בענדזשאמין פרענקלין

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>בענדזשאמין פרענקלין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10215</id>
    <revision>
      <id>601269</id>
      <parentid>588029</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T17:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6428" sha1="2to50rdqcef9zeqkay0jw59nzieqbqe" xml:space="preserve">{{אישיות}}[[טעקע:Benjamin Franklin by Jean-Baptiste Greuze.jpg|קליין|בענדזשאמין פרענקלין]]
'''בענדזשאַמין פֿרענקלין''' (Benjamin Franklin) ([[ה'תס&quot;ו]]-[[ה'תק&quot;ן|ה'תק&quot;נ]] [[17טן יאנואר]] [[1706]] - [[17טן אפריל]] [[1790]]) איז געווען אן אמעריקאנער [[שטאטסמאן]], [[וויסנשאפטלער]], [[שרייבער]], [[ערפינדער]], פובליציסט און [[דיפלאמאטיע|דיפלאמאט]], וועלכער ווערט ברייט פארעכנט אלס איינער פון די דאמינאנטע און איינפלוסרייכע [[גרינדער פון די פאראייניגטע שטאטן]] (Founding Fathers). ער איז געבוירן געווארן דעם 17טן יאנואר 1706 און איז נפטר געווארן דעם 17טן אפריל 1790. פרענקלין איז געווען אן אויסערגעוויינליכע פיגור וואס האט פאראייניגט וויסנשאפטליכע נייגער, געזעלשאפטליכע אקטיוויטעטן און פאליטישע פירערשאפט, איבערלאזנדיג א קאלאסאלן חותם אויף דער היסטאריע און קולטור פון אמעריקע&lt;ref&gt;.Franklin Biography Brief, p. 1&lt;/ref&gt;

== איבערבליק אויף זיין לעבן ==

=== יונגע יארן און דרוקעריי קאריערע ===
בענדזשאמין פרענקלין איז געבוירן געווארן אין דער שטאט [[באסטאן]], וואס געפינט זיך אין [[מאסאטשוסעטס]]. שוין אין זיינע יונגע יארן האט ער זיך אריינגעווארפן אין דער וועלט פון דרוקעריי און פובליקאציע, אונטערנעמענדיג א לערניאנגעלשאפט (Apprenticeship) וואס האט אים שפעטער געפירט צו גרינדן אן אייגענע ערפאלגרייכע דרוקעריי ביזנעס אין דער שטאט [[פילאדעלפיע]]. זיין ארבעט אלס פובליציסט און ארויסגעבער האט געדינט אלס דער הויפט פונדאמענט וואס האט אויפגעבויט זיין פובליקע רעפוטאציע אלס א קלוגער און דורכדרינגליכער דענקער אין די קאלאניעס.Franklin Early Life and Printing, p. 1

=== וויסנשאפטליכע פארשונגען און אויספינדונגען ===
פרענקלין האט איבערגעלאזט היסטארישע ביישטייערונגען אין דער וועלט פון וויסנשאפט, ספעציעל אין דער פארשונג פון עלעקטריציטעט. ער איז געווען דער ערשטער וואס האט טעארעטיזירט און באוויזן מיט פראקטישע פראבעס אז בליצן זענען אן עלעקטרישע ערשיינונג, קעגנשטעלנדיג זיך דעם דעמאלטדיגן אלגעמיינעם גלויבן אז בליצן זענען בלויז א הימלישער אויסדרוק פון גאט'ס צארן.Franklin Scientific Work, p. 1

ער איז וועלט-באקאנט פאר זיין היסטארישן &quot;שעדל-פליגער עקספערימענט&quot; (Kite Experiment) וואס ער האט דורכגעפירט אין יאר 1752. צווישן זיינע פראקטישע אויספינדונגען ציילן זיך:

* דער באקאנטער פראנקלין אויוון (Franklin stove) וואס האט רעוואלוציאניזירט דאס הייצן הייזער.
* די ביפאקאל ברילן (Bifocals) פאר מענטשן וואס דארפן סיי נאנטע און סיי ווייטע זעקראפט.

=== פאליטישע און דיפלאמאטישע קאריערע ===
מיט דער צייט איז פרענקלין געווארן א פראמינענטע פאליטישע פיגור אין קאלאניאלן אמעריקע, און שפעטער א צענטראלער פירער בעת דער אמעריקאנער רעוואלוציע. ער האט געהאט א גרויסן אנטייל אין דעם פראצעס פון שרייבן און דראפטירן די [[אמעריקאנער דעקלאראציע פון אומאפהענגיגקייט]] (Declaration of Independence).

אויסער זיין אינערליכער פאליטישער ארבעט, האט ער געשפילט א קריטישע דיפלאמאטישע ראלע אלס געזאנדטער קיין אייראפע. ער האט מיט גרויס חכמה אנגעפירט די פארהאנדלונגען וואס האבן געפירט צום שלום אפמאך פון פאריז (Treaty of Paris), וועלכער האט אפיציעל געברענגט אן ענדע צום אמעריקאנער רעוואלוציאנישן קריג און אנערקענט די זעלבסטשטענדיגקייט פון די פאראייניגטע שטאטן.

== געזעלשאפטליכע אינסטיטוציעס און לעגאציע ==
פרענקלין איז געווען באקאנט מיט זיין טיפן בליק פארן כלל און האט שטארק געארבעט אויפצושטעלן פובליקע אינסטיטוציעס לטובת די איינוואוינער. צווישן אנדערע האט ער געהאלפן גרינדן די ערשטע פובליקע ביבליאטעק אין אמעריקע.

