ვიკიპედია xmfwiki https://xmf.wikipedia.org/wiki/%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%B7%E1%83%9A%E1%83%90 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter მედია სპეციალური განხილვა მომხმარებელი მომხმარებლის განხილვა ვიკიპედია ვიკიპედია სხუნუა ფაილი ფაილის განხილვა მედიავიკი მედიავიკის განხილვა თარგი თარგის განხილვა დახმარება დახმარების განხილვა კატეგორია კატეგორიის განხილვა TimedText TimedText talk მოდული მოდულის განხილვა Event Event talk 0 320 254876 253841 2026-11-10T23:20:06Z Narazeni 826 254876 wikitext text/x-wiki {{Short description|სახენწჷფო ევროპაშ ოორუეშე}} {{About|ევროპულ სახენწჷფო|შხვა შანულობეფიშ გეშა|ნორვეი|თაშნეშე|ნორვეგია (მიარეშანულამი)}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = <small>{{lang-nb|Kongeriket Norge}}<br/>{{lang-nn|Kongeriket Noreg}}<br/>{{collapsible list |titlestyle = background:transparent; text-align:center; line-height:normal; font-size:84%; |title = შხვა ოფიციალურ ჯოხოეფი<ref>{{cite web | url=https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Vedtak/Vedtak/Sak/?p=84226 | title=Sak | date=12 მელახ, 2024 }}</ref> |{{center|{{ubl |{{nowrap|{{lang-se|Norgga gonagasriika|fontsize=81%}}}} |{{lang-smj|Vuona gånågisrijkka}} |{{lang-sma|Nøørjen gånkarïjhke|fontsize=81%}} |{{nowrap|{{lang-fkv|Norjan kuninkhaanvaltakunta}}}} }} }} }}</small> |ედომუშამი_ჯოხო = ნორვეგიაშ ომაფე |ოართე_ჯოხო =ნორვეგია |შილა = Flag of Norway.svg |გერბი = Coat of arms of Norway.svg |რუკა = Europe-Norway (orthographic projection).svg |ჰიმნი = ''[[Ja, vi elsker dette landet]]''<br />({{Lang-xmf|"ქო, მიჸორა თე ქიანა"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Norway_(National_Anthem).ogg|center]]<br>'''ომაფე ჰიმნი<br>''[[Kongesangen]]''<br />({{Lang-xmf|"მაფაშ ბირა"}}) </div> |დევიზი = |ზოხორინალაშ თარიღი = |ოფიციალური_ნინეფი =[[ნორვეგიული ნინა|ნორვეგიული]]<br><small>(ბუკმოლ დო ნიუნორსკი)</small><br>[[საამური ნინეფი]] |რელიგია= {{ublist |item_style=white-space; |74.9% [[ქირსიანობა]] {{Tree list}} **68% [[ნორვეგიაშ ოხვამე]]{{NoteTag|[[2012]] წანაშ [[ნორვეგიაშ კონსტიტუცია|საკონსტიტუციო თირუაშახ]], ევანგელურ-ლუთერანული რელიგია რდჷ სახენწჷფო საჯარო რელიგია.<ref>{{cite web |url = https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |archive-url = https://web.archive.org/web/20150908050922/https://stortinget.no/globalassets/pdf/constitutionenglish.pdf |url-status=dead |title = The Constitution of Norway, Article 16 (English translation, published by the Norwegian Parliament) |archive-date=8 September 2015 }}</ref>}} **6.9% შხვა [[ქირსიანული გემაჸვენჯობეფიშ ერკებული|ქირსიანული გემაჸვენჯობა]] {{Tree list/end}} |21.2% [[ვარელიგიურობა|ვა რელიგიური]] |3.1% [[ისლამი ნორვეგიას|ისლამი]] |0.8% [[რელიგია ნორვეგიას|შხვა]]}} |ნანანოღა= [[ოსლო]] |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპარლამენტო რესპუბლიკა|საპარლამენტო]] [[კონსტიტუციური მონარქია]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ნორვეგიაშ მონარქი|მონარქი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[ჰოკონ VIII]] |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ნორვეგიაშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 = [[:no:Jonas Gahr Støre|იონას გარი სტარე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = [[სტორთინგი]]შ [[სტორთინგიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = [[:no:Masud Gharahkhani|მასუდ ღარახანი]] |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 61-ა |ფართობი =385,207<ref name="kart">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2020|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|date=2019-12-20|accessdate=2020-03-07|language=no}}</ref> |წყარი_% =5.32 (2015)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[OECD|Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა ={{ძინა}}5,627,400<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 116-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2026 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 14.6 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 224-ა |ედპ_ppp_წანა = 2025 |ედპ_ppp = $576.236 მილიარდი<ref>{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=142,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Norway) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=27 October 2024}}</ref> |ედპ_ppp_რანგი = 49-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე =$103,446 |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 5-ა |აგი ={{ძინა}}0.966<ref>{{Cite web|date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> |აგი_ტენდენცია = |აგი_კატეგორია = ძალამ მაღალი |აგი_რანგი =2-ა |აგი_წანა =2022 |ვალუტა= [[ნორვეგიული კრონი]] |ვალუტაშ_კოდი =NOK |ქიანაშ_კოდი =NO |ბორჯიშ_ორტყაფუ = [[UTC+1]] |ზარხულიშ_ბორჯი =[[UTC+2]] |cctld = [[.no]] |ოტელეფონე_კოდი =+47 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= }} '''ნორვეგია''',{{efn|{{lang-nb|Norge}}, {{lang-nn|Noreg}}, {{lang-se|Norga}}, {{lang-smj|Vuodna}}, {{lang-sma|Nöörje}}, {{lang-fkv|Norja}}}}<!--Do not add English pronunciation per [[MOS:LEAD]].--> ოფიციალურო '''ნორვეგიაშ ომაფე''' ({{lang-no|Kongeriket Norge}}, [[ნიუნორსკი|ახალ ნორვეგიულო]] Kongeriket Noreg) — [[სკანდინავიური ქიანეფი|სკანდინავიურ ქიანა]], ნამუთ იდვალუაფჷ [[ოორუე ევროპა]]ს, [[სკანდინავიაშ ჩქონი]]შ ბჟადალ დო უკიდაშ ოორუე ნორთის. ქიანაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს მოჩილათირი [[არქტიკა|არქტიკული]] კოკი [[იან-მაიენი]] დო არქიპელაგი [[სვალბარდი|სვალბარდი]] (შპიცბერგენი).{{NoteTag|name=Svalbard|1920 წანაშ 9 ფურთუთაშ [[სვალბარდიშ ხეკულუა|შპიცბერგენიშ ხეკულუა]] აღიარენს ნორვეგიაშ სრულ დო აბსოლუტურ სუვერენიტეტის არქტიკულ არქიპელაგ შპიცბერგენშა (ასე ჩინებულ რე მუჭოთ [[სვალბარდი]]).}} [[ბუვეშ კოკი]], ნამუთ იდვალუაფჷ [[სუბანტარქტიკა]]ს რე [[ნორვეგიაშ დოჸუნელ ტერიტორიეფი|დოჸუნელ ტერიტორია]] დო ვენშმურს ომაფეშ აკოდგინალუაშა; ნორვეგია ხოლო აცხადენს პრეტენზიას ანტარქტიდულ ტერიტორიეფშენ: [[პეტრე I-იშ კოკი]] დო [[დიაფალ მაუდიშ დიხა]]. ნორვეგიაშ ართამ ფართობ რე 385,207 კმ², მახორობა – 5,585,044 ადამიერი ([[2024]]). რე ართ-ართ არძაშე [[ქიანეფიშ ერკებული მეჭედალაშ მეჯინათ|მერკე მეჭედალათ]] დოხორელ ქიანა [[ევროპა]]ს. ქიანას ბჟაეიოლჸურე უხურგანს [[შვედეთი]]; უძგალაშ ოორუეჸურე დვალირ რეგიონი — [[ფინეთი|ფინეთის]] დო [[რუსეთი|რუსეთის]]; ნორვეგიას უღჷ ფართო წყარპიჯიშ ღოზი, ნამუთ გინოზჷნდილ რე [[სკაგერაკი]]შ საროტის, [[ოორუეშ ზუღა]]ს, [[ნორვეგიაშ ზუღაა]]ს დო [[ბარენციშ ზუღა]]ს. ნორვეგიაშ დო [[დანია]]ს შქას იდვალუაფუ [[სკაგერაკი]]შ საროტი. ქიანაშ უკაბეტაშ ნოღა დო ნანანოღა რე [[ოსლო]]. ნორვეგიაშ აკოკათელ ომაფექ [[872]] წანას გიჭყჷ, [[ნორვეგიაშ მორჩილ ომაფეეფი|მორჩილ ომაფეეფიშ]] აკოსვარუათ დო თინა უმეჭყვადუო რდჷ 1,153–1,154 წანაშ გოძვენას. [[1537]] წანაშე [[1814]] წანაშა ნორვეგია [[დანია-ნორვეგია|დანია-ნორვეგიაშ]] ნორთი რდჷ, [[1814]] წანაშე [[1905]] წანაშა — [[შვედეთ-ნორვეგიაშ უნია|შვედეთწკჷმა პერსონალურ უნიათ]] რდჷ. ნორვეგია ნეიტრალურ რდჷ [[მაართა მოსოფელიშ ლჷმა|პირველ მოსოფელიშ ლჷმაშ]] ბორჯის, [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა|მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმაშის]] — [[1940]] წანაშ პირელშა, სოიშახ [[ოპერაცია ვეზერუბუნგი|ნაცისტური გერმანია მინაკათუდჷნ]] დო ლჷმაშ თებაშა [[ნორვეგიაშ ოკუპაცია ნაცისტურ გერმანიაშით|ოკუპირაფილო]] რდჷნ. [[ჰარალდ V]] [[გლიუკსბურგეფიშ დინასტია|გლიუკსბურგეფიშ დინასტიაშ]] ნორვეგიაშ ასეიან [[ნორვეგიაშ მონარქია|მაფა რე]]. [[იონას გარი სტარე]] 2021 წანაშე ნორვეგიაშ [[ნორვეგიაშ პრემიერ-მინისტრი|პრემიერ-მინისტრიშ]] პოსტის იკენს. მუჭოთ [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ სახენწჷფო]] [[კონსტიტუციური მონარქია|კონსტიტუციურ მონარქიათ]], ნორვეგია [[ხეშუულებაშ დორთუალა|სახენწჷფო ხეშუულებას რთუნს]] [[სტორტინგი|პარლამენტო]], [[ნორვეგიაშ სახენწჷფო სხუნუ|მინისტრეფიშ კაბინეტო]] დო [[ნორვეგიაშ სასამართალო ხეშუულება|სასამართალო ხეშუულებათ]], მუჭოთ თეს [[1814]] წანაშ [[ნორვეგიაშ კონსტიტუცია|კონსტიტუცია]] გუთმოთანჯუნსჷნ. ნორვეგიას ადმინისტრაციულ დო პოლიტიკურ დორთუალაშ ჟირ დონე უღჷ: [[ნორვეგიაშ საგრაფეეფი|საგრაფეეფი]] (fylke) დო [[ნორვეგიაშ მუნიციპალიტეტეფიშ ერკებული|მუნიციპალიტეტეფი]] (kommune). [[საამეფი|საამალ კათას]] გოთანჯილო უღჷ მუშითგითორკვიებაშ ნება დო გაულა ტრადიციულ ტერიტორიეფშა, [[ნორვეგიაშ საამეფიშ პარლამენტი|საამეფიშ პარლამენტიშ]] დო „ფინმარკიშ აქტიშ“ მოხვარათ. ნორვეგია [[ნორვეგია-ევროპაშ რსხუშ ურთიერთობეფი|მეჭედელ რსხუს]] ალმიტენს [[ევროპაშ რსხუ]] დო [[ნორვეგია-ააშ-იშ ურთიერთობეფი|აშშ]]-წკჷმა. ქიანა რე [[გოართოიანაფილი ერეფიშ ორგანიზაცია|გოეროშ]], [[ნატო (ორგანიზაცია)|ნატოშ]], [[ევროპაშ დუდიშულ ვაჭრუაშ ასოციაცია|EFTA]]-შ, [[ევროპაშ სხუნუ|ევროპაშ სხუნუშ]], [[ანტარქტიკაშ ხეკულუაშ სისტემა|ანტარქტიკაშ ხეკულუაშ]] დო [[ოორუეშ სხუნუ|ოორუეში სხუნუშ]] დჷმარსხუაფალ მაკათური; თაშნეშე [[ევროპაშ ეკონომიკურ ზონა|EEA]]-შ, [[მოსოფელიშ ვაჭრუაშ ორგანიზაცია|WTO]]-შ დო [[ეკონომიკურ წოროხანდაშ დო წუმოძინაშ ორგანიზაცია|OECD]]-შ მაკათურ დო [[შენგენიშ ზონა|შენგენიშ ზონაშ]] ნორთი. ნორვეგიულ დიალექტეფ [[დანიური ნინა|დანიურ]] დო [[შვედური ნინა|შვედურ]] დიალექტეფწკჷმა ართო აკმოქიმინჷნა [[დიალექტურ კონტინუუმი|დიალექტურ კონტინუუმს]], ნამუშჷთ თინეფს შქას ურთიართსმება რე შილებუანი. ნორვეგიას უღჷ [[სკანდინავიურ მოდელი|სკანდინავიურ მოდელი]], ნამუთ იკათუანს [[არძაშოულ ჭყანთხილუა|არძაშოულ ჭყანთხილუას]] დო რსულჸოფურ [[სოციალურ უნარღელჸუა|სოციალურ უნარღელჸუაშ]] სისტემას; თიშ ღებეფი ეგალიტარულ იდეალეფს გეპონუ.<ref>{{cite web|url=https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|title=Norwegian Society / Living in Norway | website= Study in Norway|access-date=21 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321131146/https://www.studyinnorway.no/living-in-norway/norwegian-society|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> ნორვეგიაშ სახენწჷფოს აპალჷ კაბეტ თია შანულამ ინდუსტრიულ სექტორეფს დო პატჷნენს [[ნაფთობი|ნაფთობიშ]], [[ორთაშობურ გაზი|ორთაშობურ გაზიშ]], მინერალეფიშ, ჯა-ტყაშ, ზღვაშ პროდუქტეფიშ დო ლინჯიშ წყუშ კაბეტ რეზერვეფს. ნაფთობიშ მახერეჭე ქიანაშ [[ედომუშამი დინოხოლენი პროდუქტი|ედომუშამ დინოხოლენ პროდუქტიშ (ედპ)]] დოხოლაფირო ართ ნაანთხალს აკმადგინანს.