Wikipedia zeawiki https://zea.wikipedia.org/wiki/V%C3%B2blad MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Speciaol Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Plaetje Overleg plaetje MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Ulpe Overleg ulpe Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 82 184498 184474 2026-10-26T14:37:49Z Vandermeeuwe 16416 /* Provincies */ 184498 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== Den Twidde Kaemer ist belangriekste deêl vant parlement. {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1415 || 4% || 327 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3325 || 10% || 200 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4956 || 15% || 439 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2313 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2141 || 6% || 532 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4900 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2662 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3314 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1485 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2702 || 8% || 1437 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.626 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8289 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9686 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8827 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6845 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.647 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 67mr32hw63imwp6ttfzk8cr81ybn8n2 184499 184498 2026-10-26T14:51:28Z Vandermeeuwe 16416 /* Provincies */ 184499 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 18,41 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.647 km² land (81,6%) en 7.896 km² waeter (18,4%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== Den Twidde Kaemer ist belangriekste deêl vant parlement. {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1415 || 4% || 327 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3325 || 10% || 200 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4956 || 15% || 439 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2313 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2141 || 6% || 532 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4900 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2662 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3314 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1485 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2702 || 8% || 1437 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.626 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8271 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9685 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8821 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6849 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.626 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] qbwm18ddm3sy1u600r2pxlprkc7b1l5 184500 184499 2026-10-26T14:57:57Z Vandermeeuwe 16416 184500 wikitext text/x-wiki {{landtabelle| |naeminlandstaele = Nederland |vlagge = Flag of the Netherlands.svg |waepen = Royal Coat of Arms of the Netherlands.svg |locaotie = Europe location NED.png |taelen = [[Nederlands]], [[Fries]] |oôdstad = [[Amsterdam]], mae de regerienge zit in [[D'n Aegt]] |regeriengsvurm = [[parlement|parlementaire]] [[constitutionele monarchie]] |staetsoôd = [[Wullem-Alexander der Nederlan'n]] |regeriengsleider = [[Rob Jetten]] |religie = 2015:<br/ > [[roôms-katholicisme|katholicisme]] (24%)<br/ > [[protestantisme]] (20%)<br/ > - [[calvinisme]] (16%)<br/ > [[islam]] (5%) |km2 = 41.543 <ref name=opp>[https://allecijfers.nl/nederland/#100-onderwerpen AlleCijfers]</ref> |pctwaeter = 19,1 |inweuners = 18.130.000 (jannewari 2026) <ref name=inw>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/83474NED/table?ts=1704374564258 StatLine]</ref> |dichteid = 436 |volkslied = [[Wilhelmus van Nassouwe]] |munte = [[euro]] |valutacode = EUR |tiedzoône = UTC+1 |j/n = jaet |feêstdag = [[27 april]] |tld = nl |landcode = NL/NLD |tel = 31 }} '''Nederland''' ([[Fries]]: ''Nederlân'') is een land in [[Europa]], en wè 't in [[West-Europa]] leiende deêl vant ''[[Konienkriek der Nederlan'n]]''. 't Hrenst an [[België]] int zuuden en [[Duutsland]] int oôsten en leit int westen en noôrden an den [[Noordzeê]]. Den 'oôdstad en hroôtste stad is [[Amsterdam]], aore hroôte steê bin o.a. [[Rotterdam]], [[D'n Aegt]], [[Utrecht (stad)|Utrecht]], [[Eindoven]] en [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. 't Land stae bekend om zien riekdom an waeter. Populair 'oôrt 't land ok wè ''[[Olland]]'' henoemd. Mie 18 miljoen inweuners (sins auhustus 2024) is Nederland 't dichtstbevolkte land van Europa (heêl kleine lan'n butengelaeten; zie ok [[lieste van lan'n in Europa]]). Nederland is onger aore lid van den [[Europeêse Unie]] (EU) en den [[NAVO]]. == Heografie == Nederland eit 18,13 miljoen inweuners begin 2026 <ref name=inw/> en 'n totaele oppervlakte van 41.543 km², daervan is 33.626 km² land (80,9%) en 7.917 km² waeter (19,1%).<ref name=opp/> De bevolkiengsdichteid is 436 inweuners per km² totael en 539 inweuners per km² land. Nederland is grô'ndeels vlak mee as hoôgste punt de [[Vaelserbaereg]] van 321 meter boven [[zeêniveau]], immae in't zuudoôstelijkste puntje van [[Limburg (Nederland)|Limburg]]. Grôte stikken van 't wess'n ligge zelfs onger zeêniveau weer buutelanders dan weer vreemd van opkieke. 't Laegste punt lig in de provincie [[Zuud-'Olland]], in de gemeênte [[Zuudplas]]: - 6,76 meter. === Inweunerantal === Ontwikkelieng vant inweunerantal: {| class="wikitable" ! colspan="8"|Per 'alve eêuwe <ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten ! Mael ! Dichteid ¹ |- | 1850 | 3.084.000 | | | | | | 95 |- | 1900 | 5.107.000 | + 2.023.000 | + 66% | + 2.023.000 | + 66% | 1,7 | 157 |- | 1950 | 10.027.000 | + 4.920.000 | + 96% | + 6.943.000 | + 225% | 3,3 | 301 |- | 2000 | 15.864.000 | + 5.837.000 | + 58% | + 12.780.000 | + 414% | 5,1 | 468 |- | 2025 | 18.044.000 | + 2.180.000 | + 14% | + 14.960.000 | + 485% | 5,9 | 536 |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 85.000 ! + 2,8% ! ! |} ¹ per landoppervlakte {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per tien jaeren <ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85496NED/table?ts=1788336858392 StatLine]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten ! Verschil opgeteld ! Procenten |- | 1950 | 10.027.000 | | | | |- | 1960 | 11.417.000 | + 1.390.000 | + 13,9% | + 1.390.000 | + 13,9% |- | 1970 | 12.958.000 | + 1.541.000 | + 13,5% | + 2.931.000 | + 29,2% |- | 1980 | 14.091.000 | + 1.133.000 | + 8,7% | + 4.064.000 | + 40,5% |- | 1990 | 14.893.000 | + 802.000 | + 5,7% | + 4.866.000 | + 48,5% |- | 2000 | 15.864.000 | + 971.000 | + 6,5% | + 5.837.000 | + 58,2% |- | 2010 | 16.575.000 | + 711.000 | + 4,5% | + 6.548.000 | + 65,3% |- | 2020 | 17.408.000 | + 833.000 | + 5,0% | + 7.381.000 | + 73,6% |- | 2025 | 18.044.000 | + 636.000 | + 3,7% | + 8.017.000 | + 80,0% |- ! colspan=4 | Gemiddeld per jaer ! + 107.000 ! + 1,1% |} {| class="wikitable" ! colspan="6"|Per jaer <ref>[https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers]</ref> |- ! Jaer ! Inweuners ! Verschil ! Procenten |- | 2016 | 16.979.000 | | |- | 2017 | 17.082.000 | + 103.000 | + 0,6% |- | 2018 | 17.181.000 | + 99.000 | + 0,6% |- | 2019 | 17.282.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2020 | 17.408.000 | + 126.000 | + 0,7% |- | 2021 | 17.475.000 | + 67.000 | + 0,4% |- | 2022 | 17.591.000 | + 116.000 | + 0,7% |- | 2023 | 17.811.000 | + 220.000 | + 1,3% |- | 2024 | 17.943.000 | + 132.000 | + 0,7% |- | 2025 | 18.044.000 | + 101.000 | + 0,6% |- | 2026 | 18.130.000 | + 86.000 | + 0,5% |- ! colspan=2 | Totael ! + 1.151.000 ! + 6,8% |- ! colspan=2 | Gemiddeld per jaer ! + 115.000 ! + 0,7% |} === Klimaot === Nederland eit 'n gemaetigd zeêklimaot, in de klimaotindeêlienge van Köppen 'n Cfb-klimaot (maetig regenklimaot). Zie ok: * [[Lieste mie gemiddelde temperaturen in Nederland]] === Bos === Nederland is ien van de lan'n mie 't minste bos in [[Europa]].<ref>[https://www.europarl.europa.eu/factsheets/nl/sheet/105/die-europaische-union-und-die-walder Europees Parlement]</ref> Nederland bestaet vò 10,8% uut bos, 3.638 km² in 2021.<ref>[https://nl.kuwi.org/projecten-nederland/ Kuwi]</ref><ref>[https://www.wur.nl/nl/onderzoek/milieu-en-omgeving/nederlandse-bosinventarisatie/resultaten Wageningen University & Research]</ref><ref>[https://www.clo.nl/indicatoren/nl162001-oppervlakte-bos-in-nederland-1970-2021 Compendium voor de Leefomgeving]</ref> Bosaerm binne 't westen vant land ent uuterste noôrden; [[Zeêland]] ist bosaermst. <Gallery> Waalhaven in Rotterdam 2016.jpg|Haevene van [[Rotterdam]] Kurhaus achterkant.jpg|Het Kurhaus ant strange van [[Scheveniengen]] KINDERDIJK AND ENVIRONS 2007 (107) (8190331404).jpg|Meulens van [[Kinderdiek]] Map of the Netherlands nl.png|Kaerte van Nederland Dialecten in Nederland.JPG|Streektaelen in Nederland Provincies relief 1440px.png|Oôgtekaerte van Nederland </Gallery> == Geschiedenisse == [[Plaetje:Westfaelischer Friede in Muenster (Gerard Terborch 1648).jpg|thumb|Vrede van [[Munster]] ([[1648]])]] Nederland onstit as land in [[1568]] tiejes de opstand tegen de Spanjaerden. In de 17e eeuw mikt ut land een bloeiperiode deu, die ok we bekend stit as de [[Gouden Eêuw]]. Ollandse en Zeeuwse schepen vaere de 'ele weareld over. [[Amsterdam]] wor ien van de groôste ste'en ter weareld. Kolonies worre 'esticht in [[Oôst-Indië]], [[Zuud-Afrika]] en op de westkust van [[Noôrd-Amerika]]. Nae enige tied neme de Iengelse de leidende posisie over en treed er wa verval op. In de 18e eeuw vind er vee [[slaeven'andel]] plaes. In [[1795]] breekt de Franse tied an, dit durende toet 1813. Willem I komt an de macht in het land bloeit weer op. Vee kanaolen in spoorlienen worre in de 19e eeuw an'eleid. In de 20e eêuw breke tweê wereldoorlogen uut. In de [[Twidde Weareldoôrlog]] wor Nederland duur [[Duutsland]] bezet. Nae dezen oorlog raeken me uze kolonies kwiet. Een tied van groôte welvaart breekt an. Iedereen kriegt een auto. Naedeel is we de groôte vervuuling as gevolg iervan. Vee immigranten komme naar Nederland. Laeter bliekt de keerzij iervan de toegenomen criminaliteit in dat de welvaartstaet nie onbeperkt is. Nederland raekt betrokke bie de Europese Unie mee z'n eênwordingsproces. In 2002 wor de gulden an de kant 'ezet ten koste van de Euro. In de negentiende eêuwe ontstoenge d'r vee plannen om de Zujerzeê, of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In 1918 wier de Zujerzeêwet angenomme, daerin beslote wier 't plan van Cornelis Lely uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In 1942 kwam de Noordoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in 1957 resp. 1968. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders. De Noordoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r gemeênten gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten (1972), Lelystad (1980), Almere (1984) en Zeewolde (1984). Uutendelienge wier in 1986 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut Urk, de Noordoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders. In de nacht van 31 jannewari op 1 feberwari 1953 gebeurende De Ramp, daerbie voraol Schouwen-Duveland in Goereê-Overflakkeê zwaer getroffen wier. Ok in de reste van Zeêland, nog 't minste op Walcheren (daer aodde ze de dieken nae 1944 juust opnieuw angeleid), waeren overstroômiengen, mae mee vee minder doôien. In 1953 komme d'r in totaal 1.836 mensen om. 't stroômgat bie Ouwerkaarke wier pas ant ende van '53 'edicht in anwezigheid van Konienginne Juliaona. Nae anleiienge daervan wier 't Deltaplan ontworpe en uutgevoerd: diekveroôginge vo eêl de kuste en allemaele zwaere dammen tussen de eilanden, die 't gevaer uut de zeê-aermen moesten aelen. Op 't lest kwam d'r uut de milieubewegienge wè verzet tege 't Deltaplan; daerom wier in de jaeren tachtentig in plekke van 'n damme de Oôsterschelde afgeschermd mee 'n Sturmvloedkeêrienge. Deur de Deltawerken werd Zeêland viel beter beriekbaer, en nam 't toerisme flink toe. == Bestier == === Politiek === Den 'oôdstad van Nederland is [[Amsterdam]] maer den landelike politiek ([[Rieksover'eid]]) is 'evestigd in [[Den 'Aeg]]. Nederland is een constitutionele monarchie mee een konienk an 't oôd. De konienk eit vòraol (mae nie exclusief) een symbolische functie. De konienk vurmt saemen mee de ministerraed de regerienge (of kabinet), die-a de uutvoerende macht in anden eit. De wetgevende macht leit bie de [[Staeten-Generaol]], in 't bezonder bie de [[Twidde Kaemer]]. Die oort elke vier jaer direct deu verkieziengen gekoze. D' [[Eêste Kaemer]], die-a nie zovee macht eit, oort gekoze deu de leeën van de [[Provinciaole Staeten]]. De Provinciaole Staeten en de [[gemeênteraed]] ore ok direct gekoze. [[Burhemeêster]] en [[Commissaoris van de Konienk]] ore deu de reherienge benoemd. Zie ok: * [[Nederlandse politieke zeêtels]] (geschiedenisse van de uutslagen van Twidde en Eêste Kaemer, Europeês Parlement en totaolen provincies en gemeênten) <Gallery> 2010-05-22-den-haag-by-RalfR-41.jpg|Binnhof Tweede kamer.jpg|Twidde Kaemer Interieur, overzicht vergaderzaal vanaf tribune met gerestaureerde plafondschilderingen - 's-Gravenhage - 20329174 - RCE.jpg|Eêste Kaemer Trêveszaal.jpg|Trêveszael Den Haag 112.jpg|Toôrentje </Gallery> ==== Partieën ==== Landelijke partieën vanof 2020. {| class=wikitable |- ! Politieke partie ! Ofkortieng ! Ideologie ! Partieleider <ref>[https://www.parlement.com/id/vkcbcrxt0iod/huidige_politieke_leiders Parlement.com]</ref> |- |[[50PLUS]] |50+ |Ouweren |[[Jan Struijs]] |- |[[Belang van Nederland]] |BVNL |[[Conservaetisme]]-[[liberaolisme]] | |- |[[BIE1]] |BIJ1 |Minder'eden |[[Tofik Dibi]] |- |[[BoerBurgerBewegieng]] |BBB |Boeren |[[Henk Vermeer]] |- |[[Chrissen-Democraotisch Appèl]] |CDA |[[Chrissendemocraotie]] |[[Henri Bontenbal]] |- |[[ChrissenUnie]] |CU |[[Christelijk]]-sociaol |[[Mirjam Bikker]] |- |[[Democraoten 66]] |D66 |Lienks-[[liberaolisme]] |[[Rob Jetten]] |- |[[DENK]] |DENK |[[Immigraotie|Immigrante]] |[[Stephan van Baarle]] |- |[[Forum vò Democraotie]] |FVD |[[Populisme]] |[[Lidewij de Vos]] |- |[[Juuste Antwoord 21]] |JA21 |[[Populisme]]-[[liberaolisme]] |[[Joost Eerdmans]] |- |[[Nieuw Sociaol Contract]] |NSC |[[Chrissendemocraotie]] | |- |[[Partij vò de Dieren]] |PvdD |[[Dierenrech'n]] |[[Christine Teunissen]] |- |[[Partij vò de Vrie'eid]] |PVV |[[Populisme]] |[[Geert Wilders]] |- |[[Progressief Nederland]] |PRO |[[Ecologisme]]-[[sociaoldemocraotie]] |[[Jesse Klaver]] |- |[[Sociaolistische Partij]] |SP |[[Sociaolisme]] |[[Jimmy Dijk]] |- |[[Staetkundig Grifformeerde Partij]] |SGP |[[Reformatorisch]] |[[Chris Stoffer]] |- |[[Volkspartij vò Vrie'eid en Democraotie]] |VVD |Rechts-[[liberaolisme]] |[[Dilan Yeşilgöz]] |- |[[Volt Nederland]] |Volt |[[Europeêse Unie]] |[[Laurens Dassen]] |- |} ==== Twidde Kaemer ==== Den Twidde Kaemer ist belangriekste deêl vant parlement. {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 | Partie || colspan=2 | 2025 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20251029 Kiesraad 2025]</ref> || colspan=2 | 2023 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20231122 Kiesraad 2023]</ref> || 2021 <ref>[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/TK20210317 Kiesraad 2021]</ref> |- ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels ! Verschil ! Zeêtels |- | [[D66]] || 26 || +17 || 9 || –15 || 24 |- | [[PVV]] || 26 || –11 || 37 || +20 || 17 |- | [[VVD]] || 22 || –2 || 24 || –10 || 34 |- | [[PRO]] || 20 || –5 || 25 || +8 || 17 |- | [[CDA]] || 18 || +13 || 5 || –10 || 15 |- | [[JA21]] || 9 || +8 || 1 || –2 || 3 |- | [[FVD]] || 7 || +4 || 3 || –5 || 8 |- | [[BBB]] || 4 || –3 || 7 || +6 || 1 |- | [[DENK]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[SGP]] || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 |- | [[PvdD]] || 3 || 0 || 3 || –3 || 6 |- | [[CU]] || 3 || 0 || 3 || –2 || 5 |- | [[SP]] || 3 || –2 || 5 || –4 || 9 |- | [[50+]] || 2 || +2 || 0 || –1 || 1 |- | [[Volt]] || 1 || –1 || 2 || –1 || 3 |- | [[NSC]] || 0 || –20 || 20 || +20 || 0 |- | [[BIJ1]] || 0 || 0 || 0 || –1 || 1 |- ! Totael || 150 || || 150 || || 150 |} Zie ok: * [[Peiliengen Twidde Kaemer]] * [[Twidde Kaemer]] (uuthebreid) * [[Eêste Kaemer]] (uuthebreid) ==== Reheriengen ==== Nae-oôrlogse kabinet'n.