װיקיפּעדיע yiwiki https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter מעדיע באַזונדער רעדן באַניצער באַניצער רעדן װיקיפּעדיע װיקיפּעדיע רעדן טעקע טעקע רעדן מעדיעװיקי מעדיעװיקי רעדן מוסטער מוסטער רעדן הילף הילף רעדן קאַטעגאָריע קאַטעגאָריע רעדן פארטאל פארטאל רעדן TimedText TimedText talk יחידה שיחת יחידה אירוע שיחת אירוע 0 21927 603042 557876 2026-11-02T21:34:29Z היימיש 62327 /* יארצייטן */ 603042 wikitext text/x-wiki {{טבת}} == געשעענישן == == געבוירן== * [[ה'תרנ"ח]] - הרב [[אלעזר מנחם מן שך]], ראש ישיבה פון דער [[פאנאוועזשער ישיבה]] * [[ה'תרפ"ח]] - הרב [[ישראל דן טויב]], [[מאדזשיץ|מאדזשיצער]] רבי, דער ''נחלת דן'' (נפטר [[ה'תשס"ו]]) * [[ה'תרפ"ט]] - הרב [[מאיר סאלאווייטשיק]] (נפטר כ"ד [[אדר ב']] [[ה'תשע"ו]]) == יארצייטן == * [[ה'תקע"ג]] - רבי [[אריה לייב הכהן העלער]] בעל "קצות החושן" * [[ה'תר"ט]] - רבי [[אלימלך ווייסבלום]] פון [[רודניק]] * [[ה'תרכ"ב]] - רבי אליעזר ב"ר שלמה מדאלינע, הנקרא רבי אליעזר הגדול. ליגט אין [[קאלאמיי]] * [[ה'תרל"ב]] - הרב [[אברהם שמואל בנימין סופר]], באקאנט אלס [[אברהם שמואל בנימין סופר|כתב סופר]]. [[קאַטעגאָריע:טבת]] 39zi3x4bn9qtt10hl3dikc7dfmkrumi 0 23766 603045 516572 2026-11-02T21:34:49Z היימיש 62327 603045 wikitext text/x-wiki {{באצירק}} '''מאַכניװקאַ''' ({{שפראך-uk| Махнівка}}, {{שפראך-ru|Комсомольское (Махновка}}) איז א דארף אין [[וויניציער גובערניע]], מערב [[אוקראינע]]. דאס דארף געפינט זיך לעבן [[קרעמענטשוג רעזערוואואר]] אויפן מערב ברעג פון דער טייך גנילאפיאט. מאכניווקא איז ווייט 21 ק"מ דרום-מזרח פון [[בערדיטשעוו]] און 154 ק"מ דרום-מערב פון [[קיעוו]]. הרה"צ [[אברהם יהושע העשיל טווערסקי]] האט אויפגעשטעלט א [[מאכניווקא (הויף)|הויף]] אין מאכניווקא. {{וויניצער גובערניע}} [[קאַטעגאָריע:אידישע יישובים אין אייראפע]] {{אייראפע-געא-שטומף}} [[קאַטעגאָריע:דערפער אין אוקראינע]] 7en2r5phr14k0t2kgj2cw1q0sa1psi9 0 29695 603039 528378 2026-11-02T21:34:13Z היימיש 62327 603039 wikitext text/x-wiki {{באצירק}} ראַגוזאַ ({{שפראך-hr|Dubrovnik דובראווניק}}; {{שפראך-la|Rausium}} און נאכהער ''Ragusium''; {{שפראך-it|Ragusa}}) איז אן אוראלטע שטאט אין [[קראאטיע]] וואס ליגט לעבן דעם [[אדריאטישער ים|אדריאטישן ים]]. פריער איז די שטאט געווען אן אייגענע רעפובליק. {{אייראפע-געא-שטומף}} [[קאַטעגאָריע:שטעט אין אייראפע]] [[קאַטעגאָריע:קראאטיע]] gfpa4o2b69w30sgodccns8i48o3kfai 0 30918 603027 584666 2026-11-02T20:46:15Z ן' משה 42115 603027 wikitext text/x-wiki {{אישיות}}'''רבי מרדכי פון קרעמניץ זצ"ל''' ([[ה'תק"ו]] - [[י"ג תמוז]] [[ה'תק"ף]]), פון [[קרעמניץ]]. ==אפשטאם== '''רבי מרדכי''' איז געבוירן צו זיין פאטער רבי '''[[יחיאל מיכל פון זלאטשאוו]]''', א זון פון רבי [[יצחק פון דראהאביטש]], א זון פון רבי יוסף ספראוועדליווער, רב אין [[פיסטין]], א זון פון רבי משה, רב אין [[זאווריש]], און צו זיין מוטער מרת '''מרים''', אן אייניקל פון רבי [[מאיר פאפריש]]. ==זיין געשיכטע== '''רבי מרדכי''' איז געווען פון א תלמיד פון הרב [[אלימלך פון ליזשענסק]], ער איז געווען באקאנט פאר זיין שארפקייט און קלוגשאפט. צווישן זיינע תלמידים זענען געווען רבי [[אברהם דוב אויערבאך]] פון [[אוורוטש]], רבי ישעיה שור (מחבר פונעם ספר כליל תפארת) און רבי [[מאיר פרעמישלאנער]]. ==הסתלקות== '''רבי מרדכי''' איז נפטר געווארן [[י"ג תמוז]] [[ה'תק"ף]]. ==זיין פאמיליע== '''רבי מרדכי''' האט געהייראט א טאכטער פון הרב '''אליעזר פון קאלבאסאוו'''. זייערע קינדער: * הרב '''יצחק''', פון [[גערנעוו]]. * הרב '''יחיאל מיכל''' פון [[ווישנעוויץ]]. * הרב '''יוסף יאסקא''' פון [[וואלטשיסק]]. * הרב '''ישראל''' * הרב '''בנימין''' * חוה, די ווייב פון הרב '''[[אהרן פערלאוו]]''' ([[כ"ט