<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |title=Statistics Norway raises '07 GDP outlook, cuts '08 |work=Reuters |date=6 September 2007 |access-date=8 March 2009 |archive-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922054630/https://uk.reuters.com/article/oilRpt/idUKL0674675920070906 |url-status=dead }}</ref> ართ შურ მახორუშე გიმოკოროცხუათ, ნორვეგია მოსოფელს ნაფთობიშ დო ორთაშობურ გაზიშ უკაბეტაშ მაწარმებელ რე არხო ბჟაეიოლიშ გალე.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|title=Country Comparison :: Crude oil – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=7 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234343/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2241rank.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|title=Country Comparison :: Natural gas – production|work=CIA – The World Factbook|access-date=16 March 2016|archive-date=15 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315051210/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html|url-status=dead}}</ref> [[მოსოფელიშ ბანკი]]შ დო [[ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდი|ერეფოშქაშე სავალუტო ფონდიშ (IMF)]] მუნაჩემეფით, ნორვეგიას მოსოფელს ომანგეთ მაანთხა დო მაბრუო აბან უკინებჷ ართ შურ მახორუშა ედპ-შ მაჩვენებელით.<ref>{{cite web|title=The World's Richest Countries|url=https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|website=forbes.com|access-date=12 December 2014|archive-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180131151855/https://www.forbes.com/sites/bethgreenfield/2012/02/22/the-worlds-richest-countries/|url-status=live}}</ref> ქიანას უღჷ მოსოფელს უკაბეტაშ სუვერენულ ჯგირობუაშ ფონდი ([[ნორვეგიაშ სახენწჷფო საპენსიო ფონდი]]), ნამუშ ღება 2,1 ტრილიონ ააშ დოლარს აკმადგინანს.<ref>{{Cite news |date=4 November 2025 |title=Norway struck oil in the 60s. Now it has trillions. Here's how Australia compares |url=https://www.abc.net.au/news/2025-11-05/lessons-for-australia-from-norways-tax-on-resources/105939048 |access-date=16 December 2025 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> == ეტიმოლოგია == {{თარი|ნორვეგიაშ ეტიმოლოგია}} [[ფაილი:Ohthere.jpg|thumb|left|upright=1.5|[[ოჰთერ ჰალოგალანდარი|ოჰთერიშ]] [[ჯვეშინგლისურ ნინა|ჯვეშინგლისურ]] ნაჭარაშ დაჭყაფუ, თანგუა: „ოჰთერქ უწუ მუშ პატჷნს, მაფა ალფრედის, ნამჷ-და თინა არძა ნორვეგიალშე ოორუეშე ოხორანდჷნ...“]] ნორვეგიას ჟირ ოფიციალურ ჯოხოდვალა უღჷ: ''Norge'' [[ბუკმოლი|ბუკმოლურო]] დო ''Noreg'' [[ნიუნორსკი|ნიუნორსკულო]]. ინგლისურ ჯოხო Norway (ნორვეი) მოურს ჯვეშინგლისურ ზიტყვაშე ''Norþweg'', ნამუთ პირველაშე ეჭარილ რე ოჰთერ ჰალოგალანდარიშ ნაჭარას დოხოლაფირო [[890]] წანას; ქიანაშ ჯოხოდვალა შანენს „ოორუეშ შარას“ ვარ-და „შარას, ნამუთ ოორუეშა მეურსჷნ“. ათეშნერო უჯოხოდეს [[ანგლო-საქსეფი|ანგლო-საქსეფს]] [[ატლანტიშ ოკიანე]]შ ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ ღოზშა.<ref name="Nomino-NRK">{{Cite episode |title=Nomino 6:6 |url=https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |access-date=5 October 2016 |series=Nomino |station=[[NRK]] |date=4 October 2016 |season=2 |time=22:18 |language=no |archive-date=6 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006150442/https://tv.nrk.no/serie/nomino/DVFJ63000615/sesong-2/episode-6#t=22m18s |url-status=live }}</ref><ref name="Tvil-Forskning">{{cite web |url= http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |title= Sår tvil om Norges opphav |date= 29 February 2016 |publisher= Forskning.no for [[Universitetet i Agder]] |language= no |access-date= 1 November 2016 |archive-date= 22 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170822095851/http://forskning.no/historie-sprak/2016/02/sar-tvil-om-norges-opphav |url-status= live }}</ref> ბრიტანალ ანგლო-საქსეფ ნორვეგიას [[890]] წანას თაშნეშე უძახჷდეს ''Norðmanna land'' („ნორვეგიალეფიშ დიხა“).<ref name="Nomino-NRK"/><ref name="Tvil-Forskning"/> რე გოთანჯილ არზეფიშ შხვადოშხვანობა თიშ გეშა, უღუდჷ დო ვარი ნორვეგიაშ აბანობურ ჯოხოს დუდშე თიშნერ ეტიმოლოგია, ნამუთ ინგლისურ ფორმასჷნ. ტრადიციულ დომინანტურ თოლწონუათ, ჯოხოშ პირველ კომპონენტ რდჷ [[:wikt:norðr|''norðr'']] (ინგლისურ ''north''-იშ მოჯგურე), ათეშენ ედომუშამ ჯოხო რდჷ ''Norðr [[wikt:vegr|vegr]]'' — „ოორუეშა მიმალ შარა“. თენა მიოწურუანდჷ ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ ღოზიშ ნავიგაციაშ მარშრუტშა, ნამუთ აწურედჷ „ობჟათეშ შარას“ (''suðrvegar'' — გერმანიაშო) დო „ბჟაეიოლიშ შარას“ (''austrvegr'' — [[ბალტიაშ ზუღა|ბალტიაშ ზუღაშო]]).<ref>{{cite journal | last=Heide | first=Eldar | title=Noregr tyder nok vegen mot nord, likevel | journal=Namn og Nemne | volume=33 | date=2016 | issn=2703-7371 | url=http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | language=nb | access-date=14 August 2023 | page= | archive-date=22 February 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170222105940/http://ojs.novus.no/index.php/NON/article/view/1333 | url-status=live }}</ref> == ისტორია == {{Main|ნორვეგიაშ ისტორია|სკანდინავიაშ ისტორია}} ==პრეისტორია== {{თარი|სკანდინავიაშ პრეისტორია}} [[ფაილი:Bronze Age boats.png|thumb|left|[[სკანდინავიაშ ბრონზეშ ხანი|სკანდინავიაშ ბრონზეშ ხანიშ]] კჷდას ეშნაკვათა ნახატეფი (პეტროგლიფეფი) [[სტეინკერი|სტეინკერს]], [[ცენტრალურ ნორვეგია]]]] ნორვეგიაშ ტერიტორიას ადამიერიშ რინაშ უჯვეშაშ ნოქურეფი წყარპიჯიშ ღოზის რე მეგორაფილ, სოდეთ [[ეკონია ჯამარუა|ეკონია ჯამარუაშ]] ბორჯიშ ჸინუშ ფაქ პირველო ნდღულჷ ჩქ. წ. ე-შ 11 000-შე 8000 წანეფიშ შქას. უჯვეშაშ მენაგორეფ მეკონეფ რე ქუაშ ანჯარეფი (ჯვ. წ. 9500–6000 წწ.), ნამუეფსჷთ გიოგორუეს ოორუეშე — [[ფინმარკი|ფინმარკის]] ([[კომსაშ კულტურა]]) დო ობჟათე-ბჟადალშე — [[როგალანდი|როგალანდის]] ([[ფოსნაშ კულტურა]]). თეორია თე ჟირ კულტურაშ ზოხონობაშ გეშა 1970-იან წანეფს მოჯვეშებულო მირჩქინეს.<ref>{{cite book | author = Klavs Randsborg | date = 14 September 2009 | title = The Anatomy of Denmark: Archaeology and History from the Ice Age to AD 2000 | url = https://archive.org/details/anatomyofdenmark0000rand | publisher = Bloomsbury Academic | pages = | isbn = 978-0-7156-3842-2 | oclc = 1114604682}}</ref> ჯვ. წ. 3000-შე 2500 წანეფიშ ოშქაშეთ, [[ბჟაეიოლ ნორვეგია|ბჟაეიოლ ნორვეგიაშა]] ახალ მახორუეფქ ([[ჸვასვირამ კერამიკაშ კულტურა]]) მორთეს. თინეფ რდეს [[პროტო-ინდოევროპალეფი|ინდოევროპალ]] ფერმერეფი, ნამუეფსჷთ მოჸუნდეს ქერი (ყუბერამი) დო ჸუნდეს ორინჯი; თინეფქ ჭიე-ჭიეთ დოთირეს ბჟადალ ოწყარპიჯიშ მახორუეფი, ნამუეფჷთ დაკებულ რდეს ჯინორუათ დო მეჩხომეობათ. ==რკინაშ ხანი== {{თარი|სკანდინავიაშ ბრონზეშ ხანი|სკანდინავიაშ რკინაშ ხანი}} დოხოლაფირო ჯვ. წ. 1500 წანაშე ჭიე-ჭიეთ გენშართჷ [[ბრონზე]]ქ. ათე პერიოდიშო დჷმახასიათაფალ რე ზუღაშ არხოს ეგაფილ ონთხორაშე ყორღანეფ (cairns), ნამუეფჷთ ოორუეშე [[ჰარსტადიშ მუნიციპალიტეტი|ჰარსტადშახ]] დო თაშნეშე ობჟათეშე დინოხოლენ რაიონეფსჷთ. კჷდას ეშნაკვათა მოტივეფ გიშაკერზუაფუ [[ქუაშ ხანი]]შ ნახატეფშე — თაქ ეხანტილ რე ნოშეფი, ნამუეფჷთ [[იორტსპრინგიშ ნოში]]ს მოგენს; თაშნეშე აკმეგაფუაფუდჷ კაბეტ ნოშიშ მოგვენ ქუაშ ონთხორუეფი, ნამუეფჷთ [[ქუაშ ნოში|ქუაშ ნოშეფიშ]] ჯოხოთ რენა ჩინებული.<ref>Ling 2008. ''Elevated Rock Art''. GOTARC Serie B. Gothenburg Archaeological Thesis 49. Department of Archaeology and Ancient History, University of Gothenburg, Goumlteborg, 2008. {{ISBN|978-9185245345}}.</ref> რკინაშ ხანიშ ორდოიან ბორჯიშ (ჯვ. წ. ეკონია 500 წანა) გეშა მორჩილ არქეოლოგიურ ტკიცებულება რე. ღურელეფს ნთხორუნდეს კრემაციათ დო თინეფიშ საფულეეფს მორჩილ მუდანობაშ მეკონეფ რდჷ. ჩქ. წ. პირველ ოთხ ოშწანურაშ განწეხანს, ნორვეგიაშ მახორობას რსხუ უღუდჷ რომაალეფიშ დოჸუნელ [[გალია]]წკჷმა; მენაგორეფ რე დოხოლაფირო 70 რომაულ ბრონზეშ ჩუანე, ნამუეფსჷთ შხირას ონთხორუე ურნეფო გჷმირინუანდეს. ობჟათეშ ქიანეფწკჷმა რსხუქ ქიანაშა [[რუნეფი]]შ რჩქინა გენშიღჷ; უჯვეშაშ ჩინებულ ნორვეგიულ რუნულ ნაჭარა მასუმა ოშწანურათ ითარიღებუ.<ref>{{Cite web |date=23 August 2025 |title=Norway - Vikings, Fjords, Sami {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Norway/Earliest-peoples |access-date=23 August 2025 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==ვიკინგეფიშ ეპოქა== {{თარი|ნორვეგიაშ მორჩილ ომაფეეფი|ვიკინგეფიშ ეპოქა}} {{თაშნეშე ქოძირით|ნორვეგიაშ აკოკათუა|ნორვეგიაშ მონძალურ ომაფე}} {{multiple image|align = right|direction = diagonal|total_width = 280|image1 = Le bateau viking dOseberg (4835828216).jpg|caption1 = [[ოსებერგიშ ნოში]] ოსლოშ [[ვიკინგეფიშ ნოშეფიშ მუზეუმი|ვიკინგეფიშ ნოშეფიშ მუზეუმს]]|image2 = Viking swords at Bergen Museum.jpg|caption2 = ნორვეგიას მენაგორეფ [[ვიკინგეფიშ ყამა|ვიკინგეფიშ ყამეფი]], ნამუეფჷთ [[ბერგენიშ მუზეუმი|ბერგენიშ მუზეუმს]] რე ჩუალირი}} სკანდინავიაშ პირველ ისტორიულ ნაჭარეფიშ ბორჯიშო, დოხოლაფირო VIII ოშწანურას, ნორვეგიას მუსხირენ მორჩილ პოლიტიკურ ართულ რდჷ. მირჩქინუაფჷ, ნამჷ-და ორდოიან ვიკინგეფიშ ეპოქას ბჟადალ ნორვეგიას ჩხორო მორჩილ ომაფე რდჷ.<ref>Bjørn Ringstad, ''Vestlandets største gravminner. Et forsøk på lokalisering av forhistoriske maktsentra'', (Bergen, 1986)</ref> არქეოლოგ ბერგლიოტ სოლბერგი ათეშ ოსხირშე ვარაუდენს, ნამჷ-და ედომუშამ ქიანას არძაშ უკულაშ 20 ათეშნერ ართულ რდჷნ.<ref>Bergljot Solberg, ''Jernalderen i Norge'', (Oslo, 2000)</ref> ვიკინგეფიშ ბორჯის, ნორვეგიალ მაგორალეფქ IX ოშწანურას მოხვალამათ ქიმიოგორუეს [[ისლანდია]]ს (მუჟანსჷთ [[ფარერიშ კოკეფი|ფარერიშ კოკეფშა]] მიშესჷნ) დო საბოლათ [[ვინლანდი]]ს — ნამუთ ასე [[კანადა]ს [[ნიუფაუნდლენდი|ნიუფაუნდლენდიშ]] ჯოხოთ რე ჩინებული. ნორვეგიალ ვიკინგეფ არძაშე აქტიურეფ რდეს ოორუე დო ბჟადალ [[ბრიტანეთიშ კოკეფი|ბრიტანეთიშ კოკეფს]] დო ოორუე ამერიკაშ ბჟაეიოლ ნორთეფს.