Wikipedia zuwiki https://zu.wikipedia.org/wiki/Ikhasi_Elikhulu MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Umbuso Ohlangeneyo 0 3571 123058 116929 2026-05-06T03:01:25Z Edwin Ndaba 13909 Ngandise isingeniso 123058 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] <br /> == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] 7a9ln7n6tomcz0nizmhbayh7tbo8x99 123059 123058 2026-05-06T03:44:18Z Edwin Ndaba 13909 Ngifake isahluko sezombusazwe 123059 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] == Ezombusazwe == Nakuba umthethosisekelo ungalotshwanga embhalweni omunye njengawaseNingizimu Afrika, imnqubo ejwayelekile, izimqumo zezinkantolo zobulungiswa kanye nemithetho eshayiwe iPhalamende, namuhla ezombusazwe Umbuso Ohlangeneyo zihamba ohlakweni wentandoyeningi yesishayamthetho ongaphansi kobunkosi bomthethosisekelo. Umqhele umele ubunkosi, kepha ngenxa yokuhamba kwesikhathi, iNkosi (noma iNdlovukazi) ayinalo igunya lokufezekisa imiyalo yobukhosi kanye namandle ombuso ngaphandle kwemvumo nombono wabasombangazwe abakhethwe ngabantu. Lokho kuchaza ukuthi amagatsha wombuso akheke ngokulandelayo: * Isishayamthetho siqukatha Umqhele oPhalamendeni, iNdlu yeZakhamuzi, neNdlu yamaKhosi. * Isiphatha siqukatha Umqhele oMkhandlwini kanye noMkhandlu wangaSese (kakhulu ikomiti yayo yayokuphatha: iKhabhinethi) * Esobulingiswa siqukatha Umqhele oBhentshini nezinkantolo Nakuba Umqhele unamandla okuphawula umthethosivivinywa, iNkosi ayikwazi uhoxa imvumo yomqhele ngaphandle kokuboniswa yiNdunankuku. Nakuba Umqhele unamandla okukhetha nabani na ukuba yiNdunankulu, umthetho uphoqa iNkosi ukuthi ikhethe ilunga leNdlu yeZakhamuzi elinokhono lokugcina ukwethemba kwePhalamende (mpeleni, umholi weqembu lezombangazwe elineningi eliNdlini yeZakhamuzi). iNkosi, iphoqeke ukuqoka abongqongqoshe, abehluleli bezinkantolo eziphezulu, abakhuzi bamabutho ahlomileyo, kanye namabhishobi weSonto laseNgilandi ngombono yeNdunankulu. Nakuba ekuqaleni, iNdunakulu yayingusophambili ebalinganweni, ngenxa yokugcina izikhundla zikaNkosi yokuQala yesiSkhwama noNgqongqoshe wabaSebenzi woMbuso nokuphuca ubusihlalo beKhabhinethi kuNkosi Shansela, iNdunankulu iyihloko yehulumeni. Phezu kwalokho, njengomholi weqembu lezombangazwe elineningi eNdlini yeZakhamuzi, iNdunankulu inethonya emthethweni ovivinywayo futhi noshayiwayo. Uma iNdlu yeZakhamuzi ilahlekelwe ithemba kuNdunankulu, iNdunankulu (kanye namalunga eKhabhinethi) iphoqekile ukwehla esikhundleni noma ukucela iNkosi ukuthi icithe iNdlu yeZakhamuzi ibize ukhetho omusha. uKeir Starmer weqembu labasebenzi (Labour Party) uyindunankulu kusukela 2024. Umholi weqembu elisemthethweni elithembekile leNdabezitha ngu-Kemi Badenoch we-Conservative Party (eliziwa ngama-Tories). Izishayamthetho zasesiKotilandi kanye nase-Wales zinikezwe igunya lokushaya imithetho emkhakheni ethile kepha azilingani ekuzimeleni. iNyakatho Ayilendi ayisanoso isishayamthetho. iScottish National Party, ekhankasela ukuzimela kwesiKotilandi, iyiqembu lombangazwe elineningi esiKotilandi. Izinhlobo ze-Labour nama-Conservatives zaseWales kanye ne-Plaid Cymru ziqukatha i-Senedd, isishayamthetho saseWales. iNgilandi neWales zinohlaka lunye lezinkantolo zobulungiswa. Inkantolo yokugcina lapho amacala ahlulelwe kulezo zinkantolo iyiNkantolo ePhakeme. Ezomthethosisekelo zingandluliswa kuyona uma ziqhamuka ezinkantolweni zasesiKotilandi kepha esisemthethweni jikelele ziphelela e-Court of Session uma zimayelana umthetho womphakathi kanye ne-High Court of Justiciary uma zimayelana umthetho wobugebengu. iKomiti Yobulungiswa yoMkhandlu wangaSese yayinamandla okuhlulela izindaba eNgilandi kepha izinkantolo ziwathathile lawomandla. Nakuba kunjalo kusakhona izizwe namakoloni asandlulisa amacala kuyo. == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] fqd0e2i4kcygeir01xa2ismgbw3m79f 123060 123059 2026-05-06T04:16:47Z Edwin Ndaba 13909 Ngifake isahluko sezokuvikela 123060 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] == Ezombusazwe == Nakuba umthethosisekelo ungalotshwanga embhalweni omunye njengawaseNingizimu Afrika, imnqubo ejwayelekile, izimqumo zezinkantolo zobulungiswa kanye nemithetho eshayiwe iPhalamende, namuhla ezombusazwe Umbuso Ohlangeneyo zihamba ohlakweni wentandoyeningi yesishayamthetho ongaphansi kobunkosi bomthethosisekelo. Umqhele umele ubunkosi, kepha ngenxa yokuhamba kwesikhathi, iNkosi (noma iNdlovukazi) ayinalo igunya lokufezekisa imiyalo yobukhosi kanye namandle ombuso ngaphandle kwemvumo nombono wabasombangazwe abakhethwe ngabantu. Lokho kuchaza ukuthi amagatsha wombuso akheke ngokulandelayo: * Isishayamthetho siqukatha Umqhele oPhalamendeni, iNdlu yeZakhamuzi, neNdlu yamaKhosi. * Isiphatha siqukatha Umqhele oMkhandlwini kanye noMkhandlu wangaSese (kakhulu ikomiti yayo yayokuphatha: iKhabhinethi) * Esobulungiswa siqukatha Umqhele oBhentshini nezinkantolo Nakuba Umqhele unamandla okuphawula umthethosivivinywa, iNkosi ayikwazi uhoxa imvumo yomqhele ngaphandle kokuboniswa yiNdunankuku. Nakuba Umqhele unamandla okukhetha nabani na ukuba yiNdunankulu, umthetho uphoqa iNkosi ukuthi ikhethe ilunga leNdlu yeZakhamuzi elinokhono lokugcina ukwethemba kwePhalamende (mpeleni, umholi weqembu lezombangazwe elineningi eliNdlini yeZakhamuzi). iNkosi, iphoqeke ukuqoka abongqongqoshe, abehluleli bezinkantolo eziphezulu, abakhuzi bamabutho ahlomileyo, kanye namabhishobi weSonto laseNgilandi ngombono yeNdunankulu. Nakuba ekuqaleni, iNdunakulu yayingusophambili ebalinganweni, ngenxa yokugcina izikhundla zikaNkosi yokuQala yesiSkhwama noNgqongqoshe wabaSebenzi woMbuso nokuphuca ubusihlalo beKhabhinethi kuNkosi Shansela, iNdunankulu iyihloko yehulumeni. Phezu kwalokho, njengomholi weqembu lezombangazwe elineningi eNdlini yeZakhamuzi, iNdunankulu inethonya emthethweni ovivinywayo futhi noshayiwayo. Uma iNdlu yeZakhamuzi ilahlekelwe ithemba kuNdunankulu, iNdunankulu (kanye namalunga eKhabhinethi) iphoqekile ukwehla esikhundleni noma ukucela iNkosi ukuthi icithe iNdlu yeZakhamuzi ibize ukhetho omusha. uKeir Starmer weqembu labasebenzi (Labour Party) uyindunankulu kusukela 2024. Umholi weqembu elisemthethweni elithembekile leNdabezitha ngu-Kemi Badenoch we-Conservative Party (eliziwa ngama-Tories). Izishayamthetho zasesiKotilandi kanye nase-Wales zinikezwe igunya lokushaya imithetho emkhakheni ethile kepha azilingani ekuzimeleni. iNyakatho Ayilendi ayisanoso isishayamthetho. iScottish National Party, ekhankasela ukuzimela kwesiKotilandi, iyiqembu lombangazwe elineningi esiKotilandi. Izinhlobo ze-Labour nama-Conservatives zaseWales kanye ne-Plaid Cymru ziqukatha i-Senedd, isishayamthetho saseWales. iNgilandi neWales zinohlaka lunye lezinkantolo zobulungiswa. Inkantolo yokugcina lapho amacala ahlulelwe kulezo zinkantolo iyiNkantolo ePhakeme. Ezomthethosisekelo zingandluliswa kuyona uma ziqhamuka ezinkantolweni zasesiKotilandi kepha esisemthethweni jikelele ziphelela e-Court of Session uma zimayelana umthetho womphakathi kanye ne-High Court of Justiciary uma zimayelana umthetho wobugebengu. iKomiti Yobulungiswa yoMkhandlu wangaSese yayinamandla okuhlulela izindaba eNgilandi kepha izinkantolo ziwathathile lawomandla. Nakuba kunjalo kusakhona izizwe namakoloni asandlulisa amacala kuyo. Nakuba iNdlu yamaKhosi ibizwa indlu yangaphezulu, ngokuhamba kwesikhathi, amandla okushaya umthetho nokulawula uhulumeni asezandleni ngci zendlu yangaphansi, iNdlu yeZakhamuzi. Amalunga weNdlu yamaKhosi angaba amakhosi akhethwa yiNkosi ngomboniso yeNdunakulu, noma amabhishobhu weSonto laseNgilandi kanye namakhosi angene ngobundlalifa. Lendlu ayinawo amandla okunqaba ukushayiwa komthetho kepha ingaletha umbono wayo mayelana umthethosivivinywa. iNkosi ivula ukuhlangana kwePhalamende okyenyaka ngesiMemezo esoHlalweni sobuKhosi futhi umcimbi wemiBuzo kwiNdunankulu iyindlela yoqinisekisa ukwephenduleka egatsheni lokuphatha. === Ezokuvikela === Amabutho Ahlomileyo Yendabezitha avikela Umbuso Ohlangeneyo namakoloni awo. Umbuso Ohlangeneyo uyilunga weHlangano Yomvumelwano waseNyakatho Atlantiki, umfelandawonye wezizwe zaseYurophu naseNyakatho Melika. Amabutho Ahlomileyo anamajoni angama-127,000 (Ibutho laseBhulithani: 72,000, Ibutho laseLwandle leNkosi: 28,000, Ibutho laseMoyeni leNkosi: 28,000). iBhulithani inezikhali zenuzi. iBhulithani inezithwalandiza ezimbili kanye nemikhumbi yempi (ngaphezu- nangaphansi kwamanzi) ezingama-63. iBhulithani inezizinda zamabutho ezingama-145 ezizweni ezingama-42. Umbuso Ohlangeneyo unezizulane zibunjiwe zamabutho. Imboni yezihlomile ikhiqiza izikhali ezisetshenziswa namabutho aseBhulithani kanye nezinye izizwe futhi iBhulithani ithenga izikhali nezinye izinsiza zempi ezizweni zaseYurophu, iMelika nase-[[Isirayeli]]. == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] qatbzslky7qwb4l149hczuesyh3rbdu 123061 123060 2026-05-06T04:23:39Z Edwin Ndaba 13909 /* Ezombusazwe */ Ngifake izithombe 123061 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] == Ezombusazwe == {{Multiple image | direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg | caption1 = Charles III, iNkosi | caption2 = Keir Starmer, iNdunankulu | alt1 = | alt2 = }} Nakuba umthethosisekelo ungalotshwanga embhalweni omunye njengawaseNingizimu Afrika, imnqubo ejwayelekile, izimqumo zezinkantolo zobulungiswa kanye nemithetho eshayiwe iPhalamende, namuhla ezombusazwe Umbuso Ohlangeneyo zihamba ohlakweni wentandoyeningi yesishayamthetho ongaphansi kobunkosi bomthethosisekelo. Umqhele umele ubunkosi, kepha ngenxa yokuhamba kwesikhathi, iNkosi (noma iNdlovukazi) ayinalo igunya lokufezekisa imiyalo yobukhosi kanye namandle ombuso ngaphandle kwemvumo nombono wabasombangazwe abakhethwe ngabantu. Lokho kuchaza ukuthi amagatsha wombuso akheke ngokulandelayo: * Isishayamthetho siqukatha Umqhele oPhalamendeni, iNdlu yeZakhamuzi, neNdlu yamaKhosi. * Isiphatha siqukatha Umqhele oMkhandlwini kanye noMkhandlu wangaSese (kakhulu ikomiti yayo yayokuphatha: iKhabhinethi) * Esobulungiswa siqukatha Umqhele oBhentshini nezinkantolo Nakuba Umqhele unamandla okuphawula umthethosivivinywa, iNkosi ayikwazi uhoxa imvumo yomqhele ngaphandle kokuboniswa yiNdunankuku. Nakuba Umqhele unamandla okukhetha nabani na ukuba yiNdunankulu, umthetho uphoqa iNkosi ukuthi ikhethe ilunga leNdlu yeZakhamuzi elinokhono lokugcina ukwethemba kwePhalamende (mpeleni, umholi weqembu lezombangazwe elineningi eliNdlini yeZakhamuzi). iNkosi, iphoqeke ukuqoka abongqongqoshe, abehluleli bezinkantolo eziphezulu, abakhuzi bamabutho ahlomileyo, kanye namabhishobi weSonto laseNgilandi ngombono yeNdunankulu. Nakuba ekuqaleni, iNdunakulu yayingusophambili ebalinganweni, ngenxa yokugcina izikhundla zikaNkosi yokuQala yesiSkhwama noNgqongqoshe wabaSebenzi woMbuso nokuphuca ubusihlalo beKhabhinethi kuNkosi Shansela, iNdunankulu iyihloko yehulumeni. Phezu kwalokho, njengomholi weqembu lezombangazwe elineningi eNdlini yeZakhamuzi, iNdunankulu inethonya emthethweni ovivinywayo futhi noshayiwayo. Uma iNdlu yeZakhamuzi ilahlekelwe ithemba kuNdunankulu, iNdunankulu (kanye namalunga eKhabhinethi) iphoqekile ukwehla esikhundleni noma ukucela iNkosi ukuthi icithe iNdlu yeZakhamuzi ibize ukhetho omusha. uKeir Starmer weqembu labasebenzi (Labour Party) uyindunankulu kusukela 2024. Umholi weqembu elisemthethweni elithembekile leNdabezitha ngu-Kemi Badenoch we-Conservative Party (eliziwa ngama-Tories). Izishayamthetho zasesiKotilandi kanye nase-Wales zinikezwe igunya lokushaya imithetho emkhakheni ethile kepha azilingani ekuzimeleni. iNyakatho Ayilendi ayisanoso isishayamthetho. iScottish National Party, ekhankasela ukuzimela kwesiKotilandi, iyiqembu lombangazwe elineningi esiKotilandi. Izinhlobo ze-Labour nama-Conservatives zaseWales kanye ne-Plaid Cymru ziqukatha i-Senedd, isishayamthetho saseWales. [[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|Westminster Palace, lapho kuhlangana iPhalamende]] iNgilandi neWales zinohlaka lunye lezinkantolo zobulungiswa. Inkantolo yokugcina lapho amacala ahlulelwe kulezo zinkantolo iyiNkantolo ePhakeme. Ezomthethosisekelo zingandluliswa kuyona uma ziqhamuka ezinkantolweni zasesiKotilandi kepha esisemthethweni jikelele ziphelela e-Court of Session uma zimayelana umthetho womphakathi kanye ne-High Court of Justiciary uma zimayelana umthetho wobugebengu. iKomiti Yobulungiswa yoMkhandlu wangaSese yayinamandla okuhlulela izindaba eNgilandi kepha izinkantolo ziwathathile lawomandla. Nakuba kunjalo kusakhona izizwe namakoloni asandlulisa amacala kuyo. Nakuba iNdlu yamaKhosi ibizwa indlu yangaphezulu, ngokuhamba kwesikhathi, amandla okushaya umthetho nokulawula uhulumeni asezandleni ngci zendlu yangaphansi, iNdlu yeZakhamuzi. Amalunga weNdlu yamaKhosi angaba amakhosi akhethwa yiNkosi ngomboniso yeNdunakulu, noma amabhishobhu weSonto laseNgilandi kanye namakhosi angene ngobundlalifa. Lendlu ayinawo amandla okunqaba ukushayiwa komthetho kepha ingaletha umbono wayo mayelana umthethosivivinywa. iNkosi ivula ukuhlangana kwePhalamende okyenyaka ngesiMemezo esoHlalweni sobuKhosi futhi umcimbi wemiBuzo kwiNdunankulu iyindlela yoqinisekisa ukwephenduleka egatsheni lokuphatha. === Ezokuvikela === Amabutho Ahlomileyo Yendabezitha avikela Umbuso Ohlangeneyo namakoloni awo. Umbuso Ohlangeneyo uyilunga weHlangano Yomvumelwano waseNyakatho Atlantiki, umfelandawonye wezizwe zaseYurophu naseNyakatho Melika. Amabutho Ahlomileyo anamajoni angama-127,000 (Ibutho laseBhulithani: 72,000, Ibutho laseLwandle leNkosi: 28,000, Ibutho laseMoyeni leNkosi: 28,000). iBhulithani inezikhali zenuzi. iBhulithani inezithwalandiza ezimbili kanye nemikhumbi yempi (ngaphezu- nangaphansi kwamanzi) ezingama-63. iBhulithani inezizinda zamabutho ezingama-145 ezizweni ezingama-42. Umbuso Ohlangeneyo unezizulane zibunjiwe zamabutho. Imboni yezihlomile ikhiqiza izikhali ezisetshenziswa namabutho aseBhulithani kanye nezinye izizwe futhi iBhulithani ithenga izikhali nezinye izinsiza zempi ezizweni zaseYurophu, iMelika nase-[[Isirayeli]]. == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] 4dvv66fp5x0esdeqarisjjmsutoig4e 123076 123061 2026-05-06T09:57:31Z Edwin Ndaba 13909 123076 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] == Ezombusazwe == {{Multiple image | direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg | caption1 = Charles III, iNgonyama | caption2 = Keir Starmer, iNdunankulu | alt1 = | alt2 = }} Nakuba umthethosisekelo ungalotshwanga embhalweni omunye njengawaseNingizimu Afrika, imikhuba ejwayelekile, izinqumo zezinkantolo zobulungiswa kanye nemithetho eshayiwe iPhalamende, namuhla ezombusazwe Umbuso Ohlangeneyo zihamba ohlakweni wentandoyeningi yesishayamthetho ongaphansi kobunkosi bomthethosisekelo. Umqhele umele ubunkosi, kepha ngenxa yokuhamba kwesikhathi, iNgonyama (noma iNdlovukazi) ayinalo igunya lokufezekisa imiyalo yobukhosi kanye namandle ombuso ngaphandle kwemvumo nombono wabasombangazwe abakhethwe ngabantu. Lokho kuchaza ukuthi amagatsha wombuso akheke ngokulandelayo: * Isishayamthetho siqukatha Umqhele oPhalamendeni, iNdlu yeZakhamuzi, neNdlu yamaKhosi. * Isiphatha siqukatha Umqhele oMkhandlwini kanye noMkhandlu wangaSese (kakhulu ikomiti yayo yayokuphatha: iKhabhinethi) * Esobulungiswa siqukatha Umqhele oBhentshini nezinkantolo Nakuba Umqhele unamandla okuphawula umthethosivivinywa, iNgonyama ayikwazi ukuhoxa imvumo yomqhele ngaphandle kokuboniswa (mpeleni ukuyalelwa) yiNdunankuku. Nakuba Umqhele unamandla okukhetha nabani na ukuba yiNdunankulu, umthetho uphoqa iNkosi ukuthi ikhethe ilunga leNdlu yeZakhamuzi elinokhono lokugcina ukwethembeka kwePhalamende (mpeleni, umholi weqembu lezombangazwe elineningi eliNdlini yeZakhamuzi). iNgonyama iphoqeke ukuqoka abongqongqoshe, abehluleli bezinkantolo eziphezulu, abakhuzi bamabutho ahlomileyo, kanye namabhishobi weSonto laseNgilandi ngombono yeNdunankulu. Nakuba ekuqaleni, iNdunakulu yayingusophambili ebalinganweni, ngenxa yokugcina izikhundla zikaNkosi yokuQala yesiSkhwama noNgqongqoshe wabaSebenzi woMbuso nokuphuca ubusihlalo beKhabhinethi kuNkosi Shansela, iNdunankulu iyihloko yehulumeni. Phezu kwalokho, njengomholi weqembu lezombangazwe elineningi eNdlini yeZakhamuzi, iNdunankulu inethonya emthethweni ovivinywayo futhi noshayiwayo. Uma iNdlu yeZakhamuzi ilahlekelwe ithemba kuNdunankulu, iNdunankulu (kanye namalunga eKhabhinethi) iphoqekile ukwehla esikhundleni noma ukucela iNkosi ukuthi icithe iNdlu yeZakhamuzi ibize ukhetho omusha. uKeir Starmer weqembu labasebenzi (Labour Party) uyindunankulu kusukela 2024. Umholi weqembu elisemthethweni elithembekile leNdabezitha ngu-Kemi Badenoch we-Conservative Party (elaziwa ngama-Tories). Izishayamthetho zasesiKotilandi kanye nase-Wales zinikezwe igunya lokushaya imithetho emkhakheni ethile kepha azilingani ekuzimeleni. iNyakatho Ayilendi ayisanoso isishayamthetho. iScottish National Party, ekhankasela ukuzimela kwesiKotilandi, iyiqembu lombangazwe elineningi esiKotilandi. Izinhlobo ze-Labour nama-Conservatives zaseWales kanye ne-Plaid Cymru ziqukatha i-Senedd, isishayamthetho saseWales. [[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|Westminster Palace, lapho kuhlangana iPhalamende]] iNgilandi neWales zinohlaka lunye lezinkantolo zobulungiswa. Inkantolo yokugcina lapho amacala ahlulelwe kulezo zinkantolo iyiNkantolo ePhakeme. Ezomthethosisekelo zingandluliswa kuyona uma ziqhamuka ezinkantolweni zasesiKotilandi kepha esisemthethweni jikelele ziphelela e-Court of Session uma zimayelana umthetho womphakathi kanye ne-High Court of Justiciary uma zimayelana umthetho wobugebengu. iKomiti Yobulungiswa yoMkhandlu wangaSese yayinamandla okuhlulela izindaba eNgilandi kepha izinkantolo ziwathathile lawomandla. Nakuba kunjalo kusakhona izizwe namakoloni asandlulisa amacala kuyo. Nakuba iNdlu yamaKhosi ibizwa indlu yangaphezulu, ngokuhamba kwesikhathi, amandla okushaya umthetho nokulawula uhulumeni asezandleni ngci zendlu yangaphansi, iNdlu yeZakhamuzi. Amalunga weNdlu yamaKhosi angaba amakhosi akhethwa yiNkosi ngomboniso yeNdunakulu, noma amabhishobhu weSonto laseNgilandi kanye namakhosi angene ngobundlalifa. Lendlu ayinawo amandla okunqaba ukushayiwa komthetho kepha ingaletha umbono wayo mayelana umthethosivivinywa. iNkosi ivula ukuhlangana kwePhalamende okyenyaka ngesiMemezo esoHlalweni sobuKhosi futhi umcimbi wemiBuzo kwiNdunankulu iyindlela yoqinisekisa ukwephenduleka egatsheni lokuphatha. === Ezokuvikela === [[File:HMS Queen Elizabeth in Gibraltar - 2018 (28386226189).jpg|Isithwalandiza uMkhumbi kaNdabezitha iNdlovukazi uElizabethi II]] Amabutho Ahlomileyo Yendabezitha avikela Umbuso Ohlangeneyo namakoloni awo. Umbuso Ohlangeneyo uyilunga weHlangano Yomvumelwano waseNyakatho Atlantiki, umfelandawonye wezizwe zaseYurophu naseNyakatho Melika. Amabutho Ahlomileyo anamajoni angama-127,000 (Ibutho laseBhulithani: 72,000, Ibutho laseLwandle leNkosi: 28,000, Ibutho laseMoyeni leNkosi: 28,000). iBhulithani inezikhali zenuzi. iBhulithani inezithwalandiza ezimbili kanye nemikhumbi yempi (ngaphezu- nangaphansi kwamanzi) ezingama-63. iBhulithani inezizinda zamabutho ezingama-145 ezizweni ezingama-42. Umbuso Ohlangeneyo unezizulane zibunjiwe zamabutho. Imboni yezihlomile ikhiqiza izikhali ezisetshenziswa namabutho aseBhulithani kanye nezinye izizwe futhi iBhulithani ithenga izikhali nezinye izinsiza zempi ezizweni zaseYurophu, iMelika nase-[[Isirayeli]]. === Ezobudlelwanenezizwe === [[File:Donald Trump & Charles III 2025-09-17 (crop).jpg|thumb|iNgonyama uCharles III noMengameli waseMelika uDonald Trump]] Amanxusa wezizwe ezinye amkelwa enkantolweni yesigodlo sikaNgcwele uJakobe. Amanxusa athunywa kwezinye izizwe ziqokwa egameli lomqhele kulesosigodlo sikaNgcwele uJakobe. Nakuba Umqhele unegunya lokushicilelela izakhamuzi nabanye abangaphansi kokuphephiswa kohulumeni kaNdabezitha amapasi, lenkambo iqhutshwa nguMnyango wazaseKhaya. iBhulithani iyilunga likanomphela loMkhandlu wezokuPhephisa senhlangana yeZizwe Ezihlangeneyo. Lokho kuyinikeza igunya lokuvimba izinqumo zalomkhandlu. Umbuso Ohlangeneyo unobudlelwane nezizwe eziyi-160. Umnyango wezobuDlelwanenezizwe noMdlelandawonye weZizwe wenza umsebenze wazinsuku ngezinsuku omayelene ubudlelwane boMbuso Ohlangeneyo nezinye izizwe. uNobhala wezobuDlelwanenezizwe (isithakazo sengqongqoshe yalomnyango) usebenzisana neNdunankulu ukuqhuba iminqubomngomo yesizwe mayelana loludaba. Nakuba iNdunankulu inamandla okuvumelana nezinye ezizwe ngenxa yokuletha umbono eMqheleni, ukuze leyomvumelwano ibengumthetho waseBhulithani, kufanele ushayiwe njengamuphi namuphi umthetho wePhalemende. iBhulithani iyilunga lezihlangano zezizwe ezahlukene, isibonelo, iBhange Yomhlaba, isiKhwama soMhlabawonke weziMali, iQembu labesiKhombisa, Umdlelandawonye weZizwe, uMkhandlu waseYurophu neNkantolo Yomhlabawonke Wobugebengu. Ngenxa yokhetho waka-2016, ngo-2020 Umbuso Ohlangeneyo iphumile eBumbanweni yaseYurophu. iNobudlelwane obusondelene kakhulu [[IMelika|neMelika]], [[iKhanada]], [[i-Ostreliya]] ne-[[INyuzilandi]]. == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] 3faoev0g5sjpzpaxown1xjepe13tvj1 123077 123076 2026-05-06T10:19:39Z Edwin Ndaba 13909 /* Ezombusazwe */ Ngifake obumbalwa esahlukweni sezobumbusazwe 123077 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] == Ezombusazwe == {{Multiple image | direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg | caption1 = Charles III, iNgonyama | caption2 = Keir Starmer, iNdunankulu | alt1 = | alt2 = }} Nakuba umthethosisekelo ungalotshwanga embhalweni omunye njengawaseNingizimu Afrika, imikhuba ejwayelekile, izinqumo zezinkantolo zobulungiswa kanye nemithetho eshayiwe iPhalamende, namuhla ezombusazwe Umbuso Ohlangeneyo zihamba ohlakweni wentandoyeningi yesishayamthetho ongaphansi kobunkosi bomthethosisekelo. Umqhele umele ubukhosi, kepha ngenxa yokuhamba kwesikhathi, iNgonyama (noma iNdlovukazi) ayinalo igunya lokufezekisa imiyalo yobukhosi kanye namandle ombuso ngaphandle kwemvumo nombono wabasombangazwe abakhethwe ngabantu. Lokho kuchaza ukuthi amagatsha wombuso akheke ngokulandelayo: * Isishayamthetho siqukatha Umqhele oPhalamendeni, iNdlu yeZakhamuzi, neNdlu yamaKhosi. * Isiphatha siqukatha Umqhele oMkhandlwini kanye noMkhandlu wangaSese (kakhulu ikomiti yayo yayokuphatha: iKhabhinethi) * Esobulungiswa siqukatha Umqhele oBhentshini nezinkantolo Nakuba Umqhele unamandla okuphawula umthethosivivinywa, iNgonyama ayikwazi ukuhoxa imvumo yomqhele ngaphandle kokuboniswa (mpeleni ukuyalelwa) yiNdunankuku. Nakuba Umqhele unamandla okukhetha nabani na ukuba yiNdunankulu, umthetho uphoqa iNkosi ukuthi ikhethe ilunga leNdlu yeZakhamuzi elinokhono lokugcina ukwethembeka kwePhalamende (mpeleni, umholi weqembu lezombangazwe elineningi eliNdlini yeZakhamuzi). iNgonyama iphoqeke ukuqoka abongqongqoshe, abehluleli bezinkantolo eziphezulu (ngenxa lesithakazo sikaMthombo wobuLungiswa), abakhuzi bamabutho ahlomileyo, kanye namabhishobhu weSonto laseNgilandi (ngenxa lesithakazo sikaMbusi oPhakemeyo weSonto laseNgilandi) ngombono yeNdunankulu. Nakuba ekuqaleni, iNdunakulu yayingusophambili ebalinganweni, ngenxa yokugcina izikhundla zikaNkosi yokuQala yesiSkhwama noNgqongqoshe wabaSebenzi woMbuso nokuphuca ubusihlalo beKhabhinethi kuNkosi Shansela, iNdunankulu iyihloko yehulumeni. Phezu kwalokho, njengomholi weqembu lezombangazwe elineningi eNdlini yeZakhamuzi, iNdunankulu inethonya emthethweni ovivinywayo futhi noshayiwayo. Uma iNdlu yeZakhamuzi ilahlekelwe ithemba kuNdunankulu, iNdunankulu (kanye namalunga eKhabhinethi) iphoqekile ukwehla esikhundleni noma ukucela iNkosi ukuthi icithe iNdlu yeZakhamuzi ibize ukhetho omusha. uKeir Starmer weqembu labasebenzi (Labour Party) uyindunankulu kusukela 2024. Umholi weqembu elisemthethweni elithembekile leNdabezitha ngu-Kemi Badenoch we-Conservative Party (elaziwa ngama-Tories). Izishayamthetho zasesiKotilandi kanye nase-Wales zinikezwe igunya lokushaya imithetho emkhakheni ethile kepha azilingani ekuzimeleni. iNyakatho Ayilendi ayisanoso isishayamthetho. iScottish National Party, ekhankasela ukuzimela kwesiKotilandi, iyiqembu lombangazwe elineningi esiKotilandi. Izinhlobo ze-Labour nama-Conservatives zaseWales kanye ne-Plaid Cymru ziqukatha i-Senedd, isishayamthetho saseWales. [[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|Isigodlo saseWestminster, lapho kuhlangana iPhalamende]] iNgilandi neWales zinohlaka lunye lezinkantolo zobulungiswa. Inkantolo yokugcina lapho amacala ahlulelwe kulezo zinkantolo iyiNkantolo ePhakeme. Ezomthethosisekelo zingandluliswa kuyona uma ziqhamuka ezinkantolweni zasesiKotilandi kepha esisemthethweni jikelele ziphelela e-Court of Session uma zimayelana umthetho womphakathi kanye ne-High Court of Justiciary uma zimayelana umthetho wobugebengu. iKomiti Yobulungiswa yoMkhandlu wangaSese yayinamandla okuhlulela izindaba eNgilandi kepha izinkantolo ziwathathile lawomandla. Nakuba kunjalo kusakhona izizwe namakoloni asandlulisa amacala kuyo. Nakuba iNdlu yamaKhosi ibizwa indlu yangaphezulu, ngokuhamba kwesikhathi, amandla okushaya umthetho nokulawula uhulumeni asezandleni ngci zendlu yangaphansi, iNdlu yeZakhamuzi. Amalunga weNdlu yamaKhosi angaba amakhosi akhethwa yiNkosi ngomboniso yeNdunakulu, noma amabhishobhu weSonto laseNgilandi kanye namakhosi angene ngobundlalifa. Lendlu ayinawo amandla okunqaba ukushayiwa komthetho kepha ingaletha umbono wayo mayelana umthethosivivinywa. iNkosi ivula ukuhlangana kwePhalamende okyenyaka ngesiMemezo esoHlalweni sobuKhosi futhi umcimbi wemiBuzo kwiNdunankulu iyindlela yoqinisekisa ukwephenduleka egatsheni lokuphatha. === Ezokuvikela === [[File:HMS Queen Elizabeth in Gibraltar - 2018 (28386226189).jpg|Isithwalandiza uMkhumbi kaNdabezitha iNdlovukazi uElizabethi II]] Amabutho Ahlomileyo Yendabezitha avikela Umbuso Ohlangeneyo namakoloni awo. Umbuso Ohlangeneyo uyilunga weHlangano Yomvumelwano waseNyakatho Atlantiki, umfelandawonye wezizwe zaseYurophu naseNyakatho Melika. Amabutho Ahlomileyo anamajoni angama-127,000 (Ibutho laseBhulithani: 72,000, Ibutho laseLwandle leNkosi: 28,000, Ibutho laseMoyeni leNkosi: 28,000). iBhulithani inezikhali zenuzi. iBhulithani inezithwalandiza ezimbili kanye nemikhumbi yempi (ngaphezu- nangaphansi kwamanzi) ezingama-63. iBhulithani inezizinda zamabutho ezingama-145 ezizweni ezingama-42. Umbuso Ohlangeneyo unezizulane zibunjiwe zamabutho. Imboni yezihlomile ikhiqiza izikhali ezisetshenziswa namabutho aseBhulithani kanye nezinye izizwe futhi iBhulithani ithenga izikhali nezinye izinsiza zempi ezizweni zaseYurophu, iMelika nase-[[Isirayeli]]. === Ezobudlelwanenezizwe === [[File:Donald Trump & Charles III 2025-09-17 (crop).jpg|thumb|iNgonyama uCharles III noMengameli waseMelika uDonald Trump]] Amanxusa wezizwe ezinye amkelwa enkantolweni yesigodlo sikaNgcwele uJakobe. Amanxusa athunywa kwezinye izizwe ziqokwa egameli lomqhele kulesosigodlo sikaNgcwele uJakobe. Nakuba Umqhele unegunya lokushicilelela izakhamuzi nabanye abangaphansi kokuphephiswa kohulumeni kaNdabezitha amapasi, lenkambo iqhutshwa nguMnyango wazaseKhaya. iBhulithani iyilunga likanomphela loMkhandlu wezokuPhephisa senhlangana yeZizwe Ezihlangeneyo. Lokho kuyinikeza igunya lokuvimba izinqumo zalomkhandlu. Umbuso Ohlangeneyo unobudlelwane nezizwe eziyi-160. Umnyango wezobuDlelwanenezizwe noMdlelandawonye weZizwe wenza umsebenze wazinsuku ngezinsuku omayelene ubudlelwane boMbuso Ohlangeneyo nezinye izizwe. uNobhala wezobuDlelwanenezizwe (isithakazo sengqongqoshe yalomnyango) usebenzisana neNdunankulu ukuqhuba iminqubomngomo yesizwe mayelana loludaba. Nakuba iNdunankulu inamandla okuvumelana nezinye ezizwe ngenxa yokuletha umbono eMqheleni, ukuze leyomvumelwano ibengumthetho waseBhulithani, kufanele ushayiwe njengamuphi namuphi umthetho wePhalemende. iBhulithani iyilunga lezihlangano zezizwe ezahlukene, isibonelo, iBhange Yomhlaba, isiKhwama soMhlabawonke weziMali, iQembu labesiKhombisa, Umdlelandawonye weZizwe, uMkhandlu waseYurophu neNkantolo Yomhlabawonke Wobugebengu. Ngenxa yokhetho waka-2016, ngo-2020 Umbuso Ohlangeneyo iphumile eBumbanweni yaseYurophu. iNobudlelwane obusondelene kakhulu [[IMelika|neMelika]], [[iKhanada]], [[i-Ostreliya]] ne-[[INyuzilandi]]. == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] kdzp6ibsq2yf5mo51qsah7ridjppng9 123080 123077 2026-05-06T10:58:41Z Edwin Ndaba 13909 /* Ezombusazwe */ Ngiphenduke uNdabezitha kuPhakemeyo 123080 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Umbuso Ohlangeneyo}} {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+<big><big>'''Umbuso Ohlangeneyo <br /> ''United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'''''</big></big> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan=2 | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|125px]] | align="center" width="140px" | [[File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_United_Kingdom_(Both_Realms).svg|125px]] |} |- | align="center" colspan=2 | <small>''[[Isaga wesizwe]]: Dieu et mon droit''</big> |- | <small>''[[Inkondlo yesizwe]]: [[God Save the Queen|God Save the King]]''<ref group="note">No law was passed making ''God Save the King'' the official anthem. In the British tradition, such laws are not necessary; proclamation and usage are sufficient to make it the official national anthem. ''God Save the King'' also serves as the [[Honors music|Royal anthem]] for several other countries.