אייר]] [[ה'תקס"ב]] - [[י"ז סיון]] [[ה'תרל"ב]]) פון [[קארלין]]. * די ווייב פון הרב '''יוסף דוד לאנדא''', פון [[אליק]]. ==זעט אויך== * [[זלאטשאוו (הויף)]] ==רעפערענצן== <references/> [[קאַטעגאָריע:אדמורי"ם]] [[קאַטעגאָריע:זלאטשאוו]] ao3vpn3bbqxn24jtkei67wd9brwa6m1 603028 603027 2026-11-02T20:46:39Z ן' משה 42115 /* זיין פאמיליע */ 603028 wikitext text/x-wiki {{אישיות}}'''רבי מרדכי פון קרעמניץ זצ"ל''' ([[ה'תק"ו]] - [[י"ג תמוז]] [[ה'תק"ף]]), פון [[קרעמניץ]]. ==אפשטאם== '''רבי מרדכי''' איז געבוירן צו זיין פאטער רבי '''[[יחיאל מיכל פון זלאטשאוו]]''', א זון פון רבי [[יצחק פון דראהאביטש]], א זון פון רבי יוסף ספראוועדליווער, רב אין [[פיסטין]], א זון פון רבי משה, רב אין [[זאווריש]], און צו זיין מוטער מרת '''מרים''', אן אייניקל פון רבי [[מאיר פאפריש]]. ==זיין געשיכטע== '''רבי מרדכי''' איז געווען פון א תלמיד פון הרב [[אלימלך פון ליזשענסק]], ער איז געווען באקאנט פאר זיין שארפקייט און קלוגשאפט. צווישן זיינע תלמידים זענען געווען רבי [[אברהם דוב אויערבאך]] פון [[אוורוטש]], רבי ישעיה שור (מחבר פונעם ספר כליל תפארת) און רבי [[מאיר פרעמישלאנער]]. ==הסתלקות== '''רבי מרדכי''' איז נפטר געווארן [[י"ג תמוז]] [[ה'תק"ף]]. ==זיין פאמיליע== '''רבי מרדכי''' האט געהייראט א טאכטער פון הרב '''אליעזר פון קאלבאסאוו'''. זייערע קינדער: * הרב '''יצחק''', פון [[גערנעוו]]. * הרב '''יחיאל מיכל''' פון [[ווישנעוויץ]]. * הרב '''יוסף יאסקא''' פון [[וואלטשיסק]]. * הרב '''ישראל''' * הרב '''בנימין''' * חוה, די ווייב פון הרב '''[[אהרן פערלאוו]]''' ([[כ"ט אייר]] [[ה'תקס"ב]] - [[י"ז סיון]] [[ה'תרל"ב]]) פון [[קארלין]]. * די ווייב פון הרב '''יוסף דוד לאנדא''', פון [[אליק]]. == זעט אויך == * [[זלאטשאוו (הויף)]] ==רעפערענצן== <references/> [[קאַטעגאָריע:אדמורי"ם]] [[קאַטעגאָריע:זלאטשאוו]] eirysyye69iorplxnsiyfra27j3h930 0 33470 603030 461602 2026-11-02T20:53:32Z ן' משה 42115 /* היסטארישע געשעענישן */ 603030 wikitext text/x-wiki {{לוח שנה|מערץ}} '''דעם 5טן מערץ''' איז דער 64סטער טאג פון יאר (65סטער טאג אין אן עיבור־יאר) אינעם [[גרעגאריאנישער קאלענדאר|גרעגאריאנישן קאלענדאר]]. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 301 טעג. == היסטארישע געשעענישן == * [[1824]] - דאס [[פאראייניגטע קעניגרייך]] דערקלערט מלחמה קעגן [[בורמע]]. * [[1918]] - [[מאסקווע]] ווערט די הויפטשטאט פון [[רוסלאנד]] אנשטאט [[פעטערבורג|פעטראגראד]]. * [[2003]] - די [[פאראייניגטע שטאטן]] באשליסן צו פירן מלחמה קעגן [[איראק]]. == געבוירן == * [[1133]] - [[הענרי דער צווייטער]], מלך פון [[ענגלאנד]] (געש' [[1189]]) * [[1324]] - [[דעיוויד דער צווייטער, מלך פון שאטלאנד]] (געש' [[1371]]) * [[1512]] - [[גערארדוס מערקאטאר]], [[פלאנעדרן|פלעמישער]] [[געאגראף]] (געש' [[1594]]) * [[1898]] - [[דשא-ען-ליי]], פרעמיער מיניסטער פון [[כינע]] (געש' [[1976]]) * [[1918]] - [[שלמה לארענץ]], [[ישראל]]דיקער [[פאליטיקער]] פון [[אגודת ישראל]] (נפטר [[2009]]) * [[1942]] - [[פעליפע גאנזאלעס]], פרעמיער מיניסטער פון [[שפאניע]] == געשטארבן == * [[1827]] ** [[אלעסאנדרא וואלטא]], [[איטאליע]]נישער [[פיזיקער]] (געב' [[1745]]) ** [[פיער סימאן לאפלאס]], [[פראנקרייך|פראנצויזישער]] [[מאטעמאטיקער]] און [[אסטראנאם]] (געב' [[1749]]) * [[1953]] - [[יאזעף סטאלין]], הערשער איבערן [[סאוועטן פארבאנד]] (געב' [[1878]]) {{קאמאנסקאט|5 March}} ---- * [[4טן מערץ]] - [[6טן מערץ]] * [[מערץ]] [[קאַטעגאָריע:מערץ|05]] q7k1w41c52v7v6phq2s7rblh5eh0bix 0 34394 603029 486666 2026-11-02T20:50:45Z ן' משה 42115 /* היסטארישע געשעענישן */ 603029 wikitext text/x-wiki {{לוח שנה|יוני}} '''דעם 27סטן יוני''' איז דער 178סטער טאג פון יאר (179סטער אין אן