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/regering/over-de-regering/kabinetten-sinds-1945 Rijksoverheid]</ref><ref>[https://www.parlement.com/id/vh8lnhrp1x03/kabinetten_1945_heden Parlement.com]</ref> ''oliefkleur is reheriengspartie'' ''x = premier'' {| class="wikitable sortable" ! Kabinet ! Tied ! Jaer ! [[CDA]] ¹ ! [[D66]] ! [[PvdA]] ! [[VVD]] ! overig |- | [[Kabinet-Schermerhorn-Drees]] | (1945 -) 1946 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel I]] | 1946 - 1948 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Drees I]] | 1948 - 1951 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees II]] | 1951 - 1952 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[CHU]] | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Drees III]] | 1952 - 1956 | 4 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Drees IV]] | 1956 - 1958 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | | |- | [[Kabinet-Beel II]] | 1958 - 1959 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | | |- | [[Kabinet-De Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[KVP]], [[ARP]] | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x [[ARP]], [[KVP]] | | | | |- | [[Kabinet-De Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Biesheuvel I]] | 1971 - 1972 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[DS'70]] |- | [[Kabinet-Biesheuvel II]] | 1972 - 1973 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|[[KVP]], [[ARP]] | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"|[[PPR]] |- | [[Kabinet-Van Agt I]] | 1977 - 1981 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Van Agt II]] | 1981 - 1982 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Van Agt III]] | 1982 - 1982 | 0 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | | |- | [[Kabinet-Lubbers I]] | 1982 - 1986 | 4 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers II]] | 1986 - 1989 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Lubbers III]] | 1989 - 1994 | 5 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | |- | [[Kabinet-Kok I]] | 1994 - 1998 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Kok II]] | 1998 - 2002 | 4 | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende I]] | 2002 - 2003 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|[[LPF]] |- | [[Kabinet-Balkenende II]] | 2003 - 2006 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende III]] | 2006 - 2007 | 1 | bgcolor="#e8e08e"|x | | | bgcolor="#e8e08e"| | |- | [[Kabinet-Balkenende IV]] | 2007 - 2010 | 3 | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte I]] | 2010 - 2012 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]] |- | [[Kabinet-Rutte II]] | 2012 - 2017 | 5 | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | |- | [[Kabinet-Rutte III]] | 2017 - 2022 | 5 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Rutte IV]] | 2022 - 2024 | 2 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| | | bgcolor="#e8e08e"|x | bgcolor="#e8e08e"| [[CU]] |- | [[Kabinet-Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | | | | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"| [[PVV]], [[NSC]], [[BBB]] |- | [[Kabinet-Jetten]] | 2026 - noe | 0 | bgcolor="#e8e08e"| | bgcolor="#e8e08e"|x | | bgcolor="#e8e08e"| | |} ¹ [[CDA]] en voôrlopers [[ARP]], [[CHU]] en [[KVP]] (toet 1977) Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse kabinet'n|Lieste van alle Nederlandse kabinet'n]] ==== Reheriengsleiders ==== Nae-oôrlogse minister-president'n. {| class=wikitable |- ! Premier || Tied || Jaer || Partie |- | [[Willem Schermerhorn]] | 1945 - 1946 | 1 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1946 - 1948 | 2 | [[KVP]] |- | [[Willem Drees]] | 1948 - 1958 | 10 | [[PvdA]] |- | [[Louis Beel]] | 1958 - 1959 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jan de Quay]] | 1959 - 1963 | 4 | [[KVP]] |- | [[Victor Marijnen]] | 1963 - 1965 | 2 | [[KVP]] |- | [[Jo Cals]] | 1965 - 1966 | 1 | [[KVP]] |- | [[Jelle Zijlstra]] | 1966 - 1967 | 1 | [[ARP]] |- | [[Piet de Jong]] | 1967 - 1971 | 4 | [[KVP]] |- | [[Barend Biesheuvel]] | 1971 - 1973 | 2 | [[ARP]] |- | [[Joop den Uyl]] | 1973 - 1977 | 4 | [[PvdA]] |- | [[Dries van Agt]] | 1977 - 1982 | 5 | [[CDA]] |- | [[Ruud Lubbers]] | 1982 - 1994 | 12 | [[CDA]] |- | [[Wim Kok]] | 1994 - 2002 | 8 | [[PvdA]] |- | [[Jan Peter Balkenende]] | 2002 - 2010 | 8 | [[CDA]] |- | [[Mark Rutte]] | 2010 - 2024 | 14 | [[VVD]] |- | [[Dick Schoof]] | 2024 - 2026 | 2 | partieloôs |- | [[Rob Jetten]] | 2026 - noe | 0 | [[D66]] |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse premiers|Lieste van alle Nederlandse premiers]] === Bestierlijke indeêlienge === Nederland is verdeêld in provincies, waeterschappen en gemeênten. ==== Provincies ==== D'r binne twaolf [[Nederlandse provincie|provincies]]: {| class=wikitable |- | [[Plaetje:NederlandseProvincies.png|300px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | provincie || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) || rowspan=2 | rehio |- ! 2026 || % || land || % |- | [[Drenthe]] || 508.000 || 3% || 2633 || 8% || 193 || noôrd |- | [[Flevoland]] || 463.000 || 3% || 1415 || 4% || 327 || oôst |- | [[Friesland]] || 665.000 || 4% || 3325 || 10% || 200 || noôrd |- | [[Gelderland]] || 2.173.000 || 12% || 4956 || 15% || 439 || oôst |- | [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || 601.000 || 3% || 2313 || 7% || 260 || noôrd |- | [[Limburg (Nederland)|Limburg]] || 1.138.000 || 6% || 2141 || 6% || 532 || zuud |- | [[Noord-Braebant]] || 2.677.000 || 15% || 4900 || 15% || 546 || zuud |- | [[Noord-'Olland]] || 3.009.000 || 17% || 2662 || 8% || 1130 || west |- | [[Overiessel]] || 1.202.000 || 7% || 3314 || 10% || 363 || oôst |- | [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || 1.415.000 || 8% || 1485 || 4% || 953 || west |- | [[Zeêland]] || 395.000 || 2% || 1780 || 5% || 222 || zuud |- | [[Zuud-'Olland]] || 3.883.000 || 21% || 2702 || 8% || 1437 || west |- ! totael || 18.130.000 || || 33.626 || || 539 || |} |} Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse provincies]] (uuthebreid) De provincies kunnen heografisch 'ezien in vier rehio's worren verdeêld:<ref>Andere indeêliengen: * [https://www.nl-prov.eu/regios/ Huis van de Nederlandse Provincies] - Flevoland bie West (Randstad) * [https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/86097NED CBS-landsdeêlen] - Zeêland bie West</ref> * Noôrd: Drenthe, Friesland en Greunienge * Oôst: Flevoland, Gelderland en Overiessel * West: Noord-'Olland, Utrecht en Zuud-'Olland * Zuud: Limburg, Noord-Braebant en Zeêland {| class=wikitable |- | [[Plaetje:Nederlandgebieden1.JPG|150px]] | {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- ! rowspan=2 | rehio || colspan=2| inweuners || colspan=2 | oppervlak (km²) || rowspan=2 | dichteid <br> (inw./km²) |- ! 2026 || % || land || % |- | Noôrd || 1.774.000 || 10% || 8271 || 25% || 214 |- | Oôst || 3.838.000 || 21% || 9685 || 29% || 396 |- | Zuud || 4.210.000 || 23% || 8821 || 26% || 477 |- | West || 8.307.000 || 46% || 6849 || 20% || 1214 |- ! totael || 18.130.000 || || 33.626 || || 539 |} |} ==== Waeterschappen ==== D'r binne 21 [[waeterschap]]pen. De waeterschappen staen bestierlik op dezelfde oôgte as de provincies en ulder grenzen loôpe nie altied gliek. Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse waeterschappen]] ==== Gemeênten ==== Sins 2023 binne d'r 342 [[Nederlandse gemeênte|gemeênten]]. {| class="wikitable sortable" |- ! colspan=5|Tien hroste gemeênten in 2026 <ref>[https://allecijfers.nl/ranglijst/grootste-en-kleinste-gemeenten-in-inwoners-in-nederland/#tablerow AlleCijfers]</ref> |- ! Nr. ! Gemeênte ! Inweuners ! Provincie ! Rehio |- | 1. || [[Amsterdam]] || 943.000 || [[Noord-'Olland]] || [[West-Nederland|West]] |- | 2. || [[Rotterdam]] || 674.000 || [[Zuud-'Olland]] || West |- | 3. || [[Den 'Aeg]] || 569.000 || Zuud-'Olland || West |- | 4. || [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] || 378.000 || [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] || West |- | 5. || [[Eindoven]] || 250.000 || [[Noord-Braebant]] || [[Zuud-Nederland|Zuud]] |- | 6. || [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] || 245.000 || [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] || [[Noôrd-Nederland|Noôrd]] |- | 7. || [[Almere]] || 233.000 || [[Flevoland]] || [[Oôst-Nederland|Oôst]] |- | 8. || [[Tilburg]] || 231.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 9. || [[Breda]] || 190.000 || Noord-Braebant || Zuud |- | 10. || [[Nijmegen]] || 190.000 || [[Gelderland]] || Oôst |- |} De vier hroste gemeênten vormen den kern van den [[Randstad]] (saemen ruum 2,5 miljoen inweuners in 2026). Zie ok: * [[Lieste van Nederlandse gemeênten]] * [[Lieste mee hroste gemeênten in Nederland]] === Leher === 't Nederlandse leher bestaet uut vier onderdeêlen: landmacht, luchtmacht, marine en marechaussee (militaire pliesie) plus drie ulpedeêlen.<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/organisatie Ministerie van Defensie] - organisaotie</ref> 't Leher ao ruum 41.000 soldaoten plus onheveer 6.500 reserviesten (totael bienae 48.000 militairen in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/aantallen-personeel Ministerie van Defensie] - personeel</ref> De begroôtieng vò 2024 bedraegt 21,4 miljard euro (15,3 miljard in 2023).<ref>[https://www.defensie.nl/onderwerpen/overdefensie/het-verhaal-van-defensie/financien Ministerie van Defensie] - financiën</ref> == Cultuur == === Godsdienst === Nederland is verdeêld in een [[katteliek]] en een [[protestants]] deêl. Dizze hrens lopt zelfs dwars deu Zeêland. Tehenwoordig is die hrens minder deu de vergaonde seculaorisaotie, mar de verschillen in volksaerd tussen dizze twee delen binne nog aoltied goed merkbaor. De leste jaeren is d'r een kleine minder'eid van [[moslims]] ontstoô. === Taelen === De eêrste taele in Nederland is 't Nederlands. Deêze taele is officieel in eêl 't land en eit de meêste sprekers. De term Nederlands ei feitelik tweê beteêkenissen: de Standerdtaele, 'n geformaliseerde vurm van 't Zuud-Ollands, en de noemer vò 'n antal Nederduutse dialecten die-an in Nederland en België gesproken ore. Daernessens bin d'r toch nog 'n stik of wat aore taelen. Die bin te verdeêlen in tweê groepen: autochtone en allochtone mindereidstaelen. De eêrste ore ok wè streektaelen genoemd (mae let op: 't woôrd streektaele kan ok gliek staen an dialect) en kunne zoôwel 'n glad van 't Nederlands losstaende taele weze (Fries) as 'n groep dialecten van 't Nederlands (bevobbild Braebants). De allochtone mindereidstaelen bin meêstal nie an 't Nederlands verwant en 't groôste deêl is in Nederland nog joenk. Zie ok: * [[Taelen in Nederland]] === Kunst === Nederland eit veural beroemde schilders voort'ebrocht as [[Rembrandt van Rijn]], [[Jan Steen]], [[Vincent van Gogh]] en [[Piet Mondriaan]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == {{div col|cols=2}} * [https://www.landenweb.nl/nederland/ Landenweb] * [https://www.britannica.com/place/Netherlands Britannica] * [https://web.archive.org/web/20220513115307/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/netherlands/ World Factbook] * [https://www.citypopulation.de/en/netherlands/ City Population] * [https://allecijfers.nl/nederland/ AlleCijfers] * [https://klimaatinfo.nl/klimaat/nederland/ Klimaatinfo] * [https://worldweather.wmo.int/en/country.html?countryCode=37 World Meteo. Org.] * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/country-profiles/netherlands_nl Europese Unie] * [https://thefactfile.org/netherlands-facts/ Fact File] * [https://historiek.net/vaderlandse-geschiedenis-nederland-tijdlijn/ Historiek] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/ GeschiedenisExtra] * [https://www.rijksoverheid.nl/ Rijksoverheid] * [https://www.overheid.nl/ Overheid] * [https://www.parlement.com/ Parlement.com] * [https://dnpp.nl/dnpp/ Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP)] * [https://www.ru.nl/cpg/ Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG)] * [https://www.denederlandsegrondwet.nl/ De Nederlandse Grondwet] * [https://www.kiesraad.nl/ Kiesraad] * [https://www.nlverkiezingen.com/ nlverkiezingen] * [https://web.archive.org/web/20231016222928/https://www.plaatsengids.nl/nederland Plaatsengids] * [https://kennis.cultureelerfgoed.nl/index.php/Kennisbank_-_uitgelicht Kennisbank] * [https://nos.nl/ NOS] * [https://www.cbs.nl/ CBS] * [https://www.kaartenvannederland.nl/#?geometry.x=145929.32&geometry.y=572747.03&zoomlevel=1.5 Kaerte] (officieêl) * [https://www.topotijdreis.nl/ Topotijdreis] * [https://www.ahn.nl/ahn-viewer Actueel Hoogtebestand Nederland] {{div col end}} {{ProvinciesNederland}} {{Nederlandse Caraïben}} {{Benelux}} {{Europa}} [[Categorie:Nederland| ]] [[Categorie:Land]] 8p0830za6ktexh8sz68zvop5i4vpicc 0 1616 184497 182529 2026-10-26T14:31:46Z Vandermeeuwe 16416 184497 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Zuud-'Olland |vlagge = Flag Zuid-Holland.svg |waepen = Arms Zuid-Holland.png |kaerte = Zuid-Holland position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Zuid-Holland.PNG |oôdstad = [[D'n 'Aegt]] |cvdk = [[Wouter Kolff]] ([[VVD]]) |godsdienst = [[protestant]] (26%), [[katteliek]] (14%) |taelen = [[Zuud-'Ollands]],<br/ > [[Alblasserwaerds]],<br/ > [[Zeêuws]] |oppplekke = vuufde |opp = 3.308 |landopp = 2.702 |waeteropp = 606 |bevplekke = eêrste |inweuners = 3.883.000 |daotum = 2026 |dichteid = 1437 |gemeênten = 50 |volkslied = [[Zuid-Hollands volkslied]] |website = [https://www.zuid-holland.nl www.zuid-holland.nl] }} '''Zuud-'Olland''' (Nederlands: ''Zuid-Holland'') is 'n [[provincie]] van [[Nederland]]. De provincie, de dichtbevolkste van 't land, grenst in 't noorden an [[Noord-'Olland]], in 't oôsten an [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] en [[Gelderland]], in 't zujen an [[Zeêland]] en [[Noord-Braebant]] en leit in 't westen an de [[Noordzeê]]. 