</ref> || <div align="center">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</div><br /> |- | align=center colspan=2 | [[File:Europe-UK.svg|250px]] |- | '''Izilimi''' || <small>[[isiNgisi]],<ref>"direct.gov.uk" http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519|date=2012-10-15}} Directgov: English language – Government, citizens and rights | [[Directgov]] | 23 August 2011</ref><ref>"thecommonwealth.org">http://www.thecommonwealth.org/YearbookHomeInternal/139560 Commonwealth Secretariat – UK | [[Commonwealth Secretariat]] | 23 August 2011</ref> [[isiAyilendi]] ''Gaeilge'']], [[isiKoshi sase-Ulster]] ''Ulstèr-Scotch'', [[Scottish Gaelic]]<!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic -->, [[isiKoshi]] ''Gàidhlig'', [[isiWelisi]] ''Cymraeg'', [[isiKornishi]] ''Kernowek''<ref>Under the [[Council of Europe]]'s [[European Charter for Regional or Minority Languages]], the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Scots language|Scots]] and its regional variant [[Ulster Scots dialects|Ulster Scots]] are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority languages]] by the [[United Kingdom Government|UK Government]] for the purposes of the Charter. http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Charter for Regional or Minority Languages| publisher=[[Scottish Government]] |accessdate=11 December 2010</ref> |- | '''Amaqembu wesiko''' <small>|| 92.1% [[White people|White]]<br /> 4.0% [[British Asian|South Asian]]<br /> 2.0% [[Black British|Black]]<br /> 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]<br /> 0.4% [[British Chinese|Chinese]]<br /> 0.4% [[United Kingdom Census 2001|Other]]<ref><nowiki>http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls{{dead</nowiki>{{Dead link|date=May 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} link|date=December 2011 |title=United Kingdom population by ethnic group |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 April 2001 [[United Kingdom Census 2001]] |accessdate=15 April 2009 |format=XLS</ref> |- | '''IDemonimi''' || amaNgisi |- | '''Isiqongo''' || [[ILondon]] |- | '''Ilathithudi''' || 51N |- | '''Ilongithudi''' || 0 |- | '''Idolobha elikhulu''' || [[ILondon]] |- | '''Uhulumeni''' || <small>[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]] [[constitutional monarchy]] |- | '''Umholi nobukhosi''' || [[Charles III]] |- | '''Ungqongqoshe phezulu''' || [[Keir Starmer]] |- | '''Ubungako bendawo''' || 243,610 km² |- | '''Inani labantu'''<br />&nbsp;Lonke:<br />&nbsp;Ukuminyana: | <br />58,789,194<small>(2001)<ref>http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp | Census 2001: Population estimates | Office for National Statistics | 21 April 2011</ref></small><br />255.6 ab./km&sup2; |- | '''GDP''' || $2.233&nbsp;trillion<ref name="imf2">http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=112&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=25&pr.y=6 |title=United Kingdom | [[International Monetary Fund]] | April | 2011 | 8 May 2011</ref> (7th) |- | '''GDP per capita''' || $35,646<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''GDP nominal''' || $2.472&nbsp;trillion<ref name=imf2/> |- | '''GDP nominal per capita''' || $39,459<ref name=imf2/> (22nd) |- | '''HDI''' || 0.863<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf|title=Human {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210830220336/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human |date=2021-08-30 }} Development Report 2011|publisher=United Nations|accessdate=2011-11-02}}</ref> (28th) |- | '''HDI category''' || <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |- | '''Gini''' || 41<ref>http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426071007/http://www.poverty.org.uk/09/index.shtml |date=2011-04-26 }} |title =Income inequalities |publisher=The Poverty Site |accessdate =21 April 2011}}</ref> |- | '''IMali''' || [[Upondo]] (GBP) |- | '''Indawo yesikathi''' || [[Greenwich Mean Time|GMT]] (UTC +0) |- | '''Ukushayela''' || Ukunxele |- | '''Inamba wucingo''' || +44 |- |} [[Umbuso Ohlangeneyo]] ([[IsiNgisi|ngesiNgisi]]: ''United Kingdom''), ngokuphelele ngokomthetho: '''Umbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu naseNyakatho Ayalendi''', uyisizwe onyakatho ntshonalanga [[IYurophu|eYurophu]] oqukatha iziqhingi zaseBhulithani. Ingaphakathi koLwandle waseNyakatho ngasempumalanga nasenyakatho, iLwandlekazi lase-Atlantiki ngasentshonalanga, ne-English Channel ngaseningizimu. Iseduzane nase[[IFulansi|Fulansi]] namaQhingi waseFaroe wombuso waseDanemaki. Ngenxa yokunqoba izizwe eziningi (ukwakha umbuso omkhulu kunazo zonke emlandweni omhlaba wonke), Umbuso Ohlangeneyo wawunethonya kwezombusazwe, kwezohwebo, zolimi, nobuchwepheshe. Abadlibezwe base-Ngilandi banqobe amomdabu base[[IMelika Enyakatho|Nyakatho Melika]] ukusungula isizwe esaziwa ngesimanje nge[[IMelika|Melika]] ngo-1783. Kusukela 1931, amakoloni lapho kwakuhlala abadlibezwe abaningi njengase-[[I-Ostreliya]] nase-[[IKhanada|Khanada]], wayenikezwe ubuzimela. Kusukela 1960, amakoloni ase-[[IAfrika|Afrika]] namanye amazekazi athole ukuzimela. Namuhla kusele amakoloni ambalwa ancane kodwa Umbuso Ohlangeneyo usaxhumene namakoloni wakudala ngenxa yobumbano we-Commonwealth of Nations. Kusukela ikhulu lweminyaka eleshumi nanye, [[iNgilandi]] yayihlasela [[i-Ayilendi]]. Ngokuhamba kwesikathi i-Ayilendi yawela ngaphansi kobukhosi base-Ngilandi olupheleliswe ngo-1541 ma u-Henry VIII azigcoba iNkosi yase-Ayalendi. Nakuba ama-Ayilendi evukele amaNgisi ngo-1594 ku-1603, konke ukuzimela kwacishwa ngenxa yokuphumelela kwamaNgisi ekunqobeni kwama-Ayilendi. iNdlovukazi yase-Ngilandi u-Elizabethi I wayeyitshitshi. Ngenxa yokuthi ubundlalifa baseNgilandi babundluliswa kwabesilisa phezu kwabesifazane (nakuba abesifazane bebakhono ukubayizindlalifa uma indodana ingekho), indodana kadadewabo uMariya, iNdlovukazi yama-Skoti, u-Jakobe VI (owayebalwa ngwesiqala e-Ngilandi) wabayinkosi yase-Ngilandi nase[[IsiKotilandi|siKotilandi]] ngo-1603. Ngokubuswa iNkosi eyodwa, amaPhalamende ase-Skotilandi nase-Ngilandi ashaye Imithetho oBumbano eholele ekuhlanganweni kwalezizizwe ngo-1707. Ngo-1861, iPhalamende yase-Ayalendi yalethwa ngaphansi kwePhalamende yoMbuso waseBhulithani Nkulu. Lokho kuholele ekusungulweni koMbuso Ohlangeneyo waseBhulithani Nkulu nase-Ayilendi. Ngenxa yempi yezakhamuzi yango-1919 ku-1921, i-Ayilendi yahletshulwa ngezinxenye ezimbili: yasenyakatho yegcinwa nguMbuso Ohlangeneyo kepha yaseningizimu yaphenduka isizwe esizimele, iRiphabhuliki yase-Ayilendi. Lokho kuholele ekuguqulweni kwegama kulelo esilaziyo namuhla. Umbuso Ohlangeneyo (isifinyezo: UK), sibuswe ngentandoyeningi ngenxa yokuthi iNkosi yayiphucwe amandla okubusa. i-UK isezingeni eliphezulu lentuthuko okwomnotho nobuchwepheshe – idume ngokukhiqiza ucwaningo [[Inzululwazi|onzululwazi]]. Futhi, idolobha lase-[[ILondon|London]], isiqonga sombuso, siyihola ezemalini nasezobuciko nezekugqoka. <br /> == Umlando wegama == e1707 "Acts of Union" uhlanganisa amazwe iNgilandi nosiKotilandi.<ref>http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |date=2019-05-27 }} Treaty of Union, 1706 scotshistoryonline.co.uk 23 August 2011</ref><ref>http://books.google.co.uk/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165#v=onepage&q&f=false Constitutional & Administrative Law p165 Barnett, Hilaire | Jago, Robert | 8th edition 2011 9780415563017 Routledge, Abingdon | 5 July 2011</ref><ref group="note">Compare to section 1 of both of the 1800 [[Acts of Union (1800)|Acts of Union]] which reads: the ''Kingdoms of Great Britain and Ireland shall...be united into one Kingdom, by the Name of "The United Kingdom of Great Britain and Ireland"''</ref><ref>{{cite web|url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |title=History of Great Britain (from 1707) |author=[[Bamber Gascoigne]] |publisher=History World |accessdate=18 July 2011}}</ref> Igama "Umbuso Ohlangeneyo" ukusebenzisa ekhulunyaka yishumi nesishiyagalombili.<ref>http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ | Acts of Union 1707 | parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://www.scottish.parliament.uk/vli/visitingHolyrood/union_exhibition.pdf | Making the Act of Union 1707 | scottish.parliament.uk | 21 July 2011</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm England – Profile | BBC | 21 July 2011 | 10 February 2011</ref><ref>http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515023116/http://www.history.org.uk/resources/he_resource_730_9.html|date=2011-05-15}} | The Creation of the United Kingdom of Great Britain in 1707 | [[Historical Association]] | 21 July 2011</ref> Igama "United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland" angeniswile e1927 nga-"Royal and Parliamentary Titles Act" ukunikela ukuzimela waFleyistata Ayilandi e1922.<ref>The Irish Civil War 1922–23 | Cottrell, P. | 2008 | 85 | 1846032709</ref> Ushiya i-Ayilandi Senyakatho izwe kuphela esiqhingi, ukuhlanganyela wUmbuso Ohlangeneyo. <br /><br /> == Umlando phambi kwa-1066 == [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|200px|left|[[Stonehenge]], e-[[Wiltshire]], akwakha e-2500BC.]] Abantu nguNeolithiki abazinza iminyaka yinkulungwane ngamashumi amathathu kade.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "Ancient skeleton was 'even older']". ''BBC News''. 30 October 2007. Retrieved 27 April 2011.</ref> Ekupheleni [[Prehistoric Britain|ikhathi udaladala]], abantu bahlangene naqembu bambiza [[Insular Celts|Insular Celtic]], uqukatha [[Britons (historical)|Brythonic Britain]] no-[[i-Ayilendi Geyilikhi]].<ref>Celtic culture: A historical encyclopedia | p973 | Koch, John T. | 9781851094400 | 2006 | ABC-CLIO | Santa Barbara, CA</ref> Emva kwa[[iNhlaselo iRhomani|Nhlaselo iRhomani]], uqala 43 AD, nombuso iminyaka amakhulu okune ([[Roman Britain|rule of southern Britain]]), inhlaselo [[isiJalimani]] ([[Anglo-Saxon]]).<ref> [[Encyclopaedia of Wales|The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales]]<nowiki> | 2008 | University of Wales Press | Cardiff | 9780708319536 | p915}}</nowiki></ref> [[Anglo-Saxon England|Ingilandi wAnglo-Saxon]] uhlanganisa ung[[Umbuso iNgilandi]] ekhulunyaka yisishiyagalolunye.<ref name="Short Athelstan biography on the BBC History website">[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml Short Athelstan biography on the BBC History website]</ref> Okwamanje, [[abaDál Riata|abantu Geyilikhi esiKotilandi senyakatho]] (nokuhlangana e-Ayilendi impumalanga nenyakatho)<ref>Mackie, J.D. | A History of Scotland | London | Penguin | 1991 | 9780140136494 | p18–19</ref><ref>Campbell, Ewan | Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots | Canongate | Edinburgh | 1999 | 0-86241-874-7 | p8–15</ref> bahlanganisa n[[amaPikithi]] ukudala [[Umbuso isiKotilandi]].<ref>Christopher Haigh | The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland | Cambridge University Press | 1990 | p30 | 9780521395526</ref> [[File:Bayeux Tapestry WillelmDux.jpg|thumb|200px|left| i[[Bayeux Tapestry]] ubonakalisa [[ukulwa waHastings]].]] e-1066, amasefulansi bangena iNgilandi.<ref>Feudalism | Ganshof, F.L. | p165 | 9780802071583 | University of Toronto | 1996</ref><ref>The debate on the Norman Conquest | p115–122 | Chibnall, Marjorie | 1999 | Manchester University Press | 9780719049132</ref> Amakhosi isiNgisi banqoba iWelisi, bafeyila ukubanqoba isiKotilandi. Amakhosi isiNgisi, bamukela amaiziqithi eFulansi, namalungelo lobukhosi, pho balwa eFulansi, empi ngu-[[Impi Iminyaka Kakhulu]].<ref>Keen, Maurice. [http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "The Hundred Years War"]. BBC History.</ref> Ukuqhatha wemkolo ngenxa ya-[[Reformation]] nokungenisa wenkolo i[[Protestantism in the United Kingdom|Protestant]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland The Reformation in England and Scotland] and [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period Ireland: The Reformation Period & Ireland under Elizabth I], Encyclopædia Britannica Online.</ref> IWelisi [[Laws in Wales Acts 1535–1542|ukaka ngemibuso engilandi]].<ref name="BBC Tudors">{{cite web|title= British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml|accessdate=21 September 2010 |publisher=BBC History |date=5 November 2009}}</ref> I-Ayilandi [[Kingdom of Ireland|umbuso womshado yinskosana isiNgisi]].<ref>{{cite book |title= A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |pages=171–172 |first=Mark |last=Nicholls |year=1999 |isbn= 9780631193340 |publisher=Blackwell |location =Oxford}}</ref> e-1603, imibuso wengilandi, wesiKotilandi no-Ayilandi bahlangana womshado ngenxa ya[[James I of England|James VI, King of Scots]]. [[File:Westminster Abbey by Canaletto, 1749.jpg|thumb|200px|left| [[ILondon]]]] == Ezombusazwe == {{Multiple image | direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Sir Keir Starmer Official Portrait (cropped).jpg | caption1 = Charles III, iNgonyama | caption2 = Keir Starmer, iNdunankulu | alt1 = | alt2 = }} Nakuba umthethosisekelo ungalotshwanga embhalweni omunye njengawaseNingizimu Afrika, imikhuba ejwayelekile, izinqumo zezinkantolo zobulungiswa kanye nemithetho eshayiwe iPhalamende, namuhla ezombusazwe Umbuso Ohlangeneyo zihamba ohlakweni wentandoyeningi yesishayamthetho ongaphansi kobunkosi bomthethosisekelo. Umqhele umele ubukhosi, kepha ngenxa yokuhamba kwesikhathi, iNgonyama (noma iNdlovukazi) ayinalo igunya lokufezekisa imiyalo yobukhosi kanye namandle ombuso ngaphandle kwemvumo nombono wabasombangazwe abakhethwe ngabantu. Lokho kuchaza ukuthi amagatsha wombuso akheke ngokulandelayo: * Isishayamthetho siqukatha Umqhele oPhalamendeni, iNdlu yeZakhamuzi, neNdlu yamaKhosi. * Isiphatha siqukatha Umqhele oMkhandlwini kanye noMkhandlu wangaSese (kakhulu ikomiti yayo yayokuphatha: iKhabhinethi) * Esobulungiswa siqukatha Umqhele oBhentshini nezinkantolo Nakuba Umqhele unamandla okuphawula umthethosivivinywa, iNgonyama ayikwazi ukuhoxa imvumo yomqhele ngaphandle kokuboniswa (mpeleni ukuyalelwa) yiNdunankuku. Nakuba Umqhele unamandla okukhetha nabani na ukuba yiNdunankulu, umthetho uphoqa iNkosi ukuthi ikhethe ilunga leNdlu yeZakhamuzi elinokhono lokugcina ukwethembeka kwePhalamende (mpeleni, umholi weqembu lezombangazwe elineningi eliNdlini yeZakhamuzi). iNgonyama iphoqeke ukuqoka abongqongqoshe, abehluleli bezinkantolo eziphezulu (ngenxa yesithakazelo seNgonyama sikaMthombo wobuLungiswa), abakhuzi bamabutho ahlomileyo, kanye namabhishobhu weSonto laseNgilandi (ngenxa yesithakazelo seNgonyama sikaMbusi oPhakemeyo weSonto laseNgilandi) ngombono yeNdunankulu. Nakuba ekuqaleni, iNdunakulu yayingusophambili ebalinganweni, ngenxa yokugcina izikhundla zikaNkosi yokuQala yesiSkhwama noNgqongqoshe wabaSebenzi boMbuso nokuphucwa kobuholi negunya lokuqoka abehluleli begatsha lobulungiswa kuNkosi Shansela, iNdunankulu iyihloko yehulumeni. Phezu kwalokho, njengomholi weqembu lezombangazwe elineningi eNdlini yeZakhamuzi, iNdunankulu inethonya emthethweni ovivinywayo futhi noshayiwayo. Uma iNdlu yeZakhamuzi ilahlekelwe ithemba kuNdunankulu, iNdunankulu (kanye namalunga eKhabhinethi) iphoqekile ukwehla esikhundleni noma ukucela iNkosi ukuthi icithe iNdlu yeZakhamuzi ibize ukhetho omusha. uKeir Starmer weqembu labasebenzi (Labour Party) uyindunankulu kusukela 2024. Umholi weqembu lokuphikisana elisemthethweni elithembekile loPhakemeyo ngu-Kemi Badenoch we-Conservative Party (elaziwa ngama-Tories). Izishayamthetho zasesiKotilandi kanye nase-Wales zinikezwe igunya lokushaya imithetho emkhakheni ethile kepha azilingani ekuzimeleni. iNyakatho Ayilendi ayisanoso isishayamthetho. iScottish National Party, ekhankasela ukuzimela kwesiKotilandi, iyiqembu lombangazwe elineningi esiKotilandi. Izinhlobo ze-Labour nama-Conservatives zaseWales kanye ne-Plaid Cymru ziqukatha i-Senedd, isishayamthetho saseWales. [[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|Isigodlo saseWestminster, lapho kuhlangana iPhalamende]] iNgilandi neWales zinohlaka lunye lezinkantolo zobulungiswa. Inkantolo yokugcina lapho amacala ahlulelwe kulezo zinkantolo iyiNkantolo ePhakeme. Ezomthethosisekelo zingandluliswa kuyona uma ziqhamuka ezinkantolweni zasesiKotilandi kepha esisemthethweni jikelele ziphelela e-Court of Session uma zimayelana umthetho womphakathi kanye ne-High Court of Justiciary uma zimayelana umthetho wobugebengu. iKomiti Yobulungiswa yoMkhandlu wangaSese yayinamandla okuhlulela izindaba eNgilandi kepha izinkantolo ziwathathile lawomandla. Nakuba kunjalo kusakhona izizwe namakoloni asandlulisa amacala kuyo. Nakuba iNdlu yamaKhosi ibizwa indlu yangaphezulu, ngokuhamba kwesikhathi, amandla okushaya umthetho nokulawula uhulumeni asezandleni ngci zendlu yangaphansi, iNdlu yeZakhamuzi. Amalunga weNdlu yamaKhosi angaba amakhosi akhethwa yiNkosi ngomboniso yeNdunakulu, noma amabhishobhu weSonto laseNgilandi kanye namakhosi angene ngobundlalifa. Lendlu ayinawo amandla okunqaba ukushayiwa komthetho kepha ingaletha umbono wayo mayelana umthethosivivinywa. iNkosi ivula ukuhlangana kwePhalamende okyenyaka ngesiMemezo esoHlalweni sobuKhosi futhi umcimbi wemiBuzo kwiNdunankulu iyindlela yoqinisekisa ukwephenduleka egatsheni lokuphatha. === Ezokuvikela === [[File:HMS Queen Elizabeth in Gibraltar - 2018 (28386226189).jpg|Isithwalandiza uMkhumbi koPhakemeyo iNdlovukazi uElizabethi II]] Amabutho Ahlomileyo woPhakemeyo avikela Umbuso Ohlangeneyo namakoloni awo. Umbuso Ohlangeneyo uyilunga weHlangano Yomvumelwano waseNyakatho Atlantiki, umfelandawonye wezizwe zaseYurophu naseNyakatho Melika. Amabutho Ahlomileyo anamajoni angama-127,000 (Ibutho laseBhulithani: 72,000, Ibutho laseLwandle leNkosi: 28,000, Ibutho laseMoyeni leNkosi: 28,000). iBhulithani inezikhali zenuzi. iBhulithani inezithwalandiza ezimbili kanye nemikhumbi yempi (ngaphezu- nangaphansi kwamanzi) ezingama-63. iBhulithani inezizinda zamabutho ezingama-145 ezizweni ezingama-42. Umbuso Ohlangeneyo unezizulane zibunjiwe zamabutho. Imboni yezihlomile ikhiqiza izikhali ezisetshenziswa namabutho aseBhulithani kanye nezinye izizwe futhi iBhulithani ithenga izikhali nezinye izinsiza zempi ezizweni zaseYurophu, iMelika nase-[[Isirayeli]]. === Ezobudlelwanenezizwe === [[File:Donald Trump & Charles III 2025-09-17 (crop).jpg|thumb|iNgonyama uCharles III noMengameli waseMelika uDonald Trump]] Amanxusa wezizwe ezinye amkelwa enkantolweni yesigodlo sikaNgcwele uJakobe. Amanxusa athunywa kwezinye izizwe ziqokwa egameli lomqhele kulesosigodlo sikaNgcwele uJakobe. Nakuba Umqhele unegunya lokushicilelela izakhamuzi nabanye abangaphansi kokuphephiswa kohulumeni koPhakemeyo amapasi, lenkambo iqhutshwa nguMnyango wazaseKhaya. iBhulithani iyilunga likanomphela loMkhandlu wezokuPhephisa senhlangana yeZizwe Ezihlangeneyo. Lokho kuyinikeza igunya lokuvimba izinqumo zalomkhandlu. Umbuso Ohlangeneyo unobudlelwane nezizwe eziyi-160. Umnyango wezobuDlelwanenezizwe noMdlelandawonye weZizwe wenza umsebenze wazinsuku ngezinsuku omayelene ubudlelwane boMbuso Ohlangeneyo nezinye izizwe. uNobhala wezobuDlelwanenezizwe (isithakazo sengqongqoshe yalomnyango) usebenzisana neNdunankulu ukuqhuba iminqubomngomo yesizwe mayelana loludaba. Nakuba iNdunankulu inamandla okuvumelana nezinye ezizwe ngenxa yokuletha umbono eMqheleni, ukuze leyomvumelwano ibengumthetho waseBhulithani, kufanele ushayiwe njengamuphi namuphi umthetho wePhalemende. iBhulithani iyilunga lezihlangano zezizwe ezahlukene, isibonelo, iBhange Yomhlaba, isiKhwama soMhlabawonke weziMali, iQembu labesiKhombisa, Umdlelandawonye weZizwe, uMkhandlu waseYurophu neNkantolo Yomhlabawonke Wobugebengu. Ngenxa yokhetho waka-2016, ngo-2020 Umbuso Ohlangeneyo iphumile eBumbanweni yaseYurophu. iNobudlelwane obusondelene kakhulu [[IMelika|neMelika]], [[iKhanada]], [[i-Ostreliya]] ne-[[INyuzilandi]]. == Notes == <small>{{reflist|2|group=note}} <br /> == References == {{reflist|colwidth=30em}} <br /> {{Amazwe eYurophu}} [[Category:Amazwe]] [[Category:Amazwe eYurophu]] [[Category:IYurophu Enyakatho]] [[Category:Umbuso Ohlanganeyo| ]] 40jwcu8e2upqfpckkfhggbtzkgbmylg User:GerardM/Members of the Senate of Zimbabwe 2 9791 123053 122677 2026-05-05T15:34:16Z ListeriaBot 10758 Wikidata list updated [V2] 123053 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Senate of Zimbabwe who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21295155 } |section= |sort=P39/Q21295155/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21295155/P580:Start date,P39/Q21295155/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q443215|Garfield Todd]]'' | | [[IZimbabwe]]<br/>[[INyuzilandi]] | | | [[File:Garfield todd.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q514464|Simbarashe Mumbengegwi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Simbarashe Mumbengegwi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1399766|Joseph Msika]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Joseph Msika.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2011278|Obert Mpofu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q3133488|Herbert Murerwa]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q3274147|John Nkomo]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q3369338|Patrick Chinamasa]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Patrick Chinamasa.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5017585|Cain Mathema]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Minister Cain Mathema.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5091394|Chenhanho Chimutengwende]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5232494|David Coltart]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:David Coltart.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5238373|David Parirenyatwa]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:David Parirenyatwa (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5301822|Douglas Mombeshora]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5340066|Edna Madzongwe]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Edna Madzongwe at the 53rd Commonwealth Parliamentary Conference, in New Delhi on September 22, 2007.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5360562|Elias Mudzuri]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5427612|Faber Chidarikire]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5460278|Flora Buka]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | [[Gibson Sibanda]] | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5576402|Godfrey Chidyausiku]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5622273|Guy Georgias]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q5725372|Henry Madzorera]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q6217016|Johannes Tomana]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q6775305|Martin Dinha]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q6848219|Mike Nyambuya]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7088073|Olivia Muchena]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Olivia muchena.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7146962|Patrick Kombayi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7317489|Reuben Marumahoko]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7412244|Samuel Mumbengegwi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7412644|Samuel Sipepa Nkomo]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7447116|Sekai Holland]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Sekai Holland.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7550235|Sobusa Gula-Ndebele]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7660136|Sydney Sekeramayi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q7936864|Vitalis Zvinavashe]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q8003386|Willard Chiwewe]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | [[Thokozani Khuphe]] | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Thokozani Khuphe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16011177|Jeremiah Chirau]]'' | | [[IZimbabwe]]<br/>''[[:d:Q217169|Rhodesia]]'' | | | [[File:Internal Settlement.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16091552|Naison Ndlovu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q16136022|Morgan Femai]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q16733075|Tracy Mutinhiri]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q16866539|Simon Khaya-Moyo]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q16886031|Lutho Tapela]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q20872132|Prisca Mupfumira]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Prisca Mupfumira - 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25697807|Kumbirai Kangai]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Independence Day Celebrations at the Ambassador's Residence, Harare, Zimbabwe. Guests at the function included Deputy Speaker of Parliament, Kumbirai Kangai.