Nederland

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="zea">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>zeawiki</dbname>
    <base>https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.9</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaol</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plaetje</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg plaetje</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg ulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nederland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82</id>
    <revision>
      <id>181415</id>
      <parentid>178047</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37991-68</username>
        <id>16089</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17603" sha1="9alnahlgsp1dxl6177054aih97o6f25" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 10,6% uut bos (2022)Ÿ.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt; 

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[GroenLienks]]-[[Partij van d'n Arbeid]] || GL-PvdA || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>9alnahlgsp1dxl6177054aih97o6f25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181416</id>
      <parentid>181415</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37991-68</username>
        <id>16089</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17601" sha1="kvzl3lmwyaga8pdtcc3lrbesnxb3nlw" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 10,6% uut bos (2022).&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt; 

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[GroenLienks]]-[[Partij van d'n Arbeid]] || GL-PvdA || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>kvzl3lmwyaga8pdtcc3lrbesnxb3nlw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181417</id>
      <parentid>181416</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37991-68</username>
        <id>16089</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17677" sha1="gkc0w06d32wkwurhst4g2olc39a1tls" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 10,6% uut bos (2022).&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land (o.a. [[Zeêland]]) ent uuterste noôrden.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[GroenLienks]]-[[Partij van d'n Arbeid]] || GL-PvdA || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>gkc0w06d32wkwurhst4g2olc39a1tls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181418</id>
      <parentid>181417</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37991-68</username>
        <id>16089</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek en bestier */</comment>
      <origin>181418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17657" sha1="m2hwuc4zbjttwlcpdqbeo3hm28f75uy" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 10,6% uut bos (2022).&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land (o.a. [[Zeêland]]) ent uuterste noôrden.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>m2hwuc4zbjttwlcpdqbeo3hm28f75uy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181419</id>
      <parentid>181418</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17785" sha1="h17g8n3kx9q1nm77db14xknj310b97d" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 11% uut bos.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land (o.a. [[Zeêland]]) ent uuterste noôrden.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>h17g8n3kx9q1nm77db14xknj310b97d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181420</id>
      <parentid>181419</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17805" sha1="5tx854ade5v6pmx3wh9v49zn6cb9diz" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 11% uut bos, 3.638 km² in 2021.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land (o.a. [[Zeêland]]) ent uuterste noôrden.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>5tx854ade5v6pmx3wh9v49zn6cb9diz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181421</id>
      <parentid>181420</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17807" sha1="m5m4z1ucs2wei227vvyiiltw2pnaznv" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

Nederlands bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land (o.a. [[Zeêland]]) ent uuterste noôrden.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>m5m4z1ucs2wei227vvyiiltw2pnaznv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181422</id>
      <parentid>181421</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Heografie */</comment>
      <origin>181422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17942" sha1="2jsnmbzn7baumvnjf12dzt2seoamu8t" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

=== Bos ===
Nederlands bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land (o.a. [[Zeêland]]) ent uuterste noôrden.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>2jsnmbzn7baumvnjf12dzt2seoamu8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181423</id>
      <parentid>181422</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T10:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bos */</comment>
      <origin>181423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17950" sha1="6fb0vmi2f8ygg0xhjyeg12b0rqyeitm" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

=== Bos ===
Nederlands bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst.

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>6fb0vmi2f8ygg0xhjyeg12b0rqyeitm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181424</id>
      <parentid>181423</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T11:03:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bos */</comment>
      <origin>181424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18014" sha1="t36nbvzp1shbpxjdy5y3ftw6jcd88dp" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

=== Bos ===
Nederlands bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst.

Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>t36nbvzp1shbpxjdy5y3ftw6jcd88dp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181425</id>
      <parentid>181424</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T11:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-03</username>
        <id>16090</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bos */</comment>
      <origin>181425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18137" sha1="ht8951l7816mh9mladakvxxvrqdu0yo" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele     = Nederland
 |vlagge               = Flag of the Netherlands.svg
 |waepen               = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg
 |locaotie             = Europe location NED.png
 |taelen               = [[Nederlands]], [[Fries]]
 |oôdstad              = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]]
 |regeriengsvurm       = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd            = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]]
 |regeriengsleider     = [[Rob Jetten]]
 |religie              = 2015:&lt;br/ &gt; [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)&lt;br/ &gt; [[protestantisme]] (20%)&lt;br/ &gt; - [[calvinisme]] (16%)&lt;br/ &gt; [[islam]] (5%)
 |km2                  = 41.543  &lt;ref name=opp&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter            = 18,41
 |inweuners            = 18.044.000 (jannewari 2025) &lt;ref name=inw&gt;[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]&lt;/ref&gt;
 |dichteid             = 434
 |volkslied            = [[Wilhelmus van Nassouwe]]
 |munte                = [[euro]]
 |valutacode           = EUR
 |tiedzoône            = UTC+1
 |j/n                  = jaet
 |feêstdag             = [[27 april]]
 |tld                  = nl
 |landcode             = NL/NLD
 |tel                  = 31
}}
'''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is 'n [[land]] in [[Europa]], en wè 't in Europa leiende deêl van 't ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Grenst an [[België]] en [[Duutsland]] en leit in 't westen en noorden an de [[Noordzeê]]. Oôdstad is [[Amsterdam]], aore steêën bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land is lid van de [[EU]] en stae bekend om zien riekdom an [[waeter]]. Populair oort 't land ok wè ''[[Olland]]'' genoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]).&lt;ref&gt;± 18.129.000 inweuners op 1 jannewari 2026&lt;/ref&gt;

== Heografie ==
Nederland eit 18,04 miljoen inweuners begin 2025 &lt;ref name=inw/&gt; en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).&lt;ref name=opp/&gt; De bevolkiengsdichteid is 434 inweuners per km² totael en 536 inweuners per km² land.

Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter.

=== Bos ===
Nederlands bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.&lt;ref&gt;[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University &amp; Research]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]&lt;/ref&gt; Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst.

Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].&lt;ref&gt;[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]&lt;/ref&gt;

=== Klimaot ===
Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot).

Zie ok: 
* [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]]


&lt;Gallery&gt;
Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]]
Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]]
KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]]
Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland
Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland 
Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland 
&lt;/Gallery&gt;

=== Inweunerantal ===
Ontwikkelieng vant inweunerantal:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;8&quot;|Per alve eêuw &lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/49917707/Bevolkingsatlas_van_Nederland_demografische_ontwikkelingen_van_1850_tot_heden Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 29&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
! Mael
! Dichteid ¹
|-
| 1850
| 3.084.000
|
|
|
|
|
| 95
|-
| 1900
| 5.107.000
| + 2.023.000
| + 66%
| + 2.023.000
| + 66%
| 1,7
| 157
|-
| 1950
| 10.027.000
| + 4.920.000
| + 96%
| + 6.943.000
| + 225%
| 3,3
| 301
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 5.837.000
| + 58%
| + 12.780.000
| + 414%
| 5,1
| 468
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 2.180.000
| + 14%
| + 14.960.000
| + 485%
| 5,9
| 536
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 85.000
! + 2,8%
!
!
|}

¹ per landoppervlakte

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per tien jaeren &lt;ref&gt;[https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/37296ned/table?ts=1707216109577 StatLine]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
! Verschil opgeteld
! Procenten
|-
| 1950
| 10.027.000
|
| 
|
|
|-
| 1960
| 11.417.000
| + 1.390.000
| + 13,9%
| + 1.390.000
| + 13,9%
|-
| 1970
| 12.958.000
| + 1.541.000
| + 13,5%
| + 2.931.000
| + 29,2%
|-
| 1980
| 14.091.000
| + 1.133.000
| + 8,7%
| + 4.064.000
| + 40,5%
|-
| 1990
| 14.893.000
| + 802.000
| + 5,7%
| + 4.866.000
| + 48,5%
|-
| 2000
| 15.864.000
| + 971.000
| + 6,5%
| + 5.837.000
| + 58,2%
|-
| 2010
| 16.575.000
| + 711.000
| + 4,5%
| + 6.548.000
| + 65,3%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 833.000
| + 5,0%
| + 7.381.000
| + 73,6%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 636.000
| + 3,7%
| + 8.017.000
| + 80,0%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
!
!
! + 107.000
! + 1,1%
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot;|Per jaer &lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
|-
! Jaer
! Inweuners
! Verschil
! Procenten
|-
| 2015
| 16.901.000
| 
|
|-
| 2016
| 16.979.000
| + 78.000
| + 0,5%
|-
| 2017
| 17.082.000
| + 103.000
| + 0,6%
|-
| 2018
| 17.181.000
| + 99.000
| + 0,6%
|-
| 2019
| 17.282.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
| 2020
| 17.408.000
| + 126.000
| + 0,7%
|-
| 2021
| 17.475.000
| + 67.000
| + 0,4%
|-
| 2022
| 17.591.000
| + 116.000
| + 0,7%
|-
| 2023
| 17.811.000
| + 220.000
| + 1,3%
|-
| 2024
| 17.943.000
| + 132.000
| + 0,7%
|-
| 2025
| 18.044.000
| + 101.000
| + 0,6%
|-
! Totael
! 
! + 1.143.000
! + 6,8%
|-
! Gemiddeld per jaer
! 
! + 114.000
! + 0,7%
|}

== Geschiedenisse ==
[[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Münster]] ([[1648]])]]
Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van Noord-Amerika. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro.

In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. 

In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona.
Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe.

== Politiek en bestier ==
Nederland is 'n constitutionele [[monarchie]] mee 'n [[konienk]] an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) 'n symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de [[ministerraed]] de [[regerienge]] (of [[kabinet]]), die-a de [[uutvoerende macht]] in anden eit. De [[wetgevende macht]] leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu [[verkieziengen]] gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd.

Vanof feberwari [[2026]] 't [[kabinet-Jetten]], bestaende uut [[CDA]], [[D66]] en [[VVD]]. [[Rob Jetten]] (D66) is den premier.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=7 | Twidde Kaemer 
|-
! Partie 
! Ofkortieng 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2025 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
! Zeêtels &lt;br&gt; 2023 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]&lt;/ref&gt; 
! Verschil 
!Zeêtels &lt;br&gt; 2021 &lt;ref&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]&lt;/ref&gt;
|-
| [[Democraoten 66]] || D66 || 26 || +17 || 9 || –15 || 24
|-
| [[Partij vò de Vrie'eid]] || PVV || 26 || –11 || 37 || +20 || 17
|-
| [[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] || VVD || 22 || –2 || 24 || –10 || 34
|-
| [[Progressief Nederland]] || PRO || 20 || –5 || 25 || +8 || 17
|-
| [[Chrissen-Democraotisch Appèl]] || CDA || 18 || +13 || 5 || –10 || 15
|-
| [[Juuste Antwoord 21]] || JA21 || 9 || +8 || 1 || –2 || 3
|-
| [[Forum vò Democraotie]] || FVD || 7 || +4 || 3 || –5 || 8
|-
| [[BoerBurgerBewegieng]] || BBB || 4 || –3 || 7 || +6 || 1
|-
| [[DENK]] || DENK || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Staetkundig Grifformeerde Partij]] || SGP || 3 || 0 || 3 || 0 || 3
|-
| [[Partij vò de Dieren]] || PvdD || 3 || 0 || 3 || –3 || 6
|-
| [[ChrissenUnie]] || CU || 3 || 0 || 3 || –2 || 5
|-
| [[Sociaolistische Partij]] || SP || 3 || –2 || 5 || –4 || 9
|-
| [[50PLUS]] || 50+ || 2 || +2 || 0 || –1 || 1
|-
| [[Volt Nederland]] || Volt || 1 || –1 || 2 || –1 || 3
|-
| [[Nieuw Sociaol Contract]] || NSC || 0 || –20 || 20 || +20 || 0
|-
| [[BIE1]] || BIJ1 || 0 || 0 || 0 || –1 || 1
|-
! colspan=2 | Totael || 150 || || 150 || || 150
|}

Zie ok:
* [[Twidde Kaemer]] (uitgebreid)
* [[Peiliengen Twidde Kaemer]]
* [[Politiek in Nederland]] (uutslagen Twidde en Eêste Kaemer plus Europeês Parlement, totaolen provincies en gemeênten, saemenstellieng kabinet'n)
* [[Lieste van Nederlandse kabinet'n]]
* [[Lieste van Nederlandse premiers]]

=== Leher ===
't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie&lt;/ref&gt; 

't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel&lt;/ref&gt;

De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).&lt;ref&gt;[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën&lt;/ref&gt;

=== Nederland internationaol ===
Nederland is onder aore lid van de [[Europeêse Unie]] (EU) en de [[NAVO]].

=== Bestierlijke indeêlienge ===
D'n oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]], de reherienge zetel echter in [[D'n Haeg]]. 

Nederland in Europa is verdeêld in [[provincie]]s, [[waeterschap]]pen en [[gemeênte]]n.

==== Provincies ====
D'r binne twaolf provincies:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px|rechts]]
|
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
* [[Drenthe]]
* [[Flevoland]]
* [[Friesland]] (''Fryslân'')
* [[Gelderland]]
* [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] (''Groningen'')
* [[Limburg (Nederland)|Limburg]]
* [[Noord-Braebant]] (''Noord-Brabant'')
* [[Noord-'Olland]] (''Noord-Holland'')
* [[Overiessel]] (''Overijssel'')
* [[Utrecht (provincie)|Utrecht]]
* [[Zeêland]] (''Zeeland'')
* [[Zuud-'Olland]] (''Zuid-Holland'')
|}
|}

Zie ok: 
* [[Lieste van Nederlandse provincies]]

[[plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|thumb|Vier geograofische rehio's]]

De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:&lt;ref&gt;Andere indeêliengen:
* [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad)
* [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West&lt;/ref&gt;
* Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge
* Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel
* West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland
* Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland

==== Gemeênten en waeterschappen ====
D'r binne 21 waeterschappen en 342 gemeênten (stand: 1 jannewari 2024). De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek.

Zie ok:
* [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]]
* [[Lieste van Nederlandse gemeênten]]

De vier hroste gemeênten binne [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]] en [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] (saemen onheveer 2,5 miljoen inweuners) en leien in de [[Randstad]].

Zie ok: 
* [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]]

== Volk en cultuur ==
=== Godsdienst ===
Nederland is verdeeld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deel. Dizze grens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die grens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô.

=== Taelen ===
De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore.

Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk.

Zie ok: 
* [[Taelen in Nederland]]

=== Kunst ===
Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File]
* [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid]
* [https://www.overheid.nl/ Overheid]
* [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids]
* [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank]
* [https://nos.nl/ NOS]
* [https://www.cbs.nl/ CBS]
* [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&amp;geometry.y=572747.03&amp;zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl)
* [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis]
* [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland]
{{div col end}}

{{ProvinciesNederland}}
{{Nederlandse Caraïben}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Nederland| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>ht8951l7816mh9mladakvxxvrqdu0yo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>België</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1648</id>
    <revision>
      <id>181406</id>
      <parentid>173058</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T05:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lienks nae buten */</comment>
      <origin>181406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18090" sha1="pogra58anfo8gwz4on9te3cy5a4in6w" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele    = Koninkrijk België &lt;br&gt; Royaume de Belgique &lt;br&gt; Königreich Belgien
 |vlagge              = Flag of Belgium.svg
 |waepen              = Great Coat of Arms of Belgium.svg
 |locaotie            = Locator map of Belgium.svg
 |taelen              = [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Duuts]]
 |oôdstad             = [[Brussel]]
 |regeriengsvurm      = [[federaotie|Federaol]]-[[parlement|parlementaire]], [[constitutionele monarchie]]
 |staetsoôd titel     = Keunieng
 |staetsoôd           = [[Filip van Belhië]]
 |regeriengsleider    = [[Bart De Wever]]
 |religie             = [[Chrissendom]] 56% &lt;br&gt; ([[roôms-katholicisme|roôms-kath.]] 52,2% &lt;br&gt; [[protestantisme]] 2,5% &lt;br&gt; [[oôsters-orthodoxie|oôsters-orth.]] 1,3%) &lt;br&gt; [[islam]] 7% &lt;br&gt; [[jood'ndom]] 0,35% &lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/07/23/overzicht-levensbeschouwingen/ Overzicht levensbeschouwingen], VRT NWS, 2020&lt;/ref&gt;
 |km2                 = 30.690 &lt;ref name=opp&gt;[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bouwen-wonen/bodembezetting-volgens-het-kadasterregister Bodembezetting volgens het Kadasterregister], Statbel&lt;/ref&gt;
 |pctwaeter           = 0,64 &lt;ref name=bod&gt;[https://statbel.fgov.be/nl/themas/leefmilieu/grond/bodemgebruik Bodemgebruik], Statbel&lt;/ref&gt;
 |inweuners           = 11.826.000 &lt;small&gt;(2025)&lt;/small&gt; &lt;ref name=bev&gt;[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/structuur-van-de-bevolking Structuur van de bevolking], Statbel&lt;/ref&gt;
 |dichteid            = 385
 |volkslied           = [[Brabançonne (volkslied)|Brabançonne]]
 |munte               = [[euro]]
 |valutacode          = EUR
 |tiedzoône           = UTC+1
 |j/n                 = jaet
 |feêstdag            = [[21 juli]]
 |tld                 = be
 |landcode            = BEL
 |tel                 = 32
 |graden              = {{Koord|50|35|N|4|32|L}}
}}
'''België''' of '''Belhië''' ([[Nederlands]]: ''België'', [[Frans]]: ''Belgique'', [[Duuts]]: ''Belgien''), officieel ’t ''Konienkriek België'', is 'n [[West-Europa|West-Europees]] [[land]] begrensd deu de [[Noôrdzeê]] in ’t noôrdwesten, [[Nederland]] in ’t noôrden, [[Duutsland]] in ’t oôsten, [[Luxemburg (land)|Luxemburg]] in ’t zuudoôsten en [[Frankriek]] in ’t zujen. 
België ei 11,8 meljoen inweuners (2025) op 'n totael oppervlak van bienae 30,7 duuzend km² waervan bienae 0,2 duuzend km² waeter. 't Land bestaet uut twee 'elften, 't noorden 'eêt [[Vlaonderen]] waer Nederlands wor geklapt, 't zuuden 'eêt [[Wallonië]] waer Frans (en in 't uuterste oôsten Duuts) wor geklapt. Vlaonderen is kleiner as Wallonië maer ei meer inweuners. 'Oôdstad [[Brussel]] leit in 't midden van 't land en vormt as 't [[Brussels Hewest]] mie omliggende gemeênten 'n eige rehio.

&lt;gallery&gt;
Be-map-nl.png|Algemeêne kaerte
Landskaart.jpg|Bestierlijke kaerte
Taalgebieden in Belgie.svg|Taelekaerte ¹
&lt;/gallery&gt;

¹ &lt;br&gt; groen = Nederlands ([[Vlaonderen]]) &lt;br&gt; blaeuw = Frans ([[Wallonië]]) &lt;br&gt; oranje = Duuts ([[Duutstaelige Gemeênschap]], ok Wallonië) &lt;br&gt; groen-blaeuw = Nederlands-Frans ([[Brussels Hewest]])

== Heschiedenisse ==
De oôrsproenkelijke bevolkienge van Belhië bestoeng uut ienkele Keltische stamm'n. Deze wiern in de Romeinse tied binn'n 't hebied tussen de [[Noôrdzeê]], de Rien, de [[Seine]] en de Marne ok aneduud as ''Belgae''. 't Hebied maekn toen deêl uut van 't [[Romeinse Riek]].

In de [[middeleêuwen]] wier 't 'udihe Belhië verdeêld onder Frankriek en 't Duutse Riek, wibie a de Schelde de hrens was. In de 15e eêuwe wier 't et 't bezit van de Habsburhers en op 't ènde van de 18e eêuwe kwam't in an'n van de Franse. In [[1830]] von de [[Belhische Rivvolutie]] plekke en wier Belhië 'n onafankelijke constitusjonele monarhie.

In den [[Eêste Waereldoôrlog]] wier Belhië bieni aelemille bezet deur [[Duutsland]], behalve 't hebied achter de Iesder bleef in Belhische an'n. In de [[Twidde Waereldoôrlog]] haf 't Belhische leher nae achttien daehen de stried op en capituleern, winae a 't aele land wier bezet. In september '44 wier 't deur de heallieern bevried.

In [[1960]] reakende Belhië z'n voormalihe kolonie [[Konho-Kinshasa|Konho]] kwiet. De laetere jaeren was 't land vaek vreed verdeeld deu de taelstried.