<ref>{{cite web|url=https://naturalhistory.si.edu/vikings/voyage/subset/vinland/archeo.html|title=Vinland Archeology|website=naturalhistory.si.edu|access-date=11 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180308031025/https://naturalhistory.si.edu/vikings/voyage/subset/vinland/archeo.html|archive-date=8 March 2018|url-status=dead}}</ref> [[ფაილი:Gjermundbu helmet - cropped.jpg|thumb|left|upright=0.65|[[იარმუნდბუშ ანჩხაბერი]], ნამუსჷთ მიოგორუეს [[ბუსკერუდი|ბუსკერუდის]]; თენა რე ვიკინგეფიშ ეპოქაშ აკა ჩინებულ ანჩხაბერი, ნამუშ რეკონსტრუქციაჷთ მიხუჯინჷნ.]] ტრადიციაშ მეჯინათ, [[ჰარალდ I (ნორვეგია)|ჰარალდ ფარშავანგიშფერქ]] (Harald Fairhair) 872 წანას [[ჰაფრსფიორდიშ ლჷმა|ჰაფრსფიორდიშ ლჷმაშ]] (სტავანგერწკჷმა) უკულ არძა აკოკათჷ ართ სახენწჷფოთ დო თეშნერო გინირთჷ აკოკათელ ნორვეგიაშ პირველ მაფათ.<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 83.</ref> ჰარალდიშ პატჷნალას თარო ობჟათე ნორვეგიაშ წყარპიჯიშ სახენწჷფო რდჷ. თინა ჸონიერ ხეთ გამაგენდჷ ქიანას დო საგეფიშ მეჯინათ, ანდა ნორვეგიალქ ქიანა ქჷდიტუ დო დახორუშა [[ისლანდია]]შა, ფარერიშ კოკეფშა, [[გრენლანდია]]შა, ბრიტანეთიშ დო ირლანდიაშ ნორთეფშა გეგნორთჷ.<ref>[[R. F. Foster (historian)|Foster, R. F.]] (2001) ''The Oxford History of Ireland''. Oxford University Press. {{ISBN|019280202X}}</ref> X ოშწანურაშ შქა წანეფს, [[ჰააკონ I|ჰააკონ I ჯგირ]] რდჷ ნორვეგიაშ პირველ ქირსიან მაფა, მორო თიშ ცადებეფქ რელიგიაშ გენშუღალუდკონ მეღებულქ ვეჸუ. [[სკანდინავიური მითოლოგია|ჯვეშსკანდინავიურ ტრადიციეფ]] ჭიე-ჭიეთ დოთირუ ქირსიანულქ [[X ოშწანურა]]შ დალიას დო [[XI ოშწანურა]]შ დაჭყაფუს. თენა თარო მითმიაჭარუ მაფა-მისიონერეფს: [[ოლაფ I|ოლაფ I ტრიგვასონს]] დო [[ოლაფ II|ოლაფ II ჰარალდსონს]] (ჯეგე ოლაფი). ოლაფ ტრიგვასონი მანჯენდჷ რეიდეფს ინგლისის, თინეფს შქას ლონდონსჷთ ქეგიანთხჷ. [[995]] წანას ნორვეგიაშა დორთაშ უკული, ოლაფიქ კუჩხ ქეგედგჷ კოკ [[მოსტერი (კოკი)|მოსტერს]], სოდეთ პირველ ქირსიანულ ოხვამე ეკაგჷ. მოსტერშე ოლაფიქ ოორუეშა, [[ტრონჰეიმი|ტრონჰეიმშა]] მიდართჷ, სოდეთ 995 წანას „ეირათინგის“ (Eyrathing) ნორვეგიაშ მაფათ გეგმაცხადეს.<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 95.</ref> XI ოშწანურაშ ვიკინგეფიშ ისტორიაშ ართ-ართ შანულამ წყუ რე ისლანდიალეფს დო ნორვეგიაშ მაფა ოლაფ II-ს შქას დოდვალირ ხეკულუა (დოხოლ. 1015–1028 წწ.).<ref>Jones, Gwyn, A history of the Vikings (Oxford 2001).</ref> [[ფეოდალიზმი|ფეოდალიზმის]] ნორვეგიას ვარ-და შვედეთის თიშნერო ვამწუძინჷ, მუჭოთ ევროპაშ შხვა ნორთეფს. მორო, სახენწჷფო გამაგალაქ კონსერვატიულ ფეოდალურ ხასიათ მიიღჷ. [[ჰანზაშ რსხუ|ჰანზაშ რსხუქ]] აძვილჷ ომაფე ხეშუულება, ნამჷ-და გალენურ ვაჭრუაშ დო ეკონომიკაშ კაბეტ ნორთშე ხოლო უმოსო დუთმებუდჷკო, თიშ გეშა, ნამჷ-და მაფეფს ჰანზაშ ქვერსემ ვალ გეძჷდეს. ჰანზაშ მონოპოლიურ კონტროლქ ნორვეგიაშ ეკონომიკაშ არძა კლასის ქაწაწჷ, გიშაკერზაფილო გლეხობას, თიშნერო, ნამჷ-და ნორვეგიას რეალურ [[ბურჟუაზია|ბურჟუაზიულ]] კლასის ვამწუძინუჷ.<ref>[[#Larsen|Larsen]], p. 201.</ref> == ეკონომიკა == რესურსეფი - ნაფთი, ლინჯი, ორთაშობურ გაზი, პირიტი, ნიკელი, რკინაშ მადენი, თუთა (ელემენტი), ტყვია, ჩხომი, აკაგაფალ ჯა-ტყა, ჰიდროენერგია. ექსპორტი - ნაფთობ დო ნაფთობპროდუქტეფი, ორთაშობურ გაზი, ჩხომეული. ართამ ერუანულ პროდუქტი - 159 მლრდ $. ერუანულ პროდუქტ ართ შურშ მახორუშა - 31.250 $. ვალუტა - ნორვეგიულ კრონა (NOK). ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> == რესურსეფ ინტერნეტის == * [http://www.norway.no/ Norway.no], ნორვეგიაშ ოფიციალურ პორტალი * [http://www.ssb.no/english/ ნორვეგიაშ სტატისტიკა] * [https://web.archive.org/web/20110811174909/http://www.visitnorway.com/ru მოსვანჯა ნორვეგიას — ნორვეგიაშ ოფიციალურ ტურისტულ პორტალი] * [http://norse.ru/culture/norway/კულტურულოგიურ სტატიეფ ნორვეგიაშე]{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://ru.norge.wikia.com/wiki/%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%B3%D0%B8%D1%8F ნორვეგია ვიკი] ==გეძახინეფი== <references group="გეძახინი"/> == სქოლიო == {{reflist|2}} {{ევროპაშ ქიანეფი}} [[კატეგორია:ნორვეგია]] [[კატეგორია:ევროპაშ ქიანეფი]] ffwj7oe5rmwhw7cveikbtfnji4ay227 0 10440 254871 213073 2026-11-10T13:37:51Z Amherst99 674 /* */ 254871 wikitext text/x-wiki '''ჰეგნორსკი''' ({{lang-no|høgnorsk}} „ჟინნორვეგიული“) — [[ნორვეგიული ნინა|ნორვეგიული ოლიტერატურე ნინაშ]] ართ-ართი ვარიანტიშ [[ნიუნორსკი]]შ გინორთელი ვარიანტი, ნამუთ [[ლანდსმოლი]]შ ნორმეფს გინივარანს დო ნამუთინ ტარებულ რეფორმას ვემურე. მართალი რე, ლანდსმოლიშ გრამატიკულ წესეფს ნორთობურო მეურე, მარა ჯინჯიერი გამნარყობაშ გარკვეული ჸუნგა ბგერეფი ეშაღალირი რე. პროფესორი [[ტარლაივ ჰანაასი]] ტერმინ „ჰეგნორსკის“ დჷმაკვიდრებელო მირჩქინუაფუ, მუქ 1922 წანას პირველო გჷმირინუ თე ზიტყვა „მაღალი დონეშ“ ნორვეგიულიშ მანგურო. მუქ თე ზიტყვა Hochdeutsch-იშ (ჟიგერმანულიშ) ანალოგიათ დარსხუ. ნიუნორსკიშ ორთოგრაფიაშ დჷმარსხუაფალ ივარ ოსენს უკვე ნერჩი აფუდუ გოხაზირაფილი წიმინდე ნორვეგიულ ნინაშო, ნამუთ ბჟადალ დო ცენტრალური ნორვეგიაშ გვალამი რეგიონეფიშ მახორობაშ დიალექტით ოცადჷდჷ რზენიშ მახორობაშ ნინაშ თირუას. რზენიშ ნორვეგიულს ჰანაასი flatnorsk-ს (ფლატნორსკი, რზენიშ ნორვეგიული, გერმანული „რზენიშ გერმანულიშ“ (Plattdeutsch) ანალოგიათ) უძახჷდჷ. ამდღარშო საართო მოსარზებათ ჟინორვეგიული ირნერ დიალექტიშე ჟი გერე დო [[ლინგვისტიკა]]ს ერუანული კლუტურაშ გჷმოხანტილუათ მირჩქინუაფუ. == რესურსეფი ინტერნეტის == *[http://www.ivaraasen.no/wiki/ '''Mållekken'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530195941/http://www.ivaraasen.no/wiki/index.php?title=Hovudsida |date=2020-05-30 }}, ჰიოგნორსკული [[ვიკი]]. *[http://www.sambandet.no/ Høgnorskportalen sambandet.no], რესურსხასჷლა ჰიოგნორსკულო ჭარილი ოშალათ სტატიათ. *[http://www.sambandet.no/maalmannen Tidskriftet Målmannen], ჟურნალი, ნამუთ ჰიოგნორსკულ ფორმას აკვიდრენს. [[კატეგორია:ნორვეგიული ნინა]] [[კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი]] 28f4xh7y459ip4c8aa20p9t41axy805 254872 254871 2026-11-10T14:31:58Z Narazeni 826 /* */ 254872 wikitext text/x-wiki '''ჰეგნორსკი''' ({{lang-no|høgnorsk}} „ჟინოლენ ნორვეგიული“) — [[ნორვეგიული ნინა|ნორვეგიულ სალიტერატურე ნინაშ]] ართ-ართ ვარიანტიშ [[ნიუნორსკი]]შ გინორთელ ვარიანტი, ნამუთ [[ლანდსმოლი]]შ ნორმეფს გინმივარანს დო ნამუთინ მანჯებულ რეფორმას ვემურე. მართალ რე, ლანდსმოლიშ გრამატიკულ წესეფს ნორთობურო მეურე, მარა ჯინჯიერ გამნარყობაშ გოთანჯილ ჸუნგა სიმსეფ ეშაღალირ რე. პროფესორ [[ტარლაივ ჰანაასი]] ტერმინ „ჰეგნორსკიშ“ მიშმაღალარო მირჩქინუაფუ, ნამუქჷთ 1922 წანას პირველო გჷმირინუ თე ზიტყვა „მაღალ დონეშ“ ნორვეგიულიშ მანგურო. მუქ თე ზიტყვა Hochdeutsch-იშ (ჟიმოლენ გერმანულიშ) ანალოგიათ დარსხჷ. ნიუნორსკიშ ორთოგრაფიაშ დჷმარსხუაფალ ივარ ოსენს უკვე ნერჩ აფუდჷ გოხაზირაფილ წკონდა ნორვეგიულ ნინაშო, ნამუთ ბჟადალ დო ცენტრალური ნორვეგიაშ გვალამ რეგიონეფიშ მახორობაშ დიალექტით ოცადჷდჷ რზენიშ მახორობაშ ნინაშ თირუას. რზენიშ ნორვეგიულს ჰანაასი flatnorsk-ს (ფლატნორსკი, რზენიშ ნორვეგიული, გერმანულ „რზენიშ გერმანულიშ“ (Plattdeutsch) ანალოგიათ) უძახჷდჷ. ამდღარშო ართამ მოარზებათ ჟიმოლენ ორვეგიულ ირნერ დიალექტშე ჟი გერე დო [[ლინგვისტიკა]]ს ერუანულ კლუტურაშ გჷმოხანტილუათ მირჩქინუაფუ. == რესურსეფი ინტერნეტის == *[http://www.ivaraasen.no/wiki/ '''Mållekken'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530195941/http://www.ivaraasen.no/wiki/index.php?title=Hovudsida |date=2020-05-30 }}, ჰიოგნორსკული [[ვიკი]]. *[http://www.sambandet.no/ Høgnorskportalen sambandet.no], რესურსხასჷლა ჰიოგნორსკულო ჭარილი ოშალათ სტატიათ. *[http://www.sambandet.no/maalmannen Tidskriftet Målmannen], ჟურნალი, ნამუთ ჰიოგნორსკულ ფორმას აკვიდრენს. [[კატეგორია:ნორვეგიული ნინა]] [[კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი]] hvjp1zrznuvmfrm57fypfs708m08lef 254873 254872 2026-11-10T14:38:58Z Narazeni 826 /* */ 254873 wikitext text/x-wiki '''ჰეგნორსკი''' ({{lang-no|Høgnorsk}} „ჟინნორვეგიული“) — [[ნორვეგიული ნინა|ნორვეგიული ოლიტერატურე ნინაშ]] ართ-ართი ვარიანტიშ [[ნიუნორსკი]]შ გინორთელი ვარიანტი, ნამუთ [[ლანდსმოლი]]შ ნორმეფს გინივარანს დო ნამუთინ ტარებულ რეფორმას ვემურე. მართალი რე, ლანდსმოლიშ გრამატიკულ წესეფს ნორთობურო მეურე, მარა ჯინჯიერი გამნარყობაშ გარკვეული ჸუნგა ბგერეფი ეშაღალირი რე. პროფესორი [[ტარლაივ ჰანაასი]] ტერმინ „ჰეგნორსკის“ დჷმაკვიდრებელო მირჩქინუაფუ, მუქ 1922 წანას პირველო გჷმირინუ თე ზიტყვა „მაღალი დონეშ“ ნორვეგიულიშ მანგურო. მუქ თე ზიტყვა Hochdeutsch-იშ (ჟიგერმანულიშ) ანალოგიათ დარსხუ. ნიუნორსკიშ ორთოგრაფიაშ დჷმარსხუაფალ ივარ ოსენს უკვე ნერჩი აფუდუ გოხაზირაფილი წიმინდე ნორვეგიულ ნინაშო, ნამუთ ბჟადალ დო ცენტრალური ნორვეგიაშ გვალამი რეგიონეფიშ მახორობაშ დიალექტით ოცადჷდჷ რზენიშ მახორობაშ ნინაშ თირუას. რზენიშ ნორვეგიულს ჰანაასი flatnorsk-ს (ფლატნორსკი, რზენიშ ნორვეგიული, გერმანული „რზენიშ გერმანულიშ“ (Plattdeutsch) ანალოგიათ) უძახჷდჷ. ამდღარშო საართო მოსარზებათ ჟინორვეგიული ირნერ დიალექტიშე ჟი გერე დო [[ლინგვისტიკა]]ს ერუანული კლუტურაშ გჷმოხანტილუათ მირჩქინუაფუ. == რესურსეფი ინტერნეტის == *[http://www.ivaraasen.no/wiki/ '''Mållekken'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200530195941/http://www.ivaraasen.no/wiki/index.php?title=Hovudsida |date=2020-05-30 }}, ჰიოგნორსკული [[ვიკი]]. *[http://www.sambandet.no/ Høgnorskportalen sambandet.no], რესურსხასჷლა ჰიოგნორსკულო ჭარილი ოშალათ სტატიათ. *[http://www.sambandet.no/maalmannen Tidskriftet Målmannen], ჟურნალი, ნამუთ ჰიოგნორსკულ ფორმას აკვიდრენს. [[კატეგორია:ნორვეგიული ნინა]] [[კატეგორია:გერმანიკული ნინეფი]] h41et00g7sea3tq2chnbaj7go6n89yd 0 17219 254880 231005 2026-11-11T00:10:51Z Narazeni 826 254880 wikitext text/x-wiki {{Short description|სახენწჷფო ობჟათე ამერიკას}} {{მიარეშანულამობა|ურუგვაი|ურუგვაი (წყარმალუ)}} {{ინფოდაფა ქიანა| |ოდაბადური_ჯოხო = {{lang-es|''República Oriental del Uruguay''}} |ედომუშამი_ჯოხო = ბჟაეიოლი რესპუბლიკა ურუგვაი |ოართე_ჯოხო = ურუგვაი |შილა = Flag of Uruguay.svg |გერბი = Coat of arms of Uruguay.svg |რუკა = Uruguay (orthographic projection).svg |ჰიმნი = [[ურუგვაიშ ერუანულ ჰიმნი|Himno Nacional Uruguayo]] <br />{{small|''ურუგვაიშ ერუანულ ჰიმნი''}}<br /><center>[[ფაილი:HimnoNacionalUruguay.ogg]]</center> |დევიზი =Libertad o muerte <br />„დუდიშულა ვარდა ღურა“ |ოფიციალური_ნინეფი =აკა ვარი (''დე იურე'')<br /> {{hlist|[[ურუგვაიულ ესპანური ნინა|ესპანური]]{{efn|ესპანურ დღას ვაგმოცხადებე ურუგვაიშ ოფიციალურ ნინათ, ვართ კონსტიტუციათ დო ვართ მუთუნნერ დეკრეტით. მარა, თინა [[დე ფაქტო]] ოფიციალურ რე გამაგალაშ დო ჯარალუაშ არძა დონეს.