מיקאלייעוו גובערניע

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="yi">
  <siteinfo>
    <sitename>װיקיפּעדיע</sitename>
    <dbname>yiwiki</dbname>
    <base>https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.10</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">מעדיע</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">באַזונדער</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">רעדן</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">באַניצער</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">באַניצער רעדן</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">װיקיפּעדיע</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">װיקיפּעדיע רעדן</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">טעקע</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">טעקע רעדן</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">מעדיעװיקי</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">מעדיעװיקי רעדן</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">מוסטער</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">מוסטער רעדן</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">הילף</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">הילף רעדן</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">קאַטעגאָריע</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">קאַטעגאָריע רעדן</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">פארטאל</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">פארטאל רעדן</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">יחידה</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">שיחת יחידה</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">אירוע</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">שיחת אירוע</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>מיקאלייעוו גובערניע</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53421</id>
    <revision>
      <id>601543</id>
      <parentid>585674</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="hse5er49zj7o389w115p0ijacol479y" xml:space="preserve">{{יישוב
|נאמען=מיקאלייעווע
|סארט יישוב=[[אבלאסט]]
|אמטשפראך נאמען=Миколаївська область
|הערב=Coat_of_Arms_of_Mykolaiv_Oblast.svg
|פאן=Flag_of_Mykolaiv_Oblast.svg
|בילד=
|באשרייבונג=
|מדינה={{פאן אוקראינע}}
|גרינדונג דאטע=
|קאארדינאטן=
|אפטייל טיפ=
|אפטייל נאמען=
|געביט=
|ראיאן=
|דיסטריקט=
|בירגערמייסטער=
|גובערנאטאר=
|טיפ אונטעראפטייל=
|דיסטריקטן אין ראיאן=19
|שטעט אין ראיאן=10
|ראיאן הויפטשטאט=[[מיקאלייעוו]]
|מוטערשטאט=
|אפיציעלע שפראך=
|שטח=24,598
|הייך=
|באפעלקערונג=1,108,394
|באפעלקערונג יאר=2021
|באפעלקערונג הערה=
|מטרופולין=
|הערת מטרופולין=
|צפיפות=
|צייט זאנע=+3
|אתר אינטרנט=
|מאפע=Mykolaiv_in_Ukraine_(claims_hatched).svg
|פרטימדיקע מאפע={{#אייגנשאפט:בילד}}
|סטאטיסטיק=
}}
'''מיקאָלײַעוו גובערניע''' ({{שפראך-uk|Миколаївська область}}), אויך באקאנט אונטערן נאמען '''מיקאלאייוושטשינא''' ({{שפראך-uk|Микола́ївщина}}), איז אן אבלאסט (גובערניע) פון אוקראינע. די הויפטשטאט פון דער גובערניע איז [[מיקאלייעוו]].

== געאגראפיע ==
מיקאלייעוו גובערניע האט א שטח סה״כ פון 24,598 ק״מ, און איז אין דרום אוקראינע. צו מערב גרענעטצט זי [[אדעס גובערניע]], צו צפון – [[קיראוואהראד גובערניע]], צו צפון-מזרח – [[דניפראפעטראווסק גובערניע]], און צו מזרח – כערסאנ גובערניע.

== היסטאריע ==
אין די [[רוסישער אינוואזיע אויף אוקראינע 2022]], מיקאלייעוו גובערניע איז געאינוואדירן פון רוסלאנד. נאך די שלאכט פון וואזנעסענסק און די שלאכט פון מיקאלייעווע, די רוסן ארמיי געאפטרעטן אויף דער גובערניע און עס איז אונטער כמער פולשטענדיק אוקראינער קאנטראל.&lt;ref&gt;{{Citation |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3451811-practically-no-invaders-left-in-mykolayiv-region-head-of-administration.html |access-date=2022-07-03 |archivedate=2022-04-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220408045033/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3451811-practically-no-invaders-left-in-mykolayiv-region-head-of-administration.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== שטעט אין מיקאלייעוו גובערניע ==
* [[מיקאלייעוו]]
* פערוואמאיסק
* איוזשנאוקראינסק
* וואזנעסענסק
* אטשאקיוו