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85118775|Monica Mutsvangwa]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q94704254|Jock Alves]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106269407|Ellen Gwaradzimba]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q107491736|Peter Haritatos]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q107534597|Bekithemba Mpofu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111281646|Getrude Chibagu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111281682|Lovemore Matuke]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111281756|Tendayi Makunde]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111282851|Annah Rungani]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111282876|Lwazi Sibanda]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111282883|Miriam Chikukwa]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111282888|Sabina Thembani]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111282889|Sibusisiwe Budha]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111282890|Sikhanyisiwe Mpofu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283546|Address Matiirira]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283547|Agnes Sibanda]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283548|Alice Chimbudzi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283549|Alma Mkhwebu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283551|Alphina Juba]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283552|Angelina Masuku]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283554|Charles Tawengwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283555|Damian D. E. Mumvuri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283556|Dorothy Tholakele Khumalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283557|Dzikamai Calisto Mavhaire]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283558|Farirai Ethel Mabhungu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283559|Grace Tsitsi Jadagu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283560|Herbert M. Sinampande]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283561|Jaison Max Korerai Machaya]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283562|James Makore]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283563|Jane Chifamba]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283564|Jenia Manyeruke]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283565|Josiah D. Hungwe]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283566|Joyce Ndhlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283567|Judith Mawire]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283568|Keresina Chabuka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283569|Lilian Timveos]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283571|Martha Muronzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283572|Matson M. Hlalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283573|Medelina Bhebhe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283574|Michael Norman Carter]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283575|Mike M. Byton]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283576|Misheck Marava]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283577|Mlotshwa Sithembile]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283578|Molly Mkandla]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283579|Monicah Mavhunga]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283580|Morgen Komichi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283581|Muhlava Otilia Maluleke]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283582|Patrick Chitaka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283583|Rorana Muchihwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283584|Rosemary Goto]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283585|Rosemary Nyathi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283586|Ruth Mafoko Labode]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283587|Shuvai Ben Mahofa]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283588|Siphiwe Ncube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283590|Tapera Machingaifa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283592|Thokozile A. Mathuthu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283594|Tsitsi Veronica Muzenda]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283595|Violet Moeketsi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283596|Virginia Muchenje]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283597|Watchy Sibanda]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283842|Annah Shiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283843|Ashel Sithole]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283844|Clemence Nembire]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283845|Cleveria Chizema]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283846|Daniel Gwenzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283847|Daster Chisunga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283848|Enos Masakwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283849|Feleni Chauke]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283850|Fortune Charumbira]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111283851|Joseph Mudhe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283852|Mike Musaka]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283853|Milton Ntabeni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283854|Mtshane Khumalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283855|Ndabazekhaya Matema]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283857|Nkathazo Siansole]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283858|Nyamayabo Mashavakure]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283859|Rivai Mbaimbai]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283860|Samson Katsande]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283861|Sindalizwe Dube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283863|Tambudzani Mohadi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283865|Try Manyepa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283866|Vuyani Ndiweni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283867|Wilson Nebiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111283868|Zama Mkhwananzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291735|Alice Dube]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111291737|Angeline Tongogara]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291738|Annias Mapungwana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291739|Aplonia Munzverengwi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111291740|Bybit Tsomondo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291741|Christine Rambanepasi]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111291742|Clara Shumba]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111291744|Douglas Mwonzora]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | [[File:Image of Douglas Mwonzora seated in Formal lounge.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111291745|Esnath Rwambiwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291746|Gideon Shoko]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291747|Helen Zivira]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291750|Joseph Madziva]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291751|Joshua Teke Malinga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291753|Kerina Gweshe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291754|Langton Chikukwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291755|Larry Mavhima]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291756|Maybe Mbowa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291757|Meliwe Phuthi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291758|Mildred Reason Dube]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111291759|Molly Ndlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291761|Morgan Komichi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291762|Oliver Chidawu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291764|Phyllis Ndlovu]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111291765|Rejoice Timire]]'' | | [[IZimbabwe]] | 2018-08 | | |- | ''[[:d:Q111291766|Shephered Chengeta Gundu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291767|Sikelela Gumpo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291768|Spinani Hungwe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291769|Tambudzani Moyo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291770|Tapfumanei Wunganayi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291771|Themba Mathuthu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291772|Theresa Maonei Makone]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291774|Tichinani Mavetera]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291775|Voice Chinake]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291776|Watson Khupe]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111291777|Witness Bungu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111295117|Shaddy Sai]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111313041|Jefta Chindanya]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111313199|Phone Madiro]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111313735|Agnes Dete]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111313737|Edmund Jacob]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313738|Enna Chitsa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313740|Gladys Dube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313741|Gladys Mabhiza]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313742|Josiah Rimbi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313743|Matson Mpofu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313745|Misheck Chando]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313746|Monica Mustvangwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313747|Obert Gutu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313748|Oriah Kabayanjiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313749|Rutendo Chikukwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313750|Samuel Tsungirirai]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313751|Stanley Sakupwanya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313752|Sydney Sekeremayi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313822|Ananias Nyathi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313824|Betty Chikava]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111313825|Cephas Chikwanha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313827|Chiratidzo Gava]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313828|Clarissa Muchengeti]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313829|Dalumuzi Khumalo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313830|Diamond Mumvuri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313832|Edmond Jacob]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313833|Egneti Makono]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313834|Eunice Sandi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313835|Fanuel Bayayi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313836|Forbes Magadu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313837|Grace Dube]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313838|Greenfield Nyoni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313839|Henry Chikumbiro]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313840|Josephine Moyo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313841|Kantibhai Patel]]'' | | [[IZimbabwe]] | 2005-04-12<br/>1985 | 2008-03-28<br/>1990 | [[File:The Vice President, Shri M. Venkaiah Naidu at the Samadhi of Kantibhai Govardhanbhai Patel who had migrated to Zimbabwe in 1961 and rose to become a senator and was elected as Member of Parliament, in Harare, Zimbabwe.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111313842|Leonard Munotengwa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313843|Livia Gumbura]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313844|Lot Mbambo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313845|Mandy Chimene]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313846|Oria Kabayanjiri]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313847|Richard Hove]]'' | | [[IZimbabwe]] | | | |- | ''[[:d:Q111313848|Rittah Ndlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313849|Sheila Mahere]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313850|Sibangilizwe Msipa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313851|Siriro Majuru]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313852|Stefano Mukusha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313853|Tazvitya Mapfumo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313854|Thabiso Ndlovu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313855|Tobias Matanga]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313857|Virginia Muchengeti]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111313858|Vivian Muchicho]]'' | | | | | |} {{Wikidata list end}} 6lf00wkgqtcbiljoqb5o5afgzc1tdge User:GerardM/Members of the Assembly of the Republic of Mozambique 2 9882 123069 122963 2026-05-06T07:23:03Z ListeriaBot 10758 Wikidata list updated [V2] 123069 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Assembly of the Republic of Mozambique who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q19953712 } |section= |sort=P39/Q19953712/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q19953712/P580:Start date,P39/Q19953712/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q34282|Alberto Vaquina]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | [[File:Alberto Vaquina.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57392|Armando Guebuza]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Armando Guebuza 2014-08-11.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q236020|Luísa Diogo]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2013-03-29 | [[File:Luisa Diogo, World Economic Forum Annual Meeting 2009 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q357430|Aires Ali]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | [[File:Aires Ali.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1315233|Sérgio Vieira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q1383773|Pascoal Mocumbi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q1438841|Sebastião Marcos Mabote]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q1893287|Marcelino dos Santos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Marcelino dos Santos 1975.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1957066|Mário da Graça Machungo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q2133237|Raúl Domingos]]'' | | [[IMozambiki]] | | No/unknown value | |- | ''[[:d:Q2440581|Tomaz Salomão]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-02-28 | [[File:Tomaz Salomão, 071203-F-9074R-001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2832185|Alcinda Abreu]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | [[File:Alcinda Abreu UNDP 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4711973|Alberto Chipande]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q4739019|Amade Camal]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q5340644|Eduardo Joaquim Mulémbwè]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q5398931|Esperança Bias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Esperança Bias.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5643918|Hama Thai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q5993938|David Simango]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Simango David 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6077711|Isabel Nkavadeka]]'' | | [[IMozambiki]] | 1999 | 2004 | |- | ''[[:d:Q6153514|Janet Mondlane]]'' | | [[IMelika]]<br/>[[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q6291941|José Condungua Pacheco]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | [[File:Jose Pacheco (6964747611) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6292303|José Gabriel Manteigas]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q6526096|Leonardo Simão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q6722501|Verónica Macamo]]'' | | [[IMozambiki]] | 1994 | 2020-01-20 | [[File:President of National Assembly, Veronica Macamo, at Maputo, in Mozambique (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6752965|Manuel de Araújo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Manuel de Araujo USAID.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6760997|Maria Angelina Dique Enoque]]'' | | [[IMozambiki]] | 1994 | | |- | ''[[:d:Q6762420|Mariano de Araújo Matsinhe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q7701012|Teodato Hunguana]]'' | | [[IMozambiki]] | 1977 | 2003 | [[File:Teodato Hunguana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7811637|Tobias Joaquim Dai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q9629194|Armando Artur]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q10272837|Eneas da Conceição Comiche]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2019-03-15 | |- | ''[[:d:Q19057400|Carlos Agostinho do Rosário]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-01-20 | [[File:Mozambican Prime Minister Carlos Agostinho do Rosario.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19613993|Ivone Soares]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-01 | | [[File:Ivone Soares in Maputo Mozambique.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19816448|Carmelita Namashulua]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-01-20 | [[File:USAID @ MZ Mother Language Day.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19834060|Adelaide Amurane]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q20014463|Vitória Diogo]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-01-24 | |- | ''[[:d:Q20192117|Jaime Basílio Monteiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-04-15 | |- | ''[[:d:Q25428943|Carvalho Muária]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2018-06-05<br/>2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q27220074|Nyeleti Mondlane]]'' | | [[IMozambiki]] | 1994 | 2014<br/>2020-01-24 | [[File:P029697000601-425303 Nyeleti Brooke Mondlane.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q42897817|Isabel Casimiro]]'' | | [[IMozambiki]] | 1995 | 1999 | |- | ''[[:d:Q55106039|Ossufo Momade]]'' | | [[IMozambiki]] | 1999 | 2018 | [[File:Ossufo Momade VOA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55237841|Rui Baltazar]]'' | | [[IMozambiki]] | 1975 | 1992 | |- | ''[[:d:Q63507934|Francisco Madeira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Francisco Madeira - 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65160367|Hélder Muteia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Helder Muteia 9M1A0545.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q83864924|Fernando Ganhão]]'' | | [[IMozambiki]] | 1977-12 | No/unknown value | |- | ''[[:d:Q88473923|Manuel Chang]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q88624340|Francisco Marcelino]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q94839123|Mércia Viriato Licá]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q96195503|Paulina Mateus Nkunda]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-01 | 2013 | |- | ''[[:d:Q97031273|Abdul Razak]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97031320|Eliseu Joaquim Machava]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97033016|Raimundo Pachinuapa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97034513|Raimundo Maico Diomba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97036050|Rosário Mualeia]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q97061797|Maurício Vieira]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q97119572|Maria Elias Jonas]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q97119885|Telmina Pereira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97119895|Alfredo Namitete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97120115|Cidália Manuel Chaúque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97148316|Alfredo Cepeda Gamito]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97148662|Francisca Domingos Tomás]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2018-10-23<br/>2020-02-28 | |- | ''[[:d:Q97221887|Felício Pedro Zacarias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97228015|Francisco de Assis Masquil]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q97285065|Joaquim Veríssimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q105001942|Amélia Sumbana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Amelia Narciso Matos Sumbana of Mozambique in 2009 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105325412|Maria Veloso]]'' | | [[IMozambiki]] | 1977 | No/unknown value | |- | ''[[:d:Q105326708|Salomé Moiane]]'' | | [[IMozambiki]] | 1977 | 2004 | |- | ''[[:d:Q105326781|Teresa Tembo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q106547696|Salimo Abdula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Salimo Abdula 2020 (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109950528|Margarida Talapa]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-01-20 | |- | ''[[:d:Q109950913|Carlos Jorge Siliya]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111816864|Margarida Mapanzene]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-02-28 | |- | ''[[:d:Q111828598|Açucena Xavier Duarte]]'' | | [[IMozambiki]] | 2014-08-28 | | |- | ''[[:d:Q111828599|Aguiar Mazula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828600|Aiuba Cuereneia]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q111828602|Alcido Nguenah]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828603|Alexandre Manguele]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111828609|Antonio Namburete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828613|Arnaldo Nhavoto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828616|Bernardo Ferraz]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828620|Castigo Langa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828621|Conceita Ernesto Xavier Sortane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828625|Feliciano Salomão Gundana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828637|Lucas Chomera]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111828638|Luciano André de Castro]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2023-05-26 | |- | ''[[:d:Q111828656|Tomás Mandlate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:The Agriculture Minister, Republic of Mozambique, Mr. Tomas Frederica Mandlate shaking hands with the Minister of State for Agriculture, Shri Kanti Lal Bhuria, in New Delhi on November 21, 2006 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111828658|Virgília Matabele]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111829801|Jaime Himede]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q111841428|Abacar Chande]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841429|Abdala Ossifo Ibraimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841432|Abdul Gafur Mamade Hossene Issufo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841433|Abiba Aba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841434|Afonso Januário Bombene]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2024-01 | |- | ''[[:d:Q111841435|Afonso Lopes Nipero]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841436|Agostinho André Likangóne]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841437|Agostinho Cosme Manje]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841438|Agostinho Gomes Chipindula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841439|Agostinho José Lobato]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841440|Agostinho Zacarias Vuma]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2022-11-28 | |- | ''[[:d:Q111841441|Aida Maria Soares]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904732|Rui Domingos de Sousa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904733|Sábado Teresa Malendza]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904735|Samuel Brito Simango]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904736|Sausande Mpatula Kuakula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904738|Sergio Ernesto Neves]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904739|Silvano João da Cruz]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904740|Sousa Salvador Munhaua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904741|Teresa Aide]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904742|Tertuliano Juma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904745|Vasco Novela Charamadane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904746|Vicente Zacarias Ululu]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904748|Virgilia T C Guerreiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904749|Virgilio Francisco Ferrao]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904750|Yohanda Tadeu Mkeka]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904751|Zeca Castro Morgado]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904752|Zelma Graciete Ratagy Vasconcelos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906893|Abel Vicente Sana Sana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906894|Achiro Amisse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906896|Adelina Rosa Bernardo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906897|Adriano Tesoura Passanduca]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906898|Afonso Francisco Massingue]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906899|Afonso Paulo Salimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906900|Agostinho Severo Tomé]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906901|Agostinho Ussore]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906902|Ahmed Abdul Gani]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906903|Aida Luis Garife Massangaissa]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2011-05-28 | |- | ''[[:d:Q111906904|Aida Ussene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906905|Albina Tomás Gulele]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906906|Alexandre Meque Vicente]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906907|Alfredo Alide Sualei]]'' | | [[IMozambiki]] | 2014-04 | | |- | ''[[:d:Q111906909|Alicora Intutunha]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906910|Alige Derque Mussulmade de Morais]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906911|Alzira Frederico Pereira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906919|Amândio Cláudio Absalão Siueia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906920|Ana Celestina Meneses Sousa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906921|Ana Madalena da Silva Charomar]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906922|Angelina Cândida N’chumali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906923|Angelina Ernesto Namoeto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906924|Anselmo Jacinto Eduardo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906926|António Hama Thay]]'' | | [[IMozambiki]] | 2012-05-10 | | |- | ''[[:d:Q111906927|António Jorge Franguolis]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906928|António Razão Miromo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906929|Armando Alifa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906930|Arminda Jaime Vombe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906931|Armindo João Milaco]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2013-10-21 | |- | ''[[:d:Q111906932|Arnaldo Obed Muchabje Quibe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906933|Artur Xavier Vilanculos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906934|Assane Ali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906935|Augusto Jonas Navando]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906936|Augusto Mateus]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906938|Azevedo Evaristo Mussibora]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2014-08-04 | |- | ''[[:d:Q111906941|Bendita Francisco Nchumali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906942|Bernardo Júlio Macamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906944|Brito Caetano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906947|Castro Qualquer António Ntemassaka]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906948|Catarina Paiva Muacamissa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906949|Celestino Neúma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906950|Cipriano Severino Nimpachula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906951|Claudina Inácio Guimarães]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906952|Daniel Maqueia