}}|[[ურუგვაიულ ჟესტურ ნინა]]{{efn|2001 წანაშე თის უღჷ [[დე-იურე]] ოფიციალურ სტატუსი.<ref>{{cite act |type=Ley |index=N° 17378 |date=25 July 2001 |legislature= El Senado y la Cámara Representantes de República Oriental del Uruguay reunidos en Asamblea General |title=Personas con Discapacidad. Lengua de Señas Uruguaya |trans-title=Disabled Persons. Uruguayan Sign Language – Law No. 17378 |url=https://www.impo.com.uy/bases/leyes/17378-2001 |url-status=live |language=es |access-date=30 May 2022 |archive-date=20 May 2022 |author=((IMPO)) |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520104508/https://www.impo.com.uy/bases/leyes/17378-2001}}</ref><ref name="LSU">{{Cite journal |last1=Meyers |first1=Stephen |last2=Lockwood |first2=Elizabeth |date=6 December 2014 |title=The Tale of Two Civil Societies: Comparing disability rights movements in Nicaragua and Uruguay |url=https://dsq-sds.org/article/view/3845 |url-status=live |journal=Disability Studies Quarterly |language=en |volume=34 |issue=4 |doi=10.18061/dsq.v34i4.3845 |issn=2159-8371 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627084811/https://dsq-sds.org/article/view/3845 |archive-date=27 June 2022 |access-date=30 May 2022 |doi-access=free}}</ref>}}}} (''დე ფაქტო'') |რელიგია= {{unbulleted list | {{tree list}} * 60.8% [[ქირსიანობა]] {{tree list/end}} | 38.0% [[ვარელიგიურობა ურუგვაის|ვა რელიგიური]] | 1.2% შხვა }} (2022)<ref>{{cite web |title=Encuesta Continua de Hogares (ECH) – Instituto Nacional de Estadística |url=https://www.ine.gub.uy/encuesta-continua-de-hogares1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221208034043/https://www.ine.gub.uy/encuesta-continua-de-hogares1 |archive-date=8 December 2022 |access-date=15 August 2022}}</ref> |ნანანოღა= [[მონტევიდეო]] |latd=34 |latm=53 |latNS=S |longd=56 |longm=10 |longEW=W |უდიდაში_ნოღა =ნანანოღა |თარობაშ_ტიპი = [[უნიტარული სახენწჷფო|უნიტარულ]] [[საპრეზიდენტო რესპუბლიკა]] |ლიდერიშ_ტიპი_1 = [[ურუგვაიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_1 =[[იამანდუ ორსი]] <br /> |ლიდერიშ_ტიპი_2 = [[ურუგვაიშ ვიცე-პრეზიდენტი|ვიცე-პრეზიდენტი]] |ლიდერიშ_ჯოხო_2 =[[კაროლინა კოსე]] |ლიდერიშ_ტიპი_3 = |ლიდერიშ_ჯოხო_3 = |ლიდერიშ_ტიპი_4 = |ლიდერიშ_ჯოხო_4 = |სახენწჷფოშ ტიპი = |მიკოღანკუა = |ოფიციალური ჸოფირება 1 = |ოფიციალური თარიღი 1 = |ოფიციალური ჸოფირება 2 = |ოფიციალური თარიღი 2 = |ოფიციალური ჸოფირება 3 = |ოფიციალური თარიღი 3 = |ოფიციალური ჸოფირება 4 = |ოფიციალური თარიღი 4 = |რანგი_ფართობით = 89-ა |ფართობი =176 215 |წყარი_% =1.5 |ოეგებიე_მახორობა =3,499,451<ref name="Uruguay Presidencia">{{Cite web |title=Censo Nacional 2023 contabilizó 3.499.451 habitantes en Uruguay |url=https://www.gub.uy/presidencia/comunicacion/noticias/censo-nacional-2023-contabilizo-3499451-habitantes-uruguay |access-date=12 October 2024 |website=Uruguay Presidencia |language=es}}</ref> |ოეგებიე_მახორობა_რანგი = 132-ა |მახორობა_ოეგებიეთ_წანას = 2023 |მახორობაშ_ცენზი = |მახორობაშ_ცენზი_წანას = |მახორობაშ_მეჭედალა = 19.5 |მახორობაშ_მეჭედალა_რანგი = 206-ა |ედპ_ppp_წანა = 2026 |ედპ_ppp = {{ძინა}} $135.773 მილიარდი<ref name="IMFWEO.UY">{{cite web |date=13 October 2026 |title=World Economic Outlook Database (October 2026 Edition) |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |access-date=17 October 2026 |website=www.imf.org |publisher=[[International Monetary Fund]]}}</ref> |ედპ_ppp_რანგი = 95-ა |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე ={{ძინა}} $39,008<ref name="IMFWEO.UY" /> |ედპ_ppp_ართ_მახორუშე_რანგი = 57-ა |აგი =0.862< |აგი_ტენდენცია ={{ძინა}} |აგი_კატეგორია = <font color="#009900">ძალამ მაღალი</font> |აგი_რანგი =48-ო |აგი_წანა =2023 |ვალუტა= [[ურუგვაულ პესო]] |ვალუტაშ_კოდი =UYU |ქიანაშ_კოდი =UY |ბორჯიშ_ორტყაფუ = ([[მოსოფელიშ კოორდინირებული ბორჯი|UTC]] -3სთ.) |ზარხულიშ_ბორჯი = ([[მოსოფელიშ კოორდინირებული ბორჯი|UTC]] -2სთ.) |cctld = [[.uy]] |ოტელეფონე_კოდი =+598 |ოტელეფონე_კოდი_მეწურაფა= |სქოლიო= }} '''ურუგვაი''' ედომუშამი ოფიცილური ჯოხოდვალა '''ბჟაეიოლი რესპუბლიკა ურუგვაი'''<ref>For example, [http://www.icj-cij.org/docket/files/135/15873.pdf International Court of Justice press release 20 April 2010 re judgment ''Argentina v Uruguay''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100601221644/http://www.icj-cij.org/docket/files/135/15873.pdf |date=1 June 2010 }}.</ref> ({{lang-es|''República Oriental del Uruguay''}} {{IPA|[reˈpuβlika oɾjenˈtal del uɾuˈɣwai]}}) — [[სახენწჷფო]] [[ობჟათე ამერიკა|ობჟათე ამერიკაშ]] ობჟათე-ბჟაეიოლ ნორთის, [[ატლანტიშ ოკიანე|ატლანტიშ ოკიანეშ]] წყარპიჯის. ოორუეშე [[ხურგა (სახენწჷფო)|უხურგანს]] [[ბრაზილია]], ბჟადალშე — [[არგენტინა]]. ურუგვაიშ [[მახორობა]] 3,3 მლნ ადამიერს აკმადგინანს,<ref name="cia">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html|title=Uruguay|publisher=[[The World Factbook]]|author=Central Intelligence Agency|accessdate=5 January 2010|authorlink=Central Intelligence Agency}}</ref> ნამუშეთ 1,8 მლნ ნანანოღა [[მონტევიდეო]]შ მეტროპოლიურ არეალს ოხორანს.<ref name="cia"/> მახორობაშ დოხოლაფირო 88% ევროპული გამნარყობაშ რე. 176 000 კმ² ფართობით, ურუგვაი [[ობჟათე ამერიკა|ობჟათე ამერიკაშ]] უჭიჭაში სახენწჷფო რე ტერიტორიაშჸურე, [[სურინამი]]შ უკული. [[1680]] წანას, [[პორტუგალიაშ იმპერია|პორტუგალიარეფქ]] ქჷდარსხუეს ართ-ართი უჯვეშაში ევროპული ოხორუე ურუგვაის — [[კოლონია-დელ-საკრამენტო]]. [[XVIII ოშწანურა|XVIII ოშწანურაშ]] დაჭყაფუს [[ესპანეთიშ იმპერია|ესპანარეფქ]] ოურდუმე ჯიხაზურგაშ სახეთ ქჷდარსხუეს [[მონტევიდეო]].<ref name="dept-state">{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2091.htm |title= Background Note: Uruguay |author=Bureau of Western Hemisphere Affairs |publisher=US Department of State |accessdate=23 February 2011}}</ref> 1811–1828 წანეფს [[ესპანეთი|ესპანეთწკჷმა]], [[პორტუგალია|პორტუგალიაწკჷმა]], [[არგენტინა|არგენტინაწკჷმა]] დო [[ბრაზილია|ბრაზილიაწკჷმა]] ლჷმეფიშ უკული ურუგვაიქ ზოხორინალა მიღჷ. ალმახანაშო თე ქიანა, დემოკრატიული კონსტიტუციური რესპუბლიკა რე, [[ურუგვაიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტით]], ნამუთ მუჭოთ სახენწჷფოშ, თეშ თარობაშ მადუდე რე. ურუგვაი მაართა აბანსიე [[ლათინური ამერიკა|ლათინურ ამერიკას]] [[დემოკრატიაშ ინდექსი|დემოკრატიაშ]], [[გლობალური შვიდობაშ ინდექსი|შვიდობაშ]], კორუფციაშ ნარკებობაშ დო რინაშ ხარისხიშ ინდექსიშ მაძირაფალეფით;<ref name="photos.state.gov">http://photos.state.gov/libraries/uruguay/19452/pdfs/UruguaysRankingsJune2013.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210063110/https://photos.state.gov/libraries/uruguay/19452/pdfs/UruguaysRankingsJune2013.pdf |date=2021-02-10 }}</ref> თაშნეშე მაართა რე [[ობჟათე ამერიკა]]ს [[პრესაშ დუდიშულობაშ ინდექსი|პრესაშ დუდიშულობაშ]], ოშქაშე კლასიშ ზჷმაშ, ჯგირობუაშ დო უშქურანჯობაშჸურე.<ref name="photos.state.gov"/> ართ შურ მახორუშო გოანგარიშაფათ, ურუგვაის მოსოფელიშ არძა შხვა ქიანაშე მეტი წვლილი მიშმუღჷ [[გოერო]]შ საშვიდობო მისიეფშა.<ref name="photos.state.gov"/> ქიანა რეგიონს მაჟირა რე ეკონომიკაშ დუდიშულობაშ, მუშნაველეფიშ წორწოობაშ, ართ შურ მახორუშო მუშნაველეფიშ დო ბონი ურცხოული ინვესტიციეფიშჸურე.<ref name="photos.state.gov"/> ურუგვაი მასუმა არძაშე უჯგუში ქიანა რე კონტინენტის [[ადამიერიშ გოვითარაფაშ ინდექსი]]შ, ეკონომიკაშ ძინაშ, ინოვაციეფიშ დო ინფრასტრუქტურაშ მეჯინათ.<ref>[http://photos.state.gov/libraries/uruguay/19452/pdfs/UruguaysRankingsJune2013.pdf From 2005 to 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210063110/https://photos.state.gov/libraries/uruguay/19452/pdfs/UruguaysRankingsJune2013.pdf |date=2021-02-10 }}</ref><ref name="photos.state.gov"/> გოეროშე ურუგვაი ფასებულიე მუჭოთ მაღალი მუშნაველეფიშ მაღვენჯი ქიანა — აკა ფერი მუნაჩემიშ მაღვენჯი სახენწჷფო თე რეგიონშე [[ჩილე]]წკმა ართო. ურუგვაი შანულამი ექსპორტიორიე თიჯგურა პროდუქტეფით, მუჭომეფითიე [[მონტყორი]], [[ორზა]], [[სოია]], ჩხოუშ გოჸინილი ხორცი, [[ალაო]] დო [[ბჟა (პროდუქტი)]].<ref name="photos.state.gov"/> 2013 წანას, [[მარიხუანა]]შ წარმებაშ, გჷმოჩამაშ დო გჷმორნაფაშ მეჯინათ ინოვაციური პოლიტიკაშ მიშაღალაშენი, ჟურნალ ''[[ეკონომისტი (ჟურნალი)|ეკონომისტიქ]]'' ურუგვაი „წანაშ ქიანა“ გიოდჷ.<ref>http://www.economist.com/news/leaders/21591872-resilient-ireland-booming-south-sudan-tumultuous-turkey-our-country-year-earths-got</ref> ქიანას თაშნეშე ლეგალურიე ართსქესიამი ქორწინება დო [[აბორტი]], მუშ შედეგოთ, ურუგვაი მერჩქინელიე მოსოფელიშ ართ-ართ არძაშე ლიბერალურ დო სოციალურო გოვითარაფილ სახენწჷფოთ. რეგიონს სამანგათიე დო ნთელ მოსოფელშ ართ-ართი უჯგუში ადამიერიშ ნებეფიშ, ტოლერანტობაშ დო მაკათურობაშ ოკითხეფიშჸურე.<ref>http://www.socialprogressimperative.org/en/data/spi/components/com9#performance/countries/com9/com11 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304102036/http://www.socialprogressimperative.org/en/data/spi/components/com9#performance/countries/com9/com11 |date=2016-03-04 }}</ref> == ეტიმოლოგია == ''ლა-რეპუბლიკა-ორიენტალ-დელ-ურუგუაი (La República Oriental del Uruguay)'' შანენს „[[ურუგვაი (წყარმალუ)|წყარმალუ ურუგვაიშ]] ბჟაეიოლშე მადვალუ რესპუბლიკას“. წყარმალუ ურუგვაიშ ეტიმოლოგია ეკონიაშახ უჩინებუე, ართ ვერსიათ [[გუარანი (ნინა)|გუარანიშ ნინაშე]] მოჸურს დო შანენს „კორორბა ჩიტეფიშ წყარმალუს“.