עיבור־יאר) אינעם [[גרעגאריאנישער קאלענדאר|גרעגאריאנישן קאלענדאר]]. ביז צום סוף יאר, בלייבן נאך 187 טעג. == היסטארישע געשעענישן == * [[1358]] - אויפגעשטעלט געווארן די רעפובליק פון [[ראגוזא]] * [[1709]] - [[פיטער דער גרויסער|פעטער דער גרויסער]] באזיגט [[קארל דער צוועלפטער, מלך פון שוועדן|קארל דער 12טער]] פון [[שוועדן]] אין דעם [[קאמף פון פאלטאווע]]. * [[1967]] - דער ערשטער [[געלט אויטאמאט]] אין דער וועלט אינסטאלירט אין [[לאנדאנער בארא פון ענפילד|ענפילד]], [[לאנדאן]]. * [[1976]] - אן "[[ער פראנס]]" עראפלאן ווערט געכאפט, באפרייט עטלעכע טעג נאכהער אין דער [[ענטעבע אפעראציע]]. * [[1977]] - [[דזשיבוטי]] באקומט זעלבשטענדיקייט פון [[פראנקרייך]]. == געבוירן == [[טעקע:AugustusDeMorgan.png|קליין|120px|[[אגאַסטוס דע מארגן]]]] * [[1462]] - [[לואי דער צוועלפטער]], מלך פון [[פראנקרייך]] (געש' [[1515]]) * [[1550]] - [[שארל דער ניינטער]], מלך פון [[פראנקרייך]] (געש' [[1574]]) * [[1806]] - [[אגאסטוס דע מארגן]], [[בריטישע]]ר [[מאטעמאטיק]]ער און [[לאגיק]]ער (געש' [[1871]]) * [[1880]] - [[העלען קעלער]], ווארטזאגערין פון די טויבע און בלינדע (געש' [[1968]]) * [[1931]] - [[טשארלס בראנפמאן]], פאבריקאנט == געשטארבן == * [[1944]] - [[ווערא מענטשיק]], [[טשעכיי|טשעכישע]]-[[בריטישע]] שאכשפילערין, די ערשטע [[שאכשפיל]] פאר פרויען וועלט־מייסטערין (געב' [[1906]]) ---- * [[26סטן יוני]] - [[28סטן יוני]] * [[יוני]] {{קאמאנסקאט|27 June}} [[קאַטעגאָריע:יוני|27]] 4qvbzn96cj7nec7dbx4f27vvnlkpv18 0 34409 603037 595316 2026-11-02T21:33:49Z היימיש 62327 603037 wikitext text/x-wiki {{באצירק}} '''סאראיעווא''' ([[סערביש]]: Сарајево) אדער '''צרויה''' איז די [[הויפטשטאט]] און גרעסטע שטאט פון [[באסניע און הערצעגאווינע]], מיט א באפעלקערונג פון 305,242. סאראיעווא געפינט זיך אינעם סאראיעווא טאל פון [[באסניע]], ארום דעם [[מיליאצקע טייך]]. די שטאט באדעקט א שטח פון 142 קוואדראט ק"מ. די שטאט איז געגרינדעט דורך די [[אטאמאנישע אימפעריע|אטאמאנען]] אין [[1461]].[[File: Sarajevo City Panorama.JPG|thumb]] {{אייראפע-געא-שטומף}} [[קאַטעגאָריע:הויפטשטעט אין אייראפע]] 5pt8qz7m4hnq5r1suwhlwe09o7g0ra4 0 34542 603046 586998 2026-11-02T21:34:54Z היימיש 62327 603046 wikitext text/x-wiki {{באצירק}} '''גוש עציון''', איז א געגנט אין די [[פארנומענע געביטן]], צווישן [[בית לחם]], און [[חברון]]. גערופן אויף די [[יידישע]] [[שטעטל]]עך, [[דארף|דערפער]], און [[קיבוץ|קיבוצים]]. יידן האבן זיך אנגעפאנגען באזעצן אין די געגנט אין 1927, די ערשטע פלאץ האט געהייסן מגדל עדר, וועלכע איז פארלאזט געווארן אין די [[תרפ"ט ראיאטן]]. אין 1932 זענען מענטשן פון די אל ההר באוועגונג געקומען זיך באזעצן, און זענען געצווינגען געווען צו פארלאזן, ביי די אראבישע אויפשטאנד. די הויפט פון די גרופע האט געהייסן שמואל צבי האלצמאן, ער האט העברעיזירט זיין נאמען צו עציון, און די נאמען פון די געגנט איז געבליבן אויף זיין נאמען. אין 1943 איז דער קיבוץ כפר עציון געגרינדעט געווארן, און שפעטער זענען נאך דריי פלעצער אויפגעשטעלט געווארן. משואות יצחק, עין צורים, און רבדים. == מלחמת השחרור == ביי די [[מלחמת השחרור]], א טאג איידער [[ישראל]] האט דערקלערט איר זעלבשטענדיקייט, ד' אייר תש"ח איז כפר עציון, וואס איז געווען די גרעסטע פון אלע יידישע שטעטלעך אין געגנט, געפאלן צו די [[יארדאניע|יארדאנישע]] סאלדאטן, סמערהייט קעמפער זענען אומגעקומען נאך ביים שלאגן זיך, אלע איינוווינער זענען אומגעברענגט געווארן דורך [[אראבער]] אדער די [[סאלדאט]]ן, בלויז פיר יידישע סאלדאטן האבן באוויזן איבערצולעבן. די אנדערע דריי שטעטלעך, האבן זיך אונטערגעגעבן, און זיי זענען גענומען געווארן אין געפענגעניש. == נאכן זעקס טעג מלחמה == נאכן [[זעקסטאגיקע מלחמה]], ווען [[צה"ל]] האט