== Natuur ==
Belhië ei, ondanks da 't 'n klein land is en 'n hroôte bevolkiengsdichteid ei, vee bos, onheveer 20%.&lt;ref name=bod/&gt; Eên van de onherepste Belhische stikk'n natuur, binne d' [[Ardenn'n]] in 't zuudoôst'n mie 'n 'oôgte toet bienae 700 meter. Dit kom ok deur de laehe bevolkiengsdichteid in dit hebied. In [[Wallonië]] is 'n derde van 't oppervlak bebost.

Een belangriek Belhisch natuurhebied is de [[Oôhe Veen'n]] in de [[Oôstkantons]]. Deur de vele neerslag en de lange winters vi'j ier zelzaeme plantesoôrten die a'j in de rest van Belhië nie vin.

{{Clear}}
&lt;gallery&gt;
Huise 14-04-2009 13-49-09.JPG|Vlaems landschap in [[Kruisem]]
Zelem-Uitzicht vanaf de heuvel Sint-Jansberg (4).jpg|De [[Kempen]] bie [[Halen]]
Las Ardenas 2.jpg|D' [[Ardenn'n]] bie [[Bastenaeken]]
Bruxelles - panoramio (1).jpg|[[Brussels Hewest]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
Belgium relief location map.jpg|'Oôgten
Régions naturelles de Belgique.svg|Streêken
Belgische provincies.png|Provincies
Belgische gewesten en gemeenschappen.png|Hewesten en gemeênschappen
&lt;/gallery&gt;

== Bestierlijke indeêlienge ==
Belhië is sins [[1993]] 'n [[bonsstaet]] en is federaol verdeêld in drie [[hewest]]en: 't [[Vlaoms Hewest]] ([[Vlaonderen]] 'enoemd), 't [[Waols Hewest]] ([[Wallonië]] 'enoemd) en 't [[Brussels Oôdstedelijk Hewest|Brussels (Oôdstedelijk) Hewest]]. Ok binne d'r drie taelgemeênschappen: de [[Vlaemse Gemeênschap]] ([[Nederlands]]taeleg), de [[Franse Gemeênschap]] en de [[Duutstaelege Gemeênschap]]. Verder is Belhië onderverdeêld in 10 provincies, 43 arrondissement'n en 565 gemeênten.

Zie ok: [[Lieste mee hroste gemeênten in België]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- 
! colspan=&quot;2&quot; | Provincie / hewest
! Inweuners &lt;br&gt; (2025) &lt;ref name=bev/&gt;
! %
! Oppervlakte &lt;ref name=opp/&gt;
! %
! Dichteid
! Oôdstad
! Arr.
! Gem. &lt;br&gt; (2025)
|-
| [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]]
| Vlaoms
| 1.921.000
| 16%
| 2.856
| 9%
| 673
| [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]]
| 3
| 67
|-
| [[Limburg (België)|Limburg]]
| Vlaoms
| 905.000
| 8%
| 2.427
| 8%
| 373
| [[Hasselt (België)|Hasselt]]
| 3
| 38
|-
| [[Oôst-Vlaonderen]]
| Vlaoms
| 1.603.000
| 14%
| 3.027
| 10%
| 530
| [[Gent]]
| 6
| 55
|-
| [[Vlaoms-Braebant]]
| Vlaoms
| 1.205.000
| 10%
| 2.118
| 7%
| 569
| [[Leuven]]
| 2
| 63
|-
| [[West-Vlaonderen]]
| Vlaoms
| 1.232.000
| 10%
| 3.197
| 10%
| 385
| [[Brugge]]
| 8
| 62
|-
| [[Enegouwe]]
| Waols
| 1.365.000
| 12%
| 3.813
| 12%
| 358
| [[Bergen (België)|Bergen]]
| 7
| 69
|-
| [[Luuk (provincie)|Luuk]]
| Waols
| 1.123.000
| 9%
| 3.857
| 13%
| 291
| [[Luuk (gemeênte)|Luuk]]
| 4
| 84
|-
| [[Luxemburg (provincie)|Luxemburg]]
| Waols
| 296.000
| 3%
| 4.459
| 15%
| 66
| [[Aerlen]]
| 5
| 43
|-
| [[Naemen (provincie)|Naemen]]
| Waols
| 505.000
| 4%
| 3.675
| 12%
| 137
| [[Naemen (gemeênte)|Naemen]]
| 3
| 38
|-
| [[Waols-Braebant]]
| Waols
| 415.000
| 4%
| 1.097
| 4%
| 378
| [[Waover]]
| 1
| 27
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Totael [[Vlaoms Hewest]]
! 6.865.000
! 58%
! 13.626
! 44%
! 504
! [[Brussel]]
! 22
! 285
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Totael [[Waols Hewest]] 
! 3.705.000
! 31%
! 16.901
! 55%
! 219
! [[Naemen (gemeênte)|Naemen]]
! 20
! 261
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Totael provincies
! 10.570.000
! 89%
! 30.527
! 99,5%
! 346
!
! 42
! 546
|-
! colspan=&quot;2&quot; | [[Brussels Oôdstedelijk Hewest]]
! 1.256.000
! 11%
! 162
! 0,5%
! 7.753
! Brussel
! 1
! 19
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Totael Belhië
! 11.826.000
! 100%
! 30.690
! 100%
! 385
! Brussel
! 43
! 565
|}

== Demohrafie ==
De Belhische bevolkienge besti uut drie hemienschapp'n: de [[Vlaomiengen]], de [[Waolen]] en de Brusselaers. De eêste hroep is [[Nederlands]] spreek'nd en vurm de hroste hroep, de twidden spreek [[Frans]] en is de twidden. De Brusselaers zien een krusieng iertussen vanwehe de twideêlieng in 't oôdstedelijk hewest. Vadder is der 'n kleine hroep Duutstaelihen an de hrens mie [[Duutsland]]. Onheveer 'n derde van de bevolkieng is butenlands (afkomst of nationaliteit).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/01/12/een-derde-van-de-belgen-heeft-buitenlandse-achtergrond-en-dat-i/ Een derde van de bevolking ... van buitenlandse herkomst of ... nationaliteit], VRT NWS, 2021&lt;/ref&gt;

De hroei van de Belhische bevolkienge neem of. Dit is ok te ziene in aore lan'n binn'n [[Europa]] en dus hin vreemd verschiensel. De vruchbaereid van de Belhische vrouwen lig in 2017 op 1,64 huus hemiddeld &lt;ref&gt;[https://statbel.fgov.be/nl/nieuws/geboortecijfer-en-vruchtbaarheidscijfer-blijven-dalen Geboortecijfer en vruchtbaarheidscijfer blijven dalen], Statbel&lt;/ref&gt; wat a du op 'n verouwernde bevolkieng: in 2022 is ruum 19% van de bevolkieng ouwer dan 65.&lt;ref name=bev/&gt; De levensverwachtieng voe de bevolkienge in 2021 is 82, voe venters 79 en die voe vrouwen 84.&lt;ref&gt;[https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/sterfte-en-levensverwachting/sterftetafels-en-levensverwachting Sterftetafels en levensverwachting], Statbel&lt;/ref&gt;

[[Plaetje:Languages Belgium.png|links|thumb|Taelen]]
[[Plaetje:Population density in Belgium.png|thumb|Bevolkiengsdichteid]]
{{Clear}}
=== Bevolkiengsontwikkelieng ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|- 
! colspan=&quot;17&quot; | Bevolkieng (× 1.000) &lt;ref name=bev/&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20180218210412/https://statbel.fgov.be/nl/themas/bevolking/structuur-van-de-bevolking Structuur van de bevolking], Statbel (archief)&lt;/ref&gt;
|-
! Hewest
! 2010
! 2011
! 2012
! 2013
! 2014
! 2015
! 2016
! 2017
! 2018
! 2019
! 2020
! 2021
! 2022
! 2023
! 2024
! 2025
|-
| [[Brussels Oôdstedelijk Gewest|Brussels Hewest]]
| 1.090
| 1.119
| 1.139
| 1.155
| 1.163
| 1.175
| 1.188
| 1.192
| 1.199
| 1.209
| 1.218
| 1.220
| 1.223
| 1.241
| 1.250
| 1.256
|-
| [[Vlaonderen]]
| 6.252
| 6.307
| 6.351
| 6.382
| 6.411
| 6.444
| 6.478
| 6.516
| 6.553
| 6.589
| 6.629
| 6.653
| 6.699
| 6.775
| 6.823
| 6.865
|-
| [[Wallonië]]
| 3.498
| 3.526
| 3.546
| 3.563
| 3.576
| 3.590
| 3.602
| 3.614
| 3.624
| 3.634
| 3.645
| 3.648
| 3.662
| 3.682
| 3.692
| 3.705
|-
! Totael Belhië
! 10.840
! 10.951
! 11.036
! 11.100
! 11.151
! 11.209
! 11.268
! 11.322
! 11.376
! 11.431
! 11.493
! 11.521
! 11.584
! 11.698
! 11.764
! 11.826
|}


{| class=&quot;wikitable&quot; 
|- 
! colspan=&quot;16&quot; | Wieziging bevolkieng (× 1.000)
|-
! Hewest
! 2011
! 2012
! 2013
! 2014
! 2015
! 2016
! 2017
! 2018
! 2019
! 2020
! 2021
! 2022
! 2023
! 2024
! 2025
|-
! [[Brussels Oôdstedelijk Gewest|Brussels Hewest]]
! 29
! 20
! 16
! 8
! 12
! 13
! 4
! 7
! 10
! 9
! 2
! 3
! 18
! 9
! 6
|-
| ''opgeteld
| ''29
| ''49
| ''65
| ''73
| ''85
| ''98
| ''102
| ''109
| ''119
| ''128
| ''130
| ''133
| ''151
| ''160
| ''166
|-
! [[Vlaonderen]]
! 55
! 44
! 31
! 29
! 33
! 34
! 38
! 37
! 36
! 40
! 24
! 46
! 76
! 48
! 42
|-
| ''opgeteld
| ''55
| ''99
| ''130
| ''159
| ''192
| ''226
| ''264
| ''301
| ''337
| ''377
| ''401
| ''447
| ''523
| ''571
| ''613
|-
! [[Wallonië]]
! 28
! 20
! 17
! 13
! 14
! 12
! 12
! 10
! 10
! 11
! 3
! 14
! 20
! 10
! 13
|-
| ''opgeteld
| ''28
| ''48
| ''65
| ''78
| ''92
| ''104
| ''116
| ''126
| ''136
| ''147
| ''150
| ''164
| ''184
| ''194
| ''207
|-
! Totael Belhië
! 111
! 85
! 64
! 51
! 58
! 59
! 54
! 54
! 55
! 62
! 28
! 63
! 114
! 66
! 62
|-
| ''opgeteld
| ''111
| ''196
| ''260
| ''311
| ''369
| ''428
| ''482
| ''536
| ''591
| ''653
| ''681
| ''744
| ''858
| ''924
| ''986
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Brüssel, Belgien 21.jpg|'Oôdstad [[Brussel]]
Beauvoorde - Kasteel.jpg|'t [[Kasteêl Beauvoorde|Kasteêl van Beauvoorde]]
Abbaye d'Orval - panoramio (5).jpg|Abdij van Orval bie [[Florenville]]
Ypres Kasselrijieper.JPG|Kasselrij van [[Ieper]]
City Hall, Charleroi.JPG|Staduus van [[Charleroi]]
Hastière Blick von den Rochers de Freyr 2.jpg|De [[Maes]] bie [[Hastière]]
Schelde und Liebfrauen-Kathedrale, Antwerpen.jpg|De [[Schelde]] bie [[Antwerpen (gemeênte)|Antwerpen]]
Oostduinkerke Beach R01.jpg|Strand in [[Koksijde]]
Signal de Botrange (DSCF6640).jpg|[[Signal de Botrange]] is mie 694 meter 't oôgste punt
Ministério da Cultura - Assinatura do Acordo para realização Europalia- Brasil na Embaixada da Bélgica em Brasília (7).jpg|'t Koniengsuus ([[Filip van Belhië|Filip en Mathilde van Belhië]])
Peter Paul Rubens - Landscape with a Rainbow - WGA20403.jpg|Schilderie van [[Peter Paul Rubens]]
Oud-Heverlee frituur B.jpg|Frietkot in [[Oud-Heverlee]]
Welcome Team Belgium (29202145125).jpg|Olympisch team in 2016
Low Countries 1700.png|Zuudelike Nederlan'n in 1700
Belgium.jpg|Vervoer
Alleenstaande Nederlanders in België.png|Antal Nederlanders
&lt;/gallery&gt;

== Politiek ==

=== Kaemer van Volksvertegenwoôrdigers ===
Verkiezinge van de federaole [[Kaemer van Volksvertegenwoôrdigers]]:&lt;ref&gt;[https://www.dekamer.be/kvvcr/index.cfm?language=nl DE KAMER.BE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://verkiezingen.fgov.be/algemeen/resultaten ibz]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2024/04/12/waar-staan-de-vlaamse-partijen-voor/ Waar staan de Vlaamse partijen voor?], VRT NWS, 2024&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Partie
! F/N
! 2024
! 2019
! 2014
! 2010
! 2007
! 2003
! 1999
! 1995
|-
| Volksunie ¹ / N-VA
| N
| 24
| 25
| 33
| 27
| 6
| 1
| 8
| 5
|-
| Vlaams Blok / Vlaams Belang
| N
| 20
| 18
| 3
| 12
| 17
| 18
| 15
| 11
|-
| PRL / MR
| F
| 20
| 14
| 20
| 15
| 20
| 21
| 16
| 16
|-
| PS
| F
| 16
| 20
| 23
| 26
| 20
| 25
| 19
| 21
|-
| PVDA-PTB
| F/N
| 15
| 12
| 2
| 
| 
| 
|
|
|-
| PVDA
| N
| (7)
| (3)
| 
| 
| 
| 
|
|
|-
| PTB
| F
| (8)
| (9)
| (2)
| 
| 
| 
|
|
|-
| PSC / cdH / LE
| F
| 14
| 5
| 9
| 9
| 10
| 8
| 10
| 12
|-
| SP / sp.a(-Spirit) ² / Vooruit
| N
| 13
| 9
| 13
| 13
| 14
| 23
| 14
| 20
|-
| CVP / CD&amp;V
| N
| 11
| 12
| 18
| 17
| 24
| 21
| 22
| 29
|-
| VLD / Open Vld
| N
| 7
| 12
| 14
| 13
| 18
| 25
| 23
| 21
|-
| Agalev / Groen! / Groen
| N
| 6
| 8
| 6
| 5
| 4
| 
| 9
| 5
|-
| Ecolo
| F
| 3
| 13
| 6
| 8
| 8
| 4
| 11
| 6
|-
| FDF / DéFI
| F
| 1
| 2
| 2
| 3
| 3
| 3
| 2
| 2
|-
| PP
| F
|
| 
| 1
| 1
|
| 
|
|
|-
| LDD ³
| N
| (1)
| (1)
| 
| 1
| 5
| 
|
|
|-
| FN / DN
| F
|
| 
| 
| 
| 1
| 1
| 1
| 2
|-
! Totael
!
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
! 150
|-
! Nederlandstaeligen
!
! 88
! 87
! 87
! 88
! 88
! 88
! 91
! 91
|-
! Franstaeligen
!
! 62
! 63
! 63
! 62
! 62
! 62
! 59
! 59
|-
|}

¹ VU-ID in 1999

² sp.a-Spirit in 2003 en 2007

³ In 2019 en 2024 as onafankelijke vò N-VA

=== Reherieng ===
Sins 3 feberwari [[2025]] is er de Reherieng-De Wever &lt;ref&gt;[https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/federale_overheid/federale_regering De federale regering], belgium.be&lt;/ref&gt; onger leidieng van premier [[Bart De Wever]] (N-VA).

Deêze reherieng bestaet uut N-VA, CD&amp;V, Vooruit, MR en LE.

=== Premiers ===
Premiers vanof 1938.&lt;ref&gt;[https://www.belgium.be/nl/over_belgie/overheid/federale_overheid/federale_regering/eerste_minister De eerste minister], belgium.be&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Premier !! Tied !! Jaer !! Partie
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1938-1939
| 1
| POB-BWP
|-
| [[Hubert Pierlot]]
| 1939-1945
| 6
| Katteliek Blok
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1945
| 0
| PSB-BSP
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1945-1946
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1946
| 0
| PSB-BSP
|-
| [[Camille Huysmans]]
| 1946-1947
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Paul-Henri Spaak]]
| 1947-1949
| 2
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1949-1950
| 1
| PSC-CVP
|-
| [[Jean Duvieusart]]
| 1950
| 0
| PSC-CVP
|-
| [[Joseph Pholien]]
| 1950-1952
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Jean Van Houtte]]
| 1952-1954
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Achille Van Acker]]
| 1954-1958
| 4
| PSB-BSP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1958-1961
| 3
| PSC-CVP
|-
| [[Théo Lefèvre]]
| 1961-1965
| 4
| PSC-CVP
|-
| [[Pierre Harmel]]
| 1965-1966
| 1
| PSC-CVP
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1966-1968
| 2
| PSC-CVP
|-
| [[Gaston Eyskens]]
| 1968-1973
| 5
| PSC-CVP
|-
| [[Edmond Leburton]]
| 1973-1974
| 1
| PSB-BSP
|-
| [[Leo Tindemans]]
| 1974-1978
| 4
| CVP
|-
| [[Paul Vanden Boeynants]]
| 1978-1979
| 1
| PSC
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1979-1981
| 2
| CVP
|-
| [[Mark Eyskens]]
| 1981
| 0
| CVP
|-
| [[Wilfried Martens]]
| 1981-1992
| 11
| CVP
|-
| [[Jean-Luc Dehaene]]
| 1992-1999
| 7
| CVP
|-
| [[Guy Verhofstadt]]
| 1999-2008
| 9
| Open Vld
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2008
| 0
| CD&amp;V
|-
| [[Herman Van Rompuy]]
| 2008-2009
| 1
| CD&amp;V
|-
| [[Yves Leterme]]
| 2009-2011
| 2
| CD&amp;V
|-
| [[Elio Di Rupo]]
| 2011-2014
| 3
| PS
|-
| [[Charles Michel]]
| 2014-2019
| 5
| MR
|-
| [[Sophie Wilmès]]
| 2019-2020
| 1
| MR
|-
| [[Alexander De Croo]]
| 2020-2025
| 5
| Open Vld
|-
| [[Bart De Wever]]
| 2025-noe
| 1
| N-VA
|}

== Belhië internationaol ==
Belhië is onder aore lid van de [[Benelux]], d' [[Europeêse Unie]] en de [[NAVO]].