Cueteia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906953|Danilo Rui Alberto Mutumula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906954|Djone Dique Ncussa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906955|Dominga Domingos Chuva]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906956|Dorteia Hérculos Ambrósio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906957|Edgar de Jesus Gonzaga C Silva]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906958|Elisa Júlio Salamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906960|Elsa Muzé Ussene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906961|Ermelinda Micaela Lucas Rodolfo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906962|Ermósio Justo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906963|Ester Hassane Macande Peule]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906964|Eufrásia Guerra Jordão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906966|Fabião Pedro Sitoé]]'' | | [[IMozambiki]] | 2014-01-28 | | |- | ''[[:d:Q111906967|Fernando Calisto Jauado]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906968|Filipe António Primero]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906969|Florêncio Francisco Alfainho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906970|Francisco Braz Muchanga]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111906972|Fátima Luís Madeira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906974|Hermínia Carlos Nhantumbo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906976|Irene António Beira Castro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906977|Ireneu Joaquim Muanaco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906979|Ismael Jamú Mussá]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906980|Jerónimo Agostinho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906981|Joana José Carvalho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906982|Joaquim Mussuaho Luis M. Bicho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906983|João Carlos Colaço]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906984|João José Monteiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906985|João Luís]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906986|Julião Caixote Nembe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906987|Julião Munhequeia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906988|Kapwepwe Saíde Chai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906990|Leonor Amosse Pedro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906991|Lucia do Carmo Casimiro Lima]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906992|Luciano Augusto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906993|Luciano Filipe Governo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906995|Luis Trinta Mecupia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906997|Luís Ramos Domingos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906998|Luísa Chirindza]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111906999|Lídia Rita Geremias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907000|Lúcia Geraldo Namashulua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907001|Maconha João]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907002|Madalena João Francisco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907003|Madalena M’bela Ambrósio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907004|Manuel Francisco Lole]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907006|Maria de Lurdes do Carmo Lobo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907007|Maria Ema Anchunala Cassimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907008|Maria Joana João]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907010|Maria José Moreno]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907013|Maria Olívia Álvaro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907016|Mariano Humberto Rodrigues]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907018|Maurício Mateus Madebe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907019|Micas Carlos António Jafare]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907021|Milagrosa Armando Langa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907022|Mário Lampião Sevene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907023|Palmira Eusébio Mbanze]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907024|Paulina Tsumba Nhacumbena Canhane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907027|Raimundo Joaquim Mapanzene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907028|Rema Fabião]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907029|Ricardo Pedro Filimone]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907032|Rosa Mafuna Julai Sitole]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907033|Rosário Salimo Régulo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907034|Rosário Zacarias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907035|Rui António Chundiza]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907038|Saíbo Alberto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907039|Sebastião Dengo]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2016-11-17 | |- | ''[[:d:Q111907040|Sebastião dos Santos Temporário]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907041|Tiago Horácio Simba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907042|Tsoquisse Mulaícho Munhiwa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907044|Xavier Aleixo Chicutirene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907046|Zabura Selemane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907047|Zélia da Luz Francisco Muthambe Langa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907048|Ângelo Thai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907154|Alafu Abdala Sufu]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907155|Albertina Makata]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907157|Alberto José Sabe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907159|Alcinda da Conceição]]'' | | [[IMozambiki]] | 2018-06-29 | | |- | ''[[:d:Q111907160|Aleke Paulo José Katete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907161|Alexandre Pedro Natividade Capitão]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2014-04-06 | |- | ''[[:d:Q111907162|Alfredo Mashalo Ibraimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907166|Angelica Paulo Camões]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907170|António Mussa Inze]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907172|Asraf Amad Kassamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907173|Augusto Eduardo Chalamanda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907174|Bartolomeu Afonso Baptista Muibo]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111907175|Beatriz Afonso Murenge]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907176|Berta Lucas]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111907177|Botelho Mario Benjamim Chuni]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907178|Caibe Hussen Ali Ussene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907179|Carlos Filipe Panguana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907180|Carlos Luwanga Sabonete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907182|Chiueche Arone Guenha]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16<br/>2018-04-19 | | |- | ''[[:d:Q111907183|Claudete da Conceição Fernandes]]'' | | [[IMozambiki]] | 2011-11-23<br/>2020-10-23 | | |- | ''[[:d:Q111907184|Crisanto João Naiti]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907185|Damião dos Santos Banda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907187|David Machimbuku]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907188|Dário Fernandes Machava]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907189|Eduardo Muaride]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907192|Eulália Nhaculezele Atibe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907193|Faustino Maurício Uamusse]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-20 | | |- | ''[[:d:Q111907194|Feliz Avelino Silvia]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-02-28 | | |- | ''[[:d:Q111907195|Fernando Guebo Bilali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907196|Francisco Nangura Muceliua]]'' | | [[IMozambiki]] | 2013-03-29 | | |- | ''[[:d:Q111907198|Graça Lindo Dinheiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907199|Guerreiro Augusto Mundefa]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111907200|Guilherme Sampinguira Uissiquete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907201|Haia Ossufo Paquile]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907202|Henrique Alexandre Mandava]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907204|Inácio António Nunes]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907205|Jacinta Sousa Inácio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907206|James Mlando Fausto Njiji]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907208|Joaquim José Mondlane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907209|José António Chuquela]]'' | | [[IMozambiki]] | 2016-11-20 | | |- | ''[[:d:Q111907211|José Paulo da Cruz]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111907212|João Afonso]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907213|Judite Anastácia João]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907214|Julieta Gilda João de Brito Chauma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907215|Juvenália Abiatar Mutemba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907217|Leopoldina Manuel Gimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907218|Lourenço Sabonete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907220|Luisa João Mumba Carlos Gandar Braga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907221|Mateus Adamo Assane]]'' | | [[IMozambiki]] | 2018-06-05 | | |- | ''[[:d:Q111907223|Matilde Nazarena Anchunala]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907224|Muanassa Abubacar]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907228|Nelson Albino Paiva]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907229|Onório Plácido Horácio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907230|Oreste Bustan]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907231|Patricio Filimone Meque]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111907233|Roberto Matola Saide]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907235|Rosa Manuel Andrade da Silva]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111907237|Ruquia Mohamed Saide]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907239|Ruquia Muler Gustavo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907240|Sabina Isaias Nhaca Fache]]'' | | [[IMozambiki]] | 2019-03-15 | | |- | ''[[:d:Q111907241|Sabina Sara Hassane Bicá]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907242|Salma Maria Alexandre Machate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907243|Sofia Afonso Jinja Cussaia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907244|Suzete Alberto Dança]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907246|Tania Crescente Elson Canhemba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111907247|Teodoro Andrade Waty]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q114680327|Valeriano Ferrão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q117865667|José Luís Cabaço]]'' | | [[IMozambiki]] | 1978 | 1994 | |- | ''[[:d:Q118234712|Alberto Francisco Cassimo]]'' | | [[IMozambiki]] | 1977-08 | 1981 | |- | ''[[:d:Q126099297|Graciano Júlio Francisco]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-07-20 | | |- | ''[[:d:Q126129896|José Tomás Amadeu]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-24 | | |- | ''[[:d:Q126130110|Sarfina Filipe Franco Chidaculema]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-24 | | |- | ''[[:d:Q126130621|Joaquina Jaime dos Santos Munatica]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-20 | | |- | ''[[:d:Q126152117|Maria do Céu Omar do Amaral Nhantumbo]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-20 | | |- | ''[[:d:Q126152485|Elisete Eliseu Machava]]'' | | [[IMozambiki]] | 2022-12-13 | | |- | ''[[:d:Q126153212|Saíde Issufo Momade]]'' | | [[IMozambiki]] | 2023-05-26 | | |- | ''[[:d:Q126182947|Lino Manecas Chioza]]'' | | [[IMozambiki]] | 2021-02-26 | | |- | ''[[:d:Q126183303|Sabina Judite Anastácio João]]'' | | [[IMozambiki]] | 2019-03-15 | | |- | ''[[:d:Q126183350|Mário Salimo]]'' | | [[IMozambiki]] | 2021-01-27 | | |- | ''[[:d:Q126196206|Augusto Magaure Fernando]]'' | | [[IMozambiki]] | 2019-10-24 | | |- | ''[[:d:Q126196269|Feliz Avelino Silva]]'' | | [[IMozambiki]] | 2018-09-17 | | |- | ''[[:d:Q126209718|João Pedro Amade]]'' | | [[IMozambiki]] | 2017-10-30 | | |- | ''[[:d:Q126209739|Marieta Xavier Armando]]'' | | [[IMozambiki]] | 2017-10-30 | | |- | ''[[:d:Q126211002|Angelina Agripino Ndimalela Mavota]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2012-04-13 | |- | ''[[:d:Q126366126|Eufrásia Guerra Saleva Jordão]]'' | | [[IMozambiki]] | 2013-10 | | |- | ''[[:d:Q126370605|Fernando Mbararano]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2011-03-05 | |- | ''[[:d:Q126370636|Agostinho Macuácua]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2011-02-28 | |- | ''[[:d:Q118307568|Fernando Honwana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445098|António Palange]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445181|Jafar S. Cane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445182|José Chicuarra Massinga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445183|Marcos Juma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445184|Martins Luís Bilal]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445185|Palmerun António Mausse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118445186|Tarcisio Gemusse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449786|Abdala Mussa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449788|Casimiro Santos T Abreu]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449791|Issufo Mecabo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449795|Safura Augusto Conceição]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449801|Miguel Osório Cosme Bonga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449804|Jacinto Manuel Muxanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449805|Jorge Francisco Banze]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449807|Pedro Abrahamo Macamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449808|António Domingos da Cruz]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449810|Eduardo Arão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449812|João Muchine Mudema]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449813|José Chissuco Valentim]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449815|Nazir Yakoob Lunat]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449817|Fernando Jorge Pires]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449858|Celestino de O Cariaco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449868|Fernando Adelino Munava]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449873|Francisco X. R. de Carvalho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449875|Geraldo Muissa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449876|Jorge Adriano Nampula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449877|José Mussan]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449880|Mariano Domingos Martins]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449881|Mário Belém Singano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449886|Saide Ali Assane Ismail]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449889|Abdul Kha Leck]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449891|Calisto Paulo Uataia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449892|Eduardo Ulanda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449893|Manuel José A. Mucananda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449894|Augusto Chaviro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449897|Domingo João]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449898|Domingos Chalé João]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449900|Francisco Caetano Bero]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449902|Luís M. Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449903|Manuel A. Nacinho da Maia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449905|Alexandre Faite]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449906|Celestino Bento]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449908|Félix Binda Raposo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449909|Joaquim Rui Fernando Augusto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449910|Jorge Abrão Pires]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449911|José Rafael Kangonda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449912|Virgílio Chaphata]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449913|Abdul Amide Mahomed]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449924|Assane Chawal A. Napa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449934|Bonifácio G. Massamba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449941|Carlos Pereira Klint]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449951|Inusso Ismael]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449960|Adalberto Ussene Pereira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449966|Custódio Domingos Vieira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449976|Horácio M. S. Matsimbe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449984|Latifo Balão Janela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449985|Mussatar Abdul Aziz]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449986|Orlando António da Graça]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449990|Tayob Ussemane Motany]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118449991|Virgílio Carlos S. Miguel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450722|Marcelino Inlave Joaquim]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450725|José Matias Mugalla]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450728|Celestino Chalé Mussa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450730|Carlos Álvaro Fernandes]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450733|Avelino Manuel João]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450735|António Maloa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450738|António Barros F. Namuraha]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450741|Ali Amba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450743|Jacinto Tonhiua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450746|Humberto Pereira Victorino]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450748|Hassan Ismail Makda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450751|Amade Chemane C. Júnior]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450757|Jafar Gulamo Jafar]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450761|Narciso Matos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450763|Gaspar Vicente Sitoe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450764|Mahomed Mogne]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450765|Daniel Ensure]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450766|Custódio Joaquim Simões]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450770|Alberto Zaqueu Jamice]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450772|Luís Desse Semente]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450773|António Dima Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450775|Alberto Maiosa Canjera]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450776|Aniceto dos Muchangos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450777|Manuel Mendes da Fonseca]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450780|Mário Cardoso Janela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450781|Luís Culaire]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450785|Gilberto Miguel Catema]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450787|Arlindo Luís Zacarias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450788|Adelino A. José Comissão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118450789|Abdul Carimo M. Issa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q118613828|Olímpio Victorino Vaz]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2012-08-16 | |- | ''[[:d:Q119698834|Edmundo Bonifácio Gruveta Massamba]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q126072581|Calide Sidate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q126072582|Margarida Joaquim Mlauzi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q126072584|José Gaspar Mascarenhas]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q126089379|Yudérsio José Nicolau]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-02-28 | | |- | ''[[:d:Q126089431|Florência André Calane]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-02-28 | | |- | ''[[:d:Q126089460|Sara Maria Ubisse Ussumane]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-04-15 | | |- | ''[[:d:Q126099269|Dina André]]'' | | [[IMozambiki]] | 2022-05-18 | | |- | ''[[:d:Q111904613|Feliciano Anjo Bernardo Mata]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904614|Fernando Saide]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904615|Filipa Baltazar da Costa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904616|Francisco Domingos Machambisse]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2011-10-09 | |- | ''[[:d:Q111904617|Francisco João José Dias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904618|Francisco João Pateguana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904620|Francisco Rupansane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904622|Graça César Machaiane Nhanala Nhaliginga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904623|Hariazate Suria]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904625|Helena da Zinha Paulo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904626|Henriques Bone Mulieca]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904627|Hermenegildo Maria Cepeda Gamito]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904629|Herondina Herculano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904630|Hilario Latina]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904631|Hilario Pires Beja]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904634|Hipolito Jesus Fernandes X do Couto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904635|Horacio José Namalve]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904636|Ilídio António Alfredo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904638|Inacio Jossitala]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904639|Isau Joaquim Meneses]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904640|Jaime Mussa Massesse]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111904641|Janeiro Mariano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904642|Jeremias Pondeca Munguambe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904643|João Alexandre]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904644|João Macuamule]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904645|João Manuel Alvaro Goncalves]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904646|João Manuel Rocha]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904647|Joe Lucas de Figueireiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904648|Joel Matias Libombo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904649|José Augusto Mazuana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904650|José Carlos Rodrigues Palaco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904651|José do Rosario]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904652|José Ferreira Muivai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904653|José Maria Sisto Carrau]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904654|José Mascarenhas]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904655|José Patricio Manuel Andre]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904656|José Zeca Arijama]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904657|Judite Angelina Macoo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904658|Khalid Hussene Muhamed Sidat]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904659|Laurinda José Pequenino]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904660|Lazaro Ernesto Mabone]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904663|Lerina dos Prazeres dos Santos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904664|Linete Eunice Gonoury]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904665|Lorenco Juma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904666|Lucia Xavier]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904667|Luis Alberto Franco Afonso Videira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904668|Luis Benedito Gouveia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904669|Luis Boavida Mudivela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904670|Luis Garife Matsangaice]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904671|Luis Inacio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904672|Lurdes António Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904673|Lurdes Daniel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904676|Mahomed Rucundino Dula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904677|Maneca Daniel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904678|Manuel Fernandes Pereira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904679|Manuel Henrique Franque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904680|Manuel Jorge Tome]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904681|Manuel Jose dos Santos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904682|Manuel Nongofe Bendzane]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2011-11-20 | |- | ''[[:d:Q111904683|Manuel Pereira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904684|Maria Angela Ismael Manjate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904687|Maria Antonia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904688|Maria das Dores de António]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904689|Maria de Lurdes Gouveia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904690|Maria Isabel Ferreira Lima]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904691|Maria Josefa Miguel]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2012-12 | |- | ''[[:d:Q111904692|Maria Matilde Alves Lampião Soares]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904693|Maria Tereza Nilimo Nanvarre]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904694|Maria Virginia Sousa Videira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904696|Mário Ciquenta Naula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904697|Mateus Anibal Malichocho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904699|Mateus Lucas António]]'' | | [[IMozambiki]] | 2011-05-31 | | |- | ''[[:d:Q111904700|Matias Alberto Ngulela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904701|Máximo Dias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904703|Milho