רפאל בלום

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>רפאל בלום</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2804</id>
    <revision>
      <id>601356</id>
      <parentid>600423</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14513" sha1="k2usmdoj7yw4mkpp61jyx7kz2zswnw2" xml:space="preserve">{{יתום}}{{רב}}

רבי '''רפאל בלום''' (נפ' [[כ' אדר]] [[ה'תשס&quot;ה]]) איז געווען דער [[קאשוי]]ער רב. א גרויסער עניו צדיק און גאון און לוחם קעגן אלע מאדערענע זאכן וואס זענען נאר פארגעקומען.

ער  האט אויפגעשטעלט אסאך תלמידים און חסידים וואס זענען פארשפרייט אין גאנץ ניו יארק, אממערסטענס אין [[וויליאמסבורג]] און [[בארא פארק]] און אויך אין [[מאנסי]], און אזוי אויך אין [[לאס אנדזשעלעס]], [[קאליפארניע]].

== יונגע יארן ==
ער האט געלערנט אין דער ישיבה פון הרב [[שאול בראך]], שטאטס רב פון [[קאשוי]]. פאר דער צווייטער וועלט-מלחמה האט ער געפירט א ישיבה אין [[מיהאלעוויץ]] (דעמאלסט [[טשעכאסלאוואקיי|טשעכעסלאוואקיי]]). נאך דער מלחמה איז ער צוריק קיין קאשוי וואו די פארבליבענע רעשטלעך אידן וואס האבן זיך צוזאמגעקליבן דארט, זיינע חברים תלמידים פונעם פריערדיגן רב ר' שאול בראך האבן אין איהם געזעהן פאר די פאסיגסטע מענטש צו צוריקשטעלן די חרוב'ע שטאט מיט אלע רוחניות'דיגע פונקציעס.

== רבנות אין קאשוי ==
ווען ער איז געווארן רב אין קאשוי נאך דער [[צווייטער וועלט מלחמה]] האט זיך געשאפן א התנגדות מצד די [[נעאלאג]]ישע אידן דארטן, צוליב וואס ער איז געווען א תלמיד פון ר' [[שאול בראך]] זי&quot;ע וואס האט געקעמפט מיטן גאנצן כח אנטקעגען זיי. די [[ארטאדאקס]]ן האבן צום סוף אויסגעפירט און ער איז געווארן רב, ווי אויך האט ער דארט אוועקגעשטעלט א בית דין צוזאמען מיט ר' יצחק אייזיק אייכענשטיין מ'קיוויאשד פאר אלע שאלות וואס האבן זיך געמאכט, ער האט דארט מתיר געווען אריבער 800 עגונים ועגונות. 

א אינטערעסאנטער פאקט איז אין איינעם פון די ביכער אויף דער שטאט קאשוי ווערט דערמאנט אז אין ערשטן יאר נאכן קריג אין די ימים נוראים איז נאך געווען צוויי מנינים די ארטאדאקסן און די נעאלאגן, שוין דעמאלט איז געווען א סאך גרעסערער עולם ביי די ארטאדאקסן, און אין דעם צווייטן יאר איז שוין נאר געווען איין מנין די ארטאדאקסן, וואס ווייזט זיין השפעה וואס ער האט געהאט אין קאשוי, אויך ווערט דארט דערמאנט אז ער איז טאקע געווען רב אין קאשוי אבער געפירט האט ער גאנץ [[סלאוואקיי]].[http://yizkor.nypl.org/images/960/b2558416/0055.gif] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311075526/http://yizkor.nypl.org/images/960/b2558416/0055.gif |date=2007-03-11 }}

== אהבת ישראל ==
די נאענטע תלמידים ווייזן אן אז טראץ זיין פובליקע בילד פון קשה כארז, וואס ער האט געניצט אין זיינע מלחמות, איז ער געווען פונקט פארקערט, זיין פריווטאטער ליבליכער שמייכל איז געווען רך כקנה. זיי פלעגן הנאה האבן פון זיין פאטערליכער ליבשאפטליכער שמייכל בשעת ווען זיי האבן אים זיך מיעץ געווען מיט אלע זייערע פערזענליכע שאלות און פראבלעמן, פון ביזנעס פרנסה און סתם הויז און משפחה ספיקות. זיי זאגן אז אזא פיינער מענטש איז נישט געווען אין דעם דור.

== התמדה בתורה ==
ער איז געווען א מתמיד עצום און געלערנט שטענדיג פון צופרי ביז אויפדערנאכט, דורכאויס זיין גאנץ לעבן האט מען איהם אייביג נאר געטראפן אין בית המדרש איבער א גמרא.

== ישיבה ==
ער האט געגרינדעט זיין ישיבה אהל שמואל אין [[וויליאמסבורג]], דערנאך איז די ישיבה געווען אין [[אירווינגטאן]] און שפעטער אין יאר תשל&quot;ט האט ער זיך ארויסגעצויגן צוזאמען מיט די ישיבה אין [[קרית קאשוי]]. בעדפארד היללס נוא יארק.

זייענדיג ווי אויבן דערמאנט א רך כקנה האט ער אריינגענומען אין דער ישיבה אפילו בחורים וואס זענען נישט געווארן אנגענומען אין אנדערע ישיבות, צווישן זיי איז געווען אשכנזישע אין יעקישע וואס האבן נישט געהאט קיין בערד, ער האט מיט זיי זיך אפגעגעבן אין רוב זענען צום סוף געווארן חסידישע אידן אין אויפגעשטעלט חסידישע שטיבער.

דאס אננעמען אשכנזישע אין יעקישע בחורים האט געמאכט א רושם כאילו די ישיבה איז מאדערן. רבי [[ אהרן טייטלבוים]] האט אמאל ביי א דרשה דאס ערווענט קעגן אים אז ער זאגט מוסר פאר אנדערע און זיינע תלמידים גייען אסאך אן קיין בערד און זענען זייער מאדערן, כאילו ער זאל קודם מאכן אייגענע בדק הבית. 
 
ער איז קודם געווען ראש ישיבה אין [[צעהלים]]. און אזוי ווי ער איז געווארן באפוילן פון זיין רבי׳ם דער [[מנחם מענדל האלבערשטאם (סטראפקאוו)|סטראפקאווער רב]] אז ער זאל בלייבן ראש ישיבה נאר אויב ער איז פולקאם בעה&quot;ב, האט ער מיט דער הסכמה פונעם [[לוי יצחק גרינוואלד|צעהלימער רב]] געעפנט זיין אייגענע ישיבה.

עס דארף באמערקט ווערן אז ער איז געבליבען בידידות מיטן צעהלימער רב, אפילו די בחורים זענען מיטגעגאנגען מיט אים, און די צעלימער ישיבה האט זיך פארשפארט. למשל דער בנין וואס ער האט געהאט אין וויליאמסבורג פאר דער ישיבה איידער ער איז ארויס קיין אירווינגטאן האט ער פארקויפט פאר צעהלים, וואו עס איז געווען דער צעלימער חדר. אזוי אויך דערציילן די תלמידים אז אומצאליגע מאל פלעגט דער צעהלימער רב אריבערשפאצירן די ישיבה אויף ראס סט. פלעגט ער זיך אפשטעלן.

== לוחם מלחמות השם ==
ער איז געווען א תלמיד פונעם  פריערדיגן קאשויער רב ר' [[שאול בראך]] זי&quot;ע האט ער גענומען אויף זיך צו זיין דער שומר הדור, און פונקט ווי די רבי'ס פון זיין רבי דער [[חתם סופר]] און דער [[מהר&quot;ם שיק]] איז ער געשטאנען ווי א געטרייע זין וואס היט אויפן טאטעס פארמעגען זאל נישט ציגרינד גיין, אין לוחם געווען אינטערען פאהן פון '''[[חדש אסור מן התורה]]''', אויף יעדער נייער זאך וואס איז געווען לויט אים א פירצה ווייל דאס קען שאטען פאר כלל ישראל. 

#[[קרית יואל סקול דיסטריקט]], צוליב אראפנעמען די מזוזות, אין איסור מצד די רעגירונג צו דערמאנען דארט דעם שם [[ה']] אלס רעליגיע, כאטשיג מען מעג עס דערמאנען אז עס דא אזא אמונה. 
# אפיס ארבעט פאר [[פרויען]], צוליב [[צניעות]] אין [[יחוד]]. 
# קעגן די התרשלות אין [[ניקור]], 
# קעגן די פראטעסטן פון [[קברים]] גראבונגען דורך [[דייטשלאנד]] צוליב [[התגרות באומות]]. 
# [[עירוב]] אין [[וויליאמסבורג]] , און בעיקר קעגן די פריוואטע גאסן עירוב,  צוליב התנגדות פון [[יואל טייטלבוים|סאטמארער רב]]. 
# די ערשטע מוחה צו זיין קעגן [[קאמפיוטער]] — וואס איז דאן געווען אומפארשטענדליך — אבער היינט איז עס א דבר פשוט אזוי ווי אלע האקן היינט אויף קאמפיוטער.
# מוחה געווען קעגן ארגאניזאציעס ווי [[אוי. די. עי.]] א.ד.ג. פארן געבן כבוד און עפענטליך שטיצן מעיאר [[עד קאטש]], נאכדעם וואס די [[התאחדות הרבנים]] און צווישן זיי די וואס האבן אים אויפגענומען האבן געשריבן א איסור אים מכבד צי זיין, (די [[משה טייטלבוים|סאטמארער רב]] האט דעמאלטס געזאגט אז ער און אלע רבנים האבן אונטערגעשריבן ווייל קאשויער רב האט אונטערגעשריבן.) צוליב [[תועבה]] פראגעס וואס איז דעמאלטס געווען א נייע זאך. (היינט שטיצן עס שוין ליידער מער פאליטיקער)

און אזוי ווייטער אסאך מחאות, פארשטייט זיך אז עס זענען געווען רבנים וואס האבן מתיר געווען די זאכן אבער ער האט גע'אסר'ט. אזוי ארום האט ער זיך פארשאפט אן עקסטרעמער נאמען, אבער אפילו זיינע קריטיקירער זענען שפעטער געקומען צו איהם בעטן ברכות און כאפן א בליק אויף דעם צדיק.

== פאמיליע ==

זיינע זין:
* ר' [[אליעזר חיים בלום]] זצ&quot;ל זיין ממלא מקום האט געוואוינט אין [[מאנסי]], געהייראט מרת צפורה טאכטער פון רבי מרדכי פריעדמאן שו&quot;ב, פון יאס, בוקארעסט, וויליאמסבורג.
*ר' שאול שלום בלום, האט געהייראט מרת הינדא טאכטער פון הרב משה סג&quot;ל הי&quot;ד.
*ר' שמואל מאיר בלום, האט געהייראט מרת מרים, טאכטער פון הרב מרדכי שווארץ הי&quot;ו פון שיכון סקווירא.
** הרב חיים עזריאל 
** הרב [[משה אליעזר בלום (סיקסא)|משה אליעזר]] אב״ד [[סיקסא]]
** הרב יחיאל 
** הרב יעקב יוסף
** הרב יואל
** הרב שרגא
* ר' משה מנחם בלום, האט געהייראט מרת פייגא רחל, טאכטער פון הרב דניאל בריסק.
* ר' [[אברהם שלמה בלום]], האט געהייראט מרת חיה פייגא, טאכטער פון הרב חיים יעקב ראזנער אב&quot;ד טערצאל ולייפהיים. ער האט געגרינדעט און איז דער ראש ישיבה פון ישיבה אהל רפאל אין וויליאמסבורג און מחבר ספרי ישא ברכה אויף ש&quot;ס.
*ר' [[שמחה ישראל בלום]] אב&quot;ד תולדות רפאל און גרינדער פון מוסדות תולדות רפאל אין [[וויליאמסבורג]]. האט געייראט מרת רבקה חיה דרעזיל, טאכטער פון הרב [[משה דוב וויינבערגער]], וועלכער איז געווען דער רב פון פאייער קהילה אין וויליאמסבורג.
* ר' אשר יעקב בלום ז&quot;ל, געווען געהייראט צו דער טאכטער פון הרב ברוך מילער ז&quot;ל, ראש כולל פון מבצר הכוללים דקרית יואל
* ר' [[יוסף יושע העשיל בלום]], אב&quot;ד קרית קאשוי, האט געהייראט מרת יטל, טאכטער פון הרב משה שמעון וואסערמאן.
**רבי משה חיים 
**רבי אליעזר אשר יעקב
**רבי שמעון שלמה מרדכי
**איידימער: ר' אהרן קליין, ר' ליפא טייטלבוים, ר' אברהם שלמה כ&quot;ץ, ר' יודא פירטה, ר' חיים יוסף דוד ווייצנער, ר' משה מנחם פאלקאוויטש, ר' יואל מאשקאוויטש, ר' נחום הוס
*ר' עקיבא דוד בלום, האט געהייראט מרת חי' רבקה, טאכטער פון הרב אברהם בער גרינוואלד ז&quot;ל פון מאנסי.
*ר' [[אהרן יודא בלום]], אב&quot;ד קאשוי וויליאמסבורג, געהייראט די טאכטער פון הרב אלעזר קליין זצ&quot;ל אב&quot;ד באר שבע.

זיינע טעכטער און איידימער:
* מרת רחל נחמה, די ווייב פון הרב [[יצחק יעקב אילאוויטש]] אב&quot;ד יעמרינג וויליאמסבורג.
* מרת אלטא שרה קלערל (נפטר געווארן [[א' כסלו]] [[ה'תשע&quot;ה]]) , די ווייב פון הרב יודא יחיאל קליינמאן ע&quot;ה.
* מרת גיטל פרומט, די ווייב פון הרב [[יוסף משה פריעדמאן]] אב&quot;ד סוואליווא.

== דרויסנדיגע פארבינדונגען==
* [http://zachor.michlalah.edu/inquiry/arch.asp?num=120&amp;mesT=2&amp;month=21&amp;sortT=1# קינה פאר תשעה באב פון הר&quot;ר רפאל  בלום] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616010549/http://zachor.michlalah.edu/inquiry/arch.asp?num=120&amp;mesT=2&amp;month=21&amp;sortT=1 |date=2010-06-16 }}
* * {{היברובוקסבלאט|יצחק מאזעס|דאס אידישע ווארט, אייר-סיון תשס״ה|50196| דער קאשויער רב, רבי רפאל בלום|18}}

[[קאַטעגאָריע:רבני אונגארן|בלום]]
[[קאטעגאריע:קנאים|בלום]]</text>
      <sha1>k2usmdoj7yw4mkpp61jyx7kz2zswnw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מרדכי בנעט</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4872</id>
    <revision>
      <id>601379</id>
      <parentid>601342</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T19:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* זיין יוגנט */</comment>
      <origin>601379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13102" sha1="f2b3shb4s4sfl0gx6b2605v5wmyd68v" xml:space="preserve">{{אישיות}}
[[בילד:MarkusBenedikt.jpg|קליין|רבי מרדכי באנעט, אבד&quot;ק ניקאלשבורג]]
רבי '''מרדכי בן ר' אברהם באנעט (מהר&quot;ם בנעט)''' ([[ה'תקי&quot;ג]] - [[י&quot;ג אב]] [[ה'תקפ&quot;ט]]) רב אין [[ניקאלשבורג]] און געווען הויפט רב אין מדינת [[מעהרן]] אונטער דעם קעניגרייך פון [[פראנץ יאזעף דער צווייטער]], וואס זיין מלכות איז געווען אין [[וויען]], און האט געוועלטיגט אויף עטלעכע מדינות, היינט איז [[ניקאלשבורג]] אין [[טשעכיי]].

==זיין יוגנט==
מהר&quot;ם באנעט איז געבוירן אין דארף [[שורגע]], [[אונגארן]]. זיין טאטע האט געהייסן ר' אברהם ביה&quot;א (ר&quot;ת בן יהודה אשכנזי) און איז געווען א בן-אחר-בן אייניקל פון ה&quot;חכם צבי&quot; ר' [[צבי הירש אשכנזי]]. זיין מאמע מרת פראדל איז געווען א טאכטער פון די רבני באנעט פון ניקאלשבורג, וואס לאנגע דורות איז פון דער משפחה געווען רבנים אין ניקאלשבורג.

אויך איז זי געווען אן אייניקל פון רבי [[נפתלי כ&quot;ץ]] פון [[פוזנא]] בעל &quot;[[סמיכת חכמים(ספר)|סמיכת חכמים]]&quot;. דער מהר&quot;ם באנעט האט געשטאמט פון כל גדולי ישראל, הראשונים, [[תוס' יו&quot;ט]], [[מהר&quot;ל פון פראג|מהר&quot;ל]] מפראג, רבי ר' [[רבי ר' העשיל פון קראקע|העשיל פון קראקא]], רבינו [[מרדכי יפה]] בעל [[הלבוש]], [[מהר&quot;ם פאדווא]], רבינו [[שלום שכנא מלובלין]], [[שלמה לוריא|מהרש&quot;ל]], ר' אליעזר [[בעל מעשי השם]], [[תבואות שור (הראשון)|תבואות שור]] הראשון, ר' יונה בעל או&quot;ה הארוך, שו&quot;ת מהר&quot;י ווייל, ר' זרחי' הלוי בעל המאור, [[רא&quot;ש]], [[ראב&quot;ן]], [[בעל הערוך]], [[ריב&quot;ן]] חתן [[רש&quot;י]], און נאך. (אזוי ווי עס איז געדרוקט באריכות אין זיינע ספרים) 

פון די פינף יאר איז ער אויפגעצויגן געווארן ביי דער באבען באנעט אין ניקאלשבורג; האט ער פון דארט באקומען דעם נאמען באנעט אנשטאט אשכנזי.

אלס קינד איז ער שוין פאררעכנט געווען פאר א [[עילוי]], און א עושר ר' גבריאל מארקברייטער האט אים אויסגעהאלטן מיט אלע הוצאות אלס קינד. ביי דער עלטער פון עלף האט מען אים געשיקט לערנען אין דער [[ישיבה]] פון רבי [[יעקב קאצנעלנבויגן]] אין [[איטינגען]], [[בייערן]]. צו 15 יאר איז ער געגאנגען אין [[פירט]] ללמוד אצל רבי [[יוסף שטיינהרט]]. צו 18 יאר עבר ל[[פראג]], שם למד, בין השאר, אצל ה&quot;נודע ביהודה&quot; רבי [[יחזקאל לאנדא]].

ער איז געווען אן איידעם ביי הנגיד ר' גימפל פרוסטיץ פון ניקאלשבורג, ועבר ללמוד שם ביי רבי [[שמואל שמעלקא הורוויץ (ניקאלשבורג)|שמואל שמעלקא הורוויץ]], מראשי ה[[חסידות]] ורב המקום.

לויטן מסורת ביי חסידים, פון א יונגן עלטער נהג בפרישות, בתעניות ובסגפנות, ביז דער [[רבי אלימלך פון ליזענסק]] נזף בו על שהוא מסתגף ומאז הוא רק צמצם במאכלו.

==זיין רבנות==
אין שנת תקל&quot;ח איז ער אויפגענומען געווארן אלס [[דיין]] אין [[ניקאלשבורג]] ווען רבי [[שמואל שמעלקא הורוויץ (ניקאלשבורג)|שמעלקא]] פון ניקאלשבורג איז געווען דארט רב. יענע יאר איז נסתלק געווארן דער רבי ר' שמעלקא, און הגה&quot;ק ר' גרשון חיות איז געווארן רב אין ניקאלשבורג. שפעטער איז ר' מרדכי אויפגענומען געווארען אלס רב אין [[לונדענבארג]] ([[מעהרין]]), דארט איז ער געווען רב אנדערהאלבן יאר, נאך איז ער געווען רב איין יאר אין [[שוסבורג]] אין מדינת [[אונגארן]]. אין שנת תקמ&quot;ט, איז נפטר געווארן הגאון ר' גרשון חיות, צום הספד זענען צוזאמען געקומען אלע רבנים, גלייך נאך זיין הספד, האט גאנץ קהל אויס געשריגן &quot;מזל טוב&quot; מ'האט אים אויפגענומען פאר רב אין ניקאלשבורג און גאנץ מדינת מעהרין.

ער האט געפירט דארט א ישיבה וואס שטענדיג פלעגט דארט זיין מער ווי פיר הונדערט תלמידים. ער האט געפירט דאס רבנות אין ניקאלשבורג א משך פון 40 יאר, ביז זיין פטירה.

אין די הספדים שטייט, אז מהר&quot;ם באנעט האט געקענט און איז געווען בקי בעל פה, אין ש&quot;ס בבלי וירושלמי, און ארבע חלקי שולחן ערוך, זוהר הקדוש און ספרי קבלה, און נאך אסאך ספרים, וואס ער האט געקענט איבער זאגן בעל פה, אויסנווייניג.  

אין תולדות ר' [[יהודה אסאד]] וואס איז געווען א תלמיד פון זיין ישיבה, ווערט דערציילט, אז ער האט באקומען רשות פון זיין רבי מהר&quot;ם באנעט, צו לערנען [[קבלה]].

מהר&quot;ם באנעט, האט לוחם געווען אנקעגען לערנען מיט תלמידי הישיבות חכמות חיצוניות. 

מהר&quot;ם באנעט, איז געווען אנערקענט פון דעם קייסער אלץ הויפט רב, האט ער דאס אויסגעניצט צו ראטעווען אידן, אסאך שלעכטע גזירות האט ער אפגעשלאגן, און באפרייט פארשפארטע אידן, אויך האט ער געראטעוועט די חסידים אין [[גאליציע]] פון די מסירות פון מתנגדים (לויט דער פערזענליכער בקשה צו אים פון הגה&quot;ק ר' [[נפתלי צבי הורוויץ|נפתלי מראפשיץ]]) וואס זענען אויך געווען אונטער דעם מלכות פון פראנץ יאזעף דער צווייטער.

כדי זיך צו קענען שטעלן פאר דעם קייסער און פאר די שרים האט אויסגעפעלט ער זאל קענען פארשידענע חכמות, און די ריכטיגע שפראך וויאזוי צו רעדן צו זיי, מיט זיין גאונישן קאפ, האט אין א קורצער צייט דורעכגעקוקט די נויטיגע פאפירן, און ער האט שוין ריכטיג געוואוסט אלץ וואס ער האט געדארפט פאר זיין השתדלות.
   
מהר&quot;ם באנעט האט לוחם געווען בתקיפות אנטקעגן [[אהרן חורינער]] און  די [[רעפארמער|נעאלאגן]], אויך האט ער געשטערט דאס בויען א רעפארמער שול אין [[האמבורג]]. דאך שטייט אז ער איז געווען א רודף שלום, און זיך מונע געווען פון מחלוקת, אויך האט ער נישט צוגעלאזט מ'זאל איינפירן צו לערנען לימודי חול מיט קינדער אין [[תלמוד תורה|חדר]].

==זיין שטארבן==
אום י' אדר איז ער אריבער געפירט געווארן קיין ניקאלשבורג. אויך שטייט (בשו&quot;ת חת&quot;ס הנ&quot;ל) אז דער מהר&quot;ם באנעט האט געזאגט קודם פטירתו, אז אויב מ'וועט דארפן א ישועה, זאל מען קומען משטתח זיין אויף זיין קבר.

אין דרשות חת&quot;ס ח&quot;ב דף שפ&quot;ג, וז&quot;ל, הגאון נר ישראל מו&quot;ה מרדכי באנעט זצ&quot;ל ... '''כי הי' אב לישראל ובן יחיד לשכינתא קדישא'''. 

עס ווערט דערציילט, אז מהר&quot;ם באנעט האט גזעגאט אין חלום פאר זיין זוהן, אז די סיבה איז געווען, ווייל אלס בחור, איז ער געווען א חתן צו דער טאכטער פון רב אין ליטענשטאט, און שידוך איז אפגעלאפען ווייל די כלה איז נישט געווען א געזונטע, די כלה האט נישט מוחל געווען בלב שלם, פאר דעם האט געמוזט ליגן לעבן איר פאר האלבע יאהר.

פאר ער איז נסתלק געווארן, האט מען אים געפרעגט: ווער זאל זיין ממלא מקום, האט דער מהר&quot;ם באנעט געענטפערט: דער שמש, די פרעגער האבען געמיינט אז תקיף ליה עלמא, ווייל זיי האבן נישט פארשטאנען וואס ער האט געמיינט צו זאגן. אבער נאך דעם האלבן יאר וואס ער איז געליגן אין ליטענשטאט, און נאכן פסק האט מען געעפנט דעם קבר, און ארויס גענומען דעם נפטר, פלוצלונג איז דער געטרייער שמש צוזאמען געפאלן און גלייך נפטר געווארן, איז מען מסופק געווען אויב מ'מעג אים לייגן בתוך קברו הקדוש פון הייליגן רב, האט מען זיך דערמאנט אז דער רב האט געזאגט: אז דער שמש וועט זיין ממלא מקום, ממילא האט מען פארשטאנען זיין כוונה, און מ'האט טאקע דארט געלייגט דעם שמש. 

הגאון ר' מאיר גלוגא פון בי&quot;ד אין פראג, בעהמח&quot;ס דברי מאיר און שמן למאור, האט מספיד געווען מהר&quot;ם באנעט, אינמיטן הספד איז ער צוזאמען געפאלן און נפטר געווארן.

==זיינע תלמידים==
* רבי [[שמחה בונם באנהארד|שמחה בונים פון פרשיסחא]]
* רבי [[יהודה אסאד]] אבד&quot;ק סערעדהעלי בעהמח&quot;ס יהודה יעלה
* רבי [[שלמה קוועטש]] ממלא מקומו אין נילקשבורג, בעהמח&quot;ס חכמת שלמה
* בנו רבי [[ישעיה בנעט]], אבד&quot;ק [[קאלוב]] וגלילות סאלבאטש
* בנו רבי [[נפתלי באנעט]], אבד&quot;ק [[שאפא]] 
* קרובו רבי [[מנחם מנדל באנעט]], דיין ב[[פאקש]] (אונגארן)
* קרובו רבי [[משה מרדכי באנעט]], אב&quot;ד [[שטאמפי]] ([[סלאוואקיי]])
* [[רבי צבי הירש אפנהיים]], אבד&quot;ק [[טעמעשוואר]]
* רבי שמואל זאנוויל כהנא פון [[סיגעט]], איידעם פון רבי [[יהודה כהנא]] בעל [[קונטרס הספיקות]], רב אין [[סיגעט]], און שווער פון רבי [[יהודה מודרן]] בעל [[זכרון שמואל]] פון [[סיגעט]].

==זיינע ספרים==
[[בילד:HarHmor.jpg|ספרו הר המור|thumb|left]]
* '''חדושי מהר&quot;ם בנעט''' - חידושים על ה[[תלמוד|ש&quot;ס]]
* '''מחשבת מרדכי''' - דרשות על ה[[תורה]]
* '''ביאור מרדכי''' - הגהות על [[פסקי המרדכי]] (שכתב המרדכי הראשון)
* '''מגן אבות''' - על [[ל&quot;ט אבות מלאכה|מלאכות שבת]]
* '''דברי מרדכי''' - על הלכות [[או&quot;ה]] ב[[שולחן ערוך]] חלק [[יורה דעה]]
* '''תכלת מרדכי''' - דרשות על הש&quot;ס
===שאלות ותשובות===
* '''גדולת מרדכי''' 
* '''הר המור''' 
* '''פרשת מרדכי'''

==באשרייבונגען פון מהר&quot;ם באנעט==
*זיין זון ר' יעקב אבריל באנעט, האט געשריבן א קונטרס '''תולדות מוהר&quot;ר מרדכי בנעט, (דפוס ראשון: אפען, תקצ&quot;ב 1832), טארנא, תרפ&quot;ט, היינט איז אריין געדרוקט סוף ספר מגן אבות , ביאור מרדכי.
* אנפאנג ספר מחשבת מרדכי על התורה
* הקדמה און סוף ספר מגן אבות על ל&quot;ט מלאכות שבת
* הקדמה און סוף ספר תכלת מרדכי
* הקדמה און סוף ספר דברי מרדכי על טור שולחן ערוך יור&quot;ד

{{DEFAULTSORT:באנעט, מרדכי}}
[[קאַטעגאָריע:אחרונים]]
[[קאַטעגאָריע:רבני אונגארן]]
[[קאַטעגאָריע:רבני טשעכיי]]
[[קאַטעגאָריע:מחברי ספרים]]</text>
      <sha1>f2b3shb4s4sfl0gx6b2605v5wmyd68v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שמואל בוטח</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6332</id>
    <revision>
      <id>601412</id>
      <parentid>594079</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T05:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4612" sha1="h2fvkm291t24nfccrncr99fs5y980k2" xml:space="preserve">{{אישיות}}
[[טעקע:Shmuli botiach.jpg|קליין|250px]]

'''שמואן בוטח''' גריפן '''שמולי בוטח''' (געב' דעם 19טן נאָוועמבער 1966) איז א גלענצענדיקער רעדנער און שרײַבער. ער איז געוואָרן אלס יונגער בחור נתקרב צו ייִדישקייט דורך א [[חב&quot;ד]] שליח, און זינט דעמאָלט איז ער טעטיק אליין אין קירוב, אָבער זײַן קירוב רחוקים האָט זיך פארשפּרייט מער ארויס פון די גרענעצן פון ייִדישקייט, ער האָט גענומען זײַן טאלאנט צו רעדן אוניווערסאל צו מענטשן פון אלע פעלקער צו ברענגען זיי נענטער צו גאָט.

== ביאגראפיע ==
שמולי בוטח איז געבוירן געוואָרן אין [[לאָס אנדזשעלעס]] אין נאָוועמבער 1966.

אָנגעהויבן זײַן קאריערע האָט ער אין [[סידני]], וואו ער האָט געלערנט סמיכה אין דער דאָרטיקער ליובאוויטשער ישיבה און געווען טעטיק צו לייגן [[תפילין]] און מקרב זײַן די דאָרטיקע ייִדן.

זײַן הויפּט הצלחה האָט ער געהאט, ווען ער איז געווען דער שליח אין דעם [[אָקספארדער אוניווערסיטעט]]. הונדערטער ייִדישע סטודענטן האָבן זיך געקלעפּט צו זײַן כאריזמאטישער פירערשאפט, און האָבן אָנטיילגענומען אין זײַן &quot;לחיים סאסייעטי&quot; חב&quot;ד הויז און איר טעטיקייט.

פון דאָרטן האָט ער גענומען זײַן טאלאנט צו דער וועלט; נעמלעך דער אפענער צוגאנג פון תורה צו די אינטימסטע טיילן פון א מענטשס לעבן, זיין בוך &quot;כשר סעקס&quot; איז געוואָרן א בעסטסעלער. הײַנט-צו-טאָג שרײַבט ער ביכער יעדע פאר חדשים א נײַע, און האָט א טעלעוויזיע און ראדיאָ  שוי, הויפּטקווארטירט פון [[ניו דזשערסי]], מיט צוהערער דורכאויס אלע שטעט אין אמעריקע.

עס איז מערקווירדיק, אז טראָץ די טענות, וואָס די פרומע האָבן קעגן אים, אז ער האָט גענומען אזא באהאלטענע נושא ווי סעקס און מיט דעם איז געוואָרן באקאנט, גייט ער נישט אין ערגעץ נישט אָן דער באגלייטונג פון זײַן ווײַב, ער האָט נײַן קינדער און זי איז אוודאי פארנומען ביזן קאפּ מיט הויזארבעט, דאָך  פאָרט ער ניט אין ערגעץ ניט צו אין פּובליק אויפטריטן צו פריוואטע סטודיא אָדער בוך אונטערשרײַבן אָן זײַן רעביצין.

אין 2012 איז ער געלאָפן פאר א קאָנגערס זיץ אין ניו דזשערזי אויף דער רעפּובליקאנער פּארטיי.

== זיינע ביכער==
* קאשער סעקס
* קאשער יויזל

== וועבלינקען ==
* [http://www.jewishpress.com/sections/family/rabbi-shmuley-boteach-make-men-more-mature-rather-than-send-girls-under-the-knife/2012/03/28/ אן ארטיקל פון אים אין דזשואיש פרעס] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120330115903/http://www.jewishpress.com/sections/family/rabbi-shmuley-boteach-make-men-more-mature-rather-than-send-girls-under-the-knife/2012/03/28/ |date=2012-03-30 }} אפצופרעגן די שרייבערין [[יוטא האלבערשטאם]] איבער דער טעמע צי פרויען דארפן זיך שיין מאכן
* [http://www.bhol.co.il/Article.aspx?id=41532&amp;cat=1 רב קאנדידירט זיך פאר קאנגרעס אלס רעפובליקאנער] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150721150619/http://www.bhol.co.il/Article.aspx?id=41532&amp;cat=1 |date=2015-07-21 }} ביי [[בחדרי חרדים]]


{{שמועס פראגראם גאסטגעבערס}}

{{גרונטסארטיר:בוטח}}

[[קאַטעגאָריע:ליובאוויטש]]
[[קאַטעגאָריע:רעדנער]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער ארטאדאקסישע אידן]]
[[קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן]]
[[קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער]]</text>
      <sha1>h2fvkm291t24nfccrncr99fs5y980k2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>וויקיפּעדיע:אלע נייעס/תשס&quot;ו/אב</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8852</id>
    <revision>
      <id>601408</id>
      <parentid>601072</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T01:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87265" sha1="lehqyj8y8ckqitxmggjp4mqu2vzwhzg" xml:space="preserve">{{נייעס תשס&quot;ו}}
==מיטוואך, ר&quot;ח מנחם אב==
[[בילד:Muslim women.JPG|left|thumb|100px|אידענעס ווערן מוסלומענער...]]
* נומבער פון [[אידישע]] [[פרויען]] וואס וועלן זיך טויפן צו [[איסלאם]] די [[יאר]] געדאפעלט. [http://www.israelnationalnews.com/news.php3?id=108285]
* [[לעיקוואד]]: [[חרדישער]] [[איד]] פייט צוריק און קלאגט אן [[פאליציי]] פאר אנטי-[[רעליגיע]] האס, פארן אים ארעסטירן נאכן אפהאלטן [[שווארצען]] גוי אויף זיין פריוואטער שטח, און אויסטאן די [[קאפל]] ביים ארעסט. [http://www.app.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060726/NEWS/607260352/1070/NEWS02]
* הונדערט פופציג [[חיזבאלא]] טעראריסטען טויט. [http://www.nypost.com/news/worldnews/hezs_iranian_cache_stash_worldnews_uri_dan__with_post_wire_services.htm]
* [[וויליאמסבורג]]: [[פאליציי]] שיסט באוופענטן אנטלויפער אין [[מארסי]] [[פראזעקטס]] [http://www.nypost.com/news/regionalnews/officer_shoots_suspect_regionalnews_erika_martinez.htm]
* [[וויליאמסבורג]]: שכינות'דיגער [[טורמע]] וועט ווערן [[לאו אינקאם]] [[האוזינג]]. [http://www.nypost.com/news/regionalnews/city_has_brig_idea_to_boost_housing_regionalnews_rich_calder.htm]
* [[עיטש. פי.]] קויפט [[ארץ ישראל]] [[טעכנעלאגיע]] קאמפאני פאר פיר ביליאן דולער. [http://www.haaretz.com/hasen/spages/743033.html]
* [[ארכיאלאגיע]]: אור אלטער [[תהלים]] אנטדעקט אין [[אירענלאנד]] [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3281564,00.html]
* שווערע [[נאכט]] אויפן [[שלאכט]] קלעימט 52 פארוואנדעטע [[צהל]] זעלנער. ( טויטע איז דא צענזור וואס לאזט נישט מעלדן) [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3281653,00.html]
* [[בילדער]] פון [[מלחמה]]: די [[וואפן]] פון [[איראן]] נעבן די טויטע [[חיזבאלא]] קעמפער. [http://abaleboosteh.blogspot.com/2006/07/images-of-war-hezbollah-terrorists.html]
* [[ליבעראלער]] [[קאלומניסט]] [[ריטשארד קאהן]] ציעט צוריק אביסל: כאטשיג [[מדינת ישראל]]'ס עקזיסטענץ איז א היסטארישער קאטאסטראפאלער טעות, איז זי בארעכטיגט צו קעמפן מיט אלע כוחות פאר איר איבערלעבונג. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/24/AR2006072400808.html]
==דאנערשטאג, ב' אב (27 יולי)==
* [[וויליאמסבורג]] ר' [[נפתלי שלעזינגער]], באקומט מינימאלע תפיסה אורטייל, 15 יאר, פארן פארברענען זיין פאבריק און ארויסשווינדעלן [[אינשורענס]] געלטער, שארפע עמאציאנאלער ווערטער אויסטויש צווישן אים און [[פראסעקיוטער]] נעכטן ביים אורטייל אין געריכט הויז. [http://www.newsday.com/business/ny-bzbotstk4830269jul27,0,3363003.story?coll=ny-business-print]
* [[וויליאמסבורג]]: דראמאטישער [[פאליציי]] געיעג פון [[איסט סייד]] קיין [[וויליאמסבורג]] ענדיג זיך מיט [[משפחה]] פארוואונדעט און דרייווער ארעסטירט. [http://abclocal.go.com/wabc/story?section=local&amp;id=4404538] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130629102630/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=local&amp;id=4404538 |date=2013-06-29 }}
* [[בני ברק]]: לעצט פארבליבן פרייען געגענט ווערט [[פרום]], [[פרדס כ&quot;ץ]] [[מאפיאנערן]] גייען ארויס און אינגע פאר פעלקער נעמען איבער. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/Item.asp?id=2087&amp;cat_id=7]
* [[ארץ ישראל]]: בלוטיגסטער טאג פון שלאכטן אין [[לבנון]] קלעימט לעבענעס פון 9 [[צהל]] סאלדאטן ה&quot;י. [http://www.nypost.com/news/worldnews/grim_day_for_israel_in_leb_worldnews_uri_dan_______mideast_correspondent.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060813221500/http://www.nypost.com/news/worldnews/grim_day_for_israel_in_leb_worldnews_uri_dan_______mideast_correspondent.htm |date=2006-08-13 }}
* [[בארא פארק]]: בילדער פון [[קאר]] [[עקסידענט]]. [http://www.crownheights.info/index.php?itemid=2801]
* [[קעטסקילס]]: [[זומער]] [[קאנטרי]] [[אידן]] ווערן פארהאסט פון לאקאלע [[אנטיסעמיטען]] [http://www.theyeshivaworld.com/?p=2158]
==פרייטאג ג' אב (28 יולי)==
[[בילד:King david hotel bombing.jpg|left|thumb|120px|גרעסטע טעראריסטישער באמבע אין [[מיטעל מזרח]] איז געווען פון אידן...]]
*  זעכציג [[יאר]] נאכן [[אצ&quot;ל]] באמבע אין [[קינג דעיוויד]] [[האטעל]], וואס האט אומגעברענגט די מערסטע קרבנות אין א טעראר אטאקע אין מידעל איסט קאנפליקט'ס היסטאריע, קומען זיך צוזאם די [[אידישע]] [[טעראריסטן]] און זענען מסביר פארוואס זיי זענען נישט שולדיג אין די בלוט פארגיסונג. פון 91 טויטע. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292005916]
* [[לונדון]]: [[דיין]] [[יעקב ליכטענשטיין]] ריינגעוואשן פון קלאגעס וואס [[אידישער]] [[ביליאנער]] האט אים באשולדיגט אין [[לשון הרע]]. [http://www.totallyjewish.com/news/national/?content_id=3977] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927221832/http://www.totallyjewish.com/news/national/?content_id=3977 |date=2007-09-27 }}
* נייער [[אינטערנעט]] [[טול]] רופט יעדן [[איד]] צו פייטן אין די [[ארץ ישראל]] [[לבנון]] [[מלחמה]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3281619,00.html]
* [[מאנסי]]: לאקאלע [[פייער]] פייטערס פארן קיין [[ארץ ישראל]] ארויסהעלפן שטילן פייערן פון [[חיזבאלא]] ראקעטן. [http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060726/NEWS03/607260334/1019/NEWS03] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813143011/http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060726/NEWS03/607260334/1019/NEWS03 |date=2007-08-13 }}
* [[זשאו ליבערמאן]] ווערט געהאלפן אין די [[פאול]]'ס אדאנק [[ארץ ישראל]] מלחמה צושטאנד. [http://www.nytimes.com/2006/07/27/nyregion/27lieberman.html?_r=1&amp;oref=slogin]
* [[ליבעראלע]] [[שמועס פראגראם (ראדיא)|ראדיא טאלק שוי]] רופט אן [[ארץ ישראל]] אטאקעס אויף [[לבנון]] '''זשענאסייד''' (סיסטעמאטישער ציווילער אויסראטונג) [http://www.canonist.com/?p=1111] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003175608/http://www.canonist.com/?p=1111 |date=2011-10-03 }}
* [[צה&quot;ל]] סאלדאטן שטאטן אפ באזוך ביים [[סקווירא רבי]] אויפן וועג צום [[שלאכט]] פאר א [[ברכה]] [http://www.theyeshivaworld.com/?p=2171]
* לעבעדיגער [[ווידעא קליפ]], ר' [[ישראל דוד ווייס]] אויף [[פאקס טעלעוויזשען]] איבער די התנגדות פון [[פרומע]] [[אידן]] צו [[ציונות]] און אז [[איראן]] וועט נישט טשעפענן קיין [[אידן]]. [http://www.foxnews.com/video2/launchPage.html?072506/072506_cavuto_rabbi&amp;Blame%20Israel%3F&amp;amp;amp;amp;Your_World&amp;Jews%20United%20Against%20Zionism%20says%20Mideast%20violence%20would%20stop%20if%20Israel%20ceased%20to]
* [[מתנחל]] [[דאקטער]] אין די שטחים געקידנעפט און פארברענט אויפן וועג צו פאררעכטן זיין [[קאר]] אין אראבישע געגענט. [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3282525,00.html]
* [[צה&quot;ל]] רופט נאך 54,000 [[רעזערוו]] טרופן צום דינסט. [http://www.nypost.com/news/worldnews/israel_orders_a_troop_boost_worldnews_uri_dan_mideast_correspondent.htm]
* [[חיזבאלא]] נוצט [[יו.ען.]] אבזערווירער אלס שוץ. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292018216]
* [[חיזבאלא]] נוצט [[ציווילע]] פאלק אלס שוץ. [http://www.nytimes.com/2006/07/28/world/middleeast/28refugees.html?hp&amp;ex=1154145600&amp;en=aa7501c3f591cb1e&amp;ei=5094&amp;partner=homepage]

==שבת ד' אב==
* [http://video.google.com/videoplay?docid=4432966082427491253 א [[פילם|ווידעא קליפ]] וועגן די צוקונפט פון יִידיש] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311225951/http://video.google.com/videoplay?docid=4432966082427491253 |date=2007-03-11 }}
==זונטאג ה' אב==
[[בילד:Nazi Swastika.svg|left|thumb|100px|דער באנוצער איז א נאצי...]]
* [[נאצי]] [[וויקיפידיע]] [[באנוצער]] ווערן באקעמפט. [http://www.nrg.co.il/online/10/ART1/455/605.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060823203840/http://www.nrg.co.il/online/10/ART1/455/605.html |date=2006-08-23 }}
* [[זונטאג]]: איבער 100 ראקעטן פאלן אויף [[צפון]] [[ארץ ישראל]] [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1153292030769&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull]
* פאפולערע [[וואדקע]] באקומט [[השגחה]] [http://oukosher.org/index.php/articles/single/6422/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928001059/http://oukosher.org/index.php/articles/single/6422/ |date=2007-09-28 }}
* [[חבד]] [[בחורים]] טוען [[תפילין]] [[זשוס פאר זשיסעס]] [[אידישע]] [[מיסיאנערן]] [http://life-of-rubin.blogspot.com/2006/07/turning-tables-on-this-jew-for-jesus.html]
* 2 [[זעלבסט מערדער]] געכאפט און אומשעדליך געמאכט נעבן [[שכם]] [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292033030]
* [[ברוקלין]]: [[נטורי קרתא]] מוחה אין שבת קעגן [[ציונים]] [http://www.flickr.com/photos/sarahana/201387916/]
* הויפט [[רב]] אין [[רומעניע]] וואס האט אפגעראטעוועט [[אידן]] פון [[נאציס]] געשטארבן. [http://www.nytimes.com/2006/07/29/world/29safran.html?_r=1&amp;pagewanted=print&amp;oref=slogin]
* [[פרויפייל]] פון [[מערדער]] וואס האט געשאסן 6 אידן אין [[סיאטעל]]. [http://www.columbian.com/news/APStories/AP07292006news46756.cfm]
* [[מעל גיבסאן]] ארעסטירט פארן דרייווען [[שיכור]] שעלט [[אידן]] אויף טעיפ, מיט קללות וואס האט גענומען 12 בלעטער פאר [[פאליציי]] צו אראפשרייבן. [http://www.tmz.com/2006/07/28/gibsons-anti-semitic-tirade-alleged-cover-up/]
* [[בארא פארק]]: [[אסעמבלימאן]] [[דוב הייקינד]] פליט אפ קיין [[ארץ ישראל]] ארויסווייזן [[סאלארידיטעט]] מיט שווערן מצב. [http://chaptzem.blogspot.com/2006/07/assemblyman-dov-hikind-boards-el-al.html]
==מאנטיג ו' אב==
[[בילד:Kever hari.jpg|left|thumb|100px|אר&quot;י הקדוש אליינס...]]
* [[קבר]] פון [[אר&quot;י הקדוש]] גענצליך פארלאזט אין טאג פון [[יארצייט]] צוליב סכנה פון ראקעטן וואס פליען אויף [[צפת]]. [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3283775,00.html]
* [[זון]] פון ארעסטירטער אידישער [[ריעל עסטעיט]] מאגעל, קויפט אפ [[ניו יארק]] [[צייטונג]]: [[ניו יארק אבזערווער]] [http://www.nytimes.com/2006/07/31/business/media/31observer.html?ex=1155009600&amp;en=a63de3679af244a5&amp;ei=5065&amp;partner=MYWAY]
* [[ניו יארק טיימס]] אינדארסירט [[זשאו ליבערמאן]]'ס קעגענער צוליב דעם וואס ער איז צו נאנט מיט [[פרעזידענט]] [[בוש]] און שטיצט זיינע [[מלחמה]] [[פאליסיס]]. [http://www.nytimes.com/2006/07/30/opinion/30sun1.html?ex=1311912000&amp;amp;amp;amp;en=881d7ecb18e357df&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss]
* [[ביד&quot;ץ]] [[עדה החרדית]] קומט ארויס מיט איסור אויף ספר [[הגאון]] ווייל עס דאקומענטירט [[עבירות]] פון גדולי ה[[חסידות]] פארוואס די [[גר&quot;א]] האט זיי [[מחרים]] געווען. און דאס שאפט סכנה פאר ליינער [[אראפצופארן]] פון אידישען וועג אינגאנצן. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=1999114] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929134339/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=1999114 |date=2007-09-29 }}
* [[בילדער]] פארענפענטליכט וויאזוי [[חיזבאלא]] נוצט ציווילע אלס שוץ. [http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,,19955774-5007220,00.html]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705202759/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,,19955774-5007220,00.html |date=2009-07-05 }}
* חשובער גאר אלטער [[ברסלב]] [[חסיד]] און משפיע, ר' [[מעכל דארפמאן]] נפטר געווארן. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=1998969] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929104928/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=1998969 |date=2007-09-29 }}
* שוידערליכע דעטאלן וויאזוי אן [[ארטאדאקסישער]] [[רעליגיעזע]] [[איד]] האט גענוצט זיין [[פרומע|פרומקייט]] ארויסצוגנבענען הונדערטע מיליאנען דאלער פון אומצאליגע מענטשען, דורכאויס יארן. [http://www.bergen.com/page.php?qstr=eXJpcnk3ZjczN2Y3dnFlZUVFeXkzJmZnYmVsN2Y3dnFlZUVFeXk2OTY4OTAwJnlyaXJ5N2Y3MTdmN3ZxZWVFRXl5NA==]
* [[צה&quot;ל]] פארעפענטליכט [[ווידיאו קליפ]] וויאזוי טאקס מיט מיסל לאונטשערס באהאלטן זיך אין ציווילע געגענטער. [http://vitalperspective.typepad.com/vital_perspective_clarity/2006/07/responding_to_t.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061116111919/http://vitalperspective.typepad.com/vital_perspective_clarity/2006/07/responding_to_t.html |date=2006-11-16 }}

==דינסטאג ז' אב==
[[בילד:Paasion of christ.jpg|left|thumb|100px|פעשאן אפ א קריסטליכער שיכור...]]
* [[אברהם פאקסמאן]] פון [[עי.די.על.]] וויל מ'זאל אנקלאגן [[מעל גיבסאן]] אין [[האסע]] פרברעך. [http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=744822&amp;contrassID=19&amp;subContrassID=1]
* [[קריסטאפער היטשענס]]: [[מעל גיבסאן]] איז א קראנק ביז זיין לייידיגן בויך פון [[רעליגיעזע]] [[אידן]] [[האס]]. [http://www.slate.com/id/2146880/]
* [[דעיוויד קלינגהאפער]]: רדיפות פון [[עי.די.על.]] און [[אידישע]] געמיינדע קעגן [[מעל גיבסאן]] פארן מאכן [[פילם]] [[פעשאן אפ די קרייסט]] האט אים מעגליך געמאכט פאר אן [[אנטי-סעמיט]]. [http://www.canonist.com/?p=1124] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017055905/http://canonist.com/?p=1124 |date=2007-10-17 }}
* [[עי.בי.סי.]] מבטל [[האלאקאוסט]] סעריע פון [[מעל גיבסאן]]. [http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=745151&amp;contrassID=19&amp;subContrassID=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070802091348/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=745151&amp;contrassID=19&amp;subContrassID=1 |date=2007-08-02 }}
* [[כשר]] עסן האט אויפן [[אינגרידיענטס]] [[שרימפ]] [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3284159,00.html]
* [[פראפעסער]] וואס האט געפארשט די תולדות [[דאווענען]] איז געשאטארבן. [http://www.nytimes.com/2006/08/01/arts/01fleischer.html?_r=2&amp;ref=obituaries&amp;oref=slogin&amp;oref=slogin]
* [[בארא פארק]]: אסיפה פון [[ריכטער]] [[לויערס]] און [[ביזנעס]] וועלט אויפקלערן [[חסידים]] איבער ערליכקייט אין [[האנדל]]. [http://chaptzem.blogspot.com/2006/08/emes-and-law-seminar-update-as-in.html]
* [[איזראעלי]] העכסטע [[געריכט]] ערלויבט [[אידן]] ארויפגיין אויפן [[הר הבית]] אין [[תשעה באב]]. [http://www.ynetnews.com/articles/1,7340,L-3284685,00.html]
* [[געריכט]] ערלויבט מאן וואס איז פאלטש באשולדיגט געווארן דורך [[אידישע]] [[עלטערן]] אז ער האט [[סעקסואל]] [[באלעסטיקט]] זייער [[קינד]] אין [[שול]] זיי צוריק צו קלאגן און פארעפנטליכען זייערע נעמען. [http://www.boston.com/news/local/connecticut/articles/2006/07/31/man_acquitted_of_molesting_girl_wins_right_to_identify_parents/]
* [[סיריע]] גרייט צו מיליטער קעגן [[ארץ ישראל]] [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292044952] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112142837/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292044952 |date=2012-01-12 }}
* [[צה&quot;ל]] פטור פון [[פאסטן]] דעם [[ט' באב]] [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3284555,00.html]
* '''[[סאטמאר מחלוקת]]''': געווינס פאר [[זאליס]] אין [[בני ברק]], ריכטער פארארדענט א צייטווייליגער [[עיקול]] קעגן די ארטיגע [[אהרוני]]שע פירערס, ווילאנג עס ווערט נישט קלארגעשטעלט די לעגיטימע אייגענטימערשאפט. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/topic.asp?topic_id=1999706]
* [[נטורי קרתא]] [[וועבזייט]] ווערט פארכאפט דורך סימפאטיקער פין [[מדינת ישראל]].[http://masoret.hevre.co.il/hydepark/topic.asp?topic_id=2000120]

==מיטוואך ח' אב==
[[בילד:Olmert ehud.jpg|left|thumb|100px|ציוני בעט רחמנות אויף סאטמאר חסיד...]]
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט 160 ראקעטן אויף צפון [[מדינת ישראל|ישראל]], איין געהרגעטער און עטליכע פארווונדעטע.