זיין לעבנס-געשיכטע, די אקאדעמישע &quot;אוטאביאגראפיע פון בענדזשאמין פרענקלין&quot;, ווערט ביזן היינטיגן טאג באטראכט אלס א הויפט ליטערארישע און היסטארישע ווערק איבער דער גרינדונג תקופה פון אמעריקע און ווערט ברייט стуדירט אין פארשידענע שפראכן.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:היסטאריע]]
[[קאטעגאריע:אמעריקע]]
[[קאטעגאריע:וויסנשאפטלער]]

[[טעקע:Pedro Américo - Voltaire abençoando o neto de Franklin em nome de Deus e da Liberdade.jpg |קליין|וואלטער בענטשט פרענקלינ׳ס אייניקל, פון [[פעדרא אמעריקא]]]]

{{DEFAULTSORT:פרענקלין, בענדזשאמין}}

[[קאַטעגאָריע:פיזיקער]]
[[קאַטעגאָריע:ערפינדערס]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער]]</text>
      <sha1>2to50rdqcef9zeqkay0jw59nzieqbqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1706</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38528</id>
    <revision>
      <id>601270</id>
      <parentid>463405</parentid>
      <timestamp>2026-06-26T17:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* געבוירן */</comment>
      <origin>601270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="528" sha1="8ixc3w27s4e96jbh4dmia3rodke46oy" xml:space="preserve">{{יאר אין אנדערע קאלענדארן}}
{{ציוויל יאר באשרייבונג|{{בלאטנאמען}}}}

== געשעענישן ==


== געבוירן ==
* [[17טן יאנואר]] - [[בענדזשאמין פרענקלין]], [[שרייבער]], [[ערפינדער]], [[פארלעגער]] און [[פאראייניגטע שטאטן|אמעריקאנער]] [[אמבאסאדאר]] אין [[פראנקרייך]] (געשטארבן [[1790]])

== געשטארבן ==

{{ציוויל יאר פיסל|{{בלאטנאמען}}}}</text>
      <sha1>8ixc3w27s4e96jbh4dmia3rodke46oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ספר מיכה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54989</id>
    <revision>
      <id>601264</id>
      <timestamp>2026-06-26T15:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; padding:5px; font-size:95%;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center; font-size:125%;&quot; | ספר מיכה |- | **חלק / טייל** | [[תרי עשר]] (דער זעקסטער ספר) אין [[נביאים]] / [[תנ&quot;ך]] |- | **מסורהדיקער מחבר** | [[מיכה המורשתי]] ([[מיכה הנביא]]) |- | **תקופה** | יותם, אחז, ו...'</comment>
      <origin>601264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11270" sha1="b0xx74gvufesnhdnvesvmyu1jtzhgic" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:25em; border:1px solid #aaa; background:#f9f9f9; padding:5px; font-size:95%;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#ccf; text-align:center; font-size:125%;&quot; | ספר מיכה
|-
| **חלק / טייל** | [[תרי עשר]] (דער זעקסטער ספר) אין [[נביאים]] / [[תנ&quot;ך]]
|-
| **מסורהדיקער מחבר** | [[מיכה המורשתי]] ([[מיכה הנביא]])
|-
| **תקופה** | יותם, אחז, וחזקיהו מלכי יהודה (דער 8טער יארהונדערט פאר זייער ציילונג)
|-
| **צאל פרקים** | 7 פרקים
|-
| **קאנאנישער סדר** | דער זעקסטער ספר אין [[תרי עשר]]
|-
| **הויפט טעמעס** | משפט, חורבן, תשובה, צדקה וחסד, נחמה, גאולה און ציון
|}

'''ספר מיכה''' איז דער זעקסטער ספר צווישן די [[תרי עשר]] אין נביאים, וואס ווערט לויט דער מסורה מייחס געווען צום נביא [[מיכה המורשתי]] ([[מיכה הנביא]]) פון מורשת.&lt;ref&gt;[https://kodesh.snunit.k12.il/i/t/t1801.htm]&lt;/ref&gt; דער ספר פארנעמט א וויכטיג ארט אין [[תנ&quot;ך]] אלס א זאמלונג פון [[נביא|נבואות]] וואס קאמבינירן שווערע דיבורים פון [[תוכחה]], מוסר און משפט קעגן די זינד און [[קארופציע]] פון פאלק, אינאיינעם מיט קאפיטלעך פון טרייסט, רחמים, הבטחות פון [[גאולה אבן סער|גאולה]], און דער איבערבוי און גלאררייכע צוקונפט פון ירושלים, ציון און שארית ישראל.&lt;ref&gt;[https://www.jewishencyclopedia.com/articles/10777-micah-book-of]&lt;/ref&gt;

== נאמען און ארט אין תנ&quot;ך ==
ספר מיכה איז דער זעקסטער פון די צוועלף ספרים אין [[תרי עשר]]. אין דער אידישער מסורה ווערט ער גערעכנט אלס א באזונדערער ספר אינערהאלב דער זאמלונג פון די קליינע נביאים.
די כותרת און דער פתיחה פונעם ספר שטעלט אוועק זיין נבואה אין די צייטן פון די מלכים [[יותם]], [[אחז]], און [[חזקיהו]] מלכי יהודה.&lt;ref&gt;[https://kodesh.snunit.k12.il/i/t/t1801.htm](https://kodesh.snunit.k12.il/i/t/t1801.htm)&lt;/ref&gt;

== היסטארישער הינטערגרונט ==
די נבואות אין ספר מיכה זענען געזאגט געווארן אין דער צווייטע העלפט פון דעם 8טן יארהונדערט פאר זייער ציילונג, א שטורמישע תקופה פון טיפע פאליטישע קריזיסן און נאציאנאלע סכנות:&lt;ref&gt;[https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306](https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306)
&lt;/ref&gt;

'''די אשור'ישע אינוואזיע''': די נבואות שטייען אויפ'ן הינטערגרונט פון דער אויסברייטערונג פון דער [[אשור]] אימפעריע. מיכה האט מיטגעלעבט דעם פאל און [[חורבן שומרון]] און דעם גלות פון עשרת השבטים (מלכות ישראל), און די נבואות זענען אנגעגאנגען ביזן שווערן דרוק ווען אשור האט כמעט דערגרייכט די טויערן פון ירושלים אין די צייטן פון חזקיהו המלך.

'''סאציאלע אומרעכט:''' דער נביא האט זיך בעיקר קאנצענטרירט אויף די שווערע סאציאלע עוולות אין די געזעלשאפט. ער האט שארף קריטיקירט די קארופציע, דאס פארקרימטע משפט ביי די פירער און שופטים, און דעם גרויסן אויסבייט פון די ארימעלייט דורך דאס גנב'ענען פעלדער און הייזער פון די שוואכע שיכטן.&lt;ref&gt;[https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306](https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306)
&lt;/ref&gt;

== מחברשאפט און צוזאמענשטעל ==
לויט דער מסורה איז דער גאנצער ספר פארבונדן און מיוחס צו [[מיכה הנביא]], און אנטהאלט די ריינע נבואות וואס ער האט מקבל געווען.

