“ გიშაკერზაფილო გჷმირინუაფჷ ქიანაშ მახორობაშ თი ნორთიშო, ნამუეფსჷთ ისრაელიშ მენოღალეარა უღჷნან.

არაბულნინამი [[დრუზეფი]] ისრაელს გიშმართჷნა ზოხო [[ისრაელიშ ეთნიკური უმორჩილაშალა|ეტნოკონფესიურ უმორჩილაშარათ]]. ისრაელიშ არაბეფიშ უმენტაშალა ისრაელიშ მენოღალეეფი რენა. მარა [[ბჟაეიოლი იერუსალიმი]]შ არაბი მახორობაშ უმენტაშალას, ნამუქჷთ [[1967]] წანას ისრაელიშ კონტროლშა გინორთჷ დო [[1980]] წანას ანექსირაფილქ იჸუნ, იროიანი მახორუშ სტატუსი უღუ, დო ისრაელიშ მენოღალეეფი ვარენა.

გიშმერთჷ მუსხირენი სუბეთნიკური ბუნა გიშაკერზაფილ კულტურათ დო მოსოფელიშმეჯინალათ, თინეფს შქას გვერდო [[გეგია]] მეჩხოლარე ბუნა — [[ნეგევალი ბედუინეფი]].

== გალერეა ==
&lt;gallery&gt;
ფაილი:Arab population israel 2000 en.png|არაბული მახორობაშ რუკა რეგიონეფიშ მეჯინათ, 2010 წანა
ფაილი:لافتة مقبرة اللجون.JPG|300px|ისრაელს არაბული საფულაშ კარიშ მუკნაჭარა, ნამუთ იუჭყაფუ, ნამჷ-და თენა მუსლიმური საფულა რე დო მინულა ვეშილებენ. [[2014]] წანაშ ღურთუთა.
&lt;/gallery&gt;

== თაშნეშე ქოძირით ==
* [[ისლამი ისრაელს]]

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
=== ინგლისურნინამი წყუეფი ===
* ''Jonas I.'' [http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Facts+about+Israel-+The+State/A+Free+People+in+Our+Land-+The+Arab+Sector.htm The Status of the Arab Sector in Israel]// A Free People in Our Land, 2005 (ისრაელიშ გალენური საქვარეფიშ სამინისტრო){{ref-en}}
* [http://momentmag.com/moment/issues/2009/10/200910-Arab_to_Palestinian_Israeli.html From Arab to Palestinian Israeli: One Family’s Changing Identity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510231753/http://momentmag.com/moment/issues/2009/10/200910-Arab_to_Palestinian_Israeli.html |date=2012-05-10 }}
* {{wayback| url=http://www.theisraelproject.org/site/apps/nlnet/content2.aspx?c=hsJPK0PIJpH&amp;b=3918015&amp;ct=5442059 | wayback=20110719182651 | text=The Israel Project: A Voice and a Home: Arab Rights in Israel}}
* [https://web.archive.org/web/20190919023719/http://www.ac-ap.org/?lang=3&amp;i=572 local Arab municipalities and towns in Israel], The Arab Center for Alternative Planning
* [https://web.archive.org/web/20061023231133/http://www.adalah.org/eng/index.php Adalah], the Legal Centre for Arab Minority Rights in Israel
* [http://www.arabhra.org/ Arab Association for Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723040641/http://arabhra.org/ |date=2019-07-23 }}, HRA
* [http://www.assoc40.org/ The Association of Forty], The Association for the Recognition of the Arab Unrecognized Villages in Israel
* [http://www.momken.org/baladna/en/reports_en.php Baladna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110320022055/http://momken.org/baladna/en/reports_en.php |date=2011-03-20 }}, Association for Arab Youth in Israel
* [http://www.gal-soc.org/ The Galilee Society], The Arab National Society for Health Research and Services
* [http://www.haaretz.com/hasen/spages/825948.html Haaretz: «Israeli Arab couple petitions High Court after residency denied»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100123095110/http://www.haaretz.com/hasen/spages/825948.html |date=2010-01-23 }}
* [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0DE4DB1631F932A35750C0A96E958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=all «Israeli Learns Some Are More Israeli Than Others» — Kaadan case]; Serge Schmemann, New York Times, 1. März 1998
* [https://web.archive.org/web/20071001132007/http://www.haaretz.com/hasen/objects/pages/PrintArticleEn.jhtml?itemNo=431610 Haaretz: «What are Israeli Arabs? Are they Jewish? Their lives are much better in Israel than they could be in Jordan»] Arab citizens of Israel in the eyes of Arabs in Saudi Arabia and Jordan
* [https://web.archive.org/web/20100711113709/http://surj.stanford.edu/2005/pdfs/Adi.pdf Stanford University: Adi Greif on Druze and Jews]
* [http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/571/620.html The trap of self-delusion: Ben Dror Yemini examines The claims of Israeli Arabs of discrimination and argues that the main problem is the oppression of women] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170725164427/http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/571/620.html |date=2017-07-25 }}
* [https://web.archive.org/web/20120214013752/http://www.terrorism-info.org.il/site/home/default.asp Intelligence and Terrorism Information Center at the Center for Special Studies] Beteiligung arabischer Israelis an terroristischen Aktivitäten, mit deutscher Version
* [http://www.middle-east-info.org/gateway/arabsinisrael/index.htm Middle-East-Info.org Arabs and Muslims in Israel]

=== გერმანულნინამი წყუეფი ===
* [http://www.woher-kommst-du.de/ Woher kommst du? — Ein Dokumentarfilm von Wisam Zureik über das Identitätsdilemma der arabischen Minderheit in Israel]
* [http://www.israel-palaestina.de/ Webseite mit Informationen zum israelisch-palästinensischen Konflikt: u.a Artikel aus israelischer Presse betreffend den «israelischen Palästinenser» («israelischen Araber»)]
* [http://www.ilam-center.org/ I‘ LAM — Mediencenter für arabische Israelis (englisch)]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20120920035758/http://www.mossawacenter.org/ Mossawa], The Advocacy Center for Arab Citizens of Israel, mit deutscher Version
* [http://www.kayan.org.il/en/ Kaya — Feministische Organisation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513000242/http://www.kayan.org.il/en/ |date=2016-05-13 }} Feministische Organisation, die sich für die Rechte der arabischen Frauen in Israel einsetzt (englisch)

=== ფრანგულნინამი წყუეფი ===
* Rosenthal, Donna. {{lang|en|''The Israelis''}}. {{lang|en|Free Press}}, 2003 {{ISBN|0743270355}}
* [[:en:Ben White (freelance writer)|White, Ben]], [https://assolaguillotine.wordpress.com/etre-palestinien-en-israel-de-ben-white/ Être palestinien en Israël], La Guillotine, 2015 (&lt;nowiki&gt;ISBN 9782954380612&lt;/nowiki&gt;){{ref-fr}}
* Féron, Valerie, ''Palestine(s) : Les déchirures'', Paris, Éditions du Felin, 2001 {{ISBN|2866453913}}
* [[Bassma Kodmani|Kodmani-Darwish, Bassma]], ''La Diaspora Palestinienne'', Paris : Presses Universitaires de France, 1997 {{ISBN|2130484867}}
* Dembik, Christopher et Marteu, Elisabeth, Sciences-Po Paris, ''La communauté arabe d’Israël, entre intégration et reconnaissance'', Revue Averroès, Printemps 2009

{{მერკე}}

[[კატეგორია:არაბეფი]]
[[კატეგორია:ისრაელიშ მახორობა]]
[[კატეგორია:ისრაელიშ კათა]]</text>
      <sha1>bibvho6o309jdugofcdyjit9zjuocwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ალიტუსიშ მაზრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30380</id>
    <revision>
      <id>254305</id>
      <parentid>139504</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T10:29:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3850" sha1="hpjd2ly1jodosdvtvz45hiurnjekwuz" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = [[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Alytaus apskritis
|მარგალური ჯოხო = ალიტუსიშ მაზრა
|პანორამა = Druskininkai, Water park tubes.jpg|250პქ
|შილა = Alytus County flag.svg
|გერბი = Alytus County flag.svg
|ქიანა = ლიეტუვა
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 5 დუდმართუალას
|ნანანოღა= [[ალიტუსი]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= [[ვარენა]]
|თარიღი = 
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუვური]]
|ნინეფი =
|მახორობა =145,131
|ეჭარუაშ წანა =2016
|აბანი მახორობათ =7-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =27
|კონფესია =
|ფართობი =5,425
|აბანი ფართობით =6-ა
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Alytus County in Lithuania.svg
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+2]] (ზარხულს [[UTC+3]])
|აბრევიატურა = 
|ISO = LT-AL
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.alytus.aps.lt
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Alytus County
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''ალიტუსიშ მაზრა''' ({{lang-lt|Alytaus apskritis}}) — მაზრა [[ლიეტუვა]]ს, ნამუთ უხურგანს [[მარიამპოლეშ მაზრა|მარიამპოლეშ]], [[კაუნასიშ მაზრა|კაუნასიშ]] დო [[ვილნიუსიშ მაზრა|ვილნიუსიშ მაზრეფს]], თაშნეშე [[პოლონეთი]]ს დო [[ბელარუსი]]შ [[გროდნოშ ოლქი]]ს.