de Castro Akili]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904705|Mustafa Rachide]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904706|Natercia Felizarda de Jesus Matiquite]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904708|Nelson Afonso Alberto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904709|Orlando Pedro Candua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904710|Ossufo Muze Quitine]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904711|Ossumane Ali Dauto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904712|Osvaldo Filipe Jabu]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904713|Padimbe Mabosse Kamati Andrea]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904714|Palmira Angelina Pedro Francisco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Palmira Pedro Francisco 2024 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111904715|Pauco Muatamulo Nanpuio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904716|Paulino Luis Branquinho Valia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904717|Pedro Armando Alberto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904718|Rachide João Tayobe Mahomed]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904719|Rafael Maguni]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904720|Rahil Samsser Khan]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904721|Raquel Carlos José Damião]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904722|Raul João Balate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904723|José António da Conceição Chichava]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904725|Raul Ribeiro Munhuaua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904726|Ricardo Sebastião de Oliveira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904727|Roberto Maximiano Chitsonzo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904728|Rosa Florencia Chucua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904729|Rosa Isabel Maope]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904730|Rosalia Celestina José Lumbela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904731|Rosita Maluane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841673|Valéria José Mitilela]]'' | | [[IMozambiki]] | 2024-01-26 | | |- | ''[[:d:Q111841674|Vasco Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841675|Venâncio Mondlane]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2018-06-29<br/>2024-06-03 | [[File:Venâncio Mondlane 2024 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111841676|Vergonha Abudo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841677|Viana da Silva Magalhães]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841678|Victor Viandro Mudivila]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841680|Virgínia Oreste Kwavateka Gondola]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841681|Yonusse Amad]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841682|Zezinho Ricardo José]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841683|Ássia Paulo Cipriano Abudo Ali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843320|Abdul Zacarias]]'' | | [[IMozambiki]] | 2018-10-23 | | |- | ''[[:d:Q111843321|Abdula Tarmamade Abdula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843322|Adelino Andissene Silveira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843325|Agostinho Navanssuane Chelua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843326|Agostinho Pinto Mussuluaia Muapilote]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2022-11-04 | |- | ''[[:d:Q111843327|Agostinho Sairosse Maeni]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843329|Alberto Francisco Valoi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843331|Alberto José Bacar]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843332|Alberto João Ferreira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843333|Alberto Lives Andela Niquice]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843334|Alexandre Tiago]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843335|Alice Ana Francisco Xavier Kufa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843338|Ana Armando Chapo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843339|Ana Maria de Lourdes Massengele]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843340|Ana Maria Simante]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843341|António do Rosário Bernardino Boene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843342|António Eusébio Mulima]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843343|António Joaquim Mainato]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843344|Arlinda Cipriano de Sousa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843345|Arlindo Arrido Maquival]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843346|Arlindo Daniel Bila]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843347|Arnaldo Francisco Chalaua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843348|Atanásio Quirino Machude]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843349|Aureliana Otília Filipe Jamisse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843350|Balbina Deolinda Raibo Mateus]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843351|Bonito Novunga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843352|Brígida Anita Jorge Mathavele]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2021-02-02 | |- | ''[[:d:Q111843354|Carlos Sebastião Chissingue]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843355|Carminda da Graça Barata]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843357|Catarinha Mário Dimande]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843359|Clarice da Esperança Milato]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843360|Clementina Francisco Bomba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843361|Cristina Chelene Manhice Sevene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843362|Daly Assumane Kumanda]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2021-02-26 | |- | ''[[:d:Q111843363|Dias Julião Letela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843364|Dionísio Cherewa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843365|Domingas Gonçalves José Ferrão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843366|Dominic Phiri]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843367|Dores Armando Izidro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843368|Bonifácio Gruveta]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2011-09-28 | |- | ''[[:d:Q111843369|Edson Judite Calisto Nhangumele]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843370|Elcina Eugénio Marindze]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843371|Elias Gilberto Impuiri]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843372|Elias Macacho Marceta Dhlakama]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843373|Elvira Pinto Duarte Timana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843374|Eusébio Nanguia Nipite Mulange]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843376|Faizal Américo António]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843378|Flora Enosse José]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843379|Fátima Machona Dias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843380|Fátima Rais Aly Mpemba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843381|Gabriel Junior]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Gabriel Junior em 2025.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111843382|Germano José Joaquim]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843383|Gilberto Francisco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843384|Glória Ernesto Matuassa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843385|Henriqueta Fabião Cuna]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843386|Hermenegildo Bernardo Devesse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843387|Hermenegildo Domingos Chiúre]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843388|Hermínio Morais]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843389|Hortência Gaurassue Zacarias Magibire de]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843390|Idalina Felix Nitasse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843391|Inácia Henriques Carneiro Ngonde]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843392|Inácio João Reis]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843393|Isaltina Maria Campioni Biwi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843394|Ivone Sansão Bila]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843395|Joana Júlia Seifana Mucamba Ravia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843396|Joaquina Oreste Siliya]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843397|Jonas Fenias Sitoe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843410|Josefa Jacinto Musica]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843412|João Catemba Chacuamba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843413|João Samuel Watchy]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843414|Kintheyaro Júlia Mariana Aguacheiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843415|Luísa André Avelino Cuchamano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843416|Lúcia José Madeira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843418|Manuel Alex Muacuane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843419|Manuel Pereira Zuze Caliquete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843420|Manuel Rodrigo Ramessane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843423|Margarida José Naiete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843424|Maria Alice Saize]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843425|Maria Celeste Mucote Mavungue Cachite]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843426|Maria Inês Ntseka]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843427|Maria Isabel Luís da Silva]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843428|Maria Joaquina Júlio Inácio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843429|Mateus Elias Damião Faimane da Silva]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843430|Mateus Muchacuare Tomo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843431|Matias Filipe Macamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843433|Milissão Castomo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843434|Mirna Isabel Chibuco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843435|Momade Arnaldo Juízo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843436|Muanaiamo Pinto Massua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843437|Muanarera Abdala]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841549|Irene Joaquim]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841550|Isac Lucas Mandava]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841551|Isaura António Júlio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841552|Isaura da Uaitura Albino]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841553|Isequiel Molde Gusse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841554|Isidora da Esperança Faztudo]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2015-06-11 | |- | ''[[:d:Q111841555|Ivan Amaral Chinganhane Mazanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841556|Jacinto Gabriel Lourenço Inácio Capito]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841557|Jaime Neto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841558|Janete Nelsone Tenene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841559|Jemusse Amido Lada]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841560|Jerónima Agostinho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841561|Jerónimo Malagueta Nalia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841562|Joana Anacleto Vasco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841563|Joana Muchanga Mondlane]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-20 | | |- | ''[[:d:Q111841564|Joana Simão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841565|Joaquim Greva]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841566|José Bento Coffe Mutsanhe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841568|José Carlos Cruz]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841569|José Henrique Lopes]]'' | | [[IMozambiki]] | 2018-05-08 | | |- | ''[[:d:Q111841571|José Horácio Lourenço Lobo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841572|José Manuel de Sousa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841573|José Manuel Samo Gudo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841574|José Mateus Muária Katupha]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841588|José Nicolau]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841589|José Tsingano Camanula]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841590|Jovial Setina Mutombene M. da Cruz]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841591|João Paulo Pereira de Albuquerque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841592|Juliana Vitória Picardo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841593|Julieta António]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841594|Justina Sambil]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841595|Justino Paulo Langa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841597|Lassimo Ossifo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841598|Latifo Ismael Xarifo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841600|Laura Fernanda Souto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841601|Laura Maria de Jesus Amadeu]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841602|Laurinda Silva Pedro António Cheia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841603|Leopoldo Alfredo Ernesto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841604|Lina Francisco Fafetine Ofiço]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Visitas.Visitantes (28992726971).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111841606|Lourenço César Sufria]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841607|Lucinda Bela das Dores Impitule Malema]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841608|Lucília José Manuel Nota Hama]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2010-01-16 | |- | ''[[:d:Q111841609|Lutero Simango]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Lutero Simango, MDM VOA Português.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111841610|Lutsé Esperança Mirione Rumeia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841611|Lúcia Pedro Mafuaine]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841612|Lúcia Xavier Afate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841613|Manuel Vasconcelos E. Manuel Maria]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841614|Manuel Zeca Bissopo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841615|Margarida Manuel Salimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841617|Margarido Salvador Abrantes]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841618|Maria Anastácia da Costa Xavier]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2021-01-27 | |- | ''[[:d:Q111841619|Maria Bachir]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841620|Maria Helena]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841621|Maria Inês Martins]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841622|Maria Marta Mateus Fernando]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841623|Mariana Caisse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841624|Marquita Alexandre Loforte Jaime]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841625|Martinha Januário Benfica]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841627|Matias José Matias Nhongue]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841628|Miguel Anlawe Musssa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841629|Miguel Celestino Mpamba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841630|Mohamad da Costa Ali Yassine]]'' | | [[IMozambiki]] | 2022-11-04 | | |- | ''[[:d:Q111841631|Muhamad Bacir Abdul Remane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841632|Muhamedrachid Sulemane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841633|Mustagibo Atimo Bachir]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841634|Mário Ali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841635|Mário Franque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841636|Nilza Henguissere Narciso]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841637|Odete Isaias Motiça]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841638|Ofélia Timóteo Mutombene]]'' | | [[IMozambiki]] | 2020-01-24 | | |- | ''[[:d:Q111841639|Olinda Francisco Langa Mith]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2018-09-17 | |- | ''[[:d:Q111841640|Olinda Navais]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841641|Patrício M'pagai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841643|Paulo Vahanle]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2018-05-08 | |- | ''[[:d:Q111841644|Pedro Frederico Cossa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841645|Pedro Tesoura Chichova]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841646|Rachade Carvalho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841647|Rafael António de Sousa Gusmão]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2017-09-23 | |- | ''[[:d:Q111841649|Rafael Lourenço Chande]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841650|Raimundo Pitágoras Lauma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841651|Ramulata Mahumudo Irache]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841652|Regina Macuacua Muchanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841653|Ricardina Suia Albano Mazive]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841654|Ricardo Frederico Francisco Tomás]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841655|Rui Sixpence Gonzane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841656|Saimone Muhambi Macuaina]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841657|Sande Castigo Carmona]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841658|Sandura Vasco Ambrósio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841659|Sara Mamudo Abdula Vassanegy]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111841660|Sebastião da Costa Sebastião]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841661|Severiano Romão Khoy]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841662|Severina Tiago Banze]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841663|Silvério Eugénio Samuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841664|Simão Bute]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841665|Simões Paulo Mário]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841666|Sofrimento Funai Matequenha]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841667|Sérgio José Camunga Pantie]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841668|Sónia Maria Vasco Mepameia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841671|Valdemiro de G. Pascoal Nhancengo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841672|Valentina Justa Puchar Mtumuke]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841442|Ainca Micusserima Chande]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841445|Aisácia João Chochoma]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841446|Albano Bulaunde José]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841447|Albertina Ilda Lino]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Albertina Ilda Lino (28451156403).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111841448|Albertina Jocia]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2019-10-24 | |- | ''[[:d:Q111841449|Albertina Julião Matavele]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841450|Alberto Jacinto Nancuta Mtukutuku]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2024-03-13 | |- | ''[[:d:Q111841451|Alberto Jumulate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841454|Alfredo Jaime]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841455|Alfredo Tomás Magumisse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841456|Alice Caetano Tomás]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841457|Almina Manuel Monteiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841458|Alves Jordão Zita]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841459|Amilcar José Hussein]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841460|Américo José Ubisse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841461|Américo Paulo Noé Muchanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841462|Ana Antónia Henrique Dimitri]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841463|Ana Paula Orta Cordeiro Manhique]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841464|Ana Paula Victorino J. P. da Graça]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841465|Ana Rita Sithole]]'' | | [[IMozambiki]] | | | [[File:Ana-Rita Sithole - 1st Session of the OACPS-EU.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111841466|André Joaquim Magibire]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841467|António Rufino Cara-alegre Tembe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841468|Antónia Simão Paulo Charre]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841470|António José Amélia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841471|António Pedro Muchanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841472|António Rosário Niquice]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841473|António Severino Timba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841474|António Valério Kantile]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841476|Atanásio Gomes Kulyaukila]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841477|Beatriz Mário Chaguala]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841478|Bernardino Benjamim Carneiro Cortez]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2015-07-26 | |- | ''[[:d:Q111841479|Bonifácio João Nicassa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841480|Buanar Muhamede]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841481|Caifadine Paulo Manasse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841482|Carimo Freitas de Oliveira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841483|Carlos Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841484|Carlos Manuel Simbi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841485|Carlos Moreira Vasco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841486|Carlos Samussone Maiela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841487|Carlos Sebastião]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841488|Carvalho Pensando António]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841489|Catarina Olinda Salomão Figueira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841490|Celmira Irene Melo Xavier]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841491|Cemilde Amélia Muchanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841492|Chrispen Matches]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841493|Costa Francisco Chale]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841494|Damião José]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841495|Daniel João Matavele]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-10-23 | |- | ''[[:d:Q111841496|Danilo Aly Teixeira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841497|David Jonas Moiana]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841498|Deolinda Catarina João Chochoma]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-03-16 | | |- | ''[[:d:Q111841499|Dina Ali Américo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841500|Domingos Cintura]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841501|Domingos Gabriel Tavira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841502|Domingos Migina Assulai]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841503|Edmundo Galiza Dimande Matos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841504|Edson Macuácua]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-01-24 | |- | ''[[:d:Q111841505|Eduardo João Ladria]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841506|Eduardo Silva Nihia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841507|Elisa Amina Amisse Timóteo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841508|Elisa Maria Isabel Silvestre Cipriano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841509|Elisa Rajamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841510|Emídio Benjamim Xavier]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2019-03-15 | |- | ''[[:d:Q111841511|Emília Alfredo Pereira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841512|Esmeralda Aurélio Mutemba]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841513|Ester Epifánio Plaze]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841514|Eulália Lourenço Oliveira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841515|Eva José Mangaze]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2018-04-19 | |- | ''[[:d:Q111841516|Eva Teixeira Caetano Dias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841517|Evaristo Tatano Sixpence]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841518|Ezequiel João Aramane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841519|Faruk Osman]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841520|Felizarda Clara de Castro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841521|Fernando Amelane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841522|Fernando Bismarque Ali]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841523|Fernando Jossias Matouassanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841524|Fernando José Namacua]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841525|Fernando Mendes João Lavieque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841526|Filipe Carlos Domingos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841527|Filipe Chimoio Paunde]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841528|Filipe Jaime]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841529|Filomena Nachaque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841530|Flora Bela das Neves Caetano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841531|Francisca Sabão Domingos]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841532|Francisco Filipe M. V. Mboya Campira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841533|Francisco Maingue]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841534|Francisco Ussene Mucanheia]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2022-06-20 | |- | ''[[:d:Q111841535|Freitas Joaquim Emílio Tiquila]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841536|Félix Assomate Quembo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841537|Gania Aly Abdula Mussagy]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841538|Geraldo Alexandre Carvalho]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841539|Gildo Fortunato Elias Muaga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841541|Glória Salvador]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841542|Gonçalves Maceda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841543|Helena