<ref>{{cite web|url=http://web.archive.org/web/20110721193412/http://www.turismo.gub.uy/index.php?option=com_content&view=article&id=216&Itemid=195&lang=en |title=Ministerio de Turismo y Deporte del Uruguay (Spanish, English and Portuguese) |publisher=Turismo.gub.uy |accessdate=26 June 2010}}</ref> == ისტორია == {{თარი|ურუგვაიშ ისტორია}} ურუგვაიშ ტერიტორიას [[ესპანარეფი|ესპანარეფიშ]] გჯმორჩქინაშახ ოხორანდეს ინდიარი ტომეფი [[ჩარუა (ტომი)|ჩარუა]] დო [[ჩანა (ტომი)|ჩანა]]. [[XVI ოშწანურა]]ს იჭყაფუ ესპანარეფიშ დოპყრობეფი, მარა დუდმაართაშე თინეფქ ვაშილებუეს იროიანი გიოპონუ პუნქტეფიშ ღოლამა. [[1680]] წანას [[ლა-პლატა|ლა-პლატაშ]] ჸუჯიშ კვარჩხანი წყარპიჯის პორტუგალიარეფქ ქდარსხუეს ჯიხასიმანგარე [[კოლონია-დელ-საკრამენტო]], სოიშეთ ვალეგარულო გჷნმუღუდეს ოღალი [[ბუენოს-აირესი|ბუენოს-აირესშა]]. კონტრაბანდისტეფშე ოთხილარო ესპანარეფქ [[1724]] წანას ქჷდარსხუეს ნოღა [[მონტევიდეო]]. ახალ ნოღაშა კოკი [[ტენერიფე]]შე გეგნიხორეს [[გუანშეფი|გუანშეფქ]]. XVIII ოშწანურაშე გემიშართჷ კოლონია [[რიო-დე-ლა-პლატა]]შ აკოდგინალუაშა. კოლონიალური მართუალაშ ბოლოს ალმახანურ ურუგვაიშ ტერიორიას დოხორელი რდჷ 30 ვითოში ადამიერი, ნამუშ ნასუმორი მონტევიდეოს ოხორანდჷ. [[ნაპოლეონ ბონაპარტე|ნაპოლეონიშ]] ესპანეთშა მიშაჭკირუაშ უკული გეგმიცხადჷ [[რიო-დე-ლა-პლატაშ ვიცე-ომაფე]]შ ზოხორინალაქ. ალმახანურ ურუგვაიშ ტერიტორიაქ (Banda Oriental) გემიშართჷ ახალი ომაფეშ აკოდგინალუაშა. [[გაუჩო]]შ ([[გუანშეფი]]შ გამნარყეფი) ტომქ მუურინუ მუჭოთ [[ესპანეთი]]შე, თეშ [[ბუენოს-აირესი]]შე [[ხოსე ხერვასიო არტიგასი]]შ ლჷმას ზოხორინალაშო. დუდმაართათ არტიგასიქ დო თიშ მორინეეფქ მითხუეს ცალკე პროვინციაშ აკოოქიმინუა. [[1814]] წანაშ 7 მელახის [[რიო-დე-ლა-პლატაშ გოართოიანაფილი პროვინციეფი]]შ უჟინაშ დირექტორქ [[ხერვასიო ანტონიო დე პოსადასი|ხერვასიო პოსადასიქ]] ზოჯუა გჷნოჩჷ ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ აკოქიმინუაშენი. [[1816]] წანას ბჟაეიოლიშ პროვინციაშა გემიშეჭკირჷ [[პორტუგალიაშ, ბრაზილიაშ დო ალგარვეშ გოართოიანაფილი ომაფე]]შ ნძალეფქ. გოართოიანაფილ პროვინციეფქ აღიარჷ ბჟაეიოლ პროვინციაშ მოკავშირეობა, მარა ლჷმა ვაგმუცხადებჷ ბრაზილიაშ ხეშუულებაშა. [[1820]] წანაშ ეკენიას არტიგასის გიორჯგინეს დო [[პარაგვაი]]შა გეგნოლჷ. პორტუგალიარეფქ ოკუპირებულ ტერიტორიას ქჷმიჭანეს სისპლატინიშ კონგრესი, ნამუქჷთ [[1821]] წანას გჷმაცხადჷ ბრაზილიაწკჷმა ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ აკოართაფა [[სისპლატინი|სისპლატინიშ]] ჯოხოდვალათ. [[1825]] წანას ფლორიდას აკოკორობილ კონგრესიქ გჷმაცხადჷ ბრაზილიაშე გჷმორთუალა დო კინე გოართოიანაფილ პროვინციეფწკჷმა გოართოიანაფა. თეშ საგამოთ [[ბრაზილია]]ქ [[არგენტინა]]ს [[არგენტინა-ბრაზილიაშ ლჷმა|ლჷმა გჷმცხადჷ]]. ლჷმაშ თებაშ უკული გეგმიცხადჷ ბჟაეიოლიშ პროვინციაშ ზოხორინალაქ დო ქიანაქ მიღჷ ჯოხოდვალა: ბჟაეიოლი რესპუბლიკა ურუგვაი. [[1830]] წანას მიღეს ქიანაშ მაართა კონსტიტუცია. თიმ წანას 25 ეკენიას, ქიანაშ მაართა პრეზიდენტო გჷშაგორეს [[ფრუქტუოსო რივერა]]. [[1838]]-[[1852]] წანეფს ქიანას მიშჷ ომენმაღალ ჷმაშა გჷნულირი პარტიული მერინეფი, ნამუს გჷმორძგვილქ კინე რივერაქ გჷშართჷ. [[1864]]-[[1870]] წანეფს ურუგვაიქ ხოლო ართი, [[პარაგვაული ლჷმა]] გჷნიღჷ. ურუგვაი მოსოფელს მაართა ქიანა რდჷ, ნამუქჷთ [[1907]] წანას მიღჷ კანონი ჩილ დო ქომონჯიშ ჩათხინაფაშენი, დო მაჟირა ქიანა სოდეთ [[1877]] წანას გონათაფაქ სავალდვალოთ დო უფასოთ გჷნირთჷნ. [[1929]] წანას [[დიდი დეპრესია|დიდმა დეპრესიაქ]] შანულამი გეშქვაფა მიორინუ ქიანას. ნამუსჷთ მაჸუნჷ სახენწჷფო გჷნორთეფქ დო [[1942]] წანაშ ახალი კონსტიტუციაქ. [[1945]] წანას ურუგვაიქ [[მაჟირა მოსოფელიშ ლჷმა|მაჷირა მოსოფელიშ ლჷმას]] [[ფაშიზმი|ფაშისტურ]] [[გერმანია]]ს გჷმუცხადჷ ლჷმა. [[1950]] წანას საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს გომორძგვილო გჷშართჷ [[ანდრეს მარტინეს ტრუება]]ქ, ნამუშ ნძალათ [[1951]] წანას მიღჷ ახალი კონსტიტუცია. [[1973]] წანაშ 27 მანგის, ქიანას გეჸვენჯი ოურდუმე გჷნორთაქ ქჷმოხვადჷ დო ქჷდირსხუ ოურდუმე დიქტატურაქ. [[1976]] წანას ხეშუულებაშა მულირჷ [[აპარასიო მენდესი|აპარასიო მენდესიქ]] აკოფაჩჷ არძა პარტია. [[1980]] წანას იტარჷ რეფერენდუმქ ახალი კონსტიტუციაშ მეღებაშ დო არსებული რეჟიმიშ თირუაშ გეშა. მახორობაშ 57 % დიქტატურაშ მოვარიე რდჷ. [[1984]] წანაშ დუდიშულ საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს გომორძგვილო გიშართჷ [[ხულიო მარია სანგინეტი]]ქ დო გადუდიშულჷ არძა პოლიტპატიმარი. [[1991]] წანას ურუგვაიქ გჷნირთჷ [[მერკოსური]]შ ეკონომიკური ბლოკიშ მაკათურო. [[2010]] წანაშე ურუგვაიშ პრეზიდენტიე [[ხოსე მუხიკა]], ნამუსჷთ ართართ უდაღარაშ პრეზიდენტო მითმირჩქინანა<ref>[http://www.ambebi.ge/mozaika/68071-khose-mukhika-yvelaze-gharibi-prezidenti.html ხოსე მუხიკა - არძაშე ღარჷბი პრეზიდენტი]</ref>. 2013 წანას ურუგვაის დოკანონეს ართი სქესიშ უღულეფიშ ქორწინება<ref>{{cite web|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424127887323741004578416581331444320.html|title=Uruguay Legalizes Same-Sex Marriage - WSJ.com|accessdate=2013-04-28|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GFdxg7Kz|archivedate=2013-04-30}}</ref>. 2013 ანაშ 25 ქირსეთუთას, პრეზიდენტ მუხიკაქ ხე ქჷმაჭარჷ კანონს [[მარიხუანა|მარიხუანაშ]] ლეგალიზაციაშენი<ref>{{cite web|url=http://itar-tass.com/mezhdunarodnaya-panorama/856267|title=Уругвай легализовал марихуану|accessdate=2013-12-25|}}</ref>, ნამუსჷთ თეიშახ პარლამენტიშ ჟილენ პალატაქ მოუურინუ. შედეგო ურუგვაიქ გჷნირთჷ მაართა ქიანათ მოსოფელს, სოდეთ დოკანონეს თე ნარკოტიკული ნივთარობაშ დობზადება დო გოსაღაფა. == გეოგრაფია == {{თარი|ურუგვაიშ გეოგრაფია}} ურუგვაიშ ფართობი 176 220 კმ²–ს აკმადგინას. [[სახენწჷფო თანჯა|თანჯაშ]] ედომუშამი სიგჷრძა 1564 კმ (თინეფს შქას: არგენტინაწკჷმა — 579 კმ, ბრაზილიაწკჷმა — 985 კმ.). წყარპიჯიშ ღოზიშ სიგჷრძა: 660 კმ. კიანაშ უმაღალაში კონკა რე გვალა [[სერო-კატედრალი]] 514 მ. ობჟთშე გა-ზუგუამი ტერიტორია ითირუ რზენეფით. წყარპიჯიშ ღოზი [[ლაგუნა|ლაგუნაშ]] ტიპიშიე. [[კლიმატი]] სუბტროპიკული, ოკიანურიე. ღურთუთაშ ოშქაშე ტემპერატურა 22—24&nbsp;°C, კვირკვეშ - 10—12&nbsp;°C. ობჟთეშ ბორიეფიშ, [[პამპერო]]შ ბარუაშ ბორჯის ტემპერატურა 5°C-შახ დჷთმოლუ, თირი ხოლო უჩქჷ. ატმოსფერული ნოლექეფი 1000 მმ აკმადგინანს ობჟათეშ რაიონეფს, დო 1200 მმ-ს ოორუეშე. === ფლორა === == სახენწჷფო == [[File:Palacio Legislativo.JPG|thumb|250პქ|ურუგვაიშ პარლამენტიშ დგჷმილი — [[პალასიო-ლეხისლატივო]], [[მონტევიდეო]]]] ურუგვაი [[წჷმმარინაფალი დემოკრატია|წჷმმარინაფალი დემოკრატიაშ]] [[რესპუბლიკა]] რე [[საპრეზიდენტო სისტემა|საპრეზიდენტო სისტემათ]].<ref name="biz-guide"/> ხეშუულებაშ მაათურეფი ხუთი წანაშ ხანით გჷშეგორუაფნა უნივერსალური ოგიშაგორუე სისტემათ.<ref name="biz-guide"/> ურუგვაი [[უნიტარული სახენწჷფო]]რე: ნთელ ქიანას ედომუშამო იხორციელებუაფჷ იუსტიციაშ, გონათუაშ, უშქურანჯობაშ, ოგალენური დო დუდთხილუაშ პოლიტიკა.<ref name="biz-guide">{{cite web|url=http://www.uruguayxxi.gub.uy/innovaportal/file/528/1/business_guide_uruguay_xxi_-_november_2009.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110501084128/http://www.uruguayxxi.gub.uy/innovaportal/file/528/1/business_guide_uruguay_xxi_-_november_2009.pdf|archivedate=2011-05-01|title=Business Guide|publisher=Uruguay XXI|accessdate=25 February 2011}}</ref> ემაჸონაფალი ხეშუულებას ახორციელენს [[ურუგვაიშ პრეზიდენტი|პრეზიდენტი]] დო 13 მინისტრშე აკოქიმინელი კაბინეტი.<ref name="biz-guide"/> კანონმადვალუ ხეშუულებას ახორციელენს ჟირპალატამი [[ურუგვაიშ გენერალური ასამბლეა|გენერალური ასამბლეა]]: დეპუტატეფიშ პალატა, ნამუთ აკმოდირთუ 19 დეპარტამენტიშ 99 წჷმმარინაფალშე, ნამუთ პროპორციული სისტემათ რენა გიშაგორილეფი დო სენატორეფიშ პალატა, ნამუთ აკმოდირთუ პროპორციული სისტემათ გჷშაგორილ 31 მაკათურშე დო ვიცე-პრეზიდენტშე, ნამუთ პალატაშ დუდმახვენჯი რე.<ref name="biz-guide"/> სასამართალო ხეშუულებას ახორციელენს [[ურუგვაიშ უჟინაში სასამართლო|უჟინაში სასამართლო]] დო ნთელი ქიანაშ მასშტაბით არსებული სასამართალოეფი დო მოსამართალეეფი. უჟინაში სასამართალოშ მაკათურეფს გენერალური ასემბლეა გჷშმაგორუნს; სასამართალოეფიშ მაკათურეფს სენატიშ ქოიათ გჷშმაგორუნს უჟინაში სასამართალო, მოსამართალეეფს - ბონო დჷთმანიშნენს უჟინაში სასამართალო.<ref name="biz-guide"/> [[ურუგვაიშ კონსტიტუცია|მოქიმინჯე კონსტიტუცია]] ურუგვაიქ 1967 წანას მიღჷ. ბრელ მიშათინუაქ 1973 წანას გაჩერდჷ, მარა კინე ქჷდიჭყჷ 1985 წანას. ურუგვაიშ კონსტიტუცია [[შვეიცარიაშ კონსტიტუცია|შვეიცარიაშ კონსტიტუციაშ]] მეჯინათიე აკომუშებული დო მენოღალეფს საშუალებს არძენს, დოთირუან კონსტიტუცია ოკათე ინიციატივაშ ოსხირით, მარა თინაქ უციოთ საარძო-ერუანული [[რეფერენდუმი]]თ ოკო გჷნოჭყორდას. ეკონია 15 წანაშ გოძვენას, ურუგვაის თე მეთოდი ბრელშა გჷმირინეს.<ref name=cs>{{ref|country=uruguay|section=Constitutional Background|first=Rex A.|last=Hudson}}</ref> [[ურუგვაიშ ისტორია|ურუგვაიშ ისტორიაშ]] გოძვენას, სახენწჷფოშ ოდუდეს არძაშე შხირას [[კოლორადოშ პარტია (ურუგვაი)|კოლორადოშ პარტია]] რე. მარა, 2009 წანაშ ურუგვაიშ საარძო გიშაგორუეფს, პარლამენტიშ გიშაგორუეფი აბსოლუტური უმენტაშობათ მიგჷ [[ფართო ფრონტი (ურუგვაი)|ფართო ფრონტიქ]], საპრეზიდენტო გიშაგორუეფს - ფართო ფრონტის კანდიდატიქ [[ხოსე მუხიკა]]ქ [[ნაციონალური პარტია (ურუგვაი)|ნაციონალური პარტიაშ]] კანდიდატი [[ლუის ალბერტო ლაკალიე]]ს გიორჯგინჷ. 2010 წანას, [[ლათინობარომეტრი]]შ ჯარალობურ რკუეფქ ოძირუ, ნამდა [[ლათინური ამერიკა|ლათინურ ამერიკას]], ურუგვაალეფი [[დემოკრატია]]ს არძაშე მეტო მეურენა დო თაშნეშე, კმაყოფილ რენა მუნეფიშ ქიანას დემოკრატიაშა გჷნოდგჷმილი ნაბიჯეფით.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/17627929|title=The democratic routine|date=2 December 2010|work=The Economist|accessdate=23 February 2011}}</ref> [[Freedom House]]-იშ „მოსოფელიშ შვიდობაშ ინდექსით“, ურუგვაის 27-ა აბანი უკებჷ. [[Economist Intelligence Unit]]-იშ 2012 წანაშ მუნაჩემეფით, ურუგვაიშ დემოკრატიაშ ინდექსი 8,17 რდჷ, მოსოფელს რსულ დემოკრატიათ მერჩქინელ 25 ქიანაშ ერკებულს - მა-18 აბანს რდჷ.<ref>{{cite web|url=https://portoncv.gov.cv/dhub/porton.por_global.open_file?p_doc_id=1034|archivedate=2012-03-24|title=The Economist Intelligence Unit's Index of Democracy 2012|format=PDF|accessdate=20 June 2014}}</ref> [[ოერეფშქაშე გომერეკელაფა|ოერეფოშქაშე გომერეკელაფაშენი]] აკომუშებილ [[კორუფციაშ აღქმაშ ინდექსი|კორუფციაშ აღქმაშ ინდექსის]] - ურუგვაი მა-18 აბანსიე. === ადმინისტრაციული დორთუალა === {{თარი|ურუგვაიშ დეპარტამენტეფი}} ურუგვაი დორთილიე 19 [[დეპარტამენტი (ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთული)|დეპარტამენტო]], ნამუსჷთ უღჷნა კანონმადვალუ დო ემაჸონაფალი ნებეფი.