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
* ნოღა [[ალიტუსი]]შ დუდმართუალა.
* ალიტუსიშ რაიონიშ დუდმართუალა. (11 ჸუდეშ უნჩაში)
* [[დრუსკინინი]]შ დუდმართუალა. (2 ჸუდეშ უნჩაში)
* ლაზდიაშ რაიონიშ დუდმართუალა. (14 ჸუდეშ უნჩაში)
* ვარენიშ რაიონიშ დუდმართუალა. (8 ჸუდეშ უნჩაში)

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [https://web.archive.org/web/20060823111411/http://www.alytus.aps.lt/ მაზრაშ ადმინისტრაციაშ ვებ-ხასჷლა]


{{მერკე-ლიეტუვა}}
{{ლიეტუვაშ მაზრეფი}}

[[კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი]]</text>
      <sha1>hpjd2ly1jodosdvtvz45hiurnjekwuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ვილნიუსიშ მაზრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30381</id>
    <revision>
      <id>254280</id>
      <parentid>207048</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:02:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5545" sha1="0yw7dzmv6l5wadyo2b4gknw7y7zpkgc" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = [[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Vilniaus apskritis
|მარგალური ჯოხო = ვილნიუსიშ მაზრა
|პანორამა = Beautiful spring sunset in Vilnius Lithuania.jpg
|შილა = Vilnius County flag.svg
|გერბი = Vilnius County COA.png
|ქიანა = ლიეტუვა
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 8 დუდმართუალას
|ნანანოღა= [[ვილნიუსი]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= 
|თარიღი = 
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუვური]]
|ნინეფი =
|მახორობა =810,290
|ეჭარუაშ წანა =2015
|აბანი მახორობათ =1-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =90
|კონფესია =
|ფართობი =9,731
|აბანი ფართობით =1-ა
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Vilniaus apskritis.png
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+2]] (ზარხულს [[UTC+3]])
|აბრევიატურა = 
|ISO = LT-VL
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.apskritis.lt
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Vilnius County
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''ვილნიუსიშ მაზრა''' ({{lang-lt|Vilniaus apskritis}}) — [[მაზრა]] [[ლიეტუვა|ლიეტუვაშ]] ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, ტერიტორიათ დო მახორობათ უდიდაში რე ქიანაშ მაზრეფს შქას. მაზრა უხურგანს [[ალიტუსიშ მაზრა|ალიტუსიშ]], [[კაუნასიშ მაზრა|კაუნასიშ]], [[პანევეჟისიშ მაზრა|პანევეჟისიშ]] დო [[უტენიშ მაზრა|უტენიშ]] მაზრეფს, თაშნეშე [[ბელარუსი|ბელარუსიშ]] [[გროდნენსკიშ ოლქი|გროდნენსკიშ]] დო [[ვიტებსკიშ ოლქი|ვიტებსკიშ]] [[ოლქი|ოლქეფს]] .

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
მაზრას გეჸვენჯი ტერიტორიეფი რე:
* ნოღა [[ვილნიუსი]]შ დუდმართუალა (21 ჸუდეშ უნჩაში).
* [[ვილნიუსიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (23 ჸუდეშ უნჩაში).
* [[ტრაკაიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (8 ჸუდეშ უნჩაში; ნოღა [[ტრაკაი]]).
* [[უკმიარგეშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (12 ჸუდეშ უნჩაში; [[უკმიარგე]], აბანი [[ვიაპრაი]]ს).
* [[შალჩინინკაიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (13 ჸუდეშ უნჩაში; [[შალჩინინკი]], [[ეიშიშკესი]]).
* [[შვენჩიონისიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (14 ჸუდეშ უნჩაში; [[შვენჩიონისი]], [[შვენჩიონელი]], [[პაბრადე]]).
* [[შირვინტიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (8 ჸუდეშ უნჩაში; [[შირვინტოსი]], აბანი ბაგასლავიშკესი, ჩებიშკესი, გელვონაი, კარნავე, მუსნინკაი,  485 ოფუტე).
* [[ელექტრენაი]]შ დუდმართუალა (8 ჸუდეშ უნჩაში; [[ელექტრენაი]], [[ვევისი]]; ანაბეფი სეიმელში, 276 ოფუტე).

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* http://www1.std.lt/htm-psl/vasv/english.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050406222013/http://www1.std.lt/htm-psl/vasv/english.htm |date=2005-04-06 }}
* https://web.archive.org/web/20210615033927/http://vilnius.aps.lt/

{{მერკე-ლიეტუვა}}
{{ლიეტუვაშ მაზრეფი}}

[[კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი]]</text>
      <sha1>0yw7dzmv6l5wadyo2b4gknw7y7zpkgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>კაუნასიშ მაზრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30382</id>
    <revision>
      <id>254284</id>
      <parentid>232336</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T23:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5717" sha1="gtiz6o3hyypj8awngo17wnjrvapgg7g" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = [[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Kauno apskritis
|მარგალური ჯოხო = კაუნასიშ მაზრა
|პანორამა = Beautiful spring sunset in Vilnius Lithuania.jpg
|შილა = LTU Kauno apskritis flag.svg
|გერბი =LTU Kauno apskritis COA.svg
|ქიანა = ლიეტუვა
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =[[მაზრა]]
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 8 დუდმართუალას
|ნანანოღა= [[კაუნასი]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= [[იონავა]], [[კედაინიაი]]
|თარიღი = 1994
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუვური]]
|ნინეფი =
|მახორობა =587,410
|ეჭარუაშ წანა =2014
|აბანი მახორობათ =2-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =90
|კონფესია =
|ფართობი =8,089
|აბანი ფართობით =3-ა
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Vilniaus apskritis.png
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+2]] (ზარხულს [[UTC+3]])
|აბრევიატურა = 
|ISO = LT-KU
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.kaunas.aps.lt
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Kaunas County
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''კაუნასიშ მაზრა''' ({{lang-lt|Kaunas County}}) — [[მაზრა]] [[ლიეტუვა|ლიეტუვაშ]] ცენტრალურ ნორთის. მაზრა უხურგანს [[მარიამპოლეშ მაზრა|მარიამპოლეშ]], [[ალიტუსიშ მაზრა|ალიტუსიშ]], [[ვილნიუსიშ მაზრა|ვილნიუსიშ]], [[შიაულიაიშ მაზრა|შიაულიაიშ]] დო [[ტაურაგეშ მაზრა|ტაურაგეშ]] მაზრეფს.

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
მაზრას გეჸვენჯი ტერიტორიეფი რე:

* ნოღა [[კაუნასი]]შ დუდმართუალა (10 ჸუდეშ უნჩაში)
* იონავაშ რაიონიშ დუდმართუალა (8 ჸუდეშ უნჩაში)
* ბირშტონასიშ დუდმართუალა (ნოღა ბირშტონასი დო ბირშტონასიშ ჸუდეშ უნჩაში)
* კაიშიადორისიშ დუდმართუალა (11 ჸუდეშ უნჩაში)
* კაუნასიშ რაიონიშ დუდმართუალა (23 ჸუდეშ უნჩაში)
* კედაინიაიშ რაიონიშ დუდმართუალა (12 ჸუდეშ უნჩაში)
* პრენაიშ დუდმართუალაშ რაიონი (10 ჸუდეშ უნჩაში)
* რასეინიაიშ რაიონიშ დუდმართუალა (12 ჸუდეშ უნჩაში; ნოღეფი [[რასეინიაი]] დო [[არიოგალა]], 7 აბანი, 597 ოფუტე)

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* https://web.archive.org/web/20021129074320/http://www.kaunas.aps.lt/ 
* http://www.xxiamzius.lt/numeriai/2004/05/12/kult_03.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304200955/http://www.xxiamzius.lt/numeriai/2004/05/12/kult_03.html |date=2016-03-04 }} 
* http://www.kastat.lt/st2004/kauno_apsk.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629093914/http://www.kastat.lt/st2004/kauno_apsk.htm |date=2006-06-29 }} 
* http://www.heritage.lt/epd/2003/kauno_obj.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080505060800/http://www.heritage.lt/epd/2003/kauno_obj.htm |date=2008-05-05 }} 
* http://www.rimutija.com/Lankytinos_Kaunas.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120121416/http://www.rimutija.com/Lankytinos_Kaunas.htm |date=2008-01-20 }} 
* http://www.heritage.lt/epd/2002/kaun_aps.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080122023438/http://www.heritage.lt/epd/2002/kaun_aps.htm |date=2008-01-22 }} 
* http://visit.kaunas.lt/lt/index.htm 
* http://www.lietuva.lt/index.php?Lang=34&amp;ItemId=27849 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060206131808/http://www.lietuva.lt/index.php?Lang=34&amp;ItemId=27849 |date=2006-02-06 }}