איינגענומען די געגנט. און פון דעמאלט גייט אן א שטענדיקער קאנפליקט איבערן געגנט, די שטח איז אין מערסטן טייל, א געגנט וואס יידן האבן געקויפט. און אסאך פלעצער זענען אויפגעשטעלט אויף די אלטע שטעטלעך, אדער אפילו נייע זידלונגען, [[ביתר עילית]], איז די גרעסטע [[שטאט]], און [[אפרת]] וועלכע האט א לאקאלע ראט, אלע אנדערע שטעטלעך, געהערן אן צו די גוש עציון געגנטלעכע ראט. == ארט און געאגראפיע == גוש עציון געפונט זיך דרום פון [[ירושלים]], [[שאסיי 60]] פארט אהין און קומט אן קיין חברון. ווי אויך דורך א נייע שאסיי, וואס איז געבויט געווארן פון [[הר חומה]] אין ירושלים, קיין מזרח גוש עציון, און ווערט גערופן די הרדיון שאסיי, וויבאלד עס פארט צום אלטן ארכעאלאגישע פעסטונג, וואס ווארשיינליך איז עס אויפגעשטעלט געווארן דורך [[הורדוס]]. די הייך פון גוש עציון, קומט אן צו אומגעפער 950 מעטער הויך. איינע פון די מערסט באוויסטע זאכן וואס ווערט דערקענט מיט גוש עציון, איז אן אלטער [[דעמב]] בוים, וואס איז דער סימבאל פון דער געגנט. == צוקונפט == וויבאלד די געגנט איז אין די פארנומענע געביטן, איז די געגנט געקומען אונטער באהאנדלונגען, איבער ווי עס זאל געהערן, אין א טייל פון די פארהאנדלונגען, האבן ישראל און די [[פאלעסטינער]], איינגעשטימט אז די געגנט וועט געהערן צו ישראל, און אלס אויסטויש וועט ישראל געבן פאר די פאלעסטינער, אנדערע געביטן, אזעלכע אפמאכן זענען דערקלערט געווארן אויך אויף [[מעלה אדומים]], און [[אריאל]] געגנטער. אינמיטן די [[אינטיפאדע]], האט ישראל אנגעפאנגען בויען די [[אפטיילונג צוים]], און די געגנט איז אונטער ספק צו עס זאל אריינגערעכנט ווערן אלס טייל פון ישראל, די מערב טייל ווי ביתר עילית, איז אינדרויסן פון צוים, די מזרח טייל איז אינעם צוים, וואס נעמט ארום אלע פאלעסטינע געגנטער. [[קאטעגאריע:געגנטן אין ישראל]] [[קאטעגאריע:ישראל פאלעסטינער קאנפליקט]] 6f548abqc35mcgo37p4ztfiah6ed08i 0 35586 603038 468322 2026-11-02T21:34:04Z היימיש 62327 603038 wikitext text/x-wiki {{יתום}}{{אישיות}} '''איטשיראָ סוזוקי''' ([[יאפאניש]]: 铃木 一 朗, すずき いちろう) איז אַ יאַפּאַנישער [[בייסבאל|בייסבאָל]] שפּילער וואס שפילט מיט די [[סיאטל]] מאַרינערס. ער איז דער יאַפּאַנישער שפּילער וואס האט דערגרייכט די גרעסטע הצלחה אין הויפּט ליגע בייסבאָל. באַוווסט אין די יו. עס. ווי "דער שטילער [[סאמוריי|סאַמוראַי]]". {{גרונטסארטיר:סוזוקי, איטשירא}} {{ביא-שטומף}} [[קאַטעגאָריע:בייסבאל שפילער]] [[קאַטעגאָריע:יאפאנעזער]] d1yodrkam7so6nivfzv4t7phyeac4sz 8 37743 603026 600610 2026-11-02T19:52:31Z Maintenance script 20857 Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup) 603026 css text/css #cat_a_lot { bottom: 0; display: block; position: fixed; left: 0; z-index: 100; padding: 5px; box-shadow: 0px 2px 4px rgba(0,0,0,0.5); -moz-box-shadow: 0px 2px 4px rgba(0,0,0,0.5); -webkit-box-shadow: 0px 2px 4px rgba(0,0,0,0.5); background-color: #FBFCC7; background: -moz-linear-gradient(top, rgba(251, 252, 209, 0.9), #FBFCC7); background: -webkit-gradient(linear, 0% 0%, 0% 100%, from(rgba(251, 252, 209, 0.9)), to(#FBFCC7)); } #cat_a_lot_data, #cat_a_lot_mark_counter { display: none; } #cat_a_lot_data ul { list-style-image: none; list-style-type: none; margin: 0px 0px 0px 5px; } #cat_a_lot_category_list { max-height: 450px; overflow: auto; } #cat_a_lot_selections, #cat_a_lot_mark_counter { background: url(/w/skins/Vector/images/portal-break.png) no-repeat; padding: 5px; } a { cursor:pointer; } .cat_a_lot_action { float:left; } .cat_a_lot_move { float:left; margin-right: 5px; } .cat_a_lot_feedback { border: 1px #A9DE16 solid !important; background: #EAF2CB url(/w/resources/src/mediawiki.legacy/images/ajax-loader.gif) no-repeat 