* [[אהוד אולמערט]] האט געשריבן [[רחמנות]] בריוו פארן ריכטער פון [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]]ן [[וויליאמסבורג]]ן ארעסטירטען ר' [[נפתלי שלעזינגער]]. [http://www.villagevoice.com/news/0631,robbins,74026,5.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812170528/http://www1.villagevoice.com/news/0631,robbins,74026,5.html |date=2007-08-12 }}

* [[זשימי קארטער]] קריטיקירט [[מדינת ישראל]] פאליסי קעגן [[טעראר]] אז עס איז צו אגרעסיוו. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/31/AR2006073100923.html]

* 350סטער [[יארצייט]] צום [[חרם]] אויף ערשטן [[אידישען]] [[אטעיסט]]: [[ברוך שפינאזע]]. [http://www.iht.com/bin/print_ipub.php?file=/articles/2006/07/30/opinion/edgoldstein.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110801022538/http://www.iht.com/bin/print_ipub.php?file=/articles/2006/07/30/opinion/edgoldstein.php |date=2011-08-01 }}

* [[געריכט]] פסקענט אז [[ניו יארק טיימס]] מוז ארויסגעבן זייערע [[טעלעפאון]] רעקארדס ווער עס האט זיי געגעבן געהיימע סענסעוועטיווע [[שפיאנאזש]] אינפארמאציע. [http://www.nypost.com/news/regionalnews/court_loss_for_times_regionalnews_.htm]

* [[צה&quot;ל]] פירט דורך העכסט געפארפולע [[קאמאנדא]] [[מיסיע]] אין [[לבנון]] [[שפיטאל]]. [http://www.nypost.com/news/worldnews/hez_hunters_raid_hospital_worldnews_uri_dan__with_post_wire_services.htm]

* [[מאנסי]]: [[זון]] פון ר' [[מעכל אבערלענדער]] מאכט נאך טאטען, פארמיידענדיג [[שטייער]] דורך ערקלערנדיג הויז אלס [[שול]]. [http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060801/NEWS03/608010348/1019] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070228231007/http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060801/NEWS03/608010348/1019 |date=2007-02-28 }}

* [[זשאו ליבערמאן]] ווערט באקעמפט פון 2 [[שווארצע]] [[אנטי-סעמיטען]]: [[על שארפטאן]] מיט [[זשעסי זשעקסאן]]. [http://www.nypost.com/news/regionalnews/new_woe_for_senator_joe_regionalnews_maggie_haberman.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060815190110/http://www.nypost.com/news/regionalnews/new_woe_for_senator_joe_regionalnews_maggie_haberman.htm |date=2006-08-15 }}

* [[רב]] לאנדענט [[מעל גיבסאן]] זיך איבערבעטן מיט [[אידן]] אין [[יום כיפור]] אין זיין [[שול]]. [http://tmz.com/2006/08/01/gibsons-new-gig-yom-kippur-keynote-speaker/]
* [[שווארצער]] [[אנטי-סעמיט]]ישער קאנגרעס מיטגליד, [[סינטיע מעקיני]] קלאגט [[צייטונג]] פאר [[לשון הרע]]. [http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1002916090] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930033623/http://www.editorandpublisher.com/eandp/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1002916090 |date=2007-09-30 }}
* [[וויזנטאל צענטער]] געבט הילף פאר געטראפענע אויףן פראנט אין צפון ארץ ישראל. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292054883] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112115243/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1153292054883 |date=2012-01-12 }}

==דאנערשטאג ט' אב==
* [[כיזבאללא]] שיסט 160 [[ראקעטן]] אויף [[מדינת ישראל|ישראל]] ביים [[ישראל לעבענאן קרייס]], 8 געהרגעטע און צענדליגע פארווונדעטע.
* 3 [[סאלדאט|סאלדאטן]] פון [[צה&quot;ל]] געהרגעט און צענדליגע פארווונדעטע ביים [[ישראל לעבענאן קרייס]].
[[בילד:Sprint.GIF|left|thumb|100px|ספרינט קעגן די וועד הרבנים...]]
* [[ספרינט]] שטעלט אפ [[כשר]] [[סעלפוין]] [[עדס]] פון [[וועד הרבנים]] נאך קאמפלעין פון מלחמה איבערלעבער.  [http://www.thejewishweek.com/news/newscontent.php3?artid=12812] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061120073322/http://www.thejewishweek.com/news/newscontent.php3?artid=12812 |date=2006-11-20 }} ([http://www.flickr.com/photos/58001808@N00/193993709/ די עדווערטייזמענט אין דער איד])

* דער [[בין הזמנים]] דילעמא פון [[חרדישע]] [[ישיבות]]: [[ספרדים]] מיט [[חסידים]] מבטל צוליב די מלחמה, [[ליטווישע]] נישט ווייל [[אלול]] אטמעספערע וועט געשעדיגט ווערן אן בין הזמנים. [http://www.haaretz.co.il/hasite/pages/ShArtPE.jhtml?itemNo=746005&amp;contrassID=2&amp;subContrassID=2&amp;sbSubContrassID=0]

* [[רבנות]] בעט [[פרייע]] [[אידן]] צו פאסטן דאס יאר [[תשעה באב]] צוליב שווערן מצב. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1153292056542&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112074113/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1153292056542&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=2012-01-12 }}

* [[ווידיאו קליפ]] פון העראוישע [[קאמאנדא]] [[צהל]] אקציע אויף [[שפיטאל]] טיעף אינמיטען [[לבנון]] צו זיכן געפאנגענע סאלדאטן. [http://www.4law.co.il/avir4.wmv]

* [[הר הבית]] פאשלאסן דעם [[תשעה באב]] פון [[פאליציי]] צוליב פחד פון אומרוען צווישן אידן און אראבער. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1154525792698] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112093148/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1154525792698 |date=2012-01-12 }}

* [[חרדישער]] [[ריעל עסטעיט]] מאגנאט ר' [[ברוך זינגער]] קויפט אפ בלאקס אין [[וועסט סייד]] פאר ריזיגע וואלקן קראצער. [http://www.observer.com/20060807/20060807_Matthew_Schuerman_finance_financialpress.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061016224926/http://www.observer.com/20060807/20060807_Matthew_Schuerman_finance_financialpress.asp |date=2006-10-16 }}

* [[אנאליז]]: דער טיפער צווישענשייד פון [[טאטע]] פרעזידענט בוש'ס שנאה צו [[ארץ ישראל]] און זיין זון פרעזידענט בוש איבער זיין [[ליבע]] פאר [[ארץ ישראל]]. [http://www.nytimes.com/2006/08/02/washington/02prexy.html?ex=1312171200&amp;en=216bbeaed37f4f9b&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss]

==פרייטאג י' אב==
[[בילד:IsBombing.jpg|left|thumb|100px|מדינת ישראל באמבאדירט לבנון]]
* [[כיזבאללא]] שיסט צום ערשטנס ראקעטן אויף [[חדרה]] אין צענטרום [[מדינת ישראל|ישראל]].
* [[מדינת ישראל]] ארמיי באמבאדירט [[לבנון]] ראוד צו [[סיריע]] [http://www.breitbart.com/news/2006/08/04/D8J9LBR00.html (ברייטבארט)]
* [[רעפארם]] ראביי פון [[ניו זשערסי]] ווערט באשולדיגט אין [[גנב|גנבנען]] $100,000 [http://app.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060803/NEWS/60803002&amp;SearchID=73252735908659 (עי פי פי)]
* איבער 70 ראקעטן פאלן אויף [[צפון]] [[ישראל|ארץ ישראל]] אונטער א [[שטונדע|שעה]] [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525805493&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull (זשעי פאוסט)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112161743/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525805493&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=2012-01-12 }}
* [[איראן]] יאגט זיך צוריק אנצופילען די געווער זאפאסן פאר [[כיזבאללא]] [http://www.nysun.com/pf.php?id=37347 (ניו יארק סאן)]
* [[ישראל|ישראלישע]] מיליטער באהאגעלט [[כיזבאללא]] פאזיציעס אין [[לבנון]] [http://apnews.myway.com/article/20060804/D8J9JS7G0.html (עי פי)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060808062534/http://apnews.myway.com/article/20060804/D8J9JS7G0.html |date=2006-08-08 }}
* טויזנטער [[איראק]]ער מארשירן קעגן [[מדינת ישראל]] זונגענדיג: '''טויט צו ישראל'''. [http://apnews.myway.com/article/20060804/D8J9JIL82.html (עי פי)]

==שבת [[י&quot;א אב]]==
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט 194 ראקעטן אויף [[מדינת ישראל|ישראל]], 6 געהרגעטע און צענדליגע פארווונדעטע. - [[ישראל לעבענאן קרייס]]
* א [[ווידיא קליפ]] ווי עס פאלט א ראקעט אויף [[חיפה]], [[מדינת ישראל|ישראל]]. [http://www.empo.ru/index.php?newsid=720#comment דריקט דאָ]

==[[מאנטיק]] [[כ&quot;ז אב]] (אוגוסט 21)==
[[בילד:Reb hershele Spinkar ztl.jpg|left|thumb|100px|רבי הערשעלע ספינקער זצ&quot;ל.]]
* היינט איז דער גרויסער [[יארצייט]] פון דעם [[אידישען]] [[הארץ]] אויסוואשער, ר' [[הערשעלע ספינקער]] זצ&quot;ל. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2016938] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929150122/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2016938 |date=2007-09-29 }} 
* [[כינע]]: [[קאמוניסטישער]] [[רעגירונג]] בלאקריט [[אינטערנעט]] צוטריט צו [[וויקיפעדיע]]. [http://www.technewsworld.com/story/dAlbx1hAhwlVP0/Collaborative-Encyclopedia-Shut-Down-in-China.xhtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060821101153/http://www.technewsworld.com/story/dAlbx1hAhwlVP0/Collaborative-Encyclopedia-Shut-Down-in-China.xhtml |date=2006-08-21 }}
* [[חרדישער]] [[אינטערנעט]] געזעלשאפט, [[זשעי.נעט]] בלאקירט [[וויקיפעדיע]]. לויט איר אנפירער ר' [[זעליג ראזענטאל]] איז אזעלכע אינפארמאציע אויף וויקיפעדיע [[פארנאגראפיע]]. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2017542] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929111716/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2017542 |date=2007-09-29 }}

* [[מאנהעטן]]: [[קאנצערט]] פאר [[צפת]]. [http://photos1.blogger.com/blogger/751/858/1600/image002.jpg]
* [[בארא פארק]] איז דאס מערסטע צושטיפטע געגענט, ווייל קיינער וויל נישט אוועק מופן. [http://www.nypost.com/news/regionalnews/jews_in_a_jam_in_boro_park_regionalnews_david_seifman__city_hall_bureau_chief.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060823174602/http://www.nypost.com/news/regionalnews/jews_in_a_jam_in_boro_park_regionalnews_david_seifman__city_hall_bureau_chief.htm |date=2006-08-23 }}
* [[חרדישער]] [[ריכטער]] צווינגט סכסוך פון [[וויזשניץ]] [[בני ברק]] [[שול]] אין [[וויליאמסבורג]], צווישן ר' [[מענדעלע האגער]] און ר' [[ישראלטשע האגער]], צו גיין צו [[דין תורה]]. [http://chaptzem.blogspot.com/2006/08/vizhnitz-gets-court-decision-on-bnei.html]
* [[פאיע]] [[רב]], פאטער פון ר' [[שלמה לייב וויינבערגער]], האלט פייערדיגע דרשה פארן [[יארצייט]] פון ר' [[יואל טייטלבוים]], קעגן דעם [[גבאי]] ר' [[עזריאל גליק]] הויפט פון [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] [[חברה קדישא]] פארן באגראבן דעם [[ברך משה]] נעבן [[ויואל משה]]. וואס איז לויט אים א בזיון התורה און בזיון פאר אמת'ע סאטמאר חסידים וואס האבן נישט געהאלטן פון [[ברך משה]]. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2017829] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929135022/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2017829 |date=2007-09-29 }}
* [[כ&quot;ו]] אב, [[יארצייט]] פון [[ויואל משה]] אריבער רעלאטיוו רואיג און שטיל, טראץ ברודער קריג צווישען ר' [[זלמן לייב טייטלבוים]] און זיין ברודער ר' [[אהרן טייטלבוים]]. [http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060821/NEWS/608210331] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070423123835/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060821/NEWS/608210331 |date=2007-04-23 }}
* [[אהרונים]] האבן די אויבערהאנט אין [[בית החיים]] אין [[קרית יואל]] אין טאג פון [[יארצייט]] טראץ וואס אפעלאט ריכטער האבן אנולירט די דיד וואס האט געהאט געגעבן די האלבע בעלות פאר די אהרונים קהלה אין קרית יואל, נאך ווידער איבערשרייבן דאס גאנצע בעלות אויף א דריטן פריש געגרינדעטע אהרונישע געזעלשאפט, [[זאלונים]] זאגן אז דאס איז נאר צייטווייליג. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2017659] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070301081941/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2017659 |date=2007-03-01 }}
*

==[[זונטאג]] [[כ&quot;ו אב]] (אויגוסט 20)==
[[בילד:SatmarRebbeYoel.png|left|thumb|100px|רבי יואל טייטלבוים זצ&quot;ל]]
* [[חרדישער]] [[וועלט]] פייערט 27'סטע [[יארצייט]] פון [[אידישקייט]] בויער אין [[אמעריקע]] און אנטי-[[ציוניסטישער]] פירער. [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] [[רבי]] ר' [[יואל טייטלבוים]] זצ&quot;ל. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=1545454] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929120948/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=1545454 |date=2007-09-29 }} 
* [[וויקיפידיע]] [[וועב סייט]] גייט שלאפן פאר 2 און האלב שעה משך פון [[פרייטאג]] צוליב געפעכט פון [[אינטערנעט סערוויס פראוויידער]] מיט [[סערווער]] האוסטינג קאמפאני איבער [[איי.פי.]] אדרעסן. [http://news.com.com/2061-10802_3-6107367.html]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070129044049/http://news.com.com/2061-10802_3-6107367.html |date=2007-01-29 }}

* מאכט [[געלט]] פון שרייבן אויף [[וויקיפעדיע]]: [[ביזנעס]] געפענט צו פלעיסן און באשרייבן אייער [[ביזנעס]] אויף [[וויקיפעדיע]]. [http://www.sbwire.com/news/view.php?sid=7452]
* [[וואנדאליזם]] אויף [[וויקיפעדיע]] פון [[טעלעוויזשען]] [[בדחן]]: [[סטעפען קאלבארט]] אפגעשטעלט. [http://www.thestar.com/NASApp/cs/ContentServer?pagename=thestar/Layout/Article_Type1&amp;c=Article&amp;cid=1154952611287&amp;call_pageid=991479973472&amp;col=991929131147]
* [[ארץ ישראל]]: געפעכט צווישן 2 [[ברודער]] ענדיגט זיך מיט שטעכעריי, זיך טענה'דיג איבער ווער עס איז א גרעסערע [[רב]]. [http://www.local.co.il/beer-sheva/showItem.asp?articleId=2415] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928015853/http://www.local.co.il/beer-sheva/showItem.asp?articleId=2415 |date=2007-09-28 }}
* [[ביירוט]] איז געבליבן מיט 40 [[אידן]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3292543,00.html]
* [[טעראריסט]] דערהארגעט [[נחל חרדי]] [[סאלדאט]]. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2205&amp;cat_id=1]
* [[ארץ ישראל]] באשולדיגט אין ברעכען וואפן שטילשטאנד אין [[לבנון]] מיטן דורכפירן [[קאמאנדא]] אקציע צו שטערן וואפן שמאגל פון [[סיריע]] צו [[כיזבאלא]]. [http://www.nypost.com/news/worldnews/cease_fire_breach_worldnews_uri_dan____mideast_correspondent.htm]
* [[פאליסטינער]] וואס האט געהארגעט [[איטאליענער]] [[גוי]] אין [[אלט שטאט]] [[ירושלים]] ארעסטירט. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3293213,00.html]
* וואטשט [[ווידיאו קליפ]] פון [[אנטיסעמיט]] און [[לינקער]] [[ליבעראלער]] [[פאליטיקער]] פון [[ענגלאנד]] [[זשארזש גאלאוועי]] ווי ער נעמט זיך אן פאר [[כיזבאלא]] קעגן [[ארץ ישראל]]. [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/george-galloway.html]
* וואטשט שאקירענדער [[אנטיסעמיטישער]] אנפאל אויף [[בחורים]] אין די [[קעטסקילס]]. [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/fireworks-and-jews.html]
* [[שבת]]: שאקירינדער טראגעדיע אין [[קרית יואל]]: [[איד]] [[טאטע]] פון 16 קינדער אוועק אינמיטן [[שבע ברכות]] פון [[קינד]]. [http://vosizneias.blogspot.com/2006/08/kiryas-joel-monroe-ny-tragic-incindent.html]

==[[פרייטאג]] [[כ&quot;ד אב]] (אויגוסט 18)==
*[[מעל גיבסאן]] דערקלערט זיך שולדיג פאר דרייווען [[שיכור]], [[ריכטער]] אורטיילט אים צו דריי יאר [[פראבעישאן]] און קליינעם [[געלט]] [[קנס]]. [http://www.cnn.com/2006/SHOWBIZ/Movies/08/17/melgibson.plea/index.html]
*[[קוויבאק]] [[נאצאנאליסט]] פארענטפערט זיין באטייליגונג אין א [[פראטעסט]] ווי [[חסידישע]] [[נטורי קרתא]] און פרא [[חיזבאלא]] פראטעסטירער האבן מארשירט מיט חיזבאלא פענער, &quot;מיר האבן זיי ארויס געווארפן מערערע מאל, אבער זיי זענען צוריק געקומען&quot;. [http://www.canada.com/nationalpost/news/story.html?id=3ee202af-eb97-406c-9bb7-267754022863&amp;k=3006]
*נייע פאקטן אויפגעדעקט וועגן [[אנטיסעמיטישע]] [[פאגראמען]] אין [[ארמעניע]] בעפאר די [[צווייטע וועלט קריג]], א [[פראפעסאר]] און [[היסטאריקער]] פארציילט אז מען האט אינדענטיפיצירט די נעמען פון 118 [[אידישע]] [[קורבנות]]. [http://www.trend.az/?mod=shownews&amp;news=25765&amp;lang=en]
[[בילד:FrenchCemetery103004-01.jpg|left|thumb|100px|אנטיסעמיטישע פירקלערייען...]]
*צוויי ווייסע [[ראסיסטן]], די [[אנטיסעמיטן]] און [[סופרעמיסטן]] דזשעקאב און גאבריאל לאסקי דערקלערן זיך שולדיג פארן שעדיגן אידישע פארמעגן, טיילווייז דורך אריין ווארפן שטיינער מיט אויפגעקריצטע [[האקענקרייץ]] אין א [[בית ישראל]] [[טעמפל]] אין [[ארעגאן]] [[אהייא]]. [http://www.renewamerica.us/columns/kouri/060817] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930185410/http://www.renewamerica.us/columns/kouri/060817 |date=2007-09-30 }}

*[[חרדישער]] [[בלאגער]] [[בר פחתי]] פון די מער [[קאנסערוואטיוו]]ע [[פוסטריט]] גייער פון [[קטלא קניא]], איז צוריק מיט א נייעם בלאג נאך א לענגערע שטילקייט. [http://israblog.nana.co.il/blogread.asp?blog=29254&amp;blogcode=4641610]
*מער פונקטליכע דעטאלן איבער די ראלע פון [[איראן]] אינעם נאר וואס געענדיגטען [[ישראל לבנון קריזיס]]. לויט'ן באריכט, האבן העכסט געהיימע פירער פון [[איראן]] און [[כיזבאלא]] זיך געטראפן אין [[סיריע]] צווישן [[יולי]] 4 און [[יולי]] 11 און באשלאסן אנצוהייבן דעם [[געפעכט]] אין [[לבנון]] א טאג שפעטער. [http://www.iranfocus.com/modules/news/article.php?storyid=8256] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061024023344/http://www.iranfocus.com/modules/news/article.php?storyid=8256 |date=2006-10-24 }}
* '''[[סאטמאר מחלוקת|סאטמארע מחלוקה]]''': [[אהרונים]] אין [[בני ברק]] דערקלערן מאראלישער זיג, נאך געציילטע וואכן וואס די [[זאליס]] אין [[בני ברק]] געווינען אן עיקול אין געריכט, שרייבט די [[ביד&quot;צ]] פון די [[עדה החרדית]] אין ירושלים א בריוו ווי זיי באפעלן ביידע צדדים ארויסצונעמען דעם גאנצען סכסוך פון די [[רעגירונג]] [[געריכט]] ביורא'ן און זיך שטעלן ביי א [[זבל&quot;א]] [[בי&quot;ד]] ביז צוויי וואכן. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/topic.asp?topic_id=2013983]
* [[אויספארשער]] [[פילם]] פראדעצורער, מאכט [[טעלעוויזשאן]] סיריעס צו באשטעטיגן די [[אמת]]'דיגקייט פון די [[תורה]] אין [[שמות]] איבער די [[נאטור]]ליכע [[נסים]] פון [[קריעת ים סוף]] און [[מכות מצרים]] פאר די [[אמעריקע]]נע [[פאלק]]. [http://www.nytimes.com/2006/08/17/arts/television/17exod.html?_r=2&amp;ref=television&amp;oref=slogin&amp;oref=slogin]
* [[בארא פארק]]: [[קאונסילמאן]] ר' [[שמחה פעלדער]] מוחה קעגן קאלעגע [[דעמאקראטן]] פארן זאגן אז [[בוש]] האט געגאנבעט זיין [[פרעזידענט]]שאפט. [http://thepoliticker.observer.com/2006/08/koppell-goes-too-far-for-felder.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061030091832/http://thepoliticker.observer.com/2006/08/koppell-goes-too-far-for-felder.html |date=2006-10-30 }}
* [[זשאו ליבערמאן]] ווואקסט אין [[אנקעטע]] מיט 12 פונקטן העכער זיין קעגנער. [http://www.nypost.com/news/nationalnews/gop_boost_gives_joe_12_point_lead_nationalnews_maggie_haberman.htm]

==[[דאנערשטאג]] [[כ&quot;ג אב]] (אוגוסט 17)==
[[בילד:Shtrieml.jpg|left|thumb|100px|פארצייטישע שטריימל...]]
* [[שלום עליכם]] ר' [[שטריימל]]: [[חרדישער]] [[בלאגער]] פון [[וויליאמסבורג]] איז צוריק נאך א [[יאר]] שטיל שווייגעניש. [http://failedmessiah.typepad.com/failed_messiahcom/2006/08/hes_baaaaaaaaaa.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061115064321/http://failedmessiah.typepad.com/failed_messiahcom/2006/08/hes_baaaaaaaaaa.html |date=2006-11-15 }}
* [[ווידאו קליפ]] וויאזוי [[רעד סאקס]] [[בעיס באל]] געווינס ווערט איינגעקעשט אלס טריאומפ קעגן [[מעל גיבסאן]]. [http://www.alternet.org/blogs/peek/40420/]

* [[קאנאדע]] [[אידן]] שיקן אפ 8 [[אמבולאנסן]] קיין [[ארץ ישראל]]. [http://www.cjnews.com/viewarticle.asp?id=9906]
* [[נדבה]] פון [[קינדער]] [[שפילצייג]] פון ר' [[מאיר כהנא]] אראפגעלייגט ביי [[דוב הייקינד]]'ס אפיס, כדי סזאל אפגעשיקט ווערן קיין [[ארץ ישראל]] שאפט [[באמבע]] פחד פאר שעות אין [[הארץ]] פון [[בארא פארק]]. [http://news.bostonherald.com/national/view.bg?articleid=153156] [http://chaptzem.blogspot.com/2006/08/exclusive-chaptzem-pictures-of-bomb.html בילדער פון די סצענע]
* 
* נייער [[בוך]]: די [[ערשטע וועלט מלחמה]] איז געווען דער אנהייב פון די פארטילוגונג פון די [[אידן]] ביים [[צוויייטער וועלט מלחמה]]. [http://www.haaretz.co.il/hasite/pages/ShArtPE.jhtml?itemNo=751281&amp;contrassID=2&amp;subContrassID=12&amp;sbSubContrassID=0]
* 2 [[חרדישע]] [[ריעל עסטעיט]] אינוועסטארס קויפן אפ ריזן [[פובליק סקול]] שטח אין [[מאנסי]]. [http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060817/NEWS03/608170315/1024/NEWS08] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930155231/http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060817/NEWS03/608170315/1024/NEWS08 |date=2007-09-30 }}
* [[מאנסי]]: העפטיגער קאמפיין אין [[דעמאקראט]]'ישער [[פריימערי]] צווישן 2 [[אידן]] צו ערזעצן [[רייען קארבן]] טרייבט ארויף גרויס געלט. [http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060817/NEWS03/608170310/1023/NEWS07] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930163741/http://www.thejournalnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060817/NEWS03/608170310/1023/NEWS07 |date=2007-09-30 }}
* [[אידישע]] [[היסטאריע]] אין [[אמעריקע]] [[בלאג]] פארשפארט. [http://ajhistory.blogspot.com/2006/08/farewell-my-final-ajhistory-post.html]
* [[קאווע]] ווייניגער ווי 5 גלעזלעך א [[טאג]] איז [[געזונט]]. [http://www.nytimes.com/2006/08/15/health/nutrition/15coff.html?ex=1313294400&amp;en=d420f19ee1c77365&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss]
* [[מערב ברעג]]: [[פאלעסטינער]] [[קאלעבערעיטאר]] קאלט בלוטיג הינריכטעט דורך ציושטע מאסן. [http://vosizneias.blogspot.com/2006/08/west-bank-palestinian-collaborator.html]
* [[קרית יואל]] והגלילות: לאקאלער [[צייטונג]] די [[רעקארד]] מיט נייעם הערליכן [[וועב סייט]]. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2013115] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929095912/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2013115 |date=2007-09-29 }}
* [[ווידיאו קליפ]] פון [[נטורי קרתא]] [[ספויקסמאן]] וואס רעדט פערפעקט [[אראביש]] אויף [[על זשאזירא]]: דוד סאלאח איז זיין אראבישע נאמען, חיים סופר איז זיין נאמען אין [[מאה שערים]] און זיין געבורט נאמען איז חיים מועלם. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?whichpage=3&amp;topic_id=2011999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929150033/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?whichpage=3&amp;topic_id=2011999 |date=2007-09-29 }}
* [[ברסלב]]: [[קינד]] געבוירן ויקרא שמו בישראל: &quot;[[נ נח נחמ נחמן מאומן]]&quot;. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2014644] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929125223/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2014644 |date=2007-09-29 }}

==[[מיטוואך]] [[כ&quot;ב אב]] (אויגוסט 16)==
[[בילד:Al Sharpton 20060109.jpg|left|thumb|100px|על שארפטאן לאזט זיך נישט אוועקשטופן...]]
* [[על שארפטאן]] ווארענט [[זשאו ליבערמאן]] קעגענער זאל נישט חנפענען די צענטער [[פאליטיק]] מיטן זיך דערווייטערן פון אים מיט [[זשעסי זשעקסאן]]. [http://www.nytimes.com/2006/08/16/nyregion/16conn.html?ei=5065&amp;en=e25e97d35a1f4d76&amp;ex=1156305600&amp;partner=MYWAY&amp;pagewanted=print]
* [[זשעסע זשעקסאן]] וויל פארהאנדעלן מיט [[כיזבאלא]] צו מאכן ארעסטאנטען אויסטויש. [http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=751233&amp;contrassID=1&amp;subContrassID=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001003734/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=751233&amp;contrassID=1&amp;subContrassID=1 |date=2007-10-01 }}
* [[סטארבאקס]] הייבט אן פארקויפן [[כשר]] [[ליקער]]. [http://jewishmuzic.blogspot.com/2006/08/celebrate-with-starbucks-move-over.html]
* [[ביל קלינטאן]] רופט [[וועלט]] זיך צו [[מילה|מל'ענען]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3291902,00.html]

* [[ווידיאו]] פון [[צהל]] אויף די פראנט. [http://switch248-01.castup.net/cunet/gm.asp?ClipMediaID=205270&amp;ak=11315554] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929090945/http://switch248-01.castup.net/cunet/gm.asp?ClipMediaID=205270&amp;ak=11315554 |date=2007-09-29 }}
* צייטן בייטן זיך: [[חרדישע]] [[פרעסע]] איז שוין נאומאר קיין [[אידילאגיע]] עס איז שוין ריין [[ביזנעס]]. [http://www.themarker.com/tmc/archive/arc.jhtml?ElementId=skira20060815_750565&amp;origin=ibo&amp;layer=headlines&amp;amp;layer2=&amp;layer3=]
* [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] [[זאלי]] ווידיאו קליפ: [[קווינס]] [[בחורים]] לאזן זיך וואולגיין אין [[קעמפ]]. [http://chaptzem.blogspot.com/2006/08/terrorist-training-camp-found-in-new.html]
* ערשטן טאג [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] [[בחורים]] [[קעמפ]] ווידאו קליפ, מ'זעהט ר' [[אברהם ישעי' ווייס]] אויספאקן די [[קינדער]]. [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/satmar-camp-first-day.html] 
* [[קאליפארניע]]: [[פאליציי]] ארעסטירט 2 [[אידן]] וואס האבן אנגעפירט ריזן [[זנות]] [[האנדל]] פון איבער 240 [[זונות]]. [http://www.cnn.com/2006/LAW/08/15/prostitution.arrest.ap/index.html]
* [[לונדון]]: [[הענדאן]] [[קהילה]] טיילט זיך אפ פון [[חרדישע]] קהילות פארבאנד, נאכדעם וואס זיי געבן איבער פערציג טויזענט [[פונט]] [[נדבה]] פאר [[נטורי קרתא]]. [http://failedmessiah.typepad.com/failed_messiahcom/2006/08/neturei_karta_r.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061115061649/http://failedmessiah.typepad.com/failed_messiahcom/2006/08/neturei_karta_r.html |date=2006-11-15 }}
* [[קענסער]]: [[סייענטיסטן]] הייבן ערשט איצט צו באגרייפן דעם פראבלעם פון די ביטערע [[מחלה]]: א מיסטירישער פארצעס פון &quot;מעטאסטאסיס&quot;. [http://www.nytimes.com/2006/08/15/health/15meta.html?ex=1313294400&amp;en=642b677bc5abc07b&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss]
* [[פאליטיק]]: [[ווידיאו קליפ]] פון [[סענאט]] [[טעלעוויזשען]] [[עד]] וואס פארגעלכענט [[סכנה]] פון [[הילערי קלינטאן]] צו [[בין לאדין]]. [http://www.spencerforsenate.com/site/c.euLPK3MNItG/b.1000379/k.B95B/Media.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060830033122/http://www.spencerforsenate.com/site/c.euLPK3MNItG/b.1000379/k.B95B/Media.htm |date=2006-08-30 }}
* [[כיזבאלא]] פירער דערהארגעט דורך [[צהל]] אויפן וועג ארויס פון [[לבנון]]. [http://www.breitbart.com/news/2006/08/15/D8JH41DG0.html]
* באקענט זיך מיטן ערשטער [[פרומער]] [[אידישער]] סופער [[מאדעלקע]]. [http://www.atlantajewish.com/content/072006/hotlist-havimond.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070402203850/http://www.atlantajewish.com/content/072006/hotlist-havimond.html |date=2007-04-02 }}
* [[ארכיאלאגן]] אין נייעם [[בוך]] מאכן אוועק [[ים המלח מגילות]] שייכות צו [[אידן]]. [http://www.nytimes.com/2006/08/15/science/15scroll.html?ei=5088&amp;en=99fcd95f3ccb2ff8&amp;ex=1313294400&amp;adxnnl=1&amp;partner=rssnyt&amp;emc=rss&amp;adxnnlx=1155729784-Zz55Ktdnp2mbohLaQf4s0A]

==[[דינסטאג]] [[כ&quot;א אב]] (אוגוסט 15)==
[[בילד:Belz Aaron.JPG|left|thumb|100px|ר' אהר'לע בעלזער]]
* היינט איז [[יארצייט]] פון [[בעלזא]] רב, רבי [[אהרן רוקח]]. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2012343] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929111930/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2012343 |date=2007-09-29 }}
* היינט איז [[יארצייט]] פון הרה&quot;ק מ[[בריסק]], רבי [[חיים בריסקער]]. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2012922] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929111645/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2012922 |date=2007-09-29 }} 
* [[איסלאם|מוסלומענער]] שטייען אויס באזונדערע זיכערהייט איבערזיכט אין [[פליעפעלד|פליפעלדער]] [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2313135,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060815225926/http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2313135,00.html |date=2006-08-15 }}
* [[ארץ ישראל]]: ערצייגט נייער [[כשר]] [[זשי פי עס]]. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?whichpage=1&amp;topic_id=2012564] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929130639/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?whichpage=1&amp;topic_id=2012564 |date=2007-09-29 }}
* ערשטער מאל אין [[היסטאריע]]: [[פרעזידענט]] [[זשאדרדזש בוש]] שטיצט נישט זיין אייגענער [[פארטיי]] [[רעפובליקאנער]] [[סענאט]] קאנדידאט, כדי [[זשאו ליבערמאן]] זאל געווינען. [http://www.nypost.com/news/nationalnews/gop_foe_of_joe_is_dealt_w__blow_nationalnews_maggie_haberman.htm]

* טראץ שווערע [[לבנון ישראל קריזיס]] האבן פרישע [[אידן]], איבער 5,000 אין צאל נייע [[עולים]] אימיגרירט קיין [[ארץ ישראל]]. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525876991&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112183913/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525876991&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=2012-01-12 }}
* [[סיריע]]'ס פירער [[אסאד]] געשטארקט מיטן אפשוואכונג פון [[צהל]] נאכן [[פייער אפשטעל]], סטראשעט מיט געוואלד צוריק צו נעמען [[גולן]]. [http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=750521&amp;contrassID=1&amp;subContrassID=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001061408/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=750521&amp;contrassID=1&amp;subContrassID=1 |date=2007-10-01 }}
* [[קעטסקילס]]: [[גראסעריס]] [[קעמפס]] און [[קאנטרי]]ס ליידן פון פראבלעמן מיט קארן [[בעקערי]] פון [[בארא פארק]] וואס איז דער איינציגסטער סופלייער פון [[ברויט]] און [[מזונות]] אהין. [http://chaptzem.blogspot.com/2006/08/korns-bakery-on-15th-avenue-closes.html]
* [[וועב סייט]] פון [[סאטמאר (הויף)|סאטמאר]] פארכאפט דורך [[ציונים]]. [[איי פי]] אדרעס פירט צו [[מדינת ישראל]] וועב סייט. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2012775] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929120450/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2012775 |date=2007-09-29 }}
* נייער [[וועב סייט]] געגרינדעט פאר [[אידישע]] [[זיכערהייט]] איבער די גארער [[וועלט]]. [http://www.scnus.org/index.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070316104950/http://www.scnus.org/index.html |date=2007-03-16 }}
* גרעסערע [[ברוסט]] אימפלענט ראטעוועט [[אידישע]] [[פרוי]] פון [[טויט]] דורך [[ראקעטן]]. [http://www.breitbart.com/news/2006/08/15/060815120717.q43mv5oi.html]

==[[מאנטאג]] [[כ' אב]] (אוגוסט 14)==
[[בילד:Ceese fire.jpg|left|thumb|100px|זעלנער אויפן פראנט פייערן וואפן שטילשטאנד.]]
* [[פייער שטילשטאנד]] אריין אין קראפט 8 אזייגער אינדערפרי.
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט ווידער 10 [[ראקעטע|ראקעטן]] אויף [[דרום]] זייט פון [[לעבענאן]] ווו די [[סאלדאט]]ן פון [[צה&quot;ל]] זיינען פארזוימט.
* [[פאלעסטינע|פאלאסטינער]] שיסן [[ראקעטע|ראקעטן]] אויף [[אשקלון]], 1 לייכט פארווונדעט.
* [[חברון]]: [[טאכטער]] פון [[חבד שליח]] [[טויט]] נאך [[פייער]]. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2181&amp;cat_id=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060916120829/http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2181&amp;cat_id=1 |date=2006-09-16 }}
* [[אש התורה]] עפענט נייער [[וועב סייט]] אין שווערן מצב, צו ברענגן [[שמייכל]]'ן צו [[אידישע]] [[מויל|מיילער]]: '''זשולעריעס.קאם'''. [http://www.aish.com/jewlarious/]

* מאסן [[חתונה]] אפגעהאלטן געווארן אויף איינמאל פון אלע חתונות וואס איז בטל געווארן צוליב די רעגן פון מיסלס אויף צפון [[ארץ ישראל]]. [http://www.nytimes.com/2006/08/10/world/middleeast/10weddings.html?_r=1&amp;oref=slogin]
* [[פאול]] נאך [[זשאו ליבערמאן]] פארלוסט געבט אים 5 פוינטס העכער זיין קעגנער אין די וואלן. [http://rasmussenreports.com/2006/State%20Polls/August%202006/ConnecticutSenate.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061105084042/http://www.rasmussenreports.com/2006/State%20Polls/August%202006/ConnecticutSenate.htm |date=2006-11-05 }}
* [[ענגלאנד]]: נייער שטאפל אין פינסטערע [[זשיהאד]]: [[פרויען]] באנוצען זיך מיט זייער [[בעיבי]] אין [[זעלבסט מארד]] [[טעראר]]. [http://www.thesun.co.uk/article/0,,2-2006370444,00.html]
* [[בילדער]] פון [[מלחמה]]: [[חרדים]] מאכן [[פרייליך]] [[צהל]] קעמפער. [http://abaleboosteh.blogspot.com/2006/08/images-of-war-orthodox-men-sing-and.html]
* [[בילדער]] פון [[מלחמה]]: [[כיזבאלא]] [[טעראריסט]] ווערט באהאנדעלט אין [[ארץ ישראל]] [[שפיטאל]]! [http://abaleboosteh.blogspot.com/2006/08/images-of-war-injured-hizbullah.html]
* נייער [[בלאג]] פון [[איראן]] [[פרעזידענט]] [http://www.ahmadinejad.ir/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071003013439/http://www.ahmadinejad.ir/ |date=2007-10-03 }}
* [[ירושלים]]: [[חרדישער]] [[טעכענעלאגיע]] קאמפאני פארמעסט זיך קעגן [[גוגל]], מיט א קלוגע זיך מאשין. [http://www.themarker.com/tmc/archive/arc.jhtml?ElementId=skira20060813_749712&amp;origin=ibo&amp;layer=headlines&amp;amp;layer2=&amp;layer3=]

==[[זונטאג]] [[י&quot;ט אב]] (אויגוסט 13)==
[[בילד:IDFT.jpg|left|thumb|100px|סאלדאטן דאווענען אויפן פראנט]]
'''33'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''&lt;br&gt;
* FOX: [[סירייע]] ארגאניזירט זיך מיט [[געווער]] אויפן גרעניץ פון [[מדינת ישראל]].
* [[צה&quot;ל]] צושיסט 2 [[אעראפלאן|אעראפלאנען]] אָן קיין פליערס מיט אויספלאצענד וואס האבן געפלויגן צו ישראל'ס ריכטונג.

* [[כיזבאללא]] שיסט היינט 250 [[ראקעטע|ראקעטן]] איבער [[צפון]] [[מדינת ישראל]], איינער טויט און עטליכע פארווונדעטע.
* [[דייטשע]] קאמפאני קויפט אפ פערטל פרצענט פון [[הארץ (צייטונג)]] [[צייטונג]]. [http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=749876&amp;contrassID=1&amp;subContrassID=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001110648/http://www.haaretz.com/hasen/pages/ShArt.jhtml?itemNo=749876&amp;contrassID=1&amp;subContrassID=1 |date=2007-10-01 }}
* 24 [[צהל]]'ניקעס פאלן [[טויט]] אויפן שלאכט איבער [[שבת]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3290185,00.html]
* [[פארווארד]] מאכט איבער זייער [[וועב סייט]] סזאל זיין ווי א [[טאג]] [[צייטונג]]. [http://www.canonist.com/?p=1165] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013073256/http://www.canonist.com/?p=1165 |date=2007-10-13 }}
* [[ווידיאו קליפ]]: [[צהל]] זינגט [[לכה דודי]] אויפן פראנט. [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/idf-sing-with-israeli-troops-72806.html]
* [[צדקה]] פון ענגלאנד קיין [[ארץ ישראל]] קומט אן מיט [[סוואסטיקא]]'ס. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3290446,00.html]
* [[פרומער]] [[אידישער]] הויפט [[דעמאקראט]] פון [[ניו יארק]] [[שעלי סילווער]] אנטזאגט זיך אפצוהאלטן [[פאנדרעיזער]] פאר [[פרומער]] [[אידישער]] [[סאנאטור]] [[זשאו ליבערמאן]] וואס די דעמאקראטן האבן ארויסגעוועלט. [http://www.nypost.com/news/regionalnews/shel_no__to_mikes_fund_raiser_plan_regionalnews_david_seifman.htm]
* [[סילווער ספרינגס ישיבה]] ווערט באשמוצט מיט מאכן שווערע געלטער פון [[פאליטישע]] קארופציע. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/08/12/AR2006081200985.html?sub=AR]
* [[קטלא קניא]] באשרייבט זיין [[תשעה באב]] אין [[אלגעמיינער זשורנאל]] [http://www.algemeiner.com/generic.asp?id=2096] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930155758/http://www.algemeiner.com/generic.asp?id=2096 |date=2007-09-30 }}
* [[פרופייל]] פון העראישער [[צהל]] סאלדאט וואס איז אומגעקומען נעכטן, געזאגט פאר די עלטערן אז ער רוהט זיך אפ פון די וואונדען אבער ער איז צוריק אויפן פראנט. [[הקדוש]] [[יוסי אביטבאל]] [[הי&quot;ד]] קומט פון א [[חרדישער]] שטוב. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3290285,00.html]
* [[קרית יואל]] וואוט אדורך צו מאכן וואודבערי פאר אייגן וויליזש צו בלאקירן [[חסידים]] וואוקס. [http://www.recordonline.com/archive/2006/08/13/news-camvillagefolo-08-13.html]

==[[שבת]] [[י&quot;ח אב]] (אויגוסט 12)==
'''32'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''&lt;br&gt;
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט 50 [[ראקעטע|ראקעטן]] אויף [[צפון]] [[מדינת ישראל]], עטליכע פארווונדעט.
* 25 יאר פון ערשטע IBM PC [http://news.yahoo.com/s/afp/20060811/tc_afp/afplifestyleusit (יאהו ניוז)]
==[[פרייטאג]] [[י&quot;ז אב]]==
[[בילד:Zev wolfson.jpg|left|thumb|100px|[[וואלף וואלפסאהן]]; דער אידישקייט בויער...]]
'''31'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''&lt;br&gt;
* ערשטער מאל אין היסטאריע: [[הארץ (צייטונג)|הארץ]] [[צייטונג]] דעקט אויף מיט א לענגערן [[פרויפייל]] די אקטיוויטעטן און שאפן פון דעם ביז איצט באהאלטענעם [[עושר]] וואס שווענדערט הונדערטע מיליאנען יערליך צו בויען [[תורה]] [[אידישקייט]] איבער די גארער [[וועלט]], [[קרן וואלפסאן]].[http://www.haaretz.co.il/hasite/pages/ShArtPE.jhtml?itemNo=649892&amp;contrassID=2&amp;subContrassID=6&amp;sbSubContrassID=0] 
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט ארום 120 ראקעטן איבער [[מדינת ישראל]], עטליכע פארווונדעטע.
* [[נתני']]: נאך א [[חרדישער]] [[איד]] דערטראנקן אין [[ביטש]], [[הרב חיים מנחם גודלמן זצ&quot;ל]] געקומען פון [[בעלגיע]] [[אנטווערפן]]. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2167&amp;cat_id=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927012054/http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2167&amp;cat_id=1 |date=2006-09-27 }}

* [[איטלאיענער]] [[שלום]] אקטיוויסט געשטאכן דורך [[אראבער]] אין [[אלט שטאט]] [[ירושלים]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3289726,00.html]

* [[אידישע]] גרופעס ווארענען זיך נישט צו באטייליגן אין [[רוסלאנד]] [[מעדאנע]] [[קאנצערט]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3289340,00.html]
* [[מאדערן ארטאדאקס]] [[איד]] עושר פון [[טינעק]] אנטלאפן נאך [[סטאק מארקעט]] שוינדל. [http://www.northjersey.com/page.php?qstr=eXJpcnk3ZjczN2Y3dnFlZUVFeXk0NjUmZmdiZWw3Zjd2cWVlRUV5eTY5NzM0NTUmeXJpcnk3ZjcxN2Y3dnFlZUVFeXkz]
* [[ווידיאו קליפ]] פון [[דייטשלאנד]] [[טעלוויזיע]] דאקומענטירט פונקטליך די פאלשער שפיל וויאזוי די וועלט פרעסע ווערט געפיטערט מיט אנטי- [[ארץ ישראל]] [[נייעס]] [[בילדער]]. [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/green-helmet-acting-as-cynical-movie.html]
* [[ווידיאו קליפ]] וואס ווייזט אויף אלע פאלטשקייטן פון די [[בילדער]] פון [[לבנון]]. [http://www.aish.com/movies/PhotoFraud.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021033917/http://www.aish.com/movies/PhotoFraud.asp |date=2008-10-21 }}
* 3'טער [[תלמוד]] קומט אפיר צו די פרעסע פארציילענדיג וויאזוי דער [[מלמד]] פון [[תורה תמימה]] האט אים [[סעקסואל]] [[באלעסטיגט]]. [http://www.thejewishweek.com/news/newscontent.php3?artid=12833] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061120073304/http://www.thejewishweek.com/news/newscontent.php3?artid=12833 |date=2006-11-20 }}
* [[צהל]] [[גולני]] איינהייט, באפעלט פאר [[סאלדאטן]] אדער באהאלטן די [[ציצית]] אדער אריינגעשליידערט ווערן אין תפיסה. [http://www.inn.co.il/News/News.aspx/153624]
* [[ארץ ישראל]]: עלטערן [[באלעסטיקן]] [[סעקסואל]] זייער אינג [[קינד]] כדי ער זאל נישט אויסוואקסן קיין [[האומאוסעקסואל]]. [http://www.gogay.co.il/today/files/5085.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070225145533/http://www.gogay.co.il/today/files/5085.asp |date=2007-02-25 }}
* [[בני ברק]]: שטאטס רב הרב [[משה יודא לייב לאנדא]] אסרט [[פאטעיטא]]'ס אין רעסטוראנטן צוליב [[ווערם]]. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2163&amp;cat_id=27] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060917161845/http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2163&amp;cat_id=27 |date=2006-09-17 }}
* איבערקערענישען אין [[הצלה]] ישראל. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/Item.asp?id=2158&amp;cat_id=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060827233230/http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2158&amp;cat_id=1 |date=2006-08-27 }}
* [[קעטסקילס]]: [[באס]] פיל מיט [[באבוב]] קינדער אריינגעפארן אין [[טייך]] קיינער נישט ערענסט פארוואונדעט. [http://www.recordonline.com/updates/BREAKING_NEWS-urgent-busweb0810-08-10.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930221711/http://www.recordonline.com/updates/BREAKING_NEWS-urgent-busweb0810-08-10.html |date=2007-09-30 }}
==[[דאנערשטאג]] [[ט&quot;ז אב]]==
[[בילד:Nasarala.jpg|left|thumb|100px|נאסאראלא..]]
'''30'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''&lt;br&gt;
* די [[מלחמה]] איז ביים ענדע, [[פראנקרייך]] וועט שיקן סאלדאטן אין [[דרום]] [[לבנון]].
* [[נקמה]] [[מוזיק ווידיאו]]: יאלא יא [[נאסאראלא]]... [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/yalla-ya-nasrallah-song-from-israel.html]
* די וואכקייט אין [[USA]] [[עראפלאן|עראפלאנען]] פון [[טעראר]] אטאקע איז זייער הויך [http://www.nfc.co.il/archive/001-D-107806-00.html?tag=13-43-33]
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט 155 [[רעקעטע|ראקעטן]] אויף [[צפון]] זייט [[מדינת ישראל|ישראל]], 2 [[אראבער]] טויט.
* [[ווידיא]] פון [[עצרת]] &quot;מצעד הענווה&quot; פון [[אמנון יצחק]]. [http://www.shofar.net/site/tedy_broadcast500.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210232947/http://www.shofar.net/site/tedy_broadcast500.asp |date=2009-02-10 }}
* [[היטלער]] האט געוואלט איבערשרייבן די [[תורה]] און ארויסנעמען יעדן זכר פון [[אידן]] דערפון. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3288687,00.html]
* [[עמאציאנאלע]] [[מוזיק ווידיאו]]: חזק חזק ונתחזק בעד עמינו ובעד ה' אלוקינו... [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/chazak-amenu-we-stand-as-one-powerful.html]
* [[ענגלאנד]] פארמיידט געפאלנטע [[טעראר]] אטאקע צו באמבאדרין [[עראפלאנען]] אין די [[לופט]]. [http://today.reuters.com/news/articlenews.aspx?type=topNews&amp;storyid=2006-08-10T112357Z_01_L10913913_RTRUKOC_0_US-SECURITY-BRITAIN.xml&amp;src=rss&amp;rpc=22]
* [[חרדישער]] [[קאנאדישער]] [[מיליאנער]] ר' [[הערשי פרידמאן]] קויפט ריזיגן [[ריעל עסטעיט]] פריעקט אין [[תל אביב]]. [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3288140,00.html]
* 15 [[צהל]] רזערוויסטן טויט נעכטן אין [[לבנון]] שלאכטן. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3288870,00.html]
* [[געריכט]] האלט [[בענק]] פאראנטווארטליך אויף [[דעיוויד שיק]] שווינדל, ווי [[חרדישער]] [[לויער]] האט באגאנבעט הונדערטע מיליאנען פון עשירים, אין פעלערדיגע [[עסקראו אקאונט]] אן ווארענונג פון [[באנק]]. [http://business.scotsman.com/latest.cfm?id=1160422006]
* [[דאקטער]] און [[רב]] ר' [[אברהם טווערסקי]] באהאנדעלט [[אינטערנעט]] עדיקשאן קרענק. [http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_465474.html]
== [[מיטוואך]], [[ט&quot;ו אב]]==
[[בילד:Joe-lieberman.jpg|left|thumb|100px|ליבערמאן אויס דעמאקראט...]]
'''29'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''&lt;br&gt;
* 1,500 טויט אין די לעצטע [[מאנאט]] אין [[באגדאד]] פון [[טעראר|טעראריסטן]][http://blogs.usatoday.com/ondeadline/2006/08/in_baghdad_a_mu.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214053150/http://blogs.usatoday.com/ondeadline/2006/08/in_baghdad_a_mu.html |date=2006-12-14 }}
* 15 ישראלישע סאלדאטן טויט און עטליכע פארווונדעט ביים קאנפליקט אין לבנון.
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט איבער 160 ראקעטן אויף [[מדינת ישראל|ישראל]], עטליכע פארווונדעטע.