== Zie ok ==
* [[Lieste mee hroste gemeênten in België]]

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col|cols=2}}
* [https://www.landenweb.nl/belgie/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Belgium Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/belgium/ City Population]
* [https://allecijfers.be/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/belgie/ Klimaatinfo]
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=53 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/belgium_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/belgium-facts/ Fact File]
* [https://www.larousse.fr/encyclopedie/pays/Belgique/108227 Larousse]
* [https://www.belgium.be/nl Belgium.be] (overeid)
* [https://www.vrt.be/nl/ VRT]
* [https://statbel.fgov.be/nl Statbel]
* [https://www.ibz.rrn.fgov.be/nl/rijksregister/ Rijksregister]
* [https://web.archive.org/web/20220909140413/http://www.bevolkingscijfers.be/ Bevolkingscijfers]
* [https://topomapviewer.ngi.be/?l=nl&amp;x=660666.00&amp;y=606690.00&amp;zoom=1&amp;baselayer=ngi.cartoweb.topo.be TopoMapViewer]
* [https://historiek.net/c/landen/belgie/ Historiek]
{{div col end}}

{{ProvinciesBelhië}}
{{Benelux}}
{{Europa}}

[[Categorie:Land]]
[[Categorie:België| ]]</text>
      <sha1>pogra58anfo8gwz4on9te3cy5a4in6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Denemarken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2715</id>
    <revision>
      <id>181399</id>
      <parentid>181281</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T20:05:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38077-15</username>
        <id>16083</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17465" sha1="lotvvls82q98pr2ourq1fmvg54hqoly" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|links]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|links]]
|-
|}
|
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Alrø]] || 8 || 140 || 18 || Midtjylland
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bogø]] || 13 || 1.200 || 90 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Endelave]] || 13 || 150 || 11 || Midtjylland
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fejø]] || 16 || 430 || 27 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Femø]] || 11 || 110 || 9 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Jegindø]] || 8 || 380 || 48 || Midtjylland
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Orø]] || 15 || 1.000 || 67 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| [[Sejerø]] || 13 || 290 || 23 || Østdanmark || Sjælland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
| [[Thurø]] || 8 || 3.700 || 492 || Syddanmark
|-
|}
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet (Deênse Wikipedia).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| [[Anders Fogh Rasmussen]] || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>lotvvls82q98pr2ourq1fmvg54hqoly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181400</id>
      <parentid>181399</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T20:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38077-15</username>
        <id>16083</id>
      </contributor>
      <comment>/* Eilan'n */</comment>
      <origin>181400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17436" sha1="s4480kxz02tekzbbrw0jt76htxld6vj" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|300px|center]]
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|300px|center]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Alrø]] || 8 || 140 || 18 || Midtjylland
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bogø]] || 13 || 1.200 || 90 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Endelave]] || 13 || 150 || 11 || Midtjylland
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fejø]] || 16 || 430 || 27 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Femø]] || 11 || 110 || 9 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Jegindø]] || 8 || 380 || 48 || Midtjylland
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Orø]] || 15 || 1.000 || 67 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| [[Sejerø]] || 13 || 290 || 23 || Østdanmark || Sjælland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
| [[Thurø]] || 8 || 3.700 || 492 || Syddanmark
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet (Deênse Wikipedia).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| [[Anders Fogh Rasmussen]] || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>s4480kxz02tekzbbrw0jt76htxld6vj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181401</id>
      <parentid>181400</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T20:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38077-15</username>
        <id>16083</id>
      </contributor>
      <origin>181401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17462" sha1="bggck7mncaa8yms2sema17f7o3yjvg1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|400px|center]]
|-
|}

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|400px|center]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Alrø]] || 8 || 140 || 18 || Midtjylland
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bogø]] || 13 || 1.200 || 90 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Endelave]] || 13 || 150 || 11 || Midtjylland
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fejø]] || 16 || 430 || 27 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Femø]] || 11 || 110 || 9 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Jegindø]] || 8 || 380 || 48 || Midtjylland
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Orø]] || 15 || 1.000 || 67 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| [[Sejerø]] || 13 || 290 || 23 || Østdanmark || Sjælland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
| [[Thurø]] || 8 || 3.700 || 492 || Syddanmark
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet (Deênse Wikipedia).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| [[Anders Fogh Rasmussen]] || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>bggck7mncaa8yms2sema17f7o3yjvg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181402</id>
      <parentid>181401</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T05:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parlement */</comment>
      <origin>181402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17442" sha1="0ae0csjkhqypz2egha0itnk1eovb1d1" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|400px|center]]
|-
|}

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|400px|center]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Alrø]] || 8 || 140 || 18 || Midtjylland
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bogø]] || 13 || 1.200 || 90 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Endelave]] || 13 || 150 || 11 || Midtjylland
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fejø]] || 16 || 430 || 27 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Femø]] || 11 || 110 || 9 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Jegindø]] || 8 || 380 || 48 || Midtjylland
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Orø]] || 15 || 1.000 || 67 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| [[Sejerø]] || 13 || 290 || 23 || Østdanmark || Sjælland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
| [[Thurø]] || 8 || 3.700 || 492 || Syddanmark
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| [[Anders Fogh Rasmussen]] || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>0ae0csjkhqypz2egha0itnk1eovb1d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181405</id>
      <parentid>181402</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T05:41:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lienks nae buten */</comment>
      <origin>181405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17495" sha1="elvdb1rn5umj86qaightpek2ocyafff" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Kongeriget Danmark
 |vlagge=Flag of Denmark.svg
 |waepen=National coat of arms of Denmark.svg
 |locaotie=LocationDenmark.png
 |taelen=[[Deêns]]
 |oôdstad=[[Kopenhagen]]
 |regeriengsvurm=[[Constitutionêle monarchie]]
 |staetsoôd=[[Frederik van Denemarken]]
 |regeriengsleider=[[Mette Frederiksen]]
 |religie=[[Protestants]]
 |km2= 42.954
 |pctwaeter=1,6
 |inweuners= 5.993.000 (2025)
 |dichteid= 140
 |volkslied=[[Der er et yndigt land]]
 |munte=[[Deense kroôn]]
 |valutacode=DKK
 |tiedzoône=UTC+1
 |j/n=jaet
 |feêstdag=5 juni
 |tld=dk
 |landcode=DK/DNK
 |tel=45
}}
[[Plaetje:Kaart Denemarken.gif|thumb|Kaerte]]

'''Denemarken''' is een land in [[Noôrd-Europa]], iets hroôter as [[Nederland]], mee 6 meljoen inweuners. 

Den 'oôdstad is [[Kopenhagen]]. 

't Land bestit deêls uut een vasteland, [[Jutland]], en deêls uut een antal eilan'n, weerop den 'oôdstad is 'elege.

't Land hrenst an [[Duutsland]] en via een brugge an [[Zweden]].

== Heografie ==
Denemarken ei mè 1 landhrens en das in 't zuuden van 't land wirat et grens an Duutsland. In 't noôrn ligt 't [[Skagerrak]], in 't oôssen 't [[Kattehat]] en de [[Oôstzeê]] en in 't wessen grens tet an de Noôrdzeê. Denemarken oor bie [[Scandinaovië]] en is helieke ok 't zuudelijkste land van Scandinaovië. 't Besti uut ongeveêr 500 eilan'n en 't hroste stik land is 't schiereiland Jutland. 

Denemarken grens bieni an [[Zweden]], mè wor escheien deur de [[Sont]], een smalle zeêstraete. Der lig echter wè een bruhhe en een tunnel ni Zweden. Denemarken is bieni illemille vlak. An de weskust is tet vlakste, di lihhen de polders tehen 't Deense waddenhebied an. Oe vadder ni 't oôssen, oe euvelachtiher at wor. Ut oôgste punt van Jutland is Yding Skovhøj bie 173 meter. 

't Hroste eiland van Denemarken is [[Seêland]]. Bie een oppervlak van 43.000 km² is Denemarken net iets hrotter dan Nederland. 't Ei echter mè 6 meljoen inweuners dus is vee minder dichtbevolkt.

Denemarken ei twi overzeêse hebiedsdeêl'n, de [[Faeröereilan'n]] en [[Hroenland]]. Deêze hebieden èn wè een eihen zelfbestier.

=== Steê ===
Hroôtste steê mie inweuners (2025):

{| class=wikitable
|-
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[København]] &lt;br&gt; (Kopenhagen) || 667.000 || [[Seêland]]
|-
| [[Aarhus]] / Århus || 301.000 || [[Jutland]]
|-
| [[Odense]] || 185.000 || [[Funen]]
|-
| [[Aalborg]] / Ålborg || 122.000 || Jutland
|-
| [[Esbjerg]] || 72.000 || Jutland
|-
| [[Randers]] || 65.000 || Jutland
|-
| [[Horsens]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Kolding]] || 64.000 || Jutland
|-
| [[Vejle]] || 62.000 || Jutland
|-
| [[Roskilde]] || 53.000 || Seêland
|-
| [[Silkeborg]] || 53.000 || Jutland
|-
| [[Herning]] || 52.000 || Jutland
|-
|}
|
{| class=wikitable
|-
! steê || inweuners || hebied
|-
| [[Hørsholm]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Helsingør]] || 48.000 || Seêland
|-
| [[Næstved]] || 45.000 || Seêland 
|-
| [[Viborg]] || 44.000 || Jutland
|-
| [[Fredericia]] || 42.000 || Jutland
|-
| [[Køge]] || 39.000 || Seêland
|-
| [[Taastrup]] || 38.000 || Seêland
|-
| [[Holstebro]] || 37.000 || Jutland
|-
| [[Hillerød]] || 37.000 || Seêland
|-
| [[Slagelse]] || 36.000 || Seêland
|-
| [[Holbæk]] || 31.000 || Seêland
|-
| [[Sønderborg]] || 28.000 || [[Als]] + Jutland
|-
| [[Svendborg]] || 28.000 || [[Funen]]
|-
| [[Hjørring]] || 26.000 || Jutland
|-
|}
|}

=== Rehio's ===
Sins 1 jannewari 2027 is Denemarken verdeêld in vier rehio's (van 2007 toet 2027 in vuuf). Deêze rehio's vervang'n de voormalihe 14 provincies. Ok 't antal gemeêntes is teruhebrocht van 271 tot 98 gemeêntes. 

De huudihe rehio's zien:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rehio || Zeêuws || inw. 2026 || km² || inw./km² || 'oôdstad
|-
| [[Region Midtjylland]] || Midd'n-Jutland || 1.383.000 || 13013 || 106 || [[Viborg]]
|-
| [[Region Nordjylland]] || Noôrd-Jutland || 593.000 || 7884 || 75 || [[Aalborg]]
|-
| [[Region Østdanmark]] ¹ || Oôst-Denemarken || 2.805.000 || 9791 || 286 || [[Sorø]]
|-
| [[Region Syddanmark]] || Zuud-Denemarken || 1.244.000 || 12266 || 101 || [[Vejle]]
|-
|}

¹ toet 2027:
* [[Region Hovedstaden]] - 'Oôdstad
* [[Region Sjælland]] - Seêland

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Regions of Denmark.jpg|400px|center]]
|-
|}

=== Eilan'n ===

{| class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Denmark islands.PNG|400px|center]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! colspan = 6 | hroôtste eilan'n
|-
! eiland || km² || inw. 2026|| inw./km² || rehio || voormalihe rehio / &lt;br&gt; [[Waddeneiland]]
|-
| [[Ærø]] || 88 || 5.800 || 65 || Syddanmark
|-
| [[Alrø]] || 8 || 140 || 18 || Midtjylland
|-
| [[Als]] || 321 || 50.000 || 154 || Syddanmark
|-
| [[Amager]] || 96 || 228.000 || 2366 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Anholt]] || 22 || 130 || 6 || Midtjylland
|-
| [[Bogø]] || 13 || 1.200 || 90 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Bornholm]] || 588 || 39.000 || 66 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Endelave]] || 13 || 150 || 11 || Midtjylland
|-
| [[Falster]] || 514 || 41.000 || 80 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fanø]] || 56 || 3.300 || 59 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Fejø]] || 16 || 430 || 27 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Femø]] || 11 || 110 || 9 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Fur]] || 22 || 740 || 33 || Midtjylland
|-
| Fyn ([[Funen]]) || 2985 || 482.000 || 161 || Syddanmark
|-
| [[Jegindø]] || 8 || 380 || 48 || Midtjylland
|-
| [[Langeland]] || 284 || 12.000 || 41 || Syddanmark
|-
| [[Læsø]] || 118 || 1.700 || 14 || Nordjylland
|-
| [[Lolland]] || 1243 || 56.000 || 45 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mandø]] || 8 || 33 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Møn]] || 218 || 8.900 || 41 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Mors]] || 363 || 19.000 || 53 || Nordjylland
|-
| [[Nørrejyske Ø]] / &lt;br&gt; Vendsyssel-Thy || 4686 || 240.000 || 51 || Nordjylland
|-
| [[Orø]] || 15 || 1.000 || 67 || Østdanmark || Sjælland
|-
| [[Rømø]] || 129 || 540 || 4 || Syddanmark || Waddeneiland
|-
| [[Saltholm]] || 16 || 2 || 0,1 || Østdanmark || Hovedstaden
|-
| [[Samsø]] || 114 || 3.600 || 32 || Midtjylland
|-
| [[Sejerø]] || 13 || 290 || 23 || Østdanmark || Sjælland
|-
| Sjælland ([[Seêland]]) || 7031 || 2.429.000 || 345 || Østdanmark || Sjælland + Hovedstaden
|-
| [[Tåsinge]] || 70 || 6.500 || 93 || Syddanmark
|-
| [[Thurø]] || 8 || 3.700 || 492 || Syddanmark
|-
|}

== Tael ==
De officiele landstaele in Denemarken is [[Deêns]]. Deêns is de tael van vriewè alle Denen, oewè an de mensen op [[Hroenland]] en de [[Faeröereilan'n]] neffen 't Deêns ok der eihen tael spreek'n. In 't zuuden van Denemarken wor ok [[Duuts]] esprook'n. Andere taelen in Denemarken zien onder are [[Zweeds]], [[Noôrs]] en [[Faeröers]], wat a ok officieel erkend is as een tael.

== Economie ==
Denemarken was tot 1945 oôdzaekelijk een lanbouwland, mè nae deze tied breien de industrële sector hihantisch uut en noe besli de lanbouw nog slechs 5% van 't BNP. Tradisjonele industrieproduct'n van Denemarken komm'n nog uut de visserie en scheepsbouw, mè dit is de leste jaeren ok ofenomen.

De belangriekste uutvoerproduct'n van Denemarken zien lanbouwproduct'n, mesines, meubilair, vleês en vis. Invoerproduct'n zien ok mesines, metaelen en branstoffen. Lan'n wibie a vee ehandeld wor zien Duutsland, Zweden en 't Vereênigd Konienkriek.

== Politiek en bestier ==
Denemarken is een constitutionêle monarchie. Dit wil zèn dat 'er spraeke is van een monarchie hereheêrd deur een hrondwet. Dit is a zo sins [[1953]].

De wethevende macht wor uutevoerd deur de monarch, die a tevens ok staetsoôd is, en 't parlement. 't Parlement, ok wè [[Folketinget]], besti uut 179 man onderebrocht in 1 kaemer. Vooreen, toet oengeveer 1990, was de sociaoldemocraotische partie 't belangriekst, mè 't tie behon te keren en de mensen wiern meer conservaetief en liberaolistisch. Noe besti de rehering dan ok uut een liberaâl-conservaetieve coalitie onger toezicht van de Deênse Volkspartie, of in 't Deêns de 'Dansk Folkeparti'. De uutvoerende macht wor uutevoerd deur de monarch en de ministers.

Van 1972 toet 2024 was [[Margaretha II]] staetsoôd van Denemarken.

=== Parlement ===
Folketinget vanof 1953, nae den nieuwe hrondwet.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie
! rowspan=2 | richtieng
! rowspan=2 | richtieng
! colspan=26 | zeêtels
! rowspan=2 | partie
|-
! 2026 || 2022 
! 2019 || 2015 || 2011 
! 2007 || 2005 || 2001 
! 1998 || 1994 || 1990 
! 1988 || 1987 || 1984 
! 1981 || 1979 || 1977 
! 1975 || 1973 || 1971 
! 1968 || 1966 || 1964
! 1960 || 1957 || 1953
|-
| Socialdemokratiet
| centrum
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|50 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|48 || 47 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|44 
| 45 || 47 || 52 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|63 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|62 || 69 
| 55 || 54 || 56 
| 59 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|68 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|65 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|53 || 46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 
| 62 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|69 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|76 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|70 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|74
| Socialdemokratiet
|-
| Socialistisk Folkeparti
| (centrum)
| lienks
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 15
| 14 || 7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 23 || 11 || 12 
| 13 || 13 || 15 
| 24 || 27 || 21 
| 21 || 11 || 7 
| 9 || 11 || 17 
| 11 || 20 || 10
| 11 ||  || 
| Socialistisk Folkeparti
|-
| Venstre
| centrum
| rechts
| 18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|23 
| 43 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|47 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|46 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|52 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|56 
| 42 || 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|29 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|19 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|20 || 22 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|21 ! 
| 42 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|22 || 30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|34 || 35 || 38
| 38 || 45 || 42
| Venstre
|-
| Liberal Alliance
| (centrum)
| rechts
| 16 || 14 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|13 || 9 
| 5 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Liberal Alliance
|-
| Dansk Folkeparti
| (extreêm)
| rechts
| 16 || 5 
| 16 || 37 || 22 
| 25 || 24 || 22 
| 13 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Dansk Folkeparti
|-
| Moderaterne
| centrum
| (rechts)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Moderaterne
|-
| Konservative
| centrum
| rechts
| 13 || 10 
| 12 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|6 || 8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|18 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|16 
| 16 || 27 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|30 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|35 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|38 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|42 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|26 || 22 || 15 
| 10 || 16 || 31 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|37 || 34 || 36
| 32 || 30 || 30
| Konservative
|-
| Enhedslisten
| (extreêm)
| lienks
| 11 || 9 
| 13 || 14 || 12 
| 4 || 6 || 4 
| 5 || 6 ||  
|  ||  || 5 
| 5 || 6 || 12 
| 11 || 6 ||  
| 4 ||  || 
|  || 6 || 8
| Enhedslisten
|-
| Radikale Venstre
| centrum
| (lienks)
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 7 
| 16 || 8 || 17 
| 9 || 17 || 9 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|7 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 || 7 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|10 || 11 || 10 
| 9 || 10 || 6 
| 13 || 20 || 27 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|27 || 13 || 10
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|11 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|14 || 14
| Radikale Venstre
|-
| Danmarksdemokraterne
| (extreêm)
| rechts 
| 10 || 14 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Danmarksdemokraterne
|-
| Alternativet
| (centrum)
| lienks
| 5 || 6 
| 5 || 9 || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
| Alternativet
|-
| Borgernes Parti
| extreêm
| rechts
| 4 ||
|  ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Borgernes Parti
|-
| Nye Borgerlige
| extreêm
| rechts
|  || 6 
| 4 ||  ||
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
|  ||  || 
| Nye Borgerlige
|-
| Kristeligt Folkeparti
| centrum
| (rechts)
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 4 
| 4 ||  || 4 
| 4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|4 || 5 || 6 
| 9 || 7 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Kristeligt Folkeparti
|-
| Centrum-Demokraterne
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 8 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|5 ! || 9 
| 9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|8 
| bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|15 || 6 || 11 
| 4 || 14 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Centrum-Demokraterne
|-
| Fremskridtspartiet
| extreêm
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
| 4 || 11 || 12 
| 16 || 9 || 6 
| 16 || 20 || 26 
| 24 || 28 ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fremskridtspartiet
|-
| Fælles Kurs
| (extreêm)
| lienks
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| Fælles Kurs
|-
| Danmarks Retsforbund
| centrum
|
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 5 || 6 
|  || 5 ||  
|  ||  || 
|  || bgcolor=&quot;#e8e08e&quot;|9 || 6
| Danmarks Retsforbund
|-
| Liberalt Centrum
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 4 || 
|  ||  || 
| Liberalt Centrum
|-
| De Uafhængige
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 5
| 6 ||  || 
| De Uafhængige
|-
| Slesvigsk Parti
| centrum
| 
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
| 1 || 1 || 1
| Slesvigsk Parti
|-
| onafankelijk
| centrum
| rechts
|  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  || 1 ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  ||  
|  ||  || 
|  ||  || 
| onafankelijk
|-
! colspan=3 | totael
! 175 || 175 
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! 175 || 175 || 175
! totael
|-
! colspan=3 | coalitie
! 82 || 89 
! 48 || 53 || 107 
! 64 || 70 || 72 
! 70 || 75/70 || 59 
! 67 || 70 || 77 
! 65 || 68 || 65/86 
! 53 || 22 || 70 
! 98 || 69 || 76
! 87 || 93 || 74
! coalitie
|-
|}

[[plaetje:Christiansborg (172307).jpg|thumb|Christiansborg]]

=== Premiers ===
Statsministre vanof 1945.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! statsminister || tied || jaer || partie
|-
| Vilhelm Buhl || 1945 - 1945 || 0 || Socialdemokratiet
|-
| Knud Kristensen || 1945 - 1947 || 2 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1947 - 1950 || 3 || Socialdemokratiet
|-
| Erik Eriksen || 1950 - 1953 || 3 || Venstre
|-
| Hans Hedtoft || 1953 - 1955 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Hans Christian Hansen || 1955 - 1960 || 5 || Socialdemokratiet
|-
| Viggo Kampmann || 1960 - 1962 || 2 || Socialdemokratiet
|-
| Jens Otto Krag || 1962 - 1968 || 6 || Socialdemokratiet
|-
| Hilmar Baunsgaard || 1968 - 1971 || 3 || Radikale Venstre
|-
| Jens Otto Krag || 1971 - 1972 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Anker Jørgenson || 1972 - 1973 || 1 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Hartling || 1973 - 1975 || 2 || Venstre
|-
| Anker Jørgenson || 1975 - 1982 || 7 || Socialdemokratiet
|-
| Poul Schlüter || 1982 - 1993 || 11 || Konservative
|-
| Poul Nyrup Rasmussen || 1993 - 2001 || 8 || Socialdemokratiet
|-
| [[Anders Fogh Rasmussen]] || 2001 - 2009 || 8 || Venstre
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2009 - 2011 || 2 || Venstre
|-
| Helle Thorning-Schmidt || 2011 - 2015 || 4 || Socialdemokratiet
|-
| [[Lars Løkke Rasmussen]] || 2015 - 2019 || 4 || Venstre
|-
| [[Mette Frederiksen]] || 2019 - noe || 7 || Socialdemokratiet
|-
|}

== Godsdienst ==
De nasjonaâle kerke van Denemarken is de [[lutheranisme|Evanhelisch-Lutherse Kerke]]. Sins [[1849]] besti 't er in Denemarken vrieheid van hodsdienst. 't Christendom kreeg rond 1100 vassen voet in Denemarken. De evanhelisch-lutherse kerke tel 9 bisdommen, wiran de konieng an 't oôd sti. De 2100 gemeêntes worn bestuurd deur een deur de leden hekozen kerkeraed. Ongeveer 85% van de bevolkieng is evanhelisch-luthers, mè de miste hin allin ni kerke bie bruiloften en derhelijke. 