{{მერკე-ლიეტუვა}}
{{ლიეტუვაშ მაზრეფი}}

[[კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი]]</text>
      <sha1>gtiz6o3hyypj8awngo17wnjrvapgg7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მარიამპოლეშ მაზრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30397</id>
    <revision>
      <id>254287</id>
      <parentid>139534</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T01:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4396" sha1="c94tjab692oc7du5d5p4f8fnsxal8do" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = [[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Marijampolės apskritis
|მარგალური ჯოხო = მარიამპოლეშ მაზრა
|პანორამა = Marijampole piliakalnis2 20100709.JPG
|შილა = Marijampole dist fl n6286.png
|გერბი =Marijampole County COA.png
|ქიანა = ლიეტუვა
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =[[მაზრა]]
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 5 დუდმართუალას
|ნანანოღა= [[მარიამპოლე]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= [[ვილკავიშკისი]], [[კაზლუ-რუდა]]
|თარიღი = 1994
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუვური]]
|ნინეფი =
|მახორობა =149,125
|ეჭარუაშ წანა =2016
|აბანი მახორობათ =9-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =33
|კონფესია =
|ფართობი =4,463
|აბანი ფართობით =8-ო
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Marijampoles_apskritis.png
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+2]] (ზარხულს [[UTC+3]])
|აბრევიატურა = 
|ISO = LT-MR
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.marijampole.aps.lt
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Marijampolė County
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''მარიამპოლეშ მაზრა''' ([[ლიეტუვური ნინა|ლიტუვ.]] Marijampolės apskritis) — [[მაზრა]] [[ლიეტუვა|ლიეტუვაშ]] ობჟათე-ბჟადალს, [[სუვალკია|სუვალკიაშ]] ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ აკანს. უხურგანს [[რუსეთი|რუსეთიშ ფედრაციაშ]] [[კალინინგრადიშ ოლქი|კალინინგრადშ ოლქის]] დო [[პოლონეთი|პოლონეთის]], თაშნეშე [[ალიტუსიშ მაზრა|ალიტუსიშ]], [[კაუნასიშ მაზრა|კაუნასიშ]] დო [[ტაურაგეშ მაზრა|ტაურაგეშ]] მაზრეფს.

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
მაზრაშა მიშმურს გეჸვენი ტერიტორიეფი:
* კალვარიაშ დუდმართუალა (4 ჸუდეშ დუდი, თინეფს შქას,ნოღა კალვარია)
* მარიამპოლეშ დუდმართუალა (ნოღა მარიამპოლე, 6 ჸუდეშ დუდი)
* ვილკავიშკისიშ რაიონიშ დუდმართუალა (12 ჸუდეშ დუდი)
* შაკიაიშ რაიონიშ დუდმართუალა (14 ჸუდეშ დუდი)

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [https://web.archive.org/web/20210225211557/http://www.marijampole.aps.lt/ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა]

{{მერკე-ლიეტუვა}}
{{ლიეტუვაშ მაზრეფი}}

[[კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი]]</text>
      <sha1>c94tjab692oc7du5d5p4f8fnsxal8do</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტაურაგეშ მაზრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30399</id>
    <revision>
      <id>254296</id>
      <parentid>208837</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4900" sha1="2wymt2d4itww8u8mb5llqabv220j7v4" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = [[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Panevėžio apskritis
|მარგალური ჯოხო = ტაურაგეშ მაზრა
|პანორამა = Molynė 2009-07-29.jpg|250პქ
|შილა = Taurage dist fl n6727.png
|გერბი =LIT okręg tauroski COA.png
|ქიანა = ლიეტუვა
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =[[მაზრა]]
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 4 დუდმართუალას
|ნანანოღა= [[ტაურაგე]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= [[იურბარკასი]], [[შილალე]]
|თარიღი = 1994
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუვური]]
|ნინეფი =
|მახორობა =101,249
|ეჭარუაშ წანა =2016
|აბანი მახორობათ =10-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =29
|კონფესია =
|ფართობი =4,411
|აბანი ფართობით =4-ა
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Taurages_apskritis.png
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+2]] (ზარხულს [[UTC+3]])
|აბრევიატურა = 
|ISO = LT-TA
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.taurage.aps.lt
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Tauragė County
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''ტაურაგეშ მაზრა''' ([[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Tauragės apskritis) — [[მაზრა]] [[ლიეტუვა|ლიეტუვაშ]] ბჟადალშე, ნამუთ იკათუანს [[ჟემაიტია|ჟემაიტიაშ]] ეთნოგრაფიული რაიონიშ ობჟათე ნორთის. მაზრა უხურგანს [[რუსეთი|რუსეთის]], [[კალინინგრადიშ ოლქი|კალინიგრადიშ ოლქის]], ტაშნეშე [[კლაიპედაშ მაზრა|კლაიპედაშ]], [[ტელშიაიშ მაზრა|ტელშიაიშ]], [[შიაულიაიშ მაზრა|შიაულიაიშ]] დო [[კაუნასიშ მაზრა|კაუნასიშ მაზრეფს]]. წყარმალუ [[ნემანი]] ტაურაგეშ მაზრას [[მარიამპოლეშ მაზრა|მარიამპოლეშ მაზრაშე]] გიშმართჷნს.

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
მაზრა გეჸვენჯი ტერიტორიეფო ირთჷ:
* პაგეგიაიშ დუდმართუალა (5 ჸუდეშ დუდი)
* ტაურაგეშ რაიონიშ დუდმართუალა (9 ჸუდეშ დუდი)
* შილალეშ რაიონიშ დუდმართუალა (14 ჸუდეშ დუდი)
* იურბარკასიშ რაიონიშ დუდმართუალა (11 ჸუდეშ დუდი)

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [https://web.archive.org/web/20110722150145/http://www.taurage.aps.lt/ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა]
* http://www.taurage.lt/index.php?select=1001&amp;id=&amp;lang=1&amp;list=0&amp;show=1&amp;id=34 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928160544/http://www.taurage.lt/index.php?select=1001&amp;id=&amp;lang=1&amp;list=0&amp;show=1&amp;id=34 |date=2007-09-28 }} 
* http://viskas.eu/articles.php?article_id=11 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191115111156/http://viskas.eu/articles.php%3Farticle_id%3D11 |date=2019-11-15 }} 

{{მერკე-ლიეტუვა}}
{{ლიეტუვაშ მაზრეფი}}

[[კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი]]</text>
      <sha1>2wymt2d4itww8u8mb5llqabv220j7v4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ტელშიაიშ მაზრა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30400</id>
    <revision>
      <id>254297</id>
      <parentid>208858</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T06:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4475" sha1="nclpbps3ol0lca1h5f4csv2o8yiv0yp" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ადმინისტრაციული ართული
|ოდაბადური ჯოხო = [[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუ]]. Telšių apskritis
|მარგალური ჯოხო = ტელშიაიშ მაზრა
|პანორამა = Malūnas.jpg|250პქ
|შილა = Telsiai County flag.png
|გერბი =Telsiai County COA.png
|ქიანა = ლიეტუვა
|ჰიმნი =  
|სტატუსი =[[მაზრა]]
|მიშმურს = 
|ფორჷნს = 4 დუდმართუალას
|ნანანოღა= [[ტელშიაი]]
|შხუ ნოღა = 
|შხუ ნოღეფი= [[ტელშიაი]], [[მაჟეიკიაი]], [[პლუნგე]]
|თარიღი = 1994
|მადუდე =
|მადუდე 2 = 
|ედპ =
|ედპ წანა= 
|ედპ აბანი =
|ედპ აშმ = 
|ნინა =[[ლიეტუვური ნინა|ლიეტუვური]]
|ნინეფი =
|მახორობა =139,843
|ეჭარუაშ წანა =2016
|აბანი მახორობათ =9-ა
|ერუანული აკოდგინალუა =
|მეჭედალა =32
|კონფესია =
|ფართობი =4,350
|აბანი ფართობით =10-ა
|ფართობიშ პროცენტი = 
|მაქსიმალური სიმაღალა =
|ოშქაშე სიმაღალა =
|მინიმალური სიმაღალა =
|განედი = 
|გრძედი = 
|რუკა= Telsiu_apskritis.png
|ბორჯიშ ორტყაფუ= [[UTC+2]] (ზარხულს [[UTC+3]])
|აბრევიატურა = 
|ISO = LT-TE
|FIPS= 
|ოტელეფონე კოდი = 
|ოფოსტე ინდექსეფი = 
|ინტერნეტ-დომენი =
|ოავტომობილე ონომერე შანეფი = 
|საიტი =http://www.telsiai.aps.lt
|კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Telšiai County
|პარამეტრი1 = 
|მიკოღანკუა =
}}
'''ტელშიაიშ მაზრა''' ({{lang-lt|Telšių apskritis}}) — [[მაზრა]] [[ლიეტუვა|ლიეტუვაშ]] ოორუე-ბჟადალშე დო იკენს ეთნოგრაფიული რეგიონიშ [[ჟემაიტია]]შ ნორთის. მაზრა უხურგანს [[ლატვია]]ს, თაშნეშე [[კლაიპედაშ მაზრა|კლაიპედაშ]], [[ტაურაგეშ მაზრა|ტაურაგეშ]] დო [[შიაულიაიშ მაზრა|შიაულიაიშ]] მაზრეფს. დირსხჷ [[1994]] წანაშ 19 კვირკვეს მიეღებული, ლიეტუვაშ რესპუბლიკაშ კანონით ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ართულეფიშ გეშა.

