װיקיפּעדיע yiwiki https://yi.wikipedia.org/wiki/%D7%94%D7%95%D7%99%D7%A4%D7%98_%D7%96%D7%99%D7%99%D7%98 MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter מעדיע באַזונדער רעדן באַניצער באַניצער רעדן װיקיפּעדיע װיקיפּעדיע רעדן טעקע טעקע רעדן מעדיעװיקי מעדיעװיקי רעדן מוסטער מוסטער רעדן הילף הילף רעדן קאַטעגאָריע קאַטעגאָריע רעדן פארטאל פארטאל רעדן TimedText TimedText talk יחידה שיחת יחידה אירוע שיחת אירוע 0 5967 603161 601238 2026-11-11T21:10:02Z Menseg 62495 /* געשיכטע */ 603161 wikitext text/x-wiki {{מדינה | נאמען = מאַראקא | שטאַט = קעניגרייך פון מאראקא | אמטשפראך נאמען =المملكة المغربية | פאן בילד = {{וויקידאטן|פאן בילד}} | סימבאל בילד = {{וויקידאטן|הערב בילד}} | מאפע = LocationMorocco3.svg | זינגליד = | קאנטינענט = [[אפריקע]] | אפיציעלע שפראך = [[אראביש]]{{ש}}[[בערבעריש]] | הויפטשטאט = [[ראבאט, מאראקא|ראבאט]] {{קליין|{{coord|34|02|N|6|51|W|display=inline|type:city}}}} | רעגירונג = קאנסטיטוציאנעלע מאנארכיע | ראש מלוכה טיטל = מלך | ראש מלוכה = [[מוכאמאד דער זעקסטער]] | פרעמיער מיניסטער = סאַאַדעדין אטמאַני | גרינדונג דאטום = 7טן אפריל 1956 (פון [[פראנקרייך]]) | פלאך מאס = 710,850 | וועלט גראדונג פלאך = 39 | פראצענט וואסער = 0.056 | באפעלקערונג צאל = 35,581,294 (2017) | וועלט גראדונג באפעלעקרונג = 40 | באפעלקערונג ענגקייט = 76.84 | פראדוקט ווערדע = $298,600 מיליאן | וועלט גראדונג פראדוקט ווערדע = 57 | וואלוטע = דירהאם | צייט זאנע = +1 | אינטערנעט דאמיין = ma | טעלעפאן קאד = 212 | באמערקונגען = }} {{אישיות}} [[בילד:Jüdische Hochzeit in Marokko-1024.jpg|קליין| חתונה אין [[מעקנעס]] פון [[מאראקא]] צייכונג [[1839]] פון [[פאריז]]]] דאס '''קעניגרייך פון מאַראָקאָ''' ({{שפראך-ar|المملكة المغربية}}) = מאַראָקאָ = איז אַ לאַנד אין צפון־מערב אפריקע. עס גרעניצט מיט [[אלעזשיר|אלעזשיריע]] אין מזרח, מיט [[מאריטאניע|מעריטאַניע]] אין דרום, מיטן [[אטלאנטישער אקעאן]] אין מערב און מיטן ים־התיכון אין צפון. די הויפטשטאָט פון מאַראָקאָ איז '''[[ראבאט, מאראקא|ראַבאַט]]''', און די גרעסטע שטאָט איז '''[[קאסאבלאנקא]]'''. == געשיכטע == די געגנט פון מאַראָקאָ איז באוווינט שוין טויזנטער יאָרן. אין די אלטע צייטן האָבן דארט געוואוינט [[בערבארן|בערבערישע]] שבטים. אין זיבעטן יאָרהונדערט איז [[איסלאם]] אנגעקומען אין דער געגנט, און די באפעלקערונג האט ביסלעכווייַז אנגענומען די נייע רעליגיע. "אין די קומענדיקע יאָרהונדערטער האָבן אין מאַראָקאָ געהערשט עטלעכע דינאסטיעס, אַרײַנגערעכנט די אידריסידישע, אלמאראווידישע און אלמאהאדישע מלוכות.". אין 1912 איז רוב מאַראָקאָ געווארן א פראַנצויזישער [[פראטעקטאראט]], דאָס הייסט אַ לאַנד אונטער פראַנצויזישער שוץ און קאָנטראָל. בשעת א טייל פון צפון איז געווען אונטער [[שפאניע|שפאנישער]] הערשאפט. אין 1956 האט מאַראָקאָ צוריקבאקומען זיין אומאפהענגיקייט. == באפעלקערונג == מאַראָקאָ האט בערך 37 מיליאן איינוואוינער. די אפיציעלע שפראכן זענען [[אַראַביש]] און [[אמאזיגיש|אַמאַזיגיש]] (Amazigh בערבעריש). פראנצויזיש ווערט אויך ברייט גענוצט אין רעגירונג, בילדונג און געשעפט. די גרעסטע שטעט זענען [[קאסאבלאנקא|קאַסאַבלאנקע]], [[ראבאט, מאראקא|ראַבאַט]], [[פעס]], [[מאראקעש]] און [[מעקנעס]], [[סאלע]] [[טאנזשיר|טאַנזשיר]]. == עקאנאמיע == די עקאנאמיע פון מאַראָקאָ באזירט זיך אויף [[לאנדווירטשאפט|אגריקאלטאר]], [[טוריזם]] און האנדל. דאס לאנד איז איינע פון די וועלט'ס גרעסטע פראדוצירער פון [[פאספאט]] (phosphate), און עקספארטירט אויך אגריקאלטאר פראדוקטן, טעקסטילן און קאר-טיילן. == קולטור == די קולטור פון מאַראָקאָ איז א צונויפמיש פון בערבערישע, אַראַבישע, אפריקאנער און אייראפעאישע איינפלוסן. מאַראָקאַנער מוזיק, ארכיטעקטור און עסען זענען באקאנט איבער דער וועלט. אידן האבן געוואוינט אין מאַראָקאָ במשך פון פילע יאָרהונדערטער. פאר דער גרינדונג פון מדינת ישראל האט מאַראָקאָ געהאט איינע פון די גרעסטע אידישע קהילות אין דער אראבישער וועלט. == פאליטיק == מאַראָקאָ איז א [[קאנסטיטוציאנעלע מאנארכיע]]. דער קעניג איז דער פירער און האט וויכטיגע מאכטען. אבער די רעגירונג ווערט געפירט דורך א פרעמיער־מיניסטער, און דאס לאנד האט א פארלאמענט. == זעט אויך == * [[צפון אפריקע]] * [[ראבאט, מאראקא|ראבאט]] * [[קאסאבלאנקא]] == רעפערענצן == {{אפריקע}} {{לענדער ארום דעם מיטלענדישן ים}} {{אראבישע ליגע}} [[קאַטעגאָריע:מאראקא|*]] f38sjwf9lqrlcpz2kukbaskeinp5r8p 0 11668 603154 596461 2026-11-11T18:52:49Z היימיש 62327 603154 wikitext text/x-wiki {{יתום}} {{מוזיקאנט |נאמען=נינט טייב |בילד=Ninet.jpg |טעטיקייט יארן=2003 - ביז היינט |זשאנער=[[ראק מוזיק|ראק]]-[[פאפ מוזיק|פאפ]] |וועבזייטל=[http://www.ninetayeb.com ninetayeb.com] }}{{אישיות}} '''נינט טייב''' (''נינעט טײַעב''; געבוירן דעם [[21סטן אקטאבער]] [[1983]]) איז אן [[ישראל]]דיקע [[זינגערין]], [[אקטיאר|אקטריסע]] און [[קאמעדיע|קאמיקערין]]. זי איז באוווּסט געווארן דורכן פאפולערע פארמעסט־[[טעלעוויזיע פראגראם|טעלעוויזיע־פראגראם]]: "[[כוכב נולד|דער ערשטער כוכב־נולד]]" אינעם יאר [[2003]] אין ישראל. אין יאר [[2004]] האט זי אנגעהויבן צו שפילן װי אן אקטריסע ביים [[טעלעוויזיע סעריע]] "[[השיר שלנו]]". אין [[2005]] האט זי געשפילט די געזאַנג שטימע פון מערי פּאָפּינס אין די [[העברעאיש]] רעדנדיקע ווערסיע פון [[די וואלט דיזני פירמע|דיזני]]'ס [[מוזיקפילם]] "[[מערי פאפינס (פילם)|מערי פּאָפּינס]]" פון 1964 (איר דיאַלאָג שטימע איז געשפילט געווען דורך עדי קאָזלאָווסקי). אין [[2018]] האט זי געשפילט יעלי אַשכנזי אין די ישראלדיקע סעריע "בשבֿילה גיבורים עפֿים" ("פאַר זי העלדן פֿליען"). == דיסקאגראפֿיע == # "יחפה" - [[ה'תשס"ו]] # "קומוניקטיבי" - [[ה'תש"ע]] {{DEFAULTSORT:טייב, נינט}} [[קאַטעגאָריע:ישראלדיקע זינגערס]] q188g6auwmq36y1ggcioyep6imuf3un 0 35498 603151 477626 2026-11-11T18:40:57Z היימיש 62327 603151 wikitext text/x-wiki {{יתום}} '''א גריס מיין שוועסטער''' איז א ביכל געשריבן דורך צ. פאללאק, און איבערגעזעצט אויף אידיש דורך נפתלי צירלזאהן, און רעדאקטירט דורך י. קליגהויפט. דאס בוך איז ארויסגעגעבן דורך הוצאת [[פלדהיים]] פון א"י. עס האט הסכמות פון הרב מאיר סירוטה און יחזקאל אלימלך לינדערער. דאס ביכל לייגט אראפ אויף אן אינטרעסאנטן אופן וויאזוי א מאמע פון [[בראזיל]], וואס איז געווארן פריי נאך די מלחמה, קערט זיך צוריק צו איר איינציגסטע טאכטער וואס איז פרום געווארן און געפארן וואוינען קיין [[ירושלים]], און דורכדעם טרעפט זי איר שוועסטער צווילינג וואס זי האט פארלוירן ביי די מלחמה. [[קאַטעגאָריע:יידישע ביכער]] {{פרייצייט-שטומף}} mmexdf6ut1cojf5w09g3y9ci4r9n60e 0 37904 603153 523276 2026-11-11T18:52:46Z היימיש 62327 603153 wikitext text/x-wiki {{יתום}}{{באצירק}}[[file:Mapa loc Biobío.svg|קליין|250px|'''מאפע וואס ווייזט ביאביא ראיאן''']] '''ביאביא ראיאן''' ({{שפראך-es|Región del Biobío}}) איז אַ [[ראיאן]] אין [[טשילע]] מיט 2,036,443 איינוואוינער ([[2010]]). זיין הױפּטשטאָט איז [[קאנסעפסיאן]]. ביאביא ראיאן נעמט איין פיר פראווינצן: [[אראוקא פראווינץ|אראוקא]], [[ביאביא פראווינץ|ביאביא]], [[ניובלע פראווינץ|ניובלע]] און [[קאנסעפסיאן פראווינץ|קאנסעפסיאן]], '''פלאך מאס''': 37,069 קוואדראט ק"מ == וועבלינקען == * [http://www.gorebiobio.cl ביאביא ראיאן] {{לינקשפראך|שפאניש}} [[קאטעגאריע:טשילע]] {{דרום-אמ-געא-שטומף}} sbbipwrgzx3e9ok5pw5egyml3411w5r 10 39138 603158 603133 2026-11-11T20:02:17Z Menseg 62495 603158 wikitext text/x-wiki {{נאוויגאציע |נאמען = פאראייניגטע שטאטן הויפטשטעט |קעפל = [[ליסטע פון פאראייניגטע שטאטן הויפטשטעט|שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן]] |באהאלטן = יא |בילד=[[טעקע:Location United States.svg|150px]] |אינהאלט = <div> [[קאלומבוס, אהייא|אהייא]] {{·}} [[בויסי|איידעהא]] {{·}} [[ספרינגפילד, אילינוי|אילינוי]] {{·}} [[אינדיאנאפאליס|אינדיאנע]] {{·}} [[דע