* [[פרומער]] [[אידישער]] [[סענאטור]], [[זשאו ליבערמאן]] פארלירט דעמאקראט פריימערי וואלן, צוליב זיין [[קאנסערוועטיוו]] פרא [[בוש]] און [[מלחמה]] [[פאליטיק]]. ערקלערט זיך אלס [[אינדעפענדעט]] קאנדידאט. [http://www.nypost.com/news/nationalnews/voters_say_it_aint_so__joe_nationalnews_ian_bishop_and_maggie_haberman.htm]
* נייער [[צהל]] גענעראל. [http://www.breitbart.com/news/2006/08/08/D8JCIBJ80.html]
* [[ווענעזועלא]] [[פרעזידענט]] [[שאוועז]] פארגלעכענט [[ציונים]] צו [[נאציס]]. [http://www.miami.com/mld/miamiherald/news/15229406.htm]
* [[עי. די. על.]] פארדאמט [[ליבעראלע]] טעלעוויזשן לץ, פארן נוצן [[נאצי]] סאלוט. [http://www.adl.org/media_watch/tv/20060728-MSNBC.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070417002649/http://www.adl.org/media_watch/tv/20060728-MSNBC.htm |date=2007-04-17 }}
* [[ישיבה]] [[בחור]] דעטראנקן ביים [[ביטש]] אין [[פוירט]] [[אויסטראליע]] [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2149&amp;cat_id=1]
* נאך א [[בילד]] פון [[לבנון]] אונטער פראגע צייכן אלס פאלטש, דאסמאל פון [[עי פי]] [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3288406,00.html]
* [[ישיבה אוניוועריסטעט]] [[וועב סייט]] געהעקט דורך [[אראבער]] [http://www.nysun.com/article/37556] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070222130045/http://www.nysun.com/article/37556 |date=2007-02-22 }}
* וועטאראן [[וואשינגטאן פאוסט]] [[רעפארטער]] באשולדיגט [[מדינת ישראל]] אין דווקא נישט אטאקירן [[כיזבאלא]] מיסל לאונטשערס. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3288355,00.html]
* [[חרדישער]] פאטאגרפירער [[שוקי לערער]] געפאלן 3 מעטער ביי [[אמנון יצחק]] [[ענווה]] צוזאמקום. [http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2007530] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929150803/http://hydepark.hevre.co.il/topic.asp?topic_id=2007530 |date=2007-09-29 }}
* [[צהל]] פארכאפט [[כיזבאלא]] [[טעלוויזיע]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3288442,00.html]
* [[קאוסט גארד]] ערלויבט [[מאנסי]] [[חסיד]] צו דינען מיט זיין [[קאפל]] [http://www.nytimes.com/2006/08/09/nyregion/09guard.html?_r=1&amp;oref=slogin]
* [[אנטי-סעמיטקע]] [[סינטיע מעקיני]] פארלירט נאכאמאל וואלן. [http://www.nypost.com/news/nationalnews/cop_fight_georgia_rep__gets_kayoed_nationalnews_.htm]
* לאנג יעריגער [[דעמאקראט]] פירער, [[לעני דעוויס]], באשולדיגט [[ליבעראלען]] אלס [[האס]]פולע מענטשן. [http://www.opinionjournal.com/extra/?id=110008763]
* [[בילדער]] פון [[קרוין הייטס]] רויבעריי אפגעהאלטן דורך [[שומרים]] [http://www.crownheights.info/index.php?itemid=2883]
==[[דינסטאג]] [[י&quot;ד אב]]==
[[בילד:Givati01.jpg|left|thumb|100px|גבעתי בריגאדיע אין לבנון...]]
'''28'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''&lt;br&gt;
* [[כיזבאללא]] שיסט היינט 150 ראקעטן אויף [[מדינת ישראל|ישראל]], עטליכע פארווונדעטע.
* דער [[פוס סאלדאטן]] קארפוס &quot;[[גבעתי בריגאדע]]&quot; וועט פון איצט א טייל נעמען אין די קריג.
* 5 ישראלישע סאלדאטן טויט (מיט די 3 פון נעכטן ביי נאכט) און עטליכע פארווונדעט ביים קאנפליקט אין לבנון.
* 30 כיזבאללערער און 21 לעבענאנער טויט ביים קאנפליקט אין לבנון.
* [[קרית יואל]]: [[דאנערשטאג]] קומט פאר קריטישע [[וואלן]] פון [[וואודבערי]] [[גוי]]'שע שכנים זיך צו גרופירן אין א [[וויליזש]] קעגן דער אריינפלוס פון די [[חסידים]]. [http://www.recordonline.com/archive/2006/08/05/news-camvote-08-05.html]
* [[איטאליע]]: [[כשר]] אפגעטיילטער בלויז פאר [[פרויען]] [[ביטש]] געפאלנט. [http://www.breitbart.com/news/2006/08/04/D8J9N7UG0.html]
* [[פרייע]] [[אידן]] פון [[מרץ]] [[פארטיי]] פלאנען [[פראטעסט]] קעגן ר' [[אמנון יצחק]]'ס [[ענווה]] מארטש. [http://www.nrg.co.il/online/40/ART1/460/127.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822123832/http://www.nrg.co.il/online/40/ART1/460/127.html |date=2006-08-22 }}
* [[ווידיאו קליפ]] פון [[אמת]] ו[[אמונה]] אויפירונג אין [[ביזנעס]] אסיפה אין [[בארא פארק]]. [http://jewishnewslink.blogspot.com/2006/08/emes-and-law.html]
==מאנטאג [[י&quot;ג אב]]==
[[בילד:HaifaAttack.jpg|left|thumb|100px|א [[ראקעטע]] איז דא געפאלן]]
'''27'סטער טאג פון [[ישראל לבנון קריזיס]]'''
* 7:30 פארנאכט האט [[כיזבאללא]] געשיקט אן [[אעראפלאן]] אָן קיין [[פליער]] מיט אויספלאצענד צו צענטרום אויף ישראל. [[צה&quot;ל]] האט דאס באמבאדירט איבער'ן [[ים]]. [http://www.debka.co.il] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070406192835/http://debka.co.il/ |date=2007-04-06 }}

* 4 ישראלישע סאלדאטן טויט און עטליכע פארווונדעטע ביים קאנפליקט אין לבנון. [http://news.walla.co.il/?w=//953713]

* פיל עראפלאנען אין [[תל אביב]], געלעגנהייט פון כיזבאללאס דראענס אויף תל אביב [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3287911,00.html]

* [[לבנון]]'ס [[רעגירונג]] האט באשטעטיגט צו צעשפרייטן אירע [[סאלדאט|סאלדאטן]] אויף [[דרום]] זייט לבנון. די [[כיזבאללא]] באשטעטיגן דאס.

* איבער 160 ראקעטן זענען געפאלן היינט אויף [[צפון]] [[מדינת ישראל|ישראל]], עטליכע פארווונדעטע. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525817493&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull (זשעי פאוסט)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112153134/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525817493&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=2012-01-12 }}

* 20 [[כיזבאללא]] מענטשען טויט [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525819546&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull (זשעי פאוסט)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112094755/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525819546&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=2012-01-12 }}

* [[באמבע]] אין [[אידישע]] [[בלאגספערע]]: געהיימער אידענטיטעט פון פאפולערע בלאגער, - וואס באשמוצט [[מלמדים]] וואס טוען לויט אים [[סעקסואל]] [[באלעסטיקען]] [[תלמידים]], - אויפגעדעקט אלס [[אפגעפארען]] אייניקל פון ר' [[שרגא פייוול מענדאלאוויטש]]. - נאכדעם וואס [[יאהו]] צייגט 2 [[אימעיל]] אדרעסן, איינס פון זיין אפענעם נאמען און דאס אנדערע פון זיין באהאלטן בלאג נאמען פון זעלבן [[איי פי]] אדרעס. ([http://www.theunorthodoxjew.blogspot.com/ דער בלאג ''אנ-ארטאדאקס-זשו'']) -- ([http://www.tuvyasblog.blogspot.com/ דער אויפדעקער און זיינע מאטיווען])

* [[פעליטאן]] לכבוד [[חמשה עשר באב]], [[קטלא קניא]] שרייבט [[ארטיקל]] אין [[אלגעמיינער]] איבער [[שידוכים]]. [http://www.algemeiner.com/generic.asp?id=2050] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930155243/http://www.algemeiner.com/generic.asp?id=2050 |date=2007-09-30 }}

* נייער [[חבד הויז]] אין [[דאמבא]] [http://www.crownheights.info/index.php?itemid=2849]

* באקענט זיך מיט גרעסטן [[וויקיפעדיע]] [[באנוצער]], א [[קאנאדישער]] אינגענטליכער מיט 80,000 [[הילף:ארטיקל|ארטיקלען]]. [http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20060804.wxwiki04/BNStory/Technology/home] [http://en.wikipedia.org/wiki/Simon_Pulsifer]

* גרויסע [[אלאסקע]] אויל פעלד פארמאכט [http://apnews.myway.com/article/20060807/D8JBAG9G0.html (עי פי ניוז)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831144518/http://apnews.myway.com/article/20060807/D8JBAG9G0.html |date=2006-08-31 }}

* איבער 400 ראקעטן געפאלן איבער די סוף וואך [http://www.haaretz.com/hasen/spages/746685.html (הארץ)]

* [[גוגל]] וועט ווארענען באנוצער וועגן שעדליכע וועב זייטליך [http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/5251742.stm (בי בי סי ניוז)]

* [[קאמפיוטער]] [[העקערס]] געפונען אויס וועג ווי אזוי נאכצומאכן רעדיו טשיפ קארטלעך באוואוסט אלס RFID וואס מען נוצט היינט אין אידישע [[מקוה|מקואות]] און פאר [[פאספארט|פאספארטן]] [http://news.yahoo.com/s/afp/20060806/tc_afp/afplifestyleinternetithacksecuritycounterfeit_060806135401 (יאהו ניוז)]

* '''רמב&quot;ם [[שפיטאל]]''' אין [[חיפה]] גייט אונטערערדיש [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3287614,00.html (וויי נעט ניוז)]
==זונטאג [[י&quot;ב אב]]==
* נאסראללא באהאלט זיך זייער. גרויסע געלעגנהייט אז ער וועט שיסן ראקעטן אויף [[תל אביב]].

* '''[[געבורסטאג]]''': היינט פאר 15 יאר צוריק איז געגרינדעט געווארן דאס [[אינטערנעט]].

* [[האָלאַנד]]: צענדליגע פארווונדעטע נאך וואס אן האלצענע בריק איז צאמגעפאלן. [http://www.nfc.co.il/ShowNewsFlashes.asp?id=83102]

* [[עטיאָפּיע]]: 191 געהרגעטע פון א [[איבערשוועמונג]].

* 3 אזייגער וועט כיזבאללא שיסן נאך 60 ראקעטן אויף צפון זייט פון ישראל.

* [[כיזבאללא]] שיסט היינט ווידער איבער 200 ראקעטן אויף [[מדינת ישראל|ישראל]], 15 געהרגעטע און איבער 300 פארווונדעטע.

* '''רויטערס''' איז מודה אין טוישן [[בילדער]] פון [[ישראל לעבענאן קרייס]] [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3286966,00.html (ווי נעט נויז).]

* איינע פון געכאפטע [[כיזבאללא]] איז געווען פארמישט אין פארכאפן [[מדינת ישראל]] סאלדאטן [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525815342&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull (זשעי פאוסט)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112100330/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1154525815342&amp;pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |date=2012-01-12 }}

* '''רויטערס''' ארבייטער אויפגעזאגט צוליב טויט דראונג [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3256534,00.html (וויי נעט ניוז).]

{{פארטאל:אקטועלע געשעענישן/2006 אויגוסט 22}}

==[[מיטוואך]]  [[כ&quot;ט אב]] (אויגוסט 23)==
[[בילד:Arbaat haminim.jpg|left|thumb|100px|ד' מינים ביליגער דאס יאר...]]
* דאס יאר טוען די [[לולב]] פרייזן טראסקענען צו א פערטל, נאכן סוסקסעפול אונטערברעכן לאנג יעריגער [[קארטל]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3294733,00.html]
* 2 [[טאראנטא]] [[אידן]], [[שווער]] מיט [[איידעם]], פארלוירן נאכן טרעפן זייער ליידיג [[שיף]] פארלאזט אינמיטן [[וואסער]]. [http://www.thestar.com/NASApp/cs/ContentServer?pagename=thestar/Layout/Article_Type1&amp;c=Article&amp;pubid=968163964505&amp;cid=1156241412325&amp;col=968705899037&amp;call_page=TS_News&amp;call_pageid=968332188492&amp;call_pagepath=Ne]
* [[אבן הפינה]] געלייגט אויף [[שול]] וואס ווערט אויפגעשטעלט אין [[באבי יאר]]. [http://www.ladaat.net/old/a.php?id=1156270297]

* [[מאריסטאון]] [[ניו זערסי]] [[בחור]] פון לאקאלן [[חבד]] [[ישיבה]] טרינקט זיך אן, שלאגט [[גוים]] און לאזט זיך אראפ די [[הויזן]] פאר הונדערטע צושויער ווען [[פאליציי]] פרובירט אים ארעסטירן. [http://68.178.191.219/index.php?itemid=2961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928120817/http://68.178.191.219/index.php?itemid=2961 |date=2007-09-28 }}
* [[קרוין הייטס]] [[שומרים]] ראטעוועט קליין קינד ביים פארכאפט ווערן זיך שפילענדיג מיט עלעקטאראנישער צוים. [http://68.178.191.219/index.php?itemid=2964] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928120731/http://68.178.191.219/index.php?itemid=2964 |date=2007-09-28 }}
* [[ריעל עסטעיט]] [[פרומע]] [[אידן]] זענען שווערע קאסטומערס פון סוחרים. [http://nymag.com/realestate/realestatecolumn/19362/index.html]
* ר' [[אברהם פריד]] קומט ארויס מיט נייעם [[טעיפ]]. [http://masoret.hevre.co.il/hydepark/item.asp?id=2232&amp;cat_id=1]
* [[בילדער]] פון טראגישער [[עקסידענט]] וואס האט אומגעברענגט [[טאטע]] פון [[קליוולאנד]] וואס איז געווען אויפן וועג צו באזוכן זיין זון אין די [[קעמפ]], פובליצירט אין [[המודיע]]. [http://www.theyeshivaworld.com/?p=2470]
* 1 טויט, מערערע פארוואונדעט נאכדעם וואס [[גולני]] [[צהל]] איינהייט טרעט ארויף אויף [[מינע]]. [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3294794,00.html]
* [[זשעי. ענד. אר.]] עפענט פילאליע אין הארץ פון [[מאנהעטען]] אין קעלער פון [[מעיסיס]] אויף 34'סטער גאס. [http://www.nypost.com/business/jr_store_to_open_in_macys_flagship_business_kirsten_fleming.htm]
* [[זשאו ליבערמאן]] שטייט אייניג מיט זיין קעגענער אין די לעצטע [[אנקעטע]]. [http://www.nypost.com/news/regionalnews/a_tie_for_joe__foe_regionalnews_maggie_haberman.htm]
* [[ארץ ישראל]] קויפט 2 [[סובמארין|סובמארינען]] פון [[דייטשלאנד]]. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1154525926927] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112081235/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1154525926927 |date=2012-01-12 }}
* 10 אומגעקומען אויף [[ארץ ישראל]] באס וואס האט זיך איבערגעדרייט פיל מיט טוריסטן ביים בארג [[סיני]]. [http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1154525926904] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112063549/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&amp;cid=1154525926904 |date=2012-01-12 }}
* 14 ארעסטירט ביים פראטעסטירן און בלאקירן [[אידישע]] צענטער אין [[סאן פראנסיסקא]]. [http://www.ktvu.com/news/9720578/detail.html]
* [[קרית יואל]]: היינט קומט פאר [[וואלן]] איבער [[קרית יואל פובליק סקול]], צו סזאל בלייבן געדינגן פון [[וועד הקריה]] צו נישט. [http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060823/NEWS/608230345/-1/NEWS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930202747/http://www.recordonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060823/NEWS/608230345/-1/NEWS |date=2007-09-30 }}</text>
      <sha1>lehqyj8y8ckqitxmggjp4mqu2vzwhzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>FBI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13455</id>
    <revision>
      <id>601373</id>
      <parentid>578062</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3634" sha1="tmjco38zjxcv75sc06bh88b3xwagpbd" xml:space="preserve">{{רעגירונגס-אגענטור}}

די '''FBI''' ([[ענגליש]]: ''Federal Bureau of Investigation'', [[יידיש]]: &quot;פעדערעלע ביורא פון אויספארשונגען&quot;) איז אן אמעריקאנישע ארגאניזאציע געגרינדעט אין 1908 מיטן נאמען '''ביורא פון אויספארשונגען''' (BOI), באקומען דעם נאמען FBI הערשט אין 1935. עס אפערירט אונטער דעם יוסטיץ דעפארטמענט.

== מיסיע ==
די מיסיע און ציל פון דער ארגאניזאציע איז צו באשיצן און באוואכן אמעריקאנער טעריטאריע פון טעראריסטן, און האלטן אן אויג אויף די קרימינאלע געזעצן צו ס'ווערט אויסגעפאלגט און איינגעהאלטן

באשיצן ציווילע רעכטן, האלטן אונטער קאנטראל די אויפירונג פון גרופעס נישט צו ווערן גענג'ס.

דער היינטיגער דירעקטאר זייט 2001 איז [[ראבערט מילער]].

== דער שרעקליכער נאכטעם פון דער ארגאניזאציע ==
[[טעקע:Seal of the Federal Bureau of Investigation.svg|left|175px]]מאנכע אמעריקאנער פון אלע שיכטן און קרייזן, שוין אפגערעדט פון די מינאריטעטן, רעדן זיך אפ אויף די פולע אומרעכטן וואס זיי נוצן אויס אונטער זייער מאכט איינפלוס קעגן פשוט'ע אמעריקאנער בירגער, און אפטמאל איז עס אפילו [[טויט שטראף]] אורטיילן, און אפילו ווען זיי אנערקענען יא אמאל אז זיי האבן געמאכט א טעות דערקלערן זיי נישט אין אן אפענעם וועג כדי ריינצואוושן יענעם'ס נאמען, נאר קודם פאררופן זיי א גרויסע [[פרעס קאנפערענץ|פרעס-קאנפערענץ]] און באזינגען יענעם, און דערנאך סעטלען זיי דעם ענין אונטער באהאלטענע אפמאכן וואס צווינגט יענעם (אין רוב פעלער) נישט ארויס צו געבן קיין שום דעטאלן, אונטערן מאנטל אז עס קען שאטן פאר דער זיכערהייט פון דעם לאנד.

פון דער צווייטער זייט מטבע זאגן די אויטאריטעטן אז עס איז אוממעגליך אנצוגיין צו באשיצן אזא גרויסע אימפעריע ווי וואס דער מערסט דעמאקראטיש לאנד שטעלט צו אן מאכן פון מאל צו מאל א טעות, און דאס ארויסגעבן די אינפארמאציע איז יצא שכרו בהפסידו אז אזוי וועלן די עכטע פארברעכער וויסן די טאקטיקן פון דער [[רעגירונג]] און וויסן וויאזוי זיך אויסצומיידן פון זיי

אבער דאס זענען ביידע מודה אז די פארגיטיגונג וואס זיי געבן פאר אומשולדיגע זענען גאר מינימאל, און די שולדיגע דערין (אויב עס איז דא מען רעדט נישט פון קיין מיסטפארשטענדענישן און דאס גלייכן) ווערן זעלטן ווען דיסציפלינירט.

== וועבלינקען ==
* [http://www.fbi.gov/ אפיציעלע וועבזייט פונעם עף בע אי]

[[קאטעגאריע:USA רעגירונג]]
[[קאטעגאריע:שפיאנאזש אגענטורן]]</text>
      <sha1>tmjco38zjxcv75sc06bh88b3xwagpbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מתתיהו שטראשון</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20029</id>
    <revision>
      <id>601406</id>
      <parentid>545346</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T22:01:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="tg54x6niih3zqbcqdidwi0riy6igw77" xml:space="preserve">{{רב}}

'''מתתיהו שטראשון''' איז א זון פון ר' [[שמואל שטראשון]] באקאנט אלץ די '''רש&quot;ש''',  ער איז געווען א [[משכיל]].

[[קאטעגאריע: משכילים]]</text>
      <sha1>tg54x6niih3zqbcqdidwi0riy6igw77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>קלונימוס האבערקאסטן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23103</id>
    <revision>
      <id>601370</id>
      <parentid>486685</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1162" sha1="lp5vstvvh0h3v2x2iyeruzrir8o0nuj" xml:space="preserve">{{אישיות}}

הר&quot;ר '''קלונימוס האבערקאסטן''' איז געווען א [[ראש ישיבה]] אין [[פוילן]] בערך אין יאר [[ה'ש]]. ער איז געווען דער שווער פון זיין תלמיד דער [[שלמה לוריא|מהרש&quot;ל]], וואס האט חתונה געהאט מיט זיין טאכטער ליפקא.

ער איז געווען ראש ישיבה אין [[לעמבערג]]; שפעטער איז ער געווארן דער ערשטער רב פון [[אסטראהא]] אין [[וואהלין]]. נאכהער איז ער געווען ראש ישיבה אין [[בריסק]]. אין יאר [[ה'ש&quot;ך]] האט ער זיך געצויגן קיין ארץ ישראל. ער איז אויך געווען א מקובל.

רבי [[חיים וויטאל]] ברענגט אים אראפ אין זיין כתב־יד &quot;ליקוטי תורה&quot;.
 
{{גרונטסארטיר:האבערקאסטן, קלונימוס}}
[[קאַטעגאָריע:אחרונים]]
[[קאַטעגאָריע:פוילישע רבנים]]
[[קאַטעגאָריע:ראשי ישיבות אין אייראפע]]
[[קאַטעגאָריע:מקובלים]]</text>
      <sha1>lp5vstvvh0h3v2x2iyeruzrir8o0nuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שבטי ישראל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24740</id>
    <revision>
      <id>601401</id>
      <parentid>479268</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="487" sha1="18292zb2go0tubsbi9a763q7qauqxbn" xml:space="preserve">די צוועלף זין פון [[יעקב אבינו]] און זייערע קינדער און אייניקלעך זענען די '''שבטים'''.

יעדער שבט האט געהאט זיין פֿאן מיט א באזונדערן קאליר{{הערה|רש&quot;י, חומש [[במדבר]]}} און א שטיין אין דעם [[חושן]].

==רעפערענצן==
{{רעפליסטע}}{{שבטי ישראל}}


{{יידישקייט-שטומף}}
[[קאַטעגאָריע:יידישקייט]]</text>
      <sha1>18292zb2go0tubsbi9a763q7qauqxbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שלום האלבערשטאם</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28816</id>
    <revision>
      <id>601352</id>
      <parentid>214806</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:20:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2530" sha1="5pkmukvgje7wxmgm9hnm1mwmhrvll47" xml:space="preserve">{{רב}}

'''רבי שלום האלבערשטאם זצ&quot;ל''' ([[ה'תרט&quot;ו]] - [[ה'תש&quot;ב]]), רב אין [[ניסקא]]

==אפשטאם==

'''רבי שלום''' איז געבוירן אין יאר [[ה'תרט&quot;ו]], צו זיין פאטער הרב '''[[ברוך האלבערשטאם]]''', ''דער גארליצער רב'', א זון פון הרב [[חיים האלבערשטאם]], ''דער דברי חיים''. און צו זיין מוטער מרת '''פעסיל''' א טאכטער פון [[סיגוט]]ער רב, הרב [[יקותיאל יהודה טייטלבוים]], ''דער ייטב לב''.
 
==רבנות==

אין יאר [[ה'תר&quot;ן]] &lt;small&gt;(אומגעפעהר)&lt;/small&gt; ווען '''רבי שלום'ס''' ברידער רבי [[צבי הירש האלבערשטאם|הערשע'לע]] איז געווארן רב אין [[רודניק]] איז '''רבי שלום''' געווארן רב אין [[ניסקא]]

==הסתלקות==

'''רבי שלום''' איז אומגעקומען אין די [[צווייטע וועלט קריג]] אויף [[קידוש השם]] [[ה'תש&quot;ב]], הי&quot;ד.
 
==פאמיליע==

'''רבי שלום''' האט געהייראט א טאכטער פון זיין פעטער הרב '''[[משה יוסף טייטלבוים]]''', אן איידעם פון זיין עלטער-פעטער הרב [[דוד האלבערשטאם (קשאנאוו)|דוד האלבערשטאם]], ''דער קשאנאווער רב''. זייערע קינדער:
* הרב '''חיים בן-ציון האלבערשטאם''', פון [[פאדגארזע]] און [[קראקא]], ער האט געהייראט מרת '''לאה''', די טאכטער פון הרב [[נפתלי האלבערשטאם (קשאנאוו)|נפתלי האלבערשטאם]]. זייערע קינדער:
:* הרב '''מנחם האלבערשטאם'''.
:* הרב '''יהושע האלבערשטאם'''.
* די ווייב פון הרב '''מנשה יחזקאל פרענקל''' פון [[לימונוב]] 

==רעפערענצן==
* ''י&quot;ג אורות'' - סיפורים דערציילט דורך רבי [[יעקב לייזער|יענקלי לייזער]] דער [[פשעווארסק]]ער רבי - ארויס געגעבן דורך זיין אייניקל הרב יוסף נפתלי וואגשאהל, ה'תשנ&quot;ד
* ''דברי ברוך - ברוך שאמר'', הרב ליפא זילברמאן, ה'תשנ&quot;ט
* ''אנציקלופדיה לחכמי גליציה'', מאיר וונדר
&lt;references/&gt;

[[קאַטעגאָריע:צאנז]]
[[קאַטעגאָריע:גארליץ]]</text>
      <sha1>5pkmukvgje7wxmgm9hnm1mwmhrvll47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שלום יוסף פרידמאן (שפיקוב)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30175</id>
    <revision>
      <id>601348</id>
      <parentid>470256</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:13:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3071" sha1="k48he9bgw5lha30h7jwgxhqth432vfn" xml:space="preserve">{{מנהיג/שושלת}}

'''רבי שלום יוסף פרידמאן זצ&quot;ל''' ([[ה'תרל&quot;ח]] - [[פורים]] [[י&quot;ד אדר]] [[ה'תר&quot;ף]]), פון [[שפיקוב]].

==אפשטאם==

'''רבי שלום יוסף''' איז געבוירן אין [[באהוש]] אין יאר [[ה'תרל&quot;ח]], צו זיין פאטער הרב '''[[דוד פרידמאן]]''', פון [[באהוש]], א זון פון הרב [[יצחק פרידמאן (בוהוש) (א)|יצחק פרידמאן]] פון [[באהוש]], א זון פון הרב [[שלום יוסף פרידמאן]] פון [[סאדיגורא]], א זון פון הרב [[ישראל פון רוזשין|ישראל פרידמאן]] פון [[רוזשין]], א זון פון הרב [[שלום שכנא פון פראהבישט|שלום שכנא]], פון [[פראהבישטש]], א זון פון הרב [[אברהם המלאך]], דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער [[דוב בער פון מעזריטש|מעזריטשער מגיד]]. און צו זיין מוטער מרת '''דבורה''' א טאכטער פון הרב '''אברהם יהושע העשל''', פון [[מעזיבוז]].  

==רבנות==

נאך זיין תחונה איז '''רבי שלום יוסף''' אריבער פון [[ראמעניע]] קיין [[רוסלאנד]] אין זיך באזעצט אין [[שפיקאוו]] ביי זיין שווער. ער איז געווען דער איינציגסטער רוזשינער אייניקל וואס האט געהאט ערלויבעניש צו וואוינען אין [[רוסלאנד]].

==הסתלקות==

'''רבי שלום יוסף''' איז [[נפטר]] געווארן [[פורים]] [[י&quot;ד אדר]] [[ה'תר&quot;ף]] ער ליגט אין [[שפיקאוו]].

==פאמיליע==

'''רבי שלום יוסף''' האט געהייראט מרת '''פייגא''' א טאכטער פון הרב '''[[מרדכי טווערסקי]]''', פון [[שפיקאוו]], אן אייניקל פון רבי [[יצחק טווערסקי|איציקל סקווערער]]. זייערע קינדער:

* הרב '''[[דוד פרידמאן (פלויעשט)|דוד פרידמאן]]''' הי&quot;ד ([[ה'תרנ&quot;ח]] - [[כ&quot;ז חשוון]] [[ה'תש&quot;א]]) פון [[פלויעשט]].

* הרב '''[[יצחק פרידמאן (בוהוש) (ב)|יצחק פרידמאן]]''' &lt;small&gt;(דער צווייטער)&lt;/small&gt; ([[כ&quot;ו אייר]] [[ה'תרס&quot;ג]] - [[י&quot;ד אב|י&quot;ד מנחם אב]] [[ה'תשנ&quot;ב]]), פון [[באהוש]] און [[שפיקוב]] ער ליגט אין [[חלקת נחלת יצחק]] אין [[תל אביב]].

* הילד '''ישראל''', ער איז פלוצלינג טראגיש נפטר געווארן אין יאר [[ה'תר&quot;ף]], אין ליגט נעבען זיין פאטער

==זעט אויך==
* [[באהוש (הויף)]]

==רעפערענצן==

* ''אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר''
* ''נר ישראל ח&quot;ו בערכו (56)''

&lt;references/&gt;

[[קאַטעגאָריע:רוזשינער אדמורי&quot;ם]]
[[קאטעגאריע:באהוש]]</text>
      <sha1>k48he9bgw5lha30h7jwgxhqth432vfn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דוב בער פרידמאן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30351</id>
    <revision>
      <id>601353</id>
      <parentid>470228</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="2mcx3fua4rxcod3kvpitw219qeu29uu" xml:space="preserve">{{רב}}

'''רבי דוב בער פרידמאן זצ&quot;ל''' ([[ה'תרמ&quot;ב]] - [[כ&quot;ד אלול]] [[ה'תרצ&quot;ו]]), פון [[טשארטקאוו]].

==אפשטאם==

'''רבי בער'ניו''' איז געבוירן אין [[טשארטקאוו]], אין יאר [[ה'תרל&quot;ד]], צו זיין פאטער הרב '''[[ישראל פרידמאן (טשארטקאוו)|ישראל פרידמאן]]''', פון [[טשארטקאוו]], א זון פון הרב [[דוד משה פרידמאן]] פון [[טשארטקאוו]] א זון פון הרב [[ישראל פון רוזשין|ישראל פרידמאן]] פון [[רוזשין]], א זון פון הרב [[שלום שכנא פון פראהבישט|שלום שכנא]], פון [[פראהבישטש]], א זון פון הרב [[אברהם המלאך]], דער חסד לאברהם, א זון פון הרב דוב בער, דער [[דוב בער פון מעזריטש|מעזריטשער מגיד]]. און צו זיין מוטער מרת '''שבע רוחמה''', א טאכטער פון הרב '''[[אברהם יעקב פרידמאן]]''' פון [[סאדיגורא]].

==רבנות==

נאך זיין חתונה איז '''רבי בער'ניו''' געבליבן אין באיאן ביי זיין שווער פיפצען יאר ביז די ערשטע וועלט קריג, ווען ער איז אנטלאפן קיין וויען.
 
זיין פאטער האט אים באפוילן זיך אריין צוטוהן אלס אקטיווער מיטארבייטער פון אגודת ישראל, ווי ער איז שפעטער אויסגעוועלט געווארן אלס מעמבער פון וועד הפועל העולמי פון אגו&quot;י.

נאך די פטירה פון פאטער [[י&quot;ג כסלו]] [[ה'תרצ&quot;ד]], האט זיין עלטערער ברודער '''רבי נחום מאט'ניו''' נישט געוואלט איבערנעמען די רביסטעווע פון פאטער, ווען זיין מוטער האט אים באפוילן אז ער מיז אנהייבן צו פראוון, האט ער געפויעלט ביי '''רבי בערניו''' זאל פראוון מיט אים אונאיינעם.

==הסתלקות==

'''רבי בערניו''' איז [[נפטר]] געווארן [[כ&quot;ד אלול]] [[ה'תרצ&quot;ו]], און ליגט אין [[וויען]].

==פאמיליע==

[[י&quot;ז סיון]] [[ה'תרנ&quot;ט]] האט '''רבי בער'ניו''' געהייראט אין [[באיאן]] מרת '''מרים''', א טאכטער פון זיין פעטער &lt;small&gt;(זיין מוטער'ס ברודער)&lt;/small&gt; הרב '''[[יצחק פרידמאן (באיאן)|יצחק פרידמאן]]''' פון [[באיאן]] . זייערע קינדער:

* הילד '''אברהם יעקב פרידמאן'''.

* מרת '''חנה פייגא''' ( - [[ט&quot;ו סיון]] [[ה'תשנ&quot;א]]), פון [[לאנדאן]].

* הרב '''דוד משה פרידמאן''' ([[כ&quot;ח תמוז]] [[ה'תרע&quot;ד]] - [[כ&quot;ז שבט]] [[ה'תשמ&quot;ח]]) פון [[לאנדאן]].&lt;ref&gt;[http://www.nishmas.org/gdynasty/chapt13.htm די גאלדענע דינאסטיע]&lt;/ref&gt;

==זעט אויך==
* [[רוזשין (הויף)]]

==רעפערענצן==

* ''אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר''
* ''נר ישראל ח&quot;ו בערכו (13)''

&lt;references/&gt;

{{גרונטסארטיר:פרידמאן, דוב בער}}
[[קאַטעגאָריע:רוזשינער אדמורי&quot;ם|דוב בער]]
[[קאטעגאריע:גדולי ישראל אין וויען]]</text>
      <sha1>2mcx3fua4rxcod3kvpitw219qeu29uu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>העלגאלאנד</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30489</id>
    <revision>
      <id>601363</id>
      <parentid>496329</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="459" sha1="bb8nwadvyjgtu3rztbzqfgjbxcjmw6a" xml:space="preserve">{{באצירק}}[[טעקע:Map helgoland 1910.jpg|קליין]]
'''העלגאָלאַנד''' איז אן [[ארכיפעלאג]] וואס געהערט צו דער דייטשער פראווינץ שלעזוויג האלשטיין. די אינדזל האט אמאל געהערט [[ענגלאנד]]. די אינדזל געפינט זיך אינעם צפון-ים (נארדזע).


{{אייראפע-געא-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:דייטשלאנד]]</text>
      <sha1>bb8nwadvyjgtu3rztbzqfgjbxcjmw6a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601364</id>
      <parentid>601363</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="460" sha1="331nuu3viniz3wxz8xk8woizzbxuflx" xml:space="preserve">{{באצירק}}
[[טעקע:Map helgoland 1910.jpg|קליין]]
'''העלגאָלאַנד''' איז אן [[ארכיפעלאג]] וואס געהערט צו דער דייטשער פראווינץ שלעזוויג האלשטיין. די אינדזל האט אמאל געהערט [[ענגלאנד]]. די אינדזל געפינט זיך אינעם צפון-ים (נארדזע).


{{אייראפע-געא-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:דייטשלאנד]]</text>
      <sha1>331nuu3viniz3wxz8xk8woizzbxuflx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>צבי הירש האגער</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30500</id>
    <revision>
      <id>601345</id>
      <parentid>575116</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T14:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* פאמיליע */</comment>
      <origin>601345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3489" sha1="mg7obfqbg77h70mct6jxt05c5cnxmhw" xml:space="preserve">'''רבי צבי הירש האגער זצ&quot;ל''' ([[ה'תקפ&quot;ג]] - [[י&quot;ג חשוון]] [[ה'תר&quot;ן]]), רב אין [[פעטשיניזשין]].

==אפשטאם==

'''רבי הערשעלי''' איז געבוירן אין יאר [[ה'תקפ&quot;ג]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt;, צו זיין פאטער הרב '''[[דוד האגער]]''' פון [[זאבלאטאוו]] א זון פון הרב [[מנחם מענדיל האגער (קאסאוו)|מנחם מענדיל האגער]] פון [[קאסאוו]] &quot;דער אהבת שלום&quot;, א זון פון הרב יעקב קאפיל חסיד, און צו זיין מוטער מרת '''פעסיא לאה''' א טאכטער פון הרב [[משה לייב סאסאווער]].

==רבנות==

'''רבי הערשעלי''' איז געווען רב אין [[פעטשיניזשין]] און ער האט דארט געפראוועט זיין רעביסטעווע און האט דארט אויפגעשטעלט א גרויסע [[שול]], ער האט געהאט א גרויס געפארעכטס.

==הסתלקות==

'''רבי הערשעלי''' איז [[נפטר]] געווארן [[י&quot;ג חשוון]] [[ה'תרנ&quot;ו]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt;.

==פאמיליע==

'''רבי צבי הירש ''' האט געהייראט '''בזיווג ראשון''' מרת '''שיינדל''' א טאכטער פון הרב '''[[אברהם חיים הורוויץ (לינסק) (א)|אברהם חיים הורוויץ]]''' פון [[לינסק (הויף)|לינסק]]. זייערע קינדער:

* הרב '''אברהם חיים האגער''' זצ&quot;ל אוועק יונגערהייט, האט איבערגעלאזט 11 יתומים (סיון תר&quot;ב – כ״ב אייר תרמ&quot;ו), פון [[ווישאווא]].
* הרב  '''לייב''' (חנוך יהודה? ) האגער  ו אלול? תרמ&quot;א צפת, ווערט דערמאנט און פנקס ח&quot;ק צפת.{{הערה|כנראה עלה לאחר פטירת אימו הרבנית שיינדיל בשנת תרכ&quot;ב.}}
*הרב '''מנחם מענדיל האגער''' (טו כיסלו תרע&quot;ו-), פון [[ווישאווא]].

* מרת '''בלומא''', די ווייב פון הרב '''נחום בראנדוויין''' פון [[בורשטין]]. 

''(די פאלגענדע קינדער איז נישט קלאר פון וועלכען זיווג זיי זענען&lt;ref&gt;''זרעא קדישא''&lt;/ref&gt;)''

* הרב '''גרשון האגער''' ([[ה'תרכ&quot;ו]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt; - [[ה'תר&quot;ץ]] &lt;small&gt;(אומגעפער)&lt;/small&gt;), ממלא מקום פון פאטער רב אין [[פעטשיניזשין]].
** מרת שיינא רחל, ווייב פון רבי ישכר דוב בעריש האגער, זון פון  רבי יצחק יעקב דוד האגער פון [[סטראזשניץ (הויף)|סטראזשניץ]]{{הערה|[http://www.israel613.com/BOOKS/MILI-DEBEI-KENISHTA.pdf ''מילי דבי כנישתא''], עמ' ד}}
* מרת '''רבקה''', די ווייב פון הרב '''אליעזר לאנדא'''.

* די ווייב פון הרב '''יעקב סלעפטער'''.

'''בזיווג שני''' האט '''רבי צבי הירש ''' געהייראט א טאכטער פון הרב '''דוד שטערנהעל''' פון [[קאלאמייע]].

==זעט אויך==

* [[קאסאוו (הויף)]]

==רעפערענצן==

* ''אנציקלופדיה לחכמי גליציה, מאיר וונדר''
* ''זרעא קדישא''

&lt;references/&gt;

[[קאטעגאריע:קאסאוו]]
[[קאטעגאריע:לינסק]]</text>
      <sha1>mg7obfqbg77h70mct6jxt05c5cnxmhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אנדן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31822</id>
    <revision>
      <id>601365</id>
      <parentid>523245</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:54:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1542" sha1="5kfllppb8t3xk4sbkcsjynuo508x27b" xml:space="preserve">{{בארג}}{{באצירק}}[[טעקע:Andes Chile Argentina.jpg|קליין|300px|די אַנדן]]
[[טעקע:Cono de Arita, Salta. (Argentina).jpg|קליין|300px|קאנא דע אַריטאַ]]
[[טעקע:A black and white photo of a lake in the Andes Mountains.jpeg|קליין|300px|אן אזערע אין די אנדן]]

די '''אַנדן''' זענען א [[בערגקייט]] דורכאויס דעם מערב בארטן פון [[דרום אמעריקע]]. זיי ציען זיך מער ווי 7,000 ק&quot;מ/ 4,400 מייל פון דרום [[ארגענטינע]] און [[טשילע]] ביז צפון [[קאלאמביע]]. די אנדן זענען די לענגסטע בערגקייט אין דער וועלט, און די צווייטע העכסטע נאך די [[הימאלייאס]].

דער העכסטער שפיץ אין די אנדן איז בארג [[אקונקגוא]] (אין ארגענטינע), מיט א הויך פון 6,960 מעטער.

== פלאנצן ==
אין די אנדן זענען פאראן 8,200 ערליי [[פלאנץ|פלאנצן]], צווישן זיי 2,725 ערליי [[ארכידעע]]ס. איינער פון די חשובסטע פלאנצן איז דער [[קארטאפל]].

{{קאמאנסקאט|Andes}}
{{-}}

[[קאַטעגאָריע:בערג]]
[[קאַטעגאָריע:דרום אמעריקע]]
[[קאַטעגאָריע:װענעזועלע]]
[[קאַטעגאָריע:קאלאמביע]]
[[קאַטעגאָריע:עקוואדאר]]
[[קאַטעגאָריע:טשילע]]

{{דרום-אמ-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>5kfllppb8t3xk4sbkcsjynuo508x27b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601366</id>
      <parentid>601365</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="aes9t6nul8315z6ew9jb3i60ghqmznc" xml:space="preserve">{{בארג}}[[טעקע:Andes Chile Argentina.jpg|קליין|300px|די אַנדן]]
[[טעקע:Cono de Arita, Salta. (Argentina).jpg|קליין|300px|קאנא דע אַריטאַ]]
[[טעקע:A black and white photo of a lake in the Andes Mountains.jpeg|קליין|300px|אן אזערע אין די אנדן]]

די '''אַנדן''' זענען א [[בערגקייט]] דורכאויס דעם מערב בארטן פון [[דרום אמעריקע]]. זיי ציען זיך מער ווי 7,000 ק&quot;מ/ 4,400 מייל פון דרום [[ארגענטינע]] און [[טשילע]] ביז צפון [[קאלאמביע]]. די אנדן זענען די לענגסטע בערגקייט אין דער וועלט, און די צווייטע העכסטע נאך די [[הימאלייאס]].

דער העכסטער שפיץ אין די אנדן איז בארג [[אקונקגוא]] (אין ארגענטינע), מיט א הויך פון 6,960 מעטער.

== פלאנצן ==
אין די אנדן זענען פאראן 8,200 ערליי [[פלאנץ|פלאנצן]], צווישן זיי 2,725 ערליי [[ארכידעע]]ס. איינער פון די חשובסטע פלאנצן איז דער [[קארטאפל]].

{{קאמאנסקאט|Andes}}
[[קאַטעגאָריע:בערג]]
[[קאַטעגאָריע:דרום אמעריקע]]
[[קאַטעגאָריע:װענעזועלע]]
[[קאַטעגאָריע:קאלאמביע]]
[[קאַטעגאָריע:עקוואדאר]]
[[קאַטעגאָריע:טשילע]]

{{דרום-אמ-געא-שטומף}}</text>
      <sha1>aes9t6nul8315z6ew9jb3i60ghqmznc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>רבן שמעון בן גמליאל הזקן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32692</id>
    <revision>
      <id>601351</id>
      <parentid>585722</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2685" sha1="g1vlfo1onvb4k2k5ljhg7wpbuhvhbcf" xml:space="preserve">{{רב}}

'''רבן שמעון בן גמליאל הזקן''' אדער '''רבן שמעון הנהרג''', איז געווען דער [[נשיא]] פון די [[סנהדרין]], און איז געווען א [[תנא]], וואס ווערט דערמאנט צוויי מאל אין [[משניות]].

== אפשטאם == 

'''רבן שמעון בן גמליאל הזקן''' איז געווען א זון פון [[רבן גמליאל הזקן]], א זון פון [[שמעון בן הלל]], א זון פון [[הלל הזקן]], אלע זענען געווען נשיאים אין די לעצטע הונדערט יאר פארן [[חורבן]] פון [[בית שני|צווייטן בית המקדש]].

== זיין צייט ==

'''רבן שמעון בן גמליאל הזקן''' איז געווען פון צווייטן [[דור]] [[תנאים]], און פון אכטן דור נאך די [[אנשי כנסת הגדולה]], דער דור וואס האט צוגעזען דעם [[חורבן]] פון [[בית שני|צווייטן בית המקדש]]. &lt;ref&gt;רמב&quot;ם הקדמה אויף משניות סדר זרעים פ&quot;ד&lt;/ref&gt;

'''רבן שמעון בן גמליאל הזקן''' איז געווארן נשיא אין יאר [[ג'תת&quot;י]], אכטצן יאר פארן חורבן פון צווייטן בית המקדש. &lt;ref&gt;סדר הדורות ערכו&lt;/ref&gt;

'''רבן שמעון בן גמליאל הזקן''' איז געהארגט געווארן [[כ&quot;ה סיון]] &lt;ref&gt;טור אורח חיים סי תק&quot;ף&lt;/ref&gt; צוזאמען מיט רבי ישמעאל בן אלישע כהן גדול ביים חורבן פון צווייטן בית המקדש, און ער איז איינע פון די [[עשרה הרוגי מלכות]].

== אין משניות ==

* [[מסכת אבות]] פרק א' משנה י&quot;ז, {{דיק|'''שמעון בנו''' אומר כל ימי גדלתי בין החכמים, ולא מצאתי לגוף טוב אלא השתיקה, ולא המדרש הוא העיקר אלא המעשה, וכל המרבה דברים מביא חטא|תוספות יום טוב}}
* [[מסכת כריתות]] פרק א' משנה ז', {{דיק|אמר '''רבן שמעון בן גמליאל''' המעון הזה, לא אלין הלילה עד שיהיו בדינרין, וכו'|תוספות יום טוב}}

== רעפרענצען ==

&lt;small&gt;&lt;references/&gt;&lt;/small&gt;
{{סעריע|ליסטע=[[נשיא]]|פֿריערער=[[רבן גמליאל הזקן]]|נעקסטער=[[רבן יוחנן בן זכאי]]}}


{{תנאים}}

[[קאַטעגאָריע:תנאים|שמעון בן גמליאל הזקן]]
[[קאַטעגאָריע:עשרה הרוגי מלכות|שמעון בן גמליאל הזקן]]</text>
      <sha1>g1vlfo1onvb4k2k5ljhg7wpbuhvhbcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פיאדאר יעמעליאנענקא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33275</id>
    <revision>
      <id>601405</id>
      <parentid>566855</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1313" sha1="7sh9jgzr33ozbc5jmw2r2n6udsfbolr" xml:space="preserve">{{אישיות}}

'''פֿיאדאר וולאדימיראוויטש יעמעליאנענקא''' ({{שפראך-ru|Фёдор Владимирович Емельяненко}}&lt;ref name=&quot;spt&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.sptimes.ru/index.php?action_id=2&amp;story_id=15790
|title=Russian Mixed Martial Arts Fighter Wins Fame and Fortune in the Caged Rings of Japan
|last=Humber
|first=Yuriy
|publisher=[[St. Petersburg Times (Russia)|The St. Petersburg Times]]
|date=October 11, 2005
|accessdate=June 7, 2009
}}&lt;/ref&gt;) (געב' דעם 28סטן סעפטעמבער, 1976) איז א [[רוסלאנד|רוסישער]] שווערגעוויכט קריגסקונסט קעמפער.


== ביאָגראַפיע ==
יעמעליאנענקא איז געבוירן אין רוביזשנע (היינט [[אוקראינע]]) צו זיין פאטערוולאַדימיר עמיליאַנענקאַ, און מוטער  אָלגאַ פעדאָראָוונאַ, לערער פון פאַך. [[File:Fedor Emelianenko 2012.jpg|thumb|פיאדאר יעמעליאנענקא]]
== רעפערענצן ==
&lt;references/&gt;

{{קאמאנסקאט|Fedor Emelianenko}}

{{גרונטסארטיר:יעמעליאנענקא, פיאדאר}}

[[קאַטעגאָריע:אוקראינע]]
[[קאַטעגאָריע:רוסן]]
[[קאַטעגאָריע:ספארטלער]]</text>
      <sha1>7sh9jgzr33ozbc5jmw2r2n6udsfbolr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אהרן קאטשקא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35562</id>
    <revision>
      <id>601361</id>
      <parentid>439419</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:49:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="1qtvn7gp3oes8sfswdirapmh7f6s9ha" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}

'''אהרן קאטשקא''' (תרמ&quot;ו - תשנ&quot;ח) איז געווען פון די בעסטע [[חזן|חזנים]] אין דער תקופה נאכן [[צווייטן וועלט קריג]].

ער איז געבוירן געווארן אין [[דווארט]], [[פוילן]].

לויט געוויסע מבינים איז ער געווען א ריכטיגער באריטאן, א זאך וואס איז גאר געווען זעלטן ביי חזנים.

[[קאַטעגאָריע:חזנים|קאטשקא]]
{{יידישקייט-שטומף}}</text>
      <sha1>1qtvn7gp3oes8sfswdirapmh7f6s9ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>דיעגא וועלאזקעז</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38427</id>
    <revision>
      <id>601347</id>
      <parentid>586591</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:12:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1198" sha1="a05q2ihuzakoggx6arvrwj4pda3ydnw" xml:space="preserve">{{אישיות}}

'''דיעגא ראדריגעז דע סילוואַ אי וועלאַזקעז''' ({{שפראך-es|Diego Rodríguez de Silva y Velázquez}};{{ר}} [[6טן יוני]], [[1599]] – [[6טן אויגוסט]], [[1660]]) איז געווען א שפאנישער מאלער וואס איז געווען דער פירנדיקער קינסטלער אינעם הויף פונעם מלך [[פיליפ דער פערטער פון שפאניע|פיליפ דער פערטער]]. ער איז געווען א קינסטלער פון דער [[באראק]]ער תקופה, וויכטיק פאר זיינע פארטרעטן.

== יונגע יארן ==
[[טעקע:Casa natal de Velazquez.jpg|upright|קליין|געבורטס פלאץ פון וועלאזקעז אין [[סעוויל]]]]
דיעגא וועלאזקעז איז געבוירן געווארן אין [[סעוויל]], אנדאלוסיע, שפאניע, דאס ערשטע קינד פון יאאַא ראדריגעז דע סילוואַ און זשעראנימא וועלאזקעז.


{{גרונטסארטיר:וועלאזקעז, דיעגא}}
{{ביא-שטומף}}

[[קאַטעגאָריע:שפאניער]]
[[קאַטעגאָריע:מאלער]]</text>
      <sha1>a05q2ihuzakoggx6arvrwj4pda3ydnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ישראל ים־פלאט מוזיי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38813</id>
    <revision>
      <id>601362</id>
      <parentid>596950</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:51:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="mqn0klumv0n039dzsj0e6gjudfe36gs" xml:space="preserve">{{יתום}}{{מוזיאון}}

{{coord|32|49|48|N|34|58|17|E|type:landmark|display=title}}
[[טעקע:HN-INS-Mivtach-2.jpg|קליין|250px|מבטח מיסל שיף]]

דער '''ישראל [[פלאט|ים־פֿלאט]] מוזיי''' אויפן נאמען פון דוד כהן איז אַ מוזיי אין דער שטאָט [[חיפה]], וואָס באהאנדלט די ים געשיכטע פון ישראל'ס מיליטערישע - פון אימיגראַציע -  אומלעגאַלע אימיגראַציע צו ישראל אין ישראל בשעת דעם [[בריטישער מאנדאט|בריטישן מאנדאט]] און דורך דער געשיכטע פון דער ישראל פלאט זינט זײַן איינפירונג צו די פאָרשטעלן.

== וועבלינקען ==
{{Commonscat|Clandestine Immigration and Naval Museum, Haifa}}
* [http://www.mod.gov.il/pages/heritage/haapala.asp מוזיאון ההעפלה וחיל הים] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729015110/http://www.mod.gov.il/pages/heritage/haapala.asp |date=2013-07-29 }} ביים [[משרד הביטחון]] וועבזייטל


[[קאַטעגאָריע:מוזייען אין ישראל]]</text>
      <sha1>mqn0klumv0n039dzsj0e6gjudfe36gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מיכאל קינטאפ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39091</id>
    <revision>
      <id>601409</id>
      <parentid>595177</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T03:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1647" sha1="frn0e2elxrav7brrvm51fjoisuamh5m" xml:space="preserve">{{יתום}}
{{אישיות}}

{{איבערשרייבן}}

[[טעקע:Flubacher-Shooting Aug-21-2017-pic 21=7751, finished.jpg|קליין|ד&quot;ר מיכאל קינטאפ]]
'''מיכאל קינטאפ''' (געבוירן אין [[1957]] אין [[דיסלדארף]]) איז אַ [[דייטשלאנד|דייַטש]]-[[שווייץ|שווייצער]] רעליגיע־וויסנטשאַפטלער, מחבר און זשורנאַליסט. ער האט אַ דאָקטאָראַט 1990 וועגן [[נתן בירנבוים]]. פון ביכער האט ער געשריבן אַ שווייץ-לעקסיקאַן.