== ადმინისტრაციული დორთუალა ==
მაზრა იკათუანს გეჸვენჯი ტერიტორიეფს:
* [[რეტავსი]]შ დუდმართუალა (5 ჸუდეშ დუდი).
* [[ტელშიაიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (11 ჸუდეშ დუდი).
* [[მაჟეიკიაიშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (9 ჸუდეშ დუდი).
* [[პლუნგეშ რაიონი]]შ დუდმართუალა (11 ჸუდეშ დუდი).

== რესურსეფი ინტერნეტის ==
* [https://web.archive.org/web/20191122212410/http://telsiai.aps.lt/ ოფიციალური ვებ-ხასჷლა]
* http://www.lietuva.lt/index.php?Lang=34&amp;ItemId=28666 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060209154518/http://www.lietuva.lt/index.php?Lang=34&amp;ItemId=28666 |date=2006-02-09 }}

{{მერკე-ლიეტუვა}}
{{ლიეტუვაშ მაზრეფი}}

[[კატეგორია:ლიეტუვაშ მაზრეფი]]</text>
      <sha1>nclpbps3ol0lca1h5f4csv2o8yiv0yp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მილტონ ფრიდმანი</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34942</id>
    <revision>
      <id>254289</id>
      <parentid>238830</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8387" sha1="a6qftticodhhgq3az0vhoqu7j02c0c6" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მენცარი 
| ჯოხო                  = მილტონ ფრიდმანი
| ოდაბადური ჯოხო       = [[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Milton Friedman
| ფოტო                 =Portrait of Milton Friedman.jpg
| სიგანა               =250პქ
| მუკნაჭარა              = 
| დაბადებაშ თარიღი        = {{დაბადებაშ თარიღი|31|7|1912}}
| დაბადებაშ აბანი       = [[ბრუკლინი]], [[ნიუ-იორკი]], [[ააშ]]
| ღურაშ თარიღი          = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2006|11|16|1912|7|31}}
| ღურაშ აბანი         = [[სან-ფრანცისკო]], [[კალიფორნია]], ააშ
| მენოღალობა          = {{შილა|ააშ}}
| ომენცარე სფერო        = [[ეკონომიკა]]
| მუშობაშ აბანი         = ერუანული რესურსეფიშ გეგმარებაშ ბიურო&lt;br&gt;[[ეკონომიკური რკვიებეფიშ ერუანული ბიურო]]&lt;br&gt;[[კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ვისკონსინიშ უნივერსიტეტი (მადისონი)]]&lt;br&gt;ააშ-შ ფინანსეფიშ დეპარტამენტი&lt;br&gt;[[ჩიკაგოშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;ჰუვერიშ ინსტიტუტი
| ალმა-მატერი         = [[რატგერსიშ უნივერსიტეტი]] (BA)&lt;br&gt;[[ჩიკაგოშ უნივერსიტეტი]] (MA)&lt;br&gt;[[კოლუმბიაშ უნივერსიტეტი]] (PhD)
| ომენცარე ხემანჯღვერი = [[საიმონ კუზნეცი]]
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი   = [[ფილიპ კეიგანი]]&lt;br&gt;[[ჰარი მარკოვიცი]]&lt;br&gt;[[ლესტერ ტელსერი]]&lt;br&gt;[[დევიდ მაიზელმენი]]&lt;br&gt;[[მიგელ სიდრაუსკი]]
| ჩინებული რე მუჭოთ         = 
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი          =ამერიკაშ მენცარობაშ ერუანული აკადემიაშ მაკათური (1973)&lt;br&gt;[[მენცარობაშ ერუანული მენდალი]] (1988)&lt;br&gt;დუდიშალაშ ოპრეზიდენტე მენდალი (1988)&lt;br&gt;[[ნობელიშ პრემია]] ეკონომიკაშ დარგის (1976)&lt;br&gt;[[ჯონ ბეიტს კლარკიშ მენდალი]] (1951)
| ხეშმოჭარუა         = Milton friedman signature.svg
| სიგანა     =
| საიტი                 = 
}}

'''მილტონ ფრიდმანი''' ([[ინგლისური ნინა|ინგლ.]] Milton Friedman; დ. [[31 კვირკვე]], [[1912]], [[ბრუკლინი]], [[ნიუ-იორკი]], [[ააშ]] — ღ. [[16 გერგობათუთა]], [[2006]], [[სან-ფრანცისკო]], [[კალიფორნია]], ააშ) — [[ამერიკალეფი|ამერიკალი]] [[ეკონომიკა|ეკონომისტი]] დო [[სტატისტიკა|სტატისტიკოსი]], [[ნობელიშ პრემია]]შ ლაურეატი ეკონომიკაშ დარგის 1976 წანას. გიმირკვიუ პროდუქტეფიშ მოხვარებაშ ანალიზი, მონეტარული ისტორია, [[სტაბილიზაციაშ პოლიტიკა]]შ თეორია დო კომპლექსურობა. ფრიდმანი, [[ჯორჯ სტიგლერი]]წკჷმა ართო, რდჷ [[ჩიკაგოშ ეკონომიკაშ სკოლა]]შ ართ-ართი ინტელექტუალური ლიდერი.

==ბიოგრაფია==

==მენცარული რკვიებეფი==

==პრემიეფი დო ჯილდოეფი==

==კრიტიკა==

==გალერეა==
&lt;gallery&gt;
RoseMiltonF.jpg|მილტონ ფრიდმანი მუშ ოსურიწჷმა
Milton Friedman 1976.jpg|მილტონ ფრიდმანი 1976 წანას
Portrait of Milton Friedman.jpg|ფრიდმანი 2004 წანას
&lt;/gallery&gt;

==გიშნაგორა პუბლიკაციეფი==
*  ''A Theory of the Consumption Function'' (1957)
*  ''A Program for Monetary Stability'' (Fordham University Press, 1960) 110 pp. [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=22831717 online version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101070712/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=22831717 |date=2011-11-01 }} 
* ''Capitalism and Freedom'' (1962), ([https://web.archive.org/web/20081105123941/http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/ipe/friedman.htm excerpts])
*  ''A Monetary History of the United States, 1867–1960'', with Anna J. Schwartz, 1963; part 3 reprinted as ''The Great Contraction''
* &quot;The Role of Monetary Policy.&quot; ''American Economic Review,'' Vol. 58, No. 1 (Mar. 1968), pp.&amp;nbsp;1–17 [https://www.jstor.org/pss/1831652 JSTOR] presidential address to American Economics Association
*  &quot;Inflation and Unemployment: Nobel Lecture&quot;, 1977, ''Journal of Political Economy''. Vol. 85, pp.&amp;nbsp;451–72. [https://www.jstor.org/stable/1830192 JSTOR]
* ''Free to Choose: A Personal Statement'', with Rose Friedman, (1980), highly influential restatement of policy views
* ''The Essence of Friedman'', essays edited by Kurt R. Leube, (1987)
* ''Two Lucky People: Memoirs'' (with Rose Friedman) (1998) [https://www.amazon.com/dp/0226264149 excerpt and text search]
* ''Milton Friedman on Economics: Selected Papers by Milton Friedman'', edited by Gary S. Becker (2008)

==ლიტერატურა==
* Ebenstein, Lanny (2007). Milton Friedman: A Biography. St. Martin's Publishing Group. 

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* [http://miltonfriedman.hoover.org Collected Works of Milton Friedman] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Multiple Text, audio, video)
* [http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf7t1nb2hx/ The Milton Friedman papers] at the [http://www.hoover.org/library-archives Hoover Institution Archives]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/busecon/econfac/Friedman.html Selected Bibliography for Milton Friedman] at the University of Chicago Library
* [http://www.economictheories.org/2008/08/milton-friedman-histor-theory-biography.html Milton Fridman]{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at Scarlett
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1976/friedman-lecture.html Inflation and Unemployment] 1976 lecture at NobelPrize.org
* [http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/laureates/1976/friedman-speech.html Nobel Memorial Prize acceptance speech]

[[კატეგორია:ამერიკალეფი]]
[[კატეგორია:ამერიკალი ეკონომისტეფი]]
[[კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი]]
[[კატეგორია:ამერიკალი ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი]]
[[კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ეკონომიკაშ დარგის]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1912]]
[[კატეგორია:ნაღურა 2006]]