מוין|אייאווע]] {{·}} [[אקלעהאמע סיטי|אקלעהאמע]] {{·}} [[סעילעם, ארעגאן|ארעגאן]] {{·}} [[מאנטגאמערי|אלאבאמא]] {{·}} [[זשונא, אלאסקע|אלאסקע]] {{·}} [[פיניקס|אריזאנע]] {{·}} [[ליטל ראק|ארקענסא]] {{·}} [[אטלאנטא|דזיארדזיע]] {{·}} [[דאווער, דעלאווער|דעלאווער]] {{·}} [[קאלאמביע, דרום קאראליינע|דרום&nbsp;קאראליינע]] {{·}} [[פיער, דרום דעקאטע|דרום&nbsp;דעקאטע]] {{·}} [[האנאלולו|האוואי]] {{·}} [[מעדיסאן, וויסקאנסין|וויסקאנסין]] {{·}} [[שאיען, וויאמינג|וויאמינג]] {{·}} [[מאנטפעליער, ווערמאנט|ווערמאנט]] {{·}} [[ריטשמאנד, ווירדזשיניע|ווירדזשיניע]] {{·}} [[אלימפיע, וואשינגטאן|וואשינגטאן]] {{·}} [[טשארלסטן, וועסט ווירדזשיניע|וועסט&nbsp;ווירדזשיניע]] {{·}} [[נאשוויל|טענעסי]] {{·}} [[אסטין|טעקסאס]] {{·}} [[סאלט לייק סיטי|יוטא]] {{·}} [[באטאן רוזש|לואיזיאנע]] {{·}} [[העלענע, מאנטענע|מאנטענע]] {{·}} [[באסטאן|מאסאטשוסעטס]] {{·}} [[אנאפאליס|מערילאנד]] {{·}} [[לאנסינג|מישיגן]] {{·}} [[סאן פאל, מינעסאטע|מינעסאטע]] {{·}} [[דזשעקסן, מיסיסיפי|מיסיסיפי]] {{·}} [[זשעפערסן סיטי|מיזורי]] {{·}} [[אויגאסטא|מעין]] {{·}} [[קאנקארד, ניו העמפשער|ניו&nbsp;העמפשער]] {{·}} [[טרענטאן, ניו זשערסי|ניו&nbsp;זשערסי]] {{·}} [[אלבאני|ניו&nbsp;יארק]] {{·}} [[סאנטא פע, ניו מעקסיקא|ניו&nbsp;מעקסיקא]] {{·}} [[לינקאן, נעבראסקא|נעבראסקא]] {{·}} [[קארסן סיטי, נעוואדא|נעוואדא]] {{·}} [[טאלאהאסי|פלארידע]] {{·}} [[העריסבורג, פענסילוועניע|פענסילוועניע]] {{·}} [[ביזמארק, צפון דעקאטע|צפון&nbsp;דעקאטע]] {{·}} [[ראלי, צפון קאראליינע|צפון&nbsp;קאראליינע]] {{·}} [[דענווער|קאלאראדא]] {{·}} [[סאקראמענטא|קאליפארניע]] {{·}} [[טאפעקע|קאנזאס]] {{·}} [[הארטפארד, קאנעטיקעט|קאנעטיקעט]] {{·}} [[פראנקפארט, קענטאקי|קענטאקי]] {{·}} [[פראווידענס|ראוד&nbsp;איילענד]] </div> <includeonly>[[קאַטעגאָריע:שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן]]</includeonly>}}<noinclude> [[קאַטעגאָריע:שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן|*]] [[קאַטעגאָריע:נאוויגאציע מוסטערן]] [[קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן מוסטערן]] </noinclude> sc7fy39uoyyrp4msc3rncowxmp266tj 603160 603158 2026-11-11T20:15:53Z Menseg 62495 603160 wikitext text/x-wiki {{נאוויגאציע |נאמען = פאראייניגטע שטאטן הויפטשטעט |קעפל = [[ליסטע פון פאראייניגטע שטאטן הויפטשטעט|שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן]] |באהאלטן = יא |בילד=[[טעקע:Location United States.svg|150px]] |אינהאלט = <div> [[קאלומבוס, אהייא|אהייא]] {{·}} [[בויסי|איידעהא]] {{·}} [[ספרינגפילד, אילינוי|אילינוי]] {{·}} [[אינדיאנאפאליס|אינדיאנע]] {{·}} [[דע מוין|אייאווע]] {{·}} [[אקלעהאמע סיטי|אקלעהאמע]] {{·}} [[סעילעם, ארעגאן|ארעגאן]] {{·}} [[מאנטגאמערי|אלאבאמא]] {{·}} [[דזשונא, אלאסקע|אלאסקע]] {{·}} [[פיניקס|אריזאנע]] {{·}} [[ליטל ראק|ארקענסא]] {{·}} [[אטלאנטא|דזיארדזיע]] {{·}} [[דאווער, דעלאווער|דעלאווער]] {{·}} [[קאלאמביע, דרום קאראליינע|דרום&nbsp;קאראליינע]] {{·}} [[פיער, דרום דעקאטע|דרום&nbsp;דעקאטע]] {{·}} [[האנאלולו|האוואי]] {{·}} [[מעדיסאן, וויסקאנסין|וויסקאנסין]] {{·}} [[שאיען, וויאמינג|וויאמינג]] {{·}} [[מאנטפעליער, ווערמאנט|ווערמאנט]] {{·}} [[ריטשמאנד, ווירדזשיניע|ווירדזשיניע]] {{·}} [[אלימפיע, וואשינגטאן|וואשינגטאן]] {{·}} [[טשארלסטן, וועסט ווירדזשיניע|וועסט&nbsp;ווירדזשיניע]] {{·}} [[נאשוויל|טענעסי]] {{·}} [[אסטין|טעקסאס]] {{·}} [[סאלט לייק סיטי|יוטא]] {{·}} [[באטאן רוזש|לואיזיאנע]] {{·}} [[העלענע, מאנטענע|מאנטענע]] {{·}} [[באסטאן|מאסאטשוסעטס]] {{·}} [[אנאפאליס|מערילאנד]] {{·}} [[לאנסינג|מישיגן]] {{·}} [[סאן פאל, מינעסאטע|מינעסאטע]] {{·}} [[דזשעקסן, מיסיסיפי|מיסיסיפי]] {{·}} [[זשעפערסן סיטי|מיזורי]] {{·}} [[אויגאסטא|מעין]] {{·}} [[קאנקארד, ניו העמפשער|ניו&nbsp;העמפשער]] {{·}} [[טרענטאן, ניו