זינט 2011  איז ער דער אָפּעראַטאָר פון &quot;איד-וויקי&quot;, די גרעסטע אָנליין ענציקלאָפּעדיע פון יידישקייט אויף [[דייטשיש]].

ער וואוינט מיט זיין משפּחה אין דער שווייץ (קאַנטאָן אַאַרגאַו).

== וועבלינקען ==

* [https://portal.dnb.de/opac.htm?query=Michael+K%C3%BChntopf&amp;method=simpleSearch דייַטש נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק]
* [http://lexikon.a-d-s.ch/edit/detail_a.php?id_autor=2271 שרייבערס פון שווייץ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121203073424/http://lexikon.a-d-s.ch/edit/detail_a.php?id_autor=2271 |date=2012-12-03 }}
* [http://www.jewiki.net/wiki/Hauptseite Jewiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217174643/http://www.jewiki.net/wiki/Hauptseite |date=2012-12-17 }}

{{גרונטסארטיר:קינטאפ, מיכאל}}
[[קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער]]
[[קאַטעגאָריע:דייטשע יידן]]</text>
      <sha1>frn0e2elxrav7brrvm51fjoisuamh5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אידישע שפיל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40215</id>
    <revision>
      <id>601358</id>
      <parentid>589417</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:44:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* נייהויז פראדוקציעס */</comment>
      <origin>601358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9945" sha1="fm2f97dgo7kh9dtzgaw97g5f3p0nv51" xml:space="preserve">א '''אידישע שפיל''' איז א פארשטעלונג וואו עטליכע אקטיארן טוען פארשטעלן א שפיל פון א פאסירונג אויף א [[בינע]], געווענליך באגלייט מיט געזאנג און טענץ.

אין אלגעמיין זיגנט מען דורכאויס דעם שפיל עטליכע לידער מיט גראמען.

א חרדישע שפיל וועט קיינמאל נישט האבן קיין אקטיארן פון מענער און פרויען אינאיינעם, עס וועט אדער זיין א שפיל פון בלויז מענער אקטיארן אדער בלויז פרויען אקטריסקעס. פארשטייט זיך אז ביי א שפיל פון פרויען אקטריסקעס וועלן נישט זיין קיין מענער צוקוקער צוליב קול באישה און אנדערע הלכה פראבלעמען. אבער ביי א שפיל פון מענער אקטיארן פלעגט אמאל יא צו זיין צוגעשטעלט אין די זאל א באזונדערע אפטיילונג פאר מענער און באזונדער פאר פרויען מיט א מחיצה.

ביי די חסידישע גייט נאך צוריק די טראדיציע פון שפילן א לאנגע צייט צוריק. פארשידענע ערציילונגען ווערט פארציילט ווי צדיקים האבן גע׳פועל׳ט ישועות דורך די שפילן אום פורים אדער אנדערע געהויבענע געלעגנהייטן.

די שפילן פלעגן אמאל פארקומען אין די טעג פון [[פורים]] און שושן פורים, ספעציעל ביי די טישן פון רבנים ואדמורי&quot;ם. אבער מיט דער צייט האט מען אנגעהויבן שפילן די שפילן אום [[חול המועד]] פסח און סוכות.

די ערשטע פראפעסיאנעלע חרדישע שפיל אין ניו יארק פארצוקומען אין א זאל, איז געווען אום יאר תשכ&quot;ח אין [[מאנהעטן סענטער]] ווי מ'האט אויפגעשפילט די באקאנטע מעשה פון [[מכירת יוסף]] אנגעפירט און דירעקטעד דורכן מייסטער שרייבער, דירעקטאר, און אקטיאר [[שלמה פערל]] וואס האט געשפילט יעקב אינעם שפיל.

== בארימטע אידישע שפילן ==
* [[די לעצטע געדאנק]]
* [[בוסתנאי (שפיל)|בוסתנאי]]
* [[יוסף שפיל]]
* על נהרות בבל
* סליחות נאכט אין קיעוו
* א בליק אויף צוריק
* [[בייגעשטאנען דעם נסיון]]
* [[דער פראגער גולם]]
* [[דער גולם פון פראג]]
* שפאנישע אינקוויזיציע
* המלאך הגואל
* דער שטאט פון שרעק
* [[דער שווארצער אוצר ]]

== געוויסע אידישע שפילן ==

=== באבוב שפילן ===
אין [[בארא פארק]] פלעגט פארקומען יעדן חול המועד א שפיל דורך די ארגאניזאציע קרן חתנים פון [[באבוב]] אין א געדינגענע היי סקול אדיטאריום. די שפיל פלעגט אין דער מערהייט געקוקט דורך אינגלעך און בחורים, און די געשיכטע וועט רוב מאל זיין אן אמת'ע פאסירונג.

זינט דער טיילונג אין באבוב פלעגט פארקומען יעדן חול המועד צוויי שפילן דורך ביידע באבוב'ער ארגאניזאציעס.

אין די לעצטע פאר יאר האט קרן חתנים, די ארגאניזאציע אונטערן באבוב 48 סעקטע, אפגעשטעלט דאס מאכן די שפילן, נאכן נישט קענען ציען גענוג אויפמערקזאמקייט איבער די אנדערע פארטיי, קופת חתנים [[דבאבוב 45]] און ווי אויך די גרעסערע שפילן.

=== מונקאטש ===
אין מונקאטש פלעגט יארן לאנג פארקומען העכסט פראפעסיאנעלע שפילן ביים רבין אויפן טיש, אנגעפירט דורך דעם אומפארגעסליכן וואלף גוטמאן ז&quot;ל און די אקטיארן זענען געווען א שטייגער ווי ר' [[ישעי פערל]], [[קאפיל עלבויגן]] זיין ברודער ר' אהרן עלבויגן ז&quot;ל, און נאך אנדערע

דורך די יארן האבן זיי אויפגעשפילט פארשידענע געשיכטעס א טייל באקאנטע און א טייל ווייניגער באקאנט.

פאלגענד איז עטליכע פון די שפילן וואס איז געשפילט געווארן דורכאויס די יארן בחצר מונקאטש.

* דוד און גלית 
* תולדות יצחק
* עליס איילענד
* שר מקוצי
* שפאנישע אינקוויזיציע 
* משפיל גאים
* קנעכט בלייבט קנעכט

=== סאטמאר ===
אין סאטמאר קרית יואל פלעגט אין נו&quot;ן יארן פארקומען יעדן פורים אויפן טיש, לענגערע העכסט פראפעסיאנעלע-שפילן אהערגעשטעלט דורכן טאלאנטפולן בעל מספר פאר קינדער [[חיים הערש מענדלאוויטש]].

=== נייהויז פראדוקציעס ===
נייהויז פראדוקציעס ווערט אנגעפירט דורך א אינגערמאן אליעזר נייהויז ווער עס איז דער פראדוצירער און דירעקטאר  פון אלע &quot;אונטערן&quot; שפילן. די אינטערן שפילן ווערט געשפילט יעדע יאר אדער אנדערהאלבן יאר חול המועד דורך א געקליבענע גרופע פון ערפארענע אידישע אקטיארן. עס ווערט געשפילט און אהערגעשטעלט מיט די העכסטע מאס פראפעסיאנעליזם און פארגעשריטענקייט.

אלע שפילן פון נייהויז פראדוקציעס ערשיינען א קורצע צייט נאכן שפילן אויף א [[די. ווי. די.]] פארמאט.

'''ליסטע פון אונטערן שפילן:'''
* [[אונטערן באנק]] (פסח תשס&quot;ה)
* [[אונטערן פענסטער]] (פסח תשס&quot;ו)
* [[אונטערן שטעטל]] (סוכות תש&quot;ע)
* [[אונטערן קעניגרייך]] (סוכות תשע&quot;א)
* [[אונטערן אויווען]] (פסח תשע&quot;ב)
* [[אונטערן שריפט]] (סוכות תשע&quot;ד)
* [[אונטערן בילד]] (סוכות תשע&quot;ה)
* [[אונטערן רוקן]] (פסח תשע&quot;ו)
* [[אונטערן שווערד]] (סוכות תשע&quot;ח)
*[[אוטערן שטוהל]] (פסח תשע&quot;ט)
*[[אונטערמישן]] (פסח תשפ״א)
*[[אונטערן קריג]] (פסח תשפ&quot;ג)

==== איבערן שפילן ====
לעצטנס האבן זיי אנגעהויבן א נייע ברענד צוזאמען מיט שלמה שטיינמעץ אונטערן נאמען שטיינהויז ('''שטיינ'''מעץ און ניי'''הויז''') פראדאקשענס, געספאנסערט דורך דער HCS ארגאנאזאציע פאר נישט געזונטער קינדער. און האבן געמאכט עטליכע שפילן אין דער 'איבערן' סעריע:

* איבערן בילד (סוכות תש&quot;פ)
* איבערן קעניגרייך (סוכות תשפ&quot;א)
* איבערן פידל (פסח תשפ&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;ב)

====זועמר שפילן====
* פארכאפט (קיץ תשע״ז)
* א קהילה פארכאפט (קיץ תשע&quot;ח)
*צווישן רויבער (קיץ תש&quot;פ)

=== חינוך פארשטעלונג ===
חינוך פארשטעלונג איז די נאמען פון די שפילן וואס ווערן אנגעפירט דורך דעם מחנך ר' זושא שמעלצער פון [[סקווירא]], א ברודער מיט דעם זינגער [[ליפא שמעלצער]]. אנדערש ווי אלע שפילן וועלכע ווערן געשפילט לעבעדיג אויף א בינע, ווערט די שפילן פון שמעלצער פון פאראויס רעקארדירט און א סטודיא, און ווערט דערנאך אויפגעשפילט אין די זאל ווי עס קומט פאר די שפיל בעת די אקטיארן דארפן שפילן זייער ראלע און מאכן די באוועגונגען כאילו זיי רעדן איצט.

די שפילן ווערן כסדר איבער געשפילט (מיט אנדערע אקטיארן) און נאך יעדע שפיל ווערט פארקויפט פאר די צוקוקער א קאסעטע פון די שפיל רעקארדירונג.

פון צייט צו צייט מאכט ר' זושא שמעלצער א געהעריגע פראפעסיאנאלע שפיל מיט גאר פאפולערע און געלונגענע אקטיארן, וואו מען רעדט געהעריג. צווישן די שפילן זענען געווען:

* גראף פאטאצקי
* שר מקוצי
* אין פראסטן ביים דייטש
* אידישער מיניסטער
* אוואו איז יוסעלע (שוכמאכער)

=== עפיק שפיל ===
״אומגלויבליך״ איז א שפיל אהער געשטעלט געווארן דורך ר' [[חיים איצקאוויטש]] חול המועד סוכות תשע&quot;ו, אנהייבנדיג א סעריע פון שפילן אין דער ״אומגלויבליך״ פאמיליע וועלכע ווערן אהערגעשטעלט דורך Epic Shpiel Productions.

זיי האבן שוין דעווייל געמאכט פיר שפילן:

* אומגלויבליך (סוכות תשע&quot;ו)
* מיסטעריע (סוכות תשע&quot;ז)
* סאבאטאדזש (פסח תשע&quot;ח)
* טאקטיק (סוכות תשע&quot;ב)

[[קאַטעגאָריע:פארשטעלונגען]]
[[קאַטעגאָריע:יידיש]]</text>
      <sha1>fm2f97dgo7kh9dtzgaw97g5f3p0nv51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>אינטערנעט געזעלשאפט ישראל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40475</id>
    <revision>
      <id>601407</id>
      <parentid>592983</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T00:16:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2348" sha1="6m51l475emi39f1mv7525l2yygn6ucg" xml:space="preserve">{{יתום}}
{{אישיות}}
'''אינטערנעט געזעלשאפט ישראל''' (איגוד האינטרנט הישראלי) איז אַן אָרגאַניזאַציע וואס ארבעט צו פראטעזשירן די ניץ פונעם [[אינטערנעט]] פֿאַר פאָרשונג, קאָמוניקאַציע און מיטארבעט צווישן פאַרשידענע סיבות. דער פאַרבאַנד איז אַ פרייַ גוף פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר עטלעכע געביטן שײַך צו די אינטערנעט אין ישראל.

== וועבלינקען ==
* [http://www.isoc.org.il/ איגוד האינטרנט הישראלי]
* [http://data.isoc.org.il מאגר נתונים על האינטרנט הישראלי (STS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005020520/http://data.isoc.org.il// |date=2013-10-05 }} (מנוהל על ידי האיגוד)
* [http://www.ila.org.il האיגוד הישראלי לטכנולוגיית המידע] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113014347/http://www.ila.org.il/ |date=2017-11-13 }}
* [http://www.iix.net.il IIX צומת האינטרנט הישראלי] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122220016/https://www.isoc.org.il/ |date=2020-01-22 }}
* [http://www.pikiwiki.org.il פיקיוויקי] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090216224549/http://pikiwiki.org.il/ |date=2009-02-16 }}
* [http://www.onewebday.isoc.org.il יום אחד ברשת] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130925163923/http://onewebday.isoc.org.il/ |date=2013-09-25 }}
* [http://safe.org.il גלישה בטוחה ברשת] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131114211214/http://safe.org.il/ |date=2013-11-14 }}
* [http://www.isoc.org.il/domain_heb/accredited_registrars.html רשימת רשמים מוסמכים]
* אסף אביר, [http://www.nrg.co.il/online/10/ART1/545/277.html האינטרנט של האבא שלהם] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304001837/http://www.nrg.co.il/online/10/ART1/545/277.html |date=2016-03-04 }}, אתר nrg
* רועי שלומי, [http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-3769191,00.html ככה עושים כסף ברשת], ynet


[[קאַטעגאָריע:ארגאניזאציעס אין ישראל]]
[[קאַטעגאָריע:אינטערנעט]]</text>
      <sha1>6m51l475emi39f1mv7525l2yygn6ucg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יעקב שמשון שעפעטיווקער</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41389</id>
    <revision>
      <id>601349</id>
      <parentid>485196</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:15:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2845" sha1="ru6olty2yn7k8myx5j2e2tbx65j810b" xml:space="preserve">{{אישיות}}

רבי '''יעקב שמשון שעפעטיווקער''' (נפ' [[ג' סיון]] [[ה'תקס&quot;א]]) איז געווען א רוסישער רב, א גרויסער [[למדן]], וואס האט פארשפרייט [[חסידות]] צווישן די למדנים. ער איז געווען א תלמיד פון רבי [[יעקב יוסף פון פאלאנע]] (דער &quot;תולדות&quot;),  דער [[מעזריטשער מגיד]] און רבי [[פינחס קאריצער]]. אין זיינע לעצטע יארן האט ער געפירט א רעביסטעווע אין [[טבריה]].

== ביאגראפיע ==
רבי יעקב שמשון איז געבוירן געווארן צו זיין פאטער הרב יצחק, רב פון [[שעפעטיווקע]]. ער האט געהייראט די טאכטער פון רבי חיים יעקב סג&quot;ל חריף, רב פון [[שעפעטיווקע]].
ער האט געפירט די וויכוחים מיט די [[מתנגדים]] וועגן חסידות, און פאר דעם צוועק האט ער געטראפן דעם [[פראג]]ער רב, הרב [[יחזקאל לאנדא]], מחבר פון &quot;נודע ביהודה&quot;.

אין יאר תק&quot;ן איז ער אנגעקומען צום ערשטן מאל אין [[ארץ ישראל]]. אין יאר תקנ&quot;ד איז ער אנגעקומען צום צווייטן מאל און האט זיך באזעצט אין [[טבריה]], וואו ער האט אויפגעשטעלט דעם [[וואהלינער כולל]]. אין תקנ&quot;ט איז ער געפארן אין [[צפון אפריקע]] לטובת דעם יישוב אין ארץ ישראל.

ווען ער האט זיך געצויגן אין ארץ ישראל האט זיין איידעם רבי [[יהודה מאיר שפירא (שעפעטיווקע)|יהודה מאיר שפירא]] איבערגענומען דאס רבנות אין שעפעטיווקע.

ער איז נפטר געווארן אין טבריה ג' סיוון תקס&quot;א.

== משפחה ==
רבי יעקב שמשון און זיין ווייב האבן געהאט איין זון און דריי טעכטער:
* רבי יהושע העשיל, איידעם ביי רבי אפרים (אן אייניקל פונעם [[חכם צבי]]; אוועק יונגערהייט.
* מרים, ווייב פון רבי [[יהודה מאיר שפירא]], זון פון רבי [[פינחס קאריצער]]
* די ווייב פון רבי אפרים וואהל (נפ' ז' סיון תקצ&quot;ד), אב&quot;ד פון [[סודילקאוו]]
* די ווייב פון רבי ישראל יהודה לייב, זון פון רבי חיים פון [[קראסנע]].

[[קאַטעגאָריע:רוסישע רבנים]]
[[קאַטעגאָריע:חסידישע רבנים]]
[[קאַטעגאָריע:טבריה]]
[[קאַטעגאָריע:אדמורי&quot;ם אין ארץ ישראל]]</text>
      <sha1>ru6olty2yn7k8myx5j2e2tbx65j810b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פליישמאנס, ניו יארק</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41651</id>
    <revision>
      <id>601354</id>
      <parentid>572245</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1394" sha1="rsw4cf6yxz76u17r2m2t6ik88g899qr" xml:space="preserve">{{באצירק}}

'''פליישמאַנס''' ([[ענגליש]]: ''Fleischmanns'') איז א [[ווילידזש]] אין דעלעווער קאונטי, [[ניו יארק]].

זי געפינט זיך אין [[מידעלטאון|מידלטאון]] און די [[זיפ קאד]] איז 12430.

איר [[פאפולאציע]] לויט די  [[צענזוס]] איז 351.

== היסטאריע ==
די ערשטע איינוואוינער זענען געווען אימיגראנטן פון [[דייטשלאנד]], [[ענגלאנד]], [[האלאנד]] און [[אירלאנד]].

== געאגראפיע ==
פליישמאנס געפינט זיך [[צפון]] פינעם [[נ.י.28]] . אביסל [[מערב]] פין [[אלסטער קאונטי]] לויט די יו.עס. [[צענזוס]] איז עס 0.7 [[מייל]] גרויס

== רעליגיעזע געביידעס ==
* [[פליישמאנס געמיינדע קלויסטער]]
* [[קהילת בני ישראל]]

== אי ==

== דן אין פליישמאנס ==

זומער קומען אהין אסאך יודן זיך אפרוהען. דער [[ספינקא (הויף)|ספינקער]] רבי האט דארט א ביהמ&quot;ד.

== וועבלינקען ==
* אפיציעלע וועבזייטל: http://www.fleischmannsny.com/

[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק]]</text>
      <sha1>rsw4cf6yxz76u17r2m2t6ik88g899qr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601355</id>
      <parentid>601354</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="iqc8w182gs0jsw8nekx4vutbc16a214" xml:space="preserve">{{באצירק}}

'''פליישמאַנס''' ([[ענגליש]]: ''Fleischmanns'') איז א [[ווילידזש]] אין דעלעווער קאונטי, [[ניו יארק]].

זי געפינט זיך אין [[מידעלטאון|מידלטאון]] און די [[זיפ קאד]] איז 12430.

איר [[פאפולאציע]] לויט די  [[צענזוס]] איז 351.

== היסטאריע ==
די ערשטע איינוואוינער זענען געווען אימיגראנטן פון [[דייטשלאנד]], [[ענגלאנד]], [[האלאנד]] און [[אירלאנד]].

== געאגראפיע ==
פליישמאנס געפינט זיך [[צפון]] פינעם [[נ.י.28]] . אביסל [[מערב]] פין [[אלסטער קאונטי]] לויט די יו.עס. [[צענזוס]] איז עס 0.7 [[מייל]] גרויס

== רעליגיעזע געביידעס ==
* [[פליישמאנס געמיינדע קלויסטער]]
* [[קהילת בני ישראל]]

== אידן אין פליישמאנס ==

זומער קומען אהין אסאך יודן זיך אפרוהען. דער [[ספינקא (הויף)|ספינקער]] רבי האט דארט א ביהמ&quot;ד.

== וועבלינקען ==
* אפיציעלע וועבזייטל: http://www.fleischmannsny.com/

[[קאַטעגאָריע:שטעטלעך אין די פאראייניגטע שטאטן]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק]]</text>
      <sha1>iqc8w182gs0jsw8nekx4vutbc16a214</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>נחמה כהן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41973</id>
    <revision>
      <id>601410</id>
      <parentid>588854</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T04:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1084" sha1="az1w5aht84lfscktyybgnehrbail8k6" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}
'''נחמה כּהן''' ([[ענגליש]]: ''Nechama Cohen'') איז א פרומע יידישע פרוי וואס איז א א [[קאָמפאָזיטאָר]]ין און א זינגערין מיט ניגונים אויף דער ענגלישער שפראך.

== ביאגראפיע ==
זי איז אויפגעוואקסן אין [[לעיקוואוד]], [[ניו דזשערזי]] און וואוינט היינט אין ירושלים.

איר מוטער איז א [[שוועסטער]] מיטן בארימטן זינגער [[יעקב שוועקי]].

== לידער ליסטע ==
* Edge of Prayer
* Forgive Me
* Inside Out
* Heartbeat 

== וועבלינקען ==
* [http://www.nechamamusic.com/ אפיציעלע וועבזייטל] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031144511/http://www.nechamamusic.com/ |date=2014-10-31 }}

{{גרונטסארטיר:כהן, נחמה}}
[[קאטעגאריע:יידישע זינגער]]
[[קאַטעגאָריע:קאמפאזיטארן]]
[[קאטעגאריע:לעבעדיגע מענטשן]]
{{ביא-שטומף}}</text>
      <sha1>az1w5aht84lfscktyybgnehrbail8k6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>סעג הארבאר</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42220</id>
    <revision>
      <id>601360</id>
      <parentid>590233</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2217" sha1="8tw1cpfd8rawhhirc6f9giwscixpb1u" xml:space="preserve">{{באצירק}}

'''סעג הארבער''' ([[ענגליש]]: Sag Harbor) איז א [[ווילידזש]] אין די [[טאון]]'ס פון איסט העמפטען און סאוט העמפטען אין [[ניו יארק]].

== היסטאריע ==
זי איז געגרינדעט געווארן בעפאר 1930, וואס דאן טרעפט מען איהר שוין רעקארדירט מיט דעם נאמען.

== געאגראפיע ==
סעג הארבער באשטייט פון 2.3 סקווער מייל, פון וואס 1.8 איז לאנד.

== דעמאגראפיק ==
אין די [[2010]] [[צענזוס]] האט זיך די באפעלקערונג געציילט ביי 2,313, איבער 85 פראצענט דערפון ווייסע.

ארום זיבן פראצענט האבן זיך באצייכנט אלס [[שפאניע|ספאניש]] אדער לאטינאו.

== לאקאלע צייטונגען ==

=== די קארעקטאר ===
איז געווען א וועכנטליכע [[צייטונג]] פון 1832 ביז 1837. דערנאך איז עס ארויסגעקומען יעדע צוויי וואכן ביז אום 1859, ווען דער [[רעדאקטאר]] איז געשטארבן.

דער נייער רעדאקטאר, דער [[זוהן]] פונעם פריערדיגן, האט עס אין אן אומ'סוקסעס'פוהלן פרואוו געוואלט מאכן פאר א טעגליכע צייטונג.

דערנאך איז עס צוריק געווארן א וועכנטליכע אויסגאבע אונטערן נאמען '''די סעג הארבער עקספרעס''' - וועלכע איז ביים היינטיגן טאג געבליבן די איינציגסטע צייטונג אין סעג הארבער.

== וועב ==
* אפיציעלע וועבזייטל http://sagharborny.gov/
* די סעג הארבער עקספרעס http://sagharboronline.com/sagharborexpress/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120802075701/http://sagharboronline.com/sagharborexpress/ |date=2012-08-02 }}
* אקטיוויטען אין סעג הארבער https://www.youtube.com/watch?v=joyZ_klt3Ys
* https://www.youtube.com/watch?v=JskCXsrShJE

[[קאַטעגאָריע:מוניציפאליטעטן אין ניו יארק]]</text>
      <sha1>8tw1cpfd8rawhhirc6f9giwscixpb1u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>סטיוון היל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45613</id>
    <revision>
      <id>601350</id>
      <parentid>575743</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1151" sha1="c4vio9t5n8tnclodidxrwhnbqyzejyb" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}

'''סטיוון היל''' ({{שפראך-en|Steven Hill}}; {{ר}} 24סטן פעברואר 1922- 23סטן אויגוסט 2016) אויפן יידישן נאמען: '''שלמה הילל''', איז א לאנגיעריגער אקטיאר אינעם אלגעמיינעם וועלט, געווארן ארטאדאקסיש אינמיטן פון זיין לעבן, און געקריגן אווארד'ס פארן זיין ארבעט און אקט, אלץ איינס פון די העכסט געלונגענע אקטיארן אין די לעצטע יארן.

==ביאגראפיע==
היל איז געבוירן געווארן '''שלמה קראַקאווסקי''' דעם 24סטן פעברואר 1922 אין [[סיאטל]].

{{גרונטסארטיר:היל, סטיוון}}

[[קאטעגאריע:יידישע אקטיארן]]
[[קאטעגאריע:פילם אקטיארן]]
[[קאטעגאריע:סקווערער חסידים]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן]]
[[קאטעגאריע:מענטשן פון ניו יארק]]
{{ביא-שטומף}}
[[קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי]]</text>
      <sha1>c4vio9t5n8tnclodidxrwhnbqyzejyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>פלעטבוש מיידל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48837</id>
    <revision>
      <id>601411</id>
      <parentid>595077</parentid>
      <timestamp>2026-07-01T04:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8227" sha1="h8sanbb4l3554doisn72ij5cp5zsbs0" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}
'''עדינה מיילס סעש''' ([[ענגליש]]: ''Adina Miles Sash''; געבוירן מיטן נאמען '''אסתר עדינה מיילס''' דעם [[כ&quot;ז אב]] [[ה'תשמ&quot;ז]], [[22סטן אויגוסט]] [[1987]]) איז אן אמעריקאנע קאָמיקערין, אקטיוויסטין און פאליטישע קאנדידאט, וואס האט צוגעצויגן א סך אינטערעסע דורך אויסדריקן אירע מיינונגען אויף די סטאנדארטן ביי [[ארטאדאקסישע יידנטום|ארטאדאקסישע]] פרויען. אויף [[אינסטאגראם]] איז זי באקאנט אלס '''פלעטבוש מיידל''' (''FlatbushGirl'').

== יוגנט ==
עדינה מיילס איז געבוירן געווארן אין [[ברוקלין]], ניו יארק, צו אלי און רונה מיילס. זי האט געלערנט אין א [[בית יעקב]] שולע, און אין מאנהעטען הויכשולע פאר מיידלעך. זי האט א אקאדעמישן דיפלאם אין מיטלאלטער־ליטארטור פון ברוקלין קאלעדזש.&lt;ref name=&quot;interview&quot;&gt;{{Citation |title=אינטערוויאו מיט פלעטבוש מיידל |url=https://www.kingscountypolitics.com/interview-frum-flatbushgirl-challenges-for-district-leader-seat/ |access-date=2019-01-31 |archivedate=2020-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109020542/https://www.kingscountypolitics.com/interview-frum-flatbushgirl-challenges-for-district-leader-seat/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

זי איז פארהייראט צו חיים סאש, און זיי האבן צוויי קינדער.

== קאריערע ==
מיילס פירט אן [[אינסטאגראם]] קאנטע אונטערן נאמען פלעטבוש מיידל, מיט ארום 45 טויזנט נאכפאלגער, וואו זי שטעלט ארויס סעלפיס, וויצן, ציטאטן, און מיינונגען. &lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/flatbushgirl פלעטבוש מיידל אינסטאגראם]&lt;/ref&gt;

אין [[2017]] האט מיילס אנגעהויבן א קאַמפּיין אונטער דעם העשטעג ״פרומע פרויען האבן פנימער״&lt;ref&gt;[https://forward.com/fast-forward/377780/flatbush-girl-pushes-back-over-frumwomenhavefaces-campaign/ ״פֿרומע פרויען האבן פנימער״]&lt;/ref&gt; וואס האט געהאט זייער א שטארקע אפקלאנג,  זי איז באשריבן געווארן אין דער [[ניו יארק דיילי ניוז|דיילי ניוז]] צייטונג און נאך.

מיילס האט ארויסגענומען א גאנצן בלאט אין דעם פלעטבוש אידישע זשורנאל, צו באדאנקען א לאקאלן קאנסולמאן פאר זיין ארבעט פאר דער אידישער געמיינדע, און זי איז אנגעזאגט געווארן אז איז איר פנים טאר נישט געזען ווערן, און אויך דאס ווארט ״מיידל״ זאל נישט דערמאנט ווערן אין דעם עד. און זי האט פארשפרייט די עד פארדעקנדיג איר פנים מיט אן עמאדזשי, און שרייבנדיג פלעטבוש אינגל אנשטאטס פלעטבוש מיידל.&lt;ref name=&quot;daily&quot;&gt;[https://www.nydailynews.com/new-york/orthodox-jewish-mom-emoji-fight-women-rights-article-1.3313514 ארטאדאקסישע פרוי ניצט עמאג'י צו ברענגען אן אויפוואכונג] &lt;/ref&gt; 

אום דעצעמבער 2018 האט זי פארטיידיגט [[לאה פארסטער]], א אידישע [[לעזביאנקע|לעסבישע]] קאמידיען, וואס האט באשטעלט צו מאכן א פארשטעלונג אין צוויי כשר'ע רעסטאראנטן, און איז אפגעזאגט געווארן צוליב איר סעקסציואליטעט.&lt;ref&gt;[https://forward.com/fast-forward/415779/rabbis-force-brooklyn-kosher-restaurants-to-cancel-show-with-lesbian-comic/ מען שטעלט אפ די לעסבישע אווענט]&lt;/ref&gt; מיילס האט שטארק פארארבעט אז די אוונט זאל יא פארקומען. 

מיילס האט זיך ארויסגעשטעלט זייער שטארק צו פארטיידיגן די ישיבות, און אפהיטן די רעכט פון די עלטערן צו געבן די חינוך וואס זיי ווילן, און נישט ערלויבן די רעגירונג אריינצורעדן.
‏&lt;ref&gt; [https://jewishweek.timesofisrael.com/running-for-city-council-flatbush-girl-defends-yeshivas/amp/ פלעטבוש מיידל׳ס שטיצע פאר ישיבות] &lt;/ref&gt;

==פאליטיק==

מיילס איז געלאפן צו זיין פרוי דיסטריקט פירער אין דעם 44סטן דיסטריקט פון ברוקלין אין 2018.

נאך וואס ניו יארק סיטי קאנסולמאן יאמעני וויליאמס האט געווינען די ספעציעלע פארמעסט צו איבערנעמען טיש עדעמס אלץ ניו יארק סיטי פאבליק אדוואקאט, האט ער געדארפט פארלאזן זיין זיץ אין סיטי קאנסול. מיילס איז געלאפן צו ערפילן זיין זיץ.
מיילס האט פארשפראכן אין איר קאמפיין צו פארעכטן די פראבלעמען פון די ארטאדאקסישע געמיינדע, ווי אויך די נישט-אידישע געמיינדעס, און אויב זי וועט געווינען וועט זי אוועקגעבן האלב פון איר געהאלט פאר צדקה.
‏&lt;ref&gt; [http://www.gothamgazette.com/city/8422-crowded-city-council-field-forms-for-special-election-to-replace-jumaane-williams פארמעסט אויף די זיץ פון יאמעני וויליאמס] &lt;/ref&gt;

== קריטיקירער ==
[[יהודה לעווין]], א ברוקלין ניו יארקער ארטאדאקסישער רב און באקאנטער קריטיקירער, האט געשריבן זיין מיינונג אין דעם דזשואיש פּרעס, מיטן טיטל ״פלעטבוש מיידל איז א פירער אדער א פארפירער?״.&lt;ref name=&quot;levin&quot;&gt;{{Citation |title=״פלעטבוש מיידל איז א פירער אדער א פארפירער?״ |url=https://www.jewishpress.com/indepth/opinions/flatbush-girl-leader-or-misleading/2018/09/0/ |access-date=2019-01-31 |archivedate=2024-08-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240804110557/https://www.jewishpress.com/indepth/opinions/flatbush-girl-leader-or-misleading/2018/09/0/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 

אום 2018, נאך וואס מיילס האט ארויסגעשטעלט בילדער פון זיך אויף איר אינסטאגראם קאנטע מיט א לאנגן שייטל,&lt;ref name=&quot;nypost&quot;&gt;[https://nypost.com/2018/09/09/orthodox-jewish-women-slammed-for-wearing-slutty-wigs/ ארטאדאקסישע פרוי פארשעמט פארן גיין מיט אויסגעלאסענע שייטל]&lt;/ref&gt; וואס טייל אין איר ארטאדאקסישע געמיינדע האלטן אז עס איז נישט צניעות׳דיג, האט זי באקומען א סך פיינטליכע מעסעדזשעס אנליין.

נאך וואס מיילס איז ארויסגעקומען אין פארטיידיגונגס פון ישיבות, איז זי געקומען אונטער א שטארקע אטאקע פון [[יאפפעד]] און אירע אנהענגער. &lt;ref&gt; [https://m.youtube.com/watch?v=AcsJ_2y-EL4&amp;t=8s יאפפעד אנהענגער ביים אטאקירן פלעטבוש מיידל אין ראקלענד קאמיוניטי קאלעדזש] &lt;/ref&gt;

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}

== וועבלינקען ==
* [https://www.instagram.com/flatbushgirl פלעטבוש מיידל אינסטאגראם]

[[קאַטעגאָריע:לעבעדיגע מענטשן]]
[[קאַטעגאָריע:ברוקלין]]
[[קאַטעגאָריע:עסקנים]]
[[קאַטעגאָריע:ניו יארק סיטי]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער]]
[[קאַטעגאָריע:פרומע פאליטיקער]]
[[קאַטעגאָריע:מענטשן פון ניו יארק]]</text>
      <sha1>h8sanbb4l3554doisn72ij5cp5zsbs0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יהושע בן יהוצדק כהן גדול</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51950</id>
    <revision>
      <id>601357</id>
      <parentid>561411</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="2ms4tn6yo9mm3tvaff2vy0ashh8xk2s" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}

יְהוֹשֻׁעַ (יֵשׁוּעַ) בֶּן יְהוֹצָדָק איז געווען אַ כהן גדול, איינער פון די גרינדערס פון די בית המקדש השני.

[[קאַטעגאָריע:כהנים גדולים]]
[[קאַטעגאָריע:תנ&quot;ך]]</text>
      <sha1>2ms4tn6yo9mm3tvaff2vy0ashh8xk2s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>חיים לייביש ראטענבערג</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53156</id>
    <revision>
      <id>601404</id>
      <parentid>575730</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:44:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2671" sha1="25iug6csi5u0xc3pfg6w89ul86gt95r" xml:space="preserve">{{יתום}}{{אישיות}}

'''חיים לייביש ראטענבערג''' איז דער רב און רבי אין קהילת נצח ישראל, אין דער [[פארשעי]] געגנט, [[מאנסי]], [[ניו יארק]]. ער איז אויך באקאנט אלס קאסאן פארשעי, זייענדיג א זון פון דעם [[קאסאן (הויף)|קאסאנער]] רבי ז&quot;ל.

== ביאגראפיע ==
רבי חיים יהודה לייביש ראטענבערג איז א זון פון [[מנחם ישראל ראטענבערג|מנחם ישראל הלוי ראטענבערג]], דער קאסאנער רבי, און אן איידעם ביי חיים שלמה ראטענבערג פון קאזעווע.

זיינע ברידער זענען אויך רבי'ס, ווי דער קאסאנער רבי פון לינדען/בארא פארק, לעיקוואוד, לאנדאן און נאך.

דער רבי פירט היינט די קאסאן פארשעי קהילה אין דער פארשעי געגנט אין מאנסי, ניו יארק. פאר עטליכע יאר האט דער רבי געהאט א [[ישיבה|ישיבה גדולה]].

== בית המדרש נצח ישראל ==
דער בית המדרש איז געעפנט געווארן דורך זיין שווער, רבי חיים שלמה ראטענבערג, אין יאר ה'תשמ&quot;ו. ווען דער איידעם רבי חיים לייביש שטייט צו זיין רעכטער האנט מיט סיי וואס עס האט אויסגעפעלט.

ווען זיין שווער איז נפטר געווארן האט ער איבערגענומען די הנהגה פון דער שול.

== היסטאריע ==

* [[שמיני עצרת]], [[ה'תשנ&quot;ב]], האט פאסירט א פייער וואס האט גענצליך פארניכטעט דעם ביהמ&quot;ד. און עס איז שפעטער גענצליך איבערגעבויעט געווארן.
* [[חנוכה]], [[ה'תש&quot;ף|ה'תש&quot;פ]], בשעת דער רבי האט געצינדן חנוכה-ליכט איז פארגעקומען א [[חנוכה שטעכעריי אין פארשעי|שוידערליכע אטאקע]], ווען טעראריסט האט דערשטאכן עטליכע אידן; אריינגערעכנט איין איד, רבי יוסף ניימאן, וועלכער איז ליידער טראגיש אומגעקומען פון די וואונדן וואס ער האט געליטן ביים שטעכעריי. 


[[קאַטעגאָריע:מאנסי]]
[[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער אדמורי&quot;ם]]
{{DEFAULTSORT:ראטענבערג, חיים_לייביש}}
[[קאַטעגאָריע:מענטשן פון ראקלענד קאונטי]]</text>
      <sha1>25iug6csi5u0xc3pfg6w89ul86gt95r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>לינאַ מעדינאַ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54032</id>
    <revision>
      <id>601346</id>
      <parentid>589555</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1519" sha1="663dh38ibrut0owcfn2im2oj1bc3xsp" xml:space="preserve">{{אישיות
| נאמען = Lina Medina
| געבורט דאטע = {{birth date and age|df=y|1933|09|23}}&lt;ref name=Snopes /&gt;
| בילד = 
}}
'''לינאַ מרסעלאַ מעדינאַ דע''' יוראַדאָ (ספּאַניש אויסלייג:  מעדינאַ]; געבוירן 23 סעפטעמבער 1933) איז אַ פּערוויאַן פרוי וואָס איז געווארן די יונגסטע באשטעטיקט מוטער אין געשיכטע ווען זי האָט געבראַכט אַ בייבי אויף 14 מאי 1939, עלטער ווי פינף יאָר, זיבן חדשים, און 21 טעג אַלט.&lt;ref name=&quot;Snopes&quot;&gt;{{צייגט וועב|first=David|last=Mikkleson|title=Youngest Mother|url=http://www.snopes.com/pregnant/medina.asp|date=7 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Snopes&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Telegraph&quot;&gt;{{Cite news|title=Six decades later, world's youngest mother awaits aid|url=http://www.telegraphindia.com/1020827/asp/foreign/story_1140311.asp|date=27 August 2002}}&lt;/ref&gt; לויט די מעדיצינישער באשטעטיגונגען פון איר שוואַנגערשאַפט, זי איז געווען ווייניקער ווי פינף יאָר אַלט ווען זי איז געוואָרן שוואַנגער, וואָס איז מעגלעך רעכט צו פֿרי פּובערטיטעט.&lt;ref&gt;{{צייגט וועב|date=2 July 2020|title=Raped 5 year-old Peruvian is world's youngest mum|url=https://pmnewsnigeria.com/2020/07/02/raped-5-year-old-peruvian-is-worlds-youngest-mum/}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>663dh38ibrut0owcfn2im2oj1bc3xsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>חיים ליבערמאן (זשורנאליסט)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54318</id>
    <revision>
      <id>601359</id>
      <parentid>597629</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T15:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4585" sha1="mw8ahqwc6t5qwwt3cqaijn9bn4k4b60" xml:space="preserve">{{אישיות}}

'''חיים ליבערמאן''' (אויף [[ענגליש]] : '''Chaim (Herman) Lieberman''' ;) {{ר}} 1890 (אָדער [[1889]] ) – [[16טן מיי]] [[1963]] , [[כ&quot;ב אייר|כ&quot;ב באייר]] [[ה'תשכ&quot;ג|ה'תש&quot;ג]].

איז געווען א באקאנטער [[יידיש|אמעריקאנער]] [[זשורנאליסט]], [[אינטערפרעטאציע|ליטעראטורישע קריטיקער]] און א קאלומניסט אין די &quot; [[פארווערטס]] &quot;, באקאנט מיט זיינע שארפע און [[מחלוקת|פאלעמישע]] ארטיקלען.

== ביאגראפיע ==
חיים ליבערמאן איז געבוירן געווארן אין [[1890]] אין קאלקי (Kolki) - [[וואהלין|וואלין]], [[רוסלענדישע אימפעריע|רוסלאנד]] ([[אוקראינע|אוקראינע) ער איז נתחנך געווארן]] אין [[תלמוד תורה|״חדר]]״ און אין א פראגרעסיװער אידישער שולע.

אין [[1905]], אין זײן יוגנט איז ער געװען צװישן די פיל אידן פון רוסלאנד, װעלכע האבן אימיגרירט קײן אמעריקע. דאָרטן האָט ער פארגעזעצט זײַנע שטודיעס אינעם סיטי קאָלעדזש פון ניו יאָרק (1907-10) און דערנאָך אין קאָלאָמביע קאָלעדזש ([[קאלומביע אוניווערסיטעט|קאָלאָמביע אוניווערסיטעט]]), פון וואוּ ער האָט גראַדואירט אום [[1926]] און ווײַטער פארגעזעצט צו פֿאָרגעשריטענע שטודיעס אין [[ליטעראטור|ליטעראַטור]], [[פילאסאפיע|פֿילאָסאָפֿיע]] און [[פסיכאלאגיע|פּסיכאָלאָגיע]] . אין [[1930]] האָט ער זיך אנגעשלאסן אין דעם רעליגיעז ציוניסטישן באוועגונג .

*

ער האט געשריבן א פאלעמישן בוך קעגן [[שלום אש|די]] בריוון פון שלום אש וואס ער האט געהאלטן פאר מיסיונעריש. זײַן בוך, געשריבן אויף אידיש, איז איבערגעזעצט געוואָרן אויף העברעאיִש אונטערן טיטל &quot;נצרותו של שלום אש: תגובה על כתביו המיסיונריים&quot;. אין א אידישע איבערזעצונג: &quot;דאס קריסטנטום פֿון שלום אַש: אנטווארט איבער זײַנע מיסיאָנערישע שריפֿטן&quot; (תל־אביב, 1954).

אין [[1924]] האָט ער זיך אָנגעשלאָסן אין דער צײַטונג &quot; [[פארווערטס|פֿאָרווערטס]] &quot;, וואוּ ער האָט געשריבן ביז זײַן טויט.

אין [[1959]] (תשי&quot;ט) האט ער ארויסגעגעבן א קונטרס קעגן דעם [[סאטמאר (הויף)|סאטמארער]] רבי  [[יואל טייטלבוים|ר' יואל טייטלבוים]] גערופֿן &quot;דער רבי און דער שטן&quot;.

ליבערמאן איז געשטאָרבן אין יאר [[1963]], אין עלטער פון 73 יאָר.

== צו ליינען מער ==

* [[:he:הלל_זידמן|הלל זידמן]], חיים ליברמן וספרו החדש: סופר גדול במערכה למלחמת ה', [[:he:המודיע|המודיע]], 19 בינואר 1951, עמ' 4

== דרויסנדיגע לינקס ==

* רשימת הפרסומים של חיים ליברמן, בקטלוג הספרייה הלאומית
* [http://www.yivoarchives.org/?p=collections/controlcard&amp;id=32815 הרמן (חיים) ליברמן] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230929105855/http://www.yivoarchives.org/?p=collections/controlcard&amp;id=32815 |date=2023-09-29 }} באתר ארכיון [[ייווא]]
* חיים ליברמן ביקר במערכת &quot;דבר&quot;, דבר, 6 בדצמבר 1955
* אל. רובינשטיין, כרטיס ביקור: חיים ליברמן, מעריב, 6 בינואר 1956
* גענאַדי עסטרײַך, [http://yiddish.forward.com/node/2991 חיים ליבערמאַן — אַ פּאָפּולערער &quot;פֿאָרווערטס&quot;-זשורנאַליסט], [[פארווערטס]], 11 ביוני 2010 (ביידיש).mw-parser-output .languageicon{font-size:0.95em;font-weight:bold;color:#555}
* [https://ia802708.us.archive.org/24/items/nybc214516/nybc214516.pdf דער רבי און דער שטן]

== פאָאָטנאָטעס ==
{{רעפליסטע}}{{שטומף|תקשורת}}
[[קאַטעגאָריע:דפים עם תרגומים שלא נסקרו]]</text>
      <sha1>mw8ahqwc6t5qwwt3cqaijn9bn4k4b60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מהר&quot;ם מרוטנבורג</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55010</id>
    <revision>
      <id>601367</id>
      <timestamp>2026-06-30T17:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט ''''רבי מאיר בן ברוך''', באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם מרוטנבורג''' (בערך [[ד'תתקע&quot;ה]] - [[י&quot;ט אייר]] [[ה'רנ&quot;ג|ה'נ&quot;ג]]; [[1215]] – [[2טן מיי|2 אין מיי]] [[1293]]), איז געווען דער גרעסטער רב, פוסק, און מנהיג רוחני פון דעם [[אשכנזים|אשכנזישן]] אידנטום אין [[דייטשלאנד]] אינעם 13טער י&quot;ה|13'טן יארה...'</comment>
      <origin>601367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7555" sha1="qw7tam2q67k7sk4ecejqejc5ql9ws1q" xml:space="preserve">'''רבי מאיר בן ברוך''', באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם מרוטנבורג''' (בערך [[ד'תתקע&quot;ה]] - [[י&quot;ט אייר]] [[ה'רנ&quot;ג|ה'נ&quot;ג]]; [[1215]] – [[2טן מיי|2 אין מיי]] [[1293]]), איז געווען דער גרעסטער רב, פוסק, און מנהיג רוחני פון דעם [[אשכנזים|אשכנזישן]] אידנטום אין [[דייטשלאנד]] אינעם [[13טער י&quot;ה|13'טן יארהונדערט]]. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער פון די גרויסע [[תוספות|בעלי תוספות]], און זיין השפעה אויף די הלכה און מנהגי אשכנז איז א יסוד ביזן היינטיגן טאג.&lt;ref&gt;Encyclopaedia Britannica, “Meir of Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

== זיין יוגנט און רבותיו == 
דער מהר&quot;ם איז געבוירן בערך אין יאר ד'תתקע&quot;ה (1215) אין די שטאט [[ווארמס]] (Worms), דייטשלאנד, וואס איז דעמאלטס געווען איינע פון די וויכטיגסטע אידישע צענטערן אין אייראפע. ער איז אויסגעוואקסן אין א משפחה פון תלמידי חכמים; זיין פאטער, רבי ברוך, איז אליין געווען א באקאנטער דיין און תלמיד חכם.

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט ביי די גרעסטע רבנים אין דייטשלאנד און [[פראנקרייך]]. זיינע הויפט רבותיו זענען געווען רבי יצחק בן משה (דער &quot;[[אור זרוע]]&quot;), [[רבי יחיאל מפאריז]], און רבי שמואל בן שלמה פון פאלאיז. בשעת ער האט געלערנט אין פראנקרייך, בערך אין יאר ה'ב' אדער ה'ד' (1242/1244), איז ער געווען אן עד ראיה צו דעם שרעקליכן חורבן ווען די רשעים האבן פארברענט 24 וועגענער פול מיט כתבי יד פון דער גמרא אין פאריז. דאס האט אים אזוי שטארק געשאקלט אז ער האט מחבר געווען די באקאנטע קינה &quot;שאלי שרופה באש&quot;, וואס אידן זאגן מיט טרערן יעדן תשעה באב.&lt;ref&gt;Jewish
Encyclopedia, “MEÏR OF ROTHENBURG (MEÏR B. BARUCH)”.&lt;/ref&gt;

== זיין פירערשאפט אין רוטנבורג == 
נאכן צוריקקומען קיין דייטשלאנד, האט ער געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אבער ער איז מערסטנס באקאנט געווארן אויפן נאמען פון דער שטאט [[ראטנבורג|רוטנבורג]] (Rothenburg ob der Tauber), וואו ער האט געעפנט זיין גרויסע ישיבה. פאר קנאפע פופציג יאר איז ער געווען דער &quot;אביהם של ישראל&quot; אין אשכנז, און אלע שווערע שאלות אין הלכה, קהילה-פירערשאפט, און פאליטישע ענינים זענען געקומען צו זיין טיש.&lt;ref&gt;National Library of Israel, “Rabbi Meir von Rothenburg als Halachist
und geistiger Führer”.&lt;/ref&gt;

זיינע תלמידים זענען שפעטער געווארן די פירער פון דעם קומענדיגן דור, צווישן זיי:

דער [[רא&quot;ש]] (רבינו אשר בן יחיאל).

דער מרדכי (רבי מרדכי בן הלל).

דער [[תשב&quot;ץ קטן]] (רבי שמשון בן צדוק).

רבי מאיר הכהן (מחבר פון [[הגהות מיימוניות]]).

== די גזירה און דער ארעסט == 
די לעצטע יארן פון זיין לעבן זענען געווען באגלייט מיט שווערע צרות פארן אידישן פאלק אונטער דער הערשאפט פון קייסער [[רודאלף דער ערשטער]], וואס האט ארויפגעלייגט שווערע פינאנציעלע שטייערן אויף די אידן. אין יאר [[ה'מ&quot;ו]] ([[1286]]) האט דער מהר&quot;ם מחליט געווען צו פארלאזן דייטשלאנד מיט זיין משפחה און א גרופע אידן מיט'ן ציל ארויפצוגיין קיין [[ארץ ישראל]].