8px 14px !important; padding-right: 2.85em !important; padding-top: 10px !important; font-size: 1.1em !important; } .cat_a_lot_done { background-image: url(//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Dialog-apply.svg/60px-Dialog-apply.svg.png)!important; background-position: 8px 50% !important; padding-top: 0px !important; } #cat_a_lot_searchcatname { font-size: 112%; margin: -5px 0px 5px -5px; width: 102%; } .skin-vector #cat_a_lot { font-size: .75em; } .cat_a_lot_markAsDone { background-color: #BABABA; } .cat_a_lot_selected { background-color: #DF6; } #cat_a_lot_no_found { font-weight:bold; } tjk0nwfgeks5kj85e3gxe0kiziljdqd 0 38037 603043 489782 2026-11-02T21:34:34Z היימיש 62327 603043 wikitext text/x-wiki {{אישיות}}[[טעקע:Aaron-lebedeff-litvisher-yankee.jpg|קליין]] '''אהרן לעבעדאוו''' (1873-1960) איז געווען א זינגער און אן אקטיאר. ער איז געבוירן געווארן אין 1873 אין [[האמל]], [[ווייסרוסלאנד]]. צוערשט האט ער געזונגען אין אפערעטעס. אז ער האט אנגעהויבן שפילן אין [[ווארשע]], איז ער באקאנט געווארן ווי "דער ליטווישער קאמיקער". די אידישע וועלט געדענקט דאס ליד צום בעסטן "רומעניע, רומעניע", וואס ער האט פארפאסט און בארימט געמאכט. ער איז אפטמאל באצייכנט געווארן ווי "דער אייביגער יוגנטליכער" בשעת זיין לאנגער און גלענצנדיגער קאריערע. אין 1920 אויף "דער צווייטער עוועניו" אין [[ניו יארק סיטי|ניו יארק]] האט ער אנגעפאנגען שפילן אין בינע-פיעסעס אין "נאציאנאל-טעאטער" אונטער דער אנפירונג פון יודישן אימפרעסאריא [[באריס טאמאשעווסקי]]. ער איז ארויסגעטראטן די קומענדיגע זעכצן סעזאנען אין פארשטעלונגען אויף דער צווייטער עוועניו. {{גרונטסארטיר:לעבעדאוו}} [[קאַטעגאָריע:ליטווישע יידן]] [[קאַטעגאָריע:יידישע אקטיארן]] [[קאַטעגאָריע:יידיש שפראך זינגערס]] 05e1zw3swne4hev917vkaugaanbltl9 0 43139 603044 498215 2026-11-02T21:34:43Z היימיש 62327 603044 wikitext text/x-wiki {{יתום}}{{אישיות}} '''מוראסאקי שיקיבא''' ([[978]] – [[1025]]) איז געווען א יאפאנעזער שרייבער, דיכטער און ראמאניסט.[[טעקע:'Lady Murasaki', anonymous ink, color and gold paper fan, 17th century Japan.jpg|500px|קליין|מוראסאקי שיקיבא]]{{ביא-שטומף}} ==וועבלינקען== {{קאמאנסקאט|Murasaki Shikibu}} [[קאַטעגאָריע:ראמאניסטן]] h2bg5ea3euk562undcgedgd79a4sqso 0 44497 603048 542085 2026-11-02T21:35:06Z היימיש 62327 603048 wikitext text/x-wiki {{יתום}}{{אישיות}} ה[[רב]] [[דאקטאר (פילאסאפיע)|ד"ר]] '''יהודה קופערמאן''' ([[1929]] - [[כ"ג טבת]] [[תשע"ו]]/ [[4טן יאנואר]] [[2016]]) איז געווען א מפרש פון  [[תנ"ך]] און א ישראלישער  [[מחנך]], און דער גרינדער און דירעקטאר פון דער מכללה פאר מיידלעך אין ירושלים. הרב קופערמאנ'ס טאכטער, פראפ' דבורה ראזנוואסער, פירט די מכללה היינט. == ביאגראפיע == הרב קופערמאן איז געבוירן געווארן אין [[1929]] אין [[אירלאנד]]. אין [[1963]] [[עליה אין ארץ ישראל|איז ער ארויף אין ישראל]], און מיט א יאר שפעטער, אין [[1964]], האט ער אויפגעשטעלט  די מכללה פאר מיידלעך אין ירושלים. דער רב מיט זיין ווייב רביצין ציפורה קופערמאן (וואס איז נפטר געווארן כ"ט בתמוז תשע"ג), זענען געווען צענטראלע תורה און חינוך פערזענלעכקייטן אין דער מכללה ווערנט פיר יארצענדלינגען. הרב יהודה קופערמאן איז א ברודער פון יצחק קופערמאן, וואס איז געווען דער פערזענלעכער דאקטער פון הרב [[שמואל הלוי וואזנער]]. == זיינע ספרים == {{גרונטסארטיר:קופערמאן, יהודה}} [[קאַטעגאָריע:רבנים אין ירושלים]] 515ubkx38h4safc3cre980rtx12hitm 0 47081 603047 552924 2026-11-02T21:34:59Z היימיש 62327 603047 wikitext text/x-wiki {{באצירק}}{{טייך/אלט |נאמען=זברוטש{{ש}}{{שפראך|uk|Збруч}}, {{שפראך|pl|Zbrucz}} |בילד=Zbrucz.jpg |לענג=244|קוואל=שכאַסניווקע, פידוואלאכיסקער ראיאן, טארנאפאלער גובערניע |שטח=3,395 |מויל=[[נעסטער]] |לענדער={{פאן אוקראינע}} }} '''זברוטש''' ({{שפראך-uk|Збруч}}; {{שפראך-pl|Zbrucz}}) איז א [[טייך]] אין [[מערב אוקראינע]], א לינקער [[בייטייך]] פונעם [[נעסטער]].  