{{მერკე}}</text>
      <sha1>a6qftticodhhgq3az0vhoqu7j02c0c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ჰანს ბეთე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35183</id>
    <revision>
      <id>254304</id>
      <parentid>235928</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T09:21:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12438" sha1="qdzf9s04wfa3rzpxyi4ufngh5mxmsuk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მენცარი 
| ჯოხო                  = ჰანს ბეთე
| ოდაბადური ჯოხო       = [[გერმანული ნინა|გერმ.]] Hans Bethe
| ფოტო                 =Hans Bethe.jpg
| სიგანა               =250პქ
| მუკნაჭარა              = 
| დაბადებაშ თარიღი        = {{დაბადებაშ თარიღი|2|7|1906}}
| დაბადებაშ აბანი       = [[სტრასბურგი]], [[გერმანიაშ იმპერია]]
| ღურაშ თარიღი          = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|2005|3|6|1906|7|2}}
| ღურაშ აბანი         = [[იტაკა (ნიუ-იორკი)|იტაკა]], [[ნიუ-იორკიშ შტატი|ნიუ-იორკი]], [[ააშ]]
| მენოღალობა          = {{შილა|გერმანია}}&lt;br&gt;{{შილა|ააშ}}
| ომენცარე სფერო        = [[ფიზიკა]]
| მუშობაშ აბანი         = [[ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[კორნელიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[ბრისტოლიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[მანჩესტერიშ უნივერსიტეტი]]
| ალმა-მატერი         = [[ფრანკფურტიშ გოეთეშ უნივერსიტეტი|ფრანკფურტიშ უნივერსიტეტი]]&lt;br&gt;[[მიუნხენიშ უნივერსიტეტი]]
| ომენცარე ხემანჯღვერი = [[არნოლდ ზომერფელდი]]
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი   = [[ჯეფრი გოლდსტოუნი]]&lt;br&gt;[[რობერტ მარშაკი]]&lt;br&gt;[[მარკ ნელკინი]]&lt;br&gt;[[დევიდ ტაულესი]]&lt;br&gt;[[ფრიმენ დაისონი]]
| ჩინებული რე მუჭოთ         = 
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი          =[[ჰენრი დრეიპერიშ მენდალი]] (1947)&lt;br&gt;[[ლონდონიშ ომაფე ჯარალუა]]შ მაკათური (1957)&lt;br&gt;[[ენრიკო ფერმიშ პრემია]] (1961)&lt;br&gt;[[ნობელიშ პრემია]] ფიზიკას (1967)&lt;br&gt;[[მენცარობაშ ერუანული მენდალი]] (1975)&lt;br&gt;[[ბრიუსიშ მენდალი]] (2001)
| ხეშმოჭარუა         = Hans Bethe (signature).jpg
| სიგანა     =
| საიტი                 = 
}}

'''ჰანს ალბრეხტ ბეთე''' ([[გერმანული ნინა|გერმ.]] Hans Albrecht Bethe; დ. [[2 კვირკვე]], [[1906]], [[სტრასბურგი]], [[გერმანიაშ იმპერია]] — ღ. [[6 მელახი]], [[2005]], [[იტაკა (ნიუ-იორკი)|იტაკა]], [[ნიუ-იორკიშ შტატი|ნიუ-იორკი]], [[ააშ]]) — გერმანალი-ამერიკალი [[ფიზიკა|ფიზიკოსი]], ნამუთ უმოსო მოღალენდჷ ბირთვული ფიზიკაშ დარგის. [[მურიცხული ნუკლეოსინთეზი]]შ თეორიაშ მენცარული რკვიებაშ გეშა გინოჩეს [[ნობელიშ პრემია]] ფიზიკას, 1967 წანას.

==ბიოგრაფია==
ჰანს ბეთექ დებადჷ [[სტრასბურგი]]ს, [[1906]] წანაშ [[2 კვირკვე]]ს. ჸათე პერიოდის სტრასბურგი გერმანიაშ იმპერიაშ ტერიტორიაშა მიშმეშჷ. ბეთეშ დიდა რდჷ ანა კუნი, სტრასბურგიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიოლოგიაშ პროფესორი დო მუმა - ალბრეხტ ბეთე, [[კილიშ უნივერსიტეტი]]შ ფიზიოლოგაშ ინსტიტუტიშ დო ფრანკფურტიშ უნივერსიტეტიშ ფიზიოლოგიაშ ინსტიტუტიშ დირექტორი. ჰანს ბეთე დიო გურაფულენდჷ ფრანკფურტიშ გოეთეშ გიმნაზიას, უკულ ფრანკფურტიშ უნივერსიტეტის. 1926 წანაშე ბეთექ გურაფა გაგინძორჷ [[მიუნხენიშ უნივერსიტეტი]]ს, სოდეთ ფიზიკას გურაფულენდჷ, [[არნოლდ ზომერფელდი]]შ ხემანჯღვერობათ. ბეთექ მიუნხენიშ უნივერსიტეტის თხილუ ოდოქტორე დისერტაცია. 1930 წანას ბეთექ როკფელერიშ ფონდიშ სტიპენდიათ, ბრიტანეთიშა მიდართჷ დო გურაფულენდჷ [[კემბრიჯიშ უნივერსიტეტი]]შ [[კავენდიშიშ ლაბორატორია]]ს, [[რალფ ჰოვარდ ფაულერი]]შ ხემანჯღვერობათ. 1931 წანას ბეთექ [[იტალია]]შა გეგნორთჷ, სოდეთ [[ენრიკო ფერმი]]შ ლაბორატორიას მუშენდჷ. 1932 წანას ბეთექ გერმანიაშა დირთჷ დო მუშობა ქიდიჭყჷ [[ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტი]]ს, ასისტენტ-პროფესორო. 1933 წანას ბეთექ ტიუბინგენიშ უნივერსიტეტი ქიდიტუ დო გეგნორთჷ [[მანჩესტერიშ უნივერსიტეტი]]შა. 1934 წანას ჰანს ბეთექ ოცხოვრებშა დო ომუშებუშა ამერიკაშა მიდართჷ. ამერიკას ბეთე მუშენდჷ [[კორნელიშ უნივერსიტეტი]]ს. [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა]]შ ბორჯის ბეთე მუშენდჷ [[ლოს-ალამოსიშ ერუანული ლაბორატორია|ლოს-ალამოსიშ ერუანულ ლაბორატორიას]] ხოლო. ჸათაქ ბეთექ ზიმუ ატომური ანჯარეფიშ [[კრიტიკული მასა]]. ლჷმაშ თებაშ უკულ, ბეთექ მიშეღჷ დიდი თია წყარბადიშ ბომბაშ გოვითარაფაშა. უკულიან წანეფს ბეთე რდჷ ატომური ანჯარიშ ტესტირაფაშ ოპონენტი. ჰანს ბეთექ ღურუ [[2005]] წანაშ [[6 მელახი]]ს, გურიშ ლახარათ, 98 წანერქ.

==ჯილდოეფი დო პრემიეფი==
ჰანს ბეთე რდჷ შხვადოშხვა პრემიეფიშ დო ჯილდოეფიშ ლაურეატი. 1947 წანაშე ბეთე რდჷ ამერიკაშ ხელუანობეფიშ დო მენცარობეფიშ აკადემიაშ მაკათური. ჸათე წანას ბეთექ მიპალუ ამერიკაშ მენცარობეფიშ ერუანული აკადემიაშ [[ჰენრი დრეიპერიშ მენდალი]]. 1955 წანას გინოჩეს [[მაქს პლანკიშ მენდალი]] დო 1959 წანას ფრანკლინიშ მენდალი. 1961 წანას ბეთეს [[ასტრონომიაშ ომაფე ჯარალუა]]ქ გეგნოჩჷ [[ედინგტონიშ მენდალი]] დო ამერიკაშ ატომური ენერგიაშ კომისიაქ [[ენრიკო ფერმიშ პრემია]]. 1963 წანას ბეთეს მიაჩჷ [[რუმფორდიშ პრემია]]ქ, 1967 წანას ნობელიშ პრემიაქ ფიზიკაშ დარგის. 1975 წანას ბეთექ მიპალუ ამერიკაშ პრესტიჟული ჯილდო [[მენცარობაშ ერუანული მენდალი]], 1993 წანას [[ერსტედიშ მენდალი]], 2001 წანას [[ბრიუსიშ მენდალი]]. 2005 წანას, ბეთეს, ღურაშ უკულ, ამერიკაშ ფილოსოფიურ ჯარალუაქ, გინოჩჷ ბენჯამინ ფრანკლინიშ მენდალი. 1957 წანაშე ჰანს ბეთე რდჷ [[ლონდონიშ ომაფე ჯარალუა]]შ მაკათური. 1978 წანაშე ბეთე რდჷ გერმანიაშ მენცარობეფიშ აკადემიაშ - ლეოპოლდინაშ მაკათური. [[ბონიშ უნივერსიტეტი]]ს რე დორსხუაფილი ბეთეშ ჯოხონობაშ თეორიული ფიზიკაშ ცენტრი. ბეთეშ ჯოხონობაშ რე ართ-ართი ასტეროიდი. ამერიკაშ ფიზიკაშ ჯარალუაქ დარსხუ ჰანს ბეთეშ ჯოხონობაშ პრემია.