=== סטרוקטור און אינהאלט ===
די חכמים און פארשער טיילן געוויינלעך דעם ספר אין דריי הויפט אפטיילונגען:&lt;ref&gt;[https://bible.usccb.org/bible/micah/0](https://bible.usccb.org/bible/micah/0)
&lt;/ref&gt;

==== קאפיטלעך א'-ג': משפט ותוכחה ====
די ערשטע אפטיילונג פארנעמט זיך מיט שווערע נבואות פון פורענות און חורבן קעגן [[שומרון]] און [[ירושלים]]. דער נביא שילדערט און פארדאמט די זינד פון די פירער, שופטים, און פאלשע נביאים וואס פארדרייען דעם אמת פאר געלט און בארויבן דאס פאלק. די אפטיילונג ענדיגט זיך מיט דעם שוידערליכן און באקאנטן פסוק: ”צִיּוֹן שָׂדֶה תֵחָרֵשׁ וִירוּשָׁלַיִם עִיִּין תִּהְיֶה“.

==== קאפיטלעך ד'-ה': נחמה און גאולה ====
דא טוישן זיך די דיבורים צו לעכטיגע נבואות פון האפענונג, שלום און דער צוקונפט פון [[ציון]]. עס אנטהאלט די בארימטע חזון פון &quot;אחרית הימים&quot;, ווען די פעלקער וועלן פארניכטן די כלי מלחמה, פארוואנדלען שווערטער אין אקער-געצייג און לעבן אין שלום.

==== קאפיטלעך ו'-ז': דאס בית דין און די תפילה ====
דער ספר קערט זיך צוריק צו א געטלעכן קריג קעגן די אומעטישע אויפפירונג און מוסר פונעם פאלק, אבער שלוס זיך מיט א גאר רירעוודיגן קינה, תפילה, און א שבועה פון האפענונג אויף די חסדים און מחילה פון דעם אייבערשטן. דער ספר קולימינירט אין די בארימטע פסוקים פון ”מִי קל כָּמוֹךָ“ וואס זענען מרמז אויף די י&quot;ג מדות הרחמים און רחמי שמים.הויפט טעמעס
* צדק ומשפט אלס תנאי קודם לכל: דער ספר לייגט א שטארקן דגוש אויף עטישע אחריות און געזעלשאפטליכע גערעכטיקייט. ער קעמפט קעגן די פאלשע מיינונג אז קרבנות קענען מכפר זיין אויף עוולות צווישן אדם לחברו, און פארדאמט דעם אויסבייט פון ארעמע, קארופציע ביי פירער און א פארקרימטן משפט.&lt;ref&gt;[https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306](https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;
[https://bible.usccb.org/bible/micah/0](https://bible.usccb.org/bible/micah/0)&lt;/ref&gt;
די דריי יסודות: איינער פון די מערסט באקאנטע פסוקים אין מיכה (מיכה ו, ח) פאסלאזט די גאנצע תורה און וואס גאט פארלאנגט פונעם מענטש אויף דריי עטישע יסודות:&lt;ref&gt;[https://bible.usccb.org/bible/micah/0](https://bible.usccb.org/bible/micah/0)&lt;/ref&gt;&lt;blockquote&gt;”הִגִּיד לְךָ אָדָם מַה טּוֹב וּמָה ה' דּוֹרֵשׁ מִמְּךָ כִּי אִם עֲשׂוֹת מִשְׁפָּט וְאַהֲבַת חֶסֶד וְהַצְנֵעַ לֶכֶת עִם אֱלֹקֶיךָ.“&lt;/blockquote&gt;שארית ישראל: דער באגריף אז טראץ דעם חורבן און דעם עונש, וועט א קליינער רעשטל פונעם פאלק איבערלעבן, זוכה זיין צו די ענדגילטיגע גאולה און א צוקונפט פון שלום פאר ציון.

== פאראלעלן צו אנדערע ספרים ==
וויבאלד מיכה האט געזאגט זיין נבואה אין די זעלבע תקופה ווי [[ישעיהו הנביא]], ווערט ספר מיכה אפט פארגליכן מיט [[ספר ישעיה]], און מען געפינט גאר ענליכע אויסדרוקן צווישן די צוויי ספרים.

דער מערסט באקאנטער פאראלעל איז די נבואה פון אחרית הימים (”וְכִתְּתוּ חַרְבֹתָם לְאִתִּים“) וואס ערשיינט כמעט ווארט-ביי-ווארט סיי אין מיכה (קאפיטל ד', א–ה) און סיי אין ישעיה (קאפיטל ב', א–ד), וואו ביידע באשרייבן א וועלט פון שלום און די פעלקער וועלכע וועלן נישט מער לערנען מלחמה.&lt;ref&gt;[https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306](https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306)
&lt;/ref&gt;

== אויפנאם און השפעה ==
ספר מיכה האט געזאמלט אן אומגעהויערע השפעה שוין אין די צייטן פון תנ&quot;ך גופא, און ווערט באשריבן אלס א וויכטיגער קוואל צו פארשטיין די שווערע שליחות פון א נביא אין א צייט פון קריזיס.

אין [[ספר ירמיהו]] (קאפיטל כ&quot;ו, י&quot;ח-י&quot;ט) ווערט ברייט דערמאנט אז ווען די שרים האבן געוואלט הרג'ענען ירמיהו פאר'ן נביאות זאגן אויף דעם חורבן, האבן די זקני העם ארויסגעברענגט א ראיה און ציטירט דעם פסוק פון מיכה המורשתי (מיכה ג, יב) וואס האט נביאות געזאגט חורבן אין די צייטן פון חזקיהו המלך. אנשטאט אים צו הרג'ענען האט דער קעניג חזקיהו מורא געקראגן און תשובה געטאן, און דערמיט איז די גזירה בטול געווארן.&lt;ref&gt;[https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306](https://www.lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=4306)&lt;/ref&gt;

די עטישע לערעס, די מוסר רייד פון חסד, און די טיפע נבואות הנחמה והגאולה האבן געדינט אלס קוואל פון חיזוק פאר אידן דורך אלע דורות פון דעם לאנגן גלות, און האבן געהאט א גרויסע השפעה אויף שפעטערע אידישע פירושים ווי אויך אויף קריסטליכע אויסלייגונגען.&lt;ref&gt;[https://bible.usccb.org/bible/micah/0](https://bible.usccb.org/bible/micah/0)&lt;/ref&gt;

== זעט אויך ==
* [[מיכה הנביא]]
* [[תרי עשר]]
* [[ספר ישעיה]]
* [[ספר ירמיה]]
* [[תנ&quot;ך]]