== רעפערענצן ==
{{רעפליסטע}}

[[קאַטעגאָריע:אוקראינע]]</text>
      <sha1>hse5er49zj7o389w115p0ijacol479y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>יצחק אברבנאל</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55000</id>
    <revision>
      <id>601542</id>
      <parentid>601531</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T01:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19384" sha1="la3iifj8zjvqyg1g5l3pxdi9r3p8165" xml:space="preserve">{{רב
| נאמען = רבי יצחק בן יהודה אברבנאל
| קוואלשפראך נאמען = Don Isaac Abravanel
| תמונה = 1437
| געבורט ארט = [[ליסאבאן]], [[פארטוגאל]],
| טויט דאטע = 1508 (71 יאר)
| טויט ארט = [[ווענעציע]]
| קבורה ארט = [[פאדוא]]
| מדינה = [[איטאליע]]
| יידישע געבורט דאטע = ה'קצ&quot;ז
| יידישע טויט דאטע = ה'ס&quot;ח
| טעטיקייט ארט = פארטוגאל, שפאניע,  נאפולי, און דער רעפובליק פון ווענעציע.
| באשעפטיגונג = רב פינאנץ ראטגעבער
}}{{אישיות}}

'''רבי יצחק בן יהודה אברבנאל''', אויך באקאנט אלס '''דון יצחק אברבנאל ( ה'קצ&quot;ז-ה'ס&quot;ח  1437 – 1508)''', איז געווען איינער פון די גרעסטע מפרשי המקרא און מנהיגים פונעם [[אידנטום]] אין דעם דור פון [[גירוש שפאניע]]. ער האט קאמבינירט א טיפע גאונות אין תורה און מחשבה אינאיינעם מיט אן אויסערגעוויינליכע קאריערע אלס שטאטסמאן, דיפלאמאט, און הויפט פינאנץ ראטגעבער פאר די קעניגן פון [[פארטוגאל]], [[שפאניע]], קעניגרייך פון נאפולי, און דער רעפובליק פון [[ווענעציע]]. &lt;ref&gt;Academic Biographies of Isaac Abravanel: Intellectual History and Political Action, Harvard University Press.&lt;/ref&gt;צוליב דעם וואס ער האט פאראייניגט א הויכע מלוכה'דיגע שטעלע מיט א ברייטע תורה'דיגע און פילאזאפישע שאפונג. זיינע פירושים אויף [[תורה]] און [[נביאים]] ווערן גערעכנט צווישן די מערסט געלערנטע און איינפלוסרייכע אין דער אידישער מסורה.&lt;ref&gt;[https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251230110642/https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel |date=2025-12-30 }}(https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251230110642/https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel |date=2025-12-30 }})&lt;/ref&gt;

== נעמען און טיטלען ==
אין לשון הקודש ווערט ער אנגערופן רבי יצחק בן יהודה אברבנאל, בשעת אין אייראפעאישע מקורות איז ער באקאנט אונטערן נאמען דון יצחק אברבנאל. דער טיטל דון איז געווען א כבוד'דיגער  טיטל אין [[ספרד]] און [[פארטוגאל]].

== יוגנט ==
יצחק אברבנאל איז געבוירן געווארן אין יאר [[ה'תקצ&quot;ז|ה'קצ&quot;ז]] [[1437]] אין [[ליסאבאן]], [[פארטוגאל]], אין א חשובע אידישער משפחה די אברבנאל משפחה האט געהאט אן אלטע טראדיציע אז זיי זענען אייניקלעך פון [[דוד המלך]]. זיין פאטער, רבי יהודה אברבנאל, האט געהאט א באדייטנדע השפעה אויף זיין חינוך און אויסבילדונג. שוין אין זיינע יונגע יארן האט ער זיך אויסגעצייכנט אין תורה, [[פילאסאפיע|פילאזאפיע]] און [[פינאנץ]].

== טעטיקייט אין פארטוגאל ==
אברבנאל האט געדינט אלס פינאנץ מיניסטער און פאליטישער ראטגעבער ביים הויף פון [[אלפאנסא דער פינפטער]], קעניג פון [[פארטוגאל]]. אין יענע יארן האט ער פארוואלטעט וויכטיגע פינאנציעלע ענינים פון דער מלוכה און איז געווען איינער פון די העכסטע אידישע באאמטע אין [[אייראפע]].