==ლიტერატურა==
* Schweber, Silvan S. (2012). Nuclear Forces: The Making of the Physicist Hans Bethe. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
{{Wikiquote}}
*[http://openvault.wgbh.org/catalog/V_4883F5B3D049498CA208AFD5B9545FCC 1986 Video Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180805132840/http://openvault.wgbh.org/catalog/V_4883F5B3D049498CA208AFD5B9545FCC |date=2018-08-05 }} War and Peace in the Nuclear Age
*[http://manhattanprojectvoices.org/oral-histories/hans-bethes-interview 1993 Audio Interview with Hans Bethe by Richard Rhodes] Voices of the Manhattan Project
*[http://manhattanprojectvoices.org/oral-histories/hans-bethes-interview-1982 1982 Audio Interview with Hans Bethe by Martin Sherwin] Voices of the Manhattan Project
* [https://web.archive.org/web/20110710014152/http://bethe.cornell.edu/index.html Three Lectures by Hans Bethe], from the Cornell University

[[კატეგორია:გერმანალეფი]]
[[კატეგორია:გერმანალი-ამერიკალი ფიზიკოსეფი]]
[[კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი]]
[[კატეგორია:ნობელიშ პრემიაშ ლაურეატეფი ფიზიკას]]
[[კატეგორია:დუნაბადი 1906]]
[[კატეგორია:ნაღურა 2005]]</text>
      <sha1>qdzf9s04wfa3rzpxyi4ufngh5mxmsuk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ერატოსთენე</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37205</id>
    <revision>
      <id>254279</id>
      <parentid>240924</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6139" sha1="irnkoiw6ol0bpm41chnj3zq9ziyi4du" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მენცარი 
| ჯოხო                  = ერატოსთენე
| ოდაბადური ჯოხო       = [[ბერძენული ნინა|ბერძნ.]] Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος
| ფოტო                 =Eratosthene.01.png
| სიგანა               =250პქ
| მუკნაჭარა              = 
| დაბადებაშ თარიღი        = დოხოლაფირო ჯვ.წ. 276
| დაბადებაშ აბანი       = [[კირენა]] (ასეიან [[ლიბია]])
| ღურაშ თარიღი          = დოხოლაფირო  ჯვ. წ. 194 (82 წანერი)
| ღურაშ აბანი         = [[ალექსანდრია]]
| ერუანობა          = 
| ომენცარე სფერო        = [[მათემატიკა]], [[გეოგრაფია]], [[ასტრონომია]], [[ფილოსოფია]]
| მუშობაშ აბანი         = [[ალექსანდრიაშ ბიბლიოთეკა]]
| ალმა-მატერი         = 
| ომენცარე ხემანჯღვერი = [[კალიმაქე]]
| ჯოხოშინელი მოგურაფეეფი   = [[პტოლემე IV]]
| ჩინებული რე მუჭოთ         = [[გეოგრაფია]]შ დო [[ქრონოლოგია]]შ დუმარსხუაფალი, [[ერატოსთენეშ ტკიბირი]]შ გჷმმაგონებელი
| ჯილდოეფი დო პრემიეფი          =
| ხეშმოჭარუა         = 
| სიგანა     =
| საიტი                 = 
}}

'''ერატოსთენე კირენალი''' ([[ბერძენული ნინა|ბერძ.]] Ἐρατοσθένης ὁ Κυρηναῖος; დ. დოხოლაფირო ჯვ.წ. 276, [[კირენა]] (ასეიან [[ლიბია]]) — ღ. დოხოლაფირო  ჯვ. წ. 194, [[ალექსანდრია]]) — ბერძენი [[მათემატიკა|მათემატიკოსი]], [[გეოგრაფია|გეოგრაფი]], [[ასტრონომია|ასტრონომი]] დო [[პოეტი]]. გურაფულენდჷ კირენაშ გიმნაზიას, უკულ გურაფა გაგინძორჷ ათენს, სოდეთ [[სტოიციზმი]]ს გურაფულენდჷ. გურაფაშ თებაშ უკულ ალექსანდრიაშა მიდართჷ დო რდჷ [[ალექსანდრიაშ ბიბლიოთეკა]]შ თარი ბიბლიოთეკარი. ერატოსთენე მოღალენდჷ მენცარობაშ შხვადოშხვა დარგეფს. რდჷ გეოგრაფიაშ დუმარსხუაფალი. მიშეღჷ გეოგრაფიული ტერმინეფი, ნამუეფი ამდღა ხოლო გიმირინუაფჷ. ერატოსთენე რდჷ [[ქრონოლოგია]]შ დუმარსხუაფალი, დაზუსტჷ [[ტროაშ ლჷმა]]შ შხვადოშხვა თარიღეფი. [[რიცხუეფიშ თეორია]]ს ერატოსთენექ გიმიგონჷ [[ერატოსთენეშ ტკიბირი]], ნამუშ გჷმორინაფათ შილებე მარტივი რიცხუეფიშ იდენტიფიკაცია. ერატოსთენე რდჷ მაართა მენცარი ნამუქჷთ ზიმუ [[დიხაუჩა]]შ [[მერიდიანი]]შ სიგინძა. ერატოსთენე რდჷ ავტორი მენცარული დო ფილოსოფიური ტრაქტატეფიშ. ერატოსთენეშ ნაჭარეფიშ უმენტაშობა დინაფილი რე.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
*[http://www.roger-pearse.com/weblog/2017/04/15/cleomedes-how-big-is-the-earth/ English translation of the primary source for Eratosthenes and the size of the Earth] at Roger Pearse.
*[http://www.wilbourhall.org/index.html#eratosthenes Bernhardy, Gottfried: ''Eratosthenica'' ] Berlin, 1822 (PDF) (Latin/Greek), Reprinted Osnabruck 1968 (German)
*[http://www.faust.fr.bw.schule.de/mhb/eratosiv.htm Eratosthenes' sieve in Javascript] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010301205532/http://www.faust.fr.bw.schule.de/mhb/eratosiv.htm |date=2001-03-01 }}
*[http://www.math.utah.edu/~pa/Eratosthenes.html About Eratosthenes' methods, including a Java applet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040619082303/http://www.math.utah.edu/~pa/Eratosthenes.html |date=2004-06-19 }}
*[https://web.archive.org/web/20110728092429/http://astrosun2.astro.cornell.edu/academics/courses//astro201/eratosthenes.htm Measuring the Earth with Eratosthenes' method]

[[კატეგორია:ბერძენეფი]]
[[კატეგორია:ბერძენი მათემატიკოსეფი]]
[[კატეგორია:ბერძენი გეოგრაფეფი]]
[[კატეგორია:ბერძენი ფილოსოფოსეფი]]
[[კატეგორია:ბერძენი ფილოლოგეფი]]
[[კატეგორია:ბერძენი ასტრონომეფი]]
[[კატეგორია:ბერძენი პოეტეფი]]</text>
      <sha1>irnkoiw6ol0bpm41chnj3zq9ziyi4du</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>მიკოლოგია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37707</id>
    <revision>
      <id>254288</id>
      <parentid>175953</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T02:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2981" sha1="p3e303fv2x6hs4vg6huloiqouf3c0u5" xml:space="preserve">[[File:Mycena leaiana var. australis.jpg|მინი]]
'''მიკოლოგია''' რე [[ბოტანიკა]]შ დარგი, ნამუთ გურაფულენს [[სოკოეფი|სოკოეფს]]. მიკოლოგია ირკვიენს სოკოეფიშ მორფოლოგიას, ბიოქიმიურ პროცესეფს, ბიოლოგიურ ტაქსონომიას დო შხვა. სოკოეფს ადამიერეფი გიმირინუანდეს დო გიმირინუანა ოჭკომალო, ტრადიციულ მედიცინაშო. მიკოლოგიაშ მუჭოთ მენცარობაშ გოვითარაფაშა დიდი თია მიშეღეს: [[ელიას მაგნუს ფრისი]]ქ, [[კრისტიან ჰენდრიკ პერსონი]]ქ, [[ჰენრიხ ანტონ დე ბარი]]ქ, [[პიერ ანდრეა საკარდო]]ქ, [[ელიზაბეტ იტონ მორსი]]ქ, [[ლუის დევიდ შვეინიცი]]ქ დო შხვეფქ. მიკოლოგიაშ ხოლოშიან მენცარობა [[ფიტოპათოლოგია]] რე, ნამუთ ჩანარეფიშ ლახარეფს გურაფულენს.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
* პროფესიული ორგანიზაციეფი:
** BMS: [http://www.britmycolsoc.org.uk/ British Mycological Society] (გოართოიანაფილი ომაფე)
** MSA: [http://www.msafungi.org Mycological Society of America] (ოორუე ამერიკა)
* შხვა ვებხასჷლეფი:
** [https://web.archive.org/web/20080509061914/http://media.med.sc.edu/microbiology2007/ Online lectures in mycology] University of South Carolina
** [http://mycology.cornell.edu/ The WWW Virtual Library: Mycology]
** [https://web.archive.org/web/20060114142535/http://www.mykoweb.com/links.html MykoWeb links page]
** [http://www.mushroomthejournal.com/greatlakesdata/Terms/TermsFrame.html Mycological Glossary at the Illinois Mycological Association]
** [http://www.fungimag.com/ FUNGI Magazine] for professionals and amateurs - largest circulating U.S. publication concerning all things mycological]
** [https://web.archive.org/web/20070928010349/http://129.215.156.68/index.html Fungal Cell Biology Group] at University of Edinburgh, UK.
** [https://web.archive.org/web/20080807172957/http://exhibits.mannlib.cornell.edu/mycological Mycological Marvels] Cornell University, Mann Library