בשעת ער האט זיך געפונען אין [[לאמבארדי (איטאליע)|לאמבארדי]] ([[איטאליע]]), איז ער פארמסור'ט געווארן דורך א געשמד'טן איד. מען האט אים ארעסטירט און איינגעשפארט אין דעם פעסטונג פון [[ענסיסהיים]] אין [[עלזאס]]. דער קייסער האט פארלאנגט א ריזיגן סכום געלט פון 23,000 מארק זילבער אלס אויסלייז-געלט.&lt;ref&gt;Encyclopedia.com, “Meir ben Baruch of Rothenburg”.
&lt;/ref&gt; כאטש די אידישע קהילות האבן גלייך צונויפגעשטעלט דאס געלט, האט דער מהר&quot;ם בשום אופן נישט געוואלט מען זאל אים אויסלייזן. ער האט זיך באזירט אויף די הלכה אין משנה
(גיטין מה.) אז &quot;אין פודין את השבויים יתר על כדי דמיהן&quot;, כדי נישט צו געבן חשק פאר די גויים צו כאפן נאך רבנים פאר געלט. ער איז געבליבן זיצן אין תפיסה זיבן יאר, וואו ער האט ווייטער געלערנט און געשריבן תשובות צו זיינע תלמידים, ביז זיין פטירה י&quot;ט אייר ה'נ&quot;ג (1293).&lt;ref&gt;Cambridge University Press, “Rabbi Meir of Rothenburg and
the Foundation of Jewish Political Thought”.&lt;/ref&gt;

== זיין קבורה און לעגאציע == 
אפילו נאך זיין פטירה האט דער קייסער נישט געוואלט ארויסלאזן זיין קערפער פאר קבורה. ערשט פערצן יאר שפעטער, אין יאר [[ה'ס&quot;ז]] ([[1307]]), האט א רייכער איד, רבי אלכסנדר זיסקינד ווימפפן, אויסגעגעבן זיין גאנצע פארמעגן אויסצולייזן דעם מהר&quot;ם. ער איז באערדיגט געווארן אין דעם אלטן בית החיים אין ווארמס, און רבי אלכסנדר זיסקינד איז שפעטער באגראבן געווארן לעבן אים.&lt;ref&gt;de.wikipedia, “Meir von Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

דער מהר&quot;ם האט איבערגעלאזט אן אומגעהויערן אוצר פון תורה. מען רעכנט אז עס זענען דא איבער 1,500 תשובות  וואס ער האט געשריבן, וואס דינען אלס א הויפט מקור פארן פארשטיין דאס לעבן און די פאליטישע סטרוקטור פון אידן אין יענע צייטן. זיינע פסקים זענען אריינגעפלאכטן אין דעם &quot;[[טור]]&quot; און &quot;[[שלחן ערוך]]&quot;, און זיין דמות איז פארבליבן אלס א סימבאל פון שטארקייט און מסירות נפש פארן כלל ישראל.&lt;ref&gt;
mytzadik.com,
“Rabbi Meir of Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

== זיינע ספרים ==

* [[שו&quot;ת מהר&quot;ם]] – זיין הויפט ווערק מיט הלכה'דיגע תשובות.
* [[תוספות מהר&quot;ם]] – פירושים אויף פילע מסכתות אין ש&quot;ס.
* פסקי מנהגים – וואס זענען געווארן דער יסוד פאר אשכנזישע מנהגים.
* [[שאלי שרופה באש]] – זיין באקאנטע קינה אויפן שריפת התורה.</text>
      <sha1>qw7tam2q67k7sk4ecejqejc5ql9ws1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601368</id>
      <parentid>601367</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7565" sha1="knnlle5edhgbsfwjcpxmwobndaxbme2" xml:space="preserve">{{רב}}

'''רבי מאיר בן ברוך''', באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם מרוטנבורג''' (בערך [[ד'תתקע&quot;ה]] - [[י&quot;ט אייר]] [[ה'רנ&quot;ג|ה'נ&quot;ג]]; [[1215]] – [[2טן מיי|2 אין מיי]] [[1293]]), איז געווען דער גרעסטער רב, פוסק, און מנהיג רוחני פון דעם [[אשכנזים|אשכנזישן]] אידנטום אין [[דייטשלאנד]] אינעם [[13טער י&quot;ה|13'טן יארהונדערט]]. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער פון די גרויסע [[תוספות|בעלי תוספות]], און זיין השפעה אויף די הלכה און מנהגי אשכנז איז א יסוד ביזן היינטיגן טאג.&lt;ref&gt;Encyclopaedia Britannica, “Meir of Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

== זיין יוגנט און רבותיו == 
דער מהר&quot;ם איז געבוירן בערך אין יאר ד'תתקע&quot;ה (1215) אין די שטאט [[ווארמס]] (Worms), דייטשלאנד, וואס איז דעמאלטס געווען איינע פון די וויכטיגסטע אידישע צענטערן אין אייראפע. ער איז אויסגעוואקסן אין א משפחה פון תלמידי חכמים; זיין פאטער, רבי ברוך, איז אליין געווען א באקאנטער דיין און תלמיד חכם.

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט ביי די גרעסטע רבנים אין דייטשלאנד און [[פראנקרייך]]. זיינע הויפט רבותיו זענען געווען רבי יצחק בן משה (דער &quot;[[אור זרוע]]&quot;), [[רבי יחיאל מפאריז]], און רבי שמואל בן שלמה פון פאלאיז. בשעת ער האט געלערנט אין פראנקרייך, בערך אין יאר ה'ב' אדער ה'ד' (1242/1244), איז ער געווען אן עד ראיה צו דעם שרעקליכן חורבן ווען די רשעים האבן פארברענט 24 וועגענער פול מיט כתבי יד פון דער גמרא אין פאריז. דאס האט אים אזוי שטארק געשאקלט אז ער האט מחבר געווען די באקאנטע קינה &quot;שאלי שרופה באש&quot;, וואס אידן זאגן מיט טרערן יעדן תשעה באב.&lt;ref&gt;Jewish
Encyclopedia, “MEÏR OF ROTHENBURG (MEÏR B. BARUCH)”.&lt;/ref&gt;

== זיין פירערשאפט אין רוטנבורג == 
נאכן צוריקקומען קיין דייטשלאנד, האט ער געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אבער ער איז מערסטנס באקאנט געווארן אויפן נאמען פון דער שטאט [[ראטנבורג|רוטנבורג]] (Rothenburg ob der Tauber), וואו ער האט געעפנט זיין גרויסע ישיבה. פאר קנאפע פופציג יאר איז ער געווען דער &quot;אביהם של ישראל&quot; אין אשכנז, און אלע שווערע שאלות אין הלכה, קהילה-פירערשאפט, און פאליטישע ענינים זענען געקומען צו זיין טיש.&lt;ref&gt;National Library of Israel, “Rabbi Meir von Rothenburg als Halachist
und geistiger Führer”.&lt;/ref&gt;

זיינע תלמידים זענען שפעטער געווארן די פירער פון דעם קומענדיגן דור, צווישן זיי:

דער [[רא&quot;ש]] (רבינו אשר בן יחיאל).

דער מרדכי (רבי מרדכי בן הלל).

דער [[תשב&quot;ץ קטן]] (רבי שמשון בן צדוק).

רבי מאיר הכהן (מחבר פון [[הגהות מיימוניות]]).

== די גזירה און דער ארעסט == 
די לעצטע יארן פון זיין לעבן זענען געווען באגלייט מיט שווערע צרות פארן אידישן פאלק אונטער דער הערשאפט פון קייסער [[רודאלף דער ערשטער]], וואס האט ארויפגעלייגט שווערע פינאנציעלע שטייערן אויף די אידן. אין יאר [[ה'מ&quot;ו]] ([[1286]]) האט דער מהר&quot;ם מחליט געווען צו פארלאזן דייטשלאנד מיט זיין משפחה און א גרופע אידן מיט'ן ציל ארויפצוגיין קיין [[ארץ ישראל]].

בשעת ער האט זיך געפונען אין [[לאמבארדי (איטאליע)|לאמבארדי]] ([[איטאליע]]), איז ער פארמסור'ט געווארן דורך א געשמד'טן איד. מען האט אים ארעסטירט און איינגעשפארט אין דעם פעסטונג פון [[ענסיסהיים]] אין [[עלזאס]]. דער קייסער האט פארלאנגט א ריזיגן סכום געלט פון 23,000 מארק זילבער אלס אויסלייז-געלט.&lt;ref&gt;Encyclopedia.com, “Meir ben Baruch of Rothenburg”.
&lt;/ref&gt; כאטש די אידישע קהילות האבן גלייך צונויפגעשטעלט דאס געלט, האט דער מהר&quot;ם בשום אופן נישט געוואלט מען זאל אים אויסלייזן. ער האט זיך באזירט אויף די הלכה אין משנה
(גיטין מה.) אז &quot;אין פודין את השבויים יתר על כדי דמיהן&quot;, כדי נישט צו געבן חשק פאר די גויים צו כאפן נאך רבנים פאר געלט. ער איז געבליבן זיצן אין תפיסה זיבן יאר, וואו ער האט ווייטער געלערנט און געשריבן תשובות צו זיינע תלמידים, ביז זיין פטירה י&quot;ט אייר ה'נ&quot;ג (1293).&lt;ref&gt;Cambridge University Press, “Rabbi Meir of Rothenburg and
the Foundation of Jewish Political Thought”.&lt;/ref&gt;

== זיין קבורה און לעגאציע == 
אפילו נאך זיין פטירה האט דער קייסער נישט געוואלט ארויסלאזן זיין קערפער פאר קבורה. ערשט פערצן יאר שפעטער, אין יאר [[ה'ס&quot;ז]] ([[1307]]), האט א רייכער איד, רבי אלכסנדר זיסקינד ווימפפן, אויסגעגעבן זיין גאנצע פארמעגן אויסצולייזן דעם מהר&quot;ם. ער איז באערדיגט געווארן אין דעם אלטן בית החיים אין ווארמס, און רבי אלכסנדר זיסקינד איז שפעטער באגראבן געווארן לעבן אים.&lt;ref&gt;de.wikipedia, “Meir von Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

דער מהר&quot;ם האט איבערגעלאזט אן אומגעהויערן אוצר פון תורה. מען רעכנט אז עס זענען דא איבער 1,500 תשובות  וואס ער האט געשריבן, וואס דינען אלס א הויפט מקור פארן פארשטיין דאס לעבן און די פאליטישע סטרוקטור פון אידן אין יענע צייטן. זיינע פסקים זענען אריינגעפלאכטן אין דעם &quot;[[טור]]&quot; און &quot;[[שלחן ערוך]]&quot;, און זיין דמות איז פארבליבן אלס א סימבאל פון שטארקייט און מסירות נפש פארן כלל ישראל.&lt;ref&gt;
mytzadik.com,
“Rabbi Meir of Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

== זיינע ספרים ==

* [[שו&quot;ת מהר&quot;ם]] – זיין הויפט ווערק מיט הלכה'דיגע תשובות.
* [[תוספות מהר&quot;ם]] – פירושים אויף פילע מסכתות אין ש&quot;ס.
* פסקי מנהגים – וואס זענען געווארן דער יסוד פאר אשכנזישע מנהגים.
* [[שאלי שרופה באש]] – זיין באקאנטע קינה אויפן שריפת התורה.</text>
      <sha1>knnlle5edhgbsfwjcpxmwobndaxbme2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601369</id>
      <parentid>601368</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T17:37:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* זיין פירערשאפט אין רוטנבורג */</comment>
      <origin>601369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7570" sha1="4t0ztcm9osdccqjvglvilsrmj7dnmc7" xml:space="preserve">{{רב}}

'''רבי מאיר בן ברוך''', באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם מרוטנבורג''' (בערך [[ד'תתקע&quot;ה]] - [[י&quot;ט אייר]] [[ה'רנ&quot;ג|ה'נ&quot;ג]]; [[1215]] – [[2טן מיי|2 אין מיי]] [[1293]]), איז געווען דער גרעסטער רב, פוסק, און מנהיג רוחני פון דעם [[אשכנזים|אשכנזישן]] אידנטום אין [[דייטשלאנד]] אינעם [[13טער י&quot;ה|13'טן יארהונדערט]]. ער ווערט פאררעכנט אלס דער לעצטער פון די גרויסע [[תוספות|בעלי תוספות]], און זיין השפעה אויף די הלכה און מנהגי אשכנז איז א יסוד ביזן היינטיגן טאג.&lt;ref&gt;Encyclopaedia Britannica, “Meir of Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

== זיין יוגנט און רבותיו == 
דער מהר&quot;ם איז געבוירן בערך אין יאר ד'תתקע&quot;ה (1215) אין די שטאט [[ווארמס]] (Worms), דייטשלאנד, וואס איז דעמאלטס געווען איינע פון די וויכטיגסטע אידישע צענטערן אין אייראפע. ער איז אויסגעוואקסן אין א משפחה פון תלמידי חכמים; זיין פאטער, רבי ברוך, איז אליין געווען א באקאנטער דיין און תלמיד חכם.

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט ביי די גרעסטע רבנים אין דייטשלאנד און [[פראנקרייך]]. זיינע הויפט רבותיו זענען געווען רבי יצחק בן משה (דער &quot;[[אור זרוע]]&quot;), [[רבי יחיאל מפאריז]], און רבי שמואל בן שלמה פון פאלאיז. בשעת ער האט געלערנט אין פראנקרייך, בערך אין יאר ה'ב' אדער ה'ד' (1242/1244), איז ער געווען אן עד ראיה צו דעם שרעקליכן חורבן ווען די רשעים האבן פארברענט 24 וועגענער פול מיט כתבי יד פון דער גמרא אין פאריז. דאס האט אים אזוי שטארק געשאקלט אז ער האט מחבר געווען די באקאנטע קינה &quot;שאלי שרופה באש&quot;, וואס אידן זאגן מיט טרערן יעדן תשעה באב.&lt;ref&gt;Jewish
Encyclopedia, “MEÏR OF ROTHENBURG (MEÏR B. BARUCH)”.&lt;/ref&gt;

== זיין פירערשאפט אין רוטנבורג == 
נאכן צוריקקומען קיין דייטשלאנד, האט ער געדינט אלס רב אין עטליכע קהילות, אבער ער איז מערסטנס באקאנט געווארן אויפן נאמען פון דער שטאט [[ראטנבורג|רוטנבורג]] (Rothenburg ob der Tauber), וואו ער האט געעפנט זיין גרויסע ישיבה. פאר קנאפע פופציג יאר איז ער געווען דער &quot;אביהם של ישראל&quot; אין אשכנז, און אלע שווערע שאלות אין הלכה, קהילה-פירערשאפט, און פאליטישע ענינים זענען געקומען צו זיין טיש.&lt;ref&gt;National Library of Israel, “Rabbi Meir von Rothenburg als Halachist
und geistiger Führer”.&lt;/ref&gt;

זיינע תלמידים זענען שפעטער געווארן די פירער פון דעם קומענדיגן דור, צווישן זיי:

* דער [[רא&quot;ש]] (רבינו אשר בן יחיאל).
* דער מרדכי (רבי מרדכי בן הלל).
* דער [[תשב&quot;ץ קטן]] (רבי שמשון בן צדוק).
* רבי מאיר הכהן (מחבר פון [[הגהות מיימוניות]]).

== די גזירה און דער ארעסט == 
די לעצטע יארן פון זיין לעבן זענען געווען באגלייט מיט שווערע צרות פארן אידישן פאלק אונטער דער הערשאפט פון קייסער [[רודאלף דער ערשטער]], וואס האט ארויפגעלייגט שווערע פינאנציעלע שטייערן אויף די אידן. אין יאר [[ה'מ&quot;ו]] ([[1286]]) האט דער מהר&quot;ם מחליט געווען צו פארלאזן דייטשלאנד מיט זיין משפחה און א גרופע אידן מיט'ן ציל ארויפצוגיין קיין [[ארץ ישראל]].

בשעת ער האט זיך געפונען אין [[לאמבארדי (איטאליע)|לאמבארדי]] ([[איטאליע]]), איז ער פארמסור'ט געווארן דורך א געשמד'טן איד. מען האט אים ארעסטירט און איינגעשפארט אין דעם פעסטונג פון [[ענסיסהיים]] אין [[עלזאס]]. דער קייסער האט פארלאנגט א ריזיגן סכום געלט פון 23,000 מארק זילבער אלס אויסלייז-געלט.&lt;ref&gt;Encyclopedia.com, “Meir ben Baruch of Rothenburg”.
&lt;/ref&gt; כאטש די אידישע קהילות האבן גלייך צונויפגעשטעלט דאס געלט, האט דער מהר&quot;ם בשום אופן נישט געוואלט מען זאל אים אויסלייזן. ער האט זיך באזירט אויף די הלכה אין משנה
(גיטין מה.) אז &quot;אין פודין את השבויים יתר על כדי דמיהן&quot;, כדי נישט צו געבן חשק פאר די גויים צו כאפן נאך רבנים פאר געלט. ער איז געבליבן זיצן אין תפיסה זיבן יאר, וואו ער האט ווייטער געלערנט און געשריבן תשובות צו זיינע תלמידים, ביז זיין פטירה י&quot;ט אייר ה'נ&quot;ג (1293).&lt;ref&gt;Cambridge University Press, “Rabbi Meir of Rothenburg and
the Foundation of Jewish Political Thought”.&lt;/ref&gt;

== זיין קבורה און לעגאציע == 
אפילו נאך זיין פטירה האט דער קייסער נישט געוואלט ארויסלאזן זיין קערפער פאר קבורה. ערשט פערצן יאר שפעטער, אין יאר [[ה'ס&quot;ז]] ([[1307]]), האט א רייכער איד, רבי אלכסנדר זיסקינד ווימפפן, אויסגעגעבן זיין גאנצע פארמעגן אויסצולייזן דעם מהר&quot;ם. ער איז באערדיגט געווארן אין דעם אלטן בית החיים אין ווארמס, און רבי אלכסנדר זיסקינד איז שפעטער באגראבן געווארן לעבן אים.&lt;ref&gt;de.wikipedia, “Meir von Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

דער מהר&quot;ם האט איבערגעלאזט אן אומגעהויערן אוצר פון תורה. מען רעכנט אז עס זענען דא איבער 1,500 תשובות  וואס ער האט געשריבן, וואס דינען אלס א הויפט מקור פארן פארשטיין דאס לעבן און די פאליטישע סטרוקטור פון אידן אין יענע צייטן. זיינע פסקים זענען אריינגעפלאכטן אין דעם &quot;[[טור]]&quot; און &quot;[[שלחן ערוך]]&quot;, און זיין דמות איז פארבליבן אלס א סימבאל פון שטארקייט און מסירות נפש פארן כלל ישראל.&lt;ref&gt;
mytzadik.com,
“Rabbi Meir of Rothenburg”.&lt;/ref&gt;

== זיינע ספרים ==

* [[שו&quot;ת מהר&quot;ם]] – זיין הויפט ווערק מיט הלכה'דיגע תשובות.
* [[תוספות מהר&quot;ם]] – פירושים אויף פילע מסכתות אין ש&quot;ס.
* פסקי מנהגים – וואס זענען געווארן דער יסוד פאר אשכנזישע מנהגים.
* [[שאלי שרופה באש]] – זיין באקאנטע קינה אויפן שריפת התורה.</text>
      <sha1>4t0ztcm9osdccqjvglvilsrmj7dnmc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>עמרם</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55011</id>
    <revision>
      <id>601371</id>
      <timestamp>2026-06-30T18:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| class=&quot;wikitable&quot; |'''עמרם''' |- |'''עלטערן:''' &lt;nowiki&gt;[[קהת]]&lt;/nowiki&gt; בן לוי |- |'''מקור:''' &lt;nowiki&gt;[[חומש שמות]]&lt;/nowiki&gt; (פרשת וארא) |- |'''ווייב:''' &lt;nowiki&gt;[[יוכבד]]&lt;/nowiki&gt; (זיין מומע – אחות אביו) |- |'''קינדער:''' &lt;nowiki&gt;[[אהרן הכהן]]&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;[[משה רבינו]]&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;[[מרים הנביאה]]&lt;/nowiki&gt; |- |'''לעבנסדויער:''' 137...'</comment>
      <origin>601371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6509" sha1="hvn4dbd754ogj5u7nh3gv09h3i3jkrh" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''עמרם'''
|-
|'''עלטערן:''' &lt;nowiki&gt;[[קהת]]&lt;/nowiki&gt; בן לוי
|-
|'''מקור:''' &lt;nowiki&gt;[[חומש שמות]]&lt;/nowiki&gt; (פרשת וארא)
|-
|'''ווייב:''' &lt;nowiki&gt;[[יוכבד]]&lt;/nowiki&gt; (זיין מומע – אחות אביו)
|-
|'''קינדער:''' &lt;nowiki&gt;[[אהרן הכהן]]&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;[[משה רבינו]]&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;[[מרים הנביאה]]&lt;/nowiki&gt;
|-
|'''לעבנסדויער:''' 137 יאר
|-
|'''שבט:''' &lt;nowiki&gt;[[שבט לוי]]&lt;/nowiki&gt;
|}
 
עמרם איז געווען א צענטראלע פיגור אין דעם יחוס פון [[שבט לוי]], באקאנט אין דער תורה אלס דער פאטער פון די דריי גרויסע פירער פון די בני ישראל בעת יציאת מצרים: [[משה רבינו]], [[אהרן הכהן]] און [[מרים הנביאה]].חומש שמות, פרק ו', פסוק כ': ויקח עמרם את יוכבד דדתו לו לאשה ותלד לו את אהרן ואת משה ושני חיי עמרם שבע ושלשים ומאת שנה. ער איז געווען דער עלטסטער זון פון [[קהת]] און א אייניקל פון [[לוי|לוי בן יעקב]]. חוץ זיין גרויסן יחוס אלס שטאם-פאטער פון דער [[כהן|כהונה]] און לוויה, ווערט ער אין חז&quot;ל און אין די מדרשים באטראכט אלס דער מנהיג הדור פון די אידן אין מצרים בעת דער שווערער קנעכטשאפט.&lt;ref&gt;Jewish Encyclopedia: Amram, the father of Moses, Aaron, and Miriam.&lt;/ref&gt;

== געבורט און דער מקור השם ==
עמרם איז געבוירן געווארן אין ארץ כנען אדער אין מצרים אלס דער ערשטער זון פון קהת. לויט די פארשער און מפרשי לשון הקודש, האט זיין נאמען צוויי מעגלעכע באדייטונגען: &quot;עם רם&quot; – וואס מיינט אן דערהויבנער פאלק, אדער א באציונג אז דער אייבערשטער (דער נאנטער קרוב) איז געהויבן און ערוועקן.&lt;ref&gt;Wikipedia: עמרם - משמעות השם בעברית ובמקורות.&lt;/ref&gt;

ער האט חתונה געהאט מיט זיין מומע יוכבד, די טאכטער פון לוי (אחות אביו), ווי עס ווערט קלאר דערמאנט אין ספר שמות: ”וַיִּקַּח עַמְרָם אֶת יוֹכֶבֶד דֹּדָתוֹ לוֹ לְאִשָּׁה“.&lt;ref&gt;ספר שמות, פרק ו', פסוק י&quot;ח-כ'; ספר במדבר, פרק כ&quot;ו, פסוק נ&quot;ח-נ&quot;ט.&lt;/ref&gt;דאס איז געווען נאך פאר מתן תורה, ווען אזא סארט חתונה איז נאך געווען ערלויבט.

== דער מנהיג הדור ==
הגם די תורה אליין גיט אונז נישט קיין לאנגע פערזענליכע ביאגראפיע איבער די מעשים פון עמרם, פארנעמט ער א ריזיגן ארט אין דער אגדת חז&quot;ל (מסכת סוטה) אלס דער פירער פון די אידן אונטער דעם דרוק פון פרעה:

דער גט און די רייד פון מרים: ווען פרעה האט גוזר געווען די שווערע גזירה &quot;כל הבן הילוד היאורה תשליכוהו&quot;, האט עמרם געזאגט: לטמיון אנו עמלים? (אומזיסט פלאגן מיר זיך?). ער האט באשלאסן זיך צו גט'ן פון זיין ווייב יוכבד כדי נישט צו האבן מער קינדער וואס מען וועט הרגענען, און נאך אים האבן אלע אידן נאכגעטון און געגט זייערע ווייבער. זיין קליינע טאכטער מרים, וואס איז אלט געווען בלויז עטלעכע יאר, האט אים געזאגט: ”אבא, גזירתך קשה משל פרעה!“ – דיין גזירה איז שווערער ווי פרעה'ס, ווייל פרעה האט בלויז גוזר געווען אויף די זכרים, און דו זעסט פאר אז עס זאלן אויך נישט געבוירן ווערן קיין נקבות. עמרם האט צוגעהערט צו אירע ווערטער, האט צוריק חתונה געהאט מיט יוכבד, און פונעם דעם זיווג איז שפעטער געבוירן געווארן משה רבינו, דער גאלער פון אידישן פאלק.תלמוד בבלי, מסכת סוטה, דף י&quot;ב ע&quot;א: מעשה עמרם וגירושיו בעקבות גזירת פרעה.

זיין גרויסע צדיקות: חז&quot;ל זאגן איבער אים אין מסכת שבת, אז עמרם איז געווען איינער פון די פיר איינציגסטע מענטשן אין דער וועלט וואס זענען געשטארבן בלויז צוליב דעם &quot;חטאו של נחש&quot; (דער חטא פון עץ הדעת), דאס מיינט אז ער אליין האט קיינמאל נישט געטון קיין שום חטא אדער עבירה זיין גאנץ לעבן.תלמוד בבלי, מסכת שבת, דף נ&quot;ה ע&quot;ב: ארבעה מתו בעטיו של נחש, ואלו הן: בנימין בן יעקב, ועמרם בן קהת, וישי אבי דוד, וכלאב בן דוד.

== חשיבות און ירושה ==
די הויפט וויכטיגקייט פון עמרם אין דער אידישער היסטאריע שטאמט פון זיין ראלע אלס דער פאטער און מחנך פון די פירער פון יציאת מצרים. דורך זיין זון אהרן איז ארויסגעקומען די גאנצע שורה פון די [[כהנים]] (בני אהרן) וואס האבן געדינט אינעם משכן און אינעם בית המקדש, און דורך משה איז געגעבן געווארן די [[תורה]] פארן אידישן פאלק אויפן בארג סיני. זיין יחוס ווערט איבערגעחזר'ט עטלעכע מאל אין ספר במדבר און אין ספר דברי הימים כדי צו באשטעטיקן די יסודות פון דער כהונה און לוויה.&lt;ref&gt;ספר דברי הימים א', פרק ו', פסוק ב'-ג': יחוס עמרם ובניו אהרן משה ומרים.
&lt;/ref&gt;


{{רעפערענצן}}

[[קאַטעגאָריע:אישים בתנ&quot;ך]]

[[קאטעגאריע:ספר שמות]]

[[קאטעגאריע:שבט לוי]]

[[קאטעגאריע:היסטאריע]]</text>
      <sha1>hvn4dbd754ogj5u7nh3gv09h3i3jkrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601372</id>
      <parentid>601371</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6393" sha1="g091gkuwfnrwqy436fuqqasxsujr0nv" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
|'''עמרם'''
|-
|'''עלטערן:''' [[קהת]] בן לוי
|-
|'''מקור:''' [[חומש שמות]] (פרשת וארא)
|-
|'''ווייב:''' [[יוכבד]] (זיין מומע – אחות אביו)
|-
|'''קינדער:''' [[אהרן הכהן]][[משה רבינו]][[מרים הנביאה]]
|-
|'''לעבנסדויער:''' 137 יאר
|-
|'''שבט:''' [[שבט לוי]]
|}
{{רב}}
עמרם איז געווען א צענטראלע פיגור אין דעם יחוס פון [[שבט לוי]], באקאנט אין דער תורה אלס דער פאטער פון די דריי גרויסע פירער פון די בני ישראל בעת יציאת מצרים: [[משה רבינו]], [[אהרן הכהן]] און [[מרים הנביאה]].חומש שמות, פרק ו', פסוק כ': ויקח עמרם את יוכבד דדתו לו לאשה ותלד לו את אהרן ואת משה ושני חיי עמרם שבע ושלשים ומאת שנה. ער איז געווען דער עלטסטער זון פון [[קהת]] און א אייניקל פון [[לוי|לוי בן יעקב]]. חוץ זיין גרויסן יחוס אלס שטאם-פאטער פון דער [[כהן|כהונה]] און לוויה, ווערט ער אין חז&quot;ל און אין די מדרשים באטראכט אלס דער מנהיג הדור פון די אידן אין מצרים בעת דער שווערער קנעכטשאפט.&lt;ref&gt;Jewish Encyclopedia: Amram, the father of Moses, Aaron, and Miriam.&lt;/ref&gt;

== געבורט און דער מקור השם ==
עמרם איז געבוירן געווארן אין ארץ כנען אדער אין מצרים אלס דער ערשטער זון פון קהת. לויט די פארשער און מפרשי לשון הקודש, האט זיין נאמען צוויי מעגלעכע באדייטונגען: &quot;עם רם&quot; – וואס מיינט אן דערהויבנער פאלק, אדער א באציונג אז דער אייבערשטער (דער נאנטער קרוב) איז געהויבן און ערוועקן.&lt;ref&gt;Wikipedia: עמרם - משמעות השם בעברית ובמקורות.&lt;/ref&gt;

ער האט חתונה געהאט מיט זיין מומע יוכבד, די טאכטער פון לוי (אחות אביו), ווי עס ווערט קלאר דערמאנט אין ספר שמות: ”וַיִּקַּח עַמְרָם אֶת יוֹכֶבֶד דֹּדָתוֹ לוֹ לְאִשָּׁה“.&lt;ref&gt;ספר שמות, פרק ו', פסוק י&quot;ח-כ'; ספר במדבר, פרק כ&quot;ו, פסוק נ&quot;ח-נ&quot;ט.&lt;/ref&gt;דאס איז געווען נאך פאר מתן תורה, ווען אזא סארט חתונה איז נאך געווען ערלויבט.

== דער מנהיג הדור ==
הגם די תורה אליין גיט אונז נישט קיין לאנגע פערזענליכע ביאגראפיע איבער די מעשים פון עמרם, פארנעמט ער א ריזיגן ארט אין דער אגדת חז&quot;ל (מסכת סוטה) אלס דער פירער פון די אידן אונטער דעם דרוק פון פרעה:

דער גט און די רייד פון מרים: ווען פרעה האט גוזר געווען די שווערע גזירה &quot;כל הבן הילוד היאורה תשליכוהו&quot;, האט עמרם געזאגט: לטמיון אנו עמלים? (אומזיסט פלאגן מיר זיך?). ער האט באשלאסן זיך צו גט'ן פון זיין ווייב יוכבד כדי נישט צו האבן מער קינדער וואס מען וועט הרגענען, און נאך אים האבן אלע אידן נאכגעטון און געגט זייערע ווייבער. זיין קליינע טאכטער מרים, וואס איז אלט געווען בלויז עטלעכע יאר, האט אים געזאגט: ”אבא, גזירתך קשה משל פרעה!“ – דיין גזירה איז שווערער ווי פרעה'ס, ווייל פרעה האט בלויז גוזר געווען אויף די זכרים, און דו זעסט פאר אז עס זאלן אויך נישט געבוירן ווערן קיין נקבות. עמרם האט צוגעהערט צו אירע ווערטער, האט צוריק חתונה געהאט מיט יוכבד, און פונעם דעם זיווג איז שפעטער געבוירן געווארן משה רבינו, דער גאלער פון אידישן פאלק.תלמוד בבלי, מסכת סוטה, דף י&quot;ב ע&quot;א: מעשה עמרם וגירושיו בעקבות גזירת פרעה.

זיין גרויסע צדיקות: חז&quot;ל זאגן איבער אים אין מסכת שבת, אז עמרם איז געווען איינער פון די פיר איינציגסטע מענטשן אין דער וועלט וואס זענען געשטארבן בלויז צוליב דעם &quot;חטאו של נחש&quot; (דער חטא פון עץ הדעת), דאס מיינט אז ער אליין האט קיינמאל נישט געטון קיין שום חטא אדער עבירה זיין גאנץ לעבן.תלמוד בבלי, מסכת שבת, דף נ&quot;ה ע&quot;ב: ארבעה מתו בעטיו של נחש, ואלו הן: בנימין בן יעקב, ועמרם בן קהת, וישי אבי דוד, וכלאב בן דוד.

== חשיבות און ירושה ==
די הויפט וויכטיגקייט פון עמרם אין דער אידישער היסטאריע שטאמט פון זיין ראלע אלס דער פאטער און מחנך פון די פירער פון יציאת מצרים. דורך זיין זון אהרן איז ארויסגעקומען די גאנצע שורה פון די [[כהנים]] (בני אהרן) וואס האבן געדינט אינעם משכן און אינעם בית המקדש, און דורך משה איז געגעבן געווארן די [[תורה]] פארן אידישן פאלק אויפן בארג סיני. זיין יחוס ווערט איבערגעחזר'ט עטלעכע מאל אין ספר במדבר און אין ספר דברי הימים כדי צו באשטעטיקן די יסודות פון דער כהונה און לוויה.&lt;ref&gt;ספר דברי הימים א', פרק ו', פסוק ב'-ג': יחוס עמרם ובניו אהרן משה ומרים.
&lt;/ref&gt;


{{רעפערענצן}}

[[קאַטעגאָריע:אישים בתנ&quot;ך]]

[[קאטעגאריע:ספר שמות]]

[[קאטעגאריע:שבט לוי]]

[[קאטעגאריע:היסטאריע]]</text>
      <sha1>g091gkuwfnrwqy436fuqqasxsujr0nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מהר&quot;ם פאדווא,</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55012</id>
    <redirect title="מאיר קאצנעלנבויגן" />
    <revision>
      <id>601374</id>
      <timestamp>2026-06-30T18:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[מאיר קצנלנבוגן]]</comment>
      <origin>601374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="lfzwd1tfu3t9ipl87173gpnxdms1m7q" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[מאיר קצנלנבוגן]]</text>
      <sha1>lfzwd1tfu3t9ipl87173gpnxdms1m7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601375</id>
      <parentid>601374</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T18:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געענדערט ווייטערפירונג ציל פון בלאט [[מאיר קצנלנבוגן]] צו בלאט [[מאיר קאצנעלנבויגן]]</comment>
      <origin>601375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="jou8ffcdi1u403551v19lpqqi9cas27" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[מאיר קאצנעלנבויגן]]</text>
      <sha1>jou8ffcdi1u403551v19lpqqi9cas27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מאיר קאצנעלנבויגן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55013</id>
    <revision>
      <id>601376</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:06:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט ''''רבי מאיר בן יצחק קאצנעלנבויגן''' (ארום 1473 אדער 1482 – 12 יאנואר 1565; ט' שבט ה'שכ&quot;ה), באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם פאדוא''', איז געווען פון די גרויסע און פראמינענטע רבנים, פוסקים און מנהיגים פונעם אייראפעאישן אידנטום אינעם [[16טער י&quot;ה|16טן יארהונדערט]].&lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibra...'</comment>
      <origin>601376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8438" sha1="41hm9puku2hotu4aevvj5v0jsnh52vd" xml:space="preserve">'''רבי מאיר בן יצחק קאצנעלנבויגן''' (ארום 1473 אדער 1482 – 12 יאנואר 1565; ט' שבט ה'שכ&quot;ה), באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם פאדוא''', איז געווען פון די גרויסע און פראמינענטע רבנים, פוסקים און מנהיגים פונעם אייראפעאישן אידנטום אינעם [[16טער י&quot;ה|16טן יארהונדערט]].&lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac](https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac)&lt;/ref&gt; ער האט געדינט אלס רב אין דער שטאט [[פאדוא]] און אלס דער ראש פונעם ועד הרבנים אין דער [[ווענעציע|ווענעציאנער רעפובליק]], און ער ווערט פארעכנט אלס דער מייסד פון דער בארימטער קאצנעלנבויגן רבנישער דינאסטיע.&lt;ref&gt;[https://www.jewishencyclopedia.com/articles/9238-katzenellenbogen](https://www.jewishencyclopedia.com/articles/9238-katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;

== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
דער [[מהר&quot;ם פאדוא]] האט אפגעשטאמט פון אן אלטער און חשוב'ער אשכנזישער רבנים פאמיליע, אז שפעטער האט זיך גערופן אויפ'ן נאמען פונעם דייטשן ארט [[קאצנעלנבויגן]]. אין די היסטארישע קוואלן געפינען זיך צוויי הויפט טראדיציעס איבער זיין געבורט-ארט און דאטע:

* לויט איין ווערסיע איז ער געבוירן געווארן אין דער שטאט [[פראג]] ארום דעם יאר &lt;ref&gt;1482.[https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen](https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;
* א צווייטע טראדיציע צייגט אז ער איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל קאצנעלנבויגן ארום דעם יאר 1473.&lt;ref&gt;[https://de.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen](https://de.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט אין פראג ביי דעם בארימטן גאון רבי [[יעקב פולק]], דער בעל החילוקים, וואס אזא לימוד האט אים געשטעלט אלס א תלמיד מובהק פון דער אשכנזישער לערן-סיסטעם. שפעטער האט ער עמיגרירט קיין [[איטאליע]] און אריין לערנען אינעם ישיבה פונעם אלטן גאון רבי [[יהודה מינץ]] אין פאדוא, וואו ער האט משלב געווען דעם דייטש-אשכנזישן דרך הלימוד מיט דער נייער איטאליענישער אידישער קולטור.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;

== רבנות און הנהגה ==
נאך זיין אנקומען קיין פאדוא האט ער חתונה געהאט מיט מרת חנה, די אייניקל פונעם שטאטס רב רבי יהודה מינץ (און טאכטער פון רבי אברהם מינץ).&lt;ref&gt;[https://reiswolfesamuel.org/?page_id=2144](https://reiswolfesamuel.org/?page_id=2144)&lt;/ref&gt; דער מהר&quot;ם פאדוא האט אנגעהויבן פארנעמען א הויפט ארט אין דער ארטיגער קהילה:

* קבלת הרבנות (1525): נאך דער פטירה פון זיין שווער רבי אברהם מינץ, איז רבי מאיר נאמינירט געווארן אלס רב פונעם אשכנזישן בית המדרש און ראש ישיבה אין פאדוא.&lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac](https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac)&lt;/ref&gt;
* הנהגה אין ווענעציע: חוץ זיין רבנות אין פאדוא, איז ער געווען דער אנערקענטער פירער פונעם ועד הרבנים פונעם גאנצן מחוז ווענעציע, און ער האט אנגעפירט די אלגעמיינע אסיפות הרבנים אינעם ראיאן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;
* תקנות פערארא (1554): ער איז געווען פון די הויפט רבנים וואס אזיי האבן אנגעפירט און אונטערגעשריבן די באקאנטע קהילה-תקנות אין פערארא צו שיצן די אידישע דרוקערייען און קהילה-רעכטן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;
* אנצונה קריזיס (1555): בעת דעם שווערן קריזיס און די רדיפות קעגן די אנוסים אין דער שטאט אנצונה, האט ער אקטיוו אינטערווענירט לטובת די גערודפטע אידן דורך זיין השפעה ביי די מאכטן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;
* עניני קבלה (1558): לויט די היסטארישע דאקומענטן אין פאדוא, האט ער אינעם יאר 1558 ארויסגעגעבן צוויי שטרענגע איסורים קעגן דעם עפנטליכן לימוד פון חכמת הקבלה צוליב מורא פון פארדרייען די יסודות הדת באותו זמן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)
&lt;/ref&gt;
== תורתו וקשרים ==
דער מהר&quot;ם פאדוא איז באטראכט געווארן אלס איינער פון די העכסטע הלכה-אויטאריטעטן אין זיין דור, און זיין בית דין האט געדינט אלס אן אדרעס פאר שאלות ותשובות פון גאנץ אייראפע. ער האט געפירט א ברייטע הלכה'דיגע קארעספאנדענץ מיט די גרעסטע רבנים פון יענער תקופה, אריינגערעכנט זיין קרוב דער [[רמ&quot;א]] (רבי משה איסרליש) פון [[קראקע|קראקא]], וואס אזא קשר האט משפיע געווען אויף די פסקי הלכה פאר די אשכנזישע אידן ביזן היינטיגן דור.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;

זיינע תשובות זענען שפעטער געדרוקט געווארן אינעם ספר &quot;שו&quot;ת מהר&quot;ם פאדוא&quot;. ער האט אויך ארויסגעגעבן די חיבורים פון זיין זיידע דער מהר&quot;י מינץ מיט אייגענע הגהות און הערות.

== פטירה און נאציאנאלע ירושה ==
רבי מאיר קאצנעלנבויגן איז נפטר געווארן כמעט אלס א בן מאה (לויט טייל ווערסיעס) דעם 12טן יאנואר 1565 (ט' שבט ה'שכ&quot;ה) אין דער שטאט פאדוא, און ער איז דארט געקומען לקבורה אינעם אלטן אידישן בית החיים.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen](https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;

זיין קבר ווערט ביז היינט צו טאג אפגעהיטן אלס אן היסטארישער ארט דורך די ארטיגע אידישע ירושה-פראיעקטן אין פאדוא, און ציט צו זיך פארשער און אידן וואס אזיי קומען מתפלל זיין אויפ'ן ארט פון דעם גרויסן מנהיג.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt; זיין זון, רבי שמואל יהודה (דער מהרש&quot;י), האט איבערגענומען זיין רבנות-שטעלע נאך זיין פטירה.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:רבנים]]
[[קאטעגאריע:פוסקים]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע אידן]]
[[קאַטעגאָריע:נפטרים אין ה'שכ&quot;ה]]</text>
      <sha1>41hm9puku2hotu4aevvj5v0jsnh52vd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601377</id>
      <parentid>601376</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T19:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8448" sha1="3uh8xeqk6flsvpcp7kj72uac2e6rm2p" xml:space="preserve">{{רב}}

'''רבי מאיר בן יצחק קאצנעלנבויגן''' (ארום 1473 אדער 1482 – 12 יאנואר 1565; ט' שבט ה'שכ&quot;ה), באקאנט אלס דער '''מהר&quot;ם פאדוא''', איז געווען פון די גרויסע און פראמינענטע רבנים, פוסקים און מנהיגים פונעם אייראפעאישן אידנטום אינעם [[16טער י&quot;ה|16טן יארהונדערט]].&lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac](https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac)&lt;/ref&gt; ער האט געדינט אלס רב אין דער שטאט [[פאדוא]] און אלס דער ראש פונעם ועד הרבנים אין דער [[ווענעציע|ווענעציאנער רעפובליק]], און ער ווערט פארעכנט אלס דער מייסד פון דער בארימטער קאצנעלנבויגן רבנישער דינאסטיע.&lt;ref&gt;[https://www.jewishencyclopedia.com/articles/9238-katzenellenbogen](https://www.jewishencyclopedia.com/articles/9238-katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;

== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
דער [[מהר&quot;ם פאדוא]] האט אפגעשטאמט פון אן אלטער און חשוב'ער אשכנזישער רבנים פאמיליע, אז שפעטער האט זיך גערופן אויפ'ן נאמען פונעם דייטשן ארט [[קאצנעלנבויגן]]. אין די היסטארישע קוואלן געפינען זיך צוויי הויפט טראדיציעס איבער זיין געבורט-ארט און דאטע:

* לויט איין ווערסיע איז ער געבוירן געווארן אין דער שטאט [[פראג]] ארום דעם יאר &lt;ref&gt;1482.[https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen](https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;
* א צווייטע טראדיציע צייגט אז ער איז געבוירן געווארן אינעם שטעטל קאצנעלנבויגן ארום דעם יאר 1473.&lt;ref&gt;[https://de.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen](https://de.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט אין פראג ביי דעם בארימטן גאון רבי [[יעקב פולק]], דער בעל החילוקים, וואס אזא לימוד האט אים געשטעלט אלס א תלמיד מובהק פון דער אשכנזישער לערן-סיסטעם. שפעטער האט ער עמיגרירט קיין [[איטאליע]] און אריין לערנען אינעם ישיבה פונעם אלטן גאון רבי [[יהודה מינץ]] אין פאדוא, וואו ער האט משלב געווען דעם דייטש-אשכנזישן דרך הלימוד מיט דער נייער איטאליענישער אידישער קולטור.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;

== רבנות און הנהגה ==
נאך זיין אנקומען קיין פאדוא האט ער חתונה געהאט מיט מרת חנה, די אייניקל פונעם שטאטס רב רבי יהודה מינץ (און טאכטער פון רבי אברהם מינץ).&lt;ref&gt;[https://reiswolfesamuel.org/?page_id=2144](https://reiswolfesamuel.org/?page_id=2144)&lt;/ref&gt; דער מהר&quot;ם פאדוא האט אנגעהויבן פארנעמען א הויפט ארט אין דער ארטיגער קהילה:

* קבלת הרבנות (1525): נאך דער פטירה פון זיין שווער רבי אברהם מינץ, איז רבי מאיר נאמינירט געווארן אלס רב פונעם אשכנזישן בית המדרש און ראש ישיבה אין פאדוא.&lt;ref&gt;[https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac](https://www.jewishvirtuallibrary.org/katzenellenbogen-meir-ben-isaac)&lt;/ref&gt;
* הנהגה אין ווענעציע: חוץ זיין רבנות אין פאדוא, איז ער געווען דער אנערקענטער פירער פונעם ועד הרבנים פונעם גאנצן מחוז ווענעציע, און ער האט אנגעפירט די אלגעמיינע אסיפות הרבנים אינעם ראיאן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;
* תקנות פערארא (1554): ער איז געווען פון די הויפט רבנים וואס אזיי האבן אנגעפירט און אונטערגעשריבן די באקאנטע קהילה-תקנות אין פערארא צו שיצן די אידישע דרוקערייען און קהילה-רעכטן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;
* אנצונה קריזיס (1555): בעת דעם שווערן קריזיס און די רדיפות קעגן די אנוסים אין דער שטאט אנצונה, האט ער אקטיוו אינטערווענירט לטובת די גערודפטע אידן דורך זיין השפעה ביי די מאכטן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;
* עניני קבלה (1558): לויט די היסטארישע דאקומענטן אין פאדוא, האט ער אינעם יאר 1558 ארויסגעגעבן צוויי שטרענגע איסורים קעגן דעם עפנטליכן לימוד פון חכמת הקבלה צוליב מורא פון פארדרייען די יסודות הדת באותו זמן.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)
&lt;/ref&gt;
== תורתו וקשרים ==
דער מהר&quot;ם פאדוא איז באטראכט געווארן אלס איינער פון די העכסטע הלכה-אויטאריטעטן אין זיין דור, און זיין בית דין האט געדינט אלס אן אדרעס פאר שאלות ותשובות פון גאנץ אייראפע. ער האט געפירט א ברייטע הלכה'דיגע קארעספאנדענץ מיט די גרעסטע רבנים פון יענער תקופה, אריינגערעכנט זיין קרוב דער [[רמ&quot;א]] (רבי משה איסרליש) פון [[קראקע|קראקא]], וואס אזא קשר האט משפיע געווען אויף די פסקי הלכה פאר די אשכנזישע אידן ביזן היינטיגן דור.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt;

זיינע תשובות זענען שפעטער געדרוקט געווארן אינעם ספר &quot;שו&quot;ת מהר&quot;ם פאדוא&quot;. ער האט אויך ארויסגעגעבן די חיבורים פון זיין זיידע דער מהר&quot;י מינץ מיט אייגענע הגהות און הערות.