ער פליסט אין דעם פאדאליער פלאטא. אויפן טייך זענען פלאצירט א פאר קליינע [[הידרא-עלעקטרישע קראפט|הידרא-עלעקטריע]]  סטאנציעס. דער טייך איז א נאטירלעכע גרענעץ צווישן די [[טארנאפאלער גובערניע|טארנאפאל]] און [[כמעלניצקי גובערניע|כמעלניצקי]] גובערניעס.  פון 1772 ביז 1793 איז דער טייך געווען א גרענעץ צווישן [[פוילן-ליטע]] און דער [[האפסבורגער מאנארכיע]],  אבער אין די יארן 1793–1807 און 1815–1918 איז דער טייך געווען א גרענעץ צווישן [[גאליציע]] פון איין זייט און דער [[רוסישער אימפעריע|רוסלענדישער אימפעריע]] פון דער אנדערער זייט. נאכן [[ריגא אפמאך]] איז דער פויליש-סאוועטישער גרענעץ געווען לענגאויס דעם טויך; דאס האט געהאלטן ביז 1939. דער טייך איז לאנג 247&nbsp;ק״מ און זיין דרענאזש-בעקן איז 3,330&nbsp;ק״מ². [[קאַטעגאָריע:אוקראינע]] [[קאַטעגאָריע:טייכן אין אייראפע]] qbsgj2shbrdbphegsfwm5ol2gn16h96 0 48522 603040 600305 2026-11-02T21:34:19Z היימיש 62327 603040 wikitext text/x-wiki {{יתום}}{{אישיות}} '''אברהם אהרן ראזנטאַל''' ([[1947]], [[י"ז תשרי]] [[ה'תש"ח]], – [[9טן נאוועמבער]] [[2018]], [[א' כסלו]] [[ה'תשע"ט]]) איז געווען דער פארזיצער פון דער [[קריית יערים-טעלז־סטאן]] לאקאלן ראט צווישן די יארן [[1996]]–2018. == ביאגראפיע == ער איז געבוירן געווארן אין [[ירושלים]], און האט געלערנט אין דער  [[עץ חיים]] ישיבה. דערנאך האט ער געלערנט אין דער אמשינאווער ישיבה, וואו ער האט געלערנט ביי הרב [[שמואל אויערבאך|שמואל אוירבאך]].נאך זיין חתונה האט ער געוואוינט אין [[רחובות]], וואו ער איז געווען דער העלפער פונעם שטאטס רב, הרב שלמה קוק. נאך דער פטירה פון הרב קוק האט ער געארבעט ווי א רעכענער אין דער עתירות מדע פירמע, א צווייג פן כור אינדוסטריעס. אויך האט ער געארבעט ווי א רעכענער אין דער מסורה תלמוד תורה, מכון ירושלים און נאך מוסדות. ווען מען האט אויפגעשטעלט קריית יערים אין דעם צווייטן העלפט פון די תש"ל יארן איז ער אריבער וואוינען דארט, און איז געווען פון די ערשטע איינוואוינער. אין יאר [[ה'תשנ"ה|תשנ"ה]] איז ער באשטימט געווארן א מיטגליד אין דעם וועד פונעם יישוב, און האט געפירט דעם בילדונג אפטיילונג. אין יאר [[ה'תשנ"ו|תשנ"ו]] איז ער געוויילט געווארן פארזיצער פון דעם ראט נאך ווען  דוד יפרח, דער פריערדיגער ראט־פארזיצער, האט רעזיגנירט, מיטן שטיץ פון דעם רב, הרב אריה שולמאן. אין יאר 2013, נאך לאנגע יארן וואס עס זענען נישט געווען קיין וואלן אין דעם יישוב, האט קאנדידירט קעגן ראזנטאַל א נייע  רשימה מיטן נאמען "איחוד הקהילות למען טלזסטון" אונטער דוב באקשט, וואס האט געוואונען דריי זיצן אין דעם ראט. איידער די וואלן וואס וואס זענען פארגעקומען אין 2018, האט [[דגל התורה]] פארגעשטעלט יצחק ראוויץ צו קאנדידירן פאר ראט־פארזיצער.{{הערה|{{כיכר השבת|אבי רבינא|סופית: יצחק רביץ עבר מביתר עילית לטלז סטון|290943|17טן סעפטעמבער 2018}}}} דער שטאטס־רב, הרב אריה שולמאן, האט נישט געשטיצט ראזנטאַל. אפילו אַזוי, האט ראזנטאַל געזאָגט אז ער וועט לויפן אליין, מיט זיין פארטיי. ענדלעך, נאך משא ומתן פון דגל התורה אנטקעגן ראזנטאַל, האט מען באשלאסן א ראטאציע, אז ראוויץ וועט זיין א לייטענאַנט פון ראזנטאַל, און ראזנטאַל וועט איבערלאזן דעם אמט נאך א יאר,{{הערה|ירוחם שמואלביץ, [https://ladaat.co/archives/11055 בדגל התורה מנעו את הפיצול הפנימי בטלז-סטון], באתר לדעת, 27טן סעפטעמבער 2018}} און נישט האלטן וואלן אין דעם יישוב. למעשה איז דאס נישט אויסגעפירט געווארן, ווייל ער איז נפטר געווארן ביי זיך אין שטוב א' כסלו תשע"ט ([[9טן נאוועמבער]] 2018) פון א הארץ אטאקע.