{{ספרים אין תנ&quot;ך}}


{{רעפערענצן}}{{ספרים אין תנ&quot;ך}}
[[קאטעגאריע:תנך]]
[[קאטעגאריע:ספרי נביאים]]
[[קאטעגאריע:תרי עשר]]
[[קאטעגאריע:מיכה הנביא]]</text>
      <sha1>b0xx74gvufesnhdnvesvmyu1jtzhgic</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ספר נחום</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54990</id>
    <revision>
      <id>601265</id>
      <timestamp>2026-06-26T16:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; font-size: 88%; float: left; margin: 0 0 1em 1em;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #cedff2; text-align: center; font-size: 120%; padding: 5px;&quot; | **ספר נחום** |- | **טייל פון** || [[תרי עשר]] אין [[תנ&quot;ך]] |- | **מדרגה / סדר** || נביאים (דער זיבעטער ספר אין תרי עשר, צווישן...'</comment>
      <origin>601265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11047" sha1="1ezalqvqdzqm0cufo0mz0j5j9v7xdjl" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; font-size: 88%; float: left; margin: 0 0 1em 1em;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #cedff2; text-align: center; font-size: 120%; padding: 5px;&quot; | **ספר נחום**
|-
| **טייל פון** || [[תרי עשר]] אין [[תנ&quot;ך]]
|-
| **מדרגה / סדר** || נביאים (דער זיבעטער ספר אין תרי עשר, צווישן [[ספר מיכה]] און [[ספר חבקוק]])
|-
| **צאל פרקים** || 3 קאפיטלעך
|-
| **מיוחס צו** || [[נחום האלקושי]] (נחום האלקשי)
|-
| **הויפט טעמע** || די נבואה איבער דעם חורבן און מפלה פון [[נינוה]] און די [[אשור]]'ישע אימפעריע
|-
| **צייט פון פארפאסונג** || לויט פארשער: דער 7טער יארהונדערט פאר זייער ציילונג (צווישן 660 און 612 פאר זייער ציילונג)
|}

'''ספר נחום''' איז דער זיבעטער ספר צווישן די [[תרי עשר]] אין נביאים אינעם [[תנ&quot;ך]]. דער ספר באשטייט פון דריי קאפיטלעך (פרקים) און פארנעמט א וויכטיגן און צענטראלן ארט אלס א נבואה וואס איז געווענדעט קעגן דער שטאט [[נינוה]], די הויפטשטאט פון די אכזריות'דיגע [[אשור|אשור'ישע]] אימפעריע.

דער אריינפיר פונעם ספר עפנט זיך מיט די ווערטער: ”מַשָּׂא נִינְוֵה, סֵפֶר חֲזוֹן נַחוּם הָאֶלְקֹשִׁי“, וואס באדייט א נבואה אדער א שווערער לאסט איבער דעם ערווארטעטן חורבן פון נינוה.&lt;ref&gt;[https://biblegateway.com/passage/?search=Nahum+1&amp;version=NIV](https://biblegateway.com/passage/?search=Nahum+1&amp;version=NIV)&lt;/ref&gt;

== נאמען און באדייט ==
דער נאמען פונעם ספר שטאמט פון דעם נביא וואס האט עס געזאגט, וועלכער ווערט אידענטיפיצירט אלס [[נחום האלקושי]].

דער נאמען &quot;נחום&quot; ווערט אין עטליכע מקורות ערקלערט אלס לשון &quot;מנחם&quot; אדער &quot;טרייסטער&quot;. פילע פארבינדן דעם באדייט פונעם נאמען מיט'ן עצם אינהאלט פונעם ספר, וועלכער ברענגט א גרויסע נחמה און טרייסט פאר דעם פאלק [[ישראל]] דורך דער בשורה איבער דעם פאל פון זייערע אונטערדריקער, די [[אשור|אשור'ישע אימפעריע]].&lt;ref&gt;[https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng](https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng)
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://www.pathtobible.com/nahum](https://www.pathtobible.com/nahum)
&lt;/ref&gt;

== היסטארישער הינטערגרונט און דאטירונג ==
די נבואה פון נחום איז געזאגט געווארן אין א תקופה ווען [[אשור]] האט געהערשט מיט א שווערער האנט איבער גרויסע טיילן פונעם אלטן נאענטן מזרח און שטארק געקוועטשט די ארומיגע פעלקער, אריינגערעכנט די מלכות יהודה.&lt;ref&gt;[https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/](https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/)&lt;/ref&gt;

אין דער וויסנשאפטלעכער און היסטארישער ליטעראטור ווערן פארגעשטעלט פארשידענע מיינונגען וועגן דעם גענויעם דאטום פון דער פארפאסונג, אבער די מערהייט לייגן עס אינמיטן אדער אין דער צווייטער העלפט פונעם זיבעטן יארהונדערט פאר זייער ציילונג:&lt;ref&gt;[https://biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Book-Nahum](https://biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Book-Nahum)&lt;/ref&gt;

* די נבואה איז היסטאריש פארצייכנט געווארן אין דעם געביט פון [[יהודה]].
* לויט אינסטיטוציאנעלע פארשונגען איז דער ספר ווארשיינליך פילמאזשירט און פארשריבן געווארן נאך דעם יאר 660 פאר זייער ציילונג (נאך דעם פאל פון די שטאט נא אמון/טהעבעס וואס ווערט דערמאנט אין ספר), אבער פאר דעם ענדגילטיגן פאל פון נינוה.&lt;ref&gt;[https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng](https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng)&lt;/ref&gt;
* די שטאט נינוה האט ענדגילטיג געקראכן און איז חרוב געווארן אין יאר 612 פאר זייער ציילונג, א געשעעניש וואס שטייט אין דעם צענטער פונעם ספר.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/topic/Book-of-Nahum](https://www.britannica.com/topic/Book-of-Nahum)&lt;/ref&gt;

== סטרוקטור און אינהאלט ==
ספר נחום ווערט ברייט באטראכט אלס איינס פון די מערסט פאעטישע ספרים אין [[תרי עשר]]. דער ספר נוצט רייכע מטאפארן, דימויים און דראמאטישע סימבאלישע אויסדרוקן כדי ארויסצושטעלן דעם אנקומענדיגן משפט.&lt;ref&gt;[https://overviewbible.com/nahum/](https://overviewbible.com/nahum/)&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;
[https://bibleproject.com/videos/nahum/](https://bibleproject.com/videos/nahum/)&lt;/ref&gt;