== פטירה און נאציאנאלע ירושה ==
רבי מאיר קאצנעלנבויגן איז נפטר געווארן כמעט אלס א בן מאה (לויט טייל ווערסיעס) דעם 12טן יאנואר 1565 (ט' שבט ה'שכ&quot;ה) אין דער שטאט פאדוא, און ער איז דארט געקומען לקבורה אינעם אלטן אידישן בית החיים.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen](https://en.wikipedia.org/wiki/Meir_Katzenellenbogen)&lt;/ref&gt;

זיין קבר ווערט ביז היינט צו טאג אפגעהיטן אלס אן היסטארישער ארט דורך די ארטיגע אידישע ירושה-פראיעקטן אין פאדוא, און ציט צו זיך פארשער און אידן וואס אזיי קומען מתפלל זיין אויפ'ן ארט פון דעם גרויסן מנהיג.&lt;ref&gt;[https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/](https://www.museopadovaebraica.com/en/podcast-meir-katzenellenbogen/)&lt;/ref&gt; זיין זון, רבי שמואל יהודה (דער מהרש&quot;י), האט איבערגענומען זיין רבנות-שטעלע נאך זיין פטירה.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:רבנים]]
[[קאטעגאריע:פוסקים]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע אידן]]
[[קאַטעגאָריע:נפטרים אין ה'שכ&quot;ה]]</text>
      <sha1>3uh8xeqk6flsvpcp7kj72uac2e6rm2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מהר&quot;ם פאדוא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55014</id>
    <redirect title="מאיר קאצנעלנבויגן" />
    <revision>
      <id>601378</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[מאיר קאצנעלנבויגן]]</comment>
      <origin>601378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="jou8ffcdi1u403551v19lpqqi9cas27" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[מאיר קאצנעלנבויגן]]</text>
      <sha1>jou8ffcdi1u403551v19lpqqi9cas27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מהר&quot;ם פאדווא</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55015</id>
    <redirect title="מאיר קאצנעלנבויגן" />
    <revision>
      <id>601380</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[מאיר קאצנעלנבויגן]]</comment>
      <origin>601380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="jou8ffcdi1u403551v19lpqqi9cas27" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[מאיר קאצנעלנבויגן]]</text>
      <sha1>jou8ffcdi1u403551v19lpqqi9cas27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שלום שכנא מלובלין</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55016</id>
    <revision>
      <id>601381</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:25:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס מענטש | נאמען = רבי שלום שכנא מלובלין | בילד = | באשרייבונג = | געבורט_דאטע = ארום ה'ק&quot;נ, ה'קנ&quot;ה אדער ה'קע&quot;ס (1490, 1495 אדער 1510) | געבורט_ארט = לובלין, פוילן | פטירה_דאטע = א' כסלו ה'שי&quot;ט (1558) | פטירה_ארט = לובלין, פוילן | באגראבן = דער אלטער בית החיים אין לובלין | ו...'</comment>
      <origin>601381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11040" sha1="0ep2ywpjolvg8xl5m7j7tuolai3rvvg" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = רבי שלום שכנא מלובלין
| בילד =
| באשרייבונג =
| געבורט_דאטע = ארום ה'ק&quot;נ, ה'קנ&quot;ה אדער ה'קע&quot;ס (1490, 1495 אדער 1510)
| געבורט_ארט = לובלין, פוילן
| פטירה_דאטע = א' כסלו ה'שי&quot;ט (1558)
| פטירה_ארט = לובלין, פוילן
| באגראבן = דער אלטער בית החיים אין לובלין
| ווייב =
| פאטער = יוסף
| מוטער = גאלדא
| באקאנט_אלס = רבי שלום שכנא פון לובלין
| אמט = רב פונעם פוילישן אידנטום, ראש ישיבה און רב אין לובלין
| חיבורים = פסקים און תשובות (איבערגעגעבן דורך תלמידיו)
}}

'''רבי שלום שכנא ב&quot;ר יוסף מלובלין''' (ארום ה'קנ&quot;ה;1490 – א' כסלו ה'שי&quot;ט; 1558) איז געווען פון די גאר גרויסע און פראמינענטע רבנים, תלמודיסטן און ראשי ישיבות אין פוילן אינעם דור פון די פריערדיגע אחרונים.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt; ער ווערט פארעכנט אלס דער צענטראלער מוסר ומשפיע פונעם באקאנטן &quot;חילוקים&quot; און &quot;פלפול&quot; דרך הלימוד, און ער איז מערסטנס באקאנט אלס דער רבי (און שווער) פונעם [[רמ&quot;א]] (רבי משה איסרליש).&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
רבי שלום שכנא איז געבוירן געווארן אין דער שטאט [[לובלין]] צו זיין פאטער ר' יוסף, אז ער האט געארבעט אלס שטייער איינמאנער, און צו זיין מוטער מרת גאלדא.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9F](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A9%25D7%259C%25D7%2595%25D7%259D_%25D7%25A9%25D7%259B%25D7%25A0%25D7%2590_%25D7%259E%25D7%259C%25D7%2595%25D7%2591%25D7%259F)&lt;/ref&gt; זיין פאמיליע האט געהאט א הויכן סטאטוס, און זיי האבן באקומען א ספעציעלן קעניגליכן דערלויבעניש צו וואוינען אינערהאלב די שטאט-מויער און פירן דארט געשעפטן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

אין די היסטארישע קוואלן געפינען זיך פארשידענע מיינונגען איבער זיין געבורט-יאר:

* טייל קוואלן שאצן זיין געבורט ארום דעם יאר 1490 אדער 1510.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna](https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna)&lt;/ref&gt;
* אנדערע מקורות צייגן מערסטנס אויפ'ן יאר ה'קנ&quot;ה (ארום 1495).&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט תורה ביי דעם בארימטן גאון רבי [[יעקב פולק]], דער אבי שיטת הפלפול, וואו ער האט טיף איינגעזאפט דעם נייעם דרך הלימוד און געווארן דער הויפט פארשפרייטער פון דער דאזיגער שיטה אינעם פוילישן אידנטום.&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

== רבנות און די ישיבה אין לובלין ==
רבי שלום שכנא האט אויפגעשטעלט לובלין אלס דער גרעסטער צענטער פון תורה אין גאנץ מזרח-אייראפע דורך זיין בארימטער ישיבה:

* צייט-פונקטן פונעם אויפשטעל: די קוואלן טיילן זיך איבער דעם גענויעם סדר הכרונולוגיה. טייל ענגלישע מקורות שרייבן אז ער האט אויפגעשטעלט די ישיבה שוין אינעם יאר 1515,&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna](https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna)&lt;/ref&gt; בעת אז די העברעאישע קוואלן ווייזן אז ער איז נאר געווארן רב און ראש ישיבה ארום דעם יאר 1520.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;
* קעניגליכער נאמינאציע (1542): אינעם יאר 1542 האט דער פוילישער קעניג ארויסגעגעבן א דעקרעט צו רעגולירן די רבנות-שטעלעס, און ער האט נאמינירט רבי שלום שכנא אלס איינער פון די צוויי הויפט &quot;רבנישע עלטסטע&quot; (זקני הרבנים) איבער גאנץ פוילן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;
* שפעטערדיגע יארן: אפילו נאך דעם וואס דער דאזיגער קעניגליכער דעקרעט איז בטל געווארן צוליב אינערליכע קהילה-סכסוכים, איז ער געבליבן אנגענומען אלס דער [[מרא דאתרא]] און אב&quot;ד אין לובלין ביז זיין לעצטן טאג, ווען זיין ארט איז שפעטער איבערגענומען געווארן דורך רבי יהודה בן אהרן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt; נאך זיין פטירה האט דער [[שלמה לוריא|מהרש&quot;ל]] (רבי שלמה לוריא) איבערגענומען דעם ראשות הישיבה אינעם ארט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna](https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna)&lt;/ref&gt;

== תלמידים און קולטורעלע השפעה ==
די גרעסטע חשיבות פונעם מהר&quot;ם שכנא ליגט אין זיין ראלע אלס דער מחנך פון די פירער פונעם קומענדיגן דור. ער האט אויפגעשטעלט טויזנטער תלמידים, צווישן זיי:

* דער [[רמ&quot;א]], רבי משה איסרליש, וואס אזא קשר איז געווארן נאך נארנטער ווען דער רמ&quot;א האט חתונה געהאט מיט זיין טאכטער גאלדא.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;
* רבי [[חיים בן בצלאל]] (דער ברודער פונעם [[מהר&quot;ל פון פראג|מהר&quot;ל מפראג]]).&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

אויסערגעוויינטלעך איז געווען זיין פירעכץ נישט אפצשרייבן זיינע פסקים פאר דער עפנטליכקייט. די קוואלן צייגן אויף בלויז איין קליינעם קונטרס אדער תשובה וואס אזא חיבור איז געדרוקט געווארן איבער זיין נאמען.&lt;ref&gt;[https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836](https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836)&lt;/ref&gt; זיין גאנצע תורה איז איבערגעגעבן און קריסטאליזירט געווארן דורך די ספרים פון זיינע תלמידים.&lt;ref&gt;[https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836](https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836)&lt;/ref&gt;

== פטירה און זכרון ==
רבי שלום שכנא איז נפטר געווארן ראש חודש כסלו [[ה'שי&quot;ט]] ([[1558]]) און ער איז געקומען לקבורה אין דער שטאט לובלין.&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

זיין מצבה געפינט זיך ביזן היינטיגן טאג אינעם אלטן אידישן בית החיים אין לובלין, און זי ווערט באטראכט אלס איינער פון די איינציגע און זעלטענע ארטיפאקטן וואס אזיי האבן איבערגעלעבט די אלע חורבנות פון די שפעטערדיגע יארן אין פוילן.&lt;ref&gt;[https://www.hidabroot.org/article/1212603](https://www.hidabroot.org/article/1212603)&lt;/ref&gt; זיין ארט אינעם זכרון הכללי איז פארבליבן אלס דער יסוד און דער מקור פונעם פוילישן לערן-שטייגער.&lt;ref&gt;[https://www.hidabroot.org/article/1212047](https://www.hidabroot.org/article/1212047)
&lt;/ref&gt;


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:רבנים]]
[[קאטעגאריע:ראשי ישיבות]]
[[קאטעגאריע:פוילישע אידן]]
[[קאַטעגאָריע:נפטרים אין ה'שי&quot;ט]]</text>
      <sha1>0ep2ywpjolvg8xl5m7j7tuolai3rvvg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601382</id>
      <parentid>601381</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T19:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37627-55</username>
        <id>61966</id>
      </contributor>
      <origin>601382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11108" sha1="807xm5lsll266cm58u6zqzwye23vere" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = רבי שלום שכנא מלובלין
| בילד =
| באשרייבונג =
| געבורט_דאטע = ארום ה'ק&quot;נ, ה'קנ&quot;ה אדער ה'קע&quot;ס (1490, 1495 אדער 1510)
| געבורט_ארט = לובלין, פוילן
| פטירה_דאטע = א' כסלו ה'שי&quot;ט (1558)
| פטירה_ארט = לובלין, פוילן
| באגראבן = דער אלטער בית החיים אין לובלין
| ווייב =
| פאטער = יוסף
| מוטער = גאלדא
| באקאנט_אלס = רבי שלום שכנא פון לובלין
| אמט = רב פונעם פוילישן אידנטום, ראש ישיבה און רב אין לובלין
| חיבורים = פסקים און תשובות (איבערגעגעבן דורך תלמידיו)
}}

{{רב}}

'''רבי שלום שכנא ב&quot;ר יוסף מלובלין''' (ארום ה'קנ&quot;ה;1490 – א' כסלו ה'שי&quot;ט; 1558) איז געווען פון די גאר גרויסע און פראמינענטע רבנים, תלמודיסטן און ראשי ישיבות אין פוילן אינעם דור פון די פריערדיגע אחרונים.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt; ער ווערט פארעכנט אלס דער צענטראלער מוסר ומשפיע פונעם באקאנטן &quot;חילוקים&quot; און &quot;פלפול&quot; דרך הלימוד, און ער איז מערסטנס באקאנט אלס דער רבי (און שווער) פונעם [[רמ&quot;א]] (רבי משה איסרליש).&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
רבי שלום שכנא איז געבוירן געווארן אין דער שטאט [[לובלין]] צו זיין פאטער ר' יוסף, אז ער האט געארבעט אלס שטייער איינמאנער, און צו זיין מוטער מרת גאלדא.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9F](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A9%25D7%259C%25D7%2595%25D7%259D_%25D7%25A9%25D7%259B%25D7%25A0%25D7%2590_%25D7%259E%25D7%259C%25D7%2595%25D7%2591%25D7%259F)&lt;/ref&gt; זיין פאמיליע האט געהאט א הויכן סטאטוס, און זיי האבן באקומען א ספעציעלן קעניגליכן דערלויבעניש צו וואוינען אינערהאלב די שטאט-מויער און פירן דארט געשעפטן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

אין די היסטארישע קוואלן געפינען זיך פארשידענע מיינונגען איבער זיין געבורט-יאר:

* טייל קוואלן שאצן זיין געבורט ארום דעם יאר 1490 אדער 1510.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna](https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna)&lt;/ref&gt;
* אנדערע מקורות צייגן מערסטנס אויפ'ן יאר ה'קנ&quot;ה (ארום 1495).&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

אין זיין יוגנט האט ער געלערנט תורה ביי דעם בארימטן גאון רבי [[יעקב פולק]], דער אבי שיטת הפלפול, וואו ער האט טיף איינגעזאפט דעם נייעם דרך הלימוד און געווארן דער הויפט פארשפרייטער פון דער דאזיגער שיטה אינעם פוילישן אידנטום.&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

== רבנות און די ישיבה אין לובלין ==
רבי שלום שכנא האט אויפגעשטעלט לובלין אלס דער גרעסטער צענטער פון תורה אין גאנץ מזרח-אייראפע דורך זיין בארימטער ישיבה:

* צייט-פונקטן פונעם אויפשטעל: די קוואלן טיילן זיך איבער דעם גענויעם סדר הכרונולוגיה. טייל ענגלישע מקורות שרייבן אז ער האט אויפגעשטעלט די ישיבה שוין אינעם יאר 1515,&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna](https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna)&lt;/ref&gt; בעת אז די העברעאישע קוואלן ווייזן אז ער איז נאר געווארן רב און ראש ישיבה ארום דעם יאר 1520.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;
* קעניגליכער נאמינאציע (1542): אינעם יאר 1542 האט דער פוילישער קעניג ארויסגעגעבן א דעקרעט צו רעגולירן די רבנות-שטעלעס, און ער האט נאמינירט רבי שלום שכנא אלס איינער פון די צוויי הויפט &quot;רבנישע עלטסטע&quot; (זקני הרבנים) איבער גאנץ פוילן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;
* שפעטערדיגע יארן: אפילו נאך דעם וואס דער דאזיגער קעניגליכער דעקרעט איז בטל געווארן צוליב אינערליכע קהילה-סכסוכים, איז ער געבליבן אנגענומען אלס דער [[מרא דאתרא]] און אב&quot;ד אין לובלין ביז זיין לעצטן טאג, ווען זיין ארט איז שפעטער איבערגענומען געווארן דורך רבי יהודה בן אהרן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt; נאך זיין פטירה האט דער [[שלמה לוריא|מהרש&quot;ל]] (רבי שלמה לוריא) איבערגענומען דעם ראשות הישיבה אינעם ארט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna](https://en.wikipedia.org/wiki/Shalom_Shachna)&lt;/ref&gt;

== תלמידים און קולטורעלע השפעה ==
די גרעסטע חשיבות פונעם מהר&quot;ם שכנא ליגט אין זיין ראלע אלס דער מחנך פון די פירער פונעם קומענדיגן דור. ער האט אויפגעשטעלט טויזנטער תלמידים, צווישן זיי:

* דער [[רמ&quot;א]], רבי משה איסרליש, וואס אזא קשר איז געווארן נאך נארנטער ווען דער רמ&quot;א האט חתונה געהאט מיט זיין טאכטער גאלדא.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;
* רבי [[חיים בן בצלאל]] (דער ברודער פונעם [[מהר&quot;ל פון פראג|מהר&quot;ל מפראג]]).&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

אויסערגעוויינטלעך איז געווען זיין פירעכץ נישט אפצשרייבן זיינע פסקים פאר דער עפנטליכקייט. די קוואלן צייגן אויף בלויז איין קליינעם קונטרס אדער תשובה וואס אזא חיבור איז געדרוקט געווארן איבער זיין נאמען.&lt;ref&gt;[https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836](https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836)&lt;/ref&gt; זיין גאנצע תורה איז איבערגעגעבן און קריסטאליזירט געווארן דורך די ספרים פון זיינע תלמידים.&lt;ref&gt;[https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836](https://www.daat.ac.il/encyclopedia/value.asp?id1=1836)&lt;/ref&gt;

== פטירה און זכרון ==
רבי שלום שכנא איז נפטר געווארן ראש חודש כסלו [[ה'שי&quot;ט]] ([[1558]]) און ער איז געקומען לקבורה אין דער שטאט לובלין.&lt;ref&gt;[https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F](https://www.yeshiva.org.il/wiki/index.php/%D7%A8%D7%91%D7%99_%D7%A9%D7%9C%D7%95%D7%9D_%D7%A9%D7%9B%D7%A0%D7%90_%D7%9E%D7%9C%D7%95%D7%91%D7%9C%D7%99%D7%9F)&lt;/ref&gt;

זיין מצבה געפינט זיך ביזן היינטיגן טאג אינעם אלטן אידישן בית החיים אין לובלין, און זי ווערט באטראכט אלס איינער פון די איינציגע און זעלטענע ארטיפאקטן וואס אזיי האבן איבערגעלעבט די אלע חורבנות פון די שפעטערדיגע יארן אין פוילן.&lt;ref&gt;[https://www.hidabroot.org/article/1212603](https://www.hidabroot.org/article/1212603)&lt;/ref&gt; זיין ארט אינעם זכרון הכללי איז פארבליבן אלס דער יסוד און דער מקור פונעם פוילישן לערן-שטייגער.&lt;ref&gt;[https://www.hidabroot.org/article/1212047](https://www.hidabroot.org/article/1212047)
&lt;/ref&gt;
[[טעקע:קבר- ר' שלום שכנא.jpg|קליין]]


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:רבנים]]
[[קאטעגאריע:ראשי ישיבות]]
[[קאטעגאריע:פוילישע אידן]]
[[קאַטעגאָריע:נפטרים אין ה'שי&quot;ט]]</text>
      <sha1>807xm5lsll266cm58u6zqzwye23vere</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ריב&quot;ן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55017</id>
    <redirect title="יהודה בן נתן" />
    <revision>
      <id>601383</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[יהודה בן נתן]]</comment>
      <origin>601383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="6u2zmdyv0gi47qkkdvcx6458k9z3zrh" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[יהודה בן נתן]]</text>
      <sha1>6u2zmdyv0gi47qkkdvcx6458k9z3zrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יהודה בן נתן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55018</id>
    <revision>
      <id>601384</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס מענטש | נאמען = רבי יהודה בן נתן (ריב&quot;ן) | בילד = | באשרייבונג = | געבורט_דאטע = 11טן יארהונדערט | געבורט_ארט = פראנקרייך | פטירה_דאטע = 12טן יארהונדערט | פטירה_ארט = פראנקרייך | באגראבן = פראנקרייך | ווייב = מרים, טאכטער פון רש&quot;י | פאטער = נתן | באקאנט_אלס = דע...'</comment>
      <origin>601384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5937" sha1="lkpzz2kzscceqp3imad6bxd7let1qgi" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = רבי יהודה בן נתן (ריב&quot;ן)
| בילד =
| באשרייבונג =
| געבורט_דאטע = 11טן יארהונדערט
| געבורט_ארט = פראנקרייך
| פטירה_דאטע = 12טן יארהונדערט
| פטירה_ארט = פראנקרייך
| באגראבן = פראנקרייך
| ווייב = מרים, טאכטער פון רש&quot;י
| פאטער = נתן
| באקאנט_אלס = דער ריב&quot;ן
| אמט = תלמודיסט, מפרש הש&quot;ס, און פוסק
| חיבורים = פירוש הריב&quot;ן אויפ'ן ש&quot;ס
}}

'''רבי יהודה בן נתן''', באקאנט אלס דער '''ריב&quot;ן''', איז געווען פון די גרויסע און פראמינענטע רבנים, תלמודיסטן און פוסקים אין [[פראנקרייך]] אינעם איבערגאנג-פעריאד צווישן די דורות פון די [[גאונים]] און די [[בעלי התוספות]]. ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די גרעסטע תלמידים פונעם אלגעמיינעם פירער פונעם אשכנזישן אידנטום, [[רש&quot;י|רש&quot;י הקדוש]], און ער איז אויך געווען זיין איידעם.

== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
דער ריב&quot;ן האט געלעבט און געווירקט אין צפון-פראנקרייך בעת דעם [[מיטל אלטער|מיטלאלטער]]. די גענויע דאטעס פון זיין געבורט און פטירה זענען נישט קלאר, אבער זיין לעבנס-געשיכטע איז שטארק פארבונדן מיט דער צענטראלער קייט פון דער תורה-איבערגאנג אין אשכנז.

אין זיין יוגנט האט ער אריינגעלערנט אינעם הויפט תורה-צענטער אין פראנקרייך ביי זיין רבין מובהק רש&quot;י, וואו ער איז געווארן אן אינטעגראלער טייל פונעם נאענטן קרייז פון די חכמים וואס האבן ארומגערינגלט דעם בית מדרש. שפעטער האט ער חתונה געהאט מיט מרת מרים, די צווייטע טאכטער פונעם רבין רש&quot;י, וואס דאס האט אים אריינגעברענגט אינערהאלב דער משפחה-דינאסטיע פונעם העכסטן רבנישן אריסטאקראטיע אין יענעם דור.

== תורה-ווערק און השלמת פירוש רש&quot;י ==
די הויפט היסטארישע און תורה'דיגע באקאנטשאפט פונעם ריב&quot;ן ליגט אין זיין ארבעט אלס מפרש און פוסק, און ער דינט אלס א דירעקטער בריק צווישן דעם דרך פונעם רש&quot;י און דעם קומענדיגן דור פון די בעלי התוספות:

* השלמת הפירוש אויפ'ן ש&quot;ס: אין עטלעכע מסכתות פונעם תלמוד בבלי, וואו רש&quot;י הקדוש איז נפטר געווארן אינמיטן שרייבן זיין קלאסישן פירוש, האט דער ריב&quot;ן איבערגענומען די מלאכה און אפגעשריבן דעם המשך פונעם פירוש לויטן זעלבן סטיל. דער באקאנטסטער ארט געפינט זיך אין מסכת בבא בתרא (דף כט עמוד א), וואו עס ווערט עפנטליך אנגעוויזן אויף זיין ארבעט.
* הלכה-אויטאריטעט: אויסער זיין ארבעט אלס מפרש, איז ער אנגענומען געווארן אלס א צענטראלער בעל הוראה און פוסק, און זיינע פסקים ווערן ברייט ציטירט אין די ספרים פון די ראשונים, בפרט דורך די בעלי התוספות אויפ'ן ש&quot;ס און אין די הלכה-קובצים פון יענער תקופה.

== משפחה און דינאסטיע ==
דער ריב&quot;ן ווערט שטארק געדענקט צוליב זיין צענטראלן ארט אין דער גענעאלאגישער און אינטעלעקטואלער נעטווארק פונעם פראנצויזישן אידנטום. צווישן זיינע קינדער און אייניקלעך געפינען זיך גרויסע מנהיגים ותלמידי חכמים:

* זיין זון רבי יום טוב פון פאלעז (Falaise), וואס אז ער איז אליין געווען א באקאנטער תלמוד-קאמענטאטאר.
* זיין זון רבי אליעזר.
* זיין אייניקל מרת דולצא פון גערמערסהיים (Germersheim), וואס זי האט חתונה געהאט מיט דעם באקאנטן גאון רבי אלעזר פון גערמערסהיים.

== חשיבות און לעגאציע ==
די גאנצע חשיבות פונעם ריב&quot;ן געפינט זיך אין זיין ראלע אלס משמר פונעם רש&quot;י'ס תורה-ירושה. הינטער דעם וואס ער איז געווען סיי א תלמיד און סיי אן איידעם, האט ער געהאט אן אויסערגעוויינטלעכע נאענטקייט צו די אמת'ע כוונות פונעם רב, און ער האט געהאלפן פארענטפערן און אהערשטעלן די יסודות פון דער אשכנזישער לערן-שיטה פאר די קומענדיגע דורות.

זיינע משפחה-פארבינדונגען האבן געהאלפן האלטן די אויטאריטעט פונעם רש&quot;י'ס הויזגעזונט שטארק און ריין, און זיין נאמען ווערט דערמאנט מיט גרויס כבוד דורך אלע מפרשי הש&quot;ס ביזן היינטיגן טאג.

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ראשונים]]
[[קאטעגאריע:מפרשי התלמוד]]
[[קאטעגאריע:פראנצויזישע רבנים]]
[[קאַטעגאָריע:תלמידי רש&quot;י]]</text>
      <sha1>lkpzz2kzscceqp3imad6bxd7let1qgi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601385</id>
      <parentid>601384</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T19:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5947" sha1="jmz6isxdc8i4nf0l183aschyxrjbd2f" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = רבי יהודה בן נתן (ריב&quot;ן)
| בילד =
| באשרייבונג =
| געבורט_דאטע = 11טן יארהונדערט
| געבורט_ארט = פראנקרייך
| פטירה_דאטע = 12טן יארהונדערט
| פטירה_ארט = פראנקרייך
| באגראבן = פראנקרייך
| ווייב = מרים, טאכטער פון רש&quot;י
| פאטער = נתן
| באקאנט_אלס = דער ריב&quot;ן
| אמט = תלמודיסט, מפרש הש&quot;ס, און פוסק
| חיבורים = פירוש הריב&quot;ן אויפ'ן ש&quot;ס
}}

{{רב}}

'''רבי יהודה בן נתן''', באקאנט אלס דער '''ריב&quot;ן''', איז געווען פון די גרויסע און פראמינענטע רבנים, תלמודיסטן און פוסקים אין [[פראנקרייך]] אינעם איבערגאנג-פעריאד צווישן די דורות פון די [[גאונים]] און די [[בעלי התוספות]]. ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די גרעסטע תלמידים פונעם אלגעמיינעם פירער פונעם אשכנזישן אידנטום, [[רש&quot;י|רש&quot;י הקדוש]], און ער איז אויך געווען זיין איידעם.

== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
דער ריב&quot;ן האט געלעבט און געווירקט אין צפון-פראנקרייך בעת דעם [[מיטל אלטער|מיטלאלטער]]. די גענויע דאטעס פון זיין געבורט און פטירה זענען נישט קלאר, אבער זיין לעבנס-געשיכטע איז שטארק פארבונדן מיט דער צענטראלער קייט פון דער תורה-איבערגאנג אין אשכנז.

אין זיין יוגנט האט ער אריינגעלערנט אינעם הויפט תורה-צענטער אין פראנקרייך ביי זיין רבין מובהק רש&quot;י, וואו ער איז געווארן אן אינטעגראלער טייל פונעם נאענטן קרייז פון די חכמים וואס האבן ארומגערינגלט דעם בית מדרש. שפעטער האט ער חתונה געהאט מיט מרת מרים, די צווייטע טאכטער פונעם רבין רש&quot;י, וואס דאס האט אים אריינגעברענגט אינערהאלב דער משפחה-דינאסטיע פונעם העכסטן רבנישן אריסטאקראטיע אין יענעם דור.

== תורה-ווערק און השלמת פירוש רש&quot;י ==
די הויפט היסטארישע און תורה'דיגע באקאנטשאפט פונעם ריב&quot;ן ליגט אין זיין ארבעט אלס מפרש און פוסק, און ער דינט אלס א דירעקטער בריק צווישן דעם דרך פונעם רש&quot;י און דעם קומענדיגן דור פון די בעלי התוספות:

* השלמת הפירוש אויפ'ן ש&quot;ס: אין עטלעכע מסכתות פונעם תלמוד בבלי, וואו רש&quot;י הקדוש איז נפטר געווארן אינמיטן שרייבן זיין קלאסישן פירוש, האט דער ריב&quot;ן איבערגענומען די מלאכה און אפגעשריבן דעם המשך פונעם פירוש לויטן זעלבן סטיל. דער באקאנטסטער ארט געפינט זיך אין מסכת בבא בתרא (דף כט עמוד א), וואו עס ווערט עפנטליך אנגעוויזן אויף זיין ארבעט.
* הלכה-אויטאריטעט: אויסער זיין ארבעט אלס מפרש, איז ער אנגענומען געווארן אלס א צענטראלער בעל הוראה און פוסק, און זיינע פסקים ווערן ברייט ציטירט אין די ספרים פון די ראשונים, בפרט דורך די בעלי התוספות אויפ'ן ש&quot;ס און אין די הלכה-קובצים פון יענער תקופה.

== משפחה און דינאסטיע ==
דער ריב&quot;ן ווערט שטארק געדענקט צוליב זיין צענטראלן ארט אין דער גענעאלאגישער און אינטעלעקטואלער נעטווארק פונעם פראנצויזישן אידנטום. צווישן זיינע קינדער און אייניקלעך געפינען זיך גרויסע מנהיגים ותלמידי חכמים:

* זיין זון רבי יום טוב פון פאלעז (Falaise), וואס אז ער איז אליין געווען א באקאנטער תלמוד-קאמענטאטאר.
* זיין זון רבי אליעזר.
* זיין אייניקל מרת דולצא פון גערמערסהיים (Germersheim), וואס זי האט חתונה געהאט מיט דעם באקאנטן גאון רבי אלעזר פון גערמערסהיים.

== חשיבות און לעגאציע ==
די גאנצע חשיבות פונעם ריב&quot;ן געפינט זיך אין זיין ראלע אלס משמר פונעם רש&quot;י'ס תורה-ירושה. הינטער דעם וואס ער איז געווען סיי א תלמיד און סיי אן איידעם, האט ער געהאט אן אויסערגעוויינטלעכע נאענטקייט צו די אמת'ע כוונות פונעם רב, און ער האט געהאלפן פארענטפערן און אהערשטעלן די יסודות פון דער אשכנזישער לערן-שיטה פאר די קומענדיגע דורות.

זיינע משפחה-פארבינדונגען האבן געהאלפן האלטן די אויטאריטעט פונעם רש&quot;י'ס הויזגעזונט שטארק און ריין, און זיין נאמען ווערט דערמאנט מיט גרויס כבוד דורך אלע מפרשי הש&quot;ס ביזן היינטיגן טאג.

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ראשונים]]
[[קאטעגאריע:מפרשי התלמוד]]
[[קאטעגאריע:פראנצויזישע רבנים]]
[[קאַטעגאָריע:תלמידי רש&quot;י]]</text>
      <sha1>jmz6isxdc8i4nf0l183aschyxrjbd2f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>הערוך</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55019</id>
    <revision>
      <id>601386</id>
      <timestamp>2026-06-30T19:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס ספר | נאמען = ספר הערוך | בילד = | באשרייבונג = | מחבר = רבי נתן מרומי (בעל הערוך) | דאטע = 11טן יארהונדערט (תקופת הראשונים) | שפראך = לשון הקודש (מיט ארמישע און עטימאלאגישע מקורות) | זשאנער = לעקסיקאן, ווערטערבוך, ספר עזר | נושא = שווערע ווערטער און מושגי...'</comment>
      <origin>601386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7282" sha1="22l3k3hqnx5h4rk5vt3z7wu618rvbh8" xml:space="preserve">{{אינפובאקס ספר
| נאמען = ספר הערוך
| בילד =
| באשרייבונג =
| מחבר = רבי נתן מרומי (בעל הערוך)
| דאטע = 11טן יארהונדערט (תקופת הראשונים)
| שפראך = לשון הקודש (מיט ארמישע און עטימאלאגישע מקורות)
| זשאנער = לעקסיקאן, ווערטערבוך, ספר עזר
| נושא = שווערע ווערטער און מושגים אין ש&quot;ס ומדרשים
| חשיבות = יסודות'דיגער קוואל פאר נוסחאות הש&quot;ס און פילאלאגיע
| מקורות = תורת הגאונים (בפרט רב האי גאון) און רבינו חננאל
}}

'''ספר הערוך''' איז א יסודות'דיגער און היסטארישער לעקסיקאן און ווערטערבוך אויף די שווערע ווערטער און מושגים וואס אזיי געפינען זיך אין דער תלמודישער און מדרשישער ליטעראטור.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A1%D7%A4%D7%A8_%D7%94%D7%A2%D7%A](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A1%25D7%25A4%25D7%25A8_%25D7%2594%25D7%25A2%25D7%25A)&lt;/ref&gt;  דאס ספר איז אפגעשריבן געווארן אינעם 11טן יארהונדערט דורך דעם גרויסן איטאליענישן חכם '''[[רבי נתן בן יחיאל מרומי]]''' (באקאנט אלס דער &quot;בעל הערוך&quot;), און עס ווערט פארעכנט אלס איינער פון די וויכטיגסטע ספרים פאר'ן לימוד פונעם [[תלמוד בבלי]], [[תלמוד ירושלמי]], און די [[מדרש|מדרשי חז&quot;ל]].&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt;

== רקע און ציל פונעם חיבור ==
דער ערוך איז צונויפגעשטעלט געווארן אין דער שטאט [[רוים]] (רומא) מיט'ן ציל צו ברענגען א קלארקייט פאר לערנער וואס אזיי האבן זיך אנגעשטויסן אין פרעמדע אדער שווערע ווערטער אינערהאלב די מאמרים פון חז&quot;ל. צוליב דעם וואס דער תלמוד ענטהאלט אסאך ווערטער פון ארמיש, לאטייניש, גריכיש, און פערסיש, האט דער מחבר אהערגעשטעלט אן אלפאבעטישן סדר צו ערקלערן די אלע אויסדרוקן.

דער סטרוקטור פונעם ספר איז אויסגעשטעלט לויט ערכים (איינסן):

* יעדער ערך הייבט זיך אן מיט דעם שורש פונעם ווארט.
* דער מחבר ברענגט א קורצע און שארפע דעפיניציע אויפ'ן טייטש פונעם ווארט.
* ער צייגט אן דעם מקור און ברענגט א ציטאט פונעם ש&quot;ס אדער מדרש צו ווייזן דעם קאנטעקסט פונעם ווארט.
* אין פילע פאלן באנוצט זיך דאס ספר נישט נאר מיט א טרוקענעם טייטש, נאר ערקלערט די גאנצע סוגיא אדער דעם גאנצן פאראגראף, וואס דאס מאכט דעם חיבור סיי פאר א ווערטערבוך און סיי פאר א פירוש המקרא והתלמוד.

== די מקורות פונעם ספר ==
ביים אהערשטעלן דעם חיבור, האט דער בעל הערוך משלב געווען די הויך-געשעצטע תורה פונעם פעריאד פון די גאונים צוזאמען מיט זיין אייגענער הלכה'דיגער און שפראכליכער פארשטאנד. דאס ספר דינט אלס א קריטישער היטער פאר פריערדיגע טראדיציעס, און ער ברענגט כסדר די תורות פון די גדולי הראשונים והגאונים:

* תורת הגאונים, ובפרט די תשובות פונעם לעצטן גאון אין בבל, [[רב האי גאון]].
* די פירושים און טראדיציעס פון [[רבינו חננאל]] (פון קיירואן, צפון אפריקע), וואס אז זיין דרך הלימוד האט געהאט אן אומגעהויערע השפעה אויפ'ן ערוך.

== חשיבות און לעגאציע קעגן מאדערנע קריטיק ==
די חשיבות פונעם ספר הערוך אינעם עולם התורה און אינעם עולם המחקר איז ריזיג, און זיין ווערט ליגט סיי אינעם פשוט'ן פשט און סיי אינעם קיום הנוסח:

* נוסחאות הש&quot;ס: דער ערוך פארמאגט גאר א הויכן סטאטוס פאר דער פארשונג פון נוסחאות התלמוד. וויבאלד ער האט ציטירט די גמרא פון גאר אלטע כתבי יד (מאנוסקריפטן) וואס אזיי זענען שפעטער פארלוירן געווארן, קענען היינטיגע לערנער און פארשער רעקאנסרואירן די אמת'ע גירסאות פון חז&quot;ל דורך די ציטאטן אין זיין ספר.
* בריק פון תורת הגאונים: דאס ספר האט געדינט אלס דער צענטראלער קאנאל וואס דורך אים איז די תורה פון די גאונים איבערגעגעבן געווארן פאר די שפעטערדיגע חכמים אין איטאליע, פראנקרייך און אשכנז.

=== נייטראליטעט און פילאלאגישע פארשונג ===
באלייכטנדיג דעם ספר מיט אן אָביעקטיוון בליק, באמערקן די פארשער אז מען דארף מאכן אן אונטערשייד צווישן די פארשידענע ערכים אין ספר. טייל פירושים שפיגלען אָפּ אבסאלוטע מוסמך'דיגע טראדיציעס, בעת אנדערע זענען געבויט אויף ארטיגע אדער היסטארישע וואריאנטן וואס אזיי זענען נישט געווען אנגענומען איבער די גאנצע וועלט.

דערצו, כאטש דאס ספר איז באוואונדערט פאר זיין גאונות, איז זיין עטימאלאגיע (די פארשונג פון דעם אפשטאם פון ווערטער) נישט שטענדיג צוגעפאסט צו די מאדערנע פילאלאגישע סטאנדארטן פון די היינטיגע יארן. טראץ די דאזיגע וויסנשאפטליכע באגרעניצונגען, איז דער ערוך געבליבן אן אומבייטבארער קלאסישער רעפערענץ-ספר וואס אן אים איז אוממעגליך צו באגרייפן די טיפקייט פונעם לשון חז&quot;ל.

אינעם 19טן יארהונדערט איז דאס ספר איבערגעארבעט און ברייט פארגרעסערט געווארן דורך דעם חכם חנוך יהודה קאהוט אינעם בארימטן מולטי-באַנדיגן חיבור &quot;ערוך השלם&quot;.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ספרי ראשונים]]
[[קאטעגאריע:ווערטערביכער]]
[[קאטעגאריע:תלמוד]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע ספרים]]</text>
      <sha1>22l3k3hqnx5h4rk5vt3z7wu618rvbh8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601388</id>
      <parentid>601386</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T20:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ן' משה האט באוועגט בלאט [[ערוך]] צו [[הערוך]]</comment>
      <origin>601386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7282" sha1="22l3k3hqnx5h4rk5vt3z7wu618rvbh8" xml:space="preserve">{{אינפובאקס ספר
| נאמען = ספר הערוך
| בילד =
| באשרייבונג =
| מחבר = רבי נתן מרומי (בעל הערוך)
| דאטע = 11טן יארהונדערט (תקופת הראשונים)
| שפראך = לשון הקודש (מיט ארמישע און עטימאלאגישע מקורות)
| זשאנער = לעקסיקאן, ווערטערבוך, ספר עזר
| נושא = שווערע ווערטער און מושגים אין ש&quot;ס ומדרשים
| חשיבות = יסודות'דיגער קוואל פאר נוסחאות הש&quot;ס און פילאלאגיע
| מקורות = תורת הגאונים (בפרט רב האי גאון) און רבינו חננאל
}}

'''ספר הערוך''' איז א יסודות'דיגער און היסטארישער לעקסיקאן און ווערטערבוך אויף די שווערע ווערטער און מושגים וואס אזיי געפינען זיך אין דער תלמודישער און מדרשישער ליטעראטור.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A1%D7%A4%D7%A8_%D7%94%D7%A2%D7%A](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A1%25D7%25A4%25D7%25A8_%25D7%2594%25D7%25A2%25D7%25A)&lt;/ref&gt;  דאס ספר איז אפגעשריבן געווארן אינעם 11טן יארהונדערט דורך דעם גרויסן איטאליענישן חכם '''[[רבי נתן בן יחיאל מרומי]]''' (באקאנט אלס דער &quot;בעל הערוך&quot;), און עס ווערט פארעכנט אלס איינער פון די וויכטיגסטע ספרים פאר'ן לימוד פונעם [[תלמוד בבלי]], [[תלמוד ירושלמי]], און די [[מדרש|מדרשי חז&quot;ל]].&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt;

== רקע און ציל פונעם חיבור ==
דער ערוך איז צונויפגעשטעלט געווארן אין דער שטאט [[רוים]] (רומא) מיט'ן ציל צו ברענגען א קלארקייט פאר לערנער וואס אזיי האבן זיך אנגעשטויסן אין פרעמדע אדער שווערע ווערטער אינערהאלב די מאמרים פון חז&quot;ל. צוליב דעם וואס דער תלמוד ענטהאלט אסאך ווערטער פון ארמיש, לאטייניש, גריכיש, און פערסיש, האט דער מחבר אהערגעשטעלט אן אלפאבעטישן סדר צו ערקלערן די אלע אויסדרוקן.

דער סטרוקטור פונעם ספר איז אויסגעשטעלט לויט ערכים (איינסן):

* יעדער ערך הייבט זיך אן מיט דעם שורש פונעם ווארט.
* דער מחבר ברענגט א קורצע און שארפע דעפיניציע אויפ'ן טייטש פונעם ווארט.
* ער צייגט אן דעם מקור און ברענגט א ציטאט פונעם ש&quot;ס אדער מדרש צו ווייזן דעם קאנטעקסט פונעם ווארט.
* אין פילע פאלן באנוצט זיך דאס ספר נישט נאר מיט א טרוקענעם טייטש, נאר ערקלערט די גאנצע סוגיא אדער דעם גאנצן פאראגראף, וואס דאס מאכט דעם חיבור סיי פאר א ווערטערבוך און סיי פאר א פירוש המקרא והתלמוד.

== די מקורות פונעם ספר ==
ביים אהערשטעלן דעם חיבור, האט דער בעל הערוך משלב געווען די הויך-געשעצטע תורה פונעם פעריאד פון די גאונים צוזאמען מיט זיין אייגענער הלכה'דיגער און שפראכליכער פארשטאנד. דאס ספר דינט אלס א קריטישער היטער פאר פריערדיגע טראדיציעס, און ער ברענגט כסדר די תורות פון די גדולי הראשונים והגאונים:

* תורת הגאונים, ובפרט די תשובות פונעם לעצטן גאון אין בבל, [[רב האי גאון]].
* די פירושים און טראדיציעס פון [[רבינו חננאל]] (פון קיירואן, צפון אפריקע), וואס אז זיין דרך הלימוד האט געהאט אן אומגעהויערע השפעה אויפ'ן ערוך.

== חשיבות און לעגאציע קעגן מאדערנע קריטיק ==
די חשיבות פונעם ספר הערוך אינעם עולם התורה און אינעם עולם המחקר איז ריזיג, און זיין ווערט ליגט סיי אינעם פשוט'ן פשט און סיי אינעם קיום הנוסח:

* נוסחאות הש&quot;ס: דער ערוך פארמאגט גאר א הויכן סטאטוס פאר דער פארשונג פון נוסחאות התלמוד. וויבאלד ער האט ציטירט די גמרא פון גאר אלטע כתבי יד (מאנוסקריפטן) וואס אזיי זענען שפעטער פארלוירן געווארן, קענען היינטיגע לערנער און פארשער רעקאנסרואירן די אמת'ע גירסאות פון חז&quot;ל דורך די ציטאטן אין זיין ספר.
* בריק פון תורת הגאונים: דאס ספר האט געדינט אלס דער צענטראלער קאנאל וואס דורך אים איז די תורה פון די גאונים איבערגעגעבן געווארן פאר די שפעטערדיגע חכמים אין איטאליע, פראנקרייך און אשכנז.

=== נייטראליטעט און פילאלאגישע פארשונג ===
באלייכטנדיג דעם ספר מיט אן אָביעקטיוון בליק, באמערקן די פארשער אז מען דארף מאכן אן אונטערשייד צווישן די פארשידענע ערכים אין ספר. טייל פירושים שפיגלען אָפּ אבסאלוטע מוסמך'דיגע טראדיציעס, בעת אנדערע זענען געבויט אויף ארטיגע אדער היסטארישע וואריאנטן וואס אזיי זענען נישט געווען אנגענומען איבער די גאנצע וועלט.

דערצו, כאטש דאס ספר איז באוואונדערט פאר זיין גאונות, איז זיין עטימאלאגיע (די פארשונג פון דעם אפשטאם פון ווערטער) נישט שטענדיג צוגעפאסט צו די מאדערנע פילאלאגישע סטאנדארטן פון די היינטיגע יארן. טראץ די דאזיגע וויסנשאפטליכע באגרעניצונגען, איז דער ערוך געבליבן אן אומבייטבארער קלאסישער רעפערענץ-ספר וואס אן אים איז אוממעגליך צו באגרייפן די טיפקייט פונעם לשון חז&quot;ל.

אינעם 19טן יארהונדערט איז דאס ספר איבערגעארבעט און ברייט פארגרעסערט געווארן דורך דעם חכם חנוך יהודה קאהוט אינעם בארימטן מולטי-באַנדיגן חיבור &quot;ערוך השלם&quot;.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ספרי ראשונים]]
[[קאטעגאריע:ווערטערביכער]]
[[קאטעגאריע:תלמוד]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע ספרים]]</text>
      <sha1>22l3k3hqnx5h4rk5vt3z7wu618rvbh8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601390</id>
      <parentid>601388</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T20:03:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7307" sha1="1tlb2qi2sg67i7947qpvj7xt7yy6sjh" xml:space="preserve">{{אינפובאקס ספר
| נאמען = ספר הערוך
| בילד =
| באשרייבונג =
| מחבר = רבי נתן מרומי (בעל הערוך)
| דאטע = 11טן יארהונדערט (תקופת הראשונים)
| שפראך = לשון הקודש (מיט ארמישע און עטימאלאגישע מקורות)
| זשאנער = לעקסיקאן, ווערטערבוך, ספר עזר
| נושא = שווערע ווערטער און מושגים אין ש&quot;ס ומדרשים
| חשיבות = יסודות'דיגער קוואל פאר נוסחאות הש&quot;ס און פילאלאגיע
| מקורות = תורת הגאונים (בפרט רב האי גאון) און רבינו חננאל
}}

'''ספר הערוך''' איז א יסודות'דיגער און היסטארישער לעקסיקאן און ווערטערבוך אויף די שווערע ווערטער און מושגים וואס אזיי געפינען זיך אין דער תלמודישער און מדרשישער ליטעראטור.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A1%D7%A4%D7%A8_%D7%94%D7%A2%D7%A](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A1%25D7%25A4%25D7%25A8_%25D7%2594%25D7%25A2%25D7%25A)&lt;/ref&gt;  דאס ספר איז אפגעשריבן געווארן אינעם 11טן יארהונדערט דורך דעם גרויסן איטאליענישן חכם '''[[רבי נתן מרומי|רבי נתן בן יחיאל מרומי]]''' (באקאנט אלס דער &quot;בעל הערוך&quot;), און עס ווערט פארעכנט אלס איינער פון די וויכטיגסטע ספרים פאר'ן לימוד פונעם [[תלמוד בבלי]], [[תלמוד ירושלמי]], און די [[מדרש|מדרשי חז&quot;ל]].&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt;

== רקע און ציל פונעם חיבור ==
דער ערוך איז צונויפגעשטעלט געווארן אין דער שטאט [[רוים]] (רומא) מיט'ן ציל צו ברענגען א קלארקייט פאר לערנער וואס אזיי האבן זיך אנגעשטויסן אין פרעמדע אדער שווערע ווערטער אינערהאלב די מאמרים פון חז&quot;ל. צוליב דעם וואס דער תלמוד ענטהאלט אסאך ווערטער פון ארמיש, לאטייניש, גריכיש, און פערסיש, האט דער מחבר אהערגעשטעלט אן אלפאבעטישן סדר צו ערקלערן די אלע אויסדרוקן.

דער סטרוקטור פונעם ספר איז אויסגעשטעלט לויט ערכים (איינסן):

* יעדער ערך הייבט זיך אן מיט דעם שורש פונעם ווארט.
* דער מחבר ברענגט א קורצע און שארפע דעפיניציע אויפ'ן טייטש פונעם ווארט.
* ער צייגט אן דעם מקור און ברענגט א ציטאט פונעם ש&quot;ס אדער מדרש צו ווייזן דעם קאנטעקסט פונעם ווארט.
* אין פילע פאלן באנוצט זיך דאס ספר נישט נאר מיט א טרוקענעם טייטש, נאר ערקלערט די גאנצע סוגיא אדער דעם גאנצן פאראגראף, וואס דאס מאכט דעם חיבור סיי פאר א ווערטערבוך און סיי פאר א פירוש המקרא והתלמוד.

== די מקורות פונעם ספר ==
ביים אהערשטעלן דעם חיבור, האט דער בעל הערוך משלב געווען די הויך-געשעצטע תורה פונעם פעריאד פון די גאונים צוזאמען מיט זיין אייגענער הלכה'דיגער און שפראכליכער פארשטאנד. דאס ספר דינט אלס א קריטישער היטער פאר פריערדיגע טראדיציעס, און ער ברענגט כסדר די תורות פון די גדולי הראשונים והגאונים:

* תורת הגאונים, ובפרט די תשובות פונעם לעצטן גאון אין בבל, [[רב האי גאון]].
* די פירושים און טראדיציעס פון [[רבינו חננאל]] (פון קיירואן, צפון אפריקע), וואס אז זיין דרך הלימוד האט געהאט אן אומגעהויערע השפעה אויפ'ן ערוך.

== חשיבות און לעגאציע קעגן מאדערנע קריטיק ==
די חשיבות פונעם ספר הערוך אינעם עולם התורה און אינעם עולם המחקר איז ריזיג, און זיין ווערט ליגט סיי אינעם פשוט'ן פשט און סיי אינעם קיום הנוסח:

* נוסחאות הש&quot;ס: דער ערוך פארמאגט גאר א הויכן סטאטוס פאר דער פארשונג פון נוסחאות התלמוד. וויבאלד ער האט ציטירט די גמרא פון גאר אלטע כתבי יד (מאנוסקריפטן) וואס אזיי זענען שפעטער פארלוירן געווארן, קענען היינטיגע לערנער און פארשער רעקאנסרואירן די אמת'ע גירסאות פון חז&quot;ל דורך די ציטאטן אין זיין ספר.
* בריק פון תורת הגאונים: דאס ספר האט געדינט אלס דער צענטראלער קאנאל וואס דורך אים איז די תורה פון די גאונים איבערגעגעבן געווארן פאר די שפעטערדיגע חכמים אין איטאליע, פראנקרייך און אשכנז.

=== נייטראליטעט און פילאלאגישע פארשונג ===
באלייכטנדיג דעם ספר מיט אן אָביעקטיוון בליק, באמערקן די פארשער אז מען דארף מאכן אן אונטערשייד צווישן די פארשידענע ערכים אין ספר. טייל פירושים שפיגלען אָפּ אבסאלוטע מוסמך'דיגע טראדיציעס, בעת אנדערע זענען געבויט אויף ארטיגע אדער היסטארישע וואריאנטן וואס אזיי זענען נישט געווען אנגענומען איבער די גאנצע וועלט.

דערצו, כאטש דאס ספר איז באוואונדערט פאר זיין גאונות, איז זיין עטימאלאגיע (די פארשונג פון דעם אפשטאם פון ווערטער) נישט שטענדיג צוגעפאסט צו די מאדערנע פילאלאגישע סטאנדארטן פון די היינטיגע יארן. טראץ די דאזיגע וויסנשאפטליכע באגרעניצונגען, איז דער ערוך געבליבן אן אומבייטבארער קלאסישער רעפערענץ-ספר וואס אן אים איז אוממעגליך צו באגרייפן די טיפקייט פונעם לשון חז&quot;ל.

אינעם 19טן יארהונדערט איז דאס ספר איבערגעארבעט און ברייט פארגרעסערט געווארן דורך דעם חכם חנוך יהודה קאהוט אינעם בארימטן מולטי-באַנדיגן חיבור &quot;ערוך השלם&quot;.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ספרי ראשונים]]
[[קאטעגאריע:ווערטערביכער]]
[[קאטעגאריע:תלמוד]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע ספרים]]</text>
      <sha1>1tlb2qi2sg67i7947qpvj7xt7yy6sjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ספר הערוך</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55020</id>
    <redirect title="ערוך" />
    <revision>
      <id>601387</id>
      <timestamp>2026-06-30T20:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[ערוך]]</comment>
      <origin>601387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="81iw3lqff74gzevbu9m0h0k2skbj99s" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[ערוך]]</text>
      <sha1>81iw3lqff74gzevbu9m0h0k2skbj99s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ערוך</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55021</id>
    <redirect title="הערוך" />
    <revision>
      <id>601389</id>
      <timestamp>2026-06-30T20:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>ן' משה האט באוועגט בלאט [[ערוך]] צו [[הערוך]]</comment>
      <origin>601389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="pn9ccezg92ymf82gbmorx4xc354qqrm" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[הערוך]]</text>
      <sha1>pn9ccezg92ymf82gbmorx4xc354qqrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>רבי נתן מרומי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55022</id>
    <revision>
      <id>601391</id>
      <timestamp>2026-06-30T20:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס מענטש | נאמען = רבי נתן בר יחיאל מרומי | בילד = | באשרייבונג = | געבורט_דאטע = 11טן יארהונדערט (דאטע נישט גענוי באקאנט) | געבורט_ארט = רויט (רומא), איטאליע | פטירה_דאטע = ארום ה'תתע&quot;א (1106 אדער 1111) | פטירה_ארט = רויט, איטאליע | באגראבן = רויט | ווייב = | פאטער = ר...'</comment>
      <origin>601391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7357" sha1="fsp0nl75t6htt3j1cflg312mmv2054i" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = רבי נתן בר יחיאל מרומי
| בילד =
| באשרייבונג =
| געבורט_דאטע = 11טן יארהונדערט (דאטע נישט גענוי באקאנט)
| געבורט_ארט = רויט (רומא), איטאליע
| פטירה_דאטע = ארום ה'תתע&quot;א (1106 אדער 1111)
| פטירה_ארט = רויט, איטאליע
| באגראבן = רויט
| ווייב =
| פאטער = רבי יחיאל בר אברהם
| באקאנט_אלס = דער בעל הערוך
| אמט = ראש ישיבה, דיין, און לעקסיקאגראף
| חיבורים = ספר הערוך
}}

'''רבי נתן בר יחיאל מרומי''' (אינעם 11טן יארהונדערט) איז געווען פון די גאר גרויסע איטאליענישע חכמים, פוסקים און גדולי הראשונים, אז ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די צענטראלע מייסדים פון דער רעפערענץ-ליטעראטור אינערהאלב דעם רבנישן עולם התורה אינעם פריערדיגן מיטלאלטער.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt; ער איז וועלט-באקאנט צוליב זיין ריזיגן און יסודות'דיגן לעקסיקאן [[הערוך|'''ספר הערוך''']], וואס אז דער חיבור האט געעפנט דעם וועג פאר לערנער צו פארשטיין די שווערע ווערטער און עטימאלאגיע פונעם [[תלמוד בבלי]], [[תלמוד ירושלמי|ירושלמי]] און מדרשי חז&quot;ל.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A1%D7%A4%D7%A8_%D7%94%D7%A2%D7%A5](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A1%25D7%25A4%25D7%25A8_%25D7%2594%25D7%25A2%25D7%25A5)
&lt;/ref&gt;
== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
רבי נתן האט אפגעשטאמט פון אן אלטער, חשוב'ער און איינפלוסרייכער אידישער פאמיליע אין דער שטאט רוים (רומא), איטאליע, וואס אז זי האט אנגעפירט סיי מיט דער תורה-קולטור און סיי מיט די עפנטליכע קהילה-אינטערעסן אינעם ראיאן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt; זיין פאטער, רבי יחיאל בר אברהם, איז אליין געווען א באקאנטער דיין, פייטן און ראש ישיבה אין רוים.

דער אומגעגנט וואו ער האט געווירקט האט פארמאגט אן אייגנארטיגן כאראקטער, וואו די ארטיגע [[איטאליעניש|איטאליענישע]] תורה-טראדיציעס האבן זיך צנויפגעגאסן מיט די ברייטע השפעות פונעם פעריאד פון די גאונים פון בבל און [[צפון אפריקע]]. דאס דאזיגע סביבה האט אים געגעבן די מעגלעכקייט קונה צו זיין א ברייטע קלוזשער אין שפראכן און מנהגים, וואס אז דאס האט שפעטער ארויסגעשפיגלט דעם אופן און דעם מהות פון זיין גרויסן לעקסיקאן.

== כרונולוגיה און שאפונג פונעם ערוך ==
איבער זיין פריוואטן לעבן זענען די היסטארישע דאקומענטן גאר קנאפּ, און זיין ביאגראפיע איז מערסטנס באקאנט דורך די פירות פון זיינע חיבורים:

* '''תקופת פעולתו:''' ער האט געלעבט און געארבעט אינערהאלב דעם 11טן יארהונדערט אין רויט, וואו ער איז נאך דער פטירה פון זיין פאטער אנגענומען געווארן, אינאיינעם מיט זיינע ברידער, אלס ראש ישיבה און רב השטאט.
* '''צוזאמשטעל פונעם ספר:''' אינעם לעצטן פעריאד פון זיין לעבן (ארום דעם יאר 1101 אדער ה'תתס&quot;א) האט ער פארענדיגט זיין מונומענטאלן ווערק &quot;ספר הערוך&quot;. דאס ספר איז אויסגעשטעלט אלפאבעטיש צו ערקלערן די אלע פרעמדע אדער שווערע ווערטער (צביון פון [[אראמיש|ארמיש]], [[לאטיין|לאטייניש]], [[גריכיש]] און [[פערסיש]]) וואס אזיי געפינען זיך אינעם ש&quot;ס.
* '''קבלת הספר:''' באלד נאך זיין ארויסקומען איז דאס ספר געווארן א יסודות'דיגער רעפערענץ-קאנאל פאר אלע ישיבות און חכמים אין אייראפע, און עס איז אנגענומען געווארן אלס אן אומבייטבארער כלי פאר דער פארשטאנד פון מאמרי חז&quot;ל.

== חשיבות און לעגאציע ==
די הויפט חשיבות פון רבי נתן בר יחיאל ליגט אינעם פאקט אז ער האט דאס ערשטע מאל סיסטעמאטיזירט די תורה-איבערגעבונג פון די פריערדיגע דורות אויף אן ארגאניזירטן אופן. ער האט נישט בלויז איבערגעלאזט טרוקענע טייטשן, נאר ער האט פילע מאל אריינגעברענגט גאנצע סוגיות פונעם תלמוד מיט היסטארישע און רעליגיעזע ערקלערונגען.