זשערסי|ניו&nbsp;זשערסי]] {{·}} [[אלבאני|ניו&nbsp;יארק]] {{·}} [[סאנטא פע, ניו מעקסיקא|ניו&nbsp;מעקסיקא]] {{·}} [[לינקאן, נעבראסקא|נעבראסקא]] {{·}} [[קארסן סיטי, נעוואדא|נעוואדא]] {{·}} [[טאלאהאסי|פלארידע]] {{·}} [[העריסבורג, פענסילוועניע|פענסילוועניע]] {{·}} [[ביזמארק, צפון דעקאטע|צפון&nbsp;דעקאטע]] {{·}} [[ראלי, צפון קאראליינע|צפון&nbsp;קאראליינע]] {{·}} [[דענווער|קאלאראדא]] {{·}} [[סאקראמענטא|קאליפארניע]] {{·}} [[טאפעקע|קאנזאס]] {{·}} [[הארטפארד, קאנעטיקעט|קאנעטיקעט]] {{·}} [[פראנקפארט, קענטאקי|קענטאקי]] {{·}} [[פראווידענס|ראוד&nbsp;איילענד]] </div> <includeonly>[[קאַטעגאָריע:שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן]]</includeonly>}}<noinclude> [[קאַטעגאָריע:שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן|*]] [[קאַטעגאָריע:נאוויגאציע מוסטערן]] [[קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן מוסטערן]] </noinclude> lh9vmgc26356pgnl8bnof3qwe9p0pab 0 39459 603155 551001 2026-11-11T18:52:53Z היימיש 62327 603155 wikitext text/x-wiki {{אישיות}}[[File:Ibn Battuta Mall on 2 June 2007 Pict 3.jpg|thumb|]] '''איבן באַטוטאַ''' ({{שפראך-ar|أبو عبد الله محمد بن عبد الله اللواتي الطنجي بن بطوطة}}, {{ר}}1304–1368 אדער 1369) איז געווען א [[מאראקא]]נער [[אויספארשער]]. ער איז ארומגעפארן מער ווי דרייסיג יאר און האט באזוכט כמעט די גארע איסלאמישע וועלט. אויך האט ער אויסגעפארשט [[מערב אפריקע]], [[דרום אייראפע|דרום]] און [[מזרח אייראפע]], [[דרום אזיע]], [[צענטראל אזיע]], [[דרום-מזרח אזיע]] און [[כינע]]. ער איז געפארן א מרחק פון 75,000 ק"מ, מער ווי [[מארקא פאלא]]. אין זיין רייזע אין מערב אפריקע איז ער געפארן לענגאויס דעם [[ניזשער טייך]] קיין [[מאלי]] און ער איז אנגעקומען אין [[טימבוקטו]]. {{-}} {{גרונטסארטיר:באטוטא}} {{ביא-שטומף}} [[קאַטעגאָריע:אויספארשערס]] kny6zz7m2lkkvv9lmjtnxpo9wh6yvc2 0 42579 603152 583426 2026-11-11T18:52:42Z היימיש 62327 603152 wikitext text/x-wiki {{יתום}}{{אישיות}} '''יעקב יוסף הערמאַן''' ({{שפראך-en|Yaakov Yosef Herman}}; [[ה'תר"ם]], [[סלוצק]] - [[ה'תשכ"ז]], [[ירושלים]]) איז געווען א [[חרדים|חרדישער]] אמעריקאנער ייד און א פיאנער פון פון חרדישע יידנטום אין די [[פאראייניקטע שטאטן פון אמעריקע]]. ער איז געווען באוואוסט ווי א גרויסער [[מכניס אורח]], און האט געהיטן כשרות און יידישקייט שטרענג אין א תקופה ווען רוב יידן האבן נישט געהאלטן דערביי. רבי [[ברוך בער לייבאוויץ|ברוך בער]] פון קאמעניץ האט אים גערופן דעם "חפץ חיים פון אמעריקע". זיין טאכטער [[רוחמה שיין]] האט געשריבן זיין ביאגראפיע אין דעם בוך [[אלץ פארן בעל-הבית]]. ==הכנסת אורחים== הערמאן איז געווען א גרויסער מכניס אורח. א סך גרויסע רבנים פון אייראפע זענען געווען אורחים ביי משפחת הערמאן ווען זיי האבן באזוכט די פאראייניגטע שטאטן. צווישן זיי זענען געווען רבי [[ברוך בער לייבאוויץ]], ראש ישיבה אין [[קאמעניץ (ליטא)|קאמעניץ]], און זיין איידעם רבי [[ראובן גראזאווסקי]], וואס איז געשטאנען ביי די הערמאנס צוויי יאר;{{sfn|Shain|1984|p=65}}<ref name="ber">{{cite web |url=http://www.hamodia.com/inthepaper.cfm?ArticleID=441 |title='He Was All Torah': The visit that left an impression on American Jewry |first=Rabbi Tuvia |last=Freund |work=Hamodia |year=2010|accessdate={{ר}}25סטן מערץ 2012}}</ref> רבי [[אליעזר יהודה פינקל (א)|אליעזר יהודה פינקל]], [[מירער ישיבה|מירער]] ראש ישיבה;{{sfn|Shain|1984|p=58}} רבי [[אברהם קאלמאנאוויטש]];{{sfn|Shain|1984|p=58}} און רבי [[אליהו אליעזר דעסלער]].{{sfn|Rosenblum|2000|p=120}} ==רעפערענצן== {{רעפליסטע}} ==מקורות== *{{citation|ref=harv|first=Rabbi Shmuel|last=Brog|chapter=Remembering Rav Avigdor Miller|title=Torah Leaders: A treasury of biographical sketches|editor-first=Rabbi Nisson|editor-last=Wolpin|location=New York|publisher=[[ArtScroll|Mesorah Publications Ltd.]]