=== דער ספר צעטיילט זיך אין צוויי הויפט טיילן: ===
* '''קאפיטל א':''' באהאנדלט די געטלעכע מאכט, די גרויסקייט פון [[הקדוש ברוך הוא]] און זיין משפט אויף די רשעים, צוזאמען מיט ווערטער פון טרייסט פאר זיינע געטרייע פאלק ישראל. דער קאפיטל צייכנט זיך אויס מיט רייכע סימבאלישע פאעזיע איבער דער גבורה און צדק פונעם באשעפער.&lt;ref&gt;[https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/](https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/)&lt;/ref&gt;
* '''קאפיטלעך ב' און ג':''' קאנצענטרירן זיך פאקטיש אויף דעם גוואלדיגן פאל, חורבן, און בושה פון די שטאט נינוה און די אשור'ישע מלוכה, מיט לעבעדיגע און שוידערליכע פיוטישע שילדערונגען פון קריג, רייטער, און מפלה.&lt;ref&gt;[https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng](https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng)&lt;/ref&gt;

=== צענטראלע טעמעס ===
צווישן די הויפט געדאנקען פונעם ספר געפינען מיר:

* '''געטלעכע גערעכטיקייט:''' דער רבונו של עולם פירט די וועלט מיט צדק און ער שטראפט די וועלכע ניצן גוואלד, שפיגלען אפ רשעות, און דריקן אונטער שוואכערע פעלקער.&lt;ref&gt;[https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/](https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/)&lt;/ref&gt;
* '''נחמה פאר די געליטנע:''' דער חורבן פון נינוה ווערט געזען אלס א גרויסע ישועה און א מקור פאר בטחון אין הויבן דעם קאפ פאר די אונטערדריקטע וואס האבן געליטן פון אירע הענט.&lt;ref&gt;[https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng](https://www.churchofjesuschrist.org/study/manual/old-testament-seminary-student-material-2018/nahum?lang=eng)&lt;/ref&gt;
* '''דער גורל פון אימפעריעס:''' דער געדאנק אז אפילו די גרעסטע און שטארקסטע אימפעריעס זענען אונטערווארפן אונטער דעם געטלעכן משפט און האבן אן אפצאל אינעם סוף.&lt;ref&gt;[https://biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Book-Nahum](https://biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Book-Nahum)&lt;/ref&gt;

== דער קאנטראסט און פארגלייך צו ספר יונה ==
ספר נחום ווערט אפט געלערנט אין קאנטראסט צו [[ספר יונה]], וויבאלד ביידע ספרים באהאנדלען די זעלבע שטאט — נינוה, אבער פון צוויי אינגאנצן פארשידענע ווינקלען אין איר מאראלישער היסטאריע און אויף פארשידענע היסטארישע מאמענטן:&lt;ref&gt;[https://overviewbible.com/nahum/](https://overviewbible.com/nahum/)
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
[https://bibleproject.com/videos/nahum/](https://bibleproject.com/videos/nahum/)
&lt;/ref&gt;
* '''אין ספר יונה:''' די שטאט נינוה הערט די ווארענונגען פונעם נביא, די מענטשן טוען תשובה, און דער אייבערשטער האט רחמנות און פארענטפערט זיי און קערט אפ דעם חורבן.
* אין ספר נחום: יארן שפעטער, קערט זיך די שטאט אום צו אירע שלעכטע וועגן, רשעות און אכזריות. דעריבער איז דער אורטייל פארחתמעט און עס קומט אויף איר דער ענדגילטיגער ביטערער חורבן אן קיין שום רחמנות.

== ארט אינעם תנ&quot;ך און אפקלאנג ==
אין תנ&quot;ך געפינט זיך ספר נחום אין נביאים אלס דער זיבעטער ספר פון די [[תרי עשר]], נאך [[ספר מיכה]] און פאר [[ספר חבקוק]].&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/topic/Book-of-Nahum](https://www.britannica.com/topic/Book-of-Nahum)&lt;/ref&gt;

אין דער ביבלישער און טעאלאגישער ליטעראטור דינט דער ספר אלס א יסודות'דיגער לימוד איבער די שאלות פון גאטלעכער צדק, אימפעריאלער גוואַלד, און דער פאקט אז אונטערדריקונג און רשעות קענען נישט אנהאלטן אייביג.&lt;ref&gt;[https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/](https://bibleproject.com/guides/book-of-nahum/)&lt;/ref&gt;

זעט אויך

* [[תרי עשר]]
* [[ספר יונה]]
* [[ספר מיכה]]
* [[ספר חבקוק]]
* [[אשור]]
* [[נינוה]]

{{ספרים אין תנ&quot;ך}}

{{רעפערענצן}}

[[קאַטעגאָריע:תנ&quot;ך]]
[[קאטעגאריע:ספרי נביאים]]
[[קאטעגאריע:תרי עשר]]
[[קאטעגאריע:נבואה]]</text>
      <sha1>1ezalqvqdzqm0cufo0mz0j5j9v7xdjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ספר חבקוק</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54991</id>
    <revision>
      <id>601266</id>
      <timestamp>2026-06-26T16:34:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט ''''ספר חבקוק''' איז דער אכטער ספר אין [[תרי עשר]], א טייל פון [[נביאים]] אין [[תנ&quot;ך]]. דער ספר אנטהאלט דריי פרקים און הייבט זיך אן מיט די ווערטער: '''&quot;המשא אשר חזה חבקוק הנביא&quot;''', וואס אידענטיפיצירן דעם ספר אלס א נבואה פון [[חבקוק הנביא]].&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/?search=Habak...'</comment>
      <origin>601266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7335" sha1="qj0jatqzwswrbvdm3a2ike1xqubwayf" xml:space="preserve">'''ספר חבקוק''' איז דער אכטער ספר אין [[תרי עשר]], א טייל פון [[נביאים]] אין [[תנ&quot;ך]]. דער ספר אנטהאלט דריי פרקים און הייבט זיך אן מיט די ווערטער: '''&quot;המשא אשר חזה חבקוק הנביא&quot;''', וואס אידענטיפיצירן דעם ספר אלס א נבואה פון [[חבקוק הנביא]].&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/?search=Habakkuk+1&lt;/ref&gt;

ספר חבקוק איז אויסגעצייכנט צווישן די נביאים צוליב זיין אייגנארטיגן פארעם: אנשטאט א סעריע פון נבואות צום פאלק, איז ער בעיקר א דיאלאג צווישן דעם נביא און דעם אייבערשטן. דער עיקר אינהאלט באהאנדלט די פראגע פון גאט'ס גערעכטיגקייט אין א וועלט פול מיט חמס און אומרעכט, דעם גורל פון [[יהודה]], און דעם משפט איבער [[בבל]].&lt;ref&gt;https://bibleproject.com/guides/book-of-habakkuk/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/topic/Book-of-Habakkuk&lt;/ref&gt;