נאך דעם טויט פון קעניג אלפאנסא אינעם יאר [[1481]], איז זיין זון זשאן דער צווייטער ארויף אויפ'ן קעניגליכן טראן. דער נייער קעניג האט באשולדיגט די אדעלן אין פארראט, און דער אברבנאל איז געצוואונגען געווארן צו אנטלויפן קיין שפאניע אינעם יאר [[1483]] ([[ה'רנ&quot;ג]]) כדי צו ראטעווען זיין לעבן, איבערלאזנדיג זיין גאנצע עשירות הינטער זיך.

== אין ספרד ==
נאכ'ן אנקומען קיין שפאניע, האט זיך דער אברבנאל באזעצט אין דער שטאט [[טאלעדא]]. זיין שם אלס פינאנץ גאון האט שנעל דערגרייכט די אויערן פון די קעניגליכע פארפאלק, [[פערדינאנד דער צווייטער פון אראגאן|פערדינאנד]] און איזאבעלא, וועלכע האבן אים באשטימט אלס הויפט פינאנץ מיניסטער פונעם קעניגרייך. ער האט באוויזן צו ארגאניזירן די קעניגליכע קאסע און פינאנצירן די קריג קעגן די מוסולמענער אין גראנאדא&lt;ref&gt;.Scholarly work on Abravanel's political role and response to the expulsion, Oxford Studies&lt;/ref&gt;. צוגלייך האט ער פארבליבן א פירער פון די אידישע קהילות און האט זיך באשעפטיגט מיט תורה, פירוש המקרא און פילאזאפיע.

== גירוש ספרד ==
טראץ זיין הויכער פאזיציע, האט ער נישט באוויזן אפצואווענדן דעם ביטערן דעקרעט פונעם [[גירוש שפאניע]] אינעם יאר [[1492]] ([[ה'רנ&quot;ב]]). דער אברבנאל האט פארגעשלאגן פאר'ן קעניג א ריזיגן סכום געלט פון זיין אייגענע קאסע כדי מבטל צו זיין די גזירה, אבער די גלחים און דער הויפט אינקוויזיטאר [[טאמאס דע טארקעמאדא]] האבן דורכגעשטופט דעם באפעל. ווען די אידן זענען פארטריבן געווארן, האט דער קעניג אים געבעטן צו בלייבן און היטן אויפ'ן שאַצקאַמער, צזאגנדיג אים אז ער וועט קענען האלטן זיין אידישע אמונה בסוד, אבער דער אברבנאל האט דאס אפגעווארפן מיט פאראכטונג און האט אויסגעקליבן צו גיין אין גלות אינאיינעם מיט זיינע ברידער.

די איבערלעבענישן פון גלות און נדודים האבן שטארק באאיינפלוסט זיינע שפעטערדיגע שריפטן, בפרט זיינע באהאנדלונגען איבער [[גאולה]] און [[משיח]].

== לעבן אין איטאליע ==
נאכ'ן חורבן שפאניע איז דער אברבנאל אנגעקומען קיין [[נאפולי איטאליע|נאפולי]] [[איטאליע]], וואו דער קעניג [[פערנאנדא דער ערשטער פון איטאליע|פערנאנדא דער ערשטער]] האט אים ווידער אויפגענומען מיט גרויס כבוד און אים באשטימט אלס פינאנץ ראטגעבער. נאך עטליכע יאר האט [[פראנקרייך]] אינוואדירט נאפולי, און ער האט ווידער געמוזט אנטלויפן, אנקומענדיג קיין [[סיציליע]] און שפעטער קיין [[קורפו]].

אין די לעצטע יארן פון זיין לעבן האט ער זיך באזעצט אין דער רעפובליק פון [[ווענעציע]]. דארט איז ער געווארן איינער פון די הויפט דיפלאמאטן וואס האבן אויסגעארבעט די האנדלס אפמאכן צווישן ווענעציע און פארטוגאל. ער איז נפטר געווארן אין ווענעציע אינעם יאר [[1508]] ([[ה'תס&quot;ח|ה'ס&quot;ח]]) אין עלטער פון 71 יאר, און איז געברענגט געווארן לקבורה אינעם אלטן בית החיים אין דער שטאט [[פאדוא]].