|year=2002|isbn=1-57819-773-2}} *{{cite book |ref=harv|url=https://books.google.co.il/books?id=X0AM2mj2HrYC&pg=PA42 |title=Shabbos |last=Finkelman |first=Shimon |year=1991 |publisher=Mesorah Publications |isbn=0899066011}} {{לינקשפראך|ענגליש}} *{{cite book |ref=harv|url=https://books.google.co.il/books?id=pH4RAQAAIAAJ&q=yaakov+yosef+herman |title=Rav Dessler: The life and impact of Rabbi Eliyahu Eliezer Dessler the Michtav m'Eliyahu |last=Rosenblum |first=Yonason |authorlink=יונתן ראזנבלום |publisher=[[ArtScroll|Mesorah Publications]] |year=2000 |isbn= 1578195063}} {{לינקשפראך|ענגליש}} *{{cite book |ref=harv|url=https://books.google.com/books?id=F64XAAAAIAAJ&q=all+for+the+boss|title=All For The Boss: An affectionate family chronicle of Yaakov Yosef Herman, a Torah pioneer in America |last=Shain |first=Ruchoma |authorlink=Ruchoma Shain|publisher=[[Feldheim Publishers]]|year=1984 |isbn=0-87306-346-5}} *{{cite book |ref=harv|url=https://books.google.co.il/books?ei=ROh0T-shkNnyA-G-6KEN&id=YJcRAQAAIAAJ&dq=noble+lives+deeds+herman&q=chofetz+chaim+of+America |title=Noble Lives, Noble Deeds |volume=1 |first=David |last=Silber |publisher=[[ArtScroll|Mesorah Publications]] |year=2002 |isbn=1578195861}} *{{cite book |ref=harv|url=https://books.google.co.il/books?id=K0YVxm_Gk64C&pg=PA158 |title=Give Peace A Stance: Stories and advice on promoting and maintaining peace |first=Hanoch |last=Teller |authorlink=חנוך טעלער |year=1992 |publisher=Feldheim |isbn=1881939006}} {{גרונטסארטיר:הערמאן, יעקב יוסף}} [[קאַטעגאָריע:אמעריקאנער יידן]] [[קאַטעגאָריע:חרדים]] {{ייד-ביא-שטומף}} 19epdgwckju1hpc3r912r37rbzwctzt 0 55229 603156 603116 2026-11-11T19:12:14Z ~2026-59837-44 63419 603156 wikitext text/x-wiki [[טעקע:Delta_logo.svg|קליין|300px|דער ערשטער יידישער אידיאם]] '''דעלטאַ עיר ​​לײַנס''' ([[ענגליש]]: Delta Air Lines Inc). איז אַ גרויסע פֿלוג־געזעלשאַפֿט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, מיט איר הויפּטקוואַרטיר אין אַטלאַנטאַ, דזשאָרדזשיאַ. די פֿירמע פֿירט אָן מיט נײַן צענטראַלע פֿלוג־האַבס, פֿון וועלכע דער „[[האַרטספֿילד־דזשעקסאָן אַטלאַנטאַ אינטערנאַציאָנאַלער פֿלוגהאַפֿן]]“ איז דער גרעסטער, סײַ לויט דער גאַנצער צאָל פּאַסאַזשירן און סײַ לויט דער צאָל אָפּפֿלוגן. צוזאַמען מיט אירע רעגיאָנאַלע טאָכטער־פֿירמעס און קאָנטראַקטאָרן, וואָס אַרבעטן אונטערן נאָמען „Delta Connection“, פֿירט „Delta“ דורך מער ווי 5,400 פֿלוגן טעגלעך און באַדינט 325 דעסטינאַציעס אין 52 לענדער אויף זעקס קאָנטינענטן. דעלטאַ איז איינע פון ​​די עלטסטע נאך-אפערירנדיקע קאמערציעלע לופטליניעס אין די פאראייניגטע שטאטן, נאכדעם וואס זי האט אנגעהויבן פאסאזשיר אפעראציעס אין 1929. ביים אָנהייב פונעם 21סטן יארהונדערט איז זי געווען א גרינדער מיטגליד פון SkyTeam, אן לופטליניע אליאנץ. די לופטליניע איז ראנגירט ערשט אין איינקונפט און בראנד ווערט צווישן די וועלט'ס גרעסטע לופטליניעס, און צווייט לויט צאל פאסאזשירן וואס זענען געפירט געווארן און פאסאזשיר מיילן וואס זענען געפלויגן. == וועבלינקען == * [https://www.delta.com/ אפֿיציעלע וועבזייַטל] {{DEFAULTSORT:דזשיפּ}} [[קאַטעגאָריע:לופֿט־ליניעס]] ilew0ttf01sjp2ovn36wfmged2m8bss 603157 603156 2026-11-11T19:12:35Z ~2026-59837-44 63419 603157 wikitext text/x-wiki [[טעקע:Delta_logo.svg|קליין|300px]] '''דעלטאַ עיר ​​לײַנס''' ([[ענגליש]]: Delta Air Lines Inc). איז אַ גרויסע פֿלוג־געזעלשאַפֿט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, מיט איר הויפּטקוואַרטיר אין אַטלאַנטאַ, דזשאָרדזשיאַ. די פֿירמע פֿירט אָן מיט נײַן צענטראַלע פֿלוג־האַבס, פֿון וועלכע דער „[[האַרטספֿילד־דזשעקסאָן אַטלאַנטאַ אינטערנאַציאָנאַלער