== נאמען און ארט אין תנ&quot;ך ==

ספר חבקוק איז דער אכטער פון די צוועלף ספרים אין [[תרי עשר]] און איינע פון די ספרי [[נביאים]] אין [[תנ&quot;ך]]. ער באשטייט פון דריי פרקים.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Habakkuk&lt;/ref&gt;

לויט דער פתיחה פונעם ספר ווערט די נבואה צוגעשריבן צו [[חבקוק הנביא]]. אין דער מאדערנער ביבלישער פארשונג ווערט אונטערשטראָכן אז די פתיחה איז דער אייגענער עדות פונעם ספר, בשעת די פראגע פון דער גענויער צוזאמענשטעלונג און רעדאקציע ווערט ווייטער דיסקוטירט.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Habakkuk&lt;/ref&gt;

== היסטארישער הינטערגרונט ==

די מערהייט פארשער דאטירן דעם ספר צום סוף זיבעטן יארהונדערט פאר זייער ציילונג, אין דער תקופה ווען [[בבל]] איז אויפגעשטיגן אלס די נייע וועלט-מאכט, בשעת [[יהודה]] איז אריבער א טיפן פאליטישן און רוחניות'דיגן קריזיס.&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/topic/Book-of-Habakkuk&lt;/ref&gt;

א טייל פארשער פארבינדן דעם ספר מיט דער שלאַכט פון כרכמיש אין יאר 605 פאר זייער ציילונג, ווען בבל האט באזיגט מצרים און איבערגענומען די הערשאפט אין דער געגנט. די נבואה שפיגלט אויך אפ דעם פראצעס וואס האט צום סוף געברענגט צום חורבן [[ירושלים]] און [[בית המקדש הראשון]] אין יאר 587/586 פאר זייער ציילונג.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Habakkuk&lt;/ref&gt;

דער ספר שילדערט א מציאות פון חמס, אומרעכט און א טיפער אמונה־קריזיס אינערהאלב [[יהודה]], און דער נביא פרעגט פארוואס דער אייבערשטער לאזט אזא מצב אנגיין.&lt;ref&gt;https://bibleproject.com/guides/book-of-habakkuk/&lt;/ref&gt;

== סטרוקטור און אינהאלט ==

ספר חבקוק איז אויפגעבויט אלס א דיאלאג צווישן דעם נביא און גאט, און נישט אלס א רייע באזונדערע נבואות.

פילע מבואות טיילן דעם ספר אויף די פאלגנדע אפטיילונגען:

* דער ערשטער קלאג פונעם נביא איבער חמס און אומרעכט.

* דער ערשטער ענטפער פונעם אייבערשטן, אז [[בבל]] וועט דינען אלס א כלי צו באשטראפן [[יהודה]].

* דער צווייטער קלאג פונעם נביא, וועלכער פרעגט וויאזוי א נאך גרעסערער רשע קען באשטראפן אנדערע.

* דער צווייטער ענטפער פונעם אייבערשטן, מיט הבטחה אז אויך בבל וועט געמשפט ווערן, אריינגערעכנט די &quot;וויי&quot;-רייד קעגן די עריצים.

* דער דריטער פרק, א תפלה אדער ליטורגישע שירה פון חבקוק.

== הויפט טעמעס ==

דער הויפט טעמע פונעם ספר איז די פראגע פון גאט'ס גערעכטיגקייט אין פנים פון חמס, רשעות און ליידן. חבקוק פרעגט פארוואס די רשעים האבן הצלחה, און וויאזוי גאט נוצט בבל, אן אימפעריע וואס איז נאך מער אכזריות'דיג, אלס מיטל אויסצופירן משפט.

דער ספר לערנט אבער אז אויך בבל וועט צום סוף ווערן געמשפט פאר איר גאוה, גוואַלד און אכזריות.&lt;ref&gt;https://www.britannica.com/topic/Book-of-Habakkuk&lt;/ref&gt;

פילע מפרשים און חוקרים פארגלייכן ספר חבקוק צו [[ספר איוב]], וויבאלד ביידע ספרים באהאנדלען די פראגע פון גאט'ס הנהגה און דעם צער פון די מענטשהייט.

== &quot;וצדיק באמונתו יחיה&quot; ==

איינער פון די באקאנטסטע פסוקים אין ספר חבקוק איז חבקוק ב', ד':

:'''&quot;וצדיק באמונתו יחיה&quot;.'''

דער פסוק ווערט באטראכט אלס איינע פון די יסודות'דיגע אויסזאגן פונעם ספר, און האט געהאט א גרויסע השפעה אין אידישער מסורה איבער אמונה, בטחון און גאט'ס גערעכטיגקייט.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Habakkuk&lt;/ref&gt;

== דריטער פרק ==

דער דריטער פרק ווערט אפט באשריבן אלס א תפלה אדער שירה. זיין פיוטישער סטיל און די בילדער פון גאט'ס התגלות בויען אויף עלטערע תנ&quot;כישע מסורות, און שליסן דעם ספר מיט אן אויסדרוק פון בטחון און אמונה אפילו אין צייטן פון צרה.&lt;ref&gt;https://bibleproject.com/guides/book-of-habakkuk/&lt;/ref&gt;

== אויפנאם און באדייט ==

ספר חבקוק האט א באזונדערע חשיבות אין אידישער מסורה צוליב זיין טיפן באהאנדלונג פון אמונה אין צייטן פון אומרעכט און ליידן. דער ספר ווערט אפט באטראכט אלס איינער פון די וויכטיגסטע תנ&quot;כישע דיבורים איבער דער פראגע פון צדיק ורע לו ורשע וטוב לו.