't Groôste deêl van de provincie leit in de [[Randstad]], en omgekeêrd: 't groôste deêl van de Randstad leit binne de grenzen van Zuud-'Olland. 'Oôdstad is [[D'n 'Aegt]], groôste stad/gemeênte is [[Rotterdam]]; dit bin respectievelik de derde en tweêde stad van 't land. == Geografie == Zuud-'Olland is, afgezien van de [[dunen]] an de noôrdzeêkuste, glad plat en bestae groôtendeêls uut [[polder]]land. Vanouds oor 't deusneje deu 'n groôt antal takken van de [[Maes]], de [[Rijn]] en de [[Waol]], die 'n groôt deêl van de provincie in [[waerd]]en opdeêlen: bediekte stikken land an aolle kanten deu rivieren omgeve. Zoô bin d'r de [[Krimpenerwaerd (streek)|Krimpenerwaerd]], d'n [[Alblasserwaerd]], [[Iesselmonde (eiland)|Iesselmonde]], 't [[Eiland van Dordt]], d'n [[Hoekse Waerd (eiland)|'Oekse Waerd]] en [[Vore-Putten]]. [[Goeree-Overflakkee]] is 'n echt eiland mee net zoô'n liggienge en landschapsvurmen as de Zeêuwse eilanden. De grond bestaet uut [[rivierklei]], [[zeêklei]] en [[veen]]. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 571.000 * 1900 — 1.141.000 * 1950 — 2.383.000 * 1960 — 2.698.000 * 1970 — 2.969.000 * 1980 — 3.084.000 * 1990 — 3.220.000 * 2000 — 3.398.000 * 2010 — 3.506.000 * 2020 — 3.709.000 * 2025 — 3.863.000 == Geschiedenisse == Vanouds was Zuud-'Olland mee Noord-'Olland eên gewest. D'r wier wè gesproke van 'n noorder- en 'n zujerkwartier van [['Olland]]. De grenze lag bie 't [[IJ]], zoôdan [[Amsterdam]] en [[Aerlem]] bie 't zujen wiere gerekend. In [[1798]], in d'n tied van de [[Bataofse Rippebliek]], kwam 't vò 't eêrst toet 'n staetkundege deêlienge: 'Olland bezuje d'n [[Ouwe Rijn]] en benoorden de Maes wier toen 't ''[[departement van de Delf]]''. Dit gebied was dus vee kleinder as 't moderne Zuud-'Olland. In [[1801]] wiere de departementen weêr nae de grenzen van de ouwe gewesten ingedeêld en kwam t'r dus ok weer eên departement Olland. In 't [[Konienkriek 'Olland]] wier 't wè weer verdeêld, en noe al naebie volges de moderne grenzen: 't zujen van 'Olland wier 't departement Maesland. Van [[1810]] toet [[1813]], in d'n tied van 't Franse Keizerriek, ao dat z'n opvolger in 't departement van de Monden van de Maes. In 't nieuwe [[Konienkriek der Nederlan'n]] wier Olland weer eên provincie. Toch zaege ze op d'n dier in dat die provincie te groôt was vò goed te bestieren. In [[1840]] wier ze definitief verdeêld. == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] van Zuud-'Olland bestae uut 55 zeêtels (toet 2007 waeren dat d'r 83). Sins de verkieziengen van maerte 2023 is de verdeêlienge as volgt:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_ZH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|9 |11 | | | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|12 |bgcolor="#e8e08e"|12 |- |[[GL]] |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|5 |3 |3 |3 |- |[[D66]] |4 |5 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|5 |1 |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |5 |10 |bgcolor="#e8e08e"|10 |- |[[PVV]] |4 |4 |8 |8 | |- |[[CDA]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|13 |- |[[JA21]] |3 | | | | |- |[[PvdD]] |3 |2 |2 |1 |1 |- |[[SGP]] |2 |bgcolor="#e8e08e"|2 |3 |2 |2 |- |[[CU]] |2 |bgcolor="#e8e08e"|3 |3 |2 |bgcolor="#e8e08e"|4 |- |[[FVD]] |2 |11 | | | |- |[[SP]] |2 |2 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |8 |- |[[50+]] |1 |2 |2 |1 | |- |[[Volt]] |1 | | | | |- |[[DENK]] | |1 | | | |- |Leefbaar ZH ¹ | | | | |1 |- !''Zeêtels'' !55 !55 !55 !55 !55 |- !''Coalitie'' !31 !28 !29 !28 !39 |- !''Opkomst'' !55% !55% !46% !54% !44% |} ¹ Leefbaar ZH is Leefbaar Zuid-Holland. === Gemeênten === Sins 2023 eit Zuud-Olland 50 gemeênten. [[Plaetje:Prov-Zuid-Holland-OpenTopo.jpg|700px]] {| class=wikitable | {{columns-list|3| # [[Alblasserdam]] # [[Albrandswaerd]] (''Albrandswaard'') # [[Alphen an den Rien]] (''Alphen aan den Rijn'') # [[Barendrecht]] # [[Bodegraeven-Reeuwiek]] (''Bodegraven-Reeuwijk'') # [[Capelle an den Iessel]] (''Capelle aan den IJssel'') # [[D'n Aegt]] (''Den Haag'') # [[Delft]] # [[Dordt]] (''Dordrecht'') # [[Goereê-Overflakkeê]] (''Goeree-Overflakkee'') # [[Gorkem]] (''Gorinchem'') # [[Gouda]] # [[Hardinxveld-Giessendam]] # [[Hendrik-Ido-Ambacht]] # [[Hillegom]] # [[Hoekse Waerd (gemeênte)|Hoekse Waerd]] (''Hoeksche Waard'') # [[Kaeg en Braessem]] # [[Katwiek]] (''Katwijk'') # [[Krimpen an den Iessel]] (''Krimpen aan den IJssel'') # [[Krimpenerwaerd (gemeênte)|Krimpenerwaerd]] (''Krimpenerwaard'') # [[Lansingerland]] # [[Leiden]] # [[Leiderdurp]] (''Leiderdorp'') # [[Leidschendam-Voorburg]] # [[Lisse]] # [[Maessluus]] (''Maassluis'') # [[Meulelan'n]] (''Molenlanden'') # [[Midden-Delfland]] # [[Nieuwkoop]] # [[Nissewaerd]] (''Nissewaard'') # [[Noôrdwiek]] (''Noordwijk'') # [[Oegstgeest]] # [[Papendrecht]] # [[Pieneacker-Noôtdurp]] (''Pijnacker-Nootdorp'') # [[Ridderkerke]] (''Ridderkerk'') # [[Rieswiek (Zuud-'Olland)|Rieswiek]] (''Rijswijk'') # [[Rotterdam]] # [[Schiedam]] # [[Sliedrecht]] # [[Teylingen]] # [[Vlaerdingen]] (''Vlaardingen'') # [[Vore an Zeê]] (''Voorne aan Zee'') # [[Voorschoten]] # [[Waddinxveen]] # [[Wassenaer]] (''Wassenaar'') # [[Westland (gemeênte)|Westland]] # [[Zoetermeer]] # [[Zoeterwoude]] # [[Zuudplas]] ((''Zuidplas'') # [[Zwiendrecht (Nederland)|Zwiendrecht]] (''Zwijndrecht'') }} |} === Waeterschappen === Zuud-Olland is verdeêld onder de [[waeterschap]]pen en 'oôg'eêmraedschappen [['Oôg'eêmraedschap van Delfland|Delfland]], [[Waeterschap 'Ollandsen Delta|'Ollandsen Delta]], [['Oôg'eêmraedschap van Rienland|Rienland]], [[Waeterschap Rivier'nland|Rivier'nland]] en [['Oôg'eêmraedschap van Schieland en de Krimpenerwaerd|Schieland en de Krimpenerwaerd]]. Vee van die waeterschappen bin al in de [[middeleêuwen]] gevurmd, omda d'r juust 'ier be'oefte was an goed waeterbe'eer. === Justitie === Zuud-Olland is verdeêld in drie arrondissementen: [[D'n 'Aegt]], [[Rotterdam]] en [[Dordt]]. Alledrie ressortere ze onder 't 'of van D'n 'Aegt. == Cultuur == De cultuur van Zuud-'Olland is stikke stedelik en oor de leste decennia sterk beïnvloeid deu de allochtonen. Deu zien groôte concentraotie van steeën is Zuud-Olland wè de meêst multi-culturele provincie van Nederland. === Taele === In 't groôste deêl van Zuud-'Olland praote ze Zuud-'Ollandse dialecten. De meêste daevan bin al vee nae 't [[Nederlands|Standerdnederlands]] toegegroeid; alleên te zujen van Rotterdam en in vissersplekken as [[Scheveningen]] en [[Katwijk]] is t'r 'n meêr orgineel Zuud-'Ollands te oôren. In 't oôste ei-je de [[Utrechts-Alblasserwaerds]]e dialectgroep, die-a ok 'n bitje meêr van de Standerdtaele afwiekt. Op [[Goeree-Overflakkee]] en in en om [[Svore (plekke)|Svore]] praote ze [[Zeêuws]]e dialecten. Vedders oor, be'alve in [[Flevoland]], nergesten zoôvee Standerdnederlands en zoô weineg dialect gesproke as in Zuud-'Olland. D'r bin in Zuud-Olland ok 'eel vee migrantentaelen vertegewoordegd. === Godsdienst === Zuud-'Olland is vanouds protestants; vandaeg d'n dag oor nog mae 20% van de inweuners bie 'n protestantse kerke. D'r bin 15% katholieken, verspreid over 'eel de provincie en nergesten echt in de meêrder'eid. Alweer deu de groôte immigraotie is intusse 8% van de Zuud-Ollanders [[islam|moslim]] en 2% [[hindoeïsme|hindoe]]. === Folklore === In 't landelike deêl van Zuud-Olland komt nog wè wat folklore vò. De [[Meulen]]s van [[Kinderdiek]] stae intussen op de werelderfgoedlieste van de [[UNESCO]]. == Zie ok == * [[Lieste mee Deltawêrken]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.zuid-holland.nl Provincie Zuud-'Olland] * [https://web.archive.org/web/20220526233959/https://plaatsengids.nl/zuid-holland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/zuid-holland/ AlleCijfers] {{Provincie Zuud-'Olland}} [[Categorie:Zuud-'Olland| ]] 86df7ee5ez86h6kto6anace1whx60p7 0 1747 184494 182526 2026-10-26T14:27:53Z Vandermeeuwe 16416 184494 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Noord-'Olland |vlagge = Flag of North Holland.svg |waepen = Wapen van Noord-Holland.svg |kaerte = Noord-Holland position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Noord-Holland.PNG |oôdstad = [[Haarlem|'Aerlem]] |cvdk = [[Arthur van Dijk]] ([[VVD]]) |godsdienst = [[katteliek]] (16%), [[protestant]] (14%) |taelen = [[Ollands]],<br/ > [[Westfries]] |oppplekke = zesde |opp = 4.092 |landopp = 2.662 |waeteropp = 1.430 |bevplekke = tweêde |inweuners = 3.009.000 |daotum = 2026 |dichteid = 1130 |gemeênten = 44 |volkslied = [[Ik houd van het groen in je wei]] |website = [https://www.noord-holland.nl www.noord-holland.nl] }} '''Noord-'Olland / Noôrd-'Olland''' (Nederlands: ''Noord-Holland'', [[Westfries]]: ''Noard-Holland'') is 'n [[provincie]] in 't noordwesten van [[Nederland]]. Ze grenst an [[Zuud-Olland]], [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] en via dammen ok an [[Flevoland]] en [[Friesland]], en leit in 't westen an de [[Noordzeê]], in 't noordwesten an de [[Waddenzeê]] en in 't oôsten an 't [[IJsselmeer]] en 't [[Markermeer]]. 't Is de tweêde Nederlandse provincie nae bevolkienge, mee 'n vreêd dichtbevolkt zujen en 'n landelik midden en noorden. De 'oôdstad is [['Aerlem]]; verrewig de groôste stad is [[Amsterdam]]. == Geografie == Noord-'Olland is 'n vlakke provincie mee vee van z'n gebied onder waeter. Vanaf de vroege zeventiende eêuwe is t'r op groôte schael land ingepolderd: belangrieke polders bin de [[Beemster]], de [[Schermer]], de [[Wormer]], de [[Purmer]], de [[Heerhugowaerd]], de [[Haerlemmermeer]], de [[Zijpe]] en de [[Wieringermeer]]. Omdat 't land 'ier zoô laeg leit bin d'r breje sloôten noôdeg om 't waeter wig te kunnen pompen. 'Ierom staet de provincie dan ok bekend. De dunenrie die-a 't land tegen de zeê beschermt oor bie [[Hondsbos]] onderbroke; 'ier leit 'n zwaeren diek, de [[Hondsbosse Zeêwerienge]] (te vergelieken mee de Zeêdiek bie [[Waschappel]]). 't [[Gooi]], in 't zuudoôsten van de provincie, is 'n klein bitje 'euvelachteg en past landschappelik dan ok nie in de rest van de provincie. Zoôas bove gezeid is 't zujen van de provincie dichtbevolkt en de reste van Noord-Olland vee landelijker. Amsterdam, 'Aerlem, [[Hilversum]] en ulder vòsteeën maeke deêl uut van de [[Randstad]]. 't Gooi, Hilversum en omgeêvienge, was aors toet vò kort 'n stikke landelik gebied. In 't midden van Noord-'Olland leie de landschappen 't [[Kennemerland]], de [[Zaonstreêke]] en [[Waeterland]]. De lèste tweê raeke onder Amsterdamsen immigraotiedruk ok stik verstedelikt. [[Westfriesland]] en de [[Kop van Noord-'Olland]] è meer van ulder landelikeid be'ouwe. Middelgroôte steeën in die gebieden bin [[Alkmaer]] en [[D'n Elder]], daer-a de Nederlandse [[marine]] d'r tuusbaosis ei. Tenslotte 'oort 't eiland [[Texel]] d'r nog bie. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 472.000 * 1900 — 961.000 * 1950 — 1.843.000 * 1960 — 2.055.000 * 1970 — 2.244.000 * 1980 — 2.308.000 * 1990 — 2.376.000 * 2000 — 2.518.000 * 2010 — 2.669.000 * 2020 — 2.880.000 * 2025 — 2.992.000 == Geschiedenisse == Van de vroegste geschiedenisse van Noord-'Olland is nie vee bekend. De provincie lag bove de grenze van 't Romeinse riek en was dunbevolkt. Nae de [[Groôte Volksveruziengen]] was 't gebied naebie elemaele beweund deur [[Friezen]]; in wat-a noe 't Gooi is lag de grenze mee 't [[Franken|Frankische]] gebied. Noord-'Olland boven 't [[IJ]] kwam laeter in de middeleêuwen bekend te staen as ''[[West-Friesland]]''. Dit nog altied Friese (en Friestaelige) gebied kwam vee in oorlog mee 't gewest [['Olland]], dat-a 't prebeerde te onderwerpen. Dit lukte uutendelienge graef [[Floris V van 'Olland|Floris V]] an 't ende van de dertiende eêuwe. Noord-'Olland ei altied vreêd 'n last ge'aod mee de zeê. In de middeleêuwen, voraol in de vroege, rees de zeêspiegel flienk en dat leide d'rtoe dat de grond dikkelder onder waeter liep. Butendien aodde de Westfriezen in de vroege middeleêuwen groôte veengebieden as [[turf]] versteukt, waedeu d'r noe groôte plassen achtergebleve waeren. Die plassen wiere meren, die ok nog ins nae mekaore en nae de Zuderzeê deusloegen. Rond 1300 stoeng dit op z'n 'oôgtepunt. Aol in de Westfriesen tied begonne ze mee waeterwerken, zoôas 'n [[diek]] om [[Westflinge]], maer pas laeter begonne ze op groôte schael 't land tege 't waeter te verdedegen. In [[1612]] lukte 't [[Leeghwater]] d'n [[Beemster]] droôg te leien; in de volgende decennia zouwe ok alle aore binnewaeters volgen, be'alve 't IJ en 't Aerlemmermeer. In diezelfde eêuwe bloeide de steeën an de Zuderzeê deu d'n 'andel over zeê; voraol [[Enkuuzen]] was groôt. Aol dien tied was Olland 'n staetkundige eên'eid. D'r wier wè gesproke van 'n Ollands noorder- en zuderkwartier. De grenze lag bie 't IJ, dus Amsterdam en Aerlem oorde bie 't zujen. In de Fransen tied kwam t'r vò 't eêrst 'n staetkundige verdeêlienge: in [[1798]] kwaeme d'r 'n [[departement van Tessel]] en 'n [[departement van d'n Amstel]]. Dat eêrste liep van [[Vlieland]] toet an d'n [[Ouwe Rijn]] (en omvatte dus ok 'n stik van 't moderne Zuud-Olland), 't tweêde bestoeng uut Amsterdam en omstreêken. Van [[1801]] toet [[1806]] wiere de grenzen van de ouwe gewesten weer 'ersteld en kwam t'r dus ok weer eên gewest Olland. [[Lodewiek Napoleon]] deêlde Olland weêr wè in tweêën: zien [[departement Amstelland]] liep al aoreg gliek mee de laetere provinciegrenzen. As deêl van 't Franse keizerriek ([[1810]]-[[1813]]) maekte Noord-Olland, saeme mee ongeveer de provincie [[Utrecht (provincie)|Utrecht]], 't [[departement van de Zuderzeê]] uut. In 't zelfstandege Nederland wier de provincie 'Olland weer 'ersteld, toet ze in [[1840]] toch weêr verdeêld wier. De belangriekste veranderienge sins dien tied gebeurde in [[1942]], mee 't overbriengen van de eilanden Vlieland en [[Terschelling]] van Noord-Olland nae [[Friesland]]. == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] in Noord-Olland bestae uut 55 zeêtels (vò 2007 waere dat d'r 83). De verdeêlienge is sins de lèste verkieziengen in maerte 2023 zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_NH.