Buuten de evanhelisch-lutherse kerke ei je in Denemarken ok nog de [[Roôms-Kattelieke Kerke]], en ienkele are kerken. Sins [[1953]] ei Denemarken wee een eihen katholieke bisschop. Der zien ongeveer 35.000 katholieken. Ok zien der nog 6500 [[joôden]]. Tevens ken Denemarken ok de bewehieng [[Forn Sidr]] (De ouwe traditie), deze mensen vereêr'n nog de ouwe Scandinavische hood'n zoas Thor en Odin.

== Cultuur ==
Hygge is út behrip voe de Deense cultuur. Hygge ei te maeken mie sfeêr, hezelligeid, mè ok interieur. Ok zurhen onder are eetn en drienk'n voe hygge. Hygge is in 't Ollands je vertaâln bie hezelligeid, mè de Denen zelf vin'n 't nie te vertaâln. Hygge wor beschouwt as de uutdrukkieng voe de Deense mentaliteit.

[[Plaetje:Storebæltsbroen from Sjælland.jpg|thumb|Groôte Beltbrugge]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/denemarken/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Denmark Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210705032013/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/denmark/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/denemarken/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/denemarken/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=173 World Meteo. Org.]
* [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/denmark_nl Europese Unie]
* [https://thefactfile.org/denmark-facts/ Fact File]
* [https://historiek.net/c/landen/denemarken/ Historiek]

{{Europa}}

[[Categorie:Denemarken| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>elvdb1rn5umj86qaightpek2ocyafff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>China</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3092</id>
    <revision>
      <id>181397</id>
      <parentid>176406</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T17:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HyBoxwood</username>
        <id>16081</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[w:zh:Template_talk:中华人民共和国国徽#編輯請求_2026-04-17_将svg替换为File:中華人民共和國國徽.svg]]</comment>
      <origin>181397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4764" sha1="gqm38veyddi4mxejwcqo5hhvbzwc7l8" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele = 中华人民共和国&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;small&gt;Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó&lt;/small&gt;&lt;/small&gt;
 |vlagge           = Flag of the People's Republic of China.svg
 |waepen           = 中華人民共和國國徽.svg
 |locaotie         = China in its region (claimed hatched).svg
 |taelen           = [[Mandarijn]] en aore [[Chinese taole]]
 |oôdstad          = [[Peking]]
 |regeriengsvurm   = [[Volksrippebliek]]
 |staetsoôd        = [[Xi Jinping]]
 |regeriengsleider = [[Li Qiang]]
 |religie          = [[Boeddhisme]]&amp;nbsp;8%, [[taoïsme]]&amp;nbsp;1-2%, [[christendom|christelijk]]&amp;nbsp;3-4%, [[moslim]]&amp;nbsp;1-2%
 |km2              = 9.596.961 
 |pctwaeter        = 2,8
 |inweuners        = 1.412.360.000 (2021)
 |dichteid         = 147
 |volkslied        = [[Mars van de vriewillihers]]
 |munte            = [[Renminbi]]
 |valutacode       = CNY
 |tiedzoône        = UTC+8
 |j/n              =
 |feêstdag         = Verjaerdag van 't ontstaen van de Volksrippebliek China, 1 oktober (1949)
 |tld              = cn
 |landcode         = CHI
 |tel              = +86
}}

'''China''' is een land in [[Azië]] en 't is eên van de hroste lan'n op aerde en eit nae [[India]] de meeste inweuners (onheveer 1,4 miljard in 2023). Den oôdstad van 't land is [[Peking]]. China is eên van de vroegst ontwikkelde beschavingen en was biena in 2000 voe Christus a een keizerriek. De [[Song-dynastie]]  was een dynastie in China die a duurn van [[960]] toet [[1279]]. In de Song-dynastie wier China wee hereênigd wat a sins [[907]], bie de val van de [[Tang-dynastie]], nie mi hebeurd was. Laeter is 't land veraermd in verlierzende ut z'n vooranstoônde posisie an [[Europa]], zo rond 1500 nae Christus. Rond [[1900]] wier 't land op 't nippertie nie 'ekoloniseerd tiejens de Bokseropstand. Nea den oôrlog wier China communistisch. In de jaeren '50 en '60 wier 't land 'eteisterd deur een zwaeren hongersnoôd tiejens ''de groôte step voorwaerts''. Momenteel is 't land economisch sterrek in opkomst. Vee van wat wulder int wes'n gebruuke is in China 'eproduceerd. Over 't geheêl 'enome ist echter nog een èrrum land en ok nie democraotisch. 

Op [[12 meie]] [[2008]] vin in de provincie Sichuan 'n zwaeren aerbevienge plekke mie 'n kracht van 7,8 op de schaol van Richter. De bevieng wor deur ael Oôst-Azië evoeld. Er wiere 69.136 doden en 374.061 gewonden 'eteld.

De oôgste berg van China is de 8.848 meter oôge [[Mount Everest]], op de grens mee [[Nepal]].

== Groôste steden ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- 
! Rang !! Stad !! Gebied !! Bevolking
|-
| 1. || [[Sjanghai]] || Sjanghai || 22 315 426
|- 
| 2. || [[Peking]] || Beijing || 18 827 000
|-
| 3. || [[Tianjin]] || Tianjin || 11 090 314
|-
| 4. || [[Kwangtsjou]] || [[Kwangdong]] || 11 070 654
|-
| 5. || [[Sjentsjen]] || Kwangdong || 10 357 938
|-
| 6. || [[Dongkwan]] || Kwangdong || 8 220 937
|-
| 7. || [[Tsjengdu]] || Sitsjuan || 7 123 697
|-
| 8. || [[Hongkong]] || Hongkong || 7 055 071
|-
| 9. || [[Nanjing]] || [[Jiangsu]] || 6 852 984
|-
|10. || [[Wuhan]] || [[Hubei]] || 6 434 373
|-
|11. || [[Sjenjang]] || Liaoning || 5 743 718
|-
|12. || [[Hangsjou]] || [[Sjejiang]] || 5 695 313
|-
|13. || [[Tsjongtsjing]] || Tsjongtsjing || 5 402 721
|-
|14. || [[Harbin]] || [[Heilongjiang]] || 4 517 549
|-
|15. || [[Susjou]] || Jiangsu || 4 074 000
|-
|16. || [[Jinan]] || [[Sjandong]] || 3 922 180
|-
|17. || [[Sji'an]] || [[Sjaansji]] || 3 890 098
|-
|18. || [[Wusji]] || Jiangsu || 3 542 319
|-
|19. || [[Hefei]] || [[Anhui]] || 3 352 076
|-
|20. || [[Tsjangtsjun]] || Jilin || 3 341 700
|}

== Zie ok ==
* [[Confucius]]
* [[Taiwan]]

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/china/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/China Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/china/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/china/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/china/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=1 World Meteo. Org.]
* [https://historiek.net/c/landen/china-geschiedenis/ Historiek]

&lt;gallery&gt;
Beijing-Verbotene Stadt-Halle der hoechsten Harmonie-18-gje.jpg|Verboden Stad in Peking
China-Grosse Mauer-112-2012-gje.jpg|Groôte Muur
Dazu-Baoding Shan-166-No11-2012-gje.jpg|Baoding Shan in Dazu
Li-Flussfahrt-142-2012-gje.jpg|Rivier de Li 
Yangshuo-Weststrasse-44-2012-gje.jpg|Yangshuo
Longmen-Grotten-Fengxian Si-22-2012-gje.jpg|Tempel Fengxian in Luoyang
Xian-Terrakotta-Armee-12-2012-gje.jpg|Terracottaleger in Xi'an
Hekeng - view from the lookout - DSCF3048.JPG|Fujian tulou
Lujiazui panorama.jpg|Sjanghai
&lt;/gallery&gt;

{{Azië}}

[[Categorie:China| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>gqm38veyddi4mxejwcqo5hhvbzwc7l8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zuud-Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3417</id>
    <revision>
      <id>181403</id>
      <parentid>178573</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T05:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Officiële taelen */</comment>
      <origin>181403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10320" sha1="e8meew78p23rm8xsyzmlozyxrz41s6c" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Republiek van Suid-Afrika&lt;br /&gt;Republic of South Africa
 |vlagge=Flag of South Africa.svg
 |waepen=Coat of arms of South Africa (heraldic).svg
 |locaotie=LocationSouthAfrica.svg
 |taelen=[[Afrikaons]], [[Iengels]], [[Zulu (taele)|Zulu]], [[Xhosa (taele)|Xhosa]], [[Swazi (taele)|Swazi]], [[Zuud-Ndebele|Ndebele]], [[Zuud-Sotho]], [[Noôrd-Sotho]], [[Tswana (taele)|Tswana]], [[Venda (taele)|Venda]], [[Tsonga]]
 |oôdstad=[[Pretoria]] (bestierlijke macht)&lt;br /&gt;[[Kaopstad]] (wethevende macht)&lt;br /&gt;[[Bloemfontein]] (rechterlijke macht)
 |regeriengsvurm=[[Rippebliek]]
 |staetsoôd=[[Cyril Ramaphosa]] 
 |regeriengsleider=[[Cyril Ramaphosa]]
 |religie=75,5% [[chrissendom]]&lt;br /&gt;21,1% hin/onzeker&lt;br /&gt;3,4% overig
 |km2= 1.221.000
 |pctwaeter= 0,4
 |inweuners= 62.028.000 (2022)
 |dichteid= 51
 |volkslied=[[Volkslied van Zuud-Afrika|Nkosi Sikelel iAfrica &amp; Die Stem van Suid-Afrika]]
 |munte=[[Rand]]
 |valutacode=ZAR
 |tiedzoône=UTC+2
 |j/n=ni
 |feêstdag=?
 |tld=za
 |landcode=ZAF
 |tel=27
}}
[[Plaetje:Kaart Zuid-Afrika.png|thumb|Kaerte]]
'''Zuud-Afrika''' of de '''Zuud-Afrikaonse Rippebliek''' ([[Afrikaons]]: ''Republiek van Suid-Afrika'', [[Iengels]]: ''Republic of South Africa'') is 'n land in 't uuterste zuden van [[Afrika]] 't a hrens an [[Namibië]], [[Botswana]], [[Zimbabwe]], [[Mozambique]] en [[Eswatini]]. Vadder omsluut 't et ael 't land [[Lesotho]]. Vadder lig 't et an de [[Atlantischen Oceaon|Atlantischen]] en de [[Indischen Oceaon]]. 

Den oôdsteed'n van Zuud-Afrika zien [[Pretoria]], [[Kaopstad]] en [[Bloemfontein]]. De groôste stad van het land is [[Johannesburg]].

In 't land wor vee Afrikaons 'esproken, een sterk an 't [[Nederlands]] verwante taele. In Zuud-Afrika worren vee verschillende taelen gesproken. Elf daarvan binne officieel. Na [[India]] heit Zuud-Afrika deermee de meêste officiële taelen ter wereld. 

Zuud-Afrika is eên van de meêr welvaerende lan'n van Afrika mè zakte in de index van de mênselijke ontwikkeling van een 85e (ten tieje van de verkiezing van 't ANC in de jaeren negentig) nae de 184e (laegste) plekke in 2023. Deêze index van de [[Vereênigde Nâties]] bevat 184 lan'n over de 'eêle waereld.&lt;ref&gt;[https://www.theglobaleconomy.com/rankings/human_development/ Human development - Country rankings], GlobalEconomy.com&lt;/ref&gt;

== Geschiedenisse ==
[[plaetje:Charles Bell - Jan van Riebeeck se aankoms aan die Kaap.jpg|links|thumb|Jan van Riebeeck komt an op de Kaep]]
Toe het 'Ollanse schip Nieuw Haarlem op de terugreis van [[Batavia]] op [[25 maerte]] [[1647]] strandde an de Kaep, kwamme de plaetselijke [[Khoikhoi]] voo de eerste keer in contact mie Europeanen.
De schipbreukelingen bouwden een klein fort dat ulder de naem &quot;Zand Fort van die Kaap die Goeie Hoop&quot; gaven. Op [[6 april]] [[1652]], kwam [[Jan van Riebeeck]] an bie [[Kaep de Goeie 'Oop]]. Het gebied mie Nederlandse kolonisten breidde zich in de 17e en 18e eêuw langzaam uut in oôstelijke richting tot bie de [[Visrivier]]. In [[1795]] bezetten de Britten de streek rond Kaep de Goeie 'Oop mae gaven het weer vrom an de Nederlanders in [[1803]]. In [[1806]] namme de Britten voorgoed bezit van de Kaep. Er ontstong al gauw onenigheid tussen de Britten en de Nederlanse boeren. Vee van de Nederlandse en ok Duutse kolonisten, bekend als [[Afrikaners|Boeren]], trokke in de jaeren 1830-1840 in de zogenaemde [[Groôte Trek]] weg uut de [[Kaepkolonie]]. Ulder stichtten een tweê staeten, de [[Oranje Vriestaet]] en de [[Transvaol]]. 

In [[1869]]-[[1871]] wier [[diamant]] ontdekt in [[Kimberley]] op de grens van de Oranje Vriestaet en [[Goud]] werd in [[1886]] an de [[Witwaetersrand]] in Transvaol gevonden. Dit leidde tot een stroôm van blanke immigrantennae Transvaal. De Boeren verzetten zich tegen inmenging van de Britten, wonnen de [[Eêrste Boerenoorlog]] (1880-1881), mae wieren verslaegen in de [[Tweêde Boerenoorlog]] (1899-1902). In 1910 wier de [[Unie van Zuud-Afrika]] opgericht, die een onafankelijke staet binnen het [[Gemenebest van Naties|Britse Gemeênebest]] wier. In [[1931]] wier Zuid-Afrika een dominion en de facto volledig onafankelijk. Ongertussen waere de blanken een mindereid in Zuud-Afrika geworden. Zwarten kreege gin stemrecht en meer rech'en. De blanken wiste ok wè dat dit nie recht te praeten was, mae waere benauwd om onger zwarte 'eerschappij te moeten leêven, kiekend nae de dramatische economische situatie op aore plekken in zwart Afrika. In de jaeren 90 eindigde de [[apart'eid]]. Toenmaelig president [[Frederik Willem de Klerk|De Klerk]] liet de bekende anti-apartheidsactivist [[Nelson Mandela]] vrie op 11 feberwari [[1990]] en in [[1994]] wieren er voo het eerst algemeêne verkiezingen voo alle [[Mensenrassen|rassen]] gehouwen, winnaer was het [[Afrikaons Nationaol Congres]] (ANC) onger leiding van Mandela.

In bepaelde regio's van het land is het etnische geweld en de bendecriminaliteit in de laeste tien jaer sterk toegenomen, weerbie [[Afrikaners]] ([[Afrikaners|Boeren]]) en aore blanke groepen het doelwit vurme. De boeren hoeven niet op steun te rekenen van het regerende ANC want deze partij ziet de boeren en aore blanke Zuud-Afrikanen nog steeds as ongerdrukkers uut de periode van de apart'eid. De anvallen hebben dan ook gin prioriteit voo het ANC. In plaes van actie te ongernemen om de genocide te voorkomen verklaert het ANC dat de erfanvallen ([[Plaasmoorde]]) onger de noemer 'gewone criminaliteit' vallen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2200541-witte-boeren-willen-hardere-aanpak-tegen-plaasmoorde-zuid-afrika NOS]&lt;/ref&gt;

== Provincies ==
Zuud-Afrika bestaet uut negen provincies.

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Kaart van Suid-Afrika met Afrikaanse byskrifte.svg|300px]]
[[Afrikaons]]e naemen
|
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Provincie !! 'Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2022) || Oppervlak || Inw./km²
|-
| [[Gauteng]] || [[Johannesburg]] || 15.100.000 || 18.000 || 831
|-
| [[KwaZulu-Natal]] || [[Pietermaritzburg]] || 12.400.000 || 94.000 || 132
|-
| [[Limpopo]] || [[Polokwane]] || 6.600.000 || 126.000 || 52
|-
| [[Mpumalanga]] || [[Mbombela]] || 5.100.000 || 76.000 || 67
|-
| [[Noôrd-Kaep]] || [[Kimberley]] || 1.400.000 || 373.000 || 4
|-
| [[Noôrdwest]] || [[Mahikeng]] || 3.800.000 || 105.000 || 36
|-
| [[Oôst-Kaep]] || [[Bhisho]] || 7.200.000 || 169.000 || 43
|-
| [[Vriestaet]] || [[Bloemfontein]] || 3.000.000 || 130.000 || 23
|-
| [[West-Kaep]] || [[Kaepstad]] || 7.400.000 || 129.000 || 57
|-
! colspan=2 | Totaol || 62.000.000 || 1.221.000 || 51
|}
|}

== Officiële taelen ==
In 2022:

{|class=wikitable
|-
|
{|class=wikitable
|-
! taele || % || opmerkienge
|-
| [[Zoeloe]] || 24 ||
|-
| [[Xhosa]] || 16 ||
|-
| [[Afrikaons]] || 11 ||
|-
| [[Sepedi]] || 10 || Noôrd-Sotho
|-
| [[Iengels]] || 9 ||
|-
| [[Tswana]] || 8 ||
|-
| [[Sesotho]] || 8 || Zuud-Sotho
|-
| [[Tsonga]] || 5 ||
|-
| [[Swazi]] || 3 || Swati
|-
| [[Venda]] || 3 ||
|-
| [[Zuud-Ndebele]] || 2 ||
|-
|}
| [[Plaetje:SAPS language.png|kaderloos|rechts]]
|}

== Politiek ==
Groôste partieën in den Nationaele Vergaderieng (Duutse Wikipedia):

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie || rowspan=2 | ofkortieng || colspan=10 | zeêtels
|-
! 2024 
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
|-
| [[African National Congress]] || ANC 
| 159 
| 230 || 249 || 264
| 279 || 266 || 252
|-
| Demokratiese Alliansie / &lt;br&gt; Democratic Alliance || DA 
| 87 
| 84 || 89 || 67
| 50 || 38 || 7
|-
| uMkhonto we Sizwe ¹ || MK 
| 58 
| || ||
| || ||
|-
| Ekonomiese Vryheidsvegters / &lt;br&gt; Economic Freedom Fighters || EFF 
| 39 
| 44 || 25 ||
| || ||
|-
| Inkatha-Vryheidsparty / &lt;br&gt; Inkatha Freedom Party || IFP 
| 17 
| 14 || 10 || 18
| 28 || 34 || 43
|-
| Patriotic Alliance || PA 
| 9 
| || ||
| || ||
|-
| Vryheidsfront Plus / &lt;br&gt; Freedom Front Plus || VF+ / FF+ 
| 6 
| 10 || 4 || 4
| 4 || 3 || 9
|-
| ActionSA || /
| 6 
| || ||
| || ||
|-
| Afrika Christen Demokratiese Party / &lt;br&gt; African Christian Democratic Party || ACDP
| 3
| 4 || 3 || 3
| 7 || 6 || 2
|-
| United Democratic Movement || UDM
| 3
| 2 || 4 || 4
| 9 || 14 ||
|-
| Pan Africanist Congress of Azania || PAC
| 1
| 1 || 1 || 1
| 3 || 3 || 5
|-
| National Freedom Party || NFP 
| 
| 2 || 6 ||
| || ||
|-
| Congress of the People || COPE 
| 
| 2 || 3 || 30
| || ||
|-
| Onafhanklike Demokrate / &lt;br&gt; Independent Democrats || ID
| 
| || || 4
| 7 || ||
|-
| (Nuwe) Nasionale Party / &lt;br&gt; (New) National Party || NP / NNP
|
| || ||
| 7 || 28 || 82
|-
| overige partieën (1-2 zeêtels) ||
| 12
| 7 || 6 || 5
| 6 || 8 || 
|-
! colspan=2 | totael
! 400 
! 400 || 400 || 400
! 400 || 400 || 400
|-
|}

¹ ofsplitsieng vant ANC

President'n vanof 1984 (ok reheriengsleider):&lt;ref&gt;[https://weet.co.za/my-land/presidente-van-suid-afrika-sedert-republiekwording/ Weet]&lt;/ref&gt;