da Glória Muando]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2017-10-12 | |- | ''[[:d:Q111841544|Helena Jacinto Música]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841545|Hermenegildo Mateus Infante]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841546|Hermenegildo Santana Chimarizene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841547|Hilário Uaite]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111841548|Hélder Ernesto Injojo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843439|Mussabay Issufo Gani]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843440|Mário da Cruz de Amaral]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843442|Natércia Mutide Pilima]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843443|Nerina Jone Bustani]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843444|Nharongue Mário Muringa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843445|Noel Brácio Nandena]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843446|Nunes Age Antage]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843447|Olívia Fernando Matavele]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843448|Osório João Soto]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843449|Palma Pinto da Conceição José Maria]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843450|Paulino Santos Lenço]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2020-07-20 | |- | ''[[:d:Q111843451|Paulo Rosário Phatama]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843452|Pedro António Bila]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843454|Ricardo Joaquim Nguiriche Gerente]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843455|Rita Bento Muianga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843456|Rogério Ernesto Mboa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843457|Sabir José Vasco Maquege]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843458|Safi Mahomed Reman Gulamo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843459|Samuel Eugénio Mandlate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843460|Saripa Trinta Namuira]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843461|Saíde Fidel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843462|Sebastião Inácio Saíde]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843463|Sefo Sente]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843465|Sábado Alamo Chombe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843466|Uale Amado]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843467|Vasco David Gaspar]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843469|Zacarias José]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843470|Zacarias João Chivavi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843471|Zaia Miquitaio Cafumbe Valeta]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843472|Zainane Memane Ossumane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843473|Zuria Tuaibo Assumane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843474|Álvaro António Faquirá Caul]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843475|Ângela Catarina Vidigal Fole Marizane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111843500|José Domingos Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904539|Abel Ernesto Safrao]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904540|Abel Gabriel Mabunda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904541|Abílio Adelaide António]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904542|Agostinho Nampera Sualeia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904543|Agostinho Semende Murrial]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904544|Agostinho Ussene]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904545|Ahamed Ismail Musa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904546|Aissa Ossufo Suale]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904547|Aiuba Ismail]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904548|Aiuba Megama Abdul Camal]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904549|Albertina Vicente Pelembe]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904550|Alberto Conforme Tigre]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904551|Alberto Manuel Sarande]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904552|Albino Munafaene Ducuza Muchanga]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904554|Alexandre Siveto Massingue]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904555|Alfredo Maria São Bernardo]]'' | | [[IMozambiki]] | 2010-01-16 | | |- | ''[[:d:Q111904556|Almeida dos Santos Tambara]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904558|Ana Alberto Sabonete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904559|Ana Maria Rafael]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904561|Anacleta Torres Caliano Meque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904562|Anatercia de Fatima Ismael Aly Adriano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904563|André Jumamossi Malhembudi]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904564|Ângela Maria do Carmo Benesse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904565|Anselmo Ernesto Victor]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904567|António K Mafuta Banda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904568|António Muanayange]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904569|Armando Maria Pereira Constantino Julio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904571|Augusto Janeiro Gumbaza]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904572|Aurelio Amandio Zilhao]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904573|Aurora Mussane Murrime]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904574|Bachir Kassimo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904575|Bernardo Assumane Sabao]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904576|Carlos Alexandre dos Reis]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904577|Carlos da Piedade]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904578|Carlos Macareia]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904579|Carolina Halime Chemane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904580|Casimiro Pedro Sacadura Huate]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904581|Catarina Albertina Ratibo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904582|Celina Elias Solomone]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904583|Chico Francisco]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904584|Constância António Devesse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904585|Cornelio Quivela]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904586|Cristovao Felipe Soares]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904587|Cristóvão Gemusse Nhacatete]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904588|Cristóvão Sucane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904589|Daniel Litsure]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904590|Danilo Amarcy Ragú]]'' | | [[IMozambiki]] | | 2014 | |- | ''[[:d:Q111904591|David Alone Selemane]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904592|Dionísio Quelhas]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904594|Domingos Pilale]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904595|Duarte Cassiano]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904596|Edgar Alfredo Cossa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904597|Eduardo Augusto Elias]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904598|Eliado Jossias Mussengue]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904600|Elisa Nicolau José de Melo]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904601|Elvino José de Sousa Ferrão]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904602|Elvira Luis Mabunda]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904603|Ernesto Cassimuca Lipapa]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904604|Ernesto Filipe Mausse]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904605|Ernesto Muala]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904606|Etelvina Rita Joaquim Fevereiro]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904607|Eugénio Numaio]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904608|Fátima Luis Omar Danune]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904609|Faustina Manuel]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904610|Faustino Licaneque]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |- | ''[[:d:Q111904612|Faustino Mateus]]'' | | [[IMozambiki]] | | | |} {{Wikidata list end}} 1ymfs0mayzty9389gwdzssfwdh482rd User:GerardM/Members of the Parliament of Uganda 2 9949 123052 122953 2026-05-05T13:08:58Z ListeriaBot 10758 Wikidata list updated [V2] 123052 wikitext text/x-wiki This list is not ready for use on Wikipedia because a Member of the Parliament of Uganda who was a member twice does not show twice. {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P39 wd:Q21296005 } |section= |sort=P39/Q21296005/P580 |sort_order=desc |columns=label:Article,description,P27:Country,P39/Q21296005/P580:Start date,P39/Q21296005/P582:End date,P18:Image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! Start date ! End date ! Image |- | ''[[:d:Q21759|Winnie Byanyima]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Winnie Byanyima, directrice exécutive d'Oxfam international.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q49253|Irene Muloni]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Irene Muloni - 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57873|Amama Mbabazi]]'' | | [[IYuganda]] | 2003-02-11 | 2016-02-18 | [[File:Amama Mbabazi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58240|Sam Kutesa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Sam Kutesa - 2018 (32521275868) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q393388|Aggrey Awori]]'' | | [[IYuganda]] | 2001 | 2006 | [[File:Aggrey-awori.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q486859|Paul Ssemogerere]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Paul Kawanga Ssemogerere (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1026465|Rebecca Kadaga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Rebecca Alitwala Kadaga 2022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1173623|David Bahati]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bahati David.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1307960|Ken Lukyamuzi]]'' | | [[IYuganda]] | | 2016 | [[File:Ken Lukyamuzi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1354926|Eriya Kategaya]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:The Right Honorable Eriya Kategaya (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1441372|Francis Ayume]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q1740843|Ruhakana Rugunda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Prime Minister Rugunda.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1949128|Moses Ali]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ali Moses.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2605033|Betty Oyella Bigombe]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bigombe Betty Atuku.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3105642|Gilbert Bukenya]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Dr. Gilbert Balibaseka Bukenya (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3784984|Henry Oryem Okello]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Acting Foreign Minister Okello Oryem (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4280983|Norbert Mao]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Norbert Mao (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4665198|Abdu Katuntu]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | [[File:Abdul-Katuntu1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4684139|Adolf Mwesige]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mwesige Adolf.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4693003|Agnes Akiror]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q4696656|Aidah Nantaba]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nantaba Idah Erios.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4700611|Akena p'Ojok]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q4716143|Alengot Oromait]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q4717580|Alex Onzima]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Aadroa Alex Onzima.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4726787|Alintuma Nsambu]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q4742276|Amelia Kyambadde]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | [[File:Amelia Kyambadde.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4795550|Aronda Nyakairima]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Gen. Nyakayirima Aronda (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4810985|Aston Kajara]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kajara Aston Peterson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4811869|Asuman Kiyingi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mohd. Hamid Ansari with the Minister of State for Regional Cooperation & Acting Foreign Minister of Uganda, Mr. Asuman Kiyingi, on his arrival at Entebbe International Airport, Uganda on July 08, 2011 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4859206|Barbara Oundo Nekesa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q4877118|Beatrice Atim Anywar]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Atim Beatrice Anywar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4877205|Beatrice Wabudeya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q4935806|Bobi Wine]]'' | | [[IYuganda]] | 2017-07-11 | 2021 | [[File:Bobi Wine 2024.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5045178|Caroline Okao Amali]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Amali, Caroline Okao.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5064251|Cerinah Nebanda]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5075388|Charles Bakkabulindi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bakkabulindi Charles.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5110904|Christine Amongin Aporu]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Amongin, Christine Aporu Hellen.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5186066|Crispus Kiyonga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Hon. Dr. Cryspus Kiyonga, minister of Defence speaking during the AMISOM Retreat in Kampala- Uganda (16220704751).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5227877|Daudi Migereko]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Migereko Daudi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5240436|David Tinyefunza]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5240772|David Wakikona]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Wakikona Wandendeya David.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5345394|Edward Ssekandi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Edward Ssekandi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5366225|Elly Tumwine]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:General Elly Tumwine.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5373324|Emmanuel Otala]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Otiam Emmanuel Otaala.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5377366|Abner Nangwale]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5382289|Ephraim Kamuntu]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5385927|Erias Lukwago]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5393381|Ernest Kiiza]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kiiza, Monday Ernest Apuuli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5458060|Flavia Nabugere Munaaba]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5490025|Frank Tumwebaze]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Tumwebaze Frank Kagyigyi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5495976|Fred Mukisa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5496029|Fred Omach]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5496187|Fred Ruhindi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5515776|Gabriel Opio]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5549595|Gerald Ssendaula]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q5590968|Grace Akello]]'' | | [[IYuganda]] | 1996 | 2006 | [[File:Grace Akello, Ausschnitt aus dem Foto von Filo gèn'.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5717682|Henry Bagiire]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bagiire Aggrey Henry.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5717757|Henry Banyenzaki]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Banyenzaki Henry.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5724197|Henry Kajura]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kajura, Henry Muganwa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5761037|Hilary Onek]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Hilary Onek (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6076821|Isaac Musumba]]'' | | [[IYuganda]] | 1996 | 2011 | |- | ''[[:d:Q6087896|Israel Kibirige Ssebunya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6096678|Ivan Koreta]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ivan Koreta Atlas Drop 11, Soroti, Uganda, April 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6119076|Jacob Oulanyah]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | | [[File:Jacoub Oulanyah (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6129213|James Baba]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:James Boliba Baba (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6140211|James Mutende]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:2013-Uganda's Minister of State for Industry Shinyabulo-Mutende (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6140434|James Nsaba Buturo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Buturo Nsaba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6150822|Janat Mukwaya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6176542|Jeje Odongo]]'' | | [[IYuganda]] | 2006 | | [[File:Jeje Odongo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6180999|Jeremiah Twa-Twa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6187188|Jessica Eriyo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6224194|John Byabagambi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Byabagambi John.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6226097|John Chrysostom Muyingo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Muyingo John Chrysestom.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6250155|John Nasasira]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6287007|James Simpson]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:James-Simpson-1962.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6318370|Justine Lumumba Kasule]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kasule, Justine Lumumba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6343791|Kabakumba Masiko]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kabakumba, Masiko Labwoni.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6346972|Kahinda Otafiire]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kahinda Otafiire (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6378429|Katumba Wamala]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Katumba Wamala.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6404722|Kiddu Makubuya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6414662|Kipoi Tonny Nsubuga]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | 2014 | [[File:Kipoi Tonny Nsubuga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6702541|Lukia Isanga Nakadama]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Lukia Nakadama Isanga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6702958|Lulume Bayiga]]'' | | [[IYuganda]] | 2007 | 2016 | [[File:Bayigga Michael Philip Lulume.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6761446|Maria Mutagamba]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Hon Dr Maria Emily Lubega Mutagamba, Minister of Tourism, Uganda (26294629095).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6779980|Mary Karooro Okurut]]'' | | [[IYuganda]] | 2006 | 2021 | [[File:Mary Karooro Okurut (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6787393|Matia Kasaija]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Matia Kasaija profile.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6847499|Mike Kennedy Sebalu]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6873258|Miria Matembe]]'' | | [[IYuganda]] | 1996 | 2006 | [[File:Miria-Matembe.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6932197|Mugisha Muntu]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mugisha Muntu 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6939908|Musa Ecweru]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | | [[File:Ecweru Musa Francis.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6944303|Muyanja Mbabaali]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mbabaali, Muyanja.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6944729|Mwesigwa Rukutana]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q6961899|Namirembe Bitamazire]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7045634|Nobel Mayombo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7070387|Nusura Tiperu]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7089874|Omara Atubo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7175509|Peter Lokeris]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Lokeris Teko Peter.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7176147|Peter Nyombi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7301855|Rebecca Otengo Amuge]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7328008|Richard Nduhura]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24896277|Herbert Kabafunzaki]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q25755641|Felix Kulayigye]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q27688647|Nabilah Naggayi Sempala]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q27973946|Jacob Oboth-Oboth]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Oboth Marksons Jacob.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28136300|Kirya Balaki Kebba]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q29618018|Alex Ruhunda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ruhunda Alex.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29898231|Vincent Woboya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q29913996|Andrew Baryayanga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Baryayanga Andrew Aja.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29917557|Paul Amoru]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q29947195|Makmot Otto]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q29963755|Michael Tusiime]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Tusiime.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30070354|Mariam Naigaga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mariam naigaga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30091390|Allan Ssewanyana]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Allan Ssewanyana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30110261|Lawrence Akugizibwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q30150061|Richard Gafabusa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Gafabusa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30228752|Deo Rwabiita]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q30234278|Daudi Ochieng]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q30302621|Jack Sabiiti]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Jack Sabiiti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30323559|Sam Bitangaro]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q30323636|Sam Byibesho]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Byibesho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30323658|Jacklet Atuhaire]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Atuhaire.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30323685|Boaz Ninsiima]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ninsiima Boaz Kasirabo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30899710|Jastine Ayebazibwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q30945317|Rosemary Tumusiime]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q31153326|Ismail Ogama]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q31213353|Moses Adome]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q32538609|Beatrice Rwakimari]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q32540570|Paulson Luttamaguzi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Luttamaguzi Semakula Paulson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q33125043|Kassiano Wadri]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q33978057|John Bosco Ikojo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ikojo John Bosco.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q34345403|Simon Mulongo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Simon Mulongo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q36490457|Okin Ojara]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Okin P.P Ojara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q36824970|Lawrence Mangusho]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mangusho EBB 278.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q37122067|Emma Boona]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:HON.BOONA EMMA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q38587500|Andrew Kaluya]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Andrew Kaluya Cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q39059042|Augustine Nshimye]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q39073765|Isaac Mulindwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q41693469|Molly Kamukama]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q41768539|Agnes Atim Apea]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Atim Agnes Apea.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q42122025|Doreen Amule]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q42664267|Winnie Kiiza]]'' | | [[IYuganda]] | 2006 | 2021 | [[File:Winnie Kiiza.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q42759362|Angelline Osegge]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q42820085|Anna Ebaju Adeke]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Adeke Anna Ebaju.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q42868219|Grace Tubwita]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q43267627|Joy Atim]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | 2021 | |- | ''[[:d:Q43375707|Lucy Akello]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Akello Lucy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q44231567|Lillian Nakate]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q47130307|James Makumbi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q50146409|Florence Alice Lubega]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q51844074|Hellen Kahunde]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kahunde Helen.