װיקיפּעדיע yiwiki https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter מעדיע באַזונדער רעדן באַניצער באַניצער רעדן װיקיפּעדיע װיקיפּעדיע רעדן טעקע טעקע רעדן מעדיעװיקי מעדיעװיקי רעדן מוסטער מוסטער רעדן הילף הילף רעדן קאַטעגאָריע קאַטעגאָריע רעדן פארטאל פארטאל רעדן TimedText TimedText talk יחידה שיחת יחידה אירוע שיחת אירוע 0 8468 603025 600546 2026-11-02T01:51:40Z InternetArchiveBot 40859 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 603025 wikitext text/x-wiki [[טעקע:BM Quran.JPG|קליין|קאראן]] דער '''קאָראַן''' (אָדער '''קוראַן''', דער נאָמען שטאַמט פון "קרא" - לייענען) איז דער צענטראַלער טעקסט ביי די [[איסלאם|מוסלמענער]]. לויט ווי זיי האַלטן, איז דאָס פון גאָט (”אַלאַ”) איבערגעגעבן געוואָרן צו [[מוכאמאד|מוכאַמאַד]] אין פאַרשיידענע טיילן איבער אַ צייט פון אַרום צוואַנציק יאָר. לויט דער [[רעליגיע]] האט דאס מוכאַמאַד באקומען פון גאט דורך [[מלאך גבריאל]] לויט וויסנשאפטלעכע פאָרשונג, דער יסוד פון איסלאם; פאָרשער פון איסלאמישער היסטאריע האבן שטודירט די עוואלוציע פון ​​[[קיבלא]] מיט דער צייט פאר דער געבורטס ארט פון איסלאם. [[Patricia Crone]], [[Michael Cook]] און א סך אנדערע פארשער, באזירט אויף טעקסט און ארכעאלאגישער פאָרשונג, האָבן געמיינט אז דער "Masjid al-Haram" געפינט זיך אין צפון־מערב אַראַבישער האלבאינזל. (ניט אין מעקאַ ווי אויסגעדריקט אין קלאסישע ווערק באזירט אויף דערציילונג קולטור))<ref>{{Citation |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=https://bora.uib.no/bora-xmlui/bitstream/handle/1956/12367/144806851.pdf?sequence=4&isAllowed=y |access-date=2021-04-05 |archivedate=2021-04-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412071521/https://bora.uib.no/bora-xmlui/bitstream/handle/1956/12367/144806851.pdf?sequence=4&isAllowed=y |deadurl=yes }}</ref><ref>Meccan Trade And The Rise Of Islam, (Princeton, U.S.A: Princeton University Press, 1987</ref><ref>{{Citation |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210412071520/https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5006&context=edissertations |archivedate=2021-04-12 |title=אַרטשיווע קאָפּיע |url=https://repository.upenn.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5006&context=edissertations |access-date=2021-04-05 |deadurl=yes}}</ref> == זעט אויך == * '''[[איסלאם]]''' == וועבלינקען == * [http://al-quran.info Al-Quran (קאראן)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090129090725/http://al-quran.info/ |date=2009-01-29 }} * [http://www.jews-for-allah.org/yiddish/Yiddish-Koran/ קוראן אויף יידיש] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060515031041/http://www.jews-for-allah.org/yiddish/Yiddish-Koran/ |date=2006-05-15 }} * [http://www.algemeiner.com/generic.asp?id=2512 ליינט אן ארטיקל אין "אלגעמיינער זשורנאל] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310223214/http://www.algemeiner.com/generic.asp?id=2512 |date=2007-03-10 }} == רעפערענצן == {{רעפליסטע}} [[קאַטעגאָריע:איסלאם]] j0x3p6v9nx98hluozb5d1un8qh7wf3c 0 14518 603023 588668 2026-11-01T23:39:55Z