{|class=wikitable
|-
! president || partie || tied
|-
| Pieter Willem Botha || NP || 1984 - 1989
|-
| Frederik Willem de Klerk || NP || 1989 - 1994
|-
| [[Nelson Mandela]] || [[ANC]] || 1994 - 1999
|-
| Thabo Mbeki || ANC || 1999 - 2008
|-
| Kgalema Motlanthe || ANC || 2008 - 2009
|-
| Jacob Zuma || ANC || 2009 - 2018
|-
| [[Cyril Ramaphosa]] || ANC || 2018 - noe
|-
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col}}
* [https://www.landenweb.nl/zuid-afrika/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/South-Africa Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/southafrica/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/zuid-afrika/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/zuid-afrika/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=35 World Meteo. Org.]
* [https://historiek.net/thema/zuid-afrika/ Historiek]
* [https://thefactfile.org/south-africa-facts/ Fact File]
* [https://weet.co.za/ Weet]
{{div col end}}


&lt;gallery&gt;
Tafelbergkaapstad.jpg|De [[Taefelberg (Kaepstad)|Taefelberg]] 'eziejen vanof [[Kaopstad]]
Cape of Good Hope South Africa HDR.jpg|[[Kaep de Goeie 'Oop]]
Nelson Mandela's cell-Robben Island.jpg|De cel van [[Nelson Mandela]] op [[Robbeneiland]]
Kruger National Park, South Africa (36875195065).jpg|Nationael park Kruger
Have a look at Worlds End (Unsplash).jpg|Noôrd-Kaep
&lt;/gallery&gt;

{{Afrika}}

[[Categorie:Zuud-Afrika| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>e8meew78p23rm8xsyzmlozyxrz41s6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181404</id>
      <parentid>181403</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T05:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Politiek */</comment>
      <origin>181404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10301" sha1="4mubie83jkhlehq8oy9stkks4iyi9t2" xml:space="preserve">{{landtabelle|
 |naeminlandstaele=Republiek van Suid-Afrika&lt;br /&gt;Republic of South Africa
 |vlagge=Flag of South Africa.svg
 |waepen=Coat of arms of South Africa (heraldic).svg
 |locaotie=LocationSouthAfrica.svg
 |taelen=[[Afrikaons]], [[Iengels]], [[Zulu (taele)|Zulu]], [[Xhosa (taele)|Xhosa]], [[Swazi (taele)|Swazi]], [[Zuud-Ndebele|Ndebele]], [[Zuud-Sotho]], [[Noôrd-Sotho]], [[Tswana (taele)|Tswana]], [[Venda (taele)|Venda]], [[Tsonga]]
 |oôdstad=[[Pretoria]] (bestierlijke macht)&lt;br /&gt;[[Kaopstad]] (wethevende macht)&lt;br /&gt;[[Bloemfontein]] (rechterlijke macht)
 |regeriengsvurm=[[Rippebliek]]
 |staetsoôd=[[Cyril Ramaphosa]] 
 |regeriengsleider=[[Cyril Ramaphosa]]
 |religie=75,5% [[chrissendom]]&lt;br /&gt;21,1% hin/onzeker&lt;br /&gt;3,4% overig
 |km2= 1.221.000
 |pctwaeter= 0,4
 |inweuners= 62.028.000 (2022)
 |dichteid= 51
 |volkslied=[[Volkslied van Zuud-Afrika|Nkosi Sikelel iAfrica &amp; Die Stem van Suid-Afrika]]
 |munte=[[Rand]]
 |valutacode=ZAR
 |tiedzoône=UTC+2
 |j/n=ni
 |feêstdag=?
 |tld=za
 |landcode=ZAF
 |tel=27
}}
[[Plaetje:Kaart Zuid-Afrika.png|thumb|Kaerte]]
'''Zuud-Afrika''' of de '''Zuud-Afrikaonse Rippebliek''' ([[Afrikaons]]: ''Republiek van Suid-Afrika'', [[Iengels]]: ''Republic of South Africa'') is 'n land in 't uuterste zuden van [[Afrika]] 't a hrens an [[Namibië]], [[Botswana]], [[Zimbabwe]], [[Mozambique]] en [[Eswatini]]. Vadder omsluut 't et ael 't land [[Lesotho]]. Vadder lig 't et an de [[Atlantischen Oceaon|Atlantischen]] en de [[Indischen Oceaon]]. 

Den oôdsteed'n van Zuud-Afrika zien [[Pretoria]], [[Kaopstad]] en [[Bloemfontein]]. De groôste stad van het land is [[Johannesburg]].

In 't land wor vee Afrikaons 'esproken, een sterk an 't [[Nederlands]] verwante taele. In Zuud-Afrika worren vee verschillende taelen gesproken. Elf daarvan binne officieel. Na [[India]] heit Zuud-Afrika deermee de meêste officiële taelen ter wereld. 

Zuud-Afrika is eên van de meêr welvaerende lan'n van Afrika mè zakte in de index van de mênselijke ontwikkeling van een 85e (ten tieje van de verkiezing van 't ANC in de jaeren negentig) nae de 184e (laegste) plekke in 2023. Deêze index van de [[Vereênigde Nâties]] bevat 184 lan'n over de 'eêle waereld.&lt;ref&gt;[https://www.theglobaleconomy.com/rankings/human_development/ Human development - Country rankings], GlobalEconomy.com&lt;/ref&gt;

== Geschiedenisse ==
[[plaetje:Charles Bell - Jan van Riebeeck se aankoms aan die Kaap.jpg|links|thumb|Jan van Riebeeck komt an op de Kaep]]
Toe het 'Ollanse schip Nieuw Haarlem op de terugreis van [[Batavia]] op [[25 maerte]] [[1647]] strandde an de Kaep, kwamme de plaetselijke [[Khoikhoi]] voo de eerste keer in contact mie Europeanen.
De schipbreukelingen bouwden een klein fort dat ulder de naem &quot;Zand Fort van die Kaap die Goeie Hoop&quot; gaven. Op [[6 april]] [[1652]], kwam [[Jan van Riebeeck]] an bie [[Kaep de Goeie 'Oop]]. Het gebied mie Nederlandse kolonisten breidde zich in de 17e en 18e eêuw langzaam uut in oôstelijke richting tot bie de [[Visrivier]]. In [[1795]] bezetten de Britten de streek rond Kaep de Goeie 'Oop mae gaven het weer vrom an de Nederlanders in [[1803]]. In [[1806]] namme de Britten voorgoed bezit van de Kaep. Er ontstong al gauw onenigheid tussen de Britten en de Nederlanse boeren. Vee van de Nederlandse en ok Duutse kolonisten, bekend als [[Afrikaners|Boeren]], trokke in de jaeren 1830-1840 in de zogenaemde [[Groôte Trek]] weg uut de [[Kaepkolonie]]. Ulder stichtten een tweê staeten, de [[Oranje Vriestaet]] en de [[Transvaol]]. 

In [[1869]]-[[1871]] wier [[diamant]] ontdekt in [[Kimberley]] op de grens van de Oranje Vriestaet en [[Goud]] werd in [[1886]] an de [[Witwaetersrand]] in Transvaol gevonden. Dit leidde tot een stroôm van blanke immigrantennae Transvaal. De Boeren verzetten zich tegen inmenging van de Britten, wonnen de [[Eêrste Boerenoorlog]] (1880-1881), mae wieren verslaegen in de [[Tweêde Boerenoorlog]] (1899-1902). In 1910 wier de [[Unie van Zuud-Afrika]] opgericht, die een onafankelijke staet binnen het [[Gemenebest van Naties|Britse Gemeênebest]] wier. In [[1931]] wier Zuid-Afrika een dominion en de facto volledig onafankelijk. Ongertussen waere de blanken een mindereid in Zuud-Afrika geworden. Zwarten kreege gin stemrecht en meer rech'en. De blanken wiste ok wè dat dit nie recht te praeten was, mae waere benauwd om onger zwarte 'eerschappij te moeten leêven, kiekend nae de dramatische economische situatie op aore plekken in zwart Afrika. In de jaeren 90 eindigde de [[apart'eid]]. Toenmaelig president [[Frederik Willem de Klerk|De Klerk]] liet de bekende anti-apartheidsactivist [[Nelson Mandela]] vrie op 11 feberwari [[1990]] en in [[1994]] wieren er voo het eerst algemeêne verkiezingen voo alle [[Mensenrassen|rassen]] gehouwen, winnaer was het [[Afrikaons Nationaol Congres]] (ANC) onger leiding van Mandela.

In bepaelde regio's van het land is het etnische geweld en de bendecriminaliteit in de laeste tien jaer sterk toegenomen, weerbie [[Afrikaners]] ([[Afrikaners|Boeren]]) en aore blanke groepen het doelwit vurme. De boeren hoeven niet op steun te rekenen van het regerende ANC want deze partij ziet de boeren en aore blanke Zuud-Afrikanen nog steeds as ongerdrukkers uut de periode van de apart'eid. De anvallen hebben dan ook gin prioriteit voo het ANC. In plaes van actie te ongernemen om de genocide te voorkomen verklaert het ANC dat de erfanvallen ([[Plaasmoorde]]) onger de noemer 'gewone criminaliteit' vallen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2200541-witte-boeren-willen-hardere-aanpak-tegen-plaasmoorde-zuid-afrika NOS]&lt;/ref&gt;

== Provincies ==
Zuud-Afrika bestaet uut negen provincies.

{|class=wikitable
|-
| [[Plaetje:Kaart van Suid-Afrika met Afrikaanse byskrifte.svg|300px]]
[[Afrikaons]]e naemen
|
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Provincie !! 'Oôdstad || Inweuners &lt;br&gt; (2022) || Oppervlak || Inw./km²
|-
| [[Gauteng]] || [[Johannesburg]] || 15.100.000 || 18.000 || 831
|-
| [[KwaZulu-Natal]] || [[Pietermaritzburg]] || 12.400.000 || 94.000 || 132
|-
| [[Limpopo]] || [[Polokwane]] || 6.600.000 || 126.000 || 52
|-
| [[Mpumalanga]] || [[Mbombela]] || 5.100.000 || 76.000 || 67
|-
| [[Noôrd-Kaep]] || [[Kimberley]] || 1.400.000 || 373.000 || 4
|-
| [[Noôrdwest]] || [[Mahikeng]] || 3.800.000 || 105.000 || 36
|-
| [[Oôst-Kaep]] || [[Bhisho]] || 7.200.000 || 169.000 || 43
|-
| [[Vriestaet]] || [[Bloemfontein]] || 3.000.000 || 130.000 || 23
|-
| [[West-Kaep]] || [[Kaepstad]] || 7.400.000 || 129.000 || 57
|-
! colspan=2 | Totaol || 62.000.000 || 1.221.000 || 51
|}
|}

== Officiële taelen ==
In 2022:

{|class=wikitable
|-
|
{|class=wikitable
|-
! taele || % || opmerkienge
|-
| [[Zoeloe]] || 24 ||
|-
| [[Xhosa]] || 16 ||
|-
| [[Afrikaons]] || 11 ||
|-
| [[Sepedi]] || 10 || Noôrd-Sotho
|-
| [[Iengels]] || 9 ||
|-
| [[Tswana]] || 8 ||
|-
| [[Sesotho]] || 8 || Zuud-Sotho
|-
| [[Tsonga]] || 5 ||
|-
| [[Swazi]] || 3 || Swati
|-
| [[Venda]] || 3 ||
|-
| [[Zuud-Ndebele]] || 2 ||
|-
|}
| [[Plaetje:SAPS language.png|kaderloos|rechts]]
|}

== Politiek ==
Groôste partieën in den Nationaele Vergaderieng:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=2 | partie || rowspan=2 | ofkortieng || colspan=10 | zeêtels
|-
! 2024 
! 2019 || 2014 || 2009
! 2004 || 1999 || 1994
|-
| [[African National Congress]] || ANC 
| 159 
| 230 || 249 || 264
| 279 || 266 || 252
|-
| Demokratiese Alliansie / &lt;br&gt; Democratic Alliance || DA 
| 87 
| 84 || 89 || 67
| 50 || 38 || 7
|-
| uMkhonto we Sizwe ¹ || MK 
| 58 
| || ||
| || ||
|-
| Ekonomiese Vryheidsvegters / &lt;br&gt; Economic Freedom Fighters || EFF 
| 39 
| 44 || 25 ||
| || ||
|-
| Inkatha-Vryheidsparty / &lt;br&gt; Inkatha Freedom Party || IFP 
| 17 
| 14 || 10 || 18
| 28 || 34 || 43
|-
| Patriotic Alliance || PA 
| 9 
| || ||
| || ||
|-
| Vryheidsfront Plus / &lt;br&gt; Freedom Front Plus || VF+ / FF+ 
| 6 
| 10 || 4 || 4
| 4 || 3 || 9
|-
| ActionSA || /
| 6 
| || ||
| || ||
|-
| Afrika Christen Demokratiese Party / &lt;br&gt; African Christian Democratic Party || ACDP
| 3
| 4 || 3 || 3
| 7 || 6 || 2
|-
| United Democratic Movement || UDM
| 3
| 2 || 4 || 4
| 9 || 14 ||
|-
| Pan Africanist Congress of Azania || PAC
| 1
| 1 || 1 || 1
| 3 || 3 || 5
|-
| National Freedom Party || NFP 
| 
| 2 || 6 ||
| || ||
|-
| Congress of the People || COPE 
| 
| 2 || 3 || 30
| || ||
|-
| Onafhanklike Demokrate / &lt;br&gt; Independent Democrats || ID
| 
| || || 4
| 7 || ||
|-
| (Nuwe) Nasionale Party / &lt;br&gt; (New) National Party || NP / NNP
|
| || ||
| 7 || 28 || 82
|-
| overige partieën (1-2 zeêtels) ||
| 12
| 7 || 6 || 5
| 6 || 8 || 
|-
! colspan=2 | totael
! 400 
! 400 || 400 || 400
! 400 || 400 || 400
|-
|}

¹ ofsplitsieng vant ANC

President'n vanof 1984 (ok reheriengsleider):&lt;ref&gt;[https://weet.co.za/my-land/presidente-van-suid-afrika-sedert-republiekwording/ Weet]&lt;/ref&gt;

{|class=wikitable
|-
! president || partie || tied
|-
| Pieter Willem Botha || NP || 1984 - 1989
|-
| Frederik Willem de Klerk || NP || 1989 - 1994
|-
| [[Nelson Mandela]] || [[ANC]] || 1994 - 1999
|-
| Thabo Mbeki || ANC || 1999 - 2008
|-
| Kgalema Motlanthe || ANC || 2008 - 2009
|-
| Jacob Zuma || ANC || 2009 - 2018
|-
| [[Cyril Ramaphosa]] || ANC || 2018 - noe
|-
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

== Lienks nae buten ==
{{div col}}
* [https://www.landenweb.nl/zuid-afrika/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/South-Africa Britannica]
* [https://web.archive.org/web/20210110042951/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa World Factbook]
* [https://www.citypopulation.de/en/southafrica/ City Population]
* [https://allecijfers.nl/land/zuid-afrika/ AlleCijfers]
* [https://klimaatinfo.nl/klimaat/zuid-afrika/ Klimaatinfo] 
* [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=35 World Meteo. Org.]
* [https://historiek.net/thema/zuid-afrika/ Historiek]
* [https://thefactfile.org/south-africa-facts/ Fact File]
* [https://weet.co.za/ Weet]
{{div col end}}


&lt;gallery&gt;
Tafelbergkaapstad.jpg|De [[Taefelberg (Kaepstad)|Taefelberg]] 'eziejen vanof [[Kaopstad]]
Cape of Good Hope South Africa HDR.jpg|[[Kaep de Goeie 'Oop]]
Nelson Mandela's cell-Robben Island.jpg|De cel van [[Nelson Mandela]] op [[Robbeneiland]]
Kruger National Park, South Africa (36875195065).jpg|Nationael park Kruger
Have a look at Worlds End (Unsplash).jpg|Noôrd-Kaep
&lt;/gallery&gt;

{{Afrika}}

[[Categorie:Zuud-Afrika| ]]
[[Categorie:Land]]</text>
      <sha1>4mubie83jkhlehq8oy9stkks4iyi9t2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2013</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7518</id>
    <revision>
      <id>181386</id>
      <parentid>174041</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37700-85</username>
        <id>16079</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noôten */</comment>
      <origin>181386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6373" sha1="rg5v6smwly4zf9k6xut1b6wyhjsppj1" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in Nigeria komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eerste Kerstdag an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad Bagdad het leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,2°  || ° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 7,2°  || ° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,4° || ° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,8° || ° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>rg5v6smwly4zf9k6xut1b6wyhjsppj1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181387</id>
      <parentid>181386</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37700-85</username>
        <id>16079</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hebeurtenissen */</comment>
      <origin>181387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6377" sha1="1wv28sbfa58f52doiljkheg31eaicws" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eerste Kerstdag an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad Bagdad het leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,2°  || ° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 7,2°  || ° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,4° || ° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,8° || ° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>1wv28sbfa58f52doiljkheg31eaicws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181388</id>
      <parentid>181387</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:38:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6389" sha1="aflsgu3w0xh40tg6u5e7oyfxhj6gcq5" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eerste Kerstdag an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad Bagdad het leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 7,2°  || ° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,4° || ° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,8° || ° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>aflsgu3w0xh40tg6u5e7oyfxhj6gcq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181389</id>
      <parentid>181388</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:41:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6401" sha1="2l1t5sydov9naciisngo5ay2jdjem7f" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eerste Kerstdag an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad Bagdad het leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,4° || ° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,8° || ° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>2l1t5sydov9naciisngo5ay2jdjem7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181390</id>
      <parentid>181389</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <comment>/* Hebeurtenissen */</comment>
      <origin>181390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6410" sha1="nwa3o4a277931ukou6v2jg4lt7f45hw" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eêste [[Kossemisse]] an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad [[Bagdad]] 't leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,4° || ° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,8° || ° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>nwa3o4a277931ukou6v2jg4lt7f45hw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181391</id>
      <parentid>181390</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6424" sha1="sk3lxqbobqacv4s0lyf8bq7apozeegb" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eêste [[Kossemisse]] an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad [[Bagdad]] 't leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  || 1 || 14 || 10 || 4 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 6,0° || 10,4° || -4,4° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,8° || ° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>sk3lxqbobqacv4s0lyf8bq7apozeegb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181398</id>
      <parentid>181391</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T17:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37865-61</username>
        <id>16082</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6438" sha1="sel2jrvdct2mrqfukqbpffrxoagot1m" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eêste [[Kossemisse]] an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad [[Bagdad]] 't leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  || 1 || 14 || 10 || 4 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 6,0° || 10,4° || -4,4° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  || 1 || 6 || 15 || 4 || 4 ||  ||  ||  ||  || 13,1° || 14,8° || -1,7° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 18,4° || ° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>sel2jrvdct2mrqfukqbpffrxoagot1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181409</id>
      <parentid>181398</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T06:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6451" sha1="ga1a59zxxqk7kz4b0ssi4kzmtsu8qnu" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eêste [[Kossemisse]] an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad [[Bagdad]] 't leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  || 1 || 14 || 10 || 4 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 6,0° || 10,4° || -4,4° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  || 1 || 6 || 15 || 4 || 4 ||  ||  ||  ||  || 13,1° || 14,8° || -1,7° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 15 || 11 || 5 ||  ||  ||  ||  || 15,7° || 18,4° || -2,7° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 21,2° || ° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>ga1a59zxxqk7kz4b0ssi4kzmtsu8qnu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181410</id>
      <parentid>181409</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T06:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6465" sha1="tw41bwl9xsm9pqaj7jlvgy3r5bns8wz" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eêste [[Kossemisse]] an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad [[Bagdad]] 't leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  || 1 || 14 || 10 || 4 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 6,0° || 10,4° || -4,4° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  || 1 || 6 || 15 || 4 || 4 ||  ||  ||  ||  || 13,1° || 14,8° || -1,7° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 15 || 11 || 5 ||  ||  ||  ||  || 15,7° || 18,4° || -2,7° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 18 || 8 || 2 || 1 ||  ||  || 19,9° || 21,2° || -1,3° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>tw41bwl9xsm9pqaj7jlvgy3r5bns8wz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181414</id>
      <parentid>181410</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T08:51:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37984-24</username>
        <id>16088</id>
      </contributor>
      <comment>/* Temperaturen */</comment>
      <origin>181414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6479" sha1="4947zqmkbamhv3twgeq2jznlalk16la" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

[[plaetje:Willem-Alexander Wiesbaden Kurhaus portrait.jpg|thumb|Konienk [[Willem-Alexander]]]]