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q52615829|Judith Nabakooba]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Judith Nabakooba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q53707363|Jacqueline Amongin]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Honorable Jacqueline Amongin (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54233287|Agnes Nandutu]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | [[File:Nandutu Agnes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54233867|Victoria Mwaka]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q54874973|Ibrahim Abiriga]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | 2018-06-08 | |- | ''[[:d:Q55583703|Joyce Mpanga]]'' | | [[IYuganda]] | 1996 | 2001 | [[File:Hon. Joyce Mpanga (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55584067|Sylvia Rwabogo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q56043365|Betty Aol Ochan]]'' | | [[IYuganda]] | 2006 | 2026 | [[File:Betty Aol Ocan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56949745|Sylvia Nayebale]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nayebale Sylvia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57824490|Rosette Kajungu Mutambi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57825185|Sheila Mwine Kabaije]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57825198|Adoa Hellen Abeku]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Adoa Hellen.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57825270|Molly Lanyero]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57825400|Idah Nabayiga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57825425|Tophace Kaahwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kaahwa, Tophace Byagira.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57826830|Margaret Komuhangi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Komuhangi Margaret.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57828013|Lilly Adong]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57828421|Ajilo Elogu Maria Goretti]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57828565|Jesca Ababiku]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | [[File:Ababiku Jessica 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57828964|Achiro Lucy Otim]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57829630|Alum Sandra Ogwang Santa]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | | [[File:Alum Santa Sandra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57829781|Margaret Aachilla Aleper]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Aleper, Margaret Achilla.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57829968|Faith Alupo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q57830246|Alyek Judith]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | | [[File:Alyek Judith.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58003275|Evarlyne Buregyeya Asiimwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q58003644|Jane Avur Pacuto]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Avur Jane Pacuto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58003789|Betty Awori Engola]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Awor Betty Engola.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58041073|Davinia Esther Anyakun]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Esther Davinia Anyakun.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58041343|Rama Jacqueline Aol]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q58041487|Rose Atima Ayaka]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q58042010|Margaret Baba Diri]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Baba Diri Margaret.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58042319|Breeze Sarah Babirye Kityo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q58042467|Mary Babirye Kabanda]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q58042684|Veronica Babirye Kadogo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Babirye Veronica Kadogo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60467181|Anita Among]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Anita Annet Among.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60643201|Abigaba Cuthbert Mirembe]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Abigaba Cuthbert Mirembe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60745744|Basil Kiiza Bataringaya]]'' | | | | | [[File:Basil Kiiza Bataringaya, 1964.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61662345|Flavia Byekwaso]]'' | | | | | [[File:Brig. Gen Flavia Byekwaso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61696432|Susan Lakot]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q62060614|Zaitun Driwaru]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q62067646|Veronica Isala Eragu Bichetero]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q62067701|Pamela Nasiyo Kamugo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kamugo Pamela Nasiyo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62068243|Elizabeth Beikiriize Karungi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Karungi, Elizabeth.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62099508|Susan Amero]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | 2026 | [[File:Amero Susan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62099975|Loy Katali]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | 2021 | |- | ''[[:d:Q62100397|Oliver Katwesigye Koyekyenga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Katwesigye Oliver Koyekyanga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62100579|Pauline Kemirembe Kyaka]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | | [[File:Kemirembe Pauline Kyaka.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62100890|Grace Kesande Bataringaya]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kesande Grace Bataringaya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62129102|Caroline Kamusiime]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kamusiime Caroline.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62129115|Naome Kibaaju]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kibaaju Naome.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q130750970|Nicholas Thadeus Kamara]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q132129979|Geoffrey Mutiwa]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | |- | ''[[:d:Q133502704|Betty Muzanira]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q134732645|Godfrey Kabbyanga]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | | |- | ''[[:d:Q136682385|Tibasiimwa Joram Ruranga]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | |- | ''[[:d:Q136682386|Simon Peter Opolot]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682387|Ayoo Tonny]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | | [[File:Ayoo Tonny.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136682452|Henry Maurice Kibalya]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | [[File:Kibalya Henry Maurice.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136682453|Wilson Kajwengye]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682495|Lochap Peterkhen]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682531|Simon Peter Wokorach]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | [[File:Wokorach Simon Peter.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136682532|Lubega Bashir Ssempa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Lubega Bashir Ssempa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136682546|Alex Bakunda Byarugaba]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682547|Achayo Juliet Lodou]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682548|Hassan Kirumira]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682549|Charles Tebandeke]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682572|Komol Joseph Midi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682575|Twinomujuni Francis Kazini]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | |- | ''[[:d:Q136682581|Peggy Joy Waako]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682582|Midius Natukunda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Natukunda Midius.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136682587|Grace Aulo Mbabazi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682588|Janat Akorimoe Akech]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682592|Chemaswet Abdi Fadhil]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682593|Katabaazi Francis Katongole]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | [[File:Katabaazi Francis Katongole.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136682624|David Kaggwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682647|Beatrice Akello]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | |- | ''[[:d:Q136682664|Lokwang Hillary]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q136682684|Kiconco Juliet]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | |- | ''[[:d:Q136768742|Bashir Lubega Ssempa]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | [[File:Lubega Bashir Ssempa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136768743|Muhamad Ssentayi]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | [[File:Ssentayi Muhamad.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136768744|Sanon Nadeeba Bwiire]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | |- | ''[[:d:Q136768745|Sam Otukol]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | [[File:Otukol Sam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136956452|Kagabo Twaha Mzee]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kagabo Twaha Mzee.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q136956453|Ssejjoba Isaac]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ssejjoba Isaac.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q137821107|Josephat Tumwesigye]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137991462|Christine Lanyero Awany]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137993772|Pamela Annet Kirungi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137994155|Atukunda Rebecca]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137994254|Enid Origumisiriza]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137995601|Ibaseret Josephine]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137996715|Ayoo Phoebe Obol]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q137999672|Loyda Kyarikunda Twinomujuni]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138001320|Esther Lucy Acom]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138001597|Harriet Nalweende]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138001782|Harriet Anyimo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138024590|Justine Nameere]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138127838|Jeniva Arinaitwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161330|Sarah Nanyonga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161331|Prossy Nanyonga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161332|Resty Nanyonga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161334|Brenda Aciro]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161336|Betty Aciro]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161337|Janet Chebet]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161339|Prossy Namusisi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161340|Sarah Nabirye]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161342|Ruth Namutaawe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161343|Sarah Akol]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161345|Brenda Achieng]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161346|Prossy Katusiime]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161349|Hellen Kyomugisha]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161350|Sarah Tumwine]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161351|Q138161351]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161352|Joan Kansiime]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161354|Prossy Kabugho]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161355|Janet Kyaligonza]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161356|Ruth Kyomugisha]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138161357|Grace Nyakato]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138751304|Acan Joyce Okeny]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Acan Joyce Okeny.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q138787245|Josephine Ibaseret]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q138819084|Lilian Nakate]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | 2021 | |- | ''[[:d:Q62129125|Noeline Kisembo Basemera]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kisembo Basemera Noeline.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62129153|Agnes Kunihira]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Abwoli Kunihira Agnes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62129230|Margaret Mbeiza Kisira]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q62129269|Lydia Daphine Mirembe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q62480234|Stella Namoe Nyomera]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Barnabas Nawangwe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62480909|Julie Mukoda Zabwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q62481397|Robinah Nabbanja]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | | [[File:Robinah Nabbanja.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62487344|Sarah Najjuma]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Najjuma Sarah.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q63004552|Wilberforce Kisamba Mugerwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q63228590|Beatrice Byenkya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q63249359|Odonga Otto]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q63314320|Gad Gasatura]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q64495988|Agnes Ameede]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ameede Agnes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65984578|Catheline Ndamira Atwakiire]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Atwakiire Catheline Ndamira.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q67080123|Everlyn Chemutai]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Chemutai Everlyn.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q67080169|Robina Hope Mukisa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q67500811|Margaret Lamwaka]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Lamwaka Margaret.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q77586230|Francis Takirwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q84558223|Peter Ogwang]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Peter Ogwang (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q84702556|Denis Obua]]'' | | [[IYuganda]] | 2021<br/>2016 | 2026<br/>2021 | [[File:Obua Denis Hamson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q84755125|Jackson Kafuuzi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kafuuzi Jackson Karugaba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89370497|Rose Kabagyeni]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | 2021 | |- | ''[[:d:Q89876044|Michael Mawanda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mawanda Micheal Maranga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90805964|Hellen Grace Asamo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Asamo, Hellen Grace.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90914975|Safia Juuko Nalule]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q90916518|Aisha Sekindi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Sekindi Aisha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90920801|Rosemary Nauwat]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | 2016 | |- | ''[[:d:Q90923330|Norah Nyendwoha Bigirwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bigirwa Norah Nyendwoha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90924025|Milly Mugeni]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q90926112|Christine Nakwang Tubo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nakwang Christine Tubo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90927411|Spellanza Baguma Muhenda]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q90929827|Mourine Osoru]]'' | | | | | [[File:Osoru Mourine.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90931389|Sarah Nakawunde]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q90932356|Bangirana Kawooya Anifa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bangirana Anifa Kawooya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90932931|Jovrine Kaliisa Kyomukama]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | 2021 | [[File:The Honourable Jovrine Kyomukama Kaliisa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90934802|Ann Maria Nankabirwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q95451495|Mwine Mpaka Rwamirama]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mwine Mpaka Rwamirama.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95918194|Janet Grace Akech Okori-Moe]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Okori Moe Janet Grace Akech.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96769674|Thomas Tayebwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Tayebwa Thomas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105666074|Rosemary Nyakikongoro]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nyakikongoro Rosemary.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105759499|Ricky Richard Anywar]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ricky Richard Anywar ,.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105759689|Dorcus Acen]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | | [[File:Acan Dorcas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105825933|Cissy Dionizia Namujju]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Namujju Cissy Dionizia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105890715|Esther Afoyochan]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Hon Esther Afoyochan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105903344|Jennifer Ayoo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105906038|Naima Melsa Gule Avako]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Avako Melsa Naima Gule.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105906548|Betty Esther Naluyima]]'' | | [[IYuganda]] | 2026 | | [[File:Naluyima Betty Ethel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105942517|Jacinta Athieno Ayo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105942809|Rose Obigah]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105944500|Florence Nambozo Wamala]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Wamala Nambozo Florence.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105944681|Mary Begumisa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Begumisa Mary.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105945785|Stella Isodo Apolot]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Stella Apolot Isodo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105956270|Nancy Acora]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Acora Nancy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105956412|Brenda Nabukenya]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nabukenya Brenda.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105956578|Jennifer Driwaru]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Driwaru Jennifer.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105956689|Juliet Kakande Nakabuye]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nakabuye Juliet Kakande.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105958189|Molly Musiime Asiimwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Asiimwe Musiime Molly.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105958498|Medius Kaharata Natukunda]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105962114|Prossy Akampurira]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Akampurira Prossy Mbabazi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105962464|Juliet Kyinyamatama Suubi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105964879|Annet Nyakecho]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105964981|Joan Acom Alobo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Acom Joan Alobo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105965184|Gorreth Namugga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Namugga Gorreth.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105965226|Shartsi Musherure Kuteesa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Musherure Shartsi Nayebare Kutesa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105965509|Kevin Ojinga Kaala]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kaala Kevin Ojinga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105965895|Santa Okot]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Okot Santa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105965987|Suzan Jolly Abeja]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Abeja Susan Jolly.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966087|Zomura Manezo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105966150|Judith Peace Achan]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Achan Judith Peace.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966258|Josyline Kamateneti]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kamateneti Josyline.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966331|Kabasharira Naome]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kabasharira, Naome.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966392|Anne Mary Kobugabe Tumwine]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Tumwine Anne Mary.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966555|Faith Nakut]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105966644|Sarah Kayaki Netalisile]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kayagi Sarah Netalisire.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966714|Margret Okunga Makoha]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105966758|Victorious Zawedde]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Zawedde Victorious.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105966807|Sylvia Vicky Awas]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q105966841|Remigio Achia]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Achia Remigio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106263496|Christine Ayo Achen]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q106338475|Margaret Rwabushaija]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q106612689|Irene Linda Mugisha]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Linda Irene.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108336637|Moses Okot Jr]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | [[File:Hon. Bitek Junior.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108760136|Moses Ogwal]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | | [[File:Ogwal Moses Goli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111094566|Godfrey Pereza Ahabwe]]'' | | [[IYuganda]] | 2001 | 2011 | |- | ''[[:d:Q111181361|Huda Abason Oleru]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Oleru Huda Abason.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111442160|Wilfred Niwagaba]]'' | | [[IYuganda]] | 2021 | 2026 | |- | ''[[:d:Q111462677|Joy Ruth Acheng]]'' | | [[IYuganda]]<br/>[[IKhanada]] | | | [[File:Acheng Joy Ruth.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111530547|Phiona Nyamutoro]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Phiona Nyamutooro 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q113376149|Mathias Mpuuga]]'' | | [[IYuganda]] | 2010 | 2026 | [[File:Mathias Mpuuga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q116547881|Beatrice Kiraso]]'' | | [[IYuganda]] | 1996 | 2006 | |- | ''[[:d:Q116602976|Anthony Okello]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q116604844|Beatrice Amongi Lagada]]'' | | [[IYuganda]] | 2011 | 2016 | |- | ''[[:d:Q116605534|Silvia Akello]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | 2021 | |- | ''[[:d:Q116638520|Godfrey Taire Idhwege]]'' | | [[IYuganda]] | 1996 | 2001 | |- | ''[[:d:Q116638598|Festo Higiro Semajege]]'' | | | 1989 | 1996 | |- | ''[[:d:Q125750508|Joan Namutaawe]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Namutaawe Joan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q130742217|Paul Kwizera Bucyana]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q130742354|John Nizeyimana Kamara]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q130742642|Alex Niyonsaba]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q130742745|Eddie Wa-Gahungu Kwizera]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7329499|Richard Todwong]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7365019|Ronald Kibuule]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kibuule, Ronald.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7367874|Rose Namayanja]]'' | | [[IYuganda]] | 2006-05 | 2016-02 | |- | ''[[:d:Q7368409|Rosemary Najjemba]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7378868|Rukiya Chekamondo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7383142|Ruth Nankabirwa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7403915|Saleh Kamba]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7407448|Sam Engola]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7417487|Sandy Stevens Tickodri-Togboa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7422470|Sarah Kataike]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kataike, Sarah Ndoboli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7422653|Sarah Opendi Achieng]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Achieng Sarah Opendi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7452728|Serapio Rukundo]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7459446|Sezi Mbaguta]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7518558|Simon D'Ujanga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7518688|Simon Ejua]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7519223|Simon Lokodo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Lokodo simon.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7608889|Stephen Chebrot]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Chebrot Stephen Chemoiko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7635964|Sulaiman Kyebakoze Madada]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7659743|Syda Bbumba]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bbumba Syda Namirembe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7686751|Tarsis Kabwegyere]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7781207|Thembo Nyombi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7815151|Tom Butime]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Butime Tom Ateenyi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7838817|Tress Bucyanayandi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bucyanayandi Tress.