== זיין דרך הפירוש און חיבורים ==
דער אברבנאל איז בארימט איבער די וועלט בעיקר פאר זיין פונדאמענטאלן פירוש אויף דער תורה און נביאים וכתובים. זיין וועג פון לערנען צייכנט זיך אויס מיט עטליכע אייגנארטיגע שטריכן:

* '''הקדמות און שאלות:''' פאר יעדן פרק אדער ענין שטעלט ער אראפ א רייע פון קשיות (אמאל ביז 40 שאלות), און דערנאך בויט ער זיין פירוש ארומצונעמען די אלע נקודות.
* '''היסטארישער און פאליטישער בליק:''' צוליב זיין גרויסע ערפארונג אין די העכסטע פענצטער פון די קעניגליכע הויפן, גיט ער אן ארגינעלן קאנטעקסט צו די הנהגות פון די מלכים אין נביאים און די פאליטישע מהלכים פון יענע צייטן.
* '''משיחישע מחשבה:''' נאכ'ן גירוש שפאניע האט ער מחבר געווען ספרי נחמה (ווי &quot;מעיני הישועה&quot; און &quot;משמיע ישועה&quot;) צו שטארקן דעם צובראכענעם גייסט פונעם פאלק און אנצינדן די האפענונג פאר דער גאולה העתידה&lt;ref&gt;.Editions and studies of Abravanel's commentaries, Academic Press, 2018&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;[https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251230110642/https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel |date=2025-12-30 }}(https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251230110642/https://www.nli.org.il/he/discover/judaism/figures/isaac-abarbanel |date=2025-12-30 }})&lt;/ref&gt;

== פילאזאפיע און השקפה ==
אין זיינע פילאזאפישע שריפטן האט אברבנאל באהאנדלט ענינים פון [[אמונת השם|אמונה]], [[השגחה פרטית|השגחה]], [[בחירה]], [[נביא|נבואה]] און די באדייטונג פון אידישער געשיכטע. ער האט אפט פארבונדן היסטארישע געשעענישן מיט אמונה'דיגע באטראכטונגען און געזען אין די גלות'דיגע ליידנס א טייל פון דעם גאולה פראצעס.

== השקפה איבער משיח און גאולה ==
די חורבנות און גירושים פון זיין דור האבן שטארק געפארעמט זיין צוגאנג צו די נושאים פון משיח און גאולה. אין פארשידענע ספרים האט ער אויסגעשמועסט נבואות פון [[ישעיהו|ישעיה]], [[יחזקאל]] און [[דניאל]], און פרובירט מסביר זיין זייער באדייטונג אין ליכט פון די היסטארישע געשעענישן פון זיין צייט.

== ירושה און השפעה ==
אברבנאל ווערט באטראכט אלס איינער פון די גרעסטע מפרשי המקרא פון דער אידישער געשיכטע. זיין לעבן איז געווארן א סימבאל פון אידישער הנהגה אין תקופת הגירוש, און זיינע ספרים האבן געהאט א טיפע השפעה אויף שפעטערדיגע מפרשים, דרשנים און הוגי דעות.

זיין נאמען ווערט אפט דערמאנט אין פארבינדונג מיט אידישן לעבן אונטער קריסטליכע הערשאפט, [[גירוש ספרד]], און דער ווייטערפירונג פון תורה און מסורה אין די גלות לענדער.