InternetArchiveBot 40859 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 603023 wikitext text/x-wiki {{יתום}} {{אישיות}} '''כל ישראל חברים''' (ראשי תיבות: '''כי"ח''', און אין [[פראנצויזיש]] '''Alliance Israélite Universelle''') איז א [[ייד]]ישע אינטערנאציאנאלע ארגאניזאציע וואס איז געגרינדעט געווארן אין יאר [[ה'תר"ך]] אין [[פאריז]]. איר ציעל איז צו העלפן די יידן [[פאליטיק|פאליטיש]] און [[סאציעליזם|סאציאלאגיש]] זיך ענטוויקלען און זיך עפענען צו די מאדערנע [[וועסטליכער קולטור|וועסטליכער]] [[סעקולער|פרייע]] קולטור. זיי האבן אויפגעשטעלט צענדליקע [[שולע (אלגעמיינע)|שולעס]] אין [[פראנקרייך]] און איבער דער גארער וועלט וואס מען האט געלערנט דארט וועלטלעכע פראפעסיעס און נישט רעליגיעזע. {{חסד}} == וועבלינקס == [https://web.archive.org/web/20060202000524/http://www.aiu.org/ אפיציעלע וועבזייט] [[קאַטעגאָריע:שולעס]] m9bj3wlm6cr6ngvjwsjvq5ei3y3g8dk 0 36752 603022 495256 2026-11-01T22:45:39Z InternetArchiveBot 40859 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 603022 wikitext text/x-wiki א '''זאאלאגישער גארטן''', '''זאָאָ־גאָרטן''', '''מענאזשעריע''', אדער '''זאָאָ''' איז א פלאץ וואו בעלי־חיים ווערן געהאלטן צווישן אפצאמונגען, אויסגעשטעלט פארן ציבור, און וואו מען טוט זיי אויך פארמערן. דער טערמין זאאלאגישער גארטן האט א שייכות מיט [[זאאלאגיע]], די שטודיע פון בעלי־חיים, א ווארט וואס נעמט זיך פון [[גריכיש]] ''זאאן'' (ζῷον, "בעל חי") און ''לאגאס'' (λóγος, "שטודיע"). די פארקירצונג "זאא" האט מען געניצט ערשט ביי דעם ''[[לאנדאנער זאא]]'', וואס האט געעפנט פאר וויסנשאפלעכער שטודיע 1828 און צום ברייטן פובליקום 1847.<ref name=ZSL>[http://www.zsl.org/info/about-us/zsls-history,129,AR.html "ZSL'ס היסטאריע"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228235326/http://www.zsl.org/info/about-us/zsls-history%2C129%2CAR.html |date=2008-02-28 }}, זאאלאגישע חברה פון לאנדאן.</ref> די צאל הויפט זאמלונגען פון בעלי־חיים ארום דער וועלט איז שוין מער ווי 1,000, בערך 80 פראצענט פון זיי אין שטעט.<ref name=EBZoo>"Zoo," ''Encyclopaedia Britannia'', 2008. {{לינקשפראך|ענגליש}}</ref> == אין היסטאריע == [[הענרי דער ערשטער]] פון ענגלאנד (געהערשט 1100 - 1135) האט אויפגעשטעלט א זאא אין [[אקספארדשיר]], [[ענגלאנד]]. דעם זאא־גארטן האט מען אריבערגעפירט צום [[טורעם פון לאנדאן]], אייגנטלעך אין די יארן פון [[הענרי דער דריטער]], און איז ווייטער אנגעגאנגען ביז 1828. אין [[דייטשלאנד]], האט דער [[עלעקטאר]] [[אויגוסטוס דער ערשטער]] געגרינדעט א זאא־גארטן אין [[דרעזדן]] אין 1554. == רעפערענצן == {{רעפליסטע}} [[קאַטעגאָריע:זאא-גערטנער|*]] [[קאַטעגאָריע:זאאלאגיע]] 39qv3ubop5xsdob45ctcylxx5v96i0h 0 40019 603024 471497 2026-11-02T00:42:28Z InternetArchiveBot 40859 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 603024 wikitext text/x-wiki {{יישוב |נאמען= נאווידוואר |סארט יישוב= שטאט |אמטשפראך נאמען= Nowy Dwór Mazowiecki |הערב= POL Nowy Dwór Mazowiecki COA.svg |פאן= POL Nowy Dwór Mazowiecki flag.svg |בילד= NDM-1.png |באשרייבונג= |מדינה= {{פאן פוילן}} |אפטייל טיפ= וואיעוואדעשאפט |אפטייל נאמען= [[מאזאוויער וואיעוואדעשאפט|מאזאוויע]] |געביט= |ראיאן= |דיסטריקט= |בירגערמייסטער= יאצעק