[[კატეგორია:მიკოლოგია]]
[[კატეგორია:ბიოლოგიაშ დარგეფი]]</text>
      <sha1>p3e303fv2x6hs4vg6huloiqouf3c0u5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>დალიდა</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38018</id>
    <revision>
      <id>254277</id>
      <parentid>206761</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T20:02:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>254277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6271" sha1="is2yh5i9cd0pfryko90kuad8x520tyk" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა მუსიკოსი
|ჯოხო = დალიდა&lt;br&gt;{{lang-fr|Dalida}}
|სურათი = Dalida 1974.jpg
|ლანდშაფტი =
|დუდჯოხო = დალიდა, 1974 წანა
|სურათიშზჷმა = 
|color = 
|ფონი = solo_singer
|თახმიჯოხო  = იოლანდა კრისტინა ჯილოტი
|შხვა ჯოხო = 
|დებადჷ = {{დაბადებაშ თარიღი|17|1|1933}}
|დაბადებაშ აბანი =[[კაირო]], [[ეგვიპტე]]
|ღურ = {{ღურაშ თარიღი დო ხანი|1987|5|3|1933|1|17}}
|ღურ აბანი =[[პარიზიშ VIII რაიონი]], [[პარიზი]], [[ილ-დე ფრანსი]]
|ბადება = {{შილა|ეგვიპტე}}
|ინსტრუმენტი = 
|ჟანრი = {{hlist|[[პოპ-მუსიკა|პოპი]]|[[შანსონი]]|[[შლაგერი]]|[[როკ-მუსიკა|როკი]]|[[ქექე მუსიკა]]|[[ოსხალური მუსიკა|დენსი]]|[[adult contemporary music|ac]]|[[ფოლკ-მუსიკა|ფოლკი]]}}
|საქვარუა = [[მობირე]], [[არტისტი]], [[მოდელი (პროფესია)|მოდელი]]
|ობირეში ხონარი =[[კონტრალტო]]
|აქტიურალაშ წანეფი    = 1956—1987
|ლეიბლი = [[Barclay Records]] დო Orlando
|ასოციაციეფი = 
|ალმასქუ= 
|ვებ ხასჷლა = [http://www.dalida.com/ ოფიციალური საიტი]
|მაკათურეფი = 
|ჸოფილი მაკათურეფი  = 
|მიორჩქინალი ინსტრუმენტეფი = 
}}

'''დალიდა''' ({{lang-fr|Dalida}}; ნანდული ჯოხო '''იოლანდა კრისტინა ჯილოტი''', {{lang-it|Iolanda Cristina Gigliotti}}; დ. [[17 ღურთუთა]] [[1933]], [[კაირო]], [[ეგვიპტე]] — ღ. [[3 მესი]] [[1987]], [[პარიზი]], [[საფრანგეთი]]) —  [[იტალია|იტალიური]] გოჭყაფაშ ფრანგი მობირე დო არტისტი. ფრანგული [[შანსონი]]შ მოსოფელიშ სახე: ედომუშამ მოსოფელს 170 მილიონშე უმოსი ფირფიტაქ გიმიჩ, თინეფს შქას 20 მილიონქ ღურაშ უკული.&lt;ref&gt;[http://dalida.com/les-nouveautes/livres/produits/14-biographie-officielle.html ოფიციალური ბიოგრაფია] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170908154830/http://dalida.com/les-nouveautes/livres/produits/14-biographie-officielle.html |date=2017-09-08 }}&lt;/ref&gt;
თიში ჩინებული საუჯგუშო ბირეფი რე: &quot;[[Bambino (ბირა)|Bambino]]&quot;, [[Les enfants du Pirée]]&quot; &quot;[[Le temps des fleurs]]&quot;, &quot;[[Darla dirladada]]&quot;, &quot;[[J'attendrai]]&quot;, დო &quot;[[Paroles, paroles]]&quot; [[ალენ დელონი]]შ ზიტყვეფიშ კათაფათ.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
{{Commons|Dalida}}
;ოფიციალური
* [http://www.dalida.com ოფიციალური საიტი] – {{en icon}} {{Fr icon}}
* [http://www.clubdalida.com Dalida Forever, Official Fanclub Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313185748/http://www.clubdalida.com/ |date=2013-03-13 }} – {{en icon}} {{Fr icon}} {{It icon}}

;ბიოგრაფიული
* [http://www.rfimusique.com/siteen/biographie/biographie_6177.asp Biography at RFI Musique (Radio France Internationale)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060519054443/http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6177.asp |date=2006-05-19 }} {{en icon}}
* [http://www.melody.tv/bios_detail.asp?id=66 Biography at Télé Melody] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110405122129/http://www.melody.tv/bios_detail.asp?id=66 |date=2011-04-05 }} {{Fr icon}}
* {{Allmusic|class=artist|id=p141759|label=Dalida}}
* [https://web.archive.org/web/20081228234820/http://www.billboard.com/bbcom/esearch/searchResult.jsp?configType=BBCOM_SIMPLEDEFAULT&amp;pubList=Billboard&amp;an=bbcom&amp;action=Submit&amp;kw=&amp;exposeNavigation=true&amp;keyword=Dalida&amp;submit.x=0&amp;submit.y=0&amp;submit=Submit&amp;searchType=ARTICLE_SEARCH Dalida at Billboard.com]
* {{Find a Grave|3685|accessdate=28 August 2010}}

;დისკოგრაფია
* [http://musicbrainz.org/artist/1598ccda-b164-4bff-9821-f9ff5a8587a8.html.html Dalida discography at MusicBrainz]{{Dead link|date=სექტემბერი 2021 |bot=InternetArchiveBot }}

;ფილმოგრაფია
* [http://www.dalidalefilm.com/ Dalida: Le Film (Ego Productions Site)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210184017/http://www.dalidalefilm.com/ |date=2012-02-10 }} – {{Fr icon}}
* [http://www.allmovie.com/artist/p242389 Dalida at AllRovi]
* {{IMDb name|0197931|name=Dalida}}

;ზოგადი
*''[http://www.montmartre-guide.com/hi/histoire-et-lieux-celebres-de-montmartre/lang/en/page1/i9/sur-les-pas-de-dalida-a-montmartre.html Place Dalida]{{Dead link|date=აგვისტო 2021 |bot=InternetArchiveBot }}'' at [http://www.montmartre-guide.com/lang/en.html the website of the Official Montmartre Tourist Information Authority] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023142719/http://www.montmartre-guide.com/lang/en.html |date=2008-10-23 }}