פֿלוגהאַפֿן]]“ איז דער גרעסטער, סײַ לויט דער גאַנצער צאָל פּאַסאַזשירן און סײַ לויט דער צאָל אָפּפֿלוגן. צוזאַמען מיט אירע רעגיאָנאַלע טאָכטער־פֿירמעס און קאָנטראַקטאָרן, וואָס אַרבעטן אונטערן נאָמען „Delta Connection“, פֿירט „Delta“ דורך מער ווי 5,400 פֿלוגן טעגלעך און באַדינט 325 דעסטינאַציעס אין 52 לענדער אויף זעקס קאָנטינענטן. דעלטאַ איז איינע פון ​​די עלטסטע נאך-אפערירנדיקע קאמערציעלע לופטליניעס אין די פאראייניגטע שטאטן, נאכדעם וואס זי האט אנגעהויבן פאסאזשיר אפעראציעס אין 1929. ביים אָנהייב פונעם 21סטן יארהונדערט איז זי געווען א גרינדער מיטגליד פון SkyTeam, אן לופטליניע אליאנץ. די לופטליניע איז ראנגירט ערשט אין איינקונפט און בראנד ווערט צווישן די וועלט'ס גרעסטע לופטליניעס, און צווייט לויט צאל פאסאזשירן וואס זענען געפירט געווארן און פאסאזשיר מיילן וואס זענען געפלויגן. == וועבלינקען == * [https://www.delta.com/ אפֿיציעלע וועבזייַטל] {{DEFAULTSORT:דזשיפּ}} [[קאַטעגאָריע:לופֿט־ליניעס]] fytu03dh9mza0uvka8x2qgui7z7dgxm 0 55237 603159 2026-11-11T20:03:14Z Menseg 62495 געשאַפֿן בלאַט מיט '{{באצירק}} '''סעילעם''' (ענגליש Salem, Oregon) איז די [[רשימה פון הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן|הויפטשטאט]] פון דער אמעריקאנער שטאט [[ארעגאן]], און אויך די קאונטי הויפטשטאט פון [[מאריאן קאונטי, ארעגאן|מאריאן קאונטי]]. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1842, און געפ...' 603159 wikitext text/x-wiki {{באצירק}} '''סעילעם''' (ענגליש Salem, Oregon) איז די [[רשימה פון הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן|הויפטשטאט]] פון דער אמעריקאנער שטאט [[ארעגאן]], און אויך די קאונטי הויפטשטאט פון [[מאריאן קאונטי, ארעגאן|מאריאן קאונטי]]. די שטאט איז געגרינדעט געווארן אין 1842, און געפינט זיך אינמיטן דעם ווילאמעט טאל, ביים [[ווילאמעט טייך]], וואס פליסט דורך דער שטאט אין צפון ריכטונג. דער טייך צעטיילט מאריאן קאונטי פון [[פאלק קאונטי, ארעגאן|פאָלק קאונטי]]. לויט דעם [[2020 צענזוס פון די פאראייניגטע שטאטן|צענזוס פון 2020]] האט סעילעם געהאט 175,535 איינוואוינער,<ref name="2020 Census (City)">{{cite web|title=Explore Census Data|url=https://data.census.gov/profile/Salem_city,_Oregon?g=160XX00US4164900|publisher=[[United States Census Bureau]]|access-date=September 8, 2025|language=en}}</ref> און לויט דער אפשאצונג פאר 2024 איז די באפעלקערונג געשטיגן צו 180,406,<ref name="USCensusEst2024" /> וואס מאכט אירדי צווייט גרעסטע שטאט אין ארעגאן, נאך [[פארטלענד, ארעגאן|פארטלענד]] און פאר [[יודזשין, ארעגאן|יודזשין]]. סעילעם איז די הויפטשטאט פון דעם סעילעם מעטראפאליטאנער ראיאן, וואס נעמט אריין מאריאן און פאָלק קאונטיס. דער ראיאן האט געהאט א צוזאמענגעשטעלטע באפעלקערונג פון 433,353 ביי דעם צענזוס פון 2020, און די אפשאצונג פאר 2024 האט געוויזן 443,416 איינוואוינער. == היסטאריע == סעילעם איז געגרינדעט געווארן אין 1842, איז געווארן די הויפטשטאט פון דעם [[ארעגאן טעריטאריע]] אין 1851, און איז ארגאניזירט געווארן אלס שטאט אין 1857. === מקור פונעם נאמען === [[טעקע:SalemOregon1876.gif|לינקס|קליין|א מאפע פון סעילעם אין 1876]] די [[קאלאפויא|קאַלאַפּויאַ]] אינדיאנער, וואס האבן געוואוינט אינעם צענטער פונעם ווילאמעט טאל ווען די ערשטע אייראפעער זענען אנגעקומען, האבן גערופן דעם ארט טשימ אי קי טי (Chim-i-ki-ti). מען האלט אז דער נאמען מיינט „א פארזאמלונג אדער רו ארט“ אין דער צענטראלער קאַלאַפּויאַ שפראך (סאַנטיאַם). ווען די מעטאדיסטישע מיסיע איז אריבערגעקומען צום ארט, האט מען גערופן דעם נייעם ישוב כעמעקעטאַ (Chemeketa). צוליב דעם וואס דער ישוב איז געווען ביים [[Mill Creek (Marion County, Oregon)|מיל קריק]], איז ער אבער מער באקאנט געווארן אלס „דער מיל“.<ref name="OGN">{{cite book|last=McArthur|first=Lewis A.