<ref name="biz-guide">{{cite web|url=http://www.uruguayxxi.gub.uy/innovaportal/file/528/1/business_guide_uruguay_xxi_-_november_2009.pdf|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110501084128/http://www.uruguayxxi.gub.uy/innovaportal/file/528/1/business_guide_uruguay_xxi_-_november_2009.pdf|archivedate=2011-05-01|title=Business Guide|publisher=Uruguay XXI|accessdate=25 February 2011}}</ref> ირ დეპარტამენტი მუშ მამართვალს საარძო გიშაგორუეფით გჷშმაგორუნს.<ref name="biz-guide"/> დეპარტამენტიშ ემაჸონაფალ ხეშუულებას თოლჸუჯის უჸუნუანს დო კანონმადვალ ორგანოშ ფუნქციას ასრულენს დეპარტამენტიშ სხუნუ.<ref name="biz-guide"/> {| class="wikitable sortable" |- style="background-color:#ffebad" ! დეპარტამენტი ! ფართობი<br />კმ² !! მახორობა (2011)<ref name="pop-ine">{{cite web|url=http://www.ine.gub.uy/censos2011/index.html|title=Censos 2011 – Instituto Nacional de Estadistica|publisher=Instituto Nacional de Estadística|accessdate=13 January 2012}}</ref> !! ნანანოღა |- | [[არტიგასიშ დეპარტამენტი|არტიგასი]] |align="right"| 11 928 ||align="right"| 73,162 || [[არტიგასი]] |- | [[კანელონესიშ დეპარტამენტი|კანელონესი]] |align="right"| 4 536 ||align="right"|518,154 || [[კანელონესი]] |- | [[სერო-ლარგოშ დეპარტამენტი|სერო-ლარგო]] |align="right"| 13 648 ||align="right"| 84,555 || [[მელო]] |- | [[კოლონიაშ დეპარტამენტი|კოლონია]] |align="right"| 6 106 ||align="right"|122,863 || [[კოლონია-დელ-საკრამენტო]] |- | [[დურასნოშ დეპარტამენტი|დურასნო]] |align="right"| 11 643 ||align="right"| 57,082 || [[დურასნო]] |- | [[ფლორესიშ დეპარტამენტი|ფლორესი]] |align="right"| 5 144 ||align="right"| 25,033 || [[ტრინიდადი (ურუგვაი)|ტრინიდადი]] |- | [[ფლორიდაშ დეპარტამენტი|ფლორიდა]] |align="right"| 10 417 ||align="right"| 67,093 || [[ფლორიდა (ურუგვაი)|ფლორიდა]] |- | [[ლავალიეხაშ დეპარტამენტი|ლავალიეხა]] |align="right"| 10 016 ||align="right"| 58,843 || [[მინასი (ურუგვაი)|მინასი]] |- | [[მალდონადოშ დეპარტამენტი|მალდონადო]] |align="right"| 4 793 ||align="right"|161,571 || [[მალდონადო (ურუგვაი)|მალდონადო]] |- | [[მონტევიდეოშ დეპარტამენტი|მონტევიდეო]] |align="right"| 530 ||align="right"| 1,292,347 || [[მონტევიდეო]] |- | [[პაისანდუშ დეპარტამენტი|პაისანდუ]] |align="right"| 13 922 ||align="right"|113,112 || [[პაისანდუ]] |- | [[რიო-ნეგროშ დეპარტამენტი|რიო-ნეგრო]] |align="right"| 9 282 ||align="right"| 54,434|| [[ფრაი-ბენტოსი]] |- | [[რივერაშ დეპარტამენტი|რივერა]] |align="right"| 9 370 ||align="right"|103,447 || [[რივერა]] |- | [[როჩაშ დეპარტამენტი|როჩა]] |align="right"| 10 551 ||align="right"| 66,955 || [[როჩა]] |- | [[სალტოშ დეპარტამენტი|სალტო]] |align="right"| 14 163 ||align="right"|124,683 || [[სალტო (ურუგვაი)|სალტო]] |- | [[სან-ხოსეშ დეპარტამენტი|სან-ხოსე]] |align="right"| 4 992 ||align="right"|108,025 || [[სან-ხოსე-დე-მაიო]] |- | [[სორიანოშ დეპარტამენტი|სორიანო]] |align="right"| 9 008 ||align="right"| 82,108 || [[მერსედესი (ურუგვაი)|მერსედესი]] |- | [[ტაკუარემბოშ დეპარტამენტი|ტაკუარემბო]] |align="right"| 15 438 ||align="right"| 89,993 || [[ტაკუარემბო]] |- | [[ტრეინტა-ი-ტრესიშ დეპარტამენტი|ტრეინტა-ი-ტრესი]] |align="right"| 9 676 ||align="right"| 48,066 || [[ტრეინტა-ი-ტრესი]] |} === ოგალენური ურთიართობეფი === [[ფაილი:Lulatabaré26022007.jpg|thumb|right|upright|[[ტაბარე ვასკესი]] (პრეზიდენტი [[2005]]-[[2010]] წლეფს დო [[2015]] წანაშ 1 მელახშე კინე) ბრაზილიაშ თიმბორჯიშ პრეზიდენტ [[ლულა და სილვა]]წკმა ართო, [[2007]].]] [[ფაილი:LulaMujica.JPG|thumb|პრეზიდენტი [[ხოსე მუხიკა]] ([[2006]]-2010) (მარძვგვანშე) ბრაზილიაშ თიმბორჯიან პრეზიდენტ [[ლულა და სილვა]]წკჷმა ართო,ვვ, 2010.]] [[ფაილი:Dilma Rousseff and Jose Mujica 2010.jpg|thumb|[[ხოსე მუხიკა]] ბრაზილიაშ პრეზიდენტ [[დილმა რუსეფი|დილმა რუსეფწკჷმა]] ართო, [[2011]].]] 2010 წანაშ გერგობათუთას, ურუგვაიქ [[ობჟათე ამერიკაშ სახენწჷფოეფიშა კონსტიტუციური რსხუ]]შ რატიფიცირაფა ღოლუ დო ორგანიზაციაშ მაჩხორამაკათურო გჷნირთჷ. აპიჯალაქ 2008 წანას დიდჷ დო ნძალაშა 30 დღაშ უკული მიშართჷ, მუჟანსჷთ მაკათურ ქიანეფქ თიში რატიფიკაცია ღოლესინ.<ref name=businessweek.com>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/news/2010-11-26/unasur-pledges-to-isolate-coup-regimes-fight-drug-trafficking.html|title=Unasur Pledges to Isolate Coup Regimes, Fight Drug Trafficking|work=BusinessWeek|date=26 November 2010|accessdate=24 December 2010}}</ref> ურუგვაიშ არძაშე შანულამი სავაჭარო პარტნიორეფი რენა [[არგეენტინა]] დო [[ბრაზილია]]. [[2009]] წანას იმპორტიშ 20% არგენტინაშა მიშჷ.<ref name="cia"/> თიშ უკული, მუთ არგენტინაწკჷმა ჟირჸურენი ურთიართობეფი პრიორიტეტო გჷმაცხადჷნ, ურუგვაიქ ეჭვი ქჷმიღჷ [[ფოლკლენდიშ კოკეფი]]შ ელმოლს ბრიტანული გემეფიშ ყარაფი დო ურუგვაიშ ტერიტორიიაშე დო ონიშოლეფშე ოჭკომალიშ დო ნავთობიშ მეჭირინაფა მეუჭყვიდჷ.<ref>{{cite web|url=http://en.mercopress.com/2010/09/24/uruguay-marks-distance-from-argentina-uk-does-not-come-to-plunder-resources|title=Uruguay marks distance from Argentina: UK does not come to plunder resources|date=24 September 2010|publisher= MercoPress|accessdate=23 February 2011}}</ref> ართიანიშ რკინას [[მონტევიდეო]]შ დო [[ბუენოს-აირესი]]შ ონიშოლეფს შქას ესპანეთიშ იმპერიაშ ბორჯიშე იჭყაფუ; თიმ ბორჯის თე ფაქტის „ონიშოლეფიშ ლჷმა“ გიოდვეს. საბოლოოთ ჟირხოლო ქიანაშ ხემანჯღვერექ გინოჭყვიდჷ, ნამდა თინეფს თე რკინაშ თებას ოხვილჷდეს დო გეჸვენჯ აპიჯალას 2010 წანას, რეგიონული ინტეგრაციაშ ფარგალეფს მიოჭირინუეს.<ref>{{cite web|url=http://en.mercopress.com/2010/11/20/mujica-praises-argentina-uruguay-common-past-calls-for-an-end-to-ports-war|title=Mujica praises Argentina/Uruguay common past; calls for an end to ‘ports’ war’|date=20 November 2010|publisher=MercoPress|accessdate=23 February 2011}}</ref> [[2007]] წანას, წყარმალუ ურუგვაიშ წყარპიჯის, ურუგვაიშჸურე ქაღარდიშ ფაბრიკაშ დოდგჷმაქ არგენტინაშ პროტესტი გჷმიწანუ, თიშენი, ნამჷ-და არგენტინას მიოჩქდჷ, ნამდა თე ფაბრიკა ორთაშ დაწინდარებას გჷმიჭანუანდჷნ; საბოლოოთ ჟირ ქიანას შქას დიპლომატიურ ურთიართობეფქ დიძაბუ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7089226.stm Argentines in pulp mill protest]. BBC News (11 November 2007). Retrieved on 25 June 2012.</ref> უკულიანი დება თე საკითხშე 2010 წანას იჸუ, მუშენდა რკუეფქ ოძირუ,ნამდა წყარმალუ იწინდარებუდჷ.<ref>[http://www.clarin.com/diario/2010/02/22/um/m-02145337.htm '&#39;Clarín'&#39;: Hay 115 casos de dermatitis en un balneario ubicado frente a Botnia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100428132222/http://www.clarin.com/diario/2010/02/22/um/m-02145337.htm |date=2010-04-28 }}. Clarin.com (22 February 2010). Retrieved on 25 June 2012.</ref> 2010 წანაშ გერგობათუთას, ურუგვაიქ დო არგენტინაქ გაცხადეს, ნამდა საბოლოოთ ქჷმიოჭირინუეს აპიჯალას, ქაღარდიშ ფაბრიკას ართობურ მონიტორინგის გონხორციელებაშენი.<ref>{{cite web|url=http://en.mercopress.com/2010/11/15/uruguay-and-argentina-implement-scientific-accord-for-joint-monitoring|title=Uruguay and Argentina implement "scientific" accord for joint monitoring|date=15 November 2010|publisher=MercoPress|accessdate=23 February 2011}}</ref> ბრაზილიას და ურუგვაის ხე აფჷნა მოჭარილი აპიჯალეფშა დუდთხილუაშ, მენცარობაშ, ტექნოლოგიაშ, ენერგეტიკაშ, ოწყარმალუე ტრანსპორტირებაშ დო ჩხომუაშ ოკითხეფს წოროხანდაშენი, მუქით ჟირ მეძობელ ქიანას შქას პოლიტიკური დო ეკონომიკური ინტეგრაციაშ გარღააფას უნწყუ ხე.<ref>[http://ontheroadtofindout.com/2010/07/brazil-and-uruguay-step-closer-to-integration/ Brazil and Uruguay step closer to integration]. Ontheroadtofindout.com. Retrieved on 25 June 2012.</ref> ურუგვაის ბრაზილიაწკჷმა ჟირი უგნუჭყვიდირი [[ხურგა (სახენწჷფო)|ოხურგე]] კონფლიქტი უღჷ — ოწყარმალუე კოკ [[ისლა-ბრასილიერა|ისლა-ბრასილიერაშ]] დო ოფუტე [[მასოლიერი]]შ არხოს, წყარმალუ ინვერანდიშ რეგიონიშ 235 კილომეტრიანი მუნოკვეთიშენი. ჟირ ქიანა ვეთანხმებუნა თუ ნამ ნადუ წჯმარინუანს წყარმალუ კუარარიშ ლეგიტიმურ ოდუდესინ, მუთ [[1851]] წანას ჟირ ქიანას შქას დოდვალირი ოხურგე აპიჯალაშ მეჯინათ, გჷთმოთანჯჷნს ოდებელი რეგიონიშ ხურგასჷნ.<ref name="cia"/> თიშ უმკუჯინალო, ნამდა ბრაზილიას დო ურუგვაის მაჸალური დიპლომატიური ურთიართობეფი დო ეკონომიკური რსხუეფი უღჷნან, თე ოხურგე დება ამდღარშახ უგნუჭყვიდირელიე. ოდებელი ტერიტორია დე ფაქტო ბრაზილიაშ კონტროლიშ გიმე სქიდუ, ურუგვაი - იშენდოიშენ დიდ აქტიურობას ვეგჯმირჩქინანს მუში მოთხუალეფიშ წჷმარინაფალო. თიშ უკული, მუთ ურუგვაიქ დემოკრატიაშა ყარაფი დიჭყჷნ, მაჸალურ ურთიართობეფქ ქჷდირსხუ ამერიკაშ აკოართაფილ შტატეფწკჷმა.<ref name="cong-r">{{cite web|url=http://fpc.state.gov/documents/organization/137274.pdf|title=Uruguay: Political and Economic Conditions and U.S. Relations|first=Peter J.