==Hebeurtenissen==
* [[1 jannewari]] - Deur 'n gemeêntelike erindeêlienge ontsti de nieuwe gemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] uut de ouwe gemeênten Goereê, Dirksland, Menheerse en [[Oôstflakkeê]]. 
* [[6 jannewari]] - Bie 'n brand in [[Maestricht]] komme tweê kinders omme.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130125152149/http://www.limburger.nl/article/20130107/REGIONIEUWS06/130109566/1056#Twee_kinderen_dood_na_brand_Maastricht De Limburger]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Bie het Russische Tsjeljabinsk raekt een meteoor de [[aerde]]. Deu rondvliegend glas (as gevolg van de klap) reake 'onderden mênsen gewond.
* [[1 maerte]] - [[Han Polman]] wor [[Lieste mee Gouverneurs en Commissaorissen van de Konieng in Zeêland|Commissaoris van de Konieng(inne) in Zeêland]].
* [[9 maerte]] – De [[chrissendom|christelijke]] wiek van [[Lahore]] in [[Pakistan]] wordt geplunderd naedat 'n christen de [[islam]]itische profeet [[Mohammed]] zou 'ebben beledigd. Zeker 100 tot 160 'uuzen en tweê kerken wiere in brand gestoken.&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/482811-christelijke-wijk-lahore-geplunderd.html NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/news/791408/mob-attacks-christian-neighbourhood-in-lahore DAWN]&lt;/ref&gt;
* [[24 april]] - Een textielfebriek in [[Bangladesh]] stort in mekaore. 'Ierbie valle 1.127 doôie.&lt;ref&gt;[http://news.yahoo.com/bangladesh-collapse-search-over-death-toll-1-127-122554495.html AP]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] wor konienk nae een in'uldigingsceremonie in [[Amsterdam]].
* [[5 meie]] – Bie een anval op een makt en een kerreke in Njilan in [[Niheria]] komme 10 mênsen om.&lt;ref&gt; [http://www.newsrt.us/news/police-10-killed-in-nigeria-church-market-attack-1021531.html News RT]&lt;/ref&gt;
* [[1 juli]] - [[Andorra]] gaet over op den [[euro]].
* [[29 juli]] - Een bomanslag op een kerreke in [[Kano]] (Noôrd-[[Nigeria]]) eist tenminste 29 leêvens.&lt;ref&gt;[http://www.vanguardngr.com/2013/07/29-feared-dead-in-kano-multiple-blast/ Vanguard]&lt;/ref&gt;
* [[22 september]] - Bie een anslag op de Allerheiligenkerk in Peshawar in Pakistan valle zeker 78 doôden.
* [[3 oktober]] - Bie een scheepsramp naebie [[Lampedusa]] komme 359 illigaole immigrant'n om.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-24502279 BBC]&lt;/ref&gt;
* [[13 oktober]] - Extreme waeteroverlast op [[Goereê-Overflakkeê]]. Vee schae, vooral voo de akkerbouwers.
* [[26 oktober]] - Een zeventienjaerig meisje uut [[Tole (stad)|Tole]] sturft nae complicaoties die ze kriegt bie de maezelen. Het meisje is het eêrste dat komt te overliejen bie een uutbraek van maezelen in 2013.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131030234323/http://www.omroepzeeland.nl/nieuws/2013-10-28/555358/meisje-uit-tholen-overleden-door-mazelen#.UntBYnC9T7U Omroep Zeêland]&lt;/ref&gt;
* [[28 oktober]] - [[Sturm van 28 oktober 2013]]. Vee schae, mae vooral in 't noor'n van Nederland. Er valle drie doôdelijke slachtoffers.
* [[29 oktober]] - D'r onstoôt brand in een windmeule bie [[Sluushaeven]] tussen [[Ouwe Tonge]] en [[De Plaete]]. Tweê monteurs komme hierbie om het leêven, tweê aore kunne d'r eige in veiligheid brienge. De brandweer die ter plekke kwam kon niks doewe, omdat de brand op 67 meter hoagte was.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131102023721/http://igo.nl/nieuws/actueel/artikel/9994/Twee-doden-na-brand-in-windturbine- iGO]&lt;/ref&gt;
* [[4 november]] - Een windoôs veroorzaekt flienke schae in het Utrechtse stadje [[Wiek bie Duurstede]]. Er ontstoot een schaedespoor van 2 km, weerbie vee 'uuzen en bedrieven zwaer beschaedigd worre.
* [[8 november]] - Een zwaere tyfoôn richt zeêr zwaere schae an op de [[Filepien'n]]. Deu deze tyfoôn Haiyan komme ruum 5.500 Filepino's om. Veural de stad Takloban wor biezonder zwaer getroffe.
* [[22 november]] - In de Letse stad [[Riga]] stort een supermart in. Tenminste 18 man komme om. Het gebouw was nog mar tweê jaer oud.
* [[5 december]] - Opnieuw een zwaere sturm, de kering goôt dicht. [[Sturm van 5 december 2013]].
* [[6 december]] - De veiligeidsraed van de VN stemt in mie een Franse interventie in de Centraâl Afrikaânse Republiek. In dit land maeke moslimmilities de boel onveilig. 
* [[25 december]] - Een ontploffende autobom kost op Eêste [[Kossemisse]] an tenminste 35 kerkhangers in de Iraekse stad [[Bagdad]] 't leêven.&lt;ref&gt;[http://www.nrc.nl/nieuws/2013/12/25/minstens-vijftien-doden-na-explosie-bij-kerk-bagdad/ NRC]&lt;/ref&gt;

== Hesturven ==
* [[5 december]] - [[Nelson Mandela]] (95), Zuud-Afrikaons president en activist

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2013/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 12 || 4 || 9 || 6 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,2° || 6,2°  || -2,0° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 14 || 13 || 1 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 4,3° || 7,2°  || -2,9° || feb
|-
| mrt ||  ||  || 1 || 14 || 10 || 4 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 6,0° || 10,4° || -4,4° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  || 1 || 6 || 15 || 4 || 4 ||  ||  ||  ||  || 13,1° || 14,8° || -1,7° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 15 || 11 || 5 ||  ||  ||  ||  || 15,7° || 18,4° || -2,7° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  || 1 || 18 || 8 || 2 || 1 ||  ||  || 19,9° || 21,2° || -1,3° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5 || 11 || 12 || 3 ||  ||  || 24,3° || 23,0° || +1,3° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Noôten ==
&lt;references/&gt;

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>4947zqmkbamhv3twgeq2jznlalk16la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11025</id>
    <revision>
      <id>181384</id>
      <parentid>181372</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37700-85</username>
        <id>16079</id>
      </contributor>
      <comment>/* juli */</comment>
      <origin>181384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42420" sha1="lsh66g4tvn8lqxstt7mxdkjx7syhciw" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>lsh66g4tvn8lqxstt7mxdkjx7syhciw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181385</id>
      <parentid>181384</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37700-85</username>
        <id>16079</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kommende hebeurtenisse */</comment>
      <origin>181385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42537" sha1="3kv5byfjth5mfzu45qmhpy2uw4igo9n" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>3kv5byfjth5mfzu45qmhpy2uw4igo9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181407</id>
      <parentid>181385</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T06:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* juli */</comment>
      <origin>181407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42724" sha1="3qu6x1y7lwat8t46365owbv5tjbsclj" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[2 juli]] - Scheurieng binne den [[Roôms-Kattelieke Kerke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621382-vaticaan-breekt-met-priesters-en-bisschoppen-om-wijding-zonder-toestemming NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>3qu6x1y7lwat8t46365owbv5tjbsclj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181408</id>
      <parentid>181407</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T06:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-38083-28</username>
        <id>16086</id>
      </contributor>
      <comment>/* juli */</comment>
      <origin>181408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42725" sha1="d19eizsokzevnq7rvorkkoca8x99cx7" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[2 juli]] - Scheurieng binn'n den [[Roôms-Kattelieke Kerke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621382-vaticaan-breekt-met-priesters-en-bisschoppen-om-wijding-zonder-toestemming NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>d19eizsokzevnq7rvorkkoca8x99cx7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181411</id>
      <parentid>181408</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T08:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37984-24</username>
        <id>16088</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kommende hebeurtenisse */</comment>
      <origin>181411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42778" sha1="k8hcvi2srnm0dx9s2axasgd9eznzq4x" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[2 juli]] - Scheurieng binn'n den [[Roôms-Kattelieke Kerke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621382-vaticaan-breekt-met-priesters-en-bisschoppen-om-wijding-zonder-toestemming NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 oktober]] - Verkiezienge vò den [[Knesset]].

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>k8hcvi2srnm0dx9s2axasgd9eznzq4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181412</id>
      <parentid>181411</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T08:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37984-24</username>
        <id>16088</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kommende hebeurtenisse */</comment>
      <origin>181412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42858" sha1="chfshaccih9r36twcrm7yahkjgvycnq" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[2 juli]] - Scheurieng binn'n den [[Roôms-Kattelieke Kerke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621382-vaticaan-breekt-met-priesters-en-bisschoppen-om-wijding-zonder-toestemming NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 oktober]] - Verkiezienge vò den [[Knesset]].
&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/2026-Israeli-Elections Britannica]&lt;/ref&gt;

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>chfshaccih9r36twcrm7yahkjgvycnq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181413</id>
      <parentid>181412</parentid>
      <timestamp>2026-07-03T08:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37984-24</username>
        <id>16088</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kommende hebeurtenisse */</comment>
      <origin>181413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42857" sha1="hak4q79g79tu4d4yi1nleex6g12fye2" xml:space="preserve">{{jaorboks}}
'''{{PAGENAME}}''' is een [[jaer]].

== Hebeurtenisse ==

=== jannewari ===
* [[1 jannewari]] - [[Flevoland]] bestaet 40 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - [[Bulharije]] gaet over op den [[euro]].
* 1 jannewari - Vee doôden (41) en gewonden (116) bie een cafébrand int [[Zwitserland|Zwitserse]] [[Crans-Montana]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596707-circa-40-doden-en-115-gewonden-in-bar-zwitserland-een-van-de-ergste-tragedies-in-ons-land NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vondelkerke in [[Amsterdam]] deu brand bienae illemille verwoest.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596645-brand-verwoest-vondelkerk-in-amsterdam-huizen-ontruimd-vanwege-vonkenregen NOS]&lt;/ref&gt;
* 1 jannewari - Vee geweld tehen 'ulpeverleners en overlast tiedens den jaerwisselieng in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/jaarwisseling/6381256/politie-verwoestende-impact-brandstichting-en-zwaar-vuurwerk-op-jaarwisseling.html NU]&lt;/ref&gt;
* 1-[[11 jannewari]] - [[Sneêuw]] in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596814-waardoor-sneeuwt-het-nu-zo-veel-en-blijft-dat-nog-lang-doorgaan NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 jannewari]] - Luchtanvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] op [[Venezuela]], president [[Nicolás Maduro]] evange enome.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596844-trump-claimt-gevangenname-van-venezolaanse-president-maduro-en-bevestigt-aanvallen NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 jannewari - Dertig mins'n vermoôrd bie anval op durp in [[Niheria|Niheriaonse]] deêlstaet Niher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2596962-dertig-doden-bij-aanval-van-gewapende-mannen-op-dorpje-nigeria NOS]&lt;/ref&gt;
* [[5 jannewari]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 2,3 in [[Herten (Nederland)|Herten]] in [[Nederlands Limburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597047-aardbeving-met-kracht-van-2-3-in-limburgse-herten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 jannewari]] - Protesten tehen overeid in vee provincies in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597224-protesten-in-meeste-provincies-in-iran NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 jannewari]] - [[Rusland]] gebruukt hypersonische raket bie anval op [[Lviv]] in [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597469-doden-bij-aanvallen-op-oekraine-rusland-zegt-hypersonische-raket-te-hebben-gebruikt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 jannewari]] - Noôdtoestand in Zuudoôst-[[Australië]], veural in de deêlstaeten [[Victoria]] en [[New South Wales]], vanwehe zwaere bosbranden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597615-noodtoestand-in-deel-australie-vanwege-natuurbranden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 jannewari]] - Meêr toezicht op den leste trein op vrie- en zaeterdagavond van den [[Zeêuwse lijn]] richtieng [[Zeêland]] vanwehe overlast deu jongeren.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18112523/extra-toezicht-na-vechtpartijen-en-vernielingen-in-laatste-trein-naar-zeeland OZ]&lt;/ref&gt;
* [[12 jannewari]] - Groôte bosbranden int [[Arhentinië|Arhentijnse]] deêl van [[Patagonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597858-bosbranden-teisteren-deel-zuiden-argentinie NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 jannewari - [[Olifant]] doôdt in nehen daegen 20 mins'n in den deêlstaet [[Jharkand]] (Oôst-[[India]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2597893-jacht-in-india-op-olifant-die-20-mensen-doodde NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 jannewari]] - Kraone valt op trein in [[Thailand]] mie 32 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598083-kraan-valt-op-thaise-trein-zeker-30-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 jannewari]] - [[Wikipedia]] bestaet 25 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598264-wikipedia-bestaat-25-jaar-maar-encyclopedie-voelt-druk-van-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 jannewari - Recordstand vò [[AEX]], breekt deu hrens van duuzend punten, veural veroôrzaekt deu [[IT]]-bedrieven.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598251-aex-doorbreekt-grens-van-1000-punten-tech-aandelen-grote-aanjager-op-beurs NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 jannewari]] - Overstroômiengen mie doôden in zuudelijk [[Afrika]] deu zwaere rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598496-meer-dan-200-doden-door-overstromingen-zuidelijk-afrika NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 jannewari - Natuur van den [[Onte]] deu jaerenlang bahern verwoest.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18127475/wetenschappers-decennialang-baggeren-heeft-westerscheldenatuur-verwoest OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 jannewari]] - [[Oceaon]]verdrag treedt in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598513-oceaanverdrag-van-kracht-moet-30-procent-van-de-zee-beschermen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 jannewari]] - Treinongeluk in Zuud-[[Spanje]] mie 45 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598790-dodental-treinongeluk-spanje-op-39-berging-verloopt-moeizaam NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 jannewari - [[Senehal]] wint mie 1-0 tehen [[Marokko]] den [[Afrika]] Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598768-marokko-moet-afrika-cup-aan-senegal-laten-na-gemiste-penalty-in-slotminuut NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 jannewari]] - Zeêr zeldzaeme spooke broead waer enome in [[Middelburg]], een aerdesterre mie den naem Geastrum welwitschii.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18131942/paddenstoelenexpert-henk-en-zijn-vrouw-willy-ontdekken-zeldzame-paddenstoel-in-tuincentrum-middelburg OZ]&lt;/ref&gt;
* [[20 jannewari]] - Zeven [[Twidde Kaemer]]leden van den [[PVV]] onger leidieng van [[Gidi Markuszower]] stapp'n uut den partie.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2598974-opstand-tegen-wilders-zeven-pvv-ers-beginnen-eigen-fractie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 jannewari]] - [[Zilver]] gaet deu recordpries van 100 dollar.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/economie/6383633/zilver-breekt-voor-het-eerst-door-grens-van-100-dollar.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[24 jannewari]] - 67 doôden deu brand in wienkelcentrum in den [[Pakistan|Pakistaonse]] stad [[Karachi]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599286-dodental-brand-winkelcentrum-pakistan-loopt-op-oorzaak-mogelijk-kortsluiting NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 jannewari]] - [[Goud]] gaet deu recordpries van 5.000 dollar.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599725-goudprijs-bereikt-recordhoogte-van-5000-dollar NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 jannewari - Overstroômiengen in [[Mozambique]] deu 'evige rehenval en dammebreuken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2599813-mozambique-getroffen-door-een-van-de-zwaarste-overstromingen-in-25-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 jannewari]] - [[Dollar]] op laegste peil sins den zeumer van [[2021]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600027-dollar-krijgt-flinke-klap-en-blijft-dalen-goed-voor-de-export-maar-niet-zonder-risico-s NOS]&lt;/ref&gt;
* 28 jannewari - Meêr as 400 doôden deu gedeêltelijke instortieng van goudmien in Oôst-[[Konho-Kinshasa|Kongo]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600346-mijn-in-congo-stort-in-meer-dan-200-doden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 jannewari]] - [[ING]] behaelt een winst van 6 miljard euro over 2025.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600121-ing-boekte-in-2025-ruim-6-miljard-winst-wel-zorgen-over-aanhoudende-onzekerheid NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Volgens een [[Israël]]ische militaire bron ist juust dat er ruum 71.000 Palestijn'n tiedens den oôrlog in den [[Gazastroôke]] binne gedoôd; 't Israëlische leher ontkent dit.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600196-israelisch-leger-erkent-ruim-71-000-palestijnen-gedood-bij-oorlog-in-gaza NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cvgpd1x00exo BBC]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Tata Steel uut [[Iemuje]] krieg recordboete vò schaedelijke uutstoôt.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/klimaat/6384257/tata-steel-krijgt-recordboete-van-85-miljoen-euro-vanwege-schadelijke-uitstoot.html NU]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Den [[Europeêse Unie]] zet den [[Iran|Iraonse]] Revolutionaire Garde op den terreurlieste.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/01/29/eu-zet-iraanse-revolutionaire-garde-op-terreurlijst/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 29 jannewari - Kunstschilder [[Jo Dumon Tak]] is erg kwaed vanwehe lossnieë van z'n panorama over [[Walchren]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18162866/doeken-panorama-walcheren-kapotgesneden-wie-dit-heeft-gedaan-moet-zich-kapot-schamen OZ]&lt;/ref&gt;
* [[30 jannewari]] - Den economie van [[Nederland]] is in 2025 mie 1,9 percent gegroeid.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600248-nederlandse-economie-groeit-bijna-2-procent NOS]&lt;/ref&gt;
* [[31 jannewari]] - Lucinda Brand wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò wuven in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18168638/lucinda-brand-voert-volledig-nederlands-podium-aan-op-vrouwenwedstrijd-wk-veldrijden-in-hulst OZ]&lt;/ref&gt;