|author-link=Lewis A. McArthur|author2=Lewis L. McArthur|title=Oregon Geographic Names|title-link=Oregon Geographic Names|orig-year=1928|edition=Seventh|page=839|year=2003|publisher=[[Oregon Historical Society]] Press|location=[[Portland, Oregon|Portland]], Oregon|isbn=0-87595-277-1|author2-link=Lewis L. McArthur}}</ref> ווען דער ארעגאן אינסטיטוט איז געגרינדעט געווארן, איז דער ארט באקאנט געווארן אלס „דער אינסטיטוט“.<ref name="OGN" /> נאכדעם וואס דער אינסטיטוט איז אויפגעלעזט געווארן, האבן די פארוואלטער באשלאסן צו פלאנירן א שטאט אויף די ארט פונעם אינסטיטוט.<ref name="OGN" /> עס זענען פאראן עטליכע מעגליכע דערקלערונגען פאר'ן נאמען „סעילעם“. איינע פון זיי איז אז William H. Willson, וואס האט אין 1850 און 1851 אויסגעארבעט די פלענער פאר דעם הויפט טייל פון דער שטאט, האט פארגעשלאגן צו נעמען אן ענגלישע פארעם פונעם ביבלישן העברעאישן ווארט „שלום“.<ref name="OGN" /><ref name="SPL">{{cite web|title=How Salem Got its Name|url=http://www.salemhistory.net/brief_history/salem_name.htm|publisher=[[Salem Public Library (Oregon)|סאלעם פובליק ביבליאטעק]], סאלעם, אָרעגאן|access-date=March 25, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180409092113/http://www.salemhistory.net/brief_history/salem_name.htm|archive-date=April 9, 2018|url-status=live}}</ref> דער רעווערענד דוד לעסלי, דער פרעזידענט פון דער שטאט פארוואלטונג, האט אויך געוואלט א ביבלישן נאמען, און האט פארגעשלאגן צו נעמען די לעצטע פינף אותיות פונעם נאמען „ירושלים“.<ref name="SPL" /> אן אנדער מעגליכקייט איז אז די שטאט איז גערופן געווארן נאך [[סעילעם, מאסאטשוסעטס]], וואו לעסלי האט געלערנט. מען האט פארגעשלאגן א צאל נעמען, און אפילו נאכדעם וואס דער נאמען איז געטוישט געווארן צו סעילעם, האבן טייל מענטשן, געהאלטן אז מען זאל צוריקטוישן דעם נאמען צו כעמעקעטאַ.<ref name="SN">{{Cite web|url=http://www.salemhistory.net/brief_history/salem_name.htm|title=Salem (Oregon) Online History - Salem's Name|website=www.salemhistory.net|access-date=December 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070811051202/http://web.archive.org/web/20070811051202/http://www.salemhistory.net/brief_history/salem_name.htm|archive-date=August 11, 2007|url-status=live}}</ref> דער Vern Miller Civic Center, וואו עס געפינען זיך די שטאטישע אפיסעס און די ביבליאטעק, האט א עפנטליכן פלאץ וואס הייסט „פרידן פלאזא“, אלס דערמאנונג פון די נעמען מיט וועלכע די שטאט איז אמאל באקאנט געווען.<ref name="SN" /> === אייראפעער === די ערשטע מענטשן פון אייראפעאישן אפשטאם זענען אנגעקומען אין דער געגנט שוין ארום 1812. זיי זענען געווען חיות פאנגער און עסנווארג זאמלער, וואס האבן געארבעט פאר די פוטער האנדל פירמעס אין [[אסטאריע, ארעגאן|אסטאריע]]. דער ערשטער אוועקגעשטלטע ישוב אין דער געגנט איז געווען א מעטאדיסטישע מיסיע, געגרינדעט אין 1840, אין דער געגנט צפון פון סעילעם וואס איז באקאנט אלס וויטלאנד.<ref name="SOH">{{Cite web|url=http://www.salemhistory.net/brief_history/brief_history.htm|title=Salem (Oregon) Online History - Brief History|website=www.salemhistory.net|access-date=December 8, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928031339/http://www.salemhistory.net/brief_history/brief_history.htm|archive-date=September 28, 2007|url-status=live}}</ref> אין 1842 האבן די מיסיאנערן געגרינדעט דעם ארעגאן אינסטיטוט, דער פארגייער פון [[Willamette University]], אין דער געגנט וואו סעילעם איז שפעטער אויפגעבויט געווארן. אין 1844 איז די מיסיע אויפגעלעזט געווארן און מען האט אנגעהויבן אויסצייכענען דעם שטאט פלאן. אין 1851 איז סעילעם געווארן די טעריטאריע הויפטשטאט, נאכדעם וואס די הויפטשטאט איז אריבערגעפירט געווארן פון [[ארעגאן סיטי]]. אין 1855 איז די הויפטשטאט פאר א קורצע צייט אריבערגעפירט געווארן קיין קארוואליס, אבער נאך אין