קאוואלסקי |גובערנאטאר= |טיפ אונטעראפטייל= |דיסטריקטן אין ראיאן= |שטעט אין ראיאן= |ראיאן הויפטשטאט= |מוטערשטאט= |אפיציעלע שפראך= |שטח= 28 |הייך= |גרינדונג דאטע= [[1374]] |באפעלקערונג = 27774 |באפעלקערונג יאר= 2008 |באפעלקערונג הערה= |מטרופולין= |הערת מטרופולין= |צפיפות= |קאארדינאטן= {{coord|52|26|N|20|41|E|region:PL_type:city|display=inline,title}} |צייט זאנע= |אתר אינטרנט= [http://www.nowydwormaz.pl www.nowydwormaz.pl] |מאפע= |פרטימדיקע מאפע= |סטאטיסטיק= }} '''נאווידוואר''' ([[פויליש]]: ''Nowy Dwór Mazowiecki'') איז א [[שטאט]] אין דער [[מאזאוויער וואיעוואדעשאפט]] אין צענטראלן [[פוילן]], נאנט צו [[ווארשע]]. אין [[2009]] האבן געוואוינט אין דער שטאט 27,700 באוואוינער. די שטאט האט געהאט א יידישע קהילה פונעם סוף פונעם [[17טער י"ה|17טן יארהונדערט]]. צווישן די רבנים פון דער קהילה איז געווען הרב [[חנוך העניך הכהן לעווין]], וואס איז שפעטער געווארן א [[אדמו"ר|רבי]] אין [[אלעקסאנדער, פוילן|אלעקסאנדער]]. פאר דער [[צווייטע וועלט מלחמה|צווייטער וועלט מלחמה]] האט די קהילה געציילט 3,500 יידן. אין ווינטער 1942 האט מען ליקווידירט די געטא אין דער שטאט און זיינע 6,000 באוואוינער, אריינגערעכנט אויך יידן פון אנדערע קהילות, זענען געווארן פארטריבן צו פארניכטונגס לאגערן.{{הערה|1=[http://www1.yadvashem.org/odot_pdf/Microsoft%20Word%20-%206560.pdf צייטונג פון דער אונטערגרונט אין דער ווארשעווער געטא וועגן דער פארטרייבונג פון די יידן] ביים יד ושם וועבזייטל}} {{-}} ==וועבלינקען== {{קאמאנסקאט|Nowy Dwór Mazowiecki}} * {{ספרי יזכור||נובידבור|2938|"פנקס נובי-דבור", תל אביב תשכ"ה, 1965}} * {{יידישגען|519071}} * [https://web.archive.org/web/20130614213801/http://nowydworjewishmemorial.com/ אתר זיכרון לקהילה היהודית בנובידבור] ==רעפערענצן== {{רעפליסטע}} [[קאַטעגאָריע:שטעט און שטעטלעך אין פוילן]] [[קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע]] {{אייראפע-געא-שטומף}} gbmwjx5vz42o864aufttkzkjbk6aqvn 0 41695 603021 545829 2026-11-01T21:31:23Z InternetArchiveBot 40859 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 603021 wikitext text/x-wiki {{יתום}} {{DISPLAYTITLE:''אידא''}} '''אידאַ''' (Ida) איז א [[2013]] [[פויליש]]ער [[דראמא]]טישער שווארץ-און-ווייסער [[פילם]] רעזשיסירט דורך [[פאוועל פאווילקאווסקי]] וואס האט געווינען זיבן פֿארשידענע אויסצייכענונגען. == מעשה == אין [[פוילן]] אין די 1960ער יארן, האלט אַנאַ ביי ווערן א [[מאנאשקע]], און איר פריארקע הייסט זי צוערשט גיין באזוכן איר [[פאמיליע]]. איר [[מומע]] זאגט איר אז זי הייסט אידא לעבנשטיין, א קינד פון [[ייד]]ישע עלטערן וואס זענען אומגעקומען אין [[חורבן אייראפע]]. == וועבלינקען == * [https://web.archive.org/web/20141218080705/http://www.musicboxfilms.com/ida-movies-98.php אידא], ביי מוזיק־באקס פֿילמען * [http://www.imdb.com/title/tt2718492/ אידא], ביי אינטערנעץ פֿילם דאטנבאזע * איבערזיכט אויף [[קאווע שטיבל (וועבזייטל)|קאווע שטיבל]] http://www.kaveshtiebel.com/viewtopic.php?p=243387&thanks=243387&to_id=2113&from_id=169 [[קאַטעגאָריע:פויליש]] [[קאטעגאריע:דראמא]] [[קאַטעגאָריע:צווייטע וועלט-מלחמה פילמען]] {{פילם-שטומף}} ikn8a4e8k469lz3rn43sfcx3qh4il4n