== זיינע ספרים ==

=== ספרי פירושים אויפ'ן תנ&quot;ך און ש&quot;ס ===

* '''פירוש על התורה:''' אן אלגעמיינער און טיפער פירוש אויף די חמישה חומשי תורה. דער אברבנאל האט אראפגעשטעלט אן אייגנארטיגן מהלך, וואו ער עפנט יעדן ענין מיט א סעריע פון שווערע קשיות און שאלות, און דערנאך שרייבט ער אן ארומנעמיגן מאמר וואס פארענטפערט אלעס אינאיינעם.
* '''פירוש על נביאים ראשונים ואחרונים:''' דער פירוש איז צעטיילט לויט קורצע פרשיות, ווען פאר יעדן חלק שטעלט ער קודם עקסטער זעקס הויפט קשיות צו פארשטיין דעם פשטות המקרא.
* '''זבח פסח (ה'רנ&quot;ו):''' א בארימטער חיבור אויף דער &lt;nowiki&gt;[[הגדה של פסח]]&lt;/nowiki&gt; און די הלכות פון &lt;nowiki&gt;[[ליל הסדר]]&lt;/nowiki&gt;, געבויט אויף הונדערט שאלות. אינטערעסאנט איז, אז אינעם פירוש אליין ענטפערט ער נישט אויף אלע שאלות וואס ער האט אליין אויפגעברענגט, און עטליכע זענען געבליבן אן א תירוץ.
* '''נחלת אבות (ה'רנ&quot;ו):''' אן אויספירלעכער ביאור אויף &lt;nowiki&gt;[[מסכת אבות]]&lt;/nowiki&gt;, וואס לייגט א גרויסן דגש אויפ'ן סדר און קניפ פון די משניות. דער אברבנאל האט דאס געשריבן ספעציעל פאר זיין זון, דאן &lt;nowiki&gt;[[שמאל אברבנאל]]&lt;/nowiki&gt;, כדי זיין תורה זאל נישט פארגעסן ווערן. די חשיבות פונעם ספר איז גאר גרויס, און דער מחבר פונעם שולחן ערוך, רבי &lt;nowiki&gt;[[יוסף קארו]]&lt;/nowiki&gt;, ברענגט אים קלאר אראפ אין זיין ספר &lt;nowiki&gt;[[בית יוסף]]&lt;/nowiki&gt; (יורה דעה סימן רמ&quot;ב) בנוגע דעם ענין פון &lt;nowiki&gt;[[סמיכה לרבנות]]&lt;/nowiki&gt; בזמן הזה.
* '''פירוש למורה נבוכים:''' א פירוש אויפ'ן באקאנטן ספר פון דעם &lt;nowiki&gt;[[רמב&quot;ם]]&lt;/nowiki&gt;, בעיקר אויפ'ן ערשטן חלק און אויף די פרקים פון &lt;nowiki&gt;[[נבואה]]&lt;/nowiki&gt;, &lt;nowiki&gt;[[מעשה בראשית]]&lt;/nowiki&gt; און &lt;nowiki&gt;[[מעשה מרכבה]]&lt;/nowiki&gt;.

=== ספרי מחשבה און פילאזאפיע ===

* '''עטרת זקנים (ה'ק&quot;ך):''' א ספר אין מחשבה וואס ער האט מחבר געווען נאך אין זיין יוגנט אין פארטוגאל, צו מסביר זיין צוויי שווערע פרשיות אינעם ספר שמות.
* '''צורות היסודות (ה'ק&quot;ך):''' א טיפע חקירה איבער די יסודות פון דער בריאה פונעם וועלט.
* '''ראש אמנה (ה'רנ&quot;ד):''' א קלאסישער חיבור וואס באהאנדלט די יסודות און &lt;nowiki&gt;[[עיקרי האמונה]]&lt;/nowiki&gt; פונעם אידישן פאלק.
* '''שמים חדשים (ה'רנ&quot;ח):''' א חיבור וואס ברענגט ראיות פון דער וויסנשאפט פון אסטראנאמיע צו באווייזן דעם ענין פון חידוש העולם (אז די וועלט האט אן אנהויב און איז באשאפן געווארן דורכ'ן באשעפער), און שטעלט דאס צאם מיט די שיטה פונעם רמ&quot;בם.
* '''מפעלות אלהים (ה'רס&quot;א):''' א קלארער ספר וואס קעמפט קעגן די מיינונג פון אריסטו און זיינע תלמידים וואס האבן געגלויבט אין קדמות העולם, און באווייזט די אמת'ע אמונה פון חידוש העולם.
* '''שאלות ותשובות לשאול הכהן (ה'רס&quot;ז):''' צוועלף פילאזאפישע תשובות וואס דער אברבנאל האט געשריבן פאר זיין תלמיד, איבער די שיטות פונעם רמ&quot;בם אין מורה נבוכים.