חוץ דעם האט ער באוויזן צו ראטעווען אסאך אלטע גירסאות און נוסחאות הש&quot;ס וואס אזיי זענען געשטאנען פאר אים אין אלטע כתבי יד, און דורך זיין ספר זענען זיי אראפגעברענגט געווארן פאר די שפעטערדיגע דורות. ער ווערט באטראכט אלס דער סימבאל פונעם אינטעלעקטואלן קלימאקס פונעם איטאליענישן אידנטום אין יענע יארן.

== נייטראליטעט און היסטארישער בליק ==
מיט אן אָביעקטיוון און רעאליסטישן בליק, מוז ארויסגעוויזן ווערן אז הינטער זיין גרויסן נאמען אלס צענטראלער אויטאריטעט, זענען כמעט נישטא קיין באשטעטיגטע ביאגראפישע איינצלהייטן איבער זיין פערזענלעכן לעבן, אויסער דעם וואס ער האט געוואוינט אין רוים און ארויסגעגעבן דעם ספר. ווי עס פאסירט אפט מיט היסטארישע פערזענלעכקייטן פונעם מיטלאלטער, איז דער קוואלן-זכרון מערסטנס פארנומען מיט זיינע חיבורים און די שפעטערדיגע חרדישע כבוד-טיטלען, בעת אז די ריינע היסטארישע פאקטן זענען קנאפּ און דארפן באטראכט ווערן מיט פארזיכטיגקייט.

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ראשונים]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע רבנים]]
[[קאטעגאריע:לעקסיקאגראפן]]
[[קאטעגאריע:איטאַליענישע אידן]]</text>
      <sha1>fsp0nl75t6htt3j1cflg312mmv2054i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601392</id>
      <parentid>601391</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T20:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7367" sha1="ix9kplrgrw6j8dhwg5q7wdlr8zgk7t1" xml:space="preserve">{{אינפובאקס מענטש
| נאמען = רבי נתן בר יחיאל מרומי
| בילד =
| באשרייבונג =
| געבורט_דאטע = 11טן יארהונדערט (דאטע נישט גענוי באקאנט)
| געבורט_ארט = רויט (רומא), איטאליע
| פטירה_דאטע = ארום ה'תתע&quot;א (1106 אדער 1111)
| פטירה_ארט = רויט, איטאליע
| באגראבן = רויט
| ווייב =
| פאטער = רבי יחיאל בר אברהם
| באקאנט_אלס = דער בעל הערוך
| אמט = ראש ישיבה, דיין, און לעקסיקאגראף
| חיבורים = ספר הערוך
}}

{{רב}}

'''רבי נתן בר יחיאל מרומי''' (אינעם 11טן יארהונדערט) איז געווען פון די גאר גרויסע איטאליענישע חכמים, פוסקים און גדולי הראשונים, אז ער ווערט פארעכנט אלס איינער פון די צענטראלע מייסדים פון דער רעפערענץ-ליטעראטור אינערהאלב דעם רבנישן עולם התורה אינעם פריערדיגן מיטלאלטער.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt; ער איז וועלט-באקאנט צוליב זיין ריזיגן און יסודות'דיגן לעקסיקאן [[הערוך|'''ספר הערוך''']], וואס אז דער חיבור האט געעפנט דעם וועג פאר לערנער צו פארשטיין די שווערע ווערטער און עטימאלאגיע פונעם [[תלמוד בבלי]], [[תלמוד ירושלמי|ירושלמי]] און מדרשי חז&quot;ל.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/%D7%A1%D7%A4%D7%A8_%D7%94%D7%A2%D7%A5](https://www.google.com/search?q=https://he.wikipedia.org/wiki/%25D7%25A1%25D7%25A4%25D7%25A8_%25D7%2594%25D7%25A2%25D7%25A5)
&lt;/ref&gt;
== אפשטאם און פריערדיגע יארן ==
רבי נתן האט אפגעשטאמט פון אן אלטער, חשוב'ער און איינפלוסרייכער אידישער פאמיליע אין דער שטאט רוים (רומא), איטאליע, וואס אז זי האט אנגעפירט סיי מיט דער תורה-קולטור און סיי מיט די עפנטליכע קהילה-אינטערעסן אינעם ראיאן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel](https://en.wikipedia.org/wiki/Nathan_ben_Jehiel)&lt;/ref&gt; זיין פאטער, רבי יחיאל בר אברהם, איז אליין געווען א באקאנטער דיין, פייטן און ראש ישיבה אין רוים.

דער אומגעגנט וואו ער האט געווירקט האט פארמאגט אן אייגנארטיגן כאראקטער, וואו די ארטיגע [[איטאליעניש|איטאליענישע]] תורה-טראדיציעס האבן זיך צנויפגעגאסן מיט די ברייטע השפעות פונעם פעריאד פון די גאונים פון בבל און [[צפון אפריקע]]. דאס דאזיגע סביבה האט אים געגעבן די מעגלעכקייט קונה צו זיין א ברייטע קלוזשער אין שפראכן און מנהגים, וואס אז דאס האט שפעטער ארויסגעשפיגלט דעם אופן און דעם מהות פון זיין גרויסן לעקסיקאן.

== כרונולוגיה און שאפונג פונעם ערוך ==
איבער זיין פריוואטן לעבן זענען די היסטארישע דאקומענטן גאר קנאפּ, און זיין ביאגראפיע איז מערסטנס באקאנט דורך די פירות פון זיינע חיבורים:

* '''תקופת פעולתו:''' ער האט געלעבט און געארבעט אינערהאלב דעם 11טן יארהונדערט אין רויט, וואו ער איז נאך דער פטירה פון זיין פאטער אנגענומען געווארן, אינאיינעם מיט זיינע ברידער, אלס ראש ישיבה און רב השטאט.
* '''צוזאמשטעל פונעם ספר:''' אינעם לעצטן פעריאד פון זיין לעבן (ארום דעם יאר 1101 אדער ה'תתס&quot;א) האט ער פארענדיגט זיין מונומענטאלן ווערק &quot;ספר הערוך&quot;. דאס ספר איז אויסגעשטעלט אלפאבעטיש צו ערקלערן די אלע פרעמדע אדער שווערע ווערטער (צביון פון [[אראמיש|ארמיש]], [[לאטיין|לאטייניש]], [[גריכיש]] און [[פערסיש]]) וואס אזיי געפינען זיך אינעם ש&quot;ס.
* '''קבלת הספר:''' באלד נאך זיין ארויסקומען איז דאס ספר געווארן א יסודות'דיגער רעפערענץ-קאנאל פאר אלע ישיבות און חכמים אין אייראפע, און עס איז אנגענומען געווארן אלס אן אומבייטבארער כלי פאר דער פארשטאנד פון מאמרי חז&quot;ל.

== חשיבות און לעגאציע ==
די הויפט חשיבות פון רבי נתן בר יחיאל ליגט אינעם פאקט אז ער האט דאס ערשטע מאל סיסטעמאטיזירט די תורה-איבערגעבונג פון די פריערדיגע דורות אויף אן ארגאניזירטן אופן. ער האט נישט בלויז איבערגעלאזט טרוקענע טייטשן, נאר ער האט פילע מאל אריינגעברענגט גאנצע סוגיות פונעם תלמוד מיט היסטארישע און רעליגיעזע ערקלערונגען.

חוץ דעם האט ער באוויזן צו ראטעווען אסאך אלטע גירסאות און נוסחאות הש&quot;ס וואס אזיי זענען געשטאנען פאר אים אין אלטע כתבי יד, און דורך זיין ספר זענען זיי אראפגעברענגט געווארן פאר די שפעטערדיגע דורות. ער ווערט באטראכט אלס דער סימבאל פונעם אינטעלעקטואלן קלימאקס פונעם איטאליענישן אידנטום אין יענע יארן.

== נייטראליטעט און היסטארישער בליק ==
מיט אן אָביעקטיוון און רעאליסטישן בליק, מוז ארויסגעוויזן ווערן אז הינטער זיין גרויסן נאמען אלס צענטראלער אויטאריטעט, זענען כמעט נישטא קיין באשטעטיגטע ביאגראפישע איינצלהייטן איבער זיין פערזענלעכן לעבן, אויסער דעם וואס ער האט געוואוינט אין רוים און ארויסגעגעבן דעם ספר. ווי עס פאסירט אפט מיט היסטארישע פערזענלעכקייטן פונעם מיטלאלטער, איז דער קוואלן-זכרון מערסטנס פארנומען מיט זיינע חיבורים און די שפעטערדיגע חרדישע כבוד-טיטלען, בעת אז די ריינע היסטארישע פאקטן זענען קנאפּ און דארפן באטראכט ווערן מיט פארזיכטיגקייט.

{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:ראשונים]]
[[קאטעגאריע:איטאליענישע רבנים]]
[[קאטעגאריע:לעקסיקאגראפן]]
[[קאטעגאריע:איטאַליענישע אידן]]</text>
      <sha1>ix9kplrgrw6j8dhwg5q7wdlr8zgk7t1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>לאה אמנו</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55023</id>
    <redirect title="לאה" />
    <revision>
      <id>601393</id>
      <timestamp>2026-06-30T20:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[לאה]]</comment>
      <origin>601393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="b4q6zh6af1n34i6ivvwhmv3u6yacnlg" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[לאה]]</text>
      <sha1>b4q6zh6af1n34i6ivvwhmv3u6yacnlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>לאה אמנו,</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55024</id>
    <redirect title="לאה" />
    <revision>
      <id>601394</id>
      <timestamp>2026-06-30T20:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[לאה]]</comment>
      <origin>601394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="b4q6zh6af1n34i6ivvwhmv3u6yacnlg" xml:space="preserve">#ווייטערפירן [[לאה]]</text>
      <sha1>b4q6zh6af1n34i6ivvwhmv3u6yacnlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שבט ראובן</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55025</id>
    <revision>
      <id>601395</id>
      <timestamp>2026-06-30T20:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס שבט | נאמען = שבט ראובן | העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט רְאוּבֵן / שבט ראובן | אפינים = ראובן, בכור זון פון יעקב און לאה | מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל | פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך ראובן בן יעקב (ישראל) | געבורט קאנטעקסט...'</comment>
      <origin>601395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22720" sha1="1sqndgbcb6aknkfhwaye4oh5w8ny5uz" xml:space="preserve">{{אינפובאקס שבט
| נאמען = שבט ראובן
| העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט רְאוּבֵן / שבט ראובן
| אפינים = ראובן, בכור זון פון יעקב און לאה
| מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל
| פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך ראובן בן יעקב (ישראל)
| געבורט קאנטעקסט = ראובן איז געבוירן געווארן אין פדן ארם
| נחלה = מזרח זייט פונעם ירדן טייך, צוזאמען מיט גד און חצי מנשה
| פארבינדענע גרופע = שבטי עבר הירדן, אפט פארבונדן מיט גד און חצי מנשה
| תנכישער סטאטוס = איינער פון די שבטי לאה, און דער ערשטער לויטן געבורט סדר
| פאליטישע ראלע = אן איינהייט אינעם מדבר, ביים כיבוש און ביי דער באזעצונג
}}

שבט ראובן איז איינס פון די צוועלף שבטים.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער שבט שטאמט פון [[ראובן]], דער עלטסטער זון און [[בכור]] פון [[יעקב אבינו]] און [[לאה|לאה אמנו]], וואס אז ער איז געבוירן געווארן אין [[פדן ארם]] בעת דער אבות תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם אלטן פאליטישן און מיליטערישן לעבן פון די ישראליטישע שטאמען, האט דער שבט פארנומען א באדייטנדע פאזיציע אלס אן אייגענע פירערשאפט-איינהייט בעת דער תקופה פונעם מדבר, דעם כיבוש פון ארץ כנען, און ביי די שפעטערדיגע באזעצונג .&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די געאגראפישע נחלה פונעם שבט איז געווען לאקאליזירט אינעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך ([[עבר הירדן]]), וואס דארט האט ער געוואוינט אינאיינעם מיט שבט גד און חצי [[שבט מנשה]], שאפנדיג אן אייגנארטיגן בלאק מיט א באזונדערן געאגראפישן און פאליטישן כאראקטער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)
&lt;/ref&gt;
== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט ראובן, דער עלטסטער זון פון יעקב און לאה, פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען און זיין גאנצע ייחוס ליניע. די תורה  פארבינדט דעם נאמען &quot;ראובן&quot; מיט דעם אויסדרוק &quot;ראו בן&quot; (זעט א זון), וואס אז דאס ווערט ערקלערט אין [[ספר בראשית]] אלס א לשון נופל על לשון אויף די רייד פון לאה אמנו בעת זיין געבורט, ווען זי האט געלויבט דעם באשעפער פאר איר ערשטן זון.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער פאמיליע געשיכטע ווערט ראובן פארגעשטעלט אלס דער בכור, א זאך וואס וואלט אים נאטירליך געדארפט געבן די העכסטע פאזיציע און פירערשאפט איבער די איבעריגע ברידער. אבער, די דאזיגע הויפט פאזיציע איז שווער געשעדיגט געווארן צוליב דעם עפיזאד מיט [[בלהה]], די [[פילגש]] פון יעקב אבינו, און צוליב די שפעטערדיגע ברכות און מוסר רייד פון יעקב פאר זיין פטירה אין קאפיטל מ&quot;ט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב די דאזיגע מאראלישע פאקטארן, איז די שפעטערדיגע חשיבות און השפעה פון דעם שבט נישט געווען א דירעקטע פונקציע פון זיין געבורט-סדר, און די תנ&quot;כישע קוואלן צייגן א קאמפליצירטע און טיפע בילד פון זיין סטאטוס, זיינע פאראנטווארטליכקייטן, און דעם פארלוסט פון זיין ארגינעלער פירערשאפט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

אלס איינער פון די זעקס שבטים וואס שטאמען אפ דירעקט פון לאה אמנו, געהערט ראובן צו דעם אלגעמיינעם קערן פון די קרובים סטרוקטור וואס די תורה ניצט צו ערקלערן די גאנצע קאמפאזיציע פון די שבטי ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די ברייטערע שבטים-סטרוקטור אינעם חומש און נביאים בינדט די אידענטיטעט פון יעדן שבט צו א ספעציפישן אבות'דיגן פאטער, און פראיעקטירט שפעטער די דאזיגע ליניע אריין אין דער לאגער ארגאניזאציע אינעם מדבר, ביי דער באזעצונג פון די נחלות, און אינעם שפעטערדיגן היסטארישן זכרון פונעם עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם דאזיגן סיסטעם פארנעמט ראובן א באזונדערע וויכטיגקייט צוליב צוויי הויפט סיבות: ערשטנס, ווייל ער איז דער ערשטגעבוירענער שבט אין דעם סדר התולדות, און צווייטנס, ווייל זיין שפעטערדיגע טעריטאריעלע באזעצונג אין מזרח זייט פונעם ירדן האט אים געגעבן א ספעציעלע געאגראפישע און פאליטישע אידענטיטעט וואס אז זי האט אים אפגעטיילט פונעם הויפט מערב'דיגן בלאק.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)
&lt;/ref&gt;
== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע תקופה ===
דער ארגינעלער אנפאנג פון ראובן איז אין ספר בראשית אלס דער ערשטער זון פון יעקב אבינו, וואס אז ער איז געבוירן געווארן צו לאה אין פדן ארם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; ער ווערט צום ערשטן מאל פארבונדן מיט אן אייגענארטיגע מעשה אין דעם עפיזאד פון די דודאים, ווען ער האט געברענגט ספעציעלע פעלד-פלאנצן צו זיין מוטער לאה, א דעטאל וואס שטעלט אים אריין אינעם פאמיליע נאראטיוו נאך ווייט איידער עס האט זיך אנגעהויבן די אפיציעלע תקופה פון דעם שבט אלס א גרויסע ארגאניזירטע גרופע.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער ברענגט די תורה  דעם עפיזאד אין וועלכן ראובן האט געלעגן מיט בלהה, וואס דאס איז געווארן אן ענטשיידענדער מאראלישער און פאליטישער ווענדפונקט פאר אים און פאר זיין שבט, וויבאלד דאס האט אים דערווייטערט און פסול געמאכט פון באקומען די פולע פירערשאפט פון די בכורה לויט די לעצטע ווערטער און מוסר רייד פון יעקב אבינו פאר זיין פטירה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; טראץ דעם, אין ספר בראשית קאפיטל ל&quot;ז, זעט מען אז ראובן האט פרובירט צו ראטעווען יוסף הצדיק פון די הענט פון די ברידער וואס האבן אים געוואלט הרגענען, ווען ער האט זיי  געראטן אים אריינצווארפן אין א ליידיגן גרוב אנשטאט אים צו הרגענען דירעקט מיט די הענט, וואס דאס צייגט אויף א טיילווייזע באשיצונג-ראלע וואס ער האט גענומען אויף זיך אפילו נאך זיין פריערדיגן דורכפאל אינעם פאמיליע קריזיס.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די ירידה קיין מצרים ===
ביי דער תקופה ווען די גאנצע משפחה פון יעקב אבינו איז אראפגעגאנגען קיין מצרים צוליב דעם הונגער, האט ראובן שוין געהאט פיר אייגענע זין וואס אז זיי זענען מיט אים מיטגעגאנגען.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער היסטארישער דעטאל איז גאר וויכטיג, ווייל דאס האט פעסטגעשטעלט דעם ערשטן דעמאגראפישן יסוד פון דעם שבט נאך איידער די גאנצע תקופה פון יציאת מצרים און די שפעטערדיגע ניסים האבן זיך אנגעהויבן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין די שפעטערדיגע תנ&quot;כישע רשימות און ענומעראציעס, באווייזט זיך דער שבט ראובן שטענדיג צווישן די ערשטע ציילונגען און מארש-ליסטעס, וואס דאס מארקירט אים אלס אן עטאבלירטע און וויכטיגע איינהייט אין דער ארגאניזאציע פונעם עם ישראל אינעם מדבר.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

=== ארגאניזאציע אינעם מדבר ===
בעת דער לאגער ארגאניזאציע און די מארשן אינעם מדבר סיני, ווערט ראובן גערעכנט צווישן די הויפט שבטים אין די פריערדיגע ציילונגען און לאגער-איינארדנונגען, כאטש וואס די הויפט פירערשאפט סטרוקטור אין די שפעטערדיגע ליסטעס האט קלאר געפרוטשעט און באשטימט שבט יהודה אלס דעם מוביל, אנשטאט ראובן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; חומש במדבר (קאפיטל י') שטעלט אוועק ראובן אלס די צווייטע גרויסע אפטיילונג אין דעם סדר פונעם מארש, גלייך נאך די לויים וואס אז זיי האבן געטראגן די חלקים פונעם משכן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דאס איז א קלארער באווייז אז ראובן האט נאך אלס געהאלטן א מכובד'דיגן און חשוב'ן פלאץ אינעם עם ישראל, אבער נישט די העכסטע און סופרים פירערשאפט וואס זיין נאטירליכע געבורט-סדר וואלט געדארפט ברענגען מיט זיך.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די באזעצונג אין עבר הירדן ===
אין דער צייט פונעם כיבוש הארץ, האבן די שבטים ראובן, גד, און דער האלבער שבט מנשה געבעטן פון משה רבינו אן אויסנאם צו בלייבן און זיך באזעצן אין דעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך, ווייל דער דาזיגער גאנצער ראיאן איז געווען גאר פאסיג פאר מקנה און בהמות צוליב די גוטע פאשע פעלדער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; משה רבינו האט באשטעטיגט דעם דאזיגן פלאן נאר אויף דעם ספעציפישן תנאי אז זיי מוזן קוים אריבערגיין חלוצים אינאיינעם מיט די איבעריגע שבטים צו העלפן מלחמה האלטן און אייננעמען דאס לאנד אין מערב זייט פונעם ירדן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע אפמאך פאר דער באזעצונג איז שפעטער מקוים און באשטעטיגט געווארן אין די מסורות פון חלוקת הארץ דורך יהושע בן נון, וואס האט געמאכט דעם מזרח'דיגן פלאטא פאר דער אפיציעלער נחלה פון ראובן, גד, און חצי מנשה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע באזעצונג אין עבר הירדן האט געגעבן פאר ראובן אן אייגנארטיגע געאגראפישע אידענטיטעט און אים אפגעטיילט פונעם הויפט געאגראפישן בלאק פון די מערב'דיגע שבטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די קאנטראווערסיע פונעם מזבח ===
ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) פארשרייבט א גרויסן קריזיס וואס אז ער האט אויסגעבראכן גלייך נאך דער באזעצונג, ווען די מזרח'דיגע שבטים האבן אויפגעשטעלט א גרויסן מזבח נעבן דעם ירדן, און די מערב'דיגע שבטים האבן דאס אויסגעטייטשט אלס א מעגליכע רעליגיעזע שפאלטונג און אן עבודה זרה קעגן דער צענטראלער עבודה פונעם באשעפער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער שווערער עפיזאד האט כמעט געפירט צו אן אלגעמיינעם ברידער קריג און בלוט פארגוסונג צווישן די שבטים, אבער די מזרח'דיגע שבטים האבן קלוג מסביר געווען אז דער מזבח איז נישט געבויט געווארן פאר קיין אייגענע קרבנות צו ערזעצן דעם צענטראלן משכן, נארוואס אלס אן עדות און א סימבאל פאר די קומענדיגע דורות אז זיי געהערן אויך הונדערט פראצענט צומעם ישראל טראץ דעם געאגראפישן מרחק.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די געשיכטע האט זיך געענדיגט מיט א פולקאמע בארואיגונג און דע-עסקאלאציע, וואס דאס מאכט דעם טעקסט פאר איינער פון די וויכטיגסטע מקורות צו פארשטיין די קאמפליצירטע באציאונג פון שבט ראובן צו דער רעליגיעזער אחדות פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== שפעטערדיגע תנ&quot;כישע היסטאריע ===
דער שבט ווערט נישט דערמאנט אלס א הויפט אקטיווער שפילער אין די לאקאלע מלחמות קעגן די כנענים נאך די תקופה פון יהושע, לכל הפחות נישט אין די הויפט ליטערארישע סך הכלס פון ספר שופטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; עס זענען דא אומדירעקטע סימנים אז זיי האבן מעגליך אנטיילגענומען אין די שווערע עפיזאדן פון דעם מלחמת פילגש בגבעה קעגן שבט בנימין, כאטש די באווייזן זענען נישט דירעקט ווייל די פסוקים ניצן אלגעמיינע אויסדרוקן ווי &quot;כל שבטי ישראל&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער אין די ימי המלוכה, געפינט מען קלארע פארשטייער פון די ראובנים אינעם מיליטערישן און אדמיניסטראטיוון סיסטעם פון דוד המלך, וואס דאס צייגט אויף דעם ווייטערדיגן קיום און וויכטיגקייט פונעם שבט בעת דער פאראייניגטער מלוכה תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער תקופה פון די צעטיילטע מלכויות, איז די טעריטאריע פונעם שבט אין עבר הירדן געווארן גאר שוואך און אויסגעשטעלט צו פיינטליכע אטאקעס, ביז זי איז עווענטועל אריינפאלן אונטער דער דאמינאנץ און הערשאפט פון מלכות ארם (סיריע).&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די היסטארישע מסורות פון דער אשור'דיגער גלות דערמאנען נאך אלס דעם שבט ראובן צוזאמען מיט גד און חצי מנשה אלס די ערשטע וואס אז זיי זענען פארטריבן געווארן, וואס דאס ווייזט אז די שבט-אידענטיטעט האט אנגעהאלטן אפילו טיף אינעם אשור קריזיס, כאטש אין א קלענערע און אפגעשוואכטע פארעם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

== חשיבות און ירושה ==
שבט ראובן פארנעמט א צענטראלן פלאץ ווייל ער איז דער בכור און איינער פון די אלעמען באקאנטע יסודות'דיגע איינהייטן אין דער תנ&quot;כישע געשיכטע און קאמפאזיציע פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; זיין גאנצע נאראטיוו היט אפ א קלאסישן און טיפן תנ&quot;כישן געדאנק: אז די בכורה און דער סדר פון געבורט אליין גאראנטירט נישט קיין אייביגע פירערשאפט, און אז א מאראלישער דורכפאל קען דראסטיש טוישן דעם גאנצן שיקזאל פון א שבט און א נאציאן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די נחלה פון דעם שבט אין עבר הירדן דינט אויך אלס א וויכטיגער פאל-שטודיע פאר היסטאריקער איבער דער טעריטאריעלער אויסברייטערונג פון עם ישראל, גרעניץ באזעצונגען, און די אויטאנאמיע וואס אז די שבט-גרופעס האבן אויסגעארבעט צווישן זיך.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

די מעשה פונעם מזבח אין ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) איז געווארן א פראמינענטער מאדел און יסוד פאר שפעטערדיגע דיסקוסיעס איבער דער אחדות פון דער עבודה אינעם עם ישראל קעגן דער לאקאלער און רעגיאנאלער אידענטיטעט פונעם יחיד אדער דעם שבט.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב דעם דינט ראובן נישט בלויז אלס א בלוט-קרובים גרופע, נאר אויך אלס א ליטערארישער און היסטארישער סימבאל סיי פאר דעם פולן ארייננעמען אינעם עם ישראל און סיי פאר דער שטענדיגער סכנה פון ווערן אפגעטיילט און דערווייטערט פון דער צענטראלער קהילה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; {{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:תנך]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>1sqndgbcb6aknkfhwaye4oh5w8ny5uz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601396</id>
      <parentid>601395</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22861" sha1="d9dosspc5x18gcy6t7wapwe6ipsp13l" xml:space="preserve">{{אינפובאקס שבט
| נאמען = שבט ראובן
| העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט רְאוּבֵן / שבט ראובן
| אפינים = ראובן, בכור זון פון יעקב און לאה
| מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל
| פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך ראובן בן יעקב (ישראל)
| געבורט קאנטעקסט = ראובן איז געבוירן געווארן אין פדן ארם
| נחלה = מזרח זייט פונעם ירדן טייך, צוזאמען מיט גד און חצי מנשה
| פארבינדענע גרופע = שבטי עבר הירדן, אפט פארבונדן מיט גד און חצי מנשה
| תנכישער סטאטוס = איינער פון די שבטי לאה, און דער ערשטער לויטן געבורט סדר
| פאליטישע ראלע = אן איינהייט אינעם מדבר, ביים כיבוש און ביי דער באזעצונג
}}
[[טעקע:12 Tribes of Israel Map.svg|קליין|ארץ ישראל ווי עס איז ציטיילט געווארן פאר די שבטים]]
שבט ראובן איז איינס פון די צוועלף שבטים.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער שבט שטאמט פון [[ראובן]], דער עלטסטער זון און [[בכור]] פון [[יעקב אבינו]] און [[לאה|לאה אמנו]], וואס אז ער איז געבוירן געווארן אין [[פדן ארם]] בעת דער אבות תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם אלטן פאליטישן און מיליטערישן לעבן פון די ישראליטישע שטאמען, האט דער שבט פארנומען א באדייטנדע פאזיציע אלס אן אייגענע פירערשאפט-איינהייט בעת דער תקופה פונעם מדבר, דעם כיבוש פון ארץ כנען, און ביי די שפעטערדיגע באזעצונג .&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די געאגראפישע נחלה פונעם שבט איז געווען לאקאליזירט אינעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך ([[עבר הירדן]]), וואס דארט האט ער געוואוינט אינאיינעם מיט שבט גד און חצי [[שבט מנשה]], שאפנדיג אן אייגנארטיגן בלאק מיט א באזונדערן געאגראפישן און פאליטישן כאראקטער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)
&lt;/ref&gt;
== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט ראובן, דער עלטסטער זון פון יעקב און לאה, פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען און זיין גאנצע ייחוס ליניע. די תורה  פארבינדט דעם נאמען &quot;ראובן&quot; מיט דעם אויסדרוק &quot;ראו בן&quot; (זעט א זון), וואס אז דאס ווערט ערקלערט אין [[ספר בראשית]] אלס א לשון נופל על לשון אויף די רייד פון לאה אמנו בעת זיין געבורט, ווען זי האט געלויבט דעם באשעפער פאר איר ערשטן זון.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער פאמיליע געשיכטע ווערט ראובן פארגעשטעלט אלס דער בכור, א זאך וואס וואלט אים נאטירליך געדארפט געבן די העכסטע פאזיציע און פירערשאפט איבער די איבעריגע ברידער. אבער, די דאזיגע הויפט פאזיציע איז שווער געשעדיגט געווארן צוליב דעם עפיזאד מיט [[בלהה]], די [[פילגש]] פון יעקב אבינו, און צוליב די שפעטערדיגע ברכות און מוסר רייד פון יעקב פאר זיין פטירה אין קאפיטל מ&quot;ט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב די דאזיגע מאראלישע פאקטארן, איז די שפעטערדיגע חשיבות און השפעה פון דעם שבט נישט געווען א דירעקטע פונקציע פון זיין געבורט-סדר, און די תנ&quot;כישע קוואלן צייגן א קאמפליצירטע און טיפע בילד פון זיין סטאטוס, זיינע פאראנטווארטליכקייטן, און דעם פארלוסט פון זיין ארגינעלער פירערשאפט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

אלס איינער פון די זעקס שבטים וואס שטאמען אפ דירעקט פון לאה אמנו, געהערט ראובן צו דעם אלגעמיינעם קערן פון די קרובים סטרוקטור וואס די תורה ניצט צו ערקלערן די גאנצע קאמפאזיציע פון די שבטי ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די ברייטערע שבטים-סטרוקטור אינעם חומש און נביאים בינדט די אידענטיטעט פון יעדן שבט צו א ספעציפישן אבות'דיגן פאטער, און פראיעקטירט שפעטער די דאזיגע ליניע אריין אין דער לאגער ארגאניזאציע אינעם מדבר, ביי דער באזעצונג פון די נחלות, און אינעם שפעטערדיגן היסטארישן זכרון פונעם עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם דאזיגן סיסטעם פארנעמט ראובן א באזונדערע וויכטיגקייט צוליב צוויי הויפט סיבות: ערשטנס, ווייל ער איז דער ערשטגעבוירענער שבט אין דעם סדר התולדות, און צווייטנס, ווייל זיין שפעטערדיגע טעריטאריעלע באזעצונג אין מזרח זייט פונעם ירדן האט אים געגעבן א ספעציעלע געאגראפישע און פאליטישע אידענטיטעט וואס אז זי האט אים אפגעטיילט פונעם הויפט מערב'דיגן בלאק.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)
&lt;/ref&gt;
== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע תקופה ===
דער ארגינעלער אנפאנג פון ראובן איז אין ספר בראשית אלס דער ערשטער זון פון יעקב אבינו, וואס אז ער איז געבוירן געווארן צו לאה אין פדן ארם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; ער ווערט צום ערשטן מאל פארבונדן מיט אן אייגענארטיגע מעשה אין דעם עפיזאד פון די דודאים, ווען ער האט געברענגט ספעציעלע פעלד-פלאנצן צו זיין מוטער לאה, א דעטאל וואס שטעלט אים אריין אינעם פאמיליע נאראטיוו נאך ווייט איידער עס האט זיך אנגעהויבן די אפיציעלע תקופה פון דעם שבט אלס א גרויסע ארגאניזירטע גרופע.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער ברענגט די תורה  דעם עפיזאד אין וועלכן ראובן האט געלעגן מיט בלהה, וואס דאס איז געווארן אן ענטשיידענדער מאראלישער און פאליטישער ווענדפונקט פאר אים און פאר זיין שבט, וויבאלד דאס האט אים דערווייטערט און פסול געמאכט פון באקומען די פולע פירערשאפט פון די בכורה לויט די לעצטע ווערטער און מוסר רייד פון יעקב אבינו פאר זיין פטירה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; טראץ דעם, אין ספר בראשית קאפיטל ל&quot;ז, זעט מען אז ראובן האט פרובירט צו ראטעווען יוסף הצדיק פון די הענט פון די ברידער וואס האבן אים געוואלט הרגענען, ווען ער האט זיי  געראטן אים אריינצווארפן אין א ליידיגן גרוב אנשטאט אים צו הרגענען דירעקט מיט די הענט, וואס דאס צייגט אויף א טיילווייזע באשיצונג-ראלע וואס ער האט גענומען אויף זיך אפילו נאך זיין פריערדיגן דורכפאל אינעם פאמיליע קריזיס.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די ירידה קיין מצרים ===
ביי דער תקופה ווען די גאנצע משפחה פון יעקב אבינו איז אראפגעגאנגען קיין מצרים צוליב דעם הונגער, האט ראובן שוין געהאט פיר אייגענע זין וואס אז זיי זענען מיט אים מיטגעגאנגען.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער היסטארישער דעטאל איז גאר וויכטיג, ווייל דאס האט פעסטגעשטעלט דעם ערשטן דעמאגראפישן יסוד פון דעם שבט נאך איידער די גאנצע תקופה פון יציאת מצרים און די שפעטערדיגע ניסים האבן זיך אנגעהויבן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין די שפעטערדיגע תנ&quot;כישע רשימות און ענומעראציעס, באווייזט זיך דער שבט ראובן שטענדיג צווישן די ערשטע ציילונגען און מארש-ליסטעס, וואס דאס מארקירט אים אלס אן עטאבלירטע און וויכטיגע איינהייט אין דער ארגאניזאציע פונעם עם ישראל אינעם מדבר.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

=== ארגאניזאציע אינעם מדבר ===
בעת דער לאגער ארגאניזאציע און די מארשן אינעם מדבר סיני, ווערט ראובן גערעכנט צווישן די הויפט שבטים אין די פריערדיגע ציילונגען און לאגער-איינארדנונגען, כאטש וואס די הויפט פירערשאפט סטרוקטור אין די שפעטערדיגע ליסטעס האט קלאר געפרוטשעט און באשטימט שבט יהודה אלס דעם מוביל, אנשטאט ראובן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; חומש במדבר (קאפיטל י') שטעלט אוועק ראובן אלס די צווייטע גרויסע אפטיילונג אין דעם סדר פונעם מארש, גלייך נאך די לויים וואס אז זיי האבן געטראגן די חלקים פונעם משכן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דאס איז א קלארער באווייז אז ראובן האט נאך אלס געהאלטן א מכובד'דיגן און חשוב'ן פלאץ אינעם עם ישראל, אבער נישט די העכסטע און סופרים פירערשאפט וואס זיין נאטירליכע געבורט-סדר וואלט געדארפט ברענגען מיט זיך.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די באזעצונג אין עבר הירדן ===
אין דער צייט פונעם כיבוש הארץ, האבן די שבטים ראובן, גד, און דער האלבער שבט מנשה געבעטן פון משה רבינו אן אויסנאם צו בלייבן און זיך באזעצן אין דעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך, ווייל דער דาזיגער גאנצער ראיאן איז געווען גאר פאסיג פאר מקנה און בהמות צוליב די גוטע פאשע פעלדער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; משה רבינו האט באשטעטיגט דעם דאזיגן פלאן נאר אויף דעם ספעציפישן תנאי אז זיי מוזן קוים אריבערגיין חלוצים אינאיינעם מיט די איבעריגע שבטים צו העלפן מלחמה האלטן און אייננעמען דאס לאנד אין מערב זייט פונעם ירדן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע אפמאך פאר דער באזעצונג איז שפעטער מקוים און באשטעטיגט געווארן אין די מסורות פון חלוקת הארץ דורך יהושע בן נון, וואס האט געמאכט דעם מזרח'דיגן פלאטא פאר דער אפיציעלער נחלה פון ראובן, גד, און חצי מנשה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע באזעצונג אין עבר הירדן האט געגעבן פאר ראובן אן אייגנארטיגע געאגראפישע אידענטיטעט און אים אפגעטיילט פונעם הויפט געאגראפישן בלאק פון די מערב'דיגע שבטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די קאנטראווערסיע פונעם מזבח ===
ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) פארשרייבט א גרויסן קריזיס וואס אז ער האט אויסגעבראכן גלייך נאך דער באזעצונג, ווען די מזרח'דיגע שבטים האבן אויפגעשטעלט א גרויסן מזבח נעבן דעם ירדן, און די מערב'דיגע שבטים האבן דאס אויסגעטייטשט אלס א מעגליכע רעליגיעזע שפאלטונג און אן עבודה זרה קעגן דער צענטראלער עבודה פונעם באשעפער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער שווערער עפיזאד האט כמעט געפירט צו אן אלגעמיינעם ברידער קריג און בלוט פארגוסונג צווישן די שבטים, אבער די מזרח'דיגע שבטים האבן קלוג מסביר געווען אז דער מזבח איז נישט געבויט געווארן פאר קיין אייגענע קרבנות צו ערזעצן דעם צענטראלן משכן, נארוואס אלס אן עדות און א סימבאל פאר די קומענדיגע דורות אז זיי געהערן אויך הונדערט פראצענט צומעם ישראל טראץ דעם געאגראפישן מרחק.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די געשיכטע האט זיך געענדיגט מיט א פולקאמע בארואיגונג און דע-עסקאלאציע, וואס דאס מאכט דעם טעקסט פאר איינער פון די וויכטיגסטע מקורות צו פארשטיין די קאמפליצירטע באציאונג פון שבט ראובן צו דער רעליגיעזער אחדות פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== שפעטערדיגע תנ&quot;כישע היסטאריע ===
דער שבט ווערט נישט דערמאנט אלס א הויפט אקטיווער שפילער אין די לאקאלע מלחמות קעגן די כנענים נאך די תקופה פון יהושע, לכל הפחות נישט אין די הויפט ליטערארישע סך הכלס פון ספר שופטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; עס זענען דא אומדירעקטע סימנים אז זיי האבן מעגליך אנטיילגענומען אין די שווערע עפיזאדן פון דעם מלחמת פילגש בגבעה קעגן שבט בנימין, כאטש די באווייזן זענען נישט דירעקט ווייל די פסוקים ניצן אלגעמיינע אויסדרוקן ווי &quot;כל שבטי ישראל&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער אין די ימי המלוכה, געפינט מען קלארע פארשטייער פון די ראובנים אינעם מיליטערישן און אדמיניסטראטיוון סיסטעם פון דוד המלך, וואס דאס צייגט אויף דעם ווייטערדיגן קיום און וויכטיגקייט פונעם שבט בעת דער פאראייניגטער מלוכה תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער תקופה פון די צעטיילטע מלכויות, איז די טעריטאריע פונעם שבט אין עבר הירדן געווארן גאר שוואך און אויסגעשטעלט צו פיינטליכע אטאקעס, ביז זי איז עווענטועל אריינפאלן אונטער דער דאמינאנץ און הערשאפט פון מלכות ארם (סיריע).&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די היסטארישע מסורות פון דער אשור'דיגער גלות דערמאנען נאך אלס דעם שבט ראובן צוזאמען מיט גד און חצי מנשה אלס די ערשטע וואס אז זיי זענען פארטריבן געווארן, וואס דאס ווייזט אז די שבט-אידענטיטעט האט אנגעהאלטן אפילו טיף אינעם אשור קריזיס, כאטש אין א קלענערע און אפגעשוואכטע פארעם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

== חשיבות און ירושה ==
שבט ראובן פארנעמט א צענטראלן פלאץ ווייל ער איז דער בכור און איינער פון די אלעמען באקאנטע יסודות'דיגע איינהייטן אין דער תנ&quot;כישע געשיכטע און קאמפאזיציע פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; זיין גאנצע נאראטיוו היט אפ א קלאסישן און טיפן תנ&quot;כישן געדאנק: אז די בכורה און דער סדר פון געבורט אליין גאראנטירט נישט קיין אייביגע פירערשאפט, און אז א מאראלישער דורכפאל קען דראסטיש טוישן דעם גאנצן שיקזאל פון א שבט און א נאציאן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די נחלה פון דעם שבט אין עבר הירדן דינט אויך אלס א וויכטיגער פאל-שטודיע פאר היסטאריקער איבער דער טעריטאריעלער אויסברייטערונג פון עם ישראל, גרעניץ באזעצונגען, און די אויטאנאמיע וואס אז די שבט-גרופעס האבן אויסגעארבעט צווישן זיך.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

די מעשה פונעם מזבח אין ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) איז געווארן א פראמינענטער מאדел און יסוד פאר שפעטערדיגע דיסקוסיעס איבער דער אחדות פון דער עבודה אינעם עם ישראל קעגן דער לאקאלער און רעגיאנאלער אידענטיטעט פונעם יחיד אדער דעם שבט.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב דעם דינט ראובן נישט בלויז אלס א בלוט-קרובים גרופע, נאר אויך אלס א ליטערארישער און היסטארישער סימבאל סיי פאר דעם פולן ארייננעמען אינעם עם ישראל און סיי פאר דער שטענדיגער סכנה פון ווערן אפגעטיילט און דערווייטערט פון דער צענטראלער קהילה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; {{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:תנך]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>d9dosspc5x18gcy6t7wapwe6ipsp13l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601398</id>
      <parentid>601396</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22886" sha1="11a8of6umqedgdfgg2h21yrljp4x7id" xml:space="preserve">{{אינפובאקס שבט
| נאמען = שבט ראובן
| העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט רְאוּבֵן / שבט ראובן
| אפינים = ראובן, בכור זון פון יעקב און לאה
| מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל
| פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך ראובן בן יעקב (ישראל)
| געבורט קאנטעקסט = ראובן איז געבוירן געווארן אין פדן ארם
| נחלה = מזרח זייט פונעם ירדן טייך, צוזאמען מיט גד און חצי מנשה
| פארבינדענע גרופע = שבטי עבר הירדן, אפט פארבונדן מיט גד און חצי מנשה
| תנכישער סטאטוס = איינער פון די שבטי לאה, און דער ערשטער לויטן געבורט סדר
| פאליטישע ראלע = אן איינהייט אינעם מדבר, ביים כיבוש און ביי דער באזעצונג
}}
[[טעקע:12 Tribes of Israel Map.svg|קליין|ארץ ישראל ווי עס איז ציטיילט געווארן פאר די שבטים]]
שבט ראובן איז איינס פון די צוועלף שבטים.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער שבט שטאמט פון [[ראובן]], דער עלטסטער זון און [[בכור]] פון [[יעקב אבינו]] און [[לאה|לאה אמנו]], וואס אז ער איז געבוירן געווארן אין [[פדן ארם]] בעת דער אבות תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם אלטן פאליטישן און מיליטערישן לעבן פון די ישראליטישע שטאמען, האט דער שבט פארנומען א באדייטנדע פאזיציע אלס אן אייגענע פירערשאפט-איינהייט בעת דער תקופה פונעם מדבר, דעם כיבוש פון ארץ כנען, און ביי די שפעטערדיגע באזעצונג .&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די געאגראפישע נחלה פונעם שבט איז געווען לאקאליזירט אינעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך ([[עבר הירדן]]), וואס דארט האט ער געוואוינט אינאיינעם מיט שבט גד און חצי [[שבט מנשה]], שאפנדיג אן אייגנארטיגן בלאק מיט א באזונדערן געאגראפישן און פאליטישן כאראקטער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)
&lt;/ref&gt;
== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט ראובן, דער עלטסטער זון פון יעקב און לאה, פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען און זיין גאנצע ייחוס ליניע. די תורה  פארבינדט דעם נאמען &quot;ראובן&quot; מיט דעם אויסדרוק &quot;ראו בן&quot; (זעט א זון), וואס אז דאס ווערט ערקלערט אין [[ספר בראשית]] אלס א לשון נופל על לשון אויף די רייד פון לאה אמנו בעת זיין געבורט, ווען זי האט געלויבט דעם באשעפער פאר איר ערשטן זון.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער פאמיליע געשיכטע ווערט ראובן פארגעשטעלט אלס דער בכור, א זאך וואס וואלט אים נאטירליך געדארפט געבן די העכסטע פאזיציע און פירערשאפט איבער די איבעריגע ברידער. אבער, די דאזיגע הויפט פאזיציע איז שווער געשעדיגט געווארן צוליב דעם עפיזאד מיט [[בלהה]], די [[פילגש]] פון יעקב אבינו, און צוליב די שפעטערדיגע ברכות און מוסר רייד פון יעקב פאר זיין פטירה אין קאפיטל מ&quot;ט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב די דאזיגע מאראלישע פאקטארן, איז די שפעטערדיגע חשיבות און השפעה פון דעם שבט נישט געווען א דירעקטע פונקציע פון זיין געבורט-סדר, און די תנ&quot;כישע קוואלן צייגן א קאמפליצירטע און טיפע בילד פון זיין סטאטוס, זיינע פאראנטווארטליכקייטן, און דעם פארלוסט פון זיין ארגינעלער פירערשאפט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

אלס איינער פון די זעקס שבטים וואס שטאמען אפ דירעקט פון לאה אמנו, געהערט ראובן צו דעם אלגעמיינעם קערן פון די קרובים סטרוקטור וואס די תורה ניצט צו ערקלערן די גאנצע קאמפאזיציע פון די שבטי ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די ברייטערע שבטים-סטרוקטור אינעם חומש און נביאים בינדט די אידענטיטעט פון יעדן שבט צו א ספעציפישן אבות'דיגן פאטער, און פראיעקטירט שפעטער די דאזיגע ליניע אריין אין דער לאגער ארגאניזאציע אינעם מדבר, ביי דער באזעצונג פון די נחלות, און אינעם שפעטערדיגן היסטארישן זכרון פונעם עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם דאזיגן סיסטעם פארנעמט ראובן א באזונדערע וויכטיגקייט צוליב צוויי הויפט סיבות: ערשטנס, ווייל ער איז דער ערשטגעבוירענער שבט אין דעם סדר התולדות, און צווייטנס, ווייל זיין שפעטערדיגע טעריטאריעלע באזעצונג אין מזרח זייט פונעם ירדן האט אים געגעבן א ספעציעלע געאגראפישע און פאליטישע אידענטיטעט וואס אז זי האט אים אפגעטיילט פונעם הויפט מערב'דיגן בלאק.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)
&lt;/ref&gt;
== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע תקופה ===
דער ארגינעלער אנפאנג פון ראובן איז אין ספר בראשית אלס דער ערשטער זון פון יעקב אבינו, וואס אז ער איז געבוירן געווארן צו לאה אין פדן ארם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; ער ווערט צום ערשטן מאל פארבונדן מיט אן אייגענארטיגע מעשה אין דעם עפיזאד פון די דודאים, ווען ער האט געברענגט ספעציעלע פעלד-פלאנצן צו זיין מוטער לאה, א דעטאל וואס שטעלט אים אריין אינעם פאמיליע נאראטיוו נאך ווייט איידער עס האט זיך אנגעהויבן די אפיציעלע תקופה פון דעם שבט אלס א גרויסע ארגאניזירטע גרופע.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער ברענגט די תורה  דעם עפיזאד אין וועלכן ראובן האט געלעגן מיט בלהה, וואס דאס איז געווארן אן ענטשיידענדער מאראלישער און פאליטישער ווענדפונקט פאר אים און פאר זיין שבט, וויבאלד דאס האט אים דערווייטערט און פסול געמאכט פון באקומען די פולע פירערשאפט פון די בכורה לויט די לעצטע ווערטער און מוסר רייד פון יעקב אבינו פאר זיין פטירה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; טראץ דעם, אין ספר בראשית קאפיטל ל&quot;ז, זעט מען אז ראובן האט פרובירט צו ראטעווען יוסף הצדיק פון די הענט פון די ברידער וואס האבן אים געוואלט הרגענען, ווען ער האט זיי  געראטן אים אריינצווארפן אין א ליידיגן גרוב אנשטאט אים צו הרגענען דירעקט מיט די הענט, וואס דאס צייגט אויף א טיילווייזע באשיצונג-ראלע וואס ער האט גענומען אויף זיך אפילו נאך זיין פריערדיגן דורכפאל אינעם פאמיליע קריזיס.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די ירידה קיין מצרים ===
ביי דער תקופה ווען די גאנצע משפחה פון יעקב אבינו איז אראפגעגאנגען קיין מצרים צוליב דעם הונגער, האט ראובן שוין געהאט פיר אייגענע זין וואס אז זיי זענען מיט אים מיטגעגאנגען.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער היסטארישער דעטאל איז גאר וויכטיג, ווייל דאס האט פעסטגעשטעלט דעם ערשטן דעמאגראפישן יסוד פון דעם שבט נאך איידער די גאנצע תקופה פון יציאת מצרים און די שפעטערדיגע ניסים האבן זיך אנגעהויבן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין די שפעטערדיגע תנ&quot;כישע רשימות און ענומעראציעס, באווייזט זיך דער שבט ראובן שטענדיג צווישן די ערשטע ציילונגען און מארש-ליסטעס, וואס דאס מארקירט אים אלס אן עטאבלירטע און וויכטיגע איינהייט אין דער ארגאניזאציע פונעם עם ישראל אינעם מדבר.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

=== ארגאניזאציע אינעם מדבר ===
בעת דער לאגער ארגאניזאציע און די מארשן אינעם מדבר סיני, ווערט ראובן גערעכנט צווישן די הויפט שבטים אין די פריערדיגע ציילונגען און לאגער-איינארדנונגען, כאטש וואס די הויפט פירערשאפט סטרוקטור אין די שפעטערדיגע ליסטעס האט קלאר געפרוטשעט און באשטימט שבט יהודה אלס דעם מוביל, אנשטאט ראובן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; חומש במדבר (קאפיטל י') שטעלט אוועק ראובן אלס די צווייטע גרויסע אפטיילונג אין דעם סדר פונעם מארש, גלייך נאך די לויים וואס אז זיי האבן געטראגן די חלקים פונעם משכן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דאס איז א קלארער באווייז אז ראובן האט נאך אלס געהאלטן א מכובד'דיגן און חשוב'ן פלאץ אינעם עם ישראל, אבער נישט די העכסטע און סופרים פירערשאפט וואס זיין נאטירליכע געבורט-סדר וואלט געדארפט ברענגען מיט זיך.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די באזעצונג אין עבר הירדן ===
אין דער צייט פונעם כיבוש הארץ, האבן די שבטים ראובן, גד, און דער האלבער שבט מנשה געבעטן פון משה רבינו אן אויסנאם צו בלייבן און זיך באזעצן אין דעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך, ווייל דער דาזיגער גאנצער ראיאן איז געווען גאר פאסיג פאר מקנה און בהמות צוליב די גוטע פאשע פעלדער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; משה רבינו האט באשטעטיגט דעם דאזיגן פלאן נאר אויף דעם ספעציפישן תנאי אז זיי מוזן קוים אריבערגיין חלוצים אינאיינעם מיט די איבעריגע שבטים צו העלפן מלחמה האלטן און אייננעמען דאס לאנד אין מערב זייט פונעם ירדן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע אפמאך פאר דער באזעצונג איז שפעטער מקוים און באשטעטיגט געווארן אין די מסורות פון חלוקת הארץ דורך יהושע בן נון, וואס האט געמאכט דעם מזרח'דיגן פלאטא פאר דער אפיציעלער נחלה פון ראובן, גד, און חצי מנשה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע באזעצונג אין עבר הירדן האט געגעבן פאר ראובן אן אייגנארטיגע געאגראפישע אידענטיטעט און אים אפגעטיילט פונעם הויפט געאגראפישן בלאק פון די מערב'דיגע שבטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די קאנטראווערסיע פונעם מזבח ===
ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) פארשרייבט א גרויסן קריזיס וואס אז ער האט אויסגעבראכן גלייך נאך דער באזעצונג, ווען די מזרח'דיגע שבטים האבן אויפגעשטעלט א גרויסן מזבח נעבן דעם ירדן, און די מערב'דיגע שבטים האבן דאס אויסגעטייטשט אלס א מעגליכע רעליגיעזע שפאלטונג און אן עבודה זרה קעגן דער צענטראלער עבודה פונעם באשעפער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער שווערער עפיזאד האט כמעט געפירט צו אן אלגעמיינעם ברידער קריג און בלוט פארגוסונג צווישן די שבטים, אבער די מזרח'דיגע שבטים האבן קלוג מסביר געווען אז דער מזבח איז נישט געבויט געווארן פאר קיין אייגענע קרבנות צו ערזעצן דעם צענטראלן משכן, נארוואס אלס אן עדות און א סימבאל פאר די קומענדיגע דורות אז זיי געהערן אויך הונדערט פראצענט צומעם ישראל טראץ דעם געאגראפישן מרחק.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די געשיכטע האט זיך געענדיגט מיט א פולקאמע בארואיגונג און דע-עסקאלאציע, וואס דאס מאכט דעם טעקסט פאר איינער פון די וויכטיגסטע מקורות צו פארשטיין די קאמפליצירטע באציאונג פון שבט ראובן צו דער רעליגיעזער אחדות פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== שפעטערדיגע תנ&quot;כישע היסטאריע ===
דער שבט ווערט נישט דערמאנט אלס א הויפט אקטיווער שפילער אין די לאקאלע מלחמות קעגן די כנענים נאך די תקופה פון יהושע, לכל הפחות נישט אין די הויפט ליטערארישע סך הכלס פון ספר שופטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; עס זענען דא אומדירעקטע סימנים אז זיי האבן מעגליך אנטיילגענומען אין די שווערע עפיזאדן פון דעם מלחמת פילגש בגבעה קעגן שבט בנימין, כאטש די באווייזן זענען נישט דירעקט ווייל די פסוקים ניצן אלגעמיינע אויסדרוקן ווי &quot;כל שבטי ישראל&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער אין די ימי המלוכה, געפינט מען קלארע פארשטייער פון די ראובנים אינעם מיליטערישן און אדמיניסטראטיוון סיסטעם פון דוד המלך, וואס דאס צייגט אויף דעם ווייטערדיגן קיום און וויכטיגקייט פונעם שבט בעת דער פאראייניגטער מלוכה תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער תקופה פון די צעטיילטע מלכויות, איז די טעריטאריע פונעם שבט אין עבר הירדן געווארן גאר שוואך און אויסגעשטעלט צו פיינטליכע אטאקעס, ביז זי איז עווענטועל אריינפאלן אונטער דער דאמינאנץ און הערשאפט פון מלכות ארם (סיריע).&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די היסטארישע מסורות פון דער אשור'דיגער גלות דערמאנען נאך אלס דעם שבט ראובן צוזאמען מיט גד און חצי מנשה אלס די ערשטע וואס אז זיי זענען פארטריבן געווארן, וואס דאס ווייזט אז די שבט-אידענטיטעט האט אנגעהאלטן אפילו טיף אינעם אשור קריזיס, כאטש אין א קלענערע און אפגעשוואכטע פארעם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