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

[[კატეგორია:დისკოშ ჟანრიშ მუსიკოსეფი]]
[[კატეგორია:არაბულუ მუსიკა]]
[[კატეგორია:დალიდა|*]]
[[კატეგორია:ეგვიპტეშ მობირეეფი]]</text>
      <sha1>is2yh5i9cd0pfryko90kuad8x520tyk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>იაპონიაშ იმპერია</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41472</id>
    <revision>
      <id>254282</id>
      <parentid>247035</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T22:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>15194</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>254282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12674" sha1="nq9llmlyekteho190tlwuifid21kuz5" xml:space="preserve">{{ინფოდაფა ჸოფილი ქიანა
|ჯოხო                     =იაპონიაშ იმპერია&lt;br /&gt;კაბეტი იაპონიაშ იმპერია
|ოდაბადური ჯოხო          =大日本帝国&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(დაი ნიპონ ტეიკოკუ)&lt;/small&gt;
|სტატუსი                  =იმპერია
|ჰიმნი                     =
|შილა                     =Merchant flag of Japan (1870).svg
|შილაშ ეჭარუა              = [[იაპონიაშ შილა|შილა]]
|გერბი                     =Imperial Seal of Japan.svg
|გერბიშ ეჭარუა             = [[იაპონიაშ საიმპერატორო მარწკინდი|საიმპერატორო მარწკინდი]]
|რუკა                      =Japanese Empire (orthographic projection).svg
|ეჭარუა                   ={{plainlist|style=padding-center: 0.6em; text-align: center; |
* {{Legend|#145A37|[[იაპონია|დორხველი იაპონია]]}}
* {{Legend|#148237|კოლონიეფი/სამანდატო ტერიტორიეფი}}
* {{Legend|#5FAF5F|მარიონეტული სახენწჷფოეფი/[[პროტექტორატი]]/ოკუპირებული ტერიტორიეფი}}
}}
|p1                       =ტოკუგავა
|flag_p1                  =Flag of the Tokugawa Shogunate.svg
|p2                       =რიუკიუშ ომაფე
|flag_p2                  =Flag of None.svg
|p3                       =ეძოშ რესპუბლიკა
|flag_p3                  =
|p4 = ცინიშ დინასტია
|flag_p4 = Flag_of_the_Qing_Dynasty_(1889-1912).svg
|p5 = რუსეთიშ იმპერია
|flag_p5 = Flag of Russia.svg
|p6 = კორეაშ იმპერია
|flag_p6 = Flag of Korea (1882-1910).svg
|p7 = გერმანიაშ ახალი გვინეა
|flag_p7 = German new guinea flag.svg
|p8 = ჰოლანდიაშ ოსტინდოეთი
|flag_p8 = Flag of the Netherlands.svg
|დორსხუაფილი რე          =1868
|ლიკვიდირაფილი რე        =1945
|s1 = ოკუპირებული იაპონია
|flag_s1 = Merchant flag of Japan (1870).svg
|s2 = რიუკიუშ კოკეფიშ აკოართოიანაფილი შტატეფიშ ოურდუმე თარობა
|flag_s2 = US flag 48 stars.svg
|s3 = ჩინეთიშ რესპუბლიკა (1912–1949) {{•}} ჩინეთიშ რესპუბლიკა
|flag_s3 = Flag of the Republic of China.svg
|s4 = აკოართოიანაფილი შტატეფიშ არმიაშ ოურდუმე თარობა კორეას
|flag_s4 = US flag 48 stars.svg
|s5 = სხუნუეფიშ რსხუ
|flag_s5 = Flag of the Soviet Union.svg
|s6 = რჩქალი ოკიანეშ კოკეფიშ ტერიტორია
|flag_s6 = Flag of the Soviet Union.svg
|s7 = ლჷმა ინდონეზიაშ ზოხორინალაშო
|flag_s7 = Flag of Indonesia.svg
|დევიზი                  =
|ნანანოღა                 =[[ტოკიო]]
|ნოღეფი                   =
|ნინა                     =[[იაპონური ნინა|იაპონური]]
|რელიგია                   =
|ვალუტა                  =
|გეძინელი პარამეტრი        =
|პარამეტრიშ შქაგური        =
|ფართობი                  =
|მახორობა                 =
|დუდალაშ ფორმა         =[[დაიძიოკანი]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1868–1885)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[კონსტიტუციური მონარქია]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1890–1947)&lt;/small&gt;&lt;ref name=ndlconstitution&gt;{{cite web|title=Chronological table 5 1 December 1946 - 23 June 1947|publisher=[[National Diet Library]]|url=http://www.ndl.go.jp/constitution/e/etc/history05.html|accessdate=September 30, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[ართპარტიული სისტემა]]&lt;br&gt;&lt;small&gt;(1940–1945)&lt;/small&gt;
|დინასტია                =
|მადუდეშ ტიტული         = [[იაპონიაშ იმპერატორი|იმპერატორი]]
|მადუდე1                 = [[მუცუჰიტო|მეიძი]]
|მადუდე1 წანა            = 1926–1947
|მადუდეშ ტიტული2          = 
|მადუდე2                    = [[ტაისიო]]
|მადუდე2 წანა               = 1868–1912
|მადუდეშ ტიტული3         = 
|მადუდე3                    = [[ჰიროჰიტო|სიოვა]]
|მადუდე3 წანა              = 1926–1947
|მადუდეშ ტიტული4          = [[იაპონიაშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]]
|მადუდე4                = [[იტო ჰირობუმი]] &lt;small&gt;(პირველი)&lt;/small&gt;
|მადუდე4 წანა               = 1885–1888
|მადუდეშ ტიტული5          = 
|მადუდე5                = [[სიგერუ იოსიდა]] &lt;small&gt;(ეკონია)&lt;/small&gt;
|მადუდე5 წანა                = 1946–1947
|მადუდეშ ტიტული6          =  
|მადუდე6                   = 
|მადუდე6 წანა               = 
|რელიგია                      =
|გეძინელი პარამეტრი1        =
|პარამეტრიშ შქაგური1        =
|ეტაპი1                    =
|თარიღი1                   =
|წანა1                       =
|ეტაპი2                      =
|თარიღი2                   =
|წანა2                       =
|ეტაპი3                      =
|თარიღი3                     =
|წანა3                     =
|ეტაპი4                     =
|თარიღი4                 =
|წანა4                  =
|ეტაპი5                     =
|თარიღი5                   =
|წანა5                     =
|ეტაპი6                    =
|თარიღი6                    =
|წანა6                     =
|გეძინელი პარამეტრი2         =
|პარამეტრიშ შქაგური2         =
|წოხოლენი                       =
|წიმოხონი1                  =
|წიმოხონი2                   =
|წიმოხონი3                =
|წიმოხონი4                 =
|წიმოხონი5                  =
|წიმოხონი6                  =
|წიმოხონი7                      =
|გეჸვენჯი                   =
|მონძე1                       =
|მონძე2                     =
|მონძე3                      =
|მონძე4                      =
|მონძე5                    =
|მონძე6                     =
|მონძე7                    =
|სქოლიო                   =
}}
'''იაპონიაშ იმპერია''' ({{lang-ja|大日本帝国}}; ოფიციალურო '''კაბეტი იაპონიაშ იმპერია'''; თაშნეშე ჩინებული მუჭოთ '''იმპერიული იაპონია''' დო '''იაპონური იმპერია''') — სახენწჷფო, ნამუთ რდჷ [[1868]] წანაშე [[1945]] წანაშახ, [[მეიძიშ რესტავრაცია|მეიძიშ რესტავრაციაშე]] [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა|მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმას]] [[იაპონია|იაპონიაშ]] მარცხებაშახ. იმპერიაშ მადუდეეფი რდეს [[მუცუჰიტო|იმპერატორი მუცუჰიტო]], [[ტაისიო|იმპერატორი ტაისიო]] დო [[ჰიროჰიტო|იმპერატორი ჰიროჰიტო]].

თიმ წანეფს, იაპონიაქ ძალამ დითირჷ. თიქ მოსოფელს გჷნირთუ ართ-ართი უჭყანიერაშ ქიანათ. იაპონიაქ გაჭყჷ ჸონიერი ჯარი დო ოზუღე ფლოტი, გავიტარჷ ოფუტე-ომეურნე დო ოხერეჭე ეკონომიკა. ქიანაქ დიჭყჷ თიწკჷმა არხოს მადვალი ქიანეფიშ (კორეა, [[ტაივანი]] დო [[ჩინეთი]]შ ნორთი) დოჸუნაფა დო ოკუპირება.

[[1945]] წანაშ [[2 ეკენია]]ს, იაპონიაშ იმპერიაქ დენებჷ [[ანტიჰიტლერული კოალიცია]]ს, თიშ უკული, მუთ [[ჰიროშიმა]]ს დო [[ნაგასაკი (ნოღა)|ნაგასაკის]] [[ბირთვული ანჯარი]] გიმირინესჷნ. ალიანსიქ იქჷ ქიანაშ ოკუპაცია დო თიშა თირუეფი გენშიღჷ, [[კონსტიტუცია|კონსტიტუციაშამო]]. ქიანაშ ოკუპაცია დო რეკონსტრუქცია იგჷნძორებუდუ [[1950]] წანაშახ.

==რესურსეფი ინტერნეტის==
*[http://filebox.vt.edu/users/jearnol2/MeijiRestoration/imperial_japan.htm Imperial Japan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070409113749/http://filebox.vt.edu/users/jearnol2/MeijiRestoration/imperial_japan.htm |date=2007-04-09 }}
*[https://web.archive.org/web/19991115111414/http://cidc.library.cornell.edu/DOF/japan/japan.htm Death of the Father: Hirohito &amp; Imperial Japan]

==სქოლიო==
{{სქოლიო}}

{{იმპერიეფი}}

[[კატეგორია:იაპონიაშ იმპერია| ]]
[[კატეგორია:აზიაშ ჸოფილი იმპერიეფი]]
[[კატეგორია:აზიაშ ჸოფილი მონარქიეფი]]
[[კატეგორია:იაპონიაშ ისტორია]]
[[კატეგორია:XIX ოშწანურა იაპონიას]]
[[კატეგორია:XX ოშწანურა იაპონიას]]
[[კატეგორია:1868 წანას დჷნარსხუეფი იაპონიას]]
[[კატეგორია:1947 წანას გაუქვებულეფი იაპონიას]]
[[კატეგორია:1868 წანას დუნარსხუეფი ქიანეფი დო ტერიტორიეფი]]
[[კატეგორია:1947 წანას გაუქვებული ქიანეფი დო ტერიტორიეფი]]
[[კატეგორია:1868 წანას დუნარსხუეფი აზიას]]
[[კატეგორია:1947 წანას გაუქვებულეფი აზიას]]
[[კატეგორია:ფაშისტური სახენწჷფოეფი]]
[[კატეგორია:ტოტალიტარული ქიანეფი]]
[[კატეგორია:ოურდუმე დიქტატურეფი]]
[[კატეგორია:იაპონიაშ ჸოფილი კოლონიეფი]]
[[კატეგორია:ისტორიული სახენწჷფოეფი]]</text>
      <sha1>nq9llmlyekteho190tlwuifid21kuz5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>