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|8 | | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|13 |bgcolor="#e8e08e"|13 |- |[[GL]] |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|9 |4 |5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|11 |- |[[D66]] |4 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|6 |2 |- |[[PvdD]] |4 |3 |3 |1 |2 |- |[[JA21]] |3 | | | | |- |[[PVV]] |3 |3 |6 |6 | |- |[[Volt]] |2 | | | | |- |[[CDA]] |2 |4 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|10 |- |[[FVD]] |2 |9 | | | |- |[[SP]] |2 |3 |6 |5 |9 |- |[[50+]] ¹ |2 |1 |1 |1 | |- |[[CU]]-[[SGP]] ² |1 |1 |1 |1 |2 |- |[[DENK]] | |1 | | | |- |Ouderenpartij NH ³ | | |1 |1 |1 |- !''Zeêtels'' !55 !55 !55 !55 !55 |- !''Coalitie'' !30 !30 !33 !35 !39 |- !''Opkomst'' !57% !56% !47% !57% !45% |} ¹ In 2019 saemen met Partij van de Ouderen. ² In 2019 en 2023 alleen de CU. ³ Ouderenpartij NH is Ouderenpartij Noord-Holland. === Gemeênten === Noord-'Olland ei sins de lèste erindeêlienge (24 maerte 2022) nog 44 gemeênten. {| class=wikitable | [[Plaetje:Prov-Noord-Holland-OpenTopo.jpg|400px]] | {{columns-list|2| # [[Aelsmeer]] (''Aalsmeer'') # [[Alkmaer]] (''Alkmaar'') # [[Amstelveen]] # [[Amsterdam]] # [[Bergen (Noord-'Olland)|Bergen]] # [[Beverwiek]] (''Beverwijk'') # [[Blaricum]] # [[Bloemendael]] (''Bloemendaal'') # [[Castricum]] # [[D'n Elder]] (''Den Helder'') # [[Diek en Waerd]] (''Dijk en Waard'') # [[Diemen]] # [[Drechterland]] # [[Edam-Volendam]] # [[Enkuuzen]] (''Enkhuizen'') # [[Gooise Meren]] # [[Haerlem]] (''Haarlem'') # [[Haerlemmermeer]] (''Haarlemmermeer'') # [[Heemskerke]] (''Heemskerk'') # [[Heemstede]] # [[Heiloo]] # [[Hilversum]] # [[Hoôrn]] (''Hoorn'') # [[Koggenland]] # [[Landsmeer]] # [[Laren (Noord-'Olland)|Laren]] # [[Medemblik]] # [[Ollands Kroôn]] (''Hollands Kroon'') # [[Oôstzaen]] (''Oostzaan'') # [[Opmeer]] # [[Ouwer-Amstel]] (''Ouder-Amstel'') # [[Purmerend]] # [[Schaegen]] (''Schagen'') # [[Stede Broec]] # [[Texel]] # [[Uutgeêst]] (''Uitgeest'') # [[Uuthoôrn]] (''Uithoorn'') # [[Uuzen]] (''Huizen'') # [[Velsen]] # [[Waeterland]] (''Waterland'') # [[Wiedemeren]] (''Wijdemeren'') # [[Wormerland]] # [[Zaenstad]] (''Zaanstad'') # [[Zandvoôrt]] (''Zandvoort'') }} |} === Waeterschappen === 't Groôste deêl van Noord-'Olland, en wè Noord-'Olland bove 't [[IJ]], oort bie 't [[Waeterschap 'Ollands Noorderkwartier]]. Aerlem en omgevienge 'ore bie 't [['Oôg'eêmraedschap van de Rijn]], Amsterdam en 't Gooi bie 't [[Waeterschap Amstel, Gooi en Vecht]]. === Justitie === Noord-'Olland is verdeêld in de arrondissementen Alkmaar, 'Aerlem en Amsterdam. Alledrie ressortere ze onder 't 'Of van Amsterdam. == Cultuur == === Godsdienst === Vanouds was ok Noord-Olland protestants, mae de sterke katholieke minder'eid ei z'n eige in de twintegste eêuwe sterk doe gelde; ier en daer bin ze in de meerder'eid. De protestanten bin verregaend geseculariseerd: nog maer 8% van de bevolkienge geeft an protestant te wezen. Intussen bin d'r, voraol deu groôte migrantengemeênschappen in Amsterdam (en vaneiges ok wè in kleinere steeën), aol 8% [[islam|moslims]] en 1% [[hindoeïsme|hindoes]]. === Taele === Noord-'Olland is taelkundig vrie divers. De groôste streektaele (in elk geval in grondgebied) is 't [[Westfries]], 'n dialect dat-a geweunlik toet 't [['Ollands]] gerekend oor mae van 't aore Ollands verschilt deu 'n vreêd sterk [[Fries]] substraot. In en rond Amsterdam en Aerlem 'eerst 't [[Zuud-'Ollands]]. 't [[Kennemers]], [[Zaons]] en [[Waeterlands]] bin aolledrie overgangsdialecten van 't Zuud-'Ollands naer 't Westfries. 't Gooi ei z'n eige dialecten, 't [[Goois]], die-an bie de [[Utrechts-Alblasserwaerds]]e groep ore. == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.noord-holland.nl/ Provincie Noord-'Olland] * [https://web.archive.org/web/20231203164254/https://plaatsengids.nl/Noord-Holland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/noord-holland/ AlleCijfers] <gallery> Magere Brug.jpg|''Maegere Brugge'', [[Amsterdam]] Zonstrhoofd02achter.jpg|''Sanatorium Zonnestraal'', [[Hilversum]] </gallery> {{Provincie Noord-'Olland}} [[Categorie:Noord-'Olland| ]] cso4tl8nki0p4b9yywls78sgd3eqv3u 0 1854 184491 182523 2026-10-26T14:24:50Z Vandermeeuwe 16416 184491 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Greunienge |vlagge = Flag Groningen.svg |waepen = Groningen (province) coa.svg |kaerte = Groningen position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Groningen.PNG |oôdstad = [[Greunienge (stad)|Greunienge]] |cvdk = [[René Paas]] ([[CDA]]) |godsdienst = [[protestant]] (24%),<br/ > [[katteliek]] (5%) |taelen = [[Greuniengs]],<br/ > [[Fries]] |oppplekke = achtste |opp = 2.955 |landopp = 2.313 |waeteropp = 643 |bevplekke = negende |inweuners = 601.000 |daotum = 2026 |dichteid = 260 |gemeênten = 10 |volkslied = [[Grönnens Laid]] |website = [https://www.provinciegroningen.nl www.provinciegroningen.nl] }} '''Greunienge''' (Nederlands: ''Groningen'', [[Greuniengs]]: ''Grunnen, Grönnen, Grunningen'', [[Fries]]: ''Grinslân'') is 'n [[provincie]] van [[Nederland]], die-a in 't noordooste van 't land leit. Oôdstad is de gelieknaemige stad [[Greunienge (stad)|Greunienge]]. Ze grenst in 't noôrden an de [[Waddenzeê]] en 't [[Eêms]]-[[Dollard]] gebied, in 't westen an [[Friesland]], in 't zuden an [[Drenthe]] en in 't oôsten an [[Oôst-Friesland]] en 't [[Eêmsland]] in [[Duutsland]] ([[Niedersachsen]]). == Geografie == Greunienge bestae groôtendeêls uut [[polder]]land. In 't zuud(oôsten) binne [[veenkolonie|veenkoloniën]]. D'n [[Ondsrugge]] in [[Drenthe]] loôpt toet de stad [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]]. 't [[Lauwersmeer]] is 'n kreêke op de grenze mie [[Friesland]] in 't noôrdwesten. De [[Hasseberg]] mie 14 meter in 't zuudoôsten van de provincie is 't oôste punt. Op 16 auhustus [[2012]] was d'r bie [['Uuzienge]] 'n aerdbevieng mie een kracht van 3,6, de zwaerste oôit in Greunienge.<ref>[https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/magnitude-beving-huizinge-wordt-3-6 KNMI]</ref> === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 185.000 * 1900 — 296.000 * 1950 — 460.000 * 1960 — 475.000 * 1970 — 517.000 * 1980 — 554.000 * 1990 — 554.000 * 2000 — 563.000 * 2010 — 577.000 * 2020 — 586.000 * 2025 — 603.000 == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] van Greunienge è 43 zeêtels. Sins de verkieziengen van maerte 2023 is de verdeêlienge zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_GR.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|12 | | | | |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |6 |bgcolor="#e8e08e"|12 |bgcolor="#e8e08e"|12 |- |[[GL]] |bgcolor="#e8e08e"|5 ² |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|3 |3 |3 |- |[[CU]] |bgcolor="#e8e08e"|3 ¹ |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |- |Groninger Belang |bgcolor="#e8e08e"|3 ¹ |3 |3 | | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|2 ² |bgcolor="#e8e08e"|4 |4 |bgcolor="#e8e08e"|6 |5 |- |[[SP]] |2 |4 |bgcolor="#e8e08e"|8 |6 |7 |- |[[D66]] |2 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|3 |1 |- |[[PvdD]] |2 |1 |2 |1 |1 |- |[[PVV]] |2 |2 |3 |3 | |- |[[CDA]] |2 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|5 |5 |bgcolor="#e8e08e"|9 |- |[[Volt]] |1 | | | | |- |Partij voor het Noorden <br> (PvhN) |1 |2 |1 |1 |1 |- |[[FVD]] |1 |5 | | | |- |[[50+]] | |1 | | | |- !''Zeêtels'' !43 !43 !43 !43 !43 |- !''Coalitie'' !23 ¹/ 24 ² !25 !24 !24 !25 |- !''Opkomst'' !63% !56% !53% !58% !51% |} 't College van Gedeputeêrde Staeten in 't tiedvak 2023-2027 steunt op 'n coalitie van: * 2023-2025: BBB, PvdA, CU, Groninger Belang * 2025-2027: BBB, PvdA, GL, VVD <ref>[https://nos.nl/artikel/2559178-van-veur-mekoar-naar-mit-mekoar-groningen-heeft-weer-een-provinciebestuur NOS]</ref> === Gemeênten === Greunienge ei 10 gemeênten sins 2021: {| class=wikitable | [[Plaetje:P01-GR-positiekaart2-gemlabels.png|300px]] | {{columns-list|1| # [[Eêmsdelta]] (''Eemsdelta'') # [[Greunienge (gemeênte)|Greunienge]] (''Groningen'') # [[Midden-Greunienge]] (''Midden-Groningen'') # [[Oldambt (gemeênte)|Oldambt]] # [['t Oôgeland]] (''Het Hogeland'') # [[Pekela]] # [[Stadskanaol]] (''Stadskanaal'') # [[Veêndam]] (''Veendam'') # [[Westerkwartier (gemeênte)|Westerkwartier]] # [[Westerwolde (gemeênte)|Westerwolde]] }} |} == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.provinciegroningen.nl/ Provincie Greunienge] * [https://web.archive.org/web/20220622184603/https://www.plaatsengids.nl/groningen-provincie Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/groningen/ AlleCijfers] {{Provincie Greunienge}} [[Categorie:Greunienge| ]] qudwr9fs1ulkopbd484aretowxwvim4 0 1869 184492 182524 2026-10-26T14:25:48Z Vandermeeuwe 16416 184492 wikitext text/x-wiki ''Zie ok: [[Limburg]]'' ---- {{ProvincieNL |naem = Limburg |vlagge = Flag of Limburg.svg |waepen = Limburg-nl-wapen.svg |kaerte = Limburg position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Limburg.PNG |oôdstad = [[Maestricht]] |cvdk = [[Emile Roemer]] ([[SP]]) |godsdienst = [[katteliek]] (64%), [[protestant]] (3%) |taelen = [[Limburgs]],<br/ > [[Noord-Limburgs]],<br/ > [[Ripuarisch]],<br/ >[[Zuudoôst-Limburgs]] |oppplekke = negende |opp = 2.210 |landopp = 2.141 |waeteropp = 68 |bevplekke = zevende |inweuners = 1.138.000 |daotum = 2026 |dichteid = 532 |gemeênten = 31 |volkslied = [[Limburg mijn Vaderland]] |website = [https://www.limburg.nl www.limburg.nl] }} [[Plaetje:Kasteel Schaloen in Valkenburg.jpg|300px|thumb|[[Kasteel Schaloen]]]] '''Limburg''' ([[Ripuarisch]]: ''Limburrsh'') is 'n [[provincie]] van [[Nederland]] die-a in 't zuudoôsten van 't land leit. Ze grenst an [[Gelderland]], [[Noord-Braebant]], [[Belgs Limburg]], [[Luuk (provincie)|Luuk]] en 't [[Duutsland|Duutse]] Bundesland [[Nordrhein-Westfalen]] en ei vee meer grenze mee 't butenland as mee aore Nederlandse provincies. Oôdstad en groôtste plekke is [[Maestricht]]. == Geografie == Limburg, voraol Zuud-Limburg, oor dikkels beschreve as 't meêst "butenlands" uutziende stikje van Nederland. Dat komt voraol deu 't [[euvel]]achtige landschap. In 'n land dat vo 't groôste deêl stikke vlak is en vo de elt onder of mae juust bove [[zeêniveau]] leit valt 't landschap zeker op: 'n Groôt deêl van Zuud-Limburg leit naemelik meer as onderd meter bove zeêniveau. De [[Vaelserberg]], mee 322 meter 't oôgste punt van Nederland en nie verre van 't Drielandenpunt mee België en Duutsland is 't oôgste punt van Nederland. Naer 't noôrden toe oort 't landschap vlakker. Van noôrd nae zuud deustroômt de [[Maes]] de provincie. Onder meêr de steeën Mestricht, [[Roermond]] en [[Venlo]] leie an deze rivier en gebruke 'm bevobbild vò de binnenvaert. Onder de kleine rivieren en [[beke]]n die d'rop afwaeteren bin de [[Geul]], de [[Geleenbeek]], de [[Roer (Maes)|Roer]] en de [[Niers]]. 't Zuie van de provincie is, mee deu de groôte bloei in d'n tied van de [[mienbouw]], vreêd verstedelikt, feitelik is 't 't meêst verstedelikte gebied van Nederland buten de [[Randstad]], mee de stad Mestricht en de [[agglomeraotie]] [[Heerlen]]-[[Kerkrade]] ("Parkstad Limburg"). [[Geologie|Geologisch]] is Limburg intresant deudat d'r [[Limburgse klei]] of ''löss'' vokomt, t'rwiel de rest van Nederland voraol uut [[rivierklei]], [[zeêklei]] en [[zand]] bestaet. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 204.000 * 1900 — 282.000 * 1950 — 728.000 * 1960 — 882.000 * 1970 — 999.000 * 1980 — 1.069.000 * 1990 — 1.104.000 * 2000 — 1.141.000 * 2010 — 1.123.000 * 2020 — 1.117.000 * 2025 — 1.135.000 == Geschiedenisse == Wat-a noe Nederlands Limburg is is noe nog nie zoô lang 'n eên'eid. In 't verleje was 't verdeêld onder vee, dikkels butenlandse, meugend'eden. Dit maekt 't moeilik 'n geschiedenisse van deêze provincie te schrieven. In de pre'istorie was Zuud-Limburg eên van de eerste permanent beweunde gebieden, vee dichter bevolkt en vee ontwikkelder in cultuur. In d'n tied van de [[Romeinen|Romeinse]] veroverienge wier in elk geval 't zujen beweund deu de [[Eburonen]], 'n [[Kelten|Keltisch]] volk. Naedan de Romeinen onder [[Caesar]] dit volk aodde uutgeroeid kwaeme de [[Tongeren (volk)|Tongeren]] (ok Keltisch) d'r te weunen. [[Maestricht]] (''Mosae Traiectum'' in 't [[Latiens]]) was in deêzen tied 'n plekke van beteêkenisse; vee aore plekken in de provincie bestonden toen ok a. Nae de Groôte Volksveruzienge wier 't gebied bezet deu [[Franken]]. As 't [[Frankische Riek]] bie 't [[Verdrag van Verdun]] in [[843]] gesplist wier kwam Limburg bie 't middenste, laeter 't oôstelike (Eileg-Roômse, Duutse) riek. 'n Groôt deêl van de moderne provincie viel toen onder de [[Maesgouw]]. Groôte macht in 't gebied ao de [[bischop]] van [[Keulen]], die z'n macht altied maer uutbreide toet dat d'n ertog van [[Braebant]] 'm bie de [[Slag bie Woeriengen]] ([[1288]]) versloeg. Vanaf toen begon Limburg meêr mee de Nederlanden te integreren. Vanaf [[1543]] ([[Verdrag van Venlo]]) was Limburg ingeliefd bie de [[Bourgondische Staot]]. In d'n [[Tachtentegjaeregen Oorlog]] wisselde Limburg 'n paer keer van bezitter. Uutendelienge kwaeme bie de [[Vree van Munster]] ([[1648]]) deêlen d'rvan in anden van de Republiek, naemelik 't uterste noôrden rond [[Mook]] en wat-an me noe ''Zuud-Limburg'' zouwe noeme. De rest bleef verdeeld onder voraol [[Spanje]], [[Luuk]], [[Gulik]] en [[Kleef]]. [[Staets-Limburg]], zoôas 't zujen eêtte, was 'n Generaliteitsland en ao gin stemme in de [[Staeten-Generaol]], omdat 't katteliek was. Dat brocht d'n andel sterk in 't slop, zoôdat Limburg veraermde. Mee de [[Vree van Utrecht]] ([[1713]]) kreeg de Republiek ok Venlo. Uutendelienge waeren d'r nie minder as 18 eersers in wat noe Nederlands Limburg is. In [[1794]] wier 't eêle gebied bie [[Frankriek]] gevoegd. 't Goeng deêl uutmaeken van de [[departement]]en van de Nedermaes en van de Roer. 't Oorde nie bie de [[Bataofse Republiek]] of 't [[Konienkriek Olland]], omdat 't as eên van de Zudelike Nederlanden wier beschouwd. Mee de vurmienge van 't Konienkriek van de Nederlanden in [[1815]] kwam d'r eên groôte provincie rond de Maes, die-a eêrst naer eur oôdstad ''Mestricht'' zouw gae eête maer op initiatief van d'n Konienk ''Limburg'' genoemd wier, naer 't ouwe [[Ertogdom Limburg]] (dit lag zudeliker en 't omvatte maer 'n klein stikje van de nieuwe provincie Limburg). In [[1830]] schaerde deêze provincie d'r eige achter de Belgse opstand, maer om-at 'r in Mestricht 'n Ollands garnizoen gelegerd wier bleef deêze stad be'ouwe. Bie de vree in [[1839]] wier de provincie Limburg lanks de Maes verdeêld: 'n westelik stik vò België, 'n oôstelik vò Nederland. 't Zou nog lang diere vòdan de Limburgers d'r eige echte Nederlanders zouwe voele. De provincie ao zelfs 'n stuitje zittienge in d'n [[Duutsen Bond]]. Nae 1900 wier Limburg 'n echte industrieprovincie, nie in de lèste plekke deu de kolenmienen. Die brochten vee economische vòspoed en immigraotie. Uutendelienge wiere de mienen in de jaeren '70 geslote. == Politiek en bestier == === Provincie === De Limburgse [[Provinciaole Staeten]] è 47 zeêtels (vò 2007 waere dat d'r 63). Sins maerte 2023 is de verdeêlienge zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_LB.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|10 | | | | |- |[[PVV]] |6 |7 |9 |bgcolor="#e8e08e"|10 ¹ | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|8 |7 |- |[[CDA]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |9 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|18 |- |[[GL]] |4 |4 |2 |3 |2 |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|6 ² |bgcolor="#e8e08e"|8 |- |[[SP]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |4 |bgcolor="#e8e08e"|8 |6 |9 |- |[[D66]] |3 |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |2 |1 |- |Lokaal-Limburg |2 |2 |1 | | |- |[[JA21]] |2 | | | | |- |[[PvdD]] |2 |2 |1 | |1 |- |[[FVD]] |1 |7 | | | |- |[[50+]] |1 |1 |1 |2 | |- |Volkspartij Limburg | | |1 | | |- |Partij Nieuw Limburg | | | | |1 |- !''Zeêtels'' !47 !47 !47 !47 !47 |- !''Coalitie'' !26 !