|last=Meyer|date=4 January 2010|publisher=Congressional Research Service|accessdate=24 February 2011}}</ref> === დუდთხილუა === == ეკონომიკა == === ოფუტე მეურნეობა === === ინფრასტრუქტურა === === ტელეკომუნიკაციეფი === == დემოგრაფია == === უდიდაში ნოღეფი === === ჯანთხილუა === === რელიგია === === ნინა === == კულტურა == ურუგვაულ კულტურას დიდიე ევროპული გოლინა, გონსაკუთრებათ - ობჟათეევროპული. [[გაუჩო]]შ ტრადიცია შანულამი ელემენტიე ურუგვაულ ხელუანობას დო ფოლკლორს. === ხელუანობა === === მუსიკა === === ლიტერატურა === === მედია === === საგესკუ === == ლიტერატურა == * Andrew, G. R. (2010) ''Blackness in the White Nation: A History of Afro-Uruguay'', The University of North Carolina Press * Behnke, A. (2009) ''Uruguay in Pictures'', Twenty First Century Books * Box, B. (2011) ''Footprint Focus: Uruguay'', Footprint Travel Guides * Burford, T. (2010) ''Bradt Travel Guide: Uruguay'', Bradt Travel Guides * Canel, E. (2010) ''Barrio Democracy in Latin America: Participatory Decentralization and Community Activism in Montevideo'', The Pennsylvania State University Press * Clark, G. (2008) ''Custom Guide: Uruguay'', Lonely Planet * Jawad, H. (2009) ''Four Weeks in Montevideo: The Story of World Cup 1930'', Seventeen Media * Lessa, F. and Druliolle, V. (eds.) (2011) ''The Memory of State Terrorism in the Southern Cone: Argentina, Chile, and Uruguay'', Palgrave Macmillan * Mool, M (2009) ''Budget Guide: Buenos Aires and Montevideo'', Cybertours-X Verlag == რესურსეფი ინტერნეტის == {{Commons|Uruguay|ურუგვაი}} * [http://portal.gub.uy/ ურუგვაიშ თარობაშ პორტალი] * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html Uruguay entry at The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107082254/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uy.html%20 |date=2019-01-07 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/uruguay.htm Uruguay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114412/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/uruguay.htm |date=2016-03-04 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1229360.stm Uruguay profile] from the [[BBC News]] * {{Wikivoyage|Uruguay|ურუგვაი}} * [http://www.uruguaynow.com/ Travel guide to Uruguay in English] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227200812/http://www.uruguaynow.com/ |date=2012-12-27 }} * [http://www.uruguayscene.info/ Photographic Travel Essay Through Uruguay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119203805/http://uruguayscene.info/ |date=2011-01-19 }} ==კომენტარეფი== <references group="კომ."/> == სქოლიო == {{სქოლიო|2}} {{ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი}} [[კატეგორია:ურუგვაი]] [[კატეგორია:ობჟათე ამერიკაშ ქიანეფი]] [[კატეგორია:ესპანურნინამი ქიანეფი]] [[კატეგორია:გოეროშ მაკათური სახენწჷფოეფი]] ig3j0pgbfv80robkn8su67nxizux1p4 0 34684 254874 250017 2026-11-10T16:42:58Z Kent Wang 23536 სურათიშ განახლება (Exterior of Church of São Paulo (Braga) 11.jpg) 254874 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ნოღა |მარგალური ჯოხო = ბრაგა |ოდაბადური ჯოხო ={{lang-pt|Braga}} |ქიანა = პორტუგალია |დუდალაშ თუდო = |პანორამა =Bom Jesus 2017 (9) (cropped).jpg |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა = |შილა = Pt-brg1.png |შილმუკნაჭ = |გერბი = Brasão de Braga.png |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = 100 |შილაშ სიგანა = 100 |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir= N|lat_deg =41|lat_min =32|lat_sec =39 |lon_dir= W|lon_deg =08|lon_min =25|lon_sec =19 |CoordAddon = type:city(227790)_region: |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა =300 |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა =250 |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = პორტუგალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა{{!}}რეგიონი |რეგიონი = ოორუე რეგიონი (პორტუგალია){{!}}ოორუე |რეგიონი ცხირს = |დინოხოლენი დორთუალა =62 რაიონი |რაიონიშ ტიპი =პორტუგალიაშ ადმინისტრაციული დორთუალა{{!}}ოლქი |რაიონი = ბრაგაშ ოლქი{{!}}ბრაგა |მადუდეშ ტიპი = ნოღაშ მერი{{!}}მერი |მადუდე = რიკარდუ რიუ |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = 1158 |ფართობი = 183.40 |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=215 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა=პორტუგალიური |მახორობა = 192 494 |ეჭარუაშ წანა = 2011 |მეჭედალა = 942,1 |აგლომერაცია = |ერუანული აკოდგინალუა = |ორწუმობური აკოდგინალუა = |ეთნოქორონიმი =ბრაგალეფი, ბრაგალი |ბორჯიშ ორტყაფუ = +0 |DST = ქო |ოტელეფონე კოდი = +351 253 |ოფოსტე ინდექსი = 470x |ოავტომობილე კოდი= |საიტი = www.cm-braga.pt/en |კატეგორია ვიკიოწკარუეს =Braga |add1n= |add1= }} '''ბრაგა''' ({{lang-pt|Braga}}) — ნოღა [[ბრაგაშ მუნიციპალიტეტი|ბრაგაშ მუნიციპალიტეტის]], ოორუე-ბჟადალ [[პორტუგალია]]ს. ნოღა რე [[ბრაგაშ ოლქი|ბრაგაშ ოლქიშ]] ადმინისტრაციული ცენტრი. ქიანაშ უჯვეშაში დო ართ-ართი უშანულამაში [[ნოღა]]. ბრაგა რე ართ-ართი უჯვეშაში ქირსიანული ნოღა ედომუშამ [[მოსოფელი|მოსოფელს]]. მახორობაშ მეჯინათ (192 494) ბრაგა (გოხოლუაშ განობეფწკჷმა ართო) რე მაშკვითა [[მუნიციპალიტეტი]] პორტუგალიას. ბრაგაშ აკოდგინალუაშა მიშმურს 62 "ოჭყიშაში". ბრაგა თაშნეშე რე [[კაბეტი პორტუ]]შ ცენტრი დო ართ-ართი ბიწორო მარდუ ურბანული არანი [[ევრორსხუ]]შ მასშტაბით. [[რომიშ იმპერია|რომიშ იმპერიაშ ]] მართუალაშ ბორჯის თინა რდჷ [[გალეცია|გალეციაშ]] პროვინციაშ ცენტრი. ურბანული ტერიტორია იკათუანს წყარმალუეფიშ [[კავადო (წყარმალუ)|კავადოშ]] დო [[ესტი (წყარმალუ)|ესტიშ]] ლეხერეფს. [[პორტუ]]შ დო [[ლისაბონი]]შ მალობათ ბიწორი მახინწალეფი გილურს. [[პორტუ]]შე მოჩილათირი რე დოხოლაფირო 53 კილომეტრით. == ოქინაფუეფი == ბრაგას დო თიშ გოლხოლუაშ განობეფს ანდა ისტორიული მონუმენტი რე. === ისტორიული ნოღა (''centro'') === ==== ოხვამეეფი ==== [[ფაილი:Exterior of Church of São Paulo (Braga) 11.jpg|thumb|right|200px|[[ბრაგაშ წიმინდე პაოლოშ ოხვამე]] ({{lang-pt|Igreja de São Paulo}}), [[XVI ოშწანურა]].]] *[[ბრაგაშ კათედრალი]] ({{lang-pt|Sé de Braga}}), XII-XVIII ოშწანურეეფი): დინდარული არქიტექტურული დო ხანტურული გუმოფინეფით. *({{lang-pt|Populo Church}}) [[XVI ოშწანურა]]: [[ნეოკლასიკური არქიტექტურა]]. *({{lang-pt|Igreja da Misericórdia}}): [[რენესანსი]]შ სტილიშ ოხვამე. *[[ბრაგაშ წიმინდე პაოლოშ ოხვამე]] ({{lang-pt|Igreja de São Paulo}}) *[[ბრაგაშ წიმინდე ვინსენტიშ ოხვამე]] ({{lang-pt|Igreja de São Vicente}}) *({{lang-pt|Igreja do Carmo}}) *({{lang-pt|Igreja dos Congregados}}) *[[წიმინდე ჯვარიშ ოხვამე (ბრაგა)|წიმინდე ჯვარიშ ოხვამე]] ({{lang-pt|Igreja de Santa Cruz}}) == რესურსეფი ინტერნეტის == {{commonscat|Braga}} * [http://portugal-info.net/costaverde/braga.htm ინფორმაცია ბრაგაშ გეშა] * [http://www.facfil.ucp.pt/braga-mapa.jpg ბრაგაშ რუკა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923124159/http://www.facfil.ucp.pt/braga-mapa.jpg |date=2006-09-23 }} * [http://www.braga.com.pt/ პორტალი ბრაგა] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061213204332/http://www.braga.com.pt/ |date=2006-12-13 }} * [http://www.virtourist.com/europe/braga/index.html ბრაგაშ ტურისტული ფოტოეფი] * [http://iportugaltravel.com/braga-travel-guide/ ბრაგაშ გიდი]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == სქოლიო == {{სქოლიო}} {{მერკე-პორტუგალია}} [[კატეგორია:პორტუგალიაშ ნოღეფი]] dl5yxf7ouwrbkplc4kyv62uurtjfu7j 0 40236 254875 217322 2026-11-10T21:26:49Z Giorgi Tsukishvili 21227 /* */ 254875 wikitext text/x-wiki {{ინფოდაფა დოხორინი |სტატუსი = ოფუტე |მარგალური ჯოხო = ეწერი |ოდაბადური ჯოხო = ენწერი |ქიანა = საქორთუო |დუდალაშ თუდო = |პანორამა = GEO-AB-GL.svg |პანორამაშ სიგანა = |მუკნაჭარა = |შილა = |შილმუკნაჭ = |გერბი = |გერბმუკნაჭ = |გერბიშ სიგანა = |შილაშ სიგანა = |ჩარჩო = |ქიანაშ რუკა2 =GEO-AB-GL.svg |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა2 = |მუკნაჭარა2= |lat_dir = N|lat_deg = 42|lat_min = 31|lat_sec = 59 |lon_dir = E|lon_deg = 41|lon_min = 42|lon_sec = 45 |CoordAddon = type:city(40361)_region:GE |CoordScale = |ქიანაშ რუკაშ ზჷმა = |ქიანაშ რუკა= |რეგიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ რუკა= |რაიონიშ რუკაშ ზჷმა = |რეგიონიშ ტიპი = ავტონომიური რესპუბლიკა |რეგიონი = აფხაზეთიშ არ |რეგიონი ცხირს = აფხაზეთიშ არ |დინოხოლენი დორთუალა = |რაიონიშ ტიპი =მუნიციპალიტეტი |რაიონი = გალიშ მუნიციპალიტეტი{{!}}გალი |თემი = ნაბაკევი (გალიშ მუნიციპალიტეტი){{!}}ნაბაკევი |მადუდეშ ტიპი = |მადუდე = |დორსხუაფაშ თარიღი = |მაართა შინუა = |წოხოლენი ჯოხოეფი = |სტატუსი-შე = |ფართობი = |სიმაღალაშ ტიპი= |დოხორინიშ ცენტრიშ სიმაღალა=50 |კლიმატი= |ოფიციალური ნინა= |მახორობა = |ეჭარუაშ წანა = |მეჭედალა = |აგლომერაცია = |ერუანული აკოდგინალუა = |ორწუმობური აკოდგინალუა = |ეთნოქორონიმი = |ბორჯიშ ორტყაფუ =+4 |DST = |ოტელეფონე კოდი = +995 |ოფოსტე ინდექსი = |ოავტომობილე კოდი= |საიტი = |კატეგორია ვიკიოწკარუეს = |add1n= |add1= }} '''ეწერი''' — ოფუტე [[აფხაზეთიშ ავტონომიური რესპუბლიკა|აფხაზეთიშ ავტონომიურ რესპუბლიკას]], [[გალიშ მუნიციპალიტეტი|გალიშ მუნიციპალიტეტის]], [[ნაბაკევი (გალიშ მუნიციპალიტეტი)|ნაბაკევიშ]] თემი. იდვალუაფჷ წყარმალუ [[ინგირწყარი]]შ მარძგვანშე, ზუღაშ დონეშე 50 მ., გალიშე 23 კმ. [[2008]] წანაშე ოკუპირაფილი რე [[რუსეთი|რუსეთიშ ფედერაციაშით]]<ref name="ოკუპაცია">[http://www.parliament.ge/index.php?lang_id=GEO&sec_id=69&kan_det=det&kan_id=3089 კანონი ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ].</ref> ==ლიტერატურა== {{ქე|3|126}} ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{მერკე-საქორთუო}} {{გალიშ მუნიციპალიტეტი}} [[კატეგორია:ნაბაკევიშ თემიშ ოფუტეეფი (გალიშ მუნიციპალიტეტი)]] [[კატეგორია:გალიშ მუნიციპალიტეტიშ ოფუტეეფი]] [[კატეგორია:საქორთუოშ ოფუტეეფი]] trizxirvtfgz7ugjprx48bdga611ht1 0 44799 254877 2026-11-10T23:52:28Z Narazeni 826 ახალი ხასჷლა: {{Short description|ნორვეგიაშ მაფა 2026 წანაშე}} {{ინფოდაფა მადუდე |პოსტი = [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] |ქიანა = [[ნორვეგია]]შ |ჯოხო = ჰოკონ VIII |ორიგინალური ჯოხო = Haakon VIII |რანწკი = |რ... 254877 wikitext text/x-wiki {{Short description|ნორვეგიაშ მაფა 2026 წანაშე}} {{ინფოდაფა მადუდე |პოსტი = [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] |ქიანა = [[ნორვეგია]]შ |ჯოხო = ჰოკონ VIII |ორიგინალური ჯოხო = Haakon VIII |რანწკი = |რანწკი-ალმასქუეფიშ = |სურათი = King Haakon VIII arrives Stortinget 03 (1x3 cropped).jpg |მუკნაჭარა =ჰოკონ VIII, 2026 წანა |დუდალაშ დაჭყაფუ =[[28 მარაშინათუთა]], [[2026]] |დუდალაშ დათებუ = მოქიმინჯე მონარქი |კორონაცია = [[22 მარაშინათუთა]], [[2027]] |წიმოხონი = [[ჰარალდ V]] |მონძე = [[ინგრიდ ალექსანდრა (ნორვეგიაშ ხვისტაშ მონძე მაფაშცირა)|ინგრიდ ალექსანდრა]] |შხვა წოდებეფი = |ვიცე-პრეზიდენტი = |პარტია = |დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1973|7|20}} |დაბადებაშ აბანი = [[ოსლო]], [[ნორვეგია]] |ღურაშ თარიღი = |ღურაშ აბანი = |ალმასქუ = {{marriage|[[მეტე-მარიტი|მეთე მარიტ ტიესემ ჰოიბი]]|2001}} |სქუალეფი = {{ubl |<!-- Don't pipelink to the article, please-->[[ინგრიდ ალექსანდრა (ნორვეგიაშ ხვისტაშ მონძე მაფაშცირა)|ინგრიდ ალექსანდრა]] |<!