=== feberwari ===
* [[1 feberwari]] - Mathieu van der Poel wint 't waereldkampioenschap veldriejen vò venters in [['Ulst (plekke)|'Ulst]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18170500/historie-in-hulst-mathieu-van-der-poel-breekt-met-achtste-wereldtitel-stokoud-record OZ]&lt;/ref&gt;
* 1 feberwari - Bienae 200 doôden bie gevechten tussen strieders en 't [[Pakistan|Pakistaonse]] leher in [[Beloetsjistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600506-bijna-200-doden-bij-gevechten-met-militanten-in-pakistaanse-provincie NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 feberwari]] - [[D66]]-leider [[Rob Jetten]] wor formateur.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2600857-jetten-op-zoek-naar-ministers-coalitieakkoord-na-kritisch-debat-nog-overeind NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 feberwari]] - The World Factbook van den [[CIA]] stopt.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/04/cia-trekt-stekker-uit-het-world-factbook/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[5 feberwari]] - Noôdweêr in Noôrdwest-[[Marokko]], Zuud-[[Spanje]] en Zuud-[[Portuhal]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601086-tienduizenden-marokkanen-geevacueerd-vanwege-noodweer-ook-problemen-in-spanje-en-portugal NOS]&lt;/ref&gt;
* 5 feberwari - 't Kernwaepenverdraeg tussen de [[Vereênigde Staeten]] en [[Rusland]] eindigt vandaeg; den Amerikaonse president [[Donald Trump]] wil een nieuw kernwaepenverdrag, waerbie ok [[China]] wor betrokke.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/02/05/vs-rusland-new-start-trump/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[6 feberwari|6]]-[[22 feberwari]] - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren in [[Milaen]] en [[Cortina d'Ampezzo]] 'ehouwen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/os-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* 6 feberwari - Weêkenlange groôte koersdaelieng van den [[bitcoin]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601197-bitcoin-in-vrije-val-maar-een-duidelijke-oorzaak-is-er-niet NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 feberwari]] - Vier groôte Amerikaonse techbedrieven gaen vuufonderd miljard dollar investeren in o.a. datacenters.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601407-techgiganten-gaan-honderden-miljarden-investeren-in-onder-meer-datacenters NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 feberwari - Hroeiende kerreken van migranten (in [[Rotterdam]] en [[Amsterdam]]) 'ebben onvoldoende 'uusvestieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601476-migrantenkerken-groeien-maar-vinden-steeds-moeilijker-onderdak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 feberwari]] - Jutta Leerdam wint goud (olympisch record) en Femke Kok zilver op den duuzend meter schaetsen op de [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601639-leerdam-schaatst-naar-olympisch-goud-op-1-000-meter-kok-verovert-zilver NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 feberwari]] - [[Philips]] maekt sins jaeren weêr winst.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601706-philips-boekt-na-jaren-weer-winst NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 feberwari]] - [[NAVO]] behint mie missie op [[noôrdpole]], Arctic Sentry.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601906-navo-lanceert-noordpoolmissie-arctic-sentry-en-hoopt-crisis-achter-zich-te-laten NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Sins 't behin van de demonstraoties ende december binne d'r zeven duuzend mins'n gedoôd in [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/collectie/14010/artikel/2602024-mensenrechtenorganisatie-dodental-demonstraties-iran-opgelopen-tot-ruim-7000 NOS]&lt;/ref&gt;
* 11 feberwari - Orkaon in [[Madahaskar]], veural 'aevenstad [[Toamasina]] zwaer hetroffen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2601928-20-doden-in-madagaskar-door-orkaan-gezani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 feberwari]] - Noôdweêr in [[Zuidwest-Europa]], veural in Zuud-[[Frankriek]] en [[Catalonië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602249-doden-en-schade-door-noodweer-in-frankrijk-en-spanje NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Akkoôrd over een nieuwe reherieng vò 't [[Brussels Hewest]] nae 613 daegen (record).&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/liveblog/brusselse-regering-legt-eed-af-in-parlement-boris-dillies-mr-~1764248864904/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Telecomprovider Odido gehackt.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602080-hack-bij-odido-gegevens-miljoenen-klanten-in-handen-van-criminelen NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 feberwari - Toerisme in [[Zeêland]] is in 2025 edaeld, d'r is te weinig te doen en tis te diere.&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18194360/toerismesector-slaat-alarm-over-dalende-overnachtingen-te-weinig-te-doen-en-te-duur OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 feberwari]] - Kritiek op dichtmaeken van gasputt'n in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602361-tno-niet-alle-gasputten-groningen-dichtmetselen-acuut-tekort-denkbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 14 feberwari - Hroôte betoôgieng tehen 't [[Iran|Iraonse]] regime bie den jaerlijkse veiligeidsconferentie in [[München]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602440-honderdduizenden-mensen-demonstreren-in-munchen-tegen-iraans-regime NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 feberwari]] - Den [[Israël]]ische reherieng gaet meêr controle uutoefenen over den [[Westoever]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602634-israel-breidt-controle-over-bezette-westelijke-jordaanoever-verder-uit NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 feberwari - [[Oekraïne]] valt mie drones olieinstallaoties an in den [[Rusland|Russische]] 'aevenstad [[Taman]] an den [[Zwarte Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2602548-grote-branden-in-russische-haven-aan-zwarte-zee-na-oekraiense-aanval NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 feberwari]] - Record an antal daegen rehen in [[Frankriek]], daerdeur overstroômiengen in (zuud)westen vant land.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603045-al-35-dagen-dagen-neerslag-in-frankrijk-langste-regenreeks-ooit-gemeten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 feberwari]] - Tienduuzenden [[Kraenveugelachtegen|kraenveugels]] in [[West-Europa]] en [[Duutsland]] doôd deu veugelhriep.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603103-tienduizenden-kraanvogels-dood-door-vogelgriepvirus NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 feberwari - Vee [[lawine]]s mie vee doôden in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603167-veel-lawines-in-de-alpen-12-tot-15-minuten-om-te-overleven NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in Oôst-[[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603375-zeker-twaalf-doden-bij-israelische-luchtaanvallen-in-oosten-van-libanon NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 feberwari]] - 't [[Mexico|Mexicaonse]] leher doôdt den leider vant Jaliscokartel, een beruchte drugsbende.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603611-leider-berucht-mexicaans-jaliscokartel-gedood-door-leger NOS]&lt;/ref&gt;
* 22 feberwari - De [[Olympische Speêl'n|Olympische Winterspeêl'n]] worren 'ewonne deu [[Noorwegen]], twidde wor de [[Vereênigde Staeten]], dorde wor [[Nederland]] (record 'oôgste plekke).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603559-nederland-eindigt-als-derde-op-olympische-medaillespiegel-hoogste-klassering-ooit NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 feberwari]] - 't [[Kabinet-Jetten]] treedt an.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603685-kabinet-jetten-officieel-beedigd-en-kan-aan-de-slag NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Den Zeêuw [[Jo-Annes de Bat]] (voormaelig gedeputeêrde van Zeêland) wor staetssecretaoris int kabinet-Jetten.&lt;ref&gt;[https://archive.is/WYckN PZC]&lt;/ref&gt;
* 23 feberwari - Zeldzaeme [[dwergnijlpaerd]]en waerenomen in [[Ivoôrkust]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2603748-unieke-beelden-van-dwergnijlpaard-we-hadden-alleen-een-glimp-verwacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 feberwari]] - Winst van 120 miljard dollar vò Amerikaonse chipbedrief Nvidia.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604114-chipmaker-nvidia-maakt-ruim-100-miljard-euro-winst-door-investeringen-in-ai NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 feberwari]] - Paramount neemt vò 110 miljard dollar Warner Bros. over.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604304-paramount-sluit-overnamedeal-van-110-miljard-dollar-met-warner-bros NOS]&lt;/ref&gt;
* 27 feberwari - Luchtanvall'n van [[Pakistan]] op steê in [[Afghanistan]] (o.a. [[Kaboel]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604165-pakistan-voert-luchtaanvallen-uit-op-kabul-minister-spreekt-van-openlijke-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 feberwari]] - Luchtanvall'n van [[Israël]] en de [[Vereênigde Staeten]] op [[Iran]] (o.a. [[Teheran]]), doel is een machtswisselieng int land. Den Iraonse leider Ali Khamenei komt daerbie om. Iran slaet terug mie luchtanvall'n op [[Israël]] en veural opt Amerikaonse leher in [[Jordaonië]], [[Syrië]] en de [[Holfstaeten]]. Iran sluut den [[Straet van Hormoez]] of, wat gevolgen kan 'ebben vò den oliepries.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604370-aanvallen-over-en-weer-in-het-midden-oosten-dit-is-wat-we-nu-weten NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604437-escalatie-in-de-golf-iraanse-raketten-dwingen-regio-tot-keuze NOS]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604456-iraanse-leider-khamenei-gedood-bij-amerikaanse-en-israelische-luchtaanvallen NOS]&lt;/ref&gt;

=== maerte ===
* [[2 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Hezbollah]] op [[Israël]], Israël antwoordt mie luchtanvall'n op Hezollah in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2604618-doden-in-libanon-door-aanvallen-tussen-israel-en-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 maerte]] - Luchtanvall'n van [[Iran]] op [[Koerden|Koerdische]] milities int noôrden van [[Irak]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605017-iran-zegt-koerden-in-noordwesten-aan-te-vallen-raketaanval-op-hoofdkwartier-in-irak NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 maerte]] - 'Evige rehenval in [[Kenia]], 'oôdstad [[Nairobi]] in de problemen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605300-23-doden-na-hevige-regenval-nairobi-in-kenia-dodental-kan-nog-oplopen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[8 maerte]] - Mojtaba Khamenei volgt um z'n vaor Ali Khamenei op as 'oôgste leider van [[Iran]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605626-irans-nieuwe-leider-mojtaba-khamenei-is-hardliner-die-niets-van-westen-moet-hebben NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 maerte]] - Priezen van olie en gas zeer 'oôg deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605622-energieprijzen-door-het-dak-nu-eind-aan-iran-oorlog-niet-in-zicht-is NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 maerte]] - 't Hebruuk van den telefoon bestaet 150 jaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605723-150-jaar-telefonie-bellen-blijft-maar-de-manier-waarop-verandert NOS]&lt;/ref&gt;
* 10 maerte - Chipbedrief ASML uut [[Veldoven]] gaet uutbreien nae [[Eindoven]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2605842-asml-mag-uitbreiden-tweede-vestiging-met-20-000-medewerkers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 maerte]] - 't Antal geloôvigen is in Nederland in 2025 edaeld nae 42%, alleêne in den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] is den meêrdereid geloôvig. In [[Zeêland]] is bienae den 'elft geloôvig en binne de meêste [[protestant]]en per provincie.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/binnenland/6388998/alleen-in-limburg-rekent-meerderheid-zich-nog-tot-een-geloof.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Luchtanvall'n van de Vereênigde Staeten op militaire installaoties opt vò den [[Iran|Iraonse]] olieuutvoer zeêr belangrieke eilandje Kharg in den [[Perzische Holf]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/03/13/iran-eilanden-perzische-golf/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 13 maerte - Den [[SGP]] in [[Vlissienge]] ei van alle plaetselijke partieën de meêste wuven op den liest vò de gemeênteraedsverkieziengen, ok is meêr as den 'elft van de kandidaoten een wuuf. Liestetrekker is vanover 't eêste vrouwelijke SGP-raedslid [[Lilian Janse-van der Weele]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18285927/opvallend-sgp-heeft-in-vlissingen-de-meeste-vrouwen-op-de-lijst OZ]&lt;/ref&gt;
* [[14 maerte]] - [[Aerdbevieng]] mie een kracht van 3,0 bie [[Eleveld]]-[[Geelbroek]] in [[Drenthe]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606245-aardbeving-van-3-0-bij-eleveld-in-drenthe-deze-was-goed-te-voelen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 maerte]] - Den ofnaeme van den leêfbaereid in den gemeênte [[Ter Veere (gemeênte)|Ter Veere]] deu den hroei vant toerisme is een belangriek ongerwerp bie de kommende gemeênteraedsverkieziengen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606391-toerisme-twistpunt-bij-gemeenteraadsverkiezingen-in-het-zeeuwse-veere NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 maerte]] - 23 doôden bie bomanslagen in den stad [[Maiduguri]] in Noôrdoôst-[[Niheria]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606654-doden-en-gewonden-bij-bomaanslagen-in-nigeriaanse-miljoenenstad-maiduguri NOS]&lt;/ref&gt;
* 16 maerte - Vee doôden in een ziekenuus in [[Kaboel]] deu [[Pakistan|Pakistaonse]] luchtanval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606635-mogelijk-honderden-doden-bij-pakistaanse-aanval-op-ziekenhuis-in-kabul NOS]&lt;/ref&gt;
* [[17 maerte]] - [[Marokko]] toch winnaer van den Afrika Cup.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606743-marokko-toch-winnaar-afrika-cup-senegal-raakt-titel-kwijt NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 maerte - [[Israël]] doôdt den [[Iran|Iraonse]] veiligeidschef en den leider van den paramilitaire Basij.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606673-israelisch-leger-twee-hoge-iraniers-gedood-onder-wie-kopstuk-larijani NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 maerte]] - [[Nederlandse gemeênte|Gemeênteraedsverkieziengen in Nederland]]: den opkomst is 54%, meêste zeêtels nae plaetselijke partieën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606889-lokale-partijen-zetten-opmars-door-opkomst-hoger-dan-in-2022 NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 maerte - [[Israël]] bombardeêrt in [[Iran]] 't hroôtste gasveld ter waereld, as vergeldieng bombardeêrt Iran een gasveld in [[Qatar]] mie as hevolg een vaddere stiegieng van de olie- en gaspriezen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2606878-aanvallen-op-gasinstallaties-iran-en-qatar-wordt-meer-een-energie-oorlog NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 maerte]] - Volgens den Israëlische premier [[Benjamin Netanyahu]] kan [[Iran]] deu de anvall'n van de [[Vereênigde Staeten]] en [[Israël]] hin [[uranium]] meêr verrieken en hin ballistische rakett'n meêr maeken.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607003-netanyahu-iran-niet-langer-in-staat-om-uranium-te-verrijken NOS]&lt;/ref&gt;
* 19 maerte - Vee sneêuw op de [[Cenarische Eilan'n]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/325003/video/hevige-sneeuwval-transformeert-tenerife-tot-sneeuwparadijs.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 maerte]] - Overstroômiengen in [[Hawaii]] deu 'evige rehenval.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607173-overstromingen-op-hawai-duizenden-mensen-geevacueerd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 maerte]] - Extreme warmte int zuudwessen van de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607313-recordhitte-in-zuidwesten-vs-met-temperaturen-van-boven-40-graden NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 maerte]] - Volgens den Weareld Meteorologische Organisaotie (WMO) sloeg den [[aerde]] in 2025 meêr warmte op as vroeher.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607472-meteorologen-aarde-houdt-meer-warmte-vast-dan-ooit-gevolgen-nog-eeuwen-voelbaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 maerte]] - Den [[NASA]] wil een baosis op den [[maen (Aerde)|maen]] gaen bouwen waer vanof 2032 kan worren geweund.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607705-nasa-wil-begin-jaren-30-een-basis-op-de-maan-bouwen-en-cancelt-ruimtestation NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 maerte]] - Den naem van den combinaotie [[GL]]-[[PvdA]] wor Progressief Nederland (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2607948-nieuwe-naam-groenlinks-pvda-bekend-progressief-nederland-kortweg-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 26 maerte - Den [[Nederland]]se staet had in 2025 een tekort van 19 miljard euro oftewel 1,6% vant bbp en den staetsschuld steeg nae 524 miljard euro oftewel 44,4% vant bbp.&lt;ref&gt;[https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2026/13/inkomsten-uitgaven-en-schuld-van-de-overheid-boven-de-500-miljard-euro CBS]&lt;/ref&gt;
* [[28 maerte]] - Hroôte betoôgieng tehen 't beleid van president [[Donald Trump]] in alle [[Vereênigde Staeten|Amerikaonse]] staeten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608235-in-alle-amerikaanse-staten-protest-tegen-president-trump NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 maerte]] - 't [[Israël]]ische parlement den [[Knesset]] stemt voo den doôdstraf voo moôrden deu ([[Palestina|Palestijns]]) terrorisme.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2608452-parlement-israel-stemt-voor-omstreden-doodstrafwet NOS]&lt;/ref&gt;

=== april ===
* [[1 april]] - Vee dode zeêsterr'n angespoeld opt strange van [[Ouwdurp]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2174968/honderden-dode-zeesterren-aangespoeld-op-het-strand-van-ouddorp RM]&lt;/ref&gt;
* [[4 april]] - Zwaere rehenval leidt toet overstroômiengen, aerdverschuviengen en onweêr in [[Afghanistan]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609051-tientallen-doden-in-afghanistan-door-overstromingen-en-aardverschuivingen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 april]] - 't 'Oôd van den inlichtiengendienst van den Islamitische Revolutionaire Garde ([[Iran]]) wor deu [[Israël]]ische luchtanvall'n gedoôd.&lt;ref&gt;[https://www.nrc.nl/nieuws/2026/04/06/hoofd-iraanse-inlichtingendienst-revolutionaire-garde-gedood-a4924821#photo=MTM3MD NRC]&lt;/ref&gt;
* [[8 april]] - Waepenstilstand van twi weêken tussen [[Iran]] en [[Israël]]-[[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609553-vs-en-iran-akkoord-over-staakt-het-vuren-van-2-weken-straat-hormuz-gaat-weer-open NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 april - Zwaerste anval van [[Israël]] op [[Hezbollah]] in [[Libanon]] mie 254 doôden.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609643-zwaarste-israelische-aanvallen-op-libanon-met-254-doden-iran-sluit-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[9 april]] - 't Antal [[wolf|wolv'n]] in [[Nederland]] is in 2025 mie 30 toet 131 'estege.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609783-weer-meer-wolven-in-nederland-in-totaal-veertien-roedels-geteld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[10 april]] - Zelfriejende waegens van Tesla meugen as eêste in Europa in Nederland gaen riejen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2609960-zelfrijdende-tesla-s-mogen-de-weg-op-in-nederland-eerste-land-in-europa NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 april]] - In de [[Honharije|Honhaorse]] verkieziengen verslaet den partie Tisza van oppositieleider Péter Magyar den partie Fidesz van premier [[Viktor Orbán]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610212-hongaarse-oppositieleider-magyar-wint-verkiezingen-orban-erkent-nederlaag NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 april]] - De [[Vereênigde Staeten]] gaen as hevolg vant mislukk'n van de ongerandeliengen mie [[Iran]] den [[Straet van Hormuz]] blokkeren om den (beperkte) ofsluutieng deu Iran te stoppen.&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/midden-oostenconflict/6392342/vs-kondigt-eigen-blokkade-straat-van-hormuz-aan-om-iran-te-dwarsbomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* 13 april - Dode [[potvis]] gestrand tussen [[Renisse]] en Nieuw-[[Aemstie]].&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18372720/dode-potvis-drijft-weg-en-spoelt-aan-op-het-strand OZ]&lt;/ref&gt;
* [[16 april]] - President [[Volodymyr Zelensky]] van [[Oekraïne]] krieg in [[Middelburg]] den [[Four Freedoms Award]] (Freedom Medal).&lt;ref&gt;[https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/18378525/zelensky-komt-naar-middelburg-voor-uitreiking-four-freedoms-awards-ook-koning-en-premier-aanwezig OZ]&lt;/ref&gt;
* [[17 april]] - Waepenstilstand van tien daegen tussen [[Libanon]] en [[Israël]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610766-staakt-het-vuren-ingegaan-in-libanon-nodig-om-vrede-te-bereiken NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - Aziatische 'oôrnaer 'iet veurtaen geelpoôtoôrnaer.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2610813-naam-aziatische-hoornaar-was-verwarrend-vanaf-nu-geelpoothoornaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 17 april - [[Groep-Markuszower]] richt een nieuwe partie op: [[Den Nederlandse Alliantie]] (DNA).&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/politiek/6393239/groep-markuszower-begint-nieuwe-partij-dna-rita-verdonk-sluit-zich-aan.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[20 april]] - Den blokkade van den [[Straet van Hormuz]] leidt toet tekort an kunstmest waordeu voedselpriezen stiegen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611260-oorlog-in-midden-oosten-brengt-voedselzekerheid-in-delen-van-wereld-in-gevaar NOS]&lt;/ref&gt;
* 20 april - Noôdtoestand in den 'oôdstad van [[Nieuw-Zeêland]] [[Wellington]] en omhevieng deu record vee rehen.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611288-nieuw-zeeland-roept-noodtoestand-uit-in-hoofdstad-na-recordhoeveelheid-regen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[21 april]] - [[Eêste Kaemer]] stemt tehen den asielnoôdmaetregelenwet en vò invoerieng vant twistatusstelsel.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611464-partijen-teleurgesteld-over-sneuvelen-asielwet-een-blamage-en-diep-triest NOS]&lt;/ref&gt;
* 21 april - Stroômnet in den provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] vol.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611482-stroomnet-utrecht-nu-echt-vol-helemaal-geen-nieuwe-of-zwaardere-aansluitingen-meer NOS]&lt;/ref&gt;
* [[23 april]] - Dreigieng van tekort an drienkwaeter in Nederland.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611728-vitens-waarschuwt-voor-tekort-aan-drinkwater NOS]&lt;/ref&gt;
* 23 april - Inlichtiengendienst AIVD waerschuwt vò [[Rusland]], [[China]] en jihadistisch terrorisme van [[Islamitische Staete]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611683-rusland-china-terroristen-aivd-zag-in-80-jaar-niet-meer-dreiging-dan-nu NOS]&lt;/ref&gt;
* [[25 april]] - Net zo as in 2025 vanover een zeêr droôge lente.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2611897-opnieuw-droog-voorjaar-terwijl-bodem-nog-niet-is-hersteld-van-droog-2025 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 april]] - Den marathon wor vò den eêste mael onger den twi uur gelope.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612045-onder-de-magische-grens-van-twee-uur-sawe-loopt-wereldrecord-marathon-in-londen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 april]] - Konienksdag: konienk [[Wullem-Alexander der Nederlan'n|Wullem-Alexander]] mie z'n wuuf koniengin [[Máxima der Nederlan'n|Máxima]] plus ulder drie dochters bezoeke [[Dokkum]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612191-koninklijke-familie-voltooit-bezoek-aan-dokkum-tige-tank NOS]&lt;/ref&gt;
* [[28 april]] - Nieuw nationaol park in Nederland: 'Ollandse Dunen in den provincie [[Zuud-'Olland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612269-nederland-heeft-een-nieuw-nationaal-park-hollandse-duinen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 april]] - Hroôte brand opt militair oefenterrein bie [['t Harde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612394-grote-brand-op-militair-oefenterrein-t-harde-nl-alert-in-meerdere-provincies NOS]&lt;/ref&gt;
* 29 april - Oliepries 't 'oôgst sins 2022 deu oôrlog int [[Midden-Oôsten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612423-olieprijs-stijgt-naar-hoogste-niveau-in-vier-jaar NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 april]] - Toearegs en jihadisten vechten saemen tehen 't militaire regime in [[Mali]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612498-rebellengroepen-bundelen-krachten-om-junta-in-mali-omver-te-werpen NOS]&lt;/ref&gt;