/ !32 !28 ¹/ 24 ² !26 |- !''Opkomst'' !54% !53% !45% !52% !44% |} 't College van Gedeputeêrde Staeten in 't tiedvak 2011-2015 steunde op 'n coalitie van: * 2011-2012: CDA, VVD en PVV * 2012-2015: CDA, VVD en PvdA 't College van Gedeputeêrde Staeten in 't tiedvak 2019-2023 was samengesteld op baosis van deskundig'eid: * 2019-2021: (PVV, VVD, CDA, (GL), Lokaal-Limburg en FVD/JA21) * 2021-2023: (VVD, CDA, GL, PvdA, D66 en Lokaal-Limburg) An 't oôd van de provincie staet in Limburg 'n [[gouverneur]], awast eit 'n dezelfde bevoegd'eden as 'n [[commissaoris van de Konieng]]. Dit is 'n erinnerienge an d'n tied dat Limburg nie as gewone provincie van Nederland gezieë wier maer as ertogdom in personele unie mee de Konienk (ziet ierbove bie ''geschiedenisse''). === Gemeênten === Sins de lèste erindeêlienge in 2019 eit Nederlands Limburg nog 31 gemeênten. {| class=wikitable | [[Plaetje:Prov-Limburg-OpenTopo.jpg|400px]] | {{columns-list|1| # [[Beêk (Nederlands Limburg)|Beêk]] (''Beek'') # [[Beekdaelen]] # [[Beesel]] # [[Bergen (Limburg)|Bergen]] # [[Brunssum]] # [[Echt-Susteren]] # [[Eijsden-Margraten]] # [[Gennep]] # [[Gulpen-Wittem]] # [[Heerlen]] # [[Horst an de Maes]] (''Horst aan de Maas'') # [[Kerkrade]] # [[Landgraef]] (''Landgraaf'') # [[Leudal]] # [[Maesgouw]] (''Maasgouw'') # [[Maestricht]] (''Maastricht'') # [[Meerssen]] # [[Mook en Middelaer]] (''Mook en Middelaar'') # [[Nederweert]] # [[Peel en Maes]] (''Peel en Maas'') # [[Roerdaelen]] (''Roerdalen'') # [[Roermond]] # [[Simpelveld]] # [[Sittard-Geleen]] # [[Stein (Limburg)|Stein]] # [[Vaels]] (''Vaals'') # [[Valkenburg an de Geul]] (''Valkenburg aan de Geul'') # [[Venlo]] # [[Venray]] # [[Voerendael]] (''Voerendaal'') # [[Weert]] }} |} === Waterschappen === 't Noôrden van Limburg oorde bie 't [[Waeterschap Peel en Maesvallei]], 't zujen bie [[Waeterschap Roer en Overmaes]]. Sins 2017 vorme zie saemen 't [[Waeterschap Limburg]]. === Justitie === Nederlands Limburg beslaet tweê [[arrondissement (Nederland)|arrondissementen]]: Roermond in 't noorden en Mestricht in 't zujen. Ze ressortere onder 't Of van [[D'n Bos]]. == Cultuur == === Godsdienst === Nog 77% van de Limburgers is in naem katteliek. Iervan gaet maer 'n klein deêl dikkels nae kerke: op 'n modaole zundag weunt ongeveer 7% van de Limburgse bevolkienge 'n [[misse]] bie. Toch zien vee Limburgs de kattelieke kerke as 'n belangriek deêl van ulder identiteit. Protestanten bin d'r eêl weinig: nie meêr as 2%. D'n [[islam]] is mee 3,5% zelfs anzienlik groôter as 't protestantisme. === Taele === :''Ziet ok: [[Limburgs]]'' In 't groôste deêl van Limburg oor [[Limburgs]] gepraot. De dialecten uut 't noôrden van de provincie bin in te deêlen bie 't [[Kleverlands]], die uut 't uterste zuudoôsten bie 't [[Ripuarisch]]. Ondanks die taelkundege versnipperienge ore aolle dialecten uut de provincie deu de over'eid sins [[1997]] as ''Limburgs'' erkènd. Biezonder an de dialecten in Limburg is dan ze nog zoôwel in de steeën as op 't land vreêd vee gesproke ore: de streektaele is ier meer as bevobbild in Zeêland 'n vast deêl van de eige identiteit. 't Dialect oor relatief dikkels opgeschreve mae bluuf tot d'n dag van vandaeg voraol 'n spreektaele. Voraol mee de [[carnaval]] oor 't vee gezoenge. === Folklore === In Limburg bin vee [[blaesmuziek|harmonieën en fanfaores]] te vinden, meêr as waer dan ok op de wereld. Voraol Kerkrade en Thorn staen ier bekend om. Ok carnaval is 'n eel belangriek en levendeg deêl van de Limburgse volkscultuur. Ut volkslied is ''[[Limburg mijn Vaderland]]''. == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.limburg.nl Provincie Limburg] * [https://web.archive.org/web/20231113140142/https://www.plaatsengids.nl/limburg Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/limburg/ AlleCijfers] {{Provincie Nederlands Limburg}} [[Categorie:Limburg (Nederland)| ]] 8eh2uf7nplnr7icha6au7ffpvz045bp 0 1916 184493 182525 2026-10-26T14:26:45Z Vandermeeuwe 16416 184493 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Noord-Braebant |vlagge = North_Brabant-Flag.svg |waepen = Noord-Brabant wapen.svg |kaerte = Noord-Brabant position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Noord-Brabant.PNG |oôdstad = [[D'n Bos]] |cvdk = [[Ina Adema]] ([[VVD]]) |godsdienst = [[katteliek]] (48%), [[protestant]] (8%) |taelen = [[Braebants]],<br/ > [[Westoeks]],<br/ > [[Limburgs]],<br/ > [[Land van Cuijks]] |oppplekke = tweêde |opp = 5.082 |landopp = 4.900 |waeteropp = 182 |bevplekke = derde |inweuners = 2.677.000 |daotum = 2026 |dichteid = 546 |gemeênten = 56 |volkslied = gin |website = [https://www.brabant.nl www.brabant.nl] }} [[Plaetje:Westbrabantbegrenzing.png|thumb|300px|Westelek Braebant]] '''Noord-Braebant / Noôrd-Braebant''' (Nederlands: ''Noord-Brabant'', [[Braebants]]: ''Broabant'') is 'n [[provincie]] in 't zujen van [[Nederland]]. Ze grenst an [[Zeêland]], [[Zuud-Olland]], [[Gelderland]], [[Limburg (Nederland)|Limburg]], [[Belgs Limburg]] en [[Antwerpen (provincie)|Antwerpen]]. 't Is nae Zuud-Olland de meêst bevolkiengsrieke provincie en ze is ok best versteêdelikt: [[Eindoven]] en [[Tilburg]] as vuufde en zevende stad van Nederland de tweê groôste steeën buten de [[Randstad]]. Veddere groôte steeën bin [[Breda]] en [[D'n Bos]], de oôdstad, die pas de vierde van de provincie is. Toch eit ok de landbouw, voraol de verkesouwerij, ier 'n groôte functie. == Geografie == Zoôas bove gezeid is Noord-Braebant sterk verstedelikt. Toch leit de bevolkiengsdicht'eid rond 't landelike gemiddelde. Daedeu is t'r ok nog vee plekke vò landbouw en natuur. Typisch Braebants bin de zandverstuviengen van de [[Loonse en Drunense Dunen]], en de 'eivelden van de [[Kempen]]. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 393.000 * 1900 — 554.000 * 1950 — 1.243.000 * 1960 — 1.485.000 * 1970 — 1.788.000 * 1980 — 2.051.000 * 1990 — 2.189.000 * 2000 — 2.356.000 * 2010 — 2.444.000 * 2020 — 2.563.000 * 2025 — 2.664.000 == Geschiedenisse == Vroeger waor Noord-Braebant gin aparte bestierlike eên'eid. In 'n groôt deêl van z'n geschiedenisse van 't verbonde mee de zudelike Nederlanden. In de [[middeleêuwen]] kwam 'n groôt deêl van wat-a noe Noord-Braebant is an 't [[Markgraefschap van Antwerpen]], dat-a in [[1106]] bie [[Braebant]] ingeliefd wier. De groôte centra van ontwikkelienge laege in 't zujen van Braebant (Antwerpen, Brussel, Leuven etc.) maer in 't noôrden kwaemen ok Breda en D'n Bos wè tot ontwikkelienge. Mee d'n [[Tachentegjaeregen Oorlog]] wier Noord-Braebant afgescheie van de reste van 't ertogdom: bie de [[Vree van Munster]] in [[1648]] liep de grenze tussen de Staetse en de Spaonse Nederlanden dwars deu Braebant ene. Omdat 't gebied vò 't groôste deêl katteliek was moogden 't gin volwaerdege provincie ore maer wier 't 'n [[Generaliteitsland]]: rechtsreeks deu de [[Staeten-Generaol]] bestierd. Dit dierde tot de instellienge van de [[Bataofse Republiek]] in [[1795]], toen 't gebied ''Bataofs-Braebant'' gieng eête. Laeter in de Fransen tied wier 't over verschillende aore departementen verdeêld. Bie de instellienge van 't Konienkriek der Nederlanden in [[1815]] wier de provincie nie mee 't zudelike Braebant vereênegd maer goeng ze ''Noord-Braebant'' eête. 't Gebied van die provincie was groôter as 't ouwe Generaliteitsland omdat'r 'n stik van 't ouwe [[Olland]] en de vòdien zelfstandege (nie bie de Republiek orende) [[eerlik'eid|eerlik'eden]] [[Boxmeer]], [[Gemert]], [[Megen]] en [[Ravenstein]] biekwaeme. In [[1830]] bleef 't bie de Belgse opstand relatief rustig en kon konienk Willem I 't gebied makkelik be'ouwe. Vanaf 't end van de negentiende eêuwe kwam voraol in en rond Tilburg en Eindoven vee industrie op. == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] van Noord-Braebant è 55 zeêtels. Sins de lèste verkieziengen van maerte 2023 zieë de verdeêlienge d'r zoô uut:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_NB.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |11 | | | | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|12 |bgcolor="#e8e08e"|11 |- |[[GL]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |3 |3 |2 |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |7 |bgcolor="#e8e08e"|8 |- |[[SP]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |5 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|8 |12 |- |[[PVV]] |4 |4 |7 |8 | |- |[[D66]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|7 |5 |1 |- |[[CDA]] |4 |bgcolor="#e8e08e"|8 |9 |bgcolor="#e8e08e"|10 |bgcolor="#e8e08e"|18 |- |[[JA21]] |2 | | | | |- |Lokaal Brabant |bgcolor="#e8e08e"|2 |1 |1 | | |- |[[PvdD]] |2 |2 |2 |1 |1 |- |[[Volt]] |1 | | | | |- |[[FVD]] |1 |9 | | | |- |[[50+]] |1 |2 |2 |1 | |- |[[CU]]-[[SGP]] |1 |1 |1 | |1 |- |Brabantse Partij | | | | |1 |- !''Zeêtels'' !55 !55 !55 !55 !55 |- !''Coalitie'' !28 !31 !30 !30 !37 |- !''Opkomst'' !56% !52% !44% !51% !42% |} === Gemeênten === Noord-Braebant is opgedeêld in 56 gemeênten. De lèste erindeêlienge was in 2022. [[Plaetje:P10-NB-positiekaart2-gemlabels.png|700px]] {| class=wikitable | {{columns-list|3| # [[Alphen-Chaem]] (''Alphen-Chaam'') # [[Altena]] # [[Asten]] # [[Baerle-Nassau]] (''Baarle-Nassau'') # [[Bergeijk]] # [[Bernheze]] # [[Berrehe op Zoom]] (''Bergen op Zoom'') # [[Best]] # [[Bladel]] # [[Boekel]] # [[D'n Bos]] ('' 's-Hertogenbosch'') # [[Boxtel]] # [[Breda]] # [[Cranendonck]] # [[Deurne]] # [[Dongen]] # [[Drimmelen]] # [[Eersel]] # [[Eindoven]] (''Eindhoven'') # [[Etten-Leur]] # [[Geêrtruudenberg]] (''Geertruidenberg'') # [[Geldrop-Mierlo]] # [[Gemert-Baekel]] (''Gemert-Bakel'') # [[Gilze en Rijen]] # [[Goirle]] # [[Halderberge]] # [[Heeze-Leende]] # [[Helmond]] # [[Heusden]] # [[Hilvarenbeek]] # [[Laerbeek]] (''Laarbeek'') # [[Land van Cuijk (gemeênte)|Land van Cuijk]] # [[Loôn op Zand]] (''Loon op Zand'') # [[Maeshorst]] (''Maashorst'') # [[Meierijstad]] # [[Moerdiek]] (''Moerdijk'') # [[Nuenen, Gerwen en Nederwetten]] # [[Oirschot]] # [[Oisterwiek]] (''Oisterwijk'') # [[Oôsterhout]] (''Oosterhout'') # [[Oss]] # [[Reusel-De Mierden]] # [[Roosendael]] (''Roosendaal'') # [[Rucphen]] # [[Sint-Michielsgestel]] # [[Someren]] # [[Son en Breugel]] # [[Steênberrehe]] (''Steenbergen'') # [[Tilburg]] # [[Valkenswaerd]] (''Valkenswaard'') # [[Veldoven]] (''Veldhoven'') # [[Vught]] # [[Waelre]] (''Waalre'') # [[Waolwiek]] (''Waalwijk'') # [[Woensdrecht]] # [[Zundert]] }} |} === Waeterschappen === Noord-Braebant is in vier [[waeterschap]]pen verdeêld: 't [[Waeterschap Braebantsen Delta]], [[Waeterschap Aa en Maes]], [[Waeterschap D'n Dommel]] en [[Waeterschap Rivier'nland]]. === Justitie === Braebant is in tweê [[arrondissement]]en verdeêld: 't westen valt onder 't arrondissement Breda, 't oôsten onder D'n Bos. Allebei de arrondissementen ressorteren onder 't Gerechtsof van D'n Bos. == Cultuur == === Godsdienst === Vanouds is Noord-Braebant 'n kattelieke provincie. In 2005 was volgens schattiengen nog 57% van de bevolkienge katteliek. Kleine gebieden in 't noorden bin in (groôte) meerder'eid protestants, naemelik 't [[Land van Altena en Heusden]] en de [[Noordwestoek]]. Zaemen bin die goed vò 6% van de Braebanders. Deu de sterke verstedeliking weune d'r intusse ok a 5% [[islam|moslims]] in de provincie. === Taele === Noord-Braebant eit 't [[Braebants]] in verschillende dialecten as streektaele. In kleine gebieden an de randen van de provincie ore nog aore taelen gesproke: 't [[Westoeks|(Noord)westoeks]] is 'n [['Ollands]] dialect, in 't [[Land van Cuijk]] praote ze [[Kleverlands]] en in de gemeênte Cranendonck (oôdplekke [[Budel]]) è ze 'n [[Limburgs]] dialect. De dialecten ore nog relatief vee gesproke, voraol op 't land. == Zie ok == * [[Lieste mee Deltawêrken]] == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.brabant.nl/ Provincie Noord-Braebant] * [https://www.brabantserfgoed.nl/ Brabants Erfgoed] * [https://web.archive.org/web/20240221023826/https://plaatsengids.nl/noord-brabant Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/noord-brabant/ AlleCijfers] {{Provincie Noord-Braebant}} [[Categorie:Noord-Braebant| ]] rs6bv9l26pqd3hd64ev4f7zy04ph1ao 0 2545 184496 182528 2026-10-26T14:30:05Z Vandermeeuwe 16416 184496 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Utrecht |vlagge = Utrecht (province)-Flag.svg |waepen = Arms Utrecht Province.png |kaerte = Utrecht position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Utrecht.PNG |oôdstad = [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] |cvdk = [[Hans Oosters]] ([[PvdA]]) |godsdienst = [[protestant]] (27%), [[katteliek]] (13%) |taelen = [[Utrechts-Alblasserwaerds]],<br/ > [[West-Veluws]] |oppplekke = elfde |opp = 1.560 |landopp = 1.485 |waeteropp = 75 |bevplekke = vuufde |inweuners = 1.415.000 |daotum = 2026 |dichteid = 953 |gemeênten = 26 |volkslied = [[Langs de Vecht en d'Oude Rijnstroom|Langs de Vecht en<br />d'Oude Rijnstroom]] |website = [https://www.provincie-utrecht.nl www.provincie-utrecht.nl] }} '''Utrecht''' is de meêst centraol gelegen [[provincie]] van [[Nederland]]. 't Is wel de kleinste provincie en vreed dicht bevolkt. Ze hrenst an [[Zuud-'Olland]], [[Noord-'Olland]], [[Flevoland]] en [[Gelderland]]. Nae de gelieknaemige 'oôdstad [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] is [[Amersfoôrt]] de groôste stad. Aore groôte steden bin [[Veenendael]], [[Zeist]] en [[Nieuwegein]]. Aole snelwegen van Nederland komme zo'n bitje in Utrecht bie mekoare. 'n Belangriek verkeersknoôppunt is Ouwerijn. == Geografie == Het lanschap is te verdeelen in een westelijk deel dat een kleiachtige bodem eit en bestoot uut gorslan'n. Het oôs'n is bebost en heuvelachtig, het hoôgste punt is de [[Amerongseberg]], bijna 70 meter boven NAP. Een aor hoôg punt is de [[Grebbeberg]]. De Utrechtse Heuvelrug beslit een groôt deel van de provincie. Het noorwes'n wor ingenome deu een antal meren, weeronger de Loosdrechse plassen. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 153.000 * 1900 — 254.000 * 1950 — 573.000 * 1960 — 677.000 * 1970 — 801.000 * 1980 — 895.000 * 1990 — 1.016.000 * 2000 — 1.108.000 * 2010 — 1.221.000 * 2020 — 1.355.000 * 2025 — 1.409.000 == Geschiedenisse == De provincie is ontstaen uut het bisdom Utrecht in de [[Middeleêuwen]]. In 1528 wast gedae mie de wereldlijke macht van de bisschop. Utrecht is wel aoltied een aparte provincie gebleven. In de Franse tied stong het bekend as het Departement van de Rijn en het Departement van de Zuiderzee. == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] van Utrecht bestae uut 49 zeêtels (toet 2015 waeren dat d'r 47). Sins maerte 2023 is de verdeêlienge zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_UT.