-- Don't pipelink to the article, please-->[[სვერე მაგნუსი (ნორვეგიაშ მაფასქირი)|სვერე მაგნუსი]]}} |ედომუშამი ჯოხო =ჰოკონ მაგნუსი |დინასტია = [[გლიუქსბურგეფი]] |მუმა = [[ჰარალს VI]] |ნანა = [[სონია (ნირვეგიაშ დიაფალი)|სონია ჰარალდსენი]] |რელიგია =[[ლუთერანობა|ლუთერანი]] |გონათაფა =[[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)]], [[ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა]] |ხეშმოჭარუა = }} '''ჰოკონ VIII''' (ნათუაშ ჯოხო ''ჰოკონ მაგნუსი'', {{lang-no|Haakon Magnus}}, დ. [[20 კვირკვე]], [[1973]], [[ოსლო]]) — [[ნორვეგია|ნორვეგიაშ]] [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] [[2026]] წანაშ [[28 მარაშინათუთა]]შე. ნორვეგიაშ მაფა [[ჰარალდ V]] დო დიადალ [[სონია (ნირვეგიაშ დიაფალი)|სონიაშ]] ქომოლსქუა. შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. ჰოკონ გლიუქსბურგეფიშ ჸუდეშ ნორვეგიაშ გამაგე ომაფე ფანიაშ მაანთხა გამნარყის წჷმარინუანს. [[2001]] წანას თიქ დეგურგინჷ მეტე-მარიტ ტიესემ ჰოიბიშა დო თინეფს ჟირ სქყა ჸუნა: ომაფე ხვისტაშ მაფაშცირა ინგრიდ ალექსანდრა დ მაფასქირ სვერე მაგნუსი. ჰოკონ გნათუათ ოურდუმე-ოზუღე ოფიცერ რე დო, მუჭოთ მაფა ფორმალურო ნორვეგიაშ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ უმაღალაშ უდუმმადუდე. თინა ნინალენდჷ [[გოეროშ წუმოძინაშ პროგრამა|გოეროშ წუმოძინაშ პროგრამაშ]] ჯგირ ნებაშ ჸენჯო დო ოკათუდჷ შხვადოშხვა ოჩეჟქიმინჯე დო ერეფოშქაშე წუმოჭყაფას, თინეფს შქას „ახალნორდ გლობალურ ლიდერეფიშ“ რშვილიშ დო თიშ ფონდიშ ხუნაშ კათაფას. თის უღჷ პოლიტოლოგიაშ ბაკალავრიშ ხარისხ [[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)|ბერკლიშ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტშე]] დაო წუმოძინაშ რკვიებეფიშ მაგისტრიშ ხარისხ [[ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა|ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლაშე]]. == რესურსეფ ინტერნეტის== {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20251122042617/https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=120988&sek=28430 Haakon's biography on the Royal Court's official website] * [https://tv.nrk.no/serie/kongefamilien/FAKN70000091/20-07-1991 Haakon, Norges kronprins]. NRK interview for his 18th birthday * [http://www.vg.no/rampelys/artikkel.php?artid=10032263 (translation of title: – The couple, the Crown Prince and Crown Princess, are doing political work) "- ''Kronprinsparet driver politisk arbeid''" ] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ნორვეგიაშ მონარქეფი}} [[კატეგორია:ნორვეგიაშ მაფეფი]] [[კატეგორია:ოსლოს დუნაბადეეფი]] [[კატეგორია:ოსლოშ უნივერსიტეტნათებუეფი]] [[კატეგორია:ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლანათებუეფი]] 4wffdobkwslx8g81zo8zcewjn0myrw6 254878 254877 2026-11-10T23:53:31Z Narazeni 826 254878 wikitext text/x-wiki {{Short description|ნორვეგიაშ მაფა 2026 წანაშე}} {{ინფოდაფა მადუდე |პოსტი = [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] |ქიანა = [[ნორვეგია]]შ |ჯოხო = ჰოკონ VIII |ორიგინალური ჯოხო = Haakon VIII |რანწკი = |რანწკი-ალმასქუეფიშ = |სურათი = King Haakon VIII arrives Stortinget 03 (1x3 cropped).jpg |მუკნაჭარა =ჰოკონ VIII, 2026 წანა |დუდალაშ დაჭყაფუ =[[28 მარაშინათუთა]], [[2026]] |დუდალაშ დათებუ = მოქიმინჯე მონარქი |კორონაცია = [[22 მარაშინათუთა]], [[2027]] |წიმოხონი = [[ჰარალდ V]] |მონძე = [[ინგრიდ ალექსანდრა (ნორვეგიაშ ხვისტაშ მონძე მაფაშცირა)|ინგრიდ ალექსანდრა]] |შხვა წოდებეფი = |ვიცე-პრეზიდენტი = |პარტია = |დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1973|7|20}} |დაბადებაშ აბანი = [[ოსლო]], [[ნორვეგია]] |ღურაშ თარიღი = |ღურაშ აბანი = |ალმასქუ = {{marriage|[[მეტე-მარიტი|მეთე მარიტ ტიესემ ჰოიბი]]|2001}} |სქუალეფი = {{ubl |<!-- Don't pipelink to the article, please-->[[ინგრიდ ალექსანდრა (ნორვეგიაშ ხვისტაშ მონძე მაფაშცირა)|ინგრიდ ალექსანდრა]] |<!-- Don't pipelink to the article, please-->[[სვერე მაგნუსი (ნორვეგიაშ მაფასქირი)|სვერე მაგნუსი]]}} |ედომუშამი ჯოხო =ჰოკონ მაგნუსი |დინასტია = [[გლიუქსბურგეფი]] |მუმა = [[ჰარალს VI]] |ნანა = [[სონია (ნირვეგიაშ დიაფალი)|სონია ჰარალდსენი]] |რელიგია =[[ლუთერანობა|ლუთერანი]] |გონათაფა =[[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)]], [[ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა]] |ხეშმოჭარუა = }} '''ჰოკონ VIII''' (ნათუაშ ჯოხო ''ჰოკონ მაგნუსი'', {{lang-no|Haakon Magnus}}, დ. [[20 კვირკვე]], [[1973]], [[ოსლო]]) — [[ნორვეგია|ნორვეგიაშ]] [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] [[2026]] წანაშ [[28 მარაშინათუთა]]შე. ნორვეგიაშ მაფა [[ჰარალდ V]] დო დიაფალ [[სონია (ნირვეგიაშ დიაფალი)|სონიაშ]] ქომოლსქუა. შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. ჰოკონ გლიუქსბურგეფიშ ჸუდეშ ნორვეგიაშ გამაგე ომაფე ფანიაშ მაანთხა გამნარყის წჷმარინუანს. [[2001]] წანას თიქ დეგურგინჷ მეტე-მარიტ ტიესემ ჰოიბიშა დო თინეფს ჟირ სქყა ჸუნა: ომაფე ხვისტაშ მაფაშცირა ინგრიდ ალექსანდრა დ მაფასქირ სვერე მაგნუსი. ჰოკონ გნათუათ ოურდუმე-ოზუღე ოფიცერ რე დო, მუჭოთ მაფა ფორმალურო ნორვეგიაშ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ უმაღალაშ უდუმმადუდე. თინა ნინალენდჷ [[გოეროშ წუმოძინაშ პროგრამა|გოეროშ წუმოძინაშ პროგრამაშ]] ჯგირ ნებაშ ჸენჯო დო ოკათუდჷ შხვადოშხვა ოჩეჟქიმინჯე დო ერეფოშქაშე წუმოჭყაფას, თინეფს შქას „ახალნორდ გლობალურ ლიდერეფიშ“ რშვილიშ დო თიშ ფონდიშ ხუნაშ კათაფას. თის უღჷ პოლიტოლოგიაშ ბაკალავრიშ ხარისხ [[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)|ბერკლიშ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტშე]] დაო წუმოძინაშ რკვიებეფიშ მაგისტრიშ ხარისხ [[ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა|ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლაშე]]. == რესურსეფ ინტერნეტის== {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20251122042617/https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=120988&sek=28430 Haakon's biography on the Royal Court's official website] * [https://tv.nrk.no/serie/kongefamilien/FAKN70000091/20-07-1991 Haakon, Norges kronprins]. NRK interview for his 18th birthday * [http://www.vg.no/rampelys/artikkel.php?artid=10032263 (translation of title: – The couple, the Crown Prince and Crown Princess, are doing political work) "- ''Kronprinsparet driver politisk arbeid''" ] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} {{ნორვეგიაშ მონარქეფი}} [[კატეგორია:ნორვეგიაშ მაფეფი]] [[კატეგორია:ოსლოს დუნაბადეეფი]] [[კატეგორია:ოსლოშ უნივერსიტეტნათებუეფი]] [[კატეგორია:ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლანათებუეფი]] 4uvwdmuiiyozzwbig26ga7xojtlpa1h 254879 254878 2026-11-10T23:55:10Z Narazeni 826 254879 wikitext text/x-wiki {{Short description|ნორვეგიაშ მაფა 2026 წანაშე}} {{ინფოდაფა მადუდე |პოსტი = [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] |ქიანა = [[ნორვეგია]]შ |ჯოხო = ჰოკონ VIII |ორიგინალური ჯოხო = Haakon VIII |რანწკი = |რანწკი-ალმასქუეფიშ = |სურათი = King Haakon VIII arrives Stortinget 03 (1x3 cropped).jpg |მუკნაჭარა =ჰოკონ VIII, 2026 წანა |დუდალაშ დაჭყაფუ =[[28 მარაშინათუთა]], [[2026]] |დუდალაშ დათებუ = მოქიმინჯე მონარქი |კორონაცია = [[22 მარაშინათუთა]], [[2027]] |წიმოხონი = [[ჰარალდ V]] |მონძე = [[ინგრიდ ალექსანდრა (ნორვეგიაშ ხვისტაშ მონძე მაფაშცირა)|ინგრიდ ალექსანდრა]] |შხვა წოდებეფი = |ვიცე-პრეზიდენტი = |პარტია = |დაბადებაშ თარიღი = {{დაბადებაშ თარიღი დო ხანი|1973|7|20}} |დაბადებაშ აბანი = [[ოსლო]], [[ნორვეგია]] |ღურაშ თარიღი = |ღურაშ აბანი = |ალმასქუ = {{marriage|[[მეტე-მარიტი|მეთე მარიტ ტიესემ ჰოიბი]]|2001}} |სქუალეფი = {{ubl |<!-- Don't pipelink to the article, please-->[[ინგრიდ ალექსანდრა (ნორვეგიაშ ხვისტაშ მონძე მაფაშცირა)|ინგრიდ ალექსანდრა]] |<!-- Don't pipelink to the article, please-->[[სვერე მაგნუსი (ნორვეგიაშ მაფასქირი)|სვერე მაგნუსი]]}} |ედომუშამი ჯოხო =ჰოკონ მაგნუსი |დინასტია = [[გლიუქსბურგეფი]] |მუმა = [[ჰარალს VI]] |ნანა = [[სონია (ნირვეგიაშ დიაფალი)|სონია ჰარალდსენი]] |რელიგია =[[ლუთერანობა|ლუთერანი]] |გონათაფა =[[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)]], [[ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა]] |ხეშმოჭარუა = }} '''ჰოკონ VIII''' (ნათუაშ ჯოხო ''ჰოკონ მაგნუსი'', {{lang-no|Haakon Magnus}}, დ. [[20 კვირკვე]], [[1973]], [[ოსლო]]) — [[ნორვეგია|ნორვეგიაშ]] [[ნორვეგიაშ მონარქი|მაფა]] [[2026]] წანაშ [[28 მარაშინათუთა]]შე. ნორვეგიაშ მაფა [[ჰარალდ V]] დო დიაფალ [[სონია (ნირვეგიაშ დიაფალი)|სონიაშ]] ქომოლსქუა. შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლიუქსბურგეფიშ დინასტიაშ წჷმმარინაფალი. ჰოკონ გლიუქსბურგეფიშ ჸუდეშ ნორვეგიაშ გამაგე ომაფე ფანიაშ მაანთხა გამნარყის წჷმარინუანს. [[2001]] წანას თიქ დეგურგინჷ მეტე-მარიტ ტიესემ ჰოიბიშა დო თინეფს ჟირ სქყა ჸუნა: ომაფე ხვისტაშ მაფაშცირა ინგრიდ ალექსანდრა დ მაფასქირ სვერე მაგნუსი. ჰოკონ გნათუათ ოურდუმე-ოზუღე ოფიცერ რე დო, მუჭოთ მაფა ფორმალურო ნორვეგიაშ აკოანჯარაფილ ნძალეფიშ უმაღალაშ უდუმმადუდე. თინა ნინალენდჷ [[გოეროშ წუმოძინაშ პროგრამა|გოეროშ წუმოძინაშ პროგრამაშ]] ჯგირ ნებაშ ჸენჯო დო ოკათუდჷ შხვადოშხვა ოჩეჟქიმინჯე დო ერეფოშქაშე წუმოჭყაფას, თინეფს შქას „ახალნორდ გლობალურ ლიდერეფიშ“ რშვილიშ დო თიშ ფონდიშ ხუნაშ კათაფას. თის უღჷ პოლიტოლოგიაშ ბაკალავრიშ ხარისხ [[კალიფორნიაშ უნივერსიტეტი (ბერკლი)|ბერკლიშ კალიფორნიაშ უნივერსიტეტშე]] დაო წუმოძინაშ რკვიებეფიშ მაგისტრიშ ხარისხ [[ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლა|ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლაშე]]. == რესურსეფ ინტერნეტის== {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20251122042617/https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=120988&sek=28430 Haakon's biography on the Royal Court's official website] * [https://tv.nrk.no/serie/kongefamilien/FAKN70000091/20-07-1991 Haakon, Norges kronprins]. NRK interview for his 18th birthday * [http://www.vg.no/rampelys/artikkel.php?artid=10032263 (translation of title: – The couple, the Crown Prince and Crown Princess, are doing political work) "- ''Kronprinsparet driver politisk arbeid''" ] ==სქოლიო== {{სქოლიო}} [[კატეგორია:ნორვეგიაშ მაფეფი]] [[კატეგორია:ოსლოს დუნაბადეეფი]] [[კატეგორია:ოსლოშ უნივერსიტეტნათებუეფი]] [[კატეგორია:ლონდონიშ ეკონომიკაშ სკოლანათებუეფი]] 4j7otab3ear5assqh3be15j3qkqw2tl