== חשיבות און ירושה ==
שבט ראובן פארנעמט א צענטראלן פלאץ ווייל ער איז דער בכור און איינער פון די אלעמען באקאנטע יסודות'דיגע איינהייטן אין דער תנ&quot;כישע געשיכטע און קאמפאזיציע פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; זיין גאנצע נאראטיוו היט אפ א קלאסישן און טיפן תנ&quot;כישן געדאנק: אז די בכורה און דער סדר פון געבורט אליין גאראנטירט נישט קיין אייביגע פירערשאפט, און אז א מאראלישער דורכפאל קען דראסטיש טוישן דעם גאנצן שיקזאל פון א שבט און א נאציאן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די נחלה פון דעם שבט אין עבר הירדן דינט אויך אלס א וויכטיגער פאל-שטודיע פאר היסטאריקער איבער דער טעריטאריעלער אויסברייטערונג פון עם ישראל, גרעניץ באזעצונגען, און די אויטאנאמיע וואס אז די שבט-גרופעס האבן אויסגעארבעט צווישן זיך.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

די מעשה פונעם מזבח אין ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) איז געווארן א פראמינענטער מאדел און יסוד פאר שפעטערדיגע דיסקוסיעס איבער דער אחדות פון דער עבודה אינעם עם ישראל קעגן דער לאקאלער און רעגיאנאלער אידענטיטעט פונעם יחיד אדער דעם שבט.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב דעם דינט ראובן נישט בלויז אלס א בלוט-קרובים גרופע, נאר אויך אלס א ליטערארישער און היסטארישער סימבאל סיי פאר דעם פולן ארייננעמען אינעם עם ישראל און סיי פאר דער שטענדיגער סכנה פון ווערן אפגעטיילט און דערווייטערט פון דער צענטראלער קהילה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

{{שבטי ישראל}} {{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:תנך]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>11a8of6umqedgdfgg2h21yrljp4x7id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601399</id>
      <parentid>601398</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <origin>601399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22795" sha1="5vqzedk52m84abhrdu7it68vhkcpwnj" xml:space="preserve">[[טעקע:12 staemme israels heb.svg|קליין]]
{{אינפובאקס שבט
| נאמען = שבט ראובן
| העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט רְאוּבֵן / שבט ראובן
| אפינים = ראובן, בכור זון פון יעקב און לאה
| מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל
| פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך ראובן בן יעקב (ישראל)
| געבורט קאנטעקסט = ראובן איז געבוירן געווארן אין פדן ארם
| נחלה = מזרח זייט פונעם ירדן טייך, צוזאמען מיט גד און חצי מנשה
| פארבינדענע גרופע = שבטי עבר הירדן, אפט פארבונדן מיט גד און חצי מנשה
| תנכישער סטאטוס = איינער פון די שבטי לאה, און דער ערשטער לויטן געבורט סדר
| פאליטישע ראלע = אן איינהייט אינעם מדבר, ביים כיבוש און ביי דער באזעצונג
}}
שבט ראובן איז איינס פון די צוועלף שבטים.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער שבט שטאמט פון [[ראובן]], דער עלטסטער זון און [[בכור]] פון [[יעקב אבינו]] און [[לאה|לאה אמנו]], וואס אז ער איז געבוירן געווארן אין [[פדן ארם]] בעת דער אבות תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם אלטן פאליטישן און מיליטערישן לעבן פון די ישראליטישע שטאמען, האט דער שבט פארנומען א באדייטנדע פאזיציע אלס אן אייגענע פירערשאפט-איינהייט בעת דער תקופה פונעם מדבר, דעם כיבוש פון ארץ כנען, און ביי די שפעטערדיגע באזעצונג .&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די געאגראפישע נחלה פונעם שבט איז געווען לאקאליזירט אינעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך ([[עבר הירדן]]), וואס דארט האט ער געוואוינט אינאיינעם מיט שבט גד און חצי [[שבט מנשה]], שאפנדיג אן אייגנארטיגן בלאק מיט א באזונדערן געאגראפישן און פאליטישן כאראקטער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)
&lt;/ref&gt;
== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט ראובן, דער עלטסטער זון פון יעקב און לאה, פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען און זיין גאנצע ייחוס ליניע. די תורה  פארבינדט דעם נאמען &quot;ראובן&quot; מיט דעם אויסדרוק &quot;ראו בן&quot; (זעט א זון), וואס אז דאס ווערט ערקלערט אין [[ספר בראשית]] אלס א לשון נופל על לשון אויף די רייד פון לאה אמנו בעת זיין געבורט, ווען זי האט געלויבט דעם באשעפער פאר איר ערשטן זון.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער פאמיליע געשיכטע ווערט ראובן פארגעשטעלט אלס דער בכור, א זאך וואס וואלט אים נאטירליך געדארפט געבן די העכסטע פאזיציע און פירערשאפט איבער די איבעריגע ברידער. אבער, די דאזיגע הויפט פאזיציע איז שווער געשעדיגט געווארן צוליב דעם עפיזאד מיט [[בלהה]], די [[פילגש]] פון יעקב אבינו, און צוליב די שפעטערדיגע ברכות און מוסר רייד פון יעקב פאר זיין פטירה אין קאפיטל מ&quot;ט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב די דאזיגע מאראלישע פאקטארן, איז די שפעטערדיגע חשיבות און השפעה פון דעם שבט נישט געווען א דירעקטע פונקציע פון זיין געבורט-סדר, און די תנ&quot;כישע קוואלן צייגן א קאמפליצירטע און טיפע בילד פון זיין סטאטוס, זיינע פאראנטווארטליכקייטן, און דעם פארלוסט פון זיין ארגינעלער פירערשאפט.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

אלס איינער פון די זעקס שבטים וואס שטאמען אפ דירעקט פון לאה אמנו, געהערט ראובן צו דעם אלגעמיינעם קערן פון די קרובים סטרוקטור וואס די תורה ניצט צו ערקלערן די גאנצע קאמפאזיציע פון די שבטי ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די ברייטערע שבטים-סטרוקטור אינעם חומש און נביאים בינדט די אידענטיטעט פון יעדן שבט צו א ספעציפישן אבות'דיגן פאטער, און פראיעקטירט שפעטער די דאזיגע ליניע אריין אין דער לאגער ארגאניזאציע אינעם מדבר, ביי דער באזעצונג פון די נחלות, און אינעם שפעטערדיגן היסטארישן זכרון פונעם עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אינעם דאזיגן סיסטעם פארנעמט ראובן א באזונדערע וויכטיגקייט צוליב צוויי הויפט סיבות: ערשטנס, ווייל ער איז דער ערשטגעבוירענער שבט אין דעם סדר התולדות, און צווייטנס, ווייל זיין שפעטערדיגע טעריטאריעלע באזעצונג אין מזרח זייט פונעם ירדן האט אים געגעבן א ספעציעלע געאגראפישע און פאליטישע אידענטיטעט וואס אז זי האט אים אפגעטיילט פונעם הויפט מערב'דיגן בלאק.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)
&lt;/ref&gt;
== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע תקופה ===
דער ארגינעלער אנפאנג פון ראובן איז אין ספר בראשית אלס דער ערשטער זון פון יעקב אבינו, וואס אז ער איז געבוירן געווארן צו לאה אין פדן ארם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; ער ווערט צום ערשטן מאל פארבונדן מיט אן אייגענארטיגע מעשה אין דעם עפיזאד פון די דודאים, ווען ער האט געברענגט ספעציעלע פעלד-פלאנצן צו זיין מוטער לאה, א דעטאל וואס שטעלט אים אריין אינעם פאמיליע נאראטיוו נאך ווייט איידער עס האט זיך אנגעהויבן די אפיציעלע תקופה פון דעם שבט אלס א גרויסע ארגאניזירטע גרופע.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער ברענגט די תורה  דעם עפיזאד אין וועלכן ראובן האט געלעגן מיט בלהה, וואס דאס איז געווארן אן ענטשיידענדער מאראלישער און פאליטישער ווענדפונקט פאר אים און פאר זיין שבט, וויבאלד דאס האט אים דערווייטערט און פסול געמאכט פון באקומען די פולע פירערשאפט פון די בכורה לויט די לעצטע ווערטער און מוסר רייד פון יעקב אבינו פאר זיין פטירה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; טראץ דעם, אין ספר בראשית קאפיטל ל&quot;ז, זעט מען אז ראובן האט פרובירט צו ראטעווען יוסף הצדיק פון די הענט פון די ברידער וואס האבן אים געוואלט הרגענען, ווען ער האט זיי  געראטן אים אריינצווארפן אין א ליידיגן גרוב אנשטאט אים צו הרגענען דירעקט מיט די הענט, וואס דאס צייגט אויף א טיילווייזע באשיצונג-ראלע וואס ער האט גענומען אויף זיך אפילו נאך זיין פריערדיגן דורכפאל אינעם פאמיליע קריזיס.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די ירידה קיין מצרים ===
ביי דער תקופה ווען די גאנצע משפחה פון יעקב אבינו איז אראפגעגאנגען קיין מצרים צוליב דעם הונגער, האט ראובן שוין געהאט פיר אייגענע זין וואס אז זיי זענען מיט אים מיטגעגאנגען.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער היסטארישער דעטאל איז גאר וויכטיג, ווייל דאס האט פעסטגעשטעלט דעם ערשטן דעמאגראפישן יסוד פון דעם שבט נאך איידער די גאנצע תקופה פון יציאת מצרים און די שפעטערדיגע ניסים האבן זיך אנגעהויבן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; אין די שפעטערדיגע תנ&quot;כישע רשימות און ענומעראציעס, באווייזט זיך דער שבט ראובן שטענדיג צווישן די ערשטע ציילונגען און מארש-ליסטעס, וואס דאס מארקירט אים אלס אן עטאבלירטע און וויכטיגע איינהייט אין דער ארגאניזאציע פונעם עם ישראל אינעם מדבר.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

=== ארגאניזאציע אינעם מדבר ===
בעת דער לאגער ארגאניזאציע און די מארשן אינעם מדבר סיני, ווערט ראובן גערעכנט צווישן די הויפט שבטים אין די פריערדיגע ציילונגען און לאגער-איינארדנונגען, כאטש וואס די הויפט פירערשאפט סטרוקטור אין די שפעטערדיגע ליסטעס האט קלאר געפרוטשעט און באשטימט שבט יהודה אלס דעם מוביל, אנשטאט ראובן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; חומש במדבר (קאפיטל י') שטעלט אוועק ראובן אלס די צווייטע גרויסע אפטיילונג אין דעם סדר פונעם מארש, גלייך נאך די לויים וואס אז זיי האבן געטראגן די חלקים פונעם משכן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דאס איז א קלארער באווייז אז ראובן האט נאך אלס געהאלטן א מכובד'דיגן און חשוב'ן פלאץ אינעם עם ישראל, אבער נישט די העכסטע און סופרים פירערשאפט וואס זיין נאטירליכע געבורט-סדר וואלט געדארפט ברענגען מיט זיך.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די באזעצונג אין עבר הירדן ===
אין דער צייט פונעם כיבוש הארץ, האבן די שבטים ראובן, גד, און דער האלבער שבט מנשה געבעטן פון משה רבינו אן אויסנאם צו בלייבן און זיך באזעצן אין דעם מזרח זייט פונעם ירדן טייך, ווייל דער דาזיגער גאנצער ראיאן איז געווען גאר פאסיג פאר מקנה און בהמות צוליב די גוטע פאשע פעלדער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; משה רבינו האט באשטעטיגט דעם דאזיגן פלאן נאר אויף דעם ספעציפישן תנאי אז זיי מוזן קוים אריבערגיין חלוצים אינאיינעם מיט די איבעריגע שבטים צו העלפן מלחמה האלטן און אייננעמען דאס לאנד אין מערב זייט פונעם ירדן.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע אפמאך פאר דער באזעצונג איז שפעטער מקוים און באשטעטיגט געווארן אין די מסורות פון חלוקת הארץ דורך יהושע בן נון, וואס האט געמאכט דעם מזרח'דיגן פלאטא פאר דער אפיציעלער נחלה פון ראובן, גד, און חצי מנשה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די דאזיגע באזעצונג אין עבר הירדן האט געגעבן פאר ראובן אן אייגנארטיגע געאגראפישע אידענטיטעט און אים אפגעטיילט פונעם הויפט געאגראפישן בלאק פון די מערב'דיגע שבטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== די קאנטראווערסיע פונעם מזבח ===
ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) פארשרייבט א גרויסן קריזיס וואס אז ער האט אויסגעבראכן גלייך נאך דער באזעצונג, ווען די מזרח'דיגע שבטים האבן אויפגעשטעלט א גרויסן מזבח נעבן דעם ירדן, און די מערב'דיגע שבטים האבן דאס אויסגעטייטשט אלס א מעגליכע רעליגיעזע שפאלטונג און אן עבודה זרה קעגן דער צענטראלער עבודה פונעם באשעפער.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; דער דאזיגער שווערער עפיזאד האט כמעט געפירט צו אן אלגעמיינעם ברידער קריג און בלוט פארגוסונג צווישן די שבטים, אבער די מזרח'דיגע שבטים האבן קלוג מסביר געווען אז דער מזבח איז נישט געבויט געווארן פאר קיין אייגענע קרבנות צו ערזעצן דעם צענטראלן משכן, נארוואס אלס אן עדות און א סימבאל פאר די קומענדיגע דורות אז זיי געהערן אויך הונדערט פראצענט צומעם ישראל טראץ דעם געאגראפישן מרחק.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די געשיכטע האט זיך געענדיגט מיט א פולקאמע בארואיגונג און דע-עסקאלאציע, וואס דאס מאכט דעם טעקסט פאר איינער פון די וויכטיגסטע מקורות צו פארשטיין די קאמפליצירטע באציאונג פון שבט ראובן צו דער רעליגיעזער אחדות פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

=== שפעטערדיגע תנ&quot;כישע היסטאריע ===
דער שבט ווערט נישט דערמאנט אלס א הויפט אקטיווער שפילער אין די לאקאלע מלחמות קעגן די כנענים נאך די תקופה פון יהושע, לכל הפחות נישט אין די הויפט ליטערארישע סך הכלס פון ספר שופטים.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; עס זענען דא אומדירעקטע סימנים אז זיי האבן מעגליך אנטיילגענומען אין די שווערע עפיזאדן פון דעם מלחמת פילגש בגבעה קעגן שבט בנימין, כאטש די באווייזן זענען נישט דירעקט ווייל די פסוקים ניצן אלגעמיינע אויסדרוקן ווי &quot;כל שבטי ישראל&quot;.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; שפעטער אין די ימי המלוכה, געפינט מען קלארע פארשטייער פון די ראובנים אינעם מיליטערישן און אדמיניסטראטיוון סיסטעם פון דוד המלך, וואס דאס צייגט אויף דעם ווייטערדיגן קיום און וויכטיגקייט פונעם שבט בעת דער פאראייניגטער מלוכה תקופה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; אין דער תקופה פון די צעטיילטע מלכויות, איז די טעריטאריע פונעם שבט אין עבר הירדן געווארן גאר שוואך און אויסגעשטעלט צו פיינטליכע אטאקעס, ביז זי איז עווענטועל אריינפאלן אונטער דער דאמינאנץ און הערשאפט פון מלכות ארם (סיריע).&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; די היסטארישע מסורות פון דער אשור'דיגער גלות דערמאנען נאך אלס דעם שבט ראובן צוזאמען מיט גד און חצי מנשה אלס די ערשטע וואס אז זיי זענען פארטריבן געווארן, וואס דאס ווייזט אז די שבט-אידענטיטעט האט אנגעהאלטן אפילו טיף אינעם אשור קריזיס, כאטש אין א קלענערע און אפגעשוואכטע פארעם.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

== חשיבות און ירושה ==
שבט ראובן פארנעמט א צענטראלן פלאץ ווייל ער איז דער בכור און איינער פון די אלעמען באקאנטע יסודות'דיגע איינהייטן אין דער תנ&quot;כישע געשיכטע און קאמפאזיציע פון עם ישראל.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; זיין גאנצע נאראטיוו היט אפ א קלאסישן און טיפן תנ&quot;כישן געדאנק: אז די בכורה און דער סדר פון געבורט אליין גאראנטירט נישט קיין אייביגע פירערשאפט, און אז א מאראלישער דורכפאל קען דראסטיש טוישן דעם גאנצן שיקזאל פון א שבט און א נאציאן.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt; די נחלה פון דעם שבט אין עבר הירדן דינט אויך אלס א וויכטיגער פאל-שטודיע פאר היסטאריקער איבער דער טעריטאריעלער אויסברייטערונג פון עם ישראל, גרעניץ באזעצונגען, און די אויטאנאמיע וואס אז די שבט-גרופעס האבן אויסגעארבעט צווישן זיך.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben](https://en.wikipedia.org/wiki/Tribe_of_Reuben)&lt;/ref&gt;

די מעשה פונעם מזבח אין ספר יהושע (קאפיטל כ&quot;ב) איז געווארן א פראמינענטער מאדел און יסוד פאר שפעטערדיגע דיסקוסיעס איבער דער אחדות פון דער עבודה אינעם עם ישראל קעגן דער לאקאלער און רעגיאנאלער אידענטיטעט פונעם יחיד אדער דעם שבט.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt; צוליב דעם דינט ראובן נישט בלויז אלס א בלוט-קרובים גרופע, נאר אויך אלס א ליטערארישער און היסטארישער סימבאל סיי פאר דעם פולן ארייננעמען אינעם עם ישראל און סיי פאר דער שטענדיגער סכנה פון ווערן אפגעטיילט און דערווייטערט פון דער צענטראלער קהילה.&lt;ref&gt;[https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben](https://www.biblegateway.com/resources/encyclopedia-of-the-bible/Reuben)&lt;/ref&gt;

{{שבטי ישראל}} {{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:תנך]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>5vqzedk52m84abhrdu7it68vhkcpwnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>מוסטער:שבטי ישראל</title>
    <ns>10</ns>
    <id>55026</id>
    <revision>
      <id>601397</id>
      <timestamp>2026-06-30T21:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;margin: 1em auto; clear: both; font-size: 90%; text-align: center; width:90%&quot; |- ! style=&quot;background:#4ca; font-size: larger;&quot; |&lt;span style=float:right&gt; &lt;/span&gt; '''[[שבטי ישראל]]'''&lt;span style=&quot;float:left; width:6em&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; |- | [[שבט ראובן|ראובן]] • [[שבט שמעון|שמעון]] • [[שבט לוי|לוי]] • [[שבט יהודה|יהודה]] • [[שבט יששכר|יששכר]] • שב...'</comment>
      <origin>601397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="717" sha1="95deg6dy43w8skc0g5crzh1xuyd6aqs" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;margin: 1em auto; clear: both; font-size: 90%; text-align: center; width:90%&quot;
|-
! style=&quot;background:#4ca; font-size: larger;&quot; |&lt;span style=float:right&gt; &lt;/span&gt; '''[[שבטי ישראל]]'''&lt;span style=&quot;float:left; width:6em&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/span&gt;
|-
| [[שבט ראובן|ראובן]] • [[שבט שמעון|שמעון]] • [[שבט לוי|לוי]] • [[שבט יהודה|יהודה]] • [[שבט יששכר|יששכר]] • [[שבט זבולון|זבולון]] • [[שבט דן|דן]] • [[שבט נפתלי|נפתלי]] • [[שבט גד|גד]] • [[שבט אשר|אשר]] • [[שבט אפרים|אפרים]] • [[שבט מנשה|מנשה]] • [[שבט בנימין|בנימין]]'''</text>
      <sha1>95deg6dy43w8skc0g5crzh1xuyd6aqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שבט שמעון</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55027</id>
    <revision>
      <id>601400</id>
      <timestamp>2026-06-30T21:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס שבט | נאמען = שבט שמעון | העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט שִׁמְעוֹן / שבט שמעון | אפינים = שמעון, דער צווייטער זון פון יעקב און לאה | מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל | פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך שמעון בן יעקב (ישראל) | צענזוס...'</comment>
      <origin>601400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10364" sha1="r4szroqgxu60jo09nswsbnj551vsxxy" xml:space="preserve">{{אינפובאקס שבט | נאמען = שבט שמעון | העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט שִׁמְעוֹן / שבט שמעון | אפינים = שמעון, דער צווייטער זון פון יעקב און לאה | מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל | פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך שמעון בן יעקב (ישראל) | צענזוס ציפערן = 59,300 ביים ערשטן צענזוס; 22,200 ביים צווייטן צענזוס | נחלה = שטעט און ענקלאוועס אינערהאלב דער נחלה פון שבט יהודה | פארבינדענע גרופע = דרומישע שבטים, נאענט פארבונדן מיט יהודה }}

'''שבט שמעון''' איז א שבטפון עם ישראל. דער שבט שטאמט  פון [[שמעון]], דער צווייטער זון פון [[יעקב אבינו]] און [[לאה|לאה אמנו]]. אינעם אלטן פאליטישן און מיליטערישן לעבן פון די ישראליטישע שטאמען, האט דער שבט פארנומען אן אייגענארטיגע פאזיציע, וויבאלד זיין געשיכטע צייגט א דראסטישן איבערגאנג פון א קנאות'דיגער גרופע צו אן אפגעשוואכטן שטאם וואס איז עווענטועל געאגראפיש און פאליטיש איינגעזאפט געווארן אינערהאלב דעם גרויסן שכנות'דיגן [[שבט יהודה]] אינעם דרום טייל פון ארץ ישראל.

== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט שמעון, דער צווייטער זון פון יעקב און לאה, פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען און זיין גאנצע ייחוס ליניע. די תורה פארבינדט דעם נאמען &quot;שמעון&quot; מיט דעם לשון פון שמיעה, וואס ווערט ערקלערט אין ספר בראשית אלס א לשון נופל על לשון אויף די רייד פון לאה אמנו בעת זיין געבורט, ווען זי האט געזאגט &quot;כי שמע ה' כי שנואה אנכי&quot; (ווייל דער באשעפער האט געהערט אז איך בין די געהאסטע).

אין דער פאמיליע געשיכטע ווערט שמעון פארגעשטעלט אלס א שארפער כאראקטער, אפט מאל אינאיינעם מיט זיין ברודער [[לוי]]. די דאזיגע שארפקייט האט זיך ארויסגעוויזן אינעם עפיזאד פון דעם געוואלדיגן אטאקע אויף שכם נאך דער מעשה פון [[דינה]]. דער דאזיגער עפיזאד איז געווארן איינער פון די פונדאמענטאלע מאראלישע זכרונות פארבונדן מיט דער אידענטיטעט פונעם שבט, ספעציעל וויבאלד יעקב אבינו האט אויף זיין טויט-בעט קריטיקירט זייער כעס און מקשר געווען שמעון און לוי צו דעם גורל פון צעשפרייטונג (&quot;אחלקם ביעקב ואפיצם בישראל&quot;).

דער גורל פונעם שבט איז שטארק געפארעמט געווארן סיי דורך דער דאזיגער פריערדיגער געשיכטע, און סיי דורך זיין געאגראפישן מצב און דראסטישן דעמאגראפישן קריזיס אינעם מדבר, וואס האט אים אפגעשוואכט אין פארגלייך צו די גרויסע שבטים ווי יהודה און אפרים.

== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע תקופה ===
שמעון ערשיינט איינער פון לאה'ס זין און דער ברודער פון לוי און דינה. זיין צענטראלע ראלע אינעם פריערדיגן פאמיליע נאראטיוו איז דער מלחמה אין שכם, ווו ער און לוי האבן נקמה גענומען פאר דעם כבוד פון זייער שוועסטער דינה. יעקב'ס שטרענגער מוסר דערויף ווערט דורך די שפעטערדיגע מפרשים געזען אלס דער שליסל צו שמעון'ס דיספערסירטן (צעשפרייטן) גורל. אין די משפחה רשימות ווערט די ליניע פונעם שבט אנגעהאלטן דורך זיינע זעקס זין: ימואל, ימין, אהד, יכין, צוחר, און שאול.

=== יציאת מצרים און דער מדבר קריזיס ===
בעת דער ערשטער  ציילונג אינעם [[מדבר]] , האט שבט שמעון געציילט '''59,300''' קעמפערישע מענער, שטעלנדיג אים אלס א היפש גרויסע און רעספעקטירטע מיליטערישע קראפט. אבער, ביים צווייטן ציילונג אין [[ערבות מואב]], איז דער ציפער דראסטיש געפאלן צו בלויז '''22,200''' מענער — א דראמאַטישער אונטערגאנג וואס ווערט אפט אנגעוויזן אלס דער אנפאנג פון זייער היסטארישער שוואכקייט.

אינעם סדר המחנות אינעם מדבר, איז שמעון געווען פלאצירט אויף דעם דרום זייט פונעם משכן, אינאיינעם מיט [[ראובן]] און [[גד]] אונטער דעם אלגעמיינעם דרומישן דעוויזיע. דער דאזיגער אויסשטעל האט פאליטיש און ריטואליש פארבונדן שמעון מיט זיינע דרומישע שכנים נאך פאר דער תקופה פון באזעצן דאס לאנד.

=== באזעצונג און נחלה אינערהאלב יהודה ===
די נחלה פון שמעון אין [[ספר יהושע]] איז נישט געגעבן געווארן אלס איין זעלבסטשטענדיגער און פאראייניגטער נחלה . אנשטאט, האט שמעון באקומען ספעציפישע שטעט און פאשע פעלדער לאקאליזירט טיף '''אינערהאלב דער גרעניץ פון [[שבט יהודה]]''', א פאקט וואס האט געלאזט דעם שבט געאגראפיש צעטיילט. די תורה רעכענען אויס די שמעונישע שטעט, אריינגערעכנט:

* באר שבע
* שבע
* מולדה
* חצר שועל
* בלה, עצם, אלתולד, בתול, חרמה
* צקלג
* בית המרכבות, חצר סוסה, בית לבאות, און שרוחן.

=== שופטים און די פריערדיגע מאנארכיע ===
ספר שופטים (קאפיטל א') שטעלט פאר א קלארע מיליטערישע קאאפעראציע צווישן שמעון און יהודה בעת דעם אייננמען דאס לאנד פון די כנענים. שפעטערדיגע גענעאלאגישע מאטעריאלן אין ספר דברי הימים באשרייבן ווי געוויסע שמעונישע גרופעס האבן געוואנדערט זוכן פאשע פעלדער און האבן אטאקירט די איבערגעבליבענע עמלקים און מעונים, וואס דאס ווייזט אויף לאקאלע מיגראציע טראדיציעס. דברי הימים פארעפנטלעכט אויך אז געוויסע מענטשן פון שמעון זענען געווען פראמינענט אין די צייטן פון דוד המלך, טראץ דעם וואס אנדערע פסוקים אנערקענען זייער אלגעמיינע שוואכקייט.

=== צעטיילטע קעניגרייך און שפעטערדיגע תקופה ===
אין דער שפעטערדיגער ביבלישער היסטאריע, עקזיסטירט נישט שמעון אלס א באזונדערער פאליטישער אקטיאר. ער ווערט מייסטנס באטראכט אלס א חלק פון יהודה'ס ארביט (השפעה-קרייז), און פילע היסטאריקער האלטן אז ער איז עווענטועל אינגאנצן אסאמיליזירט געווארן אינערהאלב יהודה אדער טיילווייז עמיגרירט. טראץ דעם, ערשיינט דער נאמען פונעם שבט אין די שפעטערדיגע נבואות'דיגע רשימות, ווי אינעם חזון פון יחזקאל הנביא איבער דעם עתיד'דיגן צוריקקער פונעם לאנד. דאס צייגט אז שמעון איז פארבליבן טיף אינעם נאציאנאלן זכרון אפילו נאכדעם וואס זיין פאליטישע זעלבסטשטענדיגקייט איז פארשווונדן.

== חשיבות און ירושה ==
שבט שמעון טראגט א גרויסע וויכטיגקייט ווייל ער דינט אלס איינער פון די פריעסטע ביישפילן פון א שטאם וועמענס ליטערארישע אידענטיטעט איז דעפינירט סיי דורך משפחה ייחוס און סיי דורך דיספערסאל (צעשפרייטונג). די שכם מעשה, יעקב'ס ברכה, און די צעשפרייטע טעריטאריע שטעלן צוזאמען א נאראטיוו פון א שטאם וואס פארלירט זיין פאראייניגטן קאָהעזיע, דינענדיג אלס א וויכטיגער קייס-סטאדי (Fallstudie) וויאזוי די ביבלישע טעקסטן ערקלערן דעם אונטערגאנג פון א שבט אָן אים אינגאנצן אויסצולעשן פונעם אלגעמיינעם קאנסטעקסט. זיין נאענטע פארבינדונג מיט יהודה צייגט וויאזוי קלענערע פאמיליע גרופעס זענען אריינגענומען געווארן אינערהאלב גרעסערע פאליטישע סטרוקטורן אין אלטן ישראל.

== קוואלן ==

* Britannica - Tribe of Simeon
* Jewish Encyclopedia - Simeon, Tribe of
* Watchtower Online Library - Simeon
* Bible Hub - Topical Index: Simeon
* Wikipedia - Tribe of Simeon

{{שבטי ישראל}}
[[קאטעגאריע:תנ&quot;ך]]
[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>r4szroqgxu60jo09nswsbnj551vsxxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>601403</id>
      <parentid>601400</parentid>
      <timestamp>2026-06-30T21:41:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>/* באזעצונג און נחלה אינערהאלב יהודה */</comment>
      <origin>601403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10415" sha1="ieq3r04i4y5qw0xcinwluq9wmh9fp8l" xml:space="preserve">{{אינפובאקס שבט | נאמען = שבט שמעון | העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט שִׁמְעוֹן / שבט שמעון | אפינים = שמעון, דער צווייטער זון פון יעקב און לאה | מוטער נאציאן = בני ישראל / די צוועלף שבטים פון ישראל | פאטריארכאלישער אפשטאם = נאמענטליך נאך שמעון בן יעקב (ישראל) | צענזוס ציפערן = 59,300 ביים ערשטן צענזוס; 22,200 ביים צווייטן צענזוס | נחלה = שטעט און ענקלאוועס אינערהאלב דער נחלה פון שבט יהודה | פארבינדענע גרופע = דרומישע שבטים, נאענט פארבונדן מיט יהודה }}

'''שבט שמעון''' איז א שבטפון עם ישראל. דער שבט שטאמט  פון [[שמעון]], דער צווייטער זון פון [[יעקב אבינו]] און [[לאה|לאה אמנו]]. אינעם אלטן פאליטישן און מיליטערישן לעבן פון די ישראליטישע שטאמען, האט דער שבט פארנומען אן אייגענארטיגע פאזיציע, וויבאלד זיין געשיכטע צייגט א דראסטישן איבערגאנג פון א קנאות'דיגער גרופע צו אן אפגעשוואכטן שטאם וואס איז עווענטועל געאגראפיש און פאליטיש איינגעזאפט געווארן אינערהאלב דעם גרויסן שכנות'דיגן [[שבט יהודה]] אינעם דרום טייל פון ארץ ישראל.

== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט שמעון, דער צווייטער זון פון יעקב און לאה, פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען און זיין גאנצע ייחוס ליניע. די תורה פארבינדט דעם נאמען &quot;שמעון&quot; מיט דעם לשון פון שמיעה, וואס ווערט ערקלערט אין ספר בראשית אלס א לשון נופל על לשון אויף די רייד פון לאה אמנו בעת זיין געבורט, ווען זי האט געזאגט &quot;כי שמע ה' כי שנואה אנכי&quot; (ווייל דער באשעפער האט געהערט אז איך בין די געהאסטע).

אין דער פאמיליע געשיכטע ווערט שמעון פארגעשטעלט אלס א שארפער כאראקטער, אפט מאל אינאיינעם מיט זיין ברודער [[לוי]]. די דאזיגע שארפקייט האט זיך ארויסגעוויזן אינעם עפיזאד פון דעם געוואלדיגן אטאקע אויף שכם נאך דער מעשה פון [[דינה]]. דער דאזיגער עפיזאד איז געווארן איינער פון די פונדאמענטאלע מאראלישע זכרונות פארבונדן מיט דער אידענטיטעט פונעם שבט, ספעציעל וויבאלד יעקב אבינו האט אויף זיין טויט-בעט קריטיקירט זייער כעס און מקשר געווען שמעון און לוי צו דעם גורל פון צעשפרייטונג (&quot;אחלקם ביעקב ואפיצם בישראל&quot;).

דער גורל פונעם שבט איז שטארק געפארעמט געווארן סיי דורך דער דאזיגער פריערדיגער געשיכטע, און סיי דורך זיין געאגראפישן מצב און דראסטישן דעמאגראפישן קריזיס אינעם מדבר, וואס האט אים אפגעשוואכט אין פארגלייך צו די גרויסע שבטים ווי יהודה און אפרים.

== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע תקופה ===
שמעון ערשיינט איינער פון לאה'ס זין און דער ברודער פון לוי און דינה. זיין צענטראלע ראלע אינעם פריערדיגן פאמיליע נאראטיוו איז דער מלחמה אין שכם, ווו ער און לוי האבן נקמה גענומען פאר דעם כבוד פון זייער שוועסטער דינה. יעקב'ס שטרענגער מוסר דערויף ווערט דורך די שפעטערדיגע מפרשים געזען אלס דער שליסל צו שמעון'ס דיספערסירטן (צעשפרייטן) גורל. אין די משפחה רשימות ווערט די ליניע פונעם שבט אנגעהאלטן דורך זיינע זעקס זין: ימואל, ימין, אהד, יכין, צוחר, און שאול.

=== יציאת מצרים און דער מדבר קריזיס ===
בעת דער ערשטער  ציילונג אינעם [[מדבר]] , האט שבט שמעון געציילט '''59,300''' קעמפערישע מענער, שטעלנדיג אים אלס א היפש גרויסע און רעספעקטירטע מיליטערישע קראפט. אבער, ביים צווייטן ציילונג אין [[ערבות מואב]], איז דער ציפער דראסטיש געפאלן צו בלויז '''22,200''' מענער — א דראמאַטישער אונטערגאנג וואס ווערט אפט אנגעוויזן אלס דער אנפאנג פון זייער היסטארישער שוואכקייט.

אינעם סדר המחנות אינעם מדבר, איז שמעון געווען פלאצירט אויף דעם דרום זייט פונעם משכן, אינאיינעם מיט [[ראובן]] און [[גד]] אונטער דעם אלגעמיינעם דרומישן דעוויזיע. דער דאזיגער אויסשטעל האט פאליטיש און ריטואליש פארבונדן שמעון מיט זיינע דרומישע שכנים נאך פאר דער תקופה פון באזעצן דאס לאנד.
[[טעקע:12 staemme israels heb.svg|קליין]]

=== באזעצונג און נחלה אינערהאלב יהודה ===
די נחלה פון שמעון אין [[ספר יהושע]] איז נישט געגעבן געווארן אלס איין זעלבסטשטענדיגער און פאראייניגטער נחלה . אנשטאט, האט שמעון באקומען ספעציפישע שטעט און פאשע פעלדער לאקאליזירט טיף '''אינערהאלב דער גרעניץ פון [[שבט יהודה]]''', א פאקט וואס האט געלאזט דעם שבט געאגראפיש צעטיילט. די תורה רעכענען אויס די שמעונישע שטעט, אריינגערעכנט:

* באר שבע
* שבע
* מולדה
* חצר שועל
* בלה, עצם, אלתולד, בתול, חרמה
* צקלג
* בית המרכבות, חצר סוסה, בית לבאות, און שרוחן.

=== שופטים און די פריערדיגע מאנארכיע ===
ספר שופטים (קאפיטל א') שטעלט פאר א קלארע מיליטערישע קאאפעראציע צווישן שמעון און יהודה בעת דעם אייננמען דאס לאנד פון די כנענים. שפעטערדיגע גענעאלאגישע מאטעריאלן אין ספר דברי הימים באשרייבן ווי געוויסע שמעונישע גרופעס האבן געוואנדערט זוכן פאשע פעלדער און האבן אטאקירט די איבערגעבליבענע עמלקים און מעונים, וואס דאס ווייזט אויף לאקאלע מיגראציע טראדיציעס. דברי הימים פארעפנטלעכט אויך אז געוויסע מענטשן פון שמעון זענען געווען פראמינענט אין די צייטן פון דוד המלך, טראץ דעם וואס אנדערע פסוקים אנערקענען זייער אלגעמיינע שוואכקייט.

=== צעטיילטע קעניגרייך און שפעטערדיגע תקופה ===
אין דער שפעטערדיגער ביבלישער היסטאריע, עקזיסטירט נישט שמעון אלס א באזונדערער פאליטישער אקטיאר. ער ווערט מייסטנס באטראכט אלס א חלק פון יהודה'ס ארביט (השפעה-קרייז), און פילע היסטאריקער האלטן אז ער איז עווענטועל אינגאנצן אסאמיליזירט געווארן אינערהאלב יהודה אדער טיילווייז עמיגרירט. טראץ דעם, ערשיינט דער נאמען פונעם שבט אין די שפעטערדיגע נבואות'דיגע רשימות, ווי אינעם חזון פון יחזקאל הנביא איבער דעם עתיד'דיגן צוריקקער פונעם לאנד. דאס צייגט אז שמעון איז פארבליבן טיף אינעם נאציאנאלן זכרון אפילו נאכדעם וואס זיין פאליטישע זעלבסטשטענדיגקייט איז פארשווונדן.

== חשיבות און ירושה ==
שבט שמעון טראגט א גרויסע וויכטיגקייט ווייל ער דינט אלס איינער פון די פריעסטע ביישפילן פון א שטאם וועמענס ליטערארישע אידענטיטעט איז דעפינירט סיי דורך משפחה ייחוס און סיי דורך דיספערסאל (צעשפרייטונג). די שכם מעשה, יעקב'ס ברכה, און די צעשפרייטע טעריטאריע שטעלן צוזאמען א נאראטיוו פון א שטאם וואס פארלירט זיין פאראייניגטן קאָהעזיע, דינענדיג אלס א וויכטיגער קייס-סטאדי (Fallstudie) וויאזוי די ביבלישע טעקסטן ערקלערן דעם אונטערגאנג פון א שבט אָן אים אינגאנצן אויסצולעשן פונעם אלגעמיינעם קאנסטעקסט. זיין נאענטע פארבינדונג מיט יהודה צייגט וויאזוי קלענערע פאמיליע גרופעס זענען אריינגענומען געווארן אינערהאלב גרעסערע פאליטישע סטרוקטורן אין אלטן ישראל.

== קוואלן ==

* Britannica - Tribe of Simeon
* Jewish Encyclopedia - Simeon, Tribe of
* Watchtower Online Library - Simeon
* Bible Hub - Topical Index: Simeon
* Wikipedia - Tribe of Simeon

{{שבטי ישראל}}
[[קאטעגאריע:תנ&quot;ך]]
[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]
[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>ieq3r04i4y5qw0xcinwluq9wmh9fp8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>שבט לוי</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55028</id>
    <revision>
      <id>601402</id>
      <timestamp>2026-06-30T21:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ן' משה</username>
        <id>42115</id>
      </contributor>
      <comment>געשאַפֿן בלאַט מיט '{{אינפובאקס שבט  | נאמען = שבט לוי  | העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט לֵוִי / שבט לוי  | אפינים = לוי, דער דריטער זון פון יעקב און לאה  | מוטער נאציאן = בני ישראל / די שטאמען פון ישראל  | כהונה אפטיילונג = די קינדער פון אהרן (כהנים)  | הויפט פונקציע = קולטוס דינסט, שמירת המק...'</comment>
      <origin>601402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10789" sha1="q42rvkeo9nx0ogpgq2cpcue34fu30bp" xml:space="preserve">{{אינפובאקס שבט
 | נאמען = שבט לוי
 | העברעאישער נאמען = שֵׁבֶט לֵוִי / שבט לוי
 | אפינים = לוי, דער דריטער זון פון יעקב און לאה
 | מוטער נאציאן = בני ישראל / די שטאמען פון ישראל
 | כהונה אפטיילונג = די קינדער פון אהרן (כהנים)
 | הויפט פונקציע = קולטוס דינסט, שמירת המקדש, נגינה, און טויער-היטונג
 | נחלה = קיין אייגענעם טעריטאריעלן בלאק; 48 צעשפרייטע שטעט איבער ישראל
 | באקאנטע אפשטאמיגע = משה, אהרן, מרים, שמואל, ירמיהו, יחזקאל, עזרא, און מלאכי
 }}

'''שבט לוי''' איז א שבט פון עם ישראל, וואס האט פארנומען אן אייגענארטיגע קולטוס'דיגע און גייסטליכע ראלע. אונטערשיידלעך פון די אנדערע צוועלף שבטים, האט שבט לוי נישט באקומען קיין נארמאלע נחלה פאר קולטיוואציע אדער פארם-ארבעט. אנשטאט דעם, זענען זיי אפיציעל געווען אפגעזונדערט פאר דער הייליגער דינסט אינעם [[משכן]] און שפעטער אינעם [[בית המקדש]], דינענדיג אלס די רעליגיעזע און אינסטיטוציאנעלע פירערשאפט פונעם פאלק.

== אפשטאם און הינטערגרונט ==
דער יסוד פונעם שבט פאנגט זיך אן מיט לוי, דער דריטער זון פון [[יעקב אבינו|יעקב]] און [[לאה]], פון וועמען דער שבט נעמט זיין נאמען. אינעם תורה איז לוי שטארק פארבונדן מיט זיין ברודער [[שמעון]] צוליב דעם געוואלדיגן מיליטערישן אטאקע אויף די מענטשן פון [[שכם]] נאך דער באהאנדלונג פון זייער שוועסטער [[דינה]]. דער דאזיגער עפיזאד איז געווארן צענטראל פאר די שפעטערדיגע אינטערפרעטאציעס איבער דעם כאראקטער פונעם שבט, ספעציעל דורך די רייד פון יעקב אבינו אויף זיין טויט-בעט אין ספר בראשית (קאפיטל מ&quot;ט), ווו ער האט פארדאמט זייער כעס און פאראויסגעזאגט אז זיי וועלן צעשפרייט ווערן אינערהאלב ישראל (&quot;אחלקם ביעקב ואפיצם בישראל&quot;).

די שפעטערדיגע אידענטיטעט פון לוי איז אבער נישט געבויט געווארן אויף פארם-ארבעט אדער לאנד, נאר אויף רעליגיעזע אויטאריטעט, פארמיטלונג, און רוחניות'דיגע דינסט. אינעם ביבלישן סיסטעם איז דער גאנצער שבט געווען אנגעשטעלט פאר די הייליגע ארבעט, בעת א ספעציפישע אינערליכע ליניע — די קינדער פון [[אהרן הכהן]] — האבן פארנומען דעם העכסטן ראנג פון דער כהונה. דאס האט געמאכט לוי סיי פאר א שטאם לויט קרובושאַפט און סיי פאר א פראפעסיאנעלע קולטוס-קאסטע אין דעם אלטן ישראל.

== כראנאלאגיע און היסטארישע אנטוויקלונג ==

=== אבות'דיגע נאראטיוון ===
לוי ערשיינט  אלס איינער פון [[לאה|לאה'ס]] קינדער אין [[פדן ארם]]. זיין פריע געשיכטע איז קלאר קאנטראווערסיאל צוליב דעם מלחמה אין [[שכם]] וואס ער האט דורכגעפירט אינאיינעם מיט [[שמעון]]. יעקב'ס קריטיק אויף זייער שארפקייט האט אנגענומען א היסטארישן טייטש: די דאזיגע צעשפרייטונג, וואס איז ארגינעל געווען א שטראף, איז פאר לוי פארוואנדלט געווארן אין דעם פונדאמענט פאר א נייער נאציאנאלער און אינסטיטוציאנעלער ראלע אלס רעליגיעזע משרתים איבערן גאנצן לאנד.

=== יציאת מצרים און דער חטא העגל ===
דער גרויסער ווענדפונקט אינעם סטאטוס פונעם שבט האט פאסירט בעת דער מעשה פונעם חטא העגל (דאס גאלדענע קעלבל) אינעם מדבר. ווען [[משה רבינו]] האט אויסגערופן &quot;מי לה' אלי&quot; (ווער עס איז פאר דעם באשעפער, זאל קומען צו מיר), האבן אלע קינדער פון לוי זיך פאראייניגט ארום אים און דורכגעפירט דעם דין קעגן די געצן-דינער. דער דאזיגער אקט פון געטריישאפט און רעליגיעזן ענטוזיאזם ווערט באטראכט אלס דער מאמענט ווו דער שבט איז אפיציעל אויסגעקליבן געווארן אפגעזונדערט צו ווערן פאר דער געטלעכער דינסט, פארבינדנדיג זיי מיט רייטואלער פאראנטווארטליכקייט, אנשטאט טעריטאריעלער מאכט.

=== מדבר ארגאניזאציע און דעמיגראפיע ===
דורך דער תקופה אינעם [[מדבר סיני]], זענען די לווים ארגאניזירט געווארן אינגאנצן אפגעזונדערט פון די איבריגע שבטים און זענען נישט געציילט געווארן אינאיינעם מיט די מיליטערישע כוחות פונעם פאלק. זייערע אויפגאבן האבן אריינגענומען דאס טראגן, היטן, און אויפשטעלן דעם משכן און זיינע כלים. זיי זענען איינגעטיילט געווארן לויט די דריי הויפט משפחות פונעם שבט: גרשון, קהת, און מררי, וואס יעדער האט געהאט ספעציפישע פאראנטווארטליכקייטן ארום דעם מקדש.

=== נחלה און באזעצונג ===
מיטן אריינגיין קיין [[ארץ כנען]], האט שבט לוי נישט באקומען קיין אייגענעם טעריטאריעלן חלק. די תורה ערקלערט אז &quot;ה' הוא נחלתו&quot; (דער באשעפער איז זייער נחלה), מייננדיג אז זייער גאנצע עקזיסטענץ איז געבונדן צו דער דינסט. אנשטאט איין גרויסן שטח, האבן די לווים באקומען '''48 שטעט מיט זייערע מגרשים (פאשע פעלדער)''' וואס זענען געווען צעשפרייט אינערהאלב די טעריטאריעס פון אלע אנדערע שבטים. די דאזיגע שטעט האבן אויך אריינגענומען די [[ערי מקלט]] , וואס האט צוגעגעבן א לעגאלע און יורידישע פונקציע צו זייער פלאצירונג אינעם לאנד.

=== די מאנארכיע תקופה און דער בית המקדש ===
מיט דער גרינדונג פונעם בית המקדש אין ירושלים דורך שלמה המלך, און די פריערדיגע תקנות פון דוד המלך, האט זיך דער סטאטוס פון די לווים קלאר אנטוויקלט און פעסטגעשטעלט. ספר דברי הימים לייגט א גרויסן דגש אויף דער ארגאניזאציע פון די לווים אין דעם פעריאד, איינטיילנדיג זיי אין קלארע פראפעסיאנעלע קלאסן:

* '''משוררים''': אנגעשטעלט אויף די מוזיק און געזאגט שירה בעת דער עבודה.
* '''שוערים''': די טויער-היטער וואס האבן קאנטראלירט די אריינגאנגען צום מקדש.
* '''שופטים און שוטרים''': אדמיניסטראטיווע און יורידישע באאמטע איבער דעם גאנצן קעניגרייך.

די כהנים (די אייניקלעך פון אהרן) האבן געהאט די העכסטע פאזיציע איבער די קרבנות, בעת די איבריגע לווים האבן געדינט אין די געהילף-ראלעס.

=== גלות תקופה ===
נאכן חורבן בית ראשון און שפעטער בעת דער שיבת ציון (דער צוריקקער קיין ציון), ווערן די לווים ווייטער דערמאנט אלס א וויכטיגער פאליטישער און רעליגיעזער פאקטאר. אין די ביכער פון עזרא און נחמיה זענען דא גענויע רשימות פון לווים וואס זענען צוריקגעקומען היטן אויף דער לעגיטימיטעט פונעם בית המקדש השני. אפילו נאכן חורבן פון די בתי מקדשים, האט די לוי'אישע אידענטיטעט אנגעהאלטן אלס א גענעאלאגישע קאטעגאריע אינעם אידישן לעבן, וואס באווייזט זיך ביזן היינטיגן טאג אין שול-ריטואלן, ווי דאס באקומען די צווייטע עליה ביי קריאת התורה (נאכן כהן).

== חשיבות און ירושה ==
שבט לוי פארמאגט אן עקסטרעמע חשיבות ווייל ער באהעפט דעם באגריף פון א משפחה-שבט מיט די סטרוקטור פון אן אינסטיטוציאנעלער רעליגיע. די אינערליכע דיפערענציאציע צווישן כהנים און לווים האט געשאפן דעם פונדאמענט פאר דעם גאנצן אידישן גייסטליכן סדר. זיין לאנדלאזקייט איז פארוואנדלט געווארן אין א טיפן טעאלאגישן סימבאל: אנשטאט ערדישע נדל&quot;ן, איז זייער חלק די נאלעקייט צו דעם קודש. די צעשפרייטונג פון זייערע שטעט איבערן גאנצן לאנד האט געדינט אלס א פאראייניגונגס-קראפט וואס האט געהאלטן די רעליגיעזע אחדות פונעם עם איבער גאנץ ארץ ישראל.

{{שבטי ישראל}}

== קוואלן ==

* Wikipedia - Tribe of Levi
* Britannica - Levite
* Jewish Encyclopedia - Levi
* TheTorah.com - Who Were the Levites?
* GotQuestions - Tribe of Levi

[[קאטעגאריע:שבטי ישראל]]

[[קאטעגאריע:תנך]]

[[קאטעגאריע:ספר בראשית]]</text>
      <sha1>q42rvkeo9nx0ogpgq2cpcue34fu30bp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>