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |7 | | | | |- |[[GL]] |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |4 |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|6 |8 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|10 |- |[[D66]] |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|5 |2 |- |[[CDA]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|11 |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |5 |7 |8 |- |[[PvdD]] |3 |2 |2 |1 |1 |- |[[CU]] |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |3 |2 |bgcolor="#e8e08e"|4 |- |[[Volt]] |2 | | | | |- |[[JA21]] |2 | | | | |- |[[PVV]] |2 |2 |4 |5 | |- |[[SGP]] |2 |1 |2 |1 |1 |- |[[SP]] |1 |2 |4 |4 |5 |- |[[FVD]] |1 |6 | | | |- |[[50+]] |1 |1 |1 |1 | |- |[[DENK]] | |1 | | | |- |Mooi Utrecht | | | | |1 |- !''Zeêtels'' !49 !49 !49 !47 !47 |- !''Coalitie'' !25 !26 !28 !26 !25 |- !''Opkomst'' !63% !62% !53% !62% !50% |} === Gemeênten === Sins 2011 ei Utrecht 26 gemeênten: {| class=wikitable | [[Plaetje:Prov-Utrecht-OpenTopo.jpg|550px]] | {{columns-list|1| # [[Amersfoôrt]] (''Amersfoort'') # [[Baern]] (''Baarn'') # [[Bunnik]] # [[Bunschoten]] # [[De Bilt]] # [[De Ronde Venen]] # [[Eêmnes]] # [[Houten]] # [[Iesselstein]] (''IJsselstein'') # [[Leusden]] # [[Lopik]] # [[Montfoort]] # [[Nieuwegein]] # [[Ouwewaeter]] (''Oudewater'') # [[Renswoude]] # [[Rhenen]] # [[Soest (Nederland)|Soest]] # [[Stichtse Vecht]] # [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] # [[Utrechtse Heuvelrik (gemeênte)|Utrechtse Heuvelrik]] (''Utrechtse Heuvelrug'') # [[Veenendael]] (''Veenendaal'') # [[Vuufeêrenlan'n (gemeênte)|Vuufeêrenlan'n]] (''Vijfheerenlanden'') # [[Wiek bie Duurstede]] (''Wijk bij Duurstede'') # [[Woerden]] # [[Woudenberg]] # [[Zeist]] }} |} == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.provincie-utrecht.nl Provincie Utrecht] * [https://web.archive.org/web/20220622185253/https://www.plaatsengids.nl/utrecht-provincie Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/utrecht/ AlleCijfers] <gallery> Nieuwegracht 2.JPG|Nieuwegracht in de binnenstad van [[Utrecht (gemeênte)|Utrecht]] Stadhuis Zeist.jpg|Stadhuus van [[Zeist]] Oude stadscentrum Leusden.jpg|Ouwe centrum van [[Leusden]] Rhenen 9.jpg|Toren van de Cunerakerreke in [[Rhenen]] Montfoort in vogelvlucht 2.JPG|Uutzicht over [[Montfoort]] The new Nationaal Glasmuseum - Leerdam.jpg|Glasmuseum in [[Leerdam]] </gallery> {{Provincie Utrecht}} [[Categorie:Utrecht| ]] qbp83en2i57sa2qkugnegu2diretevq 0 3063 184488 182520 2026-10-26T14:21:15Z Vandermeeuwe 16416 184488 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Flevoland |vlagge = Flag of Flevoland.svg |waepen = Flevoland wapen.svg |kaerte = Flevoland position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Flevoland.PNG |oôdstad = [[Lelystad]] |cvdk = [[Arjen Gerritsen]] ([[VVD]]) |godsdienst = [[protestant]] (25%), [[katteliek]] (12%) |taelen = [[Ollands]],<br/ > [[Urkers]] |oppplekke = twaolfde |opp = 2.412 |landopp = 1.415 |waeteropp = 997 |bevplekke = elfde |inweuners = 463.000 |daotum = 2026 |dichteid = 327 |gemeênten = 6 |volkslied = [[Waar wij steden doen verrijzen]]... |website = [https://www.flevoland.nl/ www.flevoland.nl] }} [[Plaetje:Rutten - Schotbalkenloods.JPG|300px|thumb|Sluusje bie [[Rutten (Nederland)‎|Rutten]]]] '''Flevoland''' is eên van de twaolf [[provincie]]s van [[Nederland]]. Ze bestaet vo 't groôste deêl uut land dat-a in de twintigste eêuwe gewonne wier op de zeê en wier pas in [[1986]] opgericht. 'Oôdstad is [[Lelystad]], awast is [[Almere]] vee groôter. Flevoland grens vol an [[Friesland]] en [[Overiessel]] en mee dieken an [[Gelderland]], [[Utrecht (provincie)|Utrecht]] en [[Noord-'Olland]]. Ten westen leit 't an 't [[Markermeer]] en 't [[Iesselmeer]]. Flevoland is uniek in de waereld, nergenst aors is zo'n oppervlak op zeê 'ewonne. == Geografie == Zoôas bove gezeid bestaet Flevoland naebie 'elemaele uut joenk polderland. Van noord nae zuud bin dat de [[Noôrdoôstpolder]], [[Oôstelijk Flevoland]] en [[Zudelijk Flevoland]]. Binnen de bediekienge van de Noôrdoôstpolder leie tweê vroegere eilanden: [[Urk]] en [[Schokland]]. Gemiddeld leit d'eêle provincie 'n paer meter onder de zeespiegel. 't Groôste deêl van de provincie is bestemd vo landbouw. 'n Nie onbelangriek stik - vee meer dan ze oorspronkelijk bedoeld aodde - oor vandaeg d'n gebruukt vo bebouwienge, daerin overloôp vanuut de [[Randstad]], voraol van [[Amsterdam]], in kom weune. Vedders bin d'r ok natuurgebieden in de polder; 't bekendste en belangriekste bin de [[Oôstvaerdersplassen]] tussen Almere en Lelystad, 'n stik polder wat-a nie droôggevallen is omdat 't te diepe leit. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1986 — 177.000 <ref>[https://web.archive.org/web/20230714124018/https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2015/53/dertigjarig-flevoland-wordt-volwassen CBS - nieuws]</ref> * 1990 — 212.000 * 2000 — 317.000 * 2010 — 388.000 * 2020 — 423.000 * 2025 — 456.000 == Geschiedenisse == In de [[negentiende eêuwe]] ontstoenge d'r vee plannen om de [[Zujerzeê]], of stikken d'rvan, droôg te maeken. Dit wier zoôwè gedae om sturmvloeden te vokommen as om d'r nieuwe landbouwgrond bie te kriegen. In [[1918]] wier de ''Zujerzeêwet'' angenomme, daerin beslote wier 't plan van [[Cornelis Lely]] uut te voeren. De drie polders die-an Flevoland uutmaeke 'oorde daerbie. In [[1942]] kwam de Noôrdoôstpolder klaer. Oôstelijk en Zudelijk Flevoland volgde in [[1957]] resp. [[1968]]. De tweê zujelijke polders, daer-a in 't begin nog vreêd weinig mensen weunde, wiere ondergebrocht in 't ''Openbaer Lichaem Zujelijke IJsselmeerpolders''. De Noôrdoôstpolder 'oorde agauw bie Overijssel. As de polders meer beweund raekte wiere d'r [[gemeênte]]n gemaekt vo de belangriekste plekken: Dronten ([[1972]]), Lelystad ([[1980]]), Almere ([[1984]]) en Zeêwolde ([[1984]]). Uutendelienge wier op [[1 jannewari]] [[1986]] 't Openbaer Lichaem opgedoekt en wier de nieuwe provincie Flevoland gesticht uut [[Urk]], de Noôrdoôstpolder en de Zujelijke IJsselmeerpolders.<ref>[https://nos.nl/artikel/2596691-flevoland-jongste-provincie-van-nederland-bestaat-40-jaar NOS]</ref> De naem ''Flevoland'' wier gekoze nae ''Flevo'', de naem van 'n meer of binnezeê in de Romeinsen tied dat/die zou uutgroeie toet de Zujerzeê. 'n Vroeg-[[middeleêuwen|middeleêuwse]] naem van datzelfde waeter, ''Almere'', wier gebruukt vo eên van de steeën. == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] in Flevoland è 41 zeêtels (vo 2015 waeren dat 'r 39 en vo 2007 43). De verdeêlienge is sins de verkieziengen van maerte 2023 zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_FL.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|10 | | | | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|9 |- |[[PVV]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |4 |6 |6 | |- |[[PvdA]] |3 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|3 ** |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|7 |- |[[GL]] |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |2 |2 |2 |- |[[CU]] |bgcolor="#e8e08e"|2 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|3 ** |bgcolor="#e8e08e"|3 |5 |- |[[D66]] |2 |bgcolor="#e8e08e"|2 |bgcolor="#e8e08e"|4 |3 | |- |[[CDA]] |2 |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|8 |- |[[JA21]] |2 | | | | |- |[[PvdD]] |2 |2 |2 |1 |1 |- |[[FVD]] |2 |8 | | | |- |[[SP]] |2 |2 |bgcolor="#e8e08e"|5 * |3 |6 |- |[[SGP]] |bgcolor="#e8e08e"|2 |1 |2 |1 |1 |- |Sterk Lokaal |1 | | | | |- |[[50+]] |1 |2 |2 |1 | |- |[[DENK]] | |1 | | | |- !''Zeêtels'' !41 !41 !41 !39 !39 |- !''Coalitie'' !21 !21 !21 * / 22 ** !22 !24 |- !''Opkomst'' !52% !54% !46% !54% !44% |} 't College van Gedeputeêrde Staeten in 't tiedvak 2015-2019 steunde op 'n coalitie van: * 2015-2018: VVD, D66, CDA en SP * 2018-2019: VVD, D66, CDA, PvdA en CU === Gemeênten === Flevoland ei nie meer as zes gemeênten, mee vosproenk de minste van aolle provincies in Nederland. In de korte geschiedenisse van de provincie bin d'r ok noôit 'erindeêliengen gewist. {| class=wikitable | [[Plaetje:Prov-Flevoland-OpenTopo.jpg|300px]] | {{columns-list|1| # [[Almere]] # [[Dronten]] # [[Lelystad]] # [[Noôrdoôstpolder]] (''Noordoostpolder'') # [[Urk]] # [[Zeêwolde]] (''Zeewolde'') }} |} === Waeterschappen === De provincie Flevoland vaol saeme mee 't [[Waeterschap Zujerzeêland]]. === Justitie === Flevoland ei gin eige rechtbank. De provincie maek deêl uut van 't arrondissement Zwolle-Lelystad, mee de rechtbank in Zwolle. Dit ressorteert onder 't 'Of van [[Arnem]]. == Cultuur == Flevoland bestae grof gezeid uut drie cultuurgebieden: Urk, 't nieuwe platteland en de steeën. === Godsdienst === [[Urk]] is eên van de meêst orthodox-christelijke durpen in Nederland. Zoô goed as iedereêne zit bie 'n kerkgenootschap - aollemaele [[protestants]]. Op 't nieuwe land bin de kerken, en zeker de orthodoxe, nie zoô over'eersend. In de steeën zitte vee butenlandse immigranten, die-a dikkels moslim of soms hindoe bin. 't Merendeel van de mensen is onkerkelijk. === Taele === Deu de joenge geschiedenisse oor d'r alleên op Urk 'n traditioneel dialect gepraot, maer dan wè wee deur 'eel de bevolkienge. Dit [[Urkers]] is 'n uniek dialect wat-a 'n bitje tussen 't [['Ollands]] en 't [[Nedersaksisch]] instaet. In Lelystad en Almere bin vee Amsterdammers gae weune, zoôda je dae vee [[Amsterdams]] oor. Op 't platteland spreke de ouwere boeren dikkels nog 't dialect van de streek daer ze vandaene komme, mae de middelbaeren en de joengeren praote d'r Algemeen Nederlands. In de polders van Flevoland oor volgens onderzoek zelfs 't "zuverste" Nederlands van 'eel 't land gesproke. == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.flevoland.nl/ Provincie Flevoland] * [https://web.archive.org/web/20230925174122/https://www.plaatsengids.nl/flevoland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/flevoland/ AlleCijfers] {{Provincie Flevoland}} [[Categorie:Flevoland| ]] 85tc9who217u1046qwko6o3f0derkvy 0 3080 184489 182521 2026-10-26T14:22:36Z Vandermeeuwe 16416 184489 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Friesland |vlagge = Frisian_flag.svg |waepen = Friesland wapen.svg |kaerte = Friesland_position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Friesland (2).PNG |oôdstad = [[Leêuwarden]] |cvdk = [[Arno Brok]] ([[VVD]]) |godsdienst = [[protestant]] (33%), [[katteliek]] (7%) |taelen = [[Fries]],<br/ > [[Stadsfries]],<br/ > [[Bildts]],<br/ > [[Stelliengwerfs]], <br/ > [[Greuniengs]] |oppplekke = daerde |opp = 5.753 |landopp = 3.325 |waeteropp = 2.428 |bevplekke = achtste |inweuners = 665.000 |daotum = 2026 |dichteid = 200 |gemeênten = 18 |volkslied = [[De âlde Friezen]] |website = [https://www.fryslan.frl www.fryslan.frl] }} '''Friesland''' ([[Fries]] (officieel): ''Fryslân'') is 'n [[Nederland]]se [[provincie]] die-a in 't noorden van 't land leit. Ze grenst an [[Greunienge (provincie)|Greunienge]], [[Drenthe]], [[Overiessel]], [[Flevoland]] en, over d'n [[Afsluutdiek]], an [[Noord-'Olland]]. [['Oôdstad]] en groôste stad is [[Leêuwarden]]. Friesland is de eênige provincie daer-a nessens Nederlands ok nog 'n aore taele officieel is, naemelijk 't [[Fries]]. De Friese naem van de provincie, ''Fryslân'', is ok in 't Nederlands d'n eênige officiële. == Geografie == Friesland bestaet uut 'n vasteland en de Waddeneilanden [[Vlieland]], [[Terschellienge]], [[Ameland]] en [[Schiermonnikoôg]]. Dit bin vier van de vuuf beweunde Waddeneilanden in Nederland. Deze eilanden bin in vroeg-historische tieden ontstae deur overstromiengen; 't groôste deêl van 't toen ondergelope land vaolt nog altoos bie ebbe droog. Die gronden, die-an ''Wadden'' genoemd ore en leie in de [[Waddenzeê]], bin 't riekste natuurgebied van Nederland. 't Vasteland is 'eel agraorisch en bestaet vo 'n groôt deêl uut polderland. Deu turfsteken in vroegere tieden bin d'r groôte plassen ontstae die toet meren uutgroeide. Vandaeg bin dat voraol nog 't [[Tjeukemeer]], 't [[Sneekermeer]] en de [[Fluessen]]. 't [[Lauwersmeer]] is 'n kreêke op de grenze mee Greunienge. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 248.000 * 1900 — 345.000 * 1950 — 465.000 * 1960 — 478.000 * 1970 — 522.000 * 1980 — 584.000 * 1990 — 599.000 * 2000 — 625.000 * 2010 — 646.000 * 2020 — 650.000 * 2025 — 664.000 == Geschiedenisse == In de Romeinsen tied wier Noord-Nederland beweund deu 'n Germaons volk de ''Frisii'' of [[Friezen]], maer 't is nie zeker of dit volk 'tzelfde was as de Friezen die-an d'r vandaeg d'n dag nog leve. Op 't laegliggend land bouwde de beweuners ''[[terp]]en'', groôte [[vliedberg]]en, daer-a laeter 'eêle durpen op zouwe ontstae. Nae de Groôte Volksver'uziengen besloeg 't gebied van de Friezen (vanaf noe gaet 't mee zeker'eid om 'tzelfde volk as tegewoordig) 'n eêl kustgebied wat-a liep van de Vlaemse kust toet an de Weser. In de Vroege Middeleêuwen verstoenge de mensen onder "Friesland" dit 'ele gebied. In de [[zevende eêuwe]] onderwerpe de [[Franken]] de Friezen. 't Gebied oor dan in drie deêlen verdeêld: West-Friesland ten westen van 't [[Vlie]], midden-Friesland tussen Vlie en [[Lauwers]], Oôst-Friesland ten oôsten van de Lauwers. 't Middeste stik bluuf bekend stae as "Friesland". In 't zuden van West-Friesland ontstaet 't graefschap 'Olland. De 'Ollanders, die-an 'n Frankisch dialect bin gae spreke en agauw nie meer as Friezen gezie ore, breie ulder macht steês meer uut toet ze uutendelienge onder [[Floris V van 'Olland]] 'eel West-Friesland onder controle kriege. In Oôst-Friesland gaet 't aors: daer komt de macht bie locaole 'eren te leien. In 't stik tussen Lauwers en Eems kreeg de [[Greunienge (stad)|stad Greunienge]], intussen Saksischtaelig, lanksaeman de macht. 't Ende kwam in [[1498]], as 'ertog [[Albrecht van Saksen]] toet 'Eêre van Friesland benoemd wier. Dit is ok 't moment daerop de verschillende Frieslanden definitief van mekaore gescheie wiere. Zoôwè ten westen as ten oôsten was 't Fries uutgesturve ten gunste van aore taelen, zoôdat alleêne Friesland tussen Vlie en Lauwers as "echt Friesland" overbleef. De kommende eêuwen wier Friesland glad geïntegreerd in de politiek van 'eel de Nederlanden. 't Kwam onder regerienge van [[Kaerel d'n Vuufden|Kaerel V]], wier agauw calvinistisch en kwam mee in opstand tegen de Spanjolen. Nae 1648 wier 't 'n gewoon gewest mee 'n kleine afvaerdigienge in de Staeten-Generaol. Tiedens de tweê Stad'ouwerloôze Tiedperken ao Friesland gewoon 'n stad'ouwer. In d'n [[Tweêde wereldoorlog]] wiere de eilanden Vlieland en Terschellienge, die-an altoos bie Noord-'Olland g'ore aodde, bie Friesland gevoegd. De ouwe indeêlienge van 't vasteland in 11 steden en 30 grietenieën wier, in de vurm van gemeênten, onveranderd ang'ouwe toet 1 januaori 1984, as 'n 'erindeêlienge 'n ende maekte an de kleinste van die gemeênten. == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] van Friesland è 43 zeêtels (vò 2007 waeren dat 'r 55). Sins de verkieziengen van maerte 2023 is de verdeêlienge zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_FR.