{{הערה|{{כיכר השבת|אבי רבינא|הלם בטלז סטון: ראש המועצה אברהם רוזנטל הלך לעולמו|296301|9טן נאוועמבער 2018}}}} ראזנטאַל האט זיל געהאלטן פאר א [[סאדיגורא (הויף)|סאדיגורער]] חסיד, נאכדעם וואס אין די תש"ל יארן האט ער געטראפן דעם רבי'ן, רבי [[אברהם יעקב פרידמאן (עקבי אבירים)|אברהם יעקב פרידמאן]]. ער איז געווען געהייראט, מיט דריי קינדער. == וועבלינקען == *{{כיכר השבת|אבי רבינא|לעצטער אינטערוויו מיט אברהם ראזנטאַל ז"ל |296328|9טן נאוועמבער 2018}} == רעפערענצן == {{רעפליסטע}}<references /> [[קאַטעגאָריע:ישראלישע פאליטיקער]] [[קאַטעגאָריע:סאדיגורא]] [[קאַטעגאָריע:חסידים]] {{DEFAULTSORT:ראזנטאַל, אברהם}} k91dk7jf4cvvivtzw308iua9wz4g7l0 0 48825 603031 593866 2026-11-02T20:56:31Z ן' משה 42115 603031 wikitext text/x-wiki {{אישיות}}'''בנימין אהרן "בען" שאפּיראָ''' (געבוירן דעם [[15טן יאנואר]] [[1984]]) איז אַן אמעריקאנער [[קאנסערוואטיזם|קאנסערוואטיווער]] פּאָליטישער קאָמענטאַטאָר, שרייַבער און אַדוואָקאַט. ער האט געשריבן זיבן ביכער, דאס ערשטע אין יאר 2004 "''ברעינוואַשט: ווי אוניווערסיטעטן אינדאקטרינירן אַמעריקעס יוגנט"''; שאַפּיראָ האט אנגעהויבן שרייבן דאס בוך אין עלטער פון 17. שאַפּיראָ דינט אלס רעדאַקטאָר פֿאַר "[[די דעילי ווייער]]" וואָס ער האט זעלבסט געגרינדעט, און ער פירט אן מיט'ן "''בען שאַפּיראָ שוי"'', אַ טעגליכער פּאָליטישער פּאָדקאַסט און ראַדיאָ שוי. ער איז געווען אַ [[רעדאקטירונג|רעדאַקטאָר]] פון [[ברייטבארט נייעס]] צווישן 2012 און 2016. == פריער לעבן == שאַפּיראָ איז געבוירן אין [[לאס אנדזשעלעס]], [[קאליפארניע]]. זיין משפּחה איז [[ייד|איִדיש]] און האבן עמיגרירט פון רוסלאַנד און ליטע. שאַפּיראָ האט אנטוויקלט טאלאנט אין פֿידל שפילן און פּיאַנע בייַ אַ יונגן עלטער. שאַפּיראָס עלטערן האבן ביידע געארבעט אין [[האליוואד]]. זיין מוטער האט געארבעט אלס אַ עקזעקיוטיוו פון אַ טעלעוויזיע פירמע און זייַן פאטער אלס אַ קאָמפּאָזיטאָר. שאַפּיראָ׳ס קוזינע איז אמעריקאנער שרייַבער און געוועזענע קינד אַקטריסע מאַראַ ווילסאָן. איבערהיפנדיג צוויי כיתות (דריטע און נייַנטע), איז שאַפּיראָ געגאנגען פון וואַלטער ריעד מיטל שולע צו [[ישיבה אוניווערסיטעט]] הויכשולע פון לאס אנדזשעלעס אוואו ער האט גראַדואירט אין 2000 אין עלטער פון 16. == מיינונגען == === פּאָליטישע אידעאָלאָגיע === [[טעקע:Ben_Shapiro_by_Gage_Skidmore_2.jpg|קליין|שאַפּיראָ רעדנדיג ביי די 2018 סי-פּאַק אין נעשאנעל הארבאר, [[מערילאנד|מערילענד]]]] שאַפּיראָ ווערט פאררעכנט אלס "רעכט-פליגל'דיגער". שאַפּיראָס מיינונגען ווערן דעסקריבירט דורך ''[[ניו יארק טיימס|די ניו יארק טיימס]]'' ווי "גאָר קאנסערוואטיוו". אבער שאַפּיראָ זעלבסט אין אַ 2016 אינטערוויו מיט דעיוו רובין, דעסקריבירט זיך ווי "מער ווייניגער אַ [[ליבערטעריען]]". ער באשולדיגט הייַנט-צייַטיגע [[ליבעראלן]] אויף שאפן אַ אויסגעטראַכטע "הירארכיע פון וויקטימהוד". אין זיין ביכל רעדט ער ארום, אז די לינקע נוצן זייער דאַמינאנץ אויף סינעמאַ און טעלעוויזיע צו שטופּן זייַער אַגענדע. === ישראל–פּאַלעסטינישער געראַנגל === שאַפּיראָ איז א שטארקער [[ציוניזם|ציוניסט]], און האט שוין געלאזט פאלן ארויסזאגן ווי "די [[איזראעלי|איזראעליס]] גלייכן צו בויען. אַראַבער גלייכן צו באָמבען באָבקעס און לעבן אין אפענע אָפּגאַנג". === אַבאָרציע === שאַפּיראָ שטיצט אַ פולקאמע פאַרבאָט אויף [[אבארטאציע|אַבאָרטאציע]], אַרייַנגערעכנט אין פאלן פון גוואַלדיגונגען. === 2016 וואלן === שאַפּיראָ האט געשטיצט [[טעד קרוז]] אין די 2016 פּרעזידענטליכע וואַלן און אפן אפגעווארפן דאָנאַלד טראַמפּס קאַנדידאַטור. שאַפּיראָ האט געלאזט פאלן אַז די וואַלן פון דאָנאַלד טראַמפּ איז ליבערשט געווען א שטימע קעגן די ליבעראַלן, און