== זעט אויך ==

* [[חבקוק הנביא]]
* [[תרי עשר]]
* [[נביאים]]
* [[ספר איוב]]
* [[בבל]]
* [[יהודה]]
* [[בית המקדש הראשון]]
{{ספרים אין תנ&quot;ך}}{{רעפערענצן}}

[[קאַטעגאָריע:תנ&quot;ך]]
[[קאטעגאריע:ספרי נביאים]]
[[קאטעגאריע:תרי עשר]]
[[קאטעגאריע:חבקוק]]</text>
      <sha1>qj0jatqzwswrbvdm3a2ike1xqubwayf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ספר צפניה</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54992</id>
    <revision>
      <id>601267</id>
      <timestamp>2026-06-26T16:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט 'ספר צפניה איז דער ניינטער ספר פון [[תרי עשר]] אין [[תנ&quot;ך]]. דער ספר אנטהאלט דריי פרקים און באשטייט פון א נבואה וואס פאראייניגט ווארענונגען איבער גאט'ס דין מיט א מסיים פון נחמה און הבטחות פון צוקונפטיגע גאולה.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/pass...'</comment>
      <origin>601267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6651" sha1="hdmh6f29olxffi4he26lb0urf90inx0" xml:space="preserve">ספר צפניה איז דער ניינטער ספר פון [[תרי עשר]] אין [[תנ&quot;ך]]. דער ספר אנטהאלט דריי פרקים און באשטייט פון א נבואה וואס פאראייניגט ווארענונגען איבער גאט'ס דין מיט א מסיים פון נחמה און הבטחות פון צוקונפטיגע גאולה.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;

== נאמען און פלאץ אין תנ&quot;ך ==
ספר צפניה ווערט גערעכנט אלס דער ניינטער ספר אין [[תרי עשר]], וועלכער איז א טייל פון די [[נביאים]] אין תנ&quot;ך. דער ספר האט דריי פרקים.&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Book_of_Zephaniah&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;

לויט דער פתיחה פונעם ספר איז דער נביא צפניה געווען &quot;בן כושי בן גדליה בן אמריה בן חזקיה&quot;, און זיין נבואה ווערט געשטעלט אין די טעג פון [[יאשיהו]] מלך יהודה.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/?search=Zephaniah+1&amp;version=NIV&lt;/ref&gt;

== היסטארישער אונטערגרונט ==
לויט דער אייגענער הקדמה פונעם ספר האט צפניה מתנבא געווען אין די צייט פון [[יאשיהו]] מלך יהודה. אין דער היסטארישער פארשונג ווערט דער ספר בדרך כלל דאטירט צו יענער תקופה, פארן חורבן פון [[ירושלים]] אין 587 פאר זייער ציילונג.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.jw.org/en/library/books/Insight-on-the-Scriptures/Zephaniah-Book-of/&lt;/ref&gt;

דער ספר שילדערט א געזעלשאפט אין רעליגיעזער און מוסר'דיגער קריזיס, און קריטיקירט עבודה זרה, פארדארבענע הנהגה און געזעלשאפטליכע אומרעכט.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;

=== מחבר און דאטירונג ===
די פתיחה פונעם ספר שרייבט די נבואה צו [[צפניה הנביא]]. 

=== סטרוקטור און אינהאלט ===
א פארשפרייטער איינטיילונג פונעם ספר איז:

* דין איבער [[יהודה]].
* דין איבער די ארומיגע פעלקער.
* דין איבער [[ירושלים]].
* הבטחה פון ישועה און חידוש פאר דער שארית.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://overviewbible.com/zephaniah/&lt;/ref&gt;

דער ערשטער פרק לייגט דעם עיקר אויפן &quot;יום ה'&quot;, וועלכער ווערט באשריבן אלס א טאג פון פינצטערניש, צרה און חורבן.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;

אין די צווייטע און דריטע פרקים ווערט דער דין אויסגעברייטערט אויך אויף אנדערע פעלקער, און צום סוף ווענדט זיך דער ספר צו א בשורה פון האפענונג, מיט א צוזאג פאר דער שארית און פארן צוקונפטיגן אויפבוי פון [[ירושלים]].&lt;ref&gt;https://www.jw.org/en/library/books/Insight-on-the-Scriptures/Zephaniah-Book-of/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;

== הויפט טעמעס ==

=== די הויפט געדאנקען פונעם ספר נעמען אריין: ===
* גאט'ס דין קעגן עבודה זרה.
* משפט אויף גאוה און פארדארבענע פירערשאפט.
* דער באגריף פון &quot;יום ה'&quot;.
* די שארית ישראל.
* גאולה און שמחה נאך דער תקופה פון דין.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;

=== יום ה' ===
איינער פון די מערסט באקאנטע טעמעס אין ספר צפניה איז &quot;יום ה'&quot;. דער ספר שטעלט פאר יענעם טאג סיי אלס א צייט פון שטרענגן דין, און סיי אלס דער אנהייב פון א נייע תקופה פון חידוש און ישועה.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://overviewbible.com/zephaniah/&lt;/ref&gt;

=== שארית און גאולה ===
נאך די נבואות פון דין ענדיגט זיך דער ספר מיט א צוזאג אז א געטרייע שארית וועט בלייבן, און [[ירושלים]] וועט נאכאמאל ווערן א פלאץ פון שמחה און גאולה.&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.jw.org/en/library/books/Insight-on-the-Scriptures/Zephaniah-Book-of/&lt;/ref&gt;

== ליטערארישער און תנ&quot;כישער באדייט ==
ספר צפניה ווערט אפט געלייענט צוזאמען מיט [[ספר ירמיה]], צוליב זייער ענליכע היסטארישע תקופה, שפראך און טעמעס. דער ספר באוועגט זיך פון אן אלגעמיינעם דין איבער די פעלקער צו א ספעציעלער הבטחה פון ישועה פאר ציון.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;

== אויפנאם און באדייט ==
ספר צפניה האט א וויכטיגן ארט אין דער אידישער אויסלייג פון נבואה, בפרט צוליב זיין שטארקן באהאנדלונג פון &quot;יום ה'&quot; און זיין חזון פון נחמה נאך דין. דער ספר האט אויך געהאט א באדייטנדיקן איינפלוס אויף שפעטערע תנ&quot;כישע באגריפן וועגן דער שארית און דער צוקונפטיגער גאולה.&lt;ref&gt;https://bible.usccb.org/bible/zephaniah/0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/intro/?search=Zephaniah&amp;version=NCB&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.jw.org/en/library/books/Insight-on-the-Scriptures/Zephaniah-Book-of/&lt;/ref&gt;

זעט אויך

* [[תרי עשר]]
* [[צפניה הנביא]]
* [[ספר ירמיה]]
* [[יאשיהו]]