=== meie ===
* [[1 meie]] - De [[Vereênigde Araobische Emiraoten]] stappen uut den [[OPEC]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612297-verenigde-arabische-emiraten-stappen-uit-oliekartel-opec NOS]&lt;/ref&gt;
* [[3 meie]] - (Nederlandse) doôden deu hantavirus op cruiseschip.&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/03/2-doden-gelinkt-aan-acuut-respiratoir-syndroom-op-cruiseschip-in/ VRT]&lt;/ref&gt;
* 3 meie - Levende [[witsnuutdolfijn]] anhespoeld bie [[Egmond an Zeê]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2612991-witsnuitdolfijn-levend-aangespoeld-op-strand-egmond-aan-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 meie]] - 26 doôden deu ontploffieng in een vierwerkfabriek in den [[China|Chinese]] stad Liuyang ([[Hunan]]).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2613165-zeker-26-doden-en-tientallen-gewonden-bij-explosie-in-chinese-vuurwerkfabriek NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 meie]] - Rechter geêft hemeênte [[Goereê-Overflakkeê]] geliek mie sluutieng op zoondag van supermart in [[Ouwdurp]] om [[calvinisme|geloôfsredenen]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2191777/supermarkt-moet-geloof-respecteren-en-mag-definitief-niet-open-op-zondag RM]&lt;/ref&gt;
* [[12 meie]] - Vanwehe deêlname van [[Israël]] ant Eurovisiesongfestival in [[Wenen]] doen [[Ierland (land)|Ierland]], [[Iesland]], [[Nederland]], [[Slovenië]] en [[Spanje]] niet meê.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614055-eurovisie-songfestival-van-start-met-israel-maar-zonder-nederland NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Brandstichtieng bie noôdopvang vò asielzoekers in [[Loôsdrecht]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614145-schandalig-en-totaal-onacceptabel-bestuurders-kwaad-over-geweld-loosdrecht NOS]&lt;/ref&gt;
* 12 meie - Uutzonderlijk laete sneêuwval in de [[Alpen]].&lt;ref&gt;[https://www.nu.nl/buitenland/6395570/opvallend-late-sneeuwval-in-de-alpen-in-bijna-20-jaar-niet-voorgekomen.html NU]&lt;/ref&gt;
* [[13 meie]] - Windoôs in [[Eersel]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614282-schade-aan-daken-auto-s-en-bomen-in-eersel-door-windhoos NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 meie - Driemael meêr [[terp]]en as 'edacht in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/video/2614260-nederland-nog-meer-terpenland-drie-keer-zo-veel-terpen-als-gedacht NOS]&lt;/ref&gt;
* [[14 meie]] - Zwaere anvallen mie drones en raketten van [[Rusland]] op [[Oekraïne]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614318-zeker-zeven-doden-door-een-van-de-zwaarste-russische-aanvallen-op-oekraine NOS]&lt;/ref&gt;
* [[15 meie]] - 78 doôden deu bendeheweld in [[Haïti]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614428-tientallen-doden-door-bendegeweld-rondom-haitiaanse-hoofdstad NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - Uutbraek van [[ebola]] mie 65 doôden int oôsten van [[Konho-Kinshasa]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614409-opnieuw-ebola-uitbraak-in-congo-zeker-65-doden-risico-op-verdere-verspreiding NOS]&lt;/ref&gt;
* 15 meie - [[Israël]] doôdt den militaire leider van [[Hamas]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614542-hamas-leider-gedood-volgens-israel-verantwoordelijk-voor-7-oktober NOS]&lt;/ref&gt;
* [[16 meie]] - [[Bulharije]] wint 't Eurovisiesongfestival, [[Israël]] wor twidde.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614613-bangaranga-bulgarije-wint-eurovisie-songfestival-israel-tweede NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 meie]] - Een [[asteroïde]] gaet vlak langs den [[aerde]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2614795-asteroide-scheert-langs-de-aarde-dichterbij-kan-bijna-niet-zonder-te-botsen NOS]&lt;/ref&gt;
* [[20 meie]] - 1121 nieuwe diersoôrten ontdekt in de [[zeê]]ën.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615187-spookhaai-en-glazen-worm-ruim-1100-nieuwe-soorten-ontdekt-in-zee NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 meie]] - Zeêr zwaere anvallen mie drones en raketten (waeronger den Oresjnik-raket) van [[Rusland]] op den [[Oekraïne|Oekraïense]] 'oôdstad [[Kiev]] en omhevieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2615803-rusland-vuurt-gevreesde-oresjnik-raket-af-op-oekraine-europa-reageert-geschokt NOS]&lt;/ref&gt;
* [[29 meie]] - [[Israël]] gaet 70% van den [[Gazastroôke]] bezetten.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616270-premier-netanyahu-israel-gaat-70-procent-van-gaza-bezetten NOS]&lt;/ref&gt;
* [[30 meie]] - Noôdweêr in [[Belhië]].&lt;ref&gt;[https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/05/31/hoe-ontstaan-hagelbollen-en-hoe-kunnen-ze-zo-groot-worden/ VRT]&lt;/ref&gt;
* [[31 meie]] - [[Israël]] verovert 't kasteêl Beaufort an den [[Litani]] in [[Libanon]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616518-israel-neemt-strategisch-kasteel-in-evacuatiezone-libanon-schuift-steeds-verder-op NOS]&lt;/ref&gt;

=== juni ===
* [[3 juni]] - Anvallen mie drones deu [[Oekraïne]] op onger aore den [[Rusland|Russische]] stad [[Sint-Petersburg]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2616941-oekraine-raakt-doelen-in-sint-petersburg-navo-chef-rutte-bezoekt-kyiv NOS]&lt;/ref&gt;
* 3 juni - Waepenstilstand tussen [[Libanon]] en [[Israël]], ofankelijk van terugtrekkieng van [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617058-israel-en-libanon-akkoord-over-nieuw-staakt-het-vuren-maar-veel-hangt-af-van-hezbollah NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juni]] - Windoôs in [[Glanerbrugge]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617146-plaatselijk-schade-door-hevige-buien-komende-dagen-nog-wisselvallig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[6 juni]] - Vuuftigste editie van den [[Evanhelische Omroep|EO-Jongerendag]]; deêze wor hehouwe in [[Rotterdam]].&lt;ref&gt;[https://www.rijnmond.nl/nieuws/2198206/eo-jongerendag-bestaat-vijftig-jaar-en-zo-wordt-dat-gevierd-in-rotterdam RM]&lt;/ref&gt;
* 6 juni - Hroôte [[Kernien]]enplaeg in [[Australië]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617370-kopzorgen-in-australie-om-konijnenplaag-we-moeten-ze-uitroeien NOS]&lt;/ref&gt;
* [[7 juni|7]]-[[8 juni]] - [[Iran]] en [[Israël]] voeren luchtanvall'n op mekaer uut.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617581-israel-en-iran-bestoken-elkaar-met-aanvallen-petrochemische-fabriek-geraakt NOS]&lt;/ref&gt;
* 8 juni - [[Aerdbevieng]] mie kracht van 7,8 in de [[Filepien'n]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2617765-dodental-na-aardbeving-filipijnen-loopt-op-tienduizenden-mensen-ontheemd NOS]&lt;/ref&gt;
* [[11 juni]]-[[19 juli]] - Waereldkampioenschap [[voebal]] vò mannelijke lan'nteams (FIFA World Cup 26) in [[Canada]], [[Mexico]] en de [[Vereênigde Staeten]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/sport/wk-voetbal-2026 NOS]&lt;/ref&gt;
* [[12 juni]] - Europeêse asiel- en migraotiepact in werkieng.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618191-het-europese-migratiepact-gaat-in-wat-verandert-er NOS]&lt;/ref&gt;
* [[13 juni]] - [[GroenLienks]] en [[PvdA]] vanof noe officieel saemen as [[Progressief Nederland]] (PRO).&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618402-leden-pvda-en-gl-stemmen-met-overgrote-meerderheid-voor-fusie-en-gaan-nu-verder-als-pro NOS]&lt;/ref&gt;
* 13 juni - 'Oôgste wintertemperatuur oôit op [[Antartica]]: 15,5° C.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2618421-antarctica-meet-recordtemperatuur-deze-winter-20-graden-warmer-dan-gemiddeld NOS]&lt;/ref&gt;
* [[18 juni]] - Hroôte droneanval van [[Oekraïne]] op [[Rusland]], o.a. op een hroôte olieraffinaederie bie [[Moskou]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619147-enorme-oekraiense-droneaanval-op-rusland-belangrijke-olieraffinaderij-in-brand NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - Den provincie [[Limburg (Nederland)|Limburg]] waerschuwt vò een [[wasbeêr]]plaeg in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619201-limburg-waarschuwt-nederland-loopt-risico-op-serieuze-plaag-van-wasberen NOS]&lt;/ref&gt;
* 18 juni - As hevolg van een ofspraek 'effen de [[Vereênigde Staeten]] den blokkade van [[Iran|Iraonse]] 'aevens op en opene den [[Straet van Hormoez]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619233-vs-heft-blokkade-van-iraanse-havens-op-tankers-varen-weer-door-straat-van-hormuz NOS]&lt;/ref&gt;
* [[19 juni]] - Nieuwe waepenstilstand tussen [[Israël]] en [[Hezbollah]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619340-nieuw-bestand-tussen-israel-en-hezbollah-horde-in-akkoord-vs-iran-lijkt-genomen NOS]&lt;/ref&gt;
* 19-[[20 juni]] - Vee schaede an boômen in [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] deu noôdweêr.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619504-noodweer-legt-meer-dan-350-bomen-plat-in-groningen-het-was-echt-heel-heftig NOS]&lt;/ref&gt;
* [[22 juni]] - Den Britse premier [[Keir Starmer]] gaet weg.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2619757-de-val-van-mr-rules-hoe-het-premierschap-van-starmer-nooit-van-de-grond-kwam NOS]&lt;/ref&gt;
* [[24 juni]] - Twi zwaere [[aerdbevieng]]en mie een kracht van 7,2 en 7,5 in [[Venezuela]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620160-twee-zware-aardbevingen-in-venezuela-vrees-voor-duizenden-slachtoffers NOS]&lt;/ref&gt;
* [[26 juni]] - 'Oôgste junitemperatuur oôit mie 36,8° C in [[De Bilt]] en 39,4° C in [[Ell (Nederland)|Ell]].&lt;ref&gt;[https://www.weeronline.nl/nieuws/26-6-2026-hoogste-juni-temperatuur-ooit-gemeten Won]&lt;/ref&gt;
* [[29 juni]] - In [[Mexico]] wor 't Nederlands voebalelftal deu verlies van [[Marokko]] uutgeschakeld int waereldkampioenschap [[voebal]] vô mannelijke lan'nteams.&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2620935-wk-voorbij-voor-oranje-sterk-marokko-wint-zenuwslopend-duel-na-strafschoppen NOS]&lt;/ref&gt;

=== juli ===
* [[1 juli]] - Ruum twi meljoen soldaeten binne gedoôd, gewond of vermist in den oôrlog tussen [[Oekraïne]] en [[Rusland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621308-ruim-2-miljoen-militairen-rusland-en-oekraine-gesneuveld-vermist-of-gewond NOS]&lt;/ref&gt;
* [[2 juli]] - Scheurieng binn'n den [[Roôms-Kattelieke Kerke]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621382-vaticaan-breekt-met-priesters-en-bisschoppen-om-wijding-zonder-toestemming NOS]&lt;/ref&gt;
* [[4 juli]] - De [[Vereênigde Staeten]] bestaen 250 jaer.

== Kommende hebeurtenisse ==
* [[1 oes]] - Vanof noe is vierwerk verboden in [[Nederland]].&lt;ref&gt;[https://nos.nl/artikel/2621134-consumenten-mogen-niet-meer-knallen-vuurwerkverbod-gaat-definitief-in NOS]&lt;/ref&gt;
* [[27 oktober]] - Verkiezienge vò den [[Knesset]].&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/event/2026-Israeli-Elections Britannica]&lt;/ref&gt;

== Hesturve ==
* [[13 jannewari]] - [[Jaap Sala]] (76), Nederlands politicus (burhemeêster [[Sluus (gemeênte)|Sluus]])
* [[16 jannewari]] - [[Willem Jan op 't Hof]] (78), Nederlands predikant en theoloôg
* [[26 jannewari]] - [[Arie van den Brand]] (74), Nederlands landbouwkundige, boer en politicus
* [[7 feberwari]] - [[Bert Broekhuis]] (82), Nederlands politicus (raedslid [[Tole (gemeênte)|Tole]])
* [[11 feberwari]] - [[Cees Nooteboom]] (92), Nederlands schriever en dichter
* [[6 maerte]] - [[Hans Wagner]] (62), Duuts-Nederlands politicus
* [[12 maerte]] - [[Wouter van Beijnum]] (79), Nederlands architect
* [[30 maerte]] - [[Huub van der Meer]] (82), Nederlands politicus (burhemeêster [[Oôstflakkeê]])
* [[18 juni]] - [[Henk Krijgsman]] (84), Nederlands politicus (burhemeêster [[Wesvore]])

== Temperaturen ==

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; 
|-
! colspan=19 | antal maelen maximum temperatuur in [[De Bilt]].&lt;ref&gt;[https://weerstatistieken.nl/de-bilt/2026/januari Wst]&lt;/ref&gt;
|-
! rowspan=2 | maend !! colspan=15 | maximum temperaturen °C !! rowspan=2 | maend
|-
! -10--14 !! -5--9 !! 0--4 !! 0-+4 !! 5-9 !! 10-14 !! 15-19 !! 20-24 !! 25-29 !! 30-34 !! 35-39 !! 40-44 !! gemid. !! 'uudig gemid. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20240114062700/https://www.weeronline.nl/nieuws/dit-is-het-nederlandse-jaarklimaat Won]&lt;/ref&gt; !! verschil
|-
| jan ||  ||  || 1 || 17 || 11 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 5,0° || 6,2°  || -1,2° || jan
|-
| feb ||  ||  ||  || 8 || 8 || 10 || 2 ||  ||  ||  ||  ||  || 8,6° || 7,2°  || +1,4° || feb
|-
| mrt ||  ||  ||  ||  || 2 || 18 || 11 ||  ||  ||  ||  ||  || 13,3° || 10,4° || +2,9° || mrt
|-
| apr ||  ||  ||  ||  ||  || 9 || 18 || 3 ||  ||  ||  ||  || 16,4° || 14,8° || +1,6° || apr
|-
| mei ||  ||  ||  ||  ||  || 7 || 11 || 6 || 5 || 2 ||  ||  || 19,9° || 18,4° || +1,5° || mei
|-
| jun ||  ||  ||  ||  ||  ||  || 10 || 8 || 7 || 4 || 1 ||  || 24,1° || 21,2° || +2,9° || jun
|-
| jul ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 23,0° || ° || jul
|-
| oes ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 22,8° || ° || oes
|-
| sep ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 19,5° || ° || sep
|-
| okt ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,9° || ° || okt
|-
| nov ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 10,0° || ° || nov
|-
| dec ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 6,7°  || ° || dec
|-
! tot. ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  ||  || ° || 14,6° || ° || tot.
|}

== Plaetjes ==
&lt;gallery&gt;
Overzicht westgevel met ingangsportaal - Amsterdam - 20409010 - RCE.jpg|Vondelkerke
-i---i- (32923985971).jpg|[[Patagonië]]
Wikipedia-logo-v2-en.png|[[Wikipedia]] 25 jaer
Geastrum corollinum 241850068.jpg|Aerdesterre (Geastrum corollinum)
LocatieWesterschelde.png|[[Onte]]
Cortina d'Ampezzo and mountains Col Druscie, Tofana di Mezzo, Nuvolau, Averau and the Cinque Torri (cropped).jpg|[[Cortina d'Ampezzo]] mie omhevieng
Crane (Grus grus) calling).jpg|[[Kraenveugelachtegen|Kraenveugel]]
Pygmy Hippopotamuses in Shoushan Zoo.jpg|[[Dwergnijlpaerd]]en
&quot;Physical Middle East&quot; CIA World Factbook.png|[[Midden-Oôsten]]
Moon on October 19, 2021 (IMG 7062) - Flickr - gjdonatiello.jpg|[[Maen (Aerde)|Maen]]
Gemeiner Seestern.JPG|[[Gewone zeêster]]
Vespa Munsiyari.jpg|Geelpoôtoôrnaer (Aziatische 'oôrnaer)
Koningsdag Dokkum.jpg|Konienksdag in [[Dokkum]]
Noordwijk - Coepelduyn 02.jpg|Dunen bie [[Noôrdwiek]] (Nationaol Park 'Ollandse Dunen)
Lagenorhynchus albirostris 146341190 (cropped 2).jpg|[[Witsnuutdolfijn]]
&lt;/Gallery&gt;

== Noôten ==
{{Reflist|1=5}}

[[Categorie:Eenentwintegste eêuwe]]</text>
      <sha1>hak4q79g79tu4d4yi1nleex6g12fye2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bagdad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11871</id>
    <revision>
      <id>181392</id>
      <parentid>179616</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T13:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <origin>181392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="388" sha1="4vt2daapc4g8k1139yn07oa0b46c71z" xml:space="preserve">[[Plaetje:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|thumb|Bagdad]]

'''Bagdad''' is den 'oôdstad van [[Irak]], gelehen an de [[Tigri]]s en telt ruum 7,8 meljoen inweuners (2024). 

== Lienks nae buten ==
* [https://www.citypopulation.de/en/iraq/cities/?cityid=2384 City Population]

[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Plekke in Azië]]
[[Categorie:Irak]]</text>
      <sha1>4vt2daapc4g8k1139yn07oa0b46c71z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181393</id>
      <parentid>181392</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T14:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lienks nae buten */</comment>
      <origin>181393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="444" sha1="2tplbveto5ax4lxyx05ojx1fx721nhj" xml:space="preserve">[[Plaetje:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|thumb|Bagdad]]

'''Bagdad''' is den 'oôdstad van [[Irak]], gelehen an de [[Tigri]]s en telt ruum 7,8 meljoen inweuners (2024). 

== Lienks nae buten ==
* [https://www.britannica.com/place/Baghdad Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/iraq/cities/?cityid=2384 City Population]

[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Plekke in Azië]]
[[Categorie:Irak]]</text>
      <sha1>2tplbveto5ax4lxyx05ojx1fx721nhj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181394</id>
      <parentid>181393</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T14:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lienks nae buten */</comment>
      <origin>181394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="et2bjxcjff2frvmpp16q62i3k8zl1ea" xml:space="preserve">[[Plaetje:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|thumb|Bagdad]]

'''Bagdad''' is den 'oôdstad van [[Irak]], gelehen an de [[Tigri]]s en telt ruum 7,8 meljoen inweuners (2024). 

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/irak/bagdad/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Baghdad Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/iraq/cities/?cityid=2384 City Population]

[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Plekke in Azië]]
[[Categorie:Irak]]</text>
      <sha1>et2bjxcjff2frvmpp16q62i3k8zl1ea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181395</id>
      <parentid>181394</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T14:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <origin>181395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545" sha1="0t3fw7hvqttvi9jjgk34ks6mq9npw7t" xml:space="preserve">[[plaetje:Iraq-CIA WFB Map.png|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|thumb|Bagdad]]

'''Bagdad''' is den 'oôdstad van [[Irak]], gelehen an de [[Tigri]]s en telt ruum 7,8 meljoen inweuners (2024). 

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/irak/bagdad/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Baghdad Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/iraq/cities/?cityid=2384 City Population]

[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Plekke in Azië]]
[[Categorie:Irak]]</text>
      <sha1>0t3fw7hvqttvi9jjgk34ks6mq9npw7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>181396</id>
      <parentid>181395</parentid>
      <timestamp>2026-07-02T14:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-37856-98</username>
        <id>16080</id>
      </contributor>
      <origin>181396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="546" sha1="5oz1skzgagalzax8vgl70i3x2c1t8ip" xml:space="preserve">[[plaetje:Iraq-CIA WFB Map.png|thumb|Liggienge]]
[[Plaetje:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|thumb|Bagdad]]

'''Bagdad''' is den 'oôdstad van [[Irak]], gelehen an den [[Tigris]] en telt ruum 7,8 meljoen inweuners (2024). 

== Lienks nae buten ==
* [https://www.landenweb.nl/irak/bagdad/ Landenweb]
* [https://www.britannica.com/place/Baghdad Britannica]
* [https://www.citypopulation.de/en/iraq/cities/?cityid=2384 City Population]

[[Categorie:Oôdstad]]
[[Categorie:Plekke in Azië]]
[[Categorie:Irak]]</text>
      <sha1>5oz1skzgagalzax8vgl70i3x2c1t8ip</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>