=== ספרי הגאולה ===
נאכ'ן שווערן חורבן און צער פונעם גירוש שפאניע, האט דער אברבנאל געזען א וויכטיגקייט מחזיק צו זיין דעם געמוט פון די צובראכענע אידן, און ער האט ארויסגעגעבן דריי ספעציעלע ספרי חיזוק און נחמה איבער די קומענדיגע גאולה:

# '''מעייני הישועה (ה'רנ&quot;ז):''' דער ערשטער ספר פון דער סעריע, וואס איז כמעט אינגאנצן געווידמעט צו מסביר זיין און קלארשטעלן די טיפע נבואות אינעם ספר &lt;nowiki&gt;[[דניאל]]&lt;/nowiki&gt;.
# '''משמיע ישועה (ה'רנ&quot;ח):''' דער צווייטער ספר, וואס זאמלט צאם און באווייזט די הבטחות פון דער קומענדיגער גאולה ארויסגענומען פון אלע נבואות אינעם תנ&quot;ך.אברבנאל, הקדמת ספר משמיע ישועה.
# '''ישועות משיחו (ה'רנ&quot;ח):''' דער דריטער און לעצטער טייל, וואס איז מסביר די מאמרי חז&quot;ל אין תלמוד און מדרשים וואס רעדן איבער די תקופה פון ימות המשיח.

=== ספרים וואס זענען פארלוירן געווארן ===
אינעם יאר 1494 (ה'רנ&quot;ד), ווען קעניג [[קארל דער אכטער]] פון [[פראנקרייך]] האט אינוואדירט די שטאט נאפולי, איז דער אברבנאל געווען געצוואונגען צו אנטלויפן און האט דעמאלטס פארלוירן א ריזיגן חלק פון זיינע טייערע כתבי יד. אין א בריוו וואס ער האט שפעטער געשריבן צו זיין תלמיד, באוויינט ער דעם פארלוסט פון די פאלגנדע חיבורים

* '''ספר צדק עולמים:''' א גרויסער חיבור וואס האט ענטהאלטן דריי מאמרים איבער שכר ועונש און תורת הגמול: בעולם הזה, בעולם הנשמות, און די צייטן נאך &lt;nowiki&gt;[[תחיית המתים]]&lt;/nowiki&gt;. ער האט שפעטער פרובירט דאס צוריק אויסצוארבעטן פון זכרון, אבער האט עס נישט באוויזן צו ענדיגן.
* '''ספר מחזה שדי:''' א ספר איבער די מדרגות פון &lt;nowiki&gt;[[נבואה]]&lt;/nowiki&gt; און אן אנאליז איבער וויאזוי דער רמ&quot;בם האט פארשטאנען דעם ענין. ער האט פרובירט דאס מחדש צו שרייבן אונטער'ן נאמען '''להקת נביאים''', אבער דאס איז אויך געבליבן אומגעענדיגט.


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:אידישע מפרשים]]
[[קאטעגאריע:פילאזאפן]]
[[קאטעגאריע:פארטוגעזישע אידן]]
[[קאטעגאריע:גירוש ספרד]]</text>
      <sha1>la3iifj8zjvqyg1g5l3pxdi9r3p8165</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>נפתלי כ&quot;ץ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55009</id>
    <revision>
      <id>601544</id>
      <parentid>601532</parentid>
      <timestamp>2026-07-13T02:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>40859</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>601544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7754" sha1="7vhttea917a9pabqiukrxmfd3drgy00" xml:space="preserve">{{אישיות}}

'''רבי נפתלי בן יצחק הכהן כץ''' ([[ה'ת&quot;ט]] – [[כ&quot;ד טבת]] [[ה'תע&quot;ט]] [[1648]] - [[15טן יאנואר]] [[1719]]), באקאנט אלס דער בעל &quot;'''סמיכת חכמים'''&quot;, איז געווען א אשכנזישער רב, אב בית דין, ראש ישיבה און מקובל פון סוף זיבעצנטן און אנהייב אכצנטן יארהונדערט. ער האט געדינט אלס רב אין עטליכע גרויסע אידישע קהילות, צווישן זיי [[פוזנא]], [[פראג]] און [[פראנקפורט אם מיין]], און איז באקאנט בעיקר צוליב זיין ספר &quot;סמיכת חכמים&quot;, נאך וועלכן ער ווערט אפט אנגערופן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/נפתלי_בן_יצחק_הכהן](https://he.wikipedia.org/wiki/נפתלי_בן_יצחק_הכהן)&lt;/ref&gt;