הילערי קלינטאן בפרט, ווי איידער אַ שטימע אין שטיצע פון טראַמפּס סאָרט פון קאַנסערוואַטיזם. === LGBT רעכטן === שאַפּיראָ באקעמפט [[טראנסזשענדער|טראנסזשענדעריזם]]. ער האט באשריבן טראַנסגענדער ווי אַ גייַסטיגע דיסאָרדער קראנקהייט. == ציל פון אַנטיסעמיטיזם == נאָכן פארלאזן ברייטבארט נייעס איז שאַפּיראָ געווארן אַ אָפטע ציל פון אַנטיסעמיטישע רעטאריק פון די אַלט-רעכט. לויט אַ 2016 אַנאַליז דורך די [[עי די על|אַנטי-דעפעמעישאַן ליגע]], איז שאַפּיראָ, צווישן [[דזשורנאליסט|דזשורנאליסטן]], געווען די מערסט אפטע ציל פון אַנטיסעמיטישע טוויטס. == פערזענליכע לעבן == שאַפּיראָ האט דריי שוועסטער. אין 2008, האט ער חתונה געהאט מיט מור טאָלעדאַנאָ, אַ ישראלישע פון מאַראָקאנער אַפּשטאם ווען ער איז געווען 24 יאר אַלט און זי איז געווען 20 יאָר אַלט. זייַן פרוי איז אַ מעדיצינישע דאָקטער. צוזאַמען האָבן זיי אַ טאָכטער, געבוירן אין 2014, און אַ זון, געבוירן אין 2016. שאפירא מיט זיין פרוי פראקטיצירן [[ארטאדאקסישע יידנטום|ארטאדאקסישע אידישקייט]] אפענערהייט. [[קאַטעגאָריע:קאנסערוואטיווע פארטיי]] [[קאַטעגאָריע:ארטאדאקסישע פאליטיקער]] [[קאַטעגאָריע:יידישע שרייבער]] [[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן]] [[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער פאליטיקער]] {{DEFAULTSORT:שפירא, בען}} bg3f0lbym2px7z0j61xkq3w6qcebyy7 0 53893 603032 587610 2026-11-02T20:57:15Z ן' משה 42115 ן' משה האט באוועגט בלאט [[די דיילי ווירע]] צו [[די דעילי ווייער]] 587610 wikitext text/x-wiki    '''''די דיילי ווירע''''' (ענגליש: ''The Daily Wire'') איז אַן אַמעריקאַניש קאָנסערוואַטיווע מעריע פֿירמע. בען [[בען שפירא]] און דזשערעמי באָרינג האָבן געשאַפֿט עס אין 2015. j7w93283up4kb4ak37ktbvuqwokjia9 603034 603032 2026-11-02T20:59:07Z ן' משה 42115 603034 wikitext text/x-wiki    '''''די דעילי ווייער''''' (ענגליש: ''The Daily Wire'') איז אַן אַמעריקאַנע [[קאָנסערוואַטיווע]] מעדיע פירמע. בען [[בען שפירא]] און דזשערעמי באָרינג האָבן עס געשאַפן אין 2015. 9ooyye4gq0tzeg1gtuhozb2p419ow0e 603035 603034 2026-11-02T20:59:17Z ן' משה 42115 603035 wikitext text/x-wiki    '''''די דעילי ווייער''''' (ענגליש: ''The Daily Wire'') איז אַן אַמעריקאַנע [[קאָנסערוואַטיווע]] מעדיע פירמע. [[בען שפירא]] און דזשערעמי באָרינג האָבן עס געשאַפן אין 2015. 4jbgdmci7cw7lwqt59iu9eu9a6yx2o3 603036 603035 2026-11-02T21:00:01Z ן' משה 42115 603036 wikitext text/x-wiki    '''''די דעילי ווייער''''' (ענגליש: ''The Daily Wire'') איז אַן אַמעריקאַנע [[קאנסערוואטיזם|קאָנסערוואַטיווע]] מעדיע פירמע. [[בען שפירא]] און דזשערעמי באָרינג האָבן עס געשאַפן אין 2015. 03i0pywk5wuiwuah9p3fa9ce6w76pl4 0 54767 603041 598721 2026-11-02T21:34:25Z היימיש 62327 603041 wikitext text/x-wiki {{אנווייז צום הויפט ארטיקל|עיבור יאר}} '''שנה מעוברת''' איז א [[יאר]] וואס עס לויפט צוויי מאל דער [[חודש אדר]], מיטן ציל אוסצוגלייכן די [[שנת החמה|שנות החמה]] וועלכע איז 365 טעג מיט די [[שנת הלבנה|שנות הלבנה]] וועלכע איז בדרך כלל 354 טעג. אין אזא יאר איז אין אדר א׳ דא א [[פורים קטן]] און אדר ב׳ איז [[פורים גדול]] אדער דער געהעריגער פורים. דער דין איז אז ווען דער [[בי״ד]] זיצט דן צו זיין אויב מען זאל מעבר זיין דעם יאר אדער נישט דארפן זיי זיין אינגאנצן קאנצעטרירט, דערפאר שטעלן זיי נישט אפ אפילו צו ליינען [[קריאת שמע]] ווילאנג עס איז נישט אויסגעקלארט צו מען איז מעבר אדער נישט. 19g6njf8l0lejir9ckc8e7hbv0w5pqw 0 55217 603033 2026-11-02T20:57:16Z ן' משה 42115 ן' משה האט באוועגט בלאט [[די דיילי ווירע]] צו [[די דעילי ווייער]] 603033 wikitext text/x-wiki #ווייטערפירן [[די דעילי ווייער]] 6jinf4f31kxjyou2ex6k8ak7qmd42hc