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|14 | | | | |- |[[PvdA]] |5 |bgcolor="#e8e08e"|6 |7 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|12 |- |[[CDA]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|12 |- |[[FNP]] ¹ |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |5 |- |[[VVD]] |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|5 |6 |5 |- |[[GL]] |3 |3 |1 |2 |2 |- |[[CU]] |bgcolor="#e8e08e"|2 |3 |3 |3 |bgcolor="#e8e08e"|3 |- |[[PVV]] |2 |3 |4 |4 | |- |[[FVD]] |1 |6 | | | |- |[[SP]] |1 |2 |bgcolor="#e8e08e"|5 |3 |4 |- |[[PvdD]] |1 |1 |1 | | |- |[[D66]] |1 |2 |3 |2 | |- |[[JA21]] |1 | | | | |- |PBF ² |1 | | | | |- |[[50+]] | |1 |1 | | |- !''Zeêtels'' !43 !43 !43 !43 !43 |- !''Coalitie'' !24 !22 !23 !23 !25 |- !''Opkomst'' !66% !59% !53% !60% !54% |} ¹ FNP is [[Fryske Nasjonale Partij]]. ² PBF is Provinciaal Belang Fryslân. === Gemeênten === Friesland ei 18 gemeênten sins 2019. Vier gemeênten divan bin eilandgemeênten, naemelijk [[Vlieland]], [[Terschellienge]], [[Aemeland]] en [[Schiermonnikoôg]]. {| class=wikitable | [[Plaetje:Prov-Friesland-OpenTopo.jpg|550px]] | {{columns-list|1| # [[Achtkarspelen]] # [[Aemeland]] (''Ameland'') # [[Dantumadeêl]] (''Dantumadiel'') # [[De Friese Meren]] (''De Fryske Marren'') # [[Harlingen]] # [[Heêrenveen]] (''Heerenveen'') # [[Leêuwarden]] (''Leeuwarden'') # [[Noôrdoôst-Friesland (gemeênte)|Noôrdoôst-Friesland]] (''Noardeast-Fryslân'') # [[Oôststelliengwerf]] (''Ooststellingwerf) # [[Opsterland]] # [[Schiermonnikoôg]] (''Schiermonnikoog'') # [[Smallingerland]] # [[Terschellienge]] (''Terschelling'') # [[Tietjerksteradeel]] (''Tytsjerksteradiel'') # [[Vlieland]] # [[Waedhoeke]] (''Waadhoeke'') # [[Weststelliengwerf]] (''Weststellingwerf'') # [[Zuudwest-Friesland]] (''Súdwest-Fryslân'') }} |} === Waeterschappen === Friesland kent mar een waeterschap, het [[waeterschap Friesland]]. === Justitie === == Cultuur == === Godsdienst === Friesland is groôtendeels protestant. De Griffermeêrde kerke is nae verouding groôt in Friesland. D'r bin nie vee kattelieken of bevindelijk-griffermeerden. De leste jaeren wint onkerkelijkeid terrein, evenas in de rest van Nederland. Moslims vin'je d'r nie vee. === Taele === 't Westerlauwers Fries oor gesproke in 't groôtste deêl van de Nederlandse provincie Friesland. Uutzonderiengen bin de eilanden [[Vlieland]] en [[Ameland]], de [[Stelliengwerven]] (in 't zuudoôsten), 't [[Kollumerland]] en [['t Bildt]]. 'n Klein gebiedje in westelijk [[Greunienge (provincie)|Greunienge]] is weer wè Friestaelig. In de steeën oor sins jaer en dag [[Stadsfries]] gepraot, wat-a 'n Nederlands, gin Fries, dialect is. Aolles bie mekaore praot iets meer as d'elt van de Friezen nog Fries, dat bin zoô'n 350.000 mensen. Nog vee meer mensen kunne Fries praote mae doeë 't nie zoô dikkels. Vèruut de meêsten kunne 't verstae. Toch gaet 't gebruuk van 't Fries merkbaer achteruut, in elk geval in 't daegeliks leven. Op schrift is de taele aolomtegenwoordeg en de schriftelike be'eersienge van 't Fries gaet juust voruut. === Folklore === Een bekende Friese folklore is de [[Elfsteêdentocht]], een schaestocht van ruum 200 kilometer. Fierljeppen en Kaetsen binne bekende Friese sporten. == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.fryslan.frl Provincie Friesland] * [https://web.archive.org/web/20240223033735/https://www.plaatsengids.nl/frysl%C3%A2n Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/friesland/ AlleCijfers] {{Provincie Friesland}} [[Categorie:Friesland| ]] stcko11unmzqjc2e3t772l50p4g19d2 0 3088 184490 182522 2026-10-26T14:23:43Z Vandermeeuwe 16416 184490 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Gelderland |vlagge = Flag of Gelderland.svg |waepen = Gelderland coat.gif |kaerte = Gelderland position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Gelderland.PNG |oôdstad = [[Arnem]] |cvdk = [[Daniël Wigboldus]] (partieloôs) |godsdienst = [[protestant]] (27%), [[katteliek]] (21%) |taelen = [[Veluws]],<br/ > [[Achteroeks]],<br/ > [[Zuud-Gelders]] (o.a. [[Betuws]], [[Liemers (taele)|Liemers]]),<br/ > [[Sallands]] |oppplekke = eêrste |opp = 5.136 |landopp = 4.956 |waeteropp = 180 |bevplekke = vierde |inweuners = 2.173.000 |daotum = 2026 |dichteid = 439 |gemeênten = 51 |volkslied = [[Ons Gelderland]] |website = [https://www.gelderland.nl www.gelderland.nl] }} '''Gelderland''' ([[Nedersaksisch]]: ''Gelderlaand'') is 'n [[provincie]] van [[Nederland]] die a in 't oôssen van 't land leit. Ze hrenst an [[Limburg (Nederland)|Limburg]], [[Noord-Braebant]], [[Zuud-'Olland]], [[Utrecht (provincie)|Utrecht]], [[Flevoland]], [[Overiessel]] en [[Duutsland]] ([[Nordrhein-Westfalen]]). Oôdstad me nie de hroste plekke is [[Arnem]]. == Heografie == A je kiekt nae 't oppervlak van Gelderland is 't d'n hroste provincie van Nederland. De hroste stad in Gelderland is [[Nijmegen]] 'evolgd deur d'n oôdstad [[Arnem]] en [[Aepeldoorn]]. Aore hroote plekke bin [[Ede]], [[Barneveld]], [[Zutphen]], [[Tiel]] en [[Doetinchem]]. Hrofweg kan je Gelderland is drie deêle opsplitsen. * D'n [[Betuwe]], bekend om zien fruut en [[Flupje van Tiel]]. * De [[Veluwe]] waora de meêste bossen van Nederland staene. * D'n [[Achteroek]] wat a veural agrarisch is. Aore Gelderse hebieden bin ut [[Riek van Nijmegen]], ut [[Land van Maos en Waol]], de [[Liemers (streek)|Liemers]], de [[Gelderse Vallei]], d'n [[Bommelerwaerd]] en d'n [[Iesselvallei]]. Gelderland wor doorkruust deur de [[Rien]] mie zien aftakkingen [[Waol]] en [[Iessel]]. De [[Maos]] vormt d'n hrens mie [[Noord-Braebant]]. De hoôgste punten binne de Torenberg en de Aerdmansberg bie Aepeldoorn (107 meter boven NAP) en de Posbank bie Rhenen (110 meter boven NAP). Zou Limburg nie bie Nederland ‘ebleve binne in 1815 dan zouwe dit de hoôgste punten van Nederland weze. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 365.000 * 1900 — 567.000 * 1950 — 1.078.000 * 1960 — 1.267.000 * 1970 — 1.506.000 * 1980 — 1.694.000 * 1990 — 1.804.000 * 2000 — 1.919.000 * 2010 — 1.999.000 * 2020 — 2.086.000 * 2025 — 2.161.000 == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] van Gelderland è 55 zeêtels (vò 2011 waeren dat 'r 53). Sins de verkieziengen van maerte 2023 is de verdeêlienge zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_GL.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|14 | | | | |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|11 |9 |- |[[PvdA]] |5 |bgcolor="#e8e08e"|5 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|10 |- |[[GL]] |5 |bgcolor="#e8e08e"|6 |3 |4 |3 |- |[[CDA]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|15 |- |[[CU]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |4 |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |- |[[D66]] |3 |4 |bgcolor="#e8e08e"|7 |bgcolor="#e8e08e"|4 |1 |- |[[SGP]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |3 |3 |2 |3 |- |[[PvdD]] |2 |2 |2 |1 |1 |- |[[PVV]] |2 |3 |5 |6 | |- |[[Volt]] |2 | | | | |- |[[JA21]] |2 | | | | |- |[[SP]] |2 |3 |6 |5 |7 |- |[[FVD]] |1 |8 | | | |- |[[50+]] |1 |2 |1 |1 | |- !''Zeêtels'' !55 !55 !55 !55 !53 |- !''Coalitie'' !30 !30 !31 !33 !29 |- !''Opkomst'' !64% !59% !50% !59% !49% |} === Gemeênten === Sins 2019 ei Gelderland 51 gemeênten. [[Plaetje:Prov-Gelderland-OpenTopo.jpg|700px]] {| class=wikitable | {{columns-list|3| # [[Aelten]] (''Aalten'') # [[Aepeldoorn]] (''Apeldoorn'') # [[Arnem]] (''Arnhem'') # [[Barneveld]] # [[Berg en Dal]] # [[Berkelland]] # [[Beuniengen (Gelderland)|Beuniengen]] (''Beuningen'') # [[Bronck'orst]] (''Bronckhorst'') # [[Brummen]] # [[Buur'n]] (''Buren'') # [[Culemborg]] # [[Doesburg]] # [[Doetinchem]] # [[Druten]] # [[Duiven]] # [[Ede]] # [[Elburg]] # [[Epe]] # [[Ermelo]] # [[Harderwiek]] (''Harderwijk'') # [[Hattem]] # [[Heerde]] # [[Heumen]] # [[Lingewaerd]] (''Lingewaard'') # [[Lochem]] # [[Maesdriel]] (''Maasdriel'') # [[Montferland]] # [[Neder-Betuwe]] # [[Nijkerke]] (''Nijkerk'') # [[Nijmegen]] # [[Nunspeet]] # [[Oldebroek]] # [[Oôst Gelre]] (''Oost Gelre'') # [[Ouwe Iesselstreek]] (''Oude IJsselstreek'') # [[Overbetuwe]] # [[Putt'n]] (''Putten'') # [[Renkum]] # [[Rheden]] # [[Rozendael]] (''Rozendaal'') # [[Scherpenzeel]] # [[Tiel]] # [[Voôrst]] # [[Waegeniengen]] (''Wageningen'') # [[West Betuwe]] # [[West Maes en Waol]] (''West Maas en Waal'') # [[Westervoort]] # [[Wiechen]] (''Wijchen'') # [[Winterswiek]] (''Winterswijk'') # [[Zaltbommel]] # [[Zevenaer]] (''Zevenaar'') # [[Zutphen]] }} |} == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://www.gelderland.nl/ Provincie Gelderland] * [https://web.archive.org/web/20231130071031/https://www.plaatsengids.nl/gelderland Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/gelderland/ AlleCijfers] <gallery> Nijmegen3.jpg|De Waolbrugge in Nijmegen 2006-06-28 19.43 Arnhem, Weverstraat.JPG|Weverstraat in Arnem Heuvels van Groesbeek - panoramio (1).jpg|Heuvels bie [[Groesbeek]] 4041 Kesteren, Netherlands - panoramio.jpg|Boôgerd bie [[Kesteren]] </gallery> {{Provincie Gelderland}} [[Categorie:Gelderland| ]] s3jt5qfy5so1v1uekomehejqr2d14b4 4 3560 184486 184217 2026-10-26T14:00:46Z MediaWiki message delivery 4796 /* Wisselen van server - Uw wiki zal binnenkort even alleen in de modus 'alleen-lezen' te gebruiken zijn */ nieuwe subkop 184486 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ [[Categorie:Wikipedia:Durpsuus| ]] '''[http://zea.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Durpsuus&action=edit&section=new Maek d'r 'n nieuw bericht bie aan het Durpsuus]''' [[Plaetje:Durpsuus.jpg|250px|rechts]] Welkom in ons Durpsuus! Ier kunne we mee mekaore wauwele over aol wat Wikipedia angaet. Ei je 'n vraege of probleem, dan ka je die ier kwiet. Moe me wat mee mekaore bespreke? Dan doeë me dat ier! Ouwe discussies bin ier te vinden: [[Wikipedia:Durpsuus/2006|2006]], [[Wikipedia:Durpsuus/2007|2007]], [[Wikipedia:Durpsuus/2008|2008]], [[Wikipedia:Durpsuus/2009|2009]], [[Wikipedia:Durpsuus/2010|2010]], [[Wikipedia:Durpsuus/2011|2011]], [[Wikipedia:Durpsuus/2012|2012]], [[Wikipedia:Durpsuus/2013|2013]], [[Wikipedia:Durpsuus/2014|2014]], [[Wikipedia:Durpsuus/2015|2015]], [[Wikipedia:Durpsuus/2016|2016]], [[Wikipedia:Durpsuus/2017|2017]], [[Wikipedia:Durpsuus/2018|2018]], [[Wikipedia:Durpsuus/2019|2019]], [[Wikipedia:Durpsuus/2020|2020]], [[Wikipedia:Durpsuus/2021|2021]], [[Wikipedia:Durpsuus/2022|2022]], [[Wikipedia:Durpsuus/2023|2023]], [[Wikipedia:Durpsuus/2024|2024]] en [[Wikipedia:Durpsuus/2025|2025]]. == Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel? == {| style="width:100%; text-align:center; background-color:WhiteSmoke" | === <span style="color: #000;">Moi! Kom jij ook naar de extra feestelijke nieuwjaarsborrel?</span> === <span style="color: #000;">Wikipedia bestaat 25 jaar! De borrel is op 17 januari in Den Bosch.</span> <span style="color: #000;">'''[[wmnl:Nieuwjaarsbijeenkomst 2026|Schrijf je uiterlijk 10 januari in]]!'''</span> De borrel wordt georganiseerd door Wikimedia Nederland voor alle Wikimedianen. Eventuele partners zijn ook welkom. |[[Plaetje:Mascot_celebratory_floating_balloons.jpg]] |} Template door: @[[Gebruker:Ellywa|Ellywa]] [[Gebruker:Mx Lucy|Mx Lucy]] ([[Overleg gebruker:Mx Lucy|overleg]]) 21:07, 7 jan 2026 (CET) [[Gebruker:Mx Lucy|Mx Lucy]] ([[Overleg gebruker:Mx Lucy|overleg]]) 7 jan 2026 20:14 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 19:45 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Gebruker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 18 jan 2026 13:21 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Tiven2240@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19 jan 2026 21:02 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Save the Date: zaterdag 20 juni 2026 Verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar! == Op 19 juni bestaat de Nederlandstalige Wikipedia precies 25 jaar en dat willen we vieren! Daarom nodigen we je van harte uit voor het verjaardagsfeest op zaterdag 20 juni van 12:00 tot 17:00 uur bij restaurant LE:EN in Utrecht. Inschrijving is geopend! Op [[wmnl:Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar!|deze pagina]] vind je meer informatie alsmede het inschrijfformulier. We hopen dat je erbij kunt zijn en kijken ernaar uit je te mogen verwelkomen. Tot dan! Met vriendelijke groet, Team Wikimedia Nederland [[Gebruker:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Overleg gebruker:JansenKirsten|overleg]]) 12 mrt 2026 10:50 (UTC) == Beursaanvraag Wikimania 2026 geopend == Van 21 - 25 juli vindt [[wikimania:2026:Wikimania|Wikimania]] in Parijs plaats, de jaarlijkse wereldwijde conferentie voor iedereen die betrokken is bij een of meerdere Wikimedia-projecten. Wikimedia Nederland stelt een beperkt aantal beurzen beschikbaar voor reis- en verblijfskosten voor het hoofdprogramma van 23–25 juli. Je kunt tot uiterlijk zondag 12 april een beurs aanvragen. [[wmnl:Wikimania_2026|Meer informatie over de beursaanvraag vind je op de verenigingswiki]]. Wikimedia Nederland [[Gebruker:JansenKirsten|JansenKirsten]] ([[Overleg gebruker:JansenKirsten|overleg]]) 23 mrt 2026 14:11 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Bericht verzonden door User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 3 apr 2026 17:11 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Gebruker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 26 apr 2026 00:58 (UTC) </bdi> <!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mei 2026 17:15 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Call to participate: Proposed baseline Neutral Point of View (NPOV) standard == Hello-hello! I am inviting you to participate in the public discussion regarding a proposed baseline Neutral Point of View (NPOV) standard. The proposed baseline is meant for the Wikipedias which do not yet have an NPOV policy, for these communities to adopt, use, and build upon. [[m:Proposed_baseline_NPOV_standard#Proposed_baseline_NPOV_standard|You can find the proposed text here]]. As your Wikipedia does not seem to have an NPOV policy, we hope that this public discussion and proposed baseline standard will support your project community in adopting one. [[m:Talk:Proposed_baseline_NPOV_standard|You can join the public discussion on meta]]<nowiki>. The timeframe for the discussion is from June 17 - July 15, 2026. Looking forward to engagement from your community and hopefully seeing your community to adopt the Neutral Point of View policy! --~~~~</nowiki> [[Gebruker:KVaidla (WMF)|KVaidla (WMF)]] ([[Overleg gebruker:KVaidla (WMF)|overleg]]) 19 jun 2026 09:20 (UTC) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|Overleg]])</bdi> 23 jun 2026 17:12 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25 jun 2026 13:30 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Sannita (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 24 jul 2026 12:25 (UTC) </bdi> <!