יענעם יאר צוריקגעקומען קיין סעילעם אויף א שטענדיגן אופן. סעילעם איז געווארן א שטאט אין 1857, און ווען ארעגאן איז געווארן א שטאט אין דער פאראייניגטער שטאטן אין 1859, איז סעילעם געווארן איר הויפטשטאט. === קאפיטאל געביידעס === [[File:Oregon Capitol 2.jpg|thumb|[[Oregon State Capitol|דער ארעגאן סטעיט קאפיטאל]]]] אין סעילעם זענען געשטאנען דריי געביידעס וואס האבן געדינט אלס ארעגאן'ס קאפיטאל. א צוויי שטאקיגער רעגירונגס געביידע, וואס איז גענוצט געווארן בלויז צוויי חדשים, איז אינגאנצן פארברענט געווארן אין דעצעמבער 1855. דער צווייטער קאפיטאל געביידע פון ארעגאן איז פארטיג געווארן אין 1876 אויפ'ן זעלבן ארט וואו דער ערשטער איז געשטאנען. די געביידע איז טיילווייז אינספירירט געווארן פונעם [[United States Capitol|אמעריקאנער קאפיטאל]] אין וואשינגטאן. אין 1893 האט מען צוגעגעבן איר באקאנטע קופערנע קופּאָל. דעם 25סטן אפריל 1935 איז אויך די געביידע חרוב געווארן דורך א פייער. דער דריטער און היינטיגער ארעגאן סטעיט קאפיטאל איז פארטיג געווארן אויפ'ן זעלבן ארט אין 1938. ער קוקט אויף צפון אנשטאט אויף מערב, ווי דער פריערדיגער געביידע, און איז באקאנט צוליב דער סטאטוע פון א פיאנער אויפ'ן קאפיטאל'ס קופּאל, וואס איז באדעקט מיט גאלדבלעטער און הייסט אפיציעל דער „ארעגאן פיאנער“.[[טעקע:1867_Oregon_State_Fair.png|לינקס|קליין|דער ארעגאן סטעיט יריד אין 1867]] ===מוזעאומס און אנדערע אינטערעסאנטע ערטער=== אין 1988 איז די פאמיליע היים פון ליוועסלי געקויפט געווארן מיט פריוואטע נדבות און געשאנקען געווארן דער סטעיט רעגירונג. זי דינט היינט אלס דער אפיציעלער וואוינארט פונעם גובערנאטאר און זיין פאמיליע. די היים, וואס הייסט היינט [[Mahonia Hall]], איז אריינגערעכנט געווארן אינעם נאציאנאלן רעגיסטער פון היסטארישע ערטער אין 1990. צוליב דעם וואס סעילעם איז די הויפטשטאט פון ארעגאן, געפינען זיך אין דער שטאט א גרויסע צאל רעגירונגס אגענטורן, דעפארטמענטס און קאמיטעטן, אין געביידעס וועמענס ארכיטעקטורישע סטילן שטאמען פון די ערשטע יארן פונעם 20סטן יארהונדערט ביז מאדערנע ביישפילן פון רעגירונגס געביידע אויסשטעל. === שטאטישע פארקס === [[File:Salem, Oregon Amtrak stop.png|thumb|דער סעילעם פאסאזשירן באן סטאנציע, געבויט אין 1918,]] אין סעילעם געפינט זיך אויך איינער פון די קלענסטע שטאטישע פארקס אין דער וועלט, [[Waldo Park]], וואס באשטייט בלויז פון איין סעקוואיע בוים.<ref>{{cite web |title=Waldo Park |url=http://www.cityofsalem.net/departments/parks/waldo_park.htm |publisher=City of Salem |access-date=August 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928010540/http://www.cityofsalem.net/departments/parks/waldo_park.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=September 28, 2007 }}</ref> אין פארשידענע טיילן פון דער שטאט זענען פאראן א גרויסע צאל אלטע ביימער. די געבליבענע געבוירענע ביימער געפינען זיך צווישן אנדערע אין בוש פארק, פיר קרעסט פארק און וואודמענסי פארק. דער שטח ארום דעם קאפיטאל, וואס ווערט אויפגעהאלטן דורך דער ארעגאן פארקס און פארוויילונג דעפארטמענט, נעמט איין דריי שטאטישע בלאקס און שליסט איין ווילסאן פארק און קאפיטאל פארק. {{פאראייניגטע שטאטן הויפטשטעט}} ==דרויסנדיגע לינקס== * [https://sos.oregon.gov/blue-book/Pages/local/cities/capital.aspx אינפארמאציע איבער סעילעם] אינעם ''[[Oregon Blue Book]]'' * [http://www.salemhistory.net/ סעילעם'ס אנליין געשיכטע] * [http://www.travelsalem.com רייזע אינפארמאציע איבער סעילעם] * [http://www.salemchamber.org/ דער סעילעם קאמערץ קאמער] == רעפערענצן == <references /> [[קאַטעגאָריע:שטאטן הויפטשטעט אין די פאראייניגטע שטאטן]] [[קאַטעגאָריע:פאראייניגטע שטאטן]] lkfo36e9jta8uesxisqo5lcejl8c2uk 0 55238 603162 2026-11-11T21:24:24Z Menseg 62495 אַרטיקל־קעפּל אַריבער צו [[אמבאסאדאר]] 603162 wikitext text/x-wiki #ווייטערפירן [[אמבאסאדאר]] tht7r52gms1jt4hjr950emxwwpgng3j