{{ספרים אין תנ&quot;ך}}{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:תרי עשר]]
[[קאטעגאריע:ספרי תנך]]
[[קאטעגאריע:נביאים]]
[[קאטעגאריע:יהודה]]</text>
      <sha1>hdmh6f29olxffi4he26lb0urf90inx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ספר חגי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54993</id>
    <revision>
      <id>601268</id>
      <timestamp>2026-06-26T16:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט 'ספר חגי איז דאס צענטע ספר אין [[תרי עשר]] פון [[תנך]].&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt; דער ספר אנטהאלט צוויי פרקים&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://school.kotar.cet.ac.il/kotarapp/index/Chapter.aspx?nBookID=52958098&amp;nTocEntryID=53070302&lt;/ref&gt; און איז אנגערופן אויפן נאמען פון [[חגי הנביא]]. דער הויפט...'</comment>
      <origin>601268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6032" sha1="j3sl01k539ks3fepg17qtkdnl040s0x" xml:space="preserve">ספר חגי איז דאס צענטע ספר אין [[תרי עשר]] פון [[תנך]].&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt; דער ספר אנטהאלט צוויי פרקים&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://school.kotar.cet.ac.il/kotarapp/index/Chapter.aspx?nBookID=52958098&amp;nTocEntryID=53070302&lt;/ref&gt; און איז אנגערופן אויפן נאמען פון [[חגי הנביא]]. דער הויפט ענין פונעם ספר איז דער רוף צו די אידן וועלכע זענען צוריקגעקומען פון [[גלות בבל]] זיך צו נעמען צום אויפבוי פון [[בית המקדש השני]].&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt;

== אינהאלט ==
ספר חגי באשטייט פון א סעריע נבואות וועלכע ווערן פארגעשטעלט אין א כרונאלאגישער סדר. די נבואות רופן דאס פאלק און זייערע פירער אויף צו באנייען דעם אויפבוי פון [[בית המקדש השני]], וועלכער איז געבליבן אומפארענדיג נאך דער צוריקקער פון גלות.

אין די נבואות ווערט באטאנט אז די פארנאכלעסיגונג פונעם בית המקדש האט ברענגט שוועריגקייטן פארן פאלק, און אז דער אויפבוי פונעם מקדש וועט ברענגען ברכה און הצלחה.&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt;

== היסטארישער הינטערגרונט ==
לויט דער כותרת פונעם בוך זענען די נבואות געזאגט געווארן אין די טעג פון [[דריוש הראשון]], מלך [[פרס]], ווען א טייל פון די אידן זענען שוין צוריקגעקומען קיין [[ארץ ישראל]] נאך [[גלות בבל]].&lt;ref&gt;https://kodesh.snunit.k12.il/i/t/t2201.htm&lt;/ref&gt;

די נבואות פון חגי זענען געזאגט געווארן אין א גאר ספעציפישן היסטארישן מאמענט, אין יאר 520 פאר זייער ציילונג, וואס דאס איז געווען די צווייטע שנת המלוכה פון דעם פרסישן קעניג דריוש דער ערשטער (דריוש המלך).

* '''דער מצב אין יהודה:''' די אידן האבן שוין געהאט רשות זיך אומצוקערן קיין ארץ ישראל דורך דעם כורש פראקלאמאציע, אבער צוליב שווערע עקאנאמישע אומשטענדן און די קעגנערשאפט פון די שכנים (כותים), האט זיך די ארבעט פון אויפבויען דעם בית המקדש אפגעשטעלט אויף יארן לאנג.
* '''די יידישע דאטע:''' לויט'ן תנ&quot;ך האבן די נבואות זיך אנגעהויבן אין חודש &lt;nowiki&gt;[[אלול]]&lt;/nowiki&gt;, אום א' אלול שנת ג'ת&quot;ח, וואס דאס איז געווען א צייט ווען די מענטשן האבן זיך מער געזארגט פאר זייערע אייגענע הייזער ווי איידער פאר'ן בית ה'.&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt;

== די הויפט נבואות אינ'ם ספר ==
דער ספר איז צעטיילט לויט פיר ספעציפישע דאטעס ווען דער נביא האט באקומען דעם דבר ה':

* '''א' אלול:''' א רוף צו די פירער פון דור, &lt;nowiki&gt;[[זרובבל בן שאלתיאל]]&lt;/nowiki&gt; (דער פחה/גובערנאטאר פון יהודה) און &lt;nowiki&gt;[[יהושע בן יהוצדק]]&lt;/nowiki&gt; (דער כהן גדול), אנצווייזן אז די צייט איז שוין געקומען אויפצובויען דעם משכן ה' &lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/?search=Haggai+1&amp;version=HEB&lt;/ref&gt;
* '''כ&quot;א תשרי:''' א חיזוק פאר די עלטערע אידן וואס האבן נאך געדענקט דעם פארצייטישן כבוד פון בית ראשון, אז דער כבוד פון דעם צווייטן בית וועט זיין נאך גרעסער &lt;ref&gt;https://www.biblegateway.com/passage/?search=Haggai+2&amp;version=HEB&lt;/ref&gt;
* '''כ&quot;ד כסלו:''' א שמועס מיט די כהנים איבער די הלכות פון טומאה וטהרה, צו ווייזן אז די קרבנות וועלן נישט געהעריג אנגענומען ווערן אויב דאס בית ה' איז נאך חרוב.

== סטרוקטור ==
ספר חגי אנטהאלט צוויי פרקים:

* פרק א – א רוף צום פאלק און זייערע פירער זיך צו נעמען צום אויפבוי פונעם בית המקדש.
* פרק ב – נבואות פון חיזוק, הבטחות איבער דער צוקונפט פונעם בית המקדש, און דברי עידוד פאר די פירער פונעם פאלק.&lt;ref&gt;https://school.kotar.cet.ac.il/kotarapp/index/Chapter.aspx?nBookID=52958098&amp;nTocEntryID=53070302&lt;/ref&gt;

=== הויפט טעמעס ===
די הויפט געדאנקען וועלכע קומען ארויס אין ספר חגי זענען:

* דער חיוב צו געבן פארריכטיגטע חשיבות פאר עבודת השם.
* דער אויפבוי פון [[בית המקדש השני]] אלס צענטער פונעם אידישן פאלק.
* די פארבינדונג צווישן רוחניות און די הצלחה פונעם פאלק.
* עידוד פאר די פירער און פארן גאנצן ציבור צו פארענדיגן דעם בנין.

== ארט אין תנך ==
ספר חגי איז דאס צענטע בוך אין [[תרי עשר]], נאך [[ספר צפניה]] און פאר [[ספר זכריה]].&lt;ref&gt;https://he.wikipedia.org/wiki/ספר_חגי&lt;/ref&gt;{{ספרים אין תנ&quot;ך}}


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ספרי נביאים]]
[[קאטעגאריע:תרי עשר]]
[[קאטעגאריע:בית המקדש השני]]
[[קאטעגאריע:חגי הנביא]]</text>
      <sha1>j3sl01k539ks3fepg17qtkdnl040s0x</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>