-- Bericht verzonden door User:DreamRimmer@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="nl" dir="ltr">Wisselen van server - Uw wiki zal binnenkort even alleen in de modus 'alleen-lezen' te gebruiken zijn</span> == <div lang="nl" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees dit in een andere taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] De [[foundation:|Wikimedia Foundation]] gaat overschakelen naar een ander datacenter. Dit zal er voor zorgen dat Wikipedia en andere Wikimedia-wiki's, zelfs na een ramp beschikbaar blijven. Al het internetverkeer zal omgeschakeld worden op '''{{#time:j xg|2026-09-23|nl}}'''. De test zal beginnen om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. Vanwege bepaalde beperkingen in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] is het helaas nodig om het bewerken van de wiki's tijdelijk in de 'alleen-lezen' modus te zetten. We verontschuldigen ons voor dit ongemak, en we doen onze uiterste best om de negatieve gevolgen, in de toekomst te minimaliseren. Er zal een melding worden weergegeven op alle wiki's, 30 minuten voordat de wissel plaats vindt. Deze banner blijft zichtbaar tot het einde van de operatie. U kunt bijdragen aan de [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaling of het proeflezen] van de tekst van deze banner. '''U zult wel in staat zijn om artikelen te lezen, maar niet om deze te bewerken, gedurende een korte periode. Dit geldt voor alle wiki's.''' * U zult gedurende een uur of langer lang niet in staat zijn bewerkingen door te voeren op {{#time:l j xg Y|2026-09-23|nl}}. * Tijdens het bewerken of opslaan gedurende deze tijd zult u een foutmelding zien. Wij hopen dat er geen bewerkingen verloren gaan, maar zijn hier niet zeker van. Wanneer u deze foutmelding te zien krijgt, wacht dan alstublieft tot alles weer normaal functioneert. Hierna kunt u uw bewerking opslaan. Toch raden we het ten zeerste aan dat u eerst een kopie maakt van uw bewerkingen maakt, gewoon uit voorzorg. ''Andere effecten'': * Het uitvoeren van achtergrondtaken zal langzamer gaan, en sommige taken zouden mogelijk kunnen worden geannuleerd. Roodgekleurde koppelingen kunnen mogelijk niet zo snel bijgewerkt worden als gebruikelijk. Als u een artikel aanmaakt waarin ergens anders al naar verwezen wordt, zal de koppeling langer roodgekleurd blijven dan gebruikelijk. Sommige langlopende scripts zullen moeten worden onderbroken. * We verwachten dat de uitrol van nieuwe code gebeurt zoals dat iedere week plaatsvindt. Het kan echter voorkomen dat sommige codewijzigingen per geval geblokkeerd worden, als de operatie ze later weer nodig heeft. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] zal ongeveer 90 minuten onbereikbaar zijn. Dit project zal indien noodzakelijk worden uitgesteld. U kunt de [[wikitech:Switch_Datacenter|planning lezen op wikitech.wikimedia.org]]. Wijzigingen zullen in de planning worden aangekondigd. '''Deel deze informatie alstublieft met uw gemeenschap.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15 sep 2026 12:58 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 21 sep 2026 15:20 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067418 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[Gebruker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 9 okt 2026 09:29 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> == <span lang="nl" dir="ltr">Wisselen van server - Uw wiki zal binnenkort even alleen in de modus 'alleen-lezen' te gebruiken zijn</span> == <div lang="nl" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees dit in een andere taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] De [[foundation:|Wikimedia Foundation]] gaat overschakelen naar een ander datacenter. Dit zal er voor zorgen dat Wikipedia en andere Wikimedia-wiki's, zelfs na een ramp beschikbaar blijven. Al het internetverkeer zal omgeschakeld worden op '''{{#time:j xg|2026-10-28|nl}}'''. De test zal beginnen om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''. Vanwege bepaalde beperkingen in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] is het helaas nodig om het bewerken van de wiki's tijdelijk in de 'alleen-lezen' modus te zetten. We verontschuldigen ons voor dit ongemak, en we doen onze uiterste best om de negatieve gevolgen, in de toekomst te minimaliseren. Er zal een melding worden weergegeven op alle wiki's, 30 minuten voordat de wissel plaats vindt. Deze banner blijft zichtbaar tot het einde van de operatie. U kunt bijdragen aan de [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaling of het proeflezen] van de tekst van deze banner. '''U zult wel in staat zijn om artikelen te lezen, maar niet om deze te bewerken, gedurende een korte periode. Dit geldt voor alle wiki's.''' * U zult gedurende een uur of langer lang niet in staat zijn bewerkingen door te voeren op {{#time:l j xg Y|2026-10-28|nl}}. * Tijdens het bewerken of opslaan gedurende deze tijd zult u een foutmelding zien. Wij hopen dat er geen bewerkingen verloren gaan, maar zijn hier niet zeker van. Wanneer u deze foutmelding te zien krijgt, wacht dan alstublieft tot alles weer normaal functioneert. Hierna kunt u uw bewerking opslaan. Toch raden we het ten zeerste aan dat u eerst een kopie maakt van uw bewerkingen maakt, gewoon uit voorzorg. ''Andere effecten'': * Het uitvoeren van achtergrondtaken zal langzamer gaan, en sommige taken zouden mogelijk kunnen worden geannuleerd. Roodgekleurde koppelingen kunnen mogelijk niet zo snel bijgewerkt worden als gebruikelijk. Als u een artikel aanmaakt waarin ergens anders al naar verwezen wordt, zal de koppeling langer roodgekleurd blijven dan gebruikelijk. Sommige langlopende scripts zullen moeten worden onderbroken. * We verwachten dat de uitrol van nieuwe code gebeurt zoals dat iedere week plaatsvindt. Het kan echter voorkomen dat sommige codewijzigingen per geval geblokkeerd worden, als de operatie ze later weer nodig heeft. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] zal ongeveer 90 minuten onbereikbaar zijn. Dit project zal indien noodzakelijk worden uitgesteld. U kunt de [[wikitech:Switch_Datacenter|planning lezen op wikitech.wikimedia.org]]. Wijzigingen zullen in de planning worden aangekondigd. '''Deel deze informatie alstublieft met uw gemeenschap.'''</div><section end="server-switch"/> </div> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 26 okt 2026 14:00 (UTC) <!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> q0r832yl7i4iptqlqjeylc2qe3samil 0 4193 184495 182527 2026-10-26T14:28:56Z Vandermeeuwe 16416 184495 wikitext text/x-wiki {{ProvincieNL |naem = Overiessel |vlagge = Flag Overijssel.svg |waepen = Overijssel wapen.svg |kaerte = Overijssel position.svg |kaerte1 = OSM - provincie Overijssel.PNG |oôdstad = [[Zwolle]] |cvdk = [[Andries Heidema]] ([[CU]]) |godsdienst = [[protestant]] (31%), [[katteliek]] (23%) |taelen = [[Sallands]],<br/ > [[Twents]],<br/ > [[Stelliengwerfs]],<br/ > [[Drents]] |oppplekke = vierde |opp = 3.421 |landopp = 3.314 |waeteropp = 107 |bevplekke = zesde |inweuners = 1.202.000 |daotum = 2026 |dichteid = 363 |gemeênten = 25 |volkslied = [[Aan de rand van Hollands gouwen]] |website = [https://www.overijssel.nl www.overijssel.nl] }} '''Overiessel''' (Nederlands: ''Overijssel'', [[Nedersaksisch]]: ''Oaveriessel'') is 'n [[provincie]] van [[Nederland]] die a in 't oôssen van 't land leit. D'oôdstad is [[Zwolle]]. Ze hrenst in 't noôrdwessen an [[Flevoland]] en [[Friesland]], in 't noôrden an [[Drenthe]], in 't oôssen an [[Duutsland]] ([[Niedersachsen]] en [[Nordrhein-Westfalen]]) en in 't zuuden en wessen an [[Gelderland]]. De provincie wier zoô genoemd omdat ze vanuut 'Olland gezieje an de aore kante van de [[Iessel]] lag. == Geografie == Overijssel is in drie deêle op te splitsen: * [[Kop van Overiessel]] (Land van Vollenhove) * [[Salland]] * [[Twente]] De [[Tankenberg]] is mie een 'oôgte van 85 meter boven NAP de 'oôgste 'berg' van de provincie. Tussen 1942 en 1986 'oorde ok de [[Noôrdoôstpolder]] bie Overiessel en was de provincie dus wat groôter. === Inweunerantal === Den ontwikkelieng vant inweunerantal:<ref>[https://publ.nidi.nl/output/2003/nidi-2003-bevolkingsatlas.pdf Bevolkingsatlas van Nederland], bladzie 31</ref><ref>[https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37259ned/table StatLine]</ref> * 1850 — 216.000 * 1900 — 336.000 * 1950 — 670.000 * 1960 — 771.000 * 1970 — 921.000 * 1980 — 1.018.000 * 1990 — 1.020.000 * 2000 — 1.078.000 * 2010 — 1.130.000 * 2020 — 1.162.000 * 2025 — 1.196.000 == Politiek en bestier == === Provincie === De [[Provinciaole Staeten]] in Overiessel bestae uut 47 zeêtels. De verdeêlienge is sins de lèste verkieziengen in maerte 2023 zoô:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/PS_NL_OV.html nlverkiezingen]</ref> ''Oliefkleur bin partijen van [[Gedeputeêrde Staeten]].'' {| class="wikitable sortable" !colspan="8"|Uutslag Staetenverkieziengen |- !Partij !2023 !2019 !2015 !2011 !2007 |- |[[BBB]] |bgcolor="#e8e08e"|17 | | | | |- |[[CDA]] |4 |bgcolor="#e8e08e"|9 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|11 |bgcolor="#e8e08e"|17 |- |[[VVD]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|6 |bgcolor="#e8e08e"|8 |bgcolor="#e8e08e"|6 |- |[[GL]] |bgcolor="#e8e08e"|4 |5 |2 |2 |2 |- |[[PvdA]] |bgcolor="#e8e08e"|3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |5 |9 |bgcolor="#e8e08e"|9 |- |[[CU]] |3 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|4 |bgcolor="#e8e08e"|3 |5 |- |[[PVV]] |2 |3 |5 |4 | |- |[[SGP]] |bgcolor="#e8e08e"|2 |bgcolor="#e8e08e"|2 |2 |bgcolor="#e8e08e"|2 |2 |- |[[D66]] |2 |3 |bgcolor="#e8e08e"|5 |3 | |- |[[PvdD]] |2 |1 |1 | | |- |[[JA21]] |1 | | | | |- |[[Volt]] |1 | | | | |- |[[SP]] |1 |3 |5 |4 |6 |- |[[FVD]] |1 |6 | | | |- |[[50+]] | |1 |1 |1 | |- !''Zeêtels'' !47 !47 !47 !47 !47 |- !''Coalitie'' !30 !25 !26 !24 !32 |- !''Opkomst'' !65% !59% !50% !58% !50% |} === Gemeênten === Sins 2005 ei Overiessel 25 gemeênten. {| class=wikitable | [[Plaetje:Prov-Overijssel-OpenTopo.jpg|600px]] | {{columns-list|1| # [[Almelo]] # [[Borne]] # [[Dalfsen]] # [[Deventer]] # [[Dinkelland]] # [[Enschede]] # [[Haeksbergen]] (''Haaksbergen'') # [[Hardenberg]] # [[Hellendoôrn]] # [[Hengelo (Overiessel)|Hengelo]] # [[Hof van Twente]] # [[Kamp'n]] (''Kampen'') # [[Losser]] # [[Oldenzael]] (''Oldenzaal'') # [[Olst-Wiehe]] (''Olst-Wijhe'') # [[Ommen]] # [[Raelte]] (''Raalte'') # [[Riessen-Holten]] (''Rijssen-Holten'') # [[Staphorst]] # [[Steênwiekerland]] (''Steenwijkerland'') # [[Tubbergen]] # [[Twenterand]] # [[Wierden]] # [[Zwartewaeterland]] (''Zwartewaterland'') # [[Zwolle]] }} |} == Noôten == <references/> == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20220308144234/https://www.overijssel.nl/ Provincie Overiessel] * [https://web.archive.org/web/20230926201440/https://www.plaatsengids.nl/overijssel Plaatsengids] * [https://allecijfers.nl/provincie/overijssel/ AlleCijfers] {{Provincie Overiessel}} [[Categorie:Overiessel| ]] kv8h2oy3x8gcejiwz93m9d4p9n1y7zm 0 7081 184501 174025 2026-10-27T00:10:27Z InternetArchiveBot 10917 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 184501 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Deltawerke-Oosterschelde-Sturmflutwehr Straße.jpg|thumb|Binnekant van de kering]] [[Plaetje:Oosterscheldekering-pohled.jpg|thumb|Butekant van de kering]] [[Plaetje:Hefschip-Ostrea-1983.jpg|thumb|Hefschip Ostrea]] [[Plaetje:Oosterscheldedam storm Rens Jacobs.jpg|thumb|De keering tiejes sturm]] [[Plaetje:Karte Oosterscheldekering und Neeltje Jans.png|thumb|Kaerte]] De '''Oôsterscheldekering''' is een beweegbaere kering in de mond van de [[Oôsterschelde]] tussen [[Schouwen-Duveland]] en [[Noôrd-Beveland]]. Over de kering lopt een 9 kilometer lange wegverbinding, die deel uut mikt van de [[Rieksweg 57|N57]]. Onderweg oor de kerienge onderbroke deu tweê opg'oôgde zandplaeten, de ''werkeilanden''. 't Zudelijke werkeiland [[Neeltie Jans]] is vreêd bekend g'ore as attractiepark. Op de noordelijk gelegende [[Roggenplaete]] is buten de wegt en 'n aeve niks te vinden. Oorspronkeluk was 't de bedoewling de Oôsterschelde of te dammene. Hier waeren ze end jaeren '60 al mee begonne. De protest'n weire steeds luujer, en in 1974 wier dat werk stille 'eleid. Al vuuf van de nehen kilometer was toe gereed, mar toe is deu minister [[Tjerk Westerterp]] beslote om de resterende vier kilometer (dat waere juust de stoômgaeten) te voorzie van schuuven. In 1976 wier 't werk hervat. De sturmvloedkering wier op [[4 oktober]] [[1986]] 'eopend deu Koningin Beatrix, die deerbie de bekende woorden ''De stormvloedkering is gesloten. De Deltawerken zijn voltooid. Zeeland is veilig'' sprak. De weg wier pas 'eopend op [[5 november]] [[1987]]. Deu tehenvallers is 't werk een stik dierder dan eerder begroôt 'eworren. ==Sluuting schuuven== De procedure is dat bie waeterstan'n boven de drie meter NAP de kering wor gesloten. {| class="wikitable sortable" ! Daotum ! Peil (m boven NAP) ! scope="col" class="unsortable" | Biezonderheên |- | 20 oktober 1986 | 2,94 | |- | 19 december 1986 | 2,73 | |- | 19 december 1986 | 2,71 | |- | 14 feberwari 1989 | 3,71 | |- | 27 feberwari 1990 | 3,17 | |- | 27 feberwari 1990 | 3,69 | |- | 28 feberwari 1990 | 3,25 | |- | 1 maerte 1990 | 3,35 | |- | 21 september 1990 | 2,92 | |- | 12 december 1990 | 2,80 | |- | 12 december 1990 | 2,65 | |- | 11 november 1992 | 3,15 | |- | 25 jannewari 1993 | 3,25 | |- | 21 feberwari 1993 | 3,13 | |- | 14 november 1993 | 3,37 | |- | 15 november 1993 | 3,37 | |- | 28 jannewari 1994 | 3,49 | |- | 2 jannewari 1995 | 3,37 | |- | 2 jannewari 1995 | 3,11 | |- | 29 oktober 1996 | 3,13 | |- | 27 oktober 2002 | 2,55 | |- | 21 december 2003 | 3,23 | |- | 8 feberwari 2004 | 3,00 | |- | 8 november 2007 | 3,43 | |- | 5 december 2013 | 3,60 | [[sturm van 5 december 2013|sturm]] |- | 21 oktober 2014 | 3,04 | |- | 3 januari 2018 | 3,10 | sturm |- | 10 februari 2020 | 3,05 | sturm |- | 31 januari 2022 | 3,24 | sturm |- | 21 februari 2022 | 3,11 | sturm |- |} == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20250124093256/https://www.rijkswaterstaat.nl/water/waterbeheer/bescherming-tegen-het-water/waterkeringen/deltawerken/oosterscheldekering Oosterscheldekering], [[Riekswaeterstaet]] * [http://www.rijkswaterstaat.nl/oosterschelde Oosterschelde], Riekswaeterstaet * [http://www.rijkswaterstaat.nl/N57 Autoweg N57], Riekswaeterstaet * [https://nos.nl/artikel/2551110-mini-oosterscheldekering-getest-kosten-klimaatverandering-lijken-mee-te-vallen Mini-Oosterscheldekering getest, kosten klimaatverandering lijken mee te vallen], NOS, 9 jannewari 2025 * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/halfopen-oosterscheldekering.htm GeschiedenisExtra] * [https://www.geschiedenisextra.nl/nl/neeltje-jans-in-zeeland.htm GeschiedenisExtra] (Neeltje Jans) [[Categorie:Dam in Zeêland]] [[Categorie:Noôrd-Beveland]] [[Categorie:Schouwen-Duveland]] mk6ucz78wilx7jiyhdom4dfmmnmq8ji 0 13265 184502 162824 2026-10-27T00:39:57Z InternetArchiveBot 10917 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 184502 wikitext text/x-wiki [[Plaetje:Tenneville Luxembourg Belgium Map.svg|thumb|Liggienge]] '''Tenneville''' ([[Waels]]: ''Tiniveye'') is 'n gemeênte en plekke in de Belse provincie [[Luxemburg (provincie)|Luxemburg]]. D'r weune 2.900 mins'n (2023). == Lienks nae buten == * [https://web.archive.org/web/20080916071015/http://www.tenneville.be/ Gemeênte] * [https://web.archive.org/web/20210128081041/https://www.uvcw.be/fiches-locales/83049 UVCW] {{Stompje}} [[Categorie:Gemeênte in Luxemburg (België)]] [[Categorie:Plekke in Luxemburg (België)]] 8rta1das7pg5s5d06fonuv3kat5jzu2 2 17792 184487 2026-10-26T14:15:45Z Vandermeeuwe 16416 Nieuwe bladzie mee as inoud: ... 184487 wikitext text/x-wiki ... cxfmna2yexenai48cxqml72x4i4ee6e