== נאמען און טיטלען ==
זיין פולער נאמען איז געווען רבי נפתלי בן יצחק הכהן כץ. אין ספרים און רבנישע ליטעראטור ווערט ער אפט דערמאנט אלס רבי נפתלי הכהן כץ, אדער פשוט בעל סמיכת חכמים, נאכ'ן נאמען פון זיין בארימטן ספר.&lt;ref&gt;[https://www.nli.org.il/he/books/NNL_ALEPH990031531960205171/NLI](https://www.nli.org.il/he/books/NNL_ALEPH990031531960205171/NLI)&lt;/ref&gt;

== ביאגראפיע ==
רבי נפתלי כץ איז געבוירן געווארן אין יאר [[1648]] אין [[אוסטראה]], איינע פון די וויכטיגע תורה צענטערס אין מזרח אייראפע. ער האט שטאמט פון א רבנישער משפחה און האט שוין אין יוגנט זיך אויסגעצייכנט מיט זיין גרויסע ידיעות אין תלמוד און קבלה.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/נפתלי_בן_יצחק_הכהן](https://he.wikipedia.org/wiki/נפתלי_בן_יצחק_הכהן)&lt;/ref&gt;

ער איז נפטר געווארן דעם כ&quot;ד טבת ה'תע&quot;ט (1719).&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mhcBYUygwso](https://www.youtube.com/watch?v=mhcBYUygwso)&lt;/ref&gt;

=== רבנות און ישיבה ===
במשך זיין לעבן האט רבי נפתלי געדינט אלס רב, אב בית דין און ראש ישיבה אין עטליכע פון די גרעסטע אידישע קהילות אין צענטראל און מזרח אייראפע.&lt;ref&gt;[https://sod1820.co.il/category/סרט/](https://sod1820.co.il/category/סרט/)&lt;/ref&gt;

זיינע רבנות שטעלעס האבן איינגעשלאסן:

* [[אוסטראה]]
* [[פוזנא]]
* [[פראג]]
* [[פראנקפורט אם מיין]]

אין יעדן פון די ערטער האט ער געפירט א ישיבה און זיך פארנומען מיט פסיקת הלכה און הנהגת הציבור.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mhcBYUygwso](https://www.youtube.com/watch?v=mhcBYUygwso)&lt;/ref&gt;

=== תקופה אין פוזנא ===
רבי נפתלי כץ איז באזונדער פארבונדן מיט דער קהילה פון [[פוזנא]], וואו ער האט געדינט אלס רב און ראש ישיבה. זיין ישיבה האט געצויגן תלמידים פון פילע מקומות, און פוזנא איז אין יענע יארן געווען איינע פון די וויכטיגסטע תורה צענטערס אין פוילן.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=mhcBYUygwso](https://www.youtube.com/watch?v=mhcBYUygwso)&lt;/ref&gt;

צוליב זיין לאנגע פארבינדונג מיט דער שטאט ווערט ער אין פילע מקורות אנגערופן נפתלי כץ פון פוזנא.

=== תקופה אין פראנקפורט ===
שפעטער איז רבי נפתלי געווארן רב אין [[פראנקפורט אם מיין]], איינע פון די חשוב'סטע אידישע קהילות אין דייטשלאנד. זיין רבנות דארט איז געווען א באדייטנדיקער קאפיטל אין זיין לעבן, און נאך פארשידענע געשעענישן איז ער צוריקגעקערט קיין [[אוסטראה]], וואו ער האט פארברענגט די לעצטע יארן פון זיין לעבן.&lt;ref&gt;[https://he.wikipedia.org/wiki/נפתלי_בן_יצחק_הכהן](https://he.wikipedia.org/wiki/נפתלי_בן_יצחק_הכהן)&lt;/ref&gt;

== ספרים ==
רבי נפתלי כץ האט מחבר געווען עטליכע ספרים אין הלכה, דרוש און קבלה. צווישן זיי:

* '''סמיכת חכמים''' – זיין באקאנטסטער ספר, נאך וועלכן ער ווערט אנגערופן.
* '''ברכת ה'''.
* '''פי ישרים'''.
* '''שער ההכנה'''.
* '''שער נפתלי'''.
* '''משק זרע''' אויף סדר זרעים.
* '''בית רחל''' – א סידור.&lt;ref&gt;[https://zadikim.com/places/רבי-נפתלי-כץ-בעל-הסמיכת-חכמים/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004173059/https://zadikim.com/places/%D7%A8%D7%91%D7%99-%D7%A0%D7%A4%D7%AA%D7%9C%D7%99-%D7%9B%D7%A5-%D7%91%D7%A2%D7%9C-%D7%94%D7%A1%D7%9E%D7%99%D7%9B%D7%AA-%D7%97%D7%9B%D7%9E%D7%99%D7%9D/ |date=2023-10-04 }}(https://zadikim.com/places/רבי-נפתלי-כץ-בעל-הסמיכת-חכמים/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004173059/https://zadikim.com/places/%D7%A8%D7%91%D7%99-%D7%A0%D7%A4%D7%AA%D7%9C%D7%99-%D7%9B%D7%A5-%D7%91%D7%A2%D7%9C-%D7%94%D7%A1%D7%9E%D7%99%D7%9B%D7%AA-%D7%97%D7%9B%D7%9E%D7%99%D7%9D/ |date=2023-10-04 }})&lt;/ref&gt;

== קבלה ==
אין דער מסורה ווערט רבי נפתלי כץ באשריבן אלס א חשוב'ער מקובל. אין טייל שפעטערדיגע מקורות ווערן דערציילט פארשידענע מסורות וועגן זיין קבלה'דיגער טעטיקייט און זיין באנוץ פון קמיעות. די באריכטן ווערן בעיקר געפונען אין שפעטערדיגע טראדיציאנעלע קוועלער.&lt;ref&gt;[https://zadikim.com/places/רבי-נפתלי-כץ-בעל-הסמיכת-חכמים/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004173059/https://zadikim.com/places/%D7%A8%D7%91%D7%99-%D7%A0%D7%A4%D7%AA%D7%9C%D7%99-%D7%9B%D7%A5-%D7%91%D7%A2%D7%9C-%D7%94%D7%A1%D7%9E%D7%99%D7%9B%D7%AA-%D7%97%D7%9B%D7%9E%D7%99%D7%9D/ |date=2023-10-04 }}(https://zadikim.com/places/רבי-נפתלי-כץ-בעל-הסמיכת-חכמים/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004173059/https://zadikim.com/places/%D7%A8%D7%91%D7%99-%D7%A0%D7%A4%D7%AA%D7%9C%D7%99-%D7%9B%D7%A5-%D7%91%D7%A2%D7%9C-%D7%94%D7%A1%D7%9E%D7%99%D7%9B%D7%AA-%D7%97%D7%9B%D7%9E%D7%99%D7%9D/ |date=2023-10-04 }})&lt;/ref&gt;

== ירושה ==
רבי נפתלי כץ ווערט גערעכנט צווישן די באקאנטע רבנים פון זיין תקופה. זיין טעטיקייט אין עטליכע גרויסע קהילות באלייכטעט די נאענטע פארבינדונגען צווישן די תורה צענטערס אין צענטראל און מזרח אייראפע אין יענע צייט. זיין נאמען איז געבליבן באקאנט בעיקר דורך זיין ספר **סמיכת חכמים**, וואס דינט ביז היינט אלס זיין הויפט באצייכענונג.&lt;ref&gt;[https://sod1820.co.il/category/סרט/](https://sod1820.co.il/category/סרט/)&lt;/ref&gt;

זעט אויך

* [[פוזנא]]
* [[פראג]]
* [[פראנקפורט אם מיין]]
* [[אוסטראה]]
* [[קבלה]]


{{רעפערענצן}}

[[קאטעגאריע:רבנים]]
[[קאטעגאריע:אחרונים]]
[[קאטעגאריע:מקובלים]]
[[קאטעגאריע:מחברי ספרים]]</text>
      <sha1>7vhttea917a9pabqiukrxmfd3drgy00</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>