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7900065|Urban Tibamanya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7927031|Victoria Sekitoleko]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Victoria Sekitoleko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7931970|Vincent Nyanzi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q7983291|Werikhe Kafabusa]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q8023150|Wilson Muruuli Mukasa]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mukasa Muruuli Wilson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8069664|Zerubabel Nyiira]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q15993247|Stephen Mallinga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mallinga Stephen Oscar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16145569|Jim Muhwezi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Muhwezi Jim Katugugu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16148125|Charles Angina]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q16186459|Bright Rwamirama]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Rwamirama Bright Kanyontore.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16187230|Hope Mwesigye]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q16193010|Kamanda Bataringaya]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kamanda, Cos Bataringaya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16194600|Dorothy Samali Hyuha]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Dorothy Hyuha (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16194624|James Kakooza]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kakooza James.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16196528|Evelyn Kaabule]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kaabule, Evelyn Naome Mpagi N.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16200545|Jennifer Namuyangu]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Namuyangu Kacha Jenipher.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16203636|Abraham Byandaala]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Byandala Abraham James.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16203647|Henry Musasizi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Musasizi Dec 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16727764|Loyce Biira Bwambale]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q16745020|Stanislaus Okurut]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q16751154|Phillip Wafula Ogutu]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q16875907|Chris Baryomunsi]]'' | | [[IYuganda]] | 2006 | | [[File:Chris Baryomunsi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17020396|Oliver Wonekha]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q18683782|Concy Aciro]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q18977763|Jaberi Bidandi Ssali]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19276819|Cecilia Ogwal]]'' | | [[IYuganda]] | 1994<br/>2011 | 2006<br/>2016 | [[File:Atim Ogwal Cecilia Barbara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19364579|Sam Otada]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19609598|Evelyn Anite]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19609616|Gabriel Ajedra Aridru]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ajedra Gabriel Gadison Aridru.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19666374|Vincent Ssempijja]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19666505|Mariam Nalubega]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19667631|Elioda Tumwesigye]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Elioda.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19667761|Innocent Oula]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19668408|Adison Kakuru]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19668441|Ibrahim Ssemujju Nganda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Ssemujju Ibrahim.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19668599|Beti Kamya-Turwomwe]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Beti Kamya 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19892030|Shem Bageine]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19893338|Philemon Mateke]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q19893521|Mike Mukula]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:AF6A9993.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20684666|Nandala Mafabi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nandala Mafabi Nathan James.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20684950|Florence Nebanda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Nebanda Andiru Florence.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20810576|Dora Byamukama]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q21062725|Patrick Mutono]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mutono Patrick Lodoi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22007122|Betty Nambooze]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Betty Nambooze.webp|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24565103|Dennis Galabuzi Ssozi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24565843|Sam Cheptoris]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Cheptoris Sam Mangusho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24565855|Monica Azuba Ntege]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24565886|Baltazar Kasirivu-Atwooki]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kasirivu, Atwoki.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572355|Kevinah Taaka Wanaha Wandera]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572616|Jane Aceng]]'' | | [[IYuganda]] | 2016 | | [[File:Ugandan Health Minister Dr. Jane Aceng (37922701691).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572619|Betty Amongi]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Hon Betty Amongi Ongom WE4D Launch WE4D Launch 2024-306 4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572620|Florence Nakiwala Kiyingi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572629|Abdul Nadduli]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572632|William Byaruhanga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572633|Esther Mbulakubuza Mbayo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mbayo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572652|Grace Kwiyucwiny]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kwiyucwiny Grace Freedom.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572655|Joyce Moriku]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Moriku Joyce Kaducu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572657|Julius Wandera Maganda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Maganda Julius Samia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572671|Harriet Ntabazi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572683|Moses Kizige]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572701|David Karubanga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Karubanga David.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572708|Joy Kabatsi]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572730|Ruth Achieng]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572733|Persis Princess Namuganza]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Namuganza Persis Princess.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572738|Mary Goretti Kitutu]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Kitutu Mary Goretti Kimono.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572740|Christopher Kibanzanga]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572753|Rosemary Seninde]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572755|Benna Namugwanya]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572836|Adrian Tibaleka]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572839|Aggrey Bagiire]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Bagiire Aggrey Henry.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24572841|Haruna Kasolo Kyeyune]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24572842|Ismael Orot]]'' | | [[IYuganda]] | | | |- | ''[[:d:Q24668795|Peace Mutuuzo]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Mutuuzo Peace Regis.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24851611|Frederick Ngobi Gume]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Frederick Ngobi Gume (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24851613|Godfrey Kiwanda]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Godfrey Kiwanda (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24851618|Kania Obiga]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Obiga Kania.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24851651|Charles Engola]]'' | | [[IYuganda]] | | | [[File:Okello Charles Patrick Engola Macodwogo.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} art601i8gf91o578qgpbewiocagdhim Bani Walid 0 18734 123057 73629 2026-05-05T20:24:16Z CommonsDelinker 104 Removing [[:c:File:Seal_of_Bani_Walid.png|Seal_of_Bani_Walid.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: Copyright violation; see [[:c:Commons:Licensing|]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): Non-free logo above [[:c:Commons:Thresh 123057 wikitext text/x-wiki '''IBani Walid''' yisifunda futhi yidolobha elikwisifundazwe se [[Misrata District|Misrata]], [[ILibhiya|eLibhiya]].<ref>{{cite web |title=الكشف المرفق بقرار مجلس الوزراء رقم 180 لسنة 2013 ميلادي بإنشاء البلديات |trans-title=Appendix Council of Ministers resolution No. 180 for the year 2013 AD the establishment of baladiyat|publisher=اللجنة المركزية لانتخاب المجالس البلدية [The Central Committee for the election of baladiyah councils]|url=http://ccmce.ly/web/images/pdf/2/180.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20151224011418/http://ccmce.ly/web/images/pdf/2/180.pdf |archive-date=2015-12-24|accessdate=11 kuNdasa 2021}}</ref> {{Infobox ezokuhlala |igama=Bani Walid |igama_lomdabu= |uhlobo_lwendawo=[[Izifunda zase Libhiya|Isifunda]] |isithombe=KhamisAlerq2009.png |isithombe_isihloko=eBani Walid |isiphandla= |isidlaliso= |isithombe_imephu= |imephu_isihloko= |pushpin_imephu=Libhiya |pushpin_imephu_isihloko=Indawo ye-Bani Walid eLibhiya |pushpin_ilebula=Bani Walid |latd=31 |latm=45 |lats=43 |latNS=N |longd=14 |longm=00 |longs=50 |longEW=E |isigaba_uhlobo1=Izwe |isigaba_igama1={{flag|Libya|igama=Libhiya}} |isigaba_uhlobo2=[[Izifundazwe zase Libhiya|Isifundazwe]] |isigaba_igama2=[[Misrata District|Misrata]] |isigaba_uhlobo3= |isigaba_igama3= |umholi_isihloko= |umholi_igama= |ubukhulu_jikelele_km2= |ukuphakama_ft=837 |ilak=Misrati |inani_labantu_jikelele=85425 |inani_labantu_iqulu_km2= |inani_labantu_unyaka=2013 |ikhodi_yocingo=322 |inani_labantu_umthombo= |timezone1=[[Central Africa Time|CAT]] |utc_offset1=+2 |isizindalwazi={{URL|https://bwmc.ly|www.bwmc.ly}} }} == Imithombo == {{Reflist}} [[Category:Amadolobha ase Libhiya]] [[Category:Izifunda zase Libhiya]] plqin9kbx6a6lbkm67xh8w9icu51c4k IsiShomo 0 29901 123081 122069 2026-05-06T11:04:09Z Fongcwele 16873 /* Amagama wezishomo */ 123081 wikitext text/x-wiki [[File:Leo Constellation.svg|thumb|446x446px|Umdwebo wesishomo sezinkanyezi iMbubedingile.]] '''isiShomo''' siyindawo embulungeni [[Umkhathinga|yomkhathinga]] lapho amaqoqo [[Izinkanyezi|ezinkanyezi]] ezibonakalayo akha uhlaka oluvamisile ukuqhathaniswa [[Izilwane|nezilwane]], izinto ezivela [[Izinganekwane|ezinganekwaneni]], noma izinto ezijwayelekile nje. Imvelaphi yamaqoqo ezishomo akudala kungathithi aqhamuke ezikhathini zasemandulo. Abantu basemandulo bazisebenzise lezi zishomo ukuxoxa izindaba mayelana nezinkolelo zabo, izimpilo zabo, indalo, nezinganekwane. ==Amagama wezishomo== [[Isiphambano saseNingizimu]] - ''crux'' [[ImPambano (isiShomo)|IMpambano]] - ''orion'' iMbukisakazi - ''canis major'' iMbukisanyana - ''canis minor'' Amagama ezishomo eziyishumi nantathu ngokwesanusi uCredo Mutwa iNtintilili - ''Capricorn'' uSihlenga - ''Aquarius'' Amahlengeto azwanayo - ''Pisces'' uDushuza - ''Aries'' uNkunzendala - ''Taurus'' uDemana noDemazana - ''Gemin'' uSonkala - ''Cancer'' iMbubedingile - ''Leo'' uNtombiyasina - ''Virgo'' Izimbenge zikaGubudela - ''Libra'' uSobatinyela - ''Scorpio'' uSozabile - ''Sagitarius'' '''Umkhomo - ''Ophiuchus''''' [[Category:Izinkanyezi]] ==Amaphatho== d1948d18smqsdgnh5rcgmeok0bgptaz Isikhenketha 0 34178 123051 2026-05-05T12:31:21Z Fongcwele 16873 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1351811737|Rover (space exploration)]]" 123051 wikitext text/x-wiki [[File:PIA15279_3rovers-stand_D2011_1215_D521.jpg|thumb|400x400px|Imiklamo emithathu ehlukene yezikhenketha zikaNotshezi: Sojourner, MER ne-Curiosity]] [[File:Pia21486curiowheelpopping.jpg|thumb|Amasondo eikjenketha i-Curiosity kuNotshezi, 2017]] '''Isikhenketha''' (noma '''isikhenketha somzulane''') inguxa yokuhlwaya [[umzulane]] eklanyelwe ukuhamba phezu kobuso obumahudluhudlu bomzulane noma ezinye izindkimba ezisemkhathini ezinesisindo. Ezinye izikhenketha ziklanywe njengezithuthi ezihamba ezweni zokuthutha amalungu esigejana sabantu abasemkhathini; ezinye izikhenketha [[Isithununu esizihlelelekayo|ziyizithununu ezizihlelelekayo]] ngokwengxenye noma ngokuphelele. Izikhenketha zivame ukucababala kumzulane ongewona [[UMhlaba|Umhlaba]] noma [[Iduna|inyanga]] ngendizamkhathi ewuhlobo lesinyathuzi, ngehloso yokukhenketha nokuzulazula siqoqa ukwaziswa ngendawo, nokuthatha izangulo [[Igobohla|zegobohla]] ezifana njengothuli, inhlabathi, [[Itshe|amatshe]] ngisho [[Uketshezi|noketshezi]]. Ziyizinsiza ezibalulekile zomchazazwe womkhathi ekuhlwayeni umkhathi. 9d92vthq0b1ytex6excxb6ljlh6cbmm 123062 123051 2026-05-06T04:37:11Z Fongcwele 16873 123062 wikitext text/x-wiki [[File:PIA15279_3rovers-stand_D2011_1215_D521.jpg|thumb|400x400px|Imiklamo emithathu ehlukene yezikhenketha zikaNotshezi: Sojourner, MER ne-Curiosity]] [[File:Pia21486curiowheelpopping.jpg|thumb|Amasondo eikjenketha i-Curiosity kuNotshezi, 2017]] '''Isikhenketha''' (noma '''isikhenketha somzulane''') inguxa yokuhlwaya [[umzulane]] eklanyelwe ukuhamba phezu kobuso obumahudluhudlu bomzulane noma ezinye izindkimba ezisemkhathini ezinesisindo. Ezinye izikhenketha ziklanywe [[Isithuthi|njengezithuthi ezihamba ezweni]] zokuthutha amalungu esigejana sabantu abasemkhathini; ezinye izikhenketha [[Isithununu esizihlelelekayo|ziyizithununu ezizihlelelekayo]] ngokwengxenye noma ngokuphelele. Izikhenketha zivame [[ukucababala]] kumzulane ongewona [[UMhlaba|Umhlaba]] noma [[Iduna|inyanga]] ngendizamkhathi ewuhlobo lesinyathuzi, ngehloso yokukhenketha nokuzulazula siqoqa ukwaziswa ngendawo, nokuthatha izangulo [[Igobohla|zegobohla]] ezifana njengothuli, inhlabathi, [[Itshe|amatshe]] ngisho [[Uketshezi|noketshezi]]. Ziyizinsiza ezibalulekile zomchazamphansi womkhathi ekuhlwayeni umkhathi. pagk63o1znaz1m3tk5mqbu0tbaslyqa Your Mom jokes 0 34179 123055 2026-05-05T20:09:11Z ~2026-27432-95 26075 Created page with "YOUR MOM!" 123055 wikitext text/x-wiki YOUR MOM! mma1eecvdvpokjen2oic4q1i6k7cj35 2009 Ukhetho Lukazwelonke lwaseNingizimu Afrika 0 34180 123063 2026-05-06T06:36:44Z CatholicChristian 26071 Created page with "Ukhetho olujwayelekile lwenziwa e[[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]] ngomhlaka-22 Ephreli 2009 ukuze kukhethwe amalungu e[[ISishayamthetho sikaZwelonke|Sishayamthetho Sikazwelonke]] kanye nezishayamthetho zezifundazwe. Lolu kwakuwukhetho olujwayelekile lwesine olubanjwe kusukela ekupheleni kwesikhathi sobandlululo. Iqembu elibusayo i-[[African National Congress|African National Congress (ANC)]] liwine ngezihlalo ezingu-264 kwezingu-400 eSishayamthetho..." 123063 wikitext text/x-wiki Ukhetho olujwayelekile lwenziwa e[[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]] ngomhlaka-22 Ephreli 2009 ukuze kukhethwe amalungu e[[ISishayamthetho sikaZwelonke|Sishayamthetho Sikazwelonke]] kanye nezishayamthetho zezifundazwe. Lolu kwakuwukhetho olujwayelekile lwesine olubanjwe kusukela ekupheleni kwesikhathi sobandlululo. Iqembu elibusayo i-[[African National Congress|African National Congress (ANC)]] liwine ngezihlalo ezingu-264 kwezingu-400 eSishayamthetho sikaZwelonke, ukwehliswa kwezihlalo eziyishumi nanhlanu uma kuqhathaniswa nokhetho lwango-2004, futhi lalahlekelwa yiningi lalo eliphindwe kabili kwezintathu. Umholi we-ANC u[[Jacob Zuma]] waba ngumongameli. qqj8rsoegaxb9o7s0hr2znsal8rd01m 123064 123063 2026-05-06T06:58:50Z CatholicChristian 26071 123064 wikitext text/x-wiki Ukhetho olujwayelekile lwenziwa e[[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]] ngomhlaka-22 Ephreli 2009 ukuze kukhethwe amalungu e[[ISishayamthetho sikaZwelonke|Sishayamthetho Sikazwelonke]] kanye nezishayamthetho zezifundazwe. Lolu kwakuwukhetho olujwayelekile lwesine olubanjwe kusukela ekupheleni kwesikhathi sobandlululo.<ref>[[IOL]] (10 Februwari 2009). [https://web.archive.org/web/20090213204848/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1234269546566E423 "News - South Africa: Motlanthe sets election date"]. ''[https://www.iol.co.za www.iol.co.za]''. Kugcinwe kusukela kokokuqala ngomhla ka-13 Februwari 2009.</ref> Iqembu elibusayo i-[[African National Congress|African National Congress (ANC)]] liwine ngezihlalo ezingu-264 kwezingu-400 eSishayamthetho sikaZwelonke, ukwehliswa kwezihlalo eziyishumi nanhlanu uma kuqhathaniswa nokhetho lwango-2004, futhi lalahlekelwa yiningi lalo eliphindwe kabili kwezintathu. Umholi we-ANC u[[Jacob Zuma]] waba ngumongameli. cpymtz3ulwx6m17el4v7afomb0ixtaf 123065 123064 2026-05-06T07:00:06Z CatholicChristian 26071 123065 wikitext text/x-wiki Ukhetho olujwayelekile lwenziwa e[[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]] ngomhlaka-22 Ephreli 2009 ukuze kukhethwe amalungu e[[ISishayamthetho sikaZwelonke|Sishayamthetho Sikazwelonke]] kanye nezishayamthetho zezifundazwe. Lolu kwakuwukhetho olujwayelekile lwesine olubanjwe kusukela ekupheleni kwesikhathi sobandlululo.<ref>[[IOL]] (10 Februwari 2009). [https://web.archive.org/web/20090213204848/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1234269546566E423 "News - South Africa: Motlanthe sets election date"]. ''[https://www.iol.co.za www.iol.co.za]''. Kugcinwe kusukela kokokuqala ngomhla ka-13 Februwari 2009.</ref> Iqembu elibusayo i-[[African National Congress|African National Congress (ANC)]] liwine ngezihlalo ezingu-264 kwezingu-400 eSishayamthetho sikaZwelonke, ukwehliswa kwezihlalo eziyishumi nanhlanu uma kuqhathaniswa nokhetho lwango-2004, futhi lalahlekelwa yiningi lalo eliphindwe kabili kwezintathu. Umholi we-ANC u[[Jacob Zuma]] waba ngumongameli. == References == {{reflist}} 6oqeu1onpv5wnta1vy0kh4cqwd0za7z 123066 123065 2026-05-06T07:03:22Z CatholicChristian 26071 123066 wikitext text/x-wiki Ukhetho olujwayelekile lwenziwa e[[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]] ngomhlaka-22 Ephreli 2009 ukuze kukhethwe amalungu e[[ISishayamthetho sikaZwelonke|Sishayamthetho Sikazwelonke]] kanye nezishayamthetho zezifundazwe. Lolu kwakuwukhetho olujwayelekile lwesine olubanjwe kusukela ekupheleni kwesikhathi sobandlululo.<ref>[[IOL]] (10 Februwari 2009). [https://web.archive.org/web/20090213204848/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1234269546566E423 "News - South Africa: Motlanthe sets election date"]. ''[https://www.iol.co.za www.iol.co.za]''. Kugcinwe kusukela [http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1234269546566E423 kokokuqala] ngomhla ka-13 Februwari 2009.</ref> Iqembu elibusayo i-[[African National Congress|African National Congress (ANC)]] liwine ngezihlalo ezingu-264 kwezingu-400 eSishayamthetho sikaZwelonke, ukwehliswa kwezihlalo eziyishumi nanhlanu uma kuqhathaniswa nokhetho lwango-2004, futhi lalahlekelwa yiningi lalo eliphindwe kabili kwezintathu. Umholi we-ANC u[[Jacob Zuma]] waba ngumongameli. == References == {{reflist}} 1xxkmynciafilqvp5ntea2oqszq33eq 123071 123066 2026-05-06T07:26:18Z CatholicChristian 26071 123071 wikitext text/x-wiki Ukhetho olujwayelekile lwenziwa e[[IRiphabhuliki yaseNingizimu Afrika|Ningizimu Afrika]] ngomhlaka-22 Ephreli 2009 ukuze kukhethwe amalungu e[[ISishayamthetho sikaZwelonke|Sishayamthetho Sikazwelonke]] kanye nezishayamthetho zezifundazwe. Lolu kwakuwukhetho olujwayelekile lwesine olubanjwe kusukela ekupheleni kwesikhathi sobandlululo.<ref>[[IOL]] (10 Februwari 2009). [https://web.archive.org/web/20090213204848/http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1234269546566E423 "News - South Africa: Motlanthe sets election date"]. ''[https://www.iol.co.za www.iol.co.za]''. Kugcinwe kusukela [http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=iol1234269546566E423 kokokuqala] ngomhla ka-13 Februwari 2009.</ref> {{Citation needed span|text=Iqembu elibusayo i-[[African National Congress|African National Congress (ANC)]] liwine ngezihlalo ezingu-264 kwezingu-400 eSishayamthetho sikaZwelonke, ukwehliswa kwezihlalo eziyishumi nanhlanu uma kuqhathaniswa nokhetho lwango-2004, futhi lalahlekelwa yiningi lalo eliphindwe kabili kwezintathu. Umholi we-ANC u[[Jacob Zuma]] waba ngumongameli.}} == References == {{reflist}} 29pgvktl9gfn36eqz4ciiode6ne231n Template:Citation needed span 10 34181 123067 2026-05-06T07:17:52Z CatholicChristian 26071 Created page with "{{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{Fix-span |content={{{text|{{{1|<includeonly>{{main other|[[Category:Pages using span cleanup templates without text|{{NAMESPACE}} {{PAGENAME}}]]}}{{error|This template '''must''' be used with a non-empty {{para|text}} parameter!}}</includeonly><noinclude>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.</noinclude>}}}}}} |link=Wikipedi..." 123067 wikitext text/x-wiki {{ safesubst:<noinclude/>#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{Fix-span |content={{{text|{{{1|<includeonly>{{main other|[[Category:Pages using span cleanup templates without text|{{NAMESPACE}} {{PAGENAME}}]]}}{{error|This template '''must''' be used with a non-empty {{para|text}} parameter!}}</includeonly><noinclude>Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.</noinclude>}}}}}} |link=Wikipedia:Citation needed |text=citation needed |class=Template-Fact |span-class=citation-needed-content |title={{delink|{{{reason|This claim needs references to reliable sources.}}}}} |date={{{date|}}} |cat=[[Category:All articles with unsourced statements]] |cat-date=Category:Articles with unsourced statements}}{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Category:Pages with incorrectly substituted templates]]</includeonly>|}} {{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages containing citation needed template with unsupported parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Citation needed span]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y |1 | date | reason | text }}}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3lzeuhtbcxn1nhf6vh0g4q8skr07s9r Template:Fix-span 10 34182 123068 2026-05-06T07:18:51Z CatholicChristian 26071 Created page with "{{#if:{{{content|}}}|<span class="{{{span-class|cleanup-needed-content}}}" style="padding-left:0.1em; padding-right:0.1em; color:var(--color-subtle, #54595d); border:1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);">{{{content|}}}</span>}}{{#switch:{{{subst|¬}}} |¬={{category handler |template=[[Category:Templates needing substitution checking]] |nocat={{{nocat|<noinclude>true</noinclude>}}} }} |SUBST=[[Category:Pages with incorrectly substituted templates]] }}{{C..." 123068 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{content|}}}|<span class="{{{span-class|cleanup-needed-content}}}" style="padding-left:0.1em; padding-right:0.1em; color:var(--color-subtle, #54595d); border:1px solid var(--border-color-subtle, #c8ccd1);">{{{content|}}}</span>}}{{#switch:{{{subst|¬}}} |¬={{category handler |template=[[Category:Templates needing substitution checking]] |nocat={{{nocat|<noinclude>true</noinclude>}}} }} |SUBST=[[Category:Pages with incorrectly substituted templates]] }}{{Category handler |main={{Fix/category |cat-date={{{cat-date|}}} |cat={{{cat|}}} |cat-date2={{{cat-date2|}}} |cat2={{{cat2|}}} |cat-date3={{{cat-date3|}}} |cat3={{{cat3|}}} |date={{{date|}}} }} |template={{#if:{{{name|}}}|{{#ifeq:{{{name}}}|{{ROOTPAGENAME}}||{{#if:{{{date|}}}||[[Category:Templates including undated clean-up tags]]}}}}}} |subpage=no }}{{#if:{{{special|}}} |{{{special|}}} |<sup class="noprint Inline-Template {{{class|}}}" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#91;<i>{{#if:{{{pre-text|}}} |{{{pre-text}}}&#32; }}[[{{{link|Wikipedia:Cleanup}}}|<span title="{{#invoke:decodeEncode|encode|s={{{title|{{{link|Wikipedia:Cleanup}}}}}} {{#if:{{{date|}}}|({{{date}}})}}}}">{{{text|}}}</span>]]{{#if:{{{post-text|}}} |&#32;{{{post-text}}} }}</i>&#93;</sup> }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> mh6qnbkgwzuiogtkt4972zoj59tzrem Template:Citation needed-span 10 34183 123070 2026-05-06T07:23:08Z CatholicChristian 26071 Redirected page to [[Template:Citation needed span]] 123070 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Citation needed span]] 13vrd5onevu3li9znm9ao96265otidc Wikipedia:Citation needed 4 34184 123072 2026-05-06T08:02:03Z CatholicChristian 26071 Created page with "Ukuqinisekisa ukuthi konke okuqukethwe kwe-Wikipedia [[Wikipedia:Ukuqinisekiswa|kuyaqinisekiswa]], i-Wikipedia inikeza indlela yokuthi noma ubani angabaze [[Wikipedia:Citing sources#Nini futhi kungani kufanele kucashunwe imithombo|isimangalo esingacashunwanga]]. Uma umsebenzi wakho ubekwe uphawu, sicela unikeze umthombo othembekile wesitatimende, bese uxoxa uma kudingeka." 123072 wikitext text/x-wiki Ukuqinisekisa ukuthi konke okuqukethwe kwe-Wikipedia [[Wikipedia:Ukuqinisekiswa|kuyaqinisekiswa]], i-Wikipedia inikeza indlela yokuthi noma ubani angabaze [[Wikipedia:Citing sources#Nini futhi kungani kufanele kucashunwe imithombo|isimangalo esingacashunwanga]]. Uma umsebenzi wakho ubekwe uphawu, sicela unikeze umthombo othembekile wesitatimende, bese uxoxa uma kudingeka. 2lsb83gqd6dza6uep43np1f6w1vd12y 123073 123072 2026-05-06T08:07:48Z CatholicChristian 26071 123073 wikitext text/x-wiki Ukuqinisekisa ukuthi konke okuqukethwe kwe-Wikipedia [[Wikipedia:Ukuqinisekiswa|kuyaqinisekiswa]], i-Wikipedia inikeza indlela yokuthi noma ubani angabaze [[Wikipedia:Citing sources#Nini futhi kungani kufanele kucashunwe imithombo|isimangalo esingacashunwanga]]. Uma umsebenzi wakho ubekwe uphawu, sicela unikeze umthombo othembekile wesitatimende, bese uxoxa uma kudingeka. Ungangeza ingcaphuno ngokukhetha kumenyu eyehlayo ethi [[File:VisualEditor - Cite Pulldown.png|40px|alt="cite"]] phezulu kwebhokisi lokuhlela.<!--qaphela ukuthi lokhu kuyafana ku-markup noma ku-Visual Editor, hawu ukuze kube lula--> Kumaki, ungangeza ingcaphuno ngesandla usebenzisa amathegi okubhekisela. Kukhona nezindlela eziyinkimbinkimbi zokucaphuna imithombo. my07r3vqb0qilvnjgew32ayu46fwjjw 123074 123073 2026-05-06T08:12:48Z CatholicChristian 26071 123074 wikitext text/x-wiki Ukuqinisekisa ukuthi konke okuqukethwe kwe-Wikipedia [[Wikipedia:Ukuqinisekiswa|kuyaqinisekiswa]], i-Wikipedia inikeza indlela yokuthi noma ubani angabaze [[Wikipedia:Citing sources#Nini futhi kungani kufanele kucashunwe imithombo|isimangalo esingacashunwanga]]. Uma umsebenzi wakho ubekwe uphawu, sicela unikeze umthombo othembekile wesitatimende, bese uxoxa uma kudingeka. Ungangeza ingcaphuno ngokukhetha kumenyu eyehlayo ethi [[File:VisualEditor - Cite Pulldown.png|40px|alt="cite"]] phezulu kwebhokisi lokuhlela.<!--qaphela ukuthi lokhu kuyafana ku-markup noma ku-Visual Editor, hawu ukuze kube lula--> Ku-markup, ungangeza ingcaphuno ngesandla usebenzisa amathegi okubhekisela. Kukhona nezindlela eziyinkimbinkimbi zokucaphuna imithombo. arukqbans0632xfx4u3x3nmzyf9v0gl 123075 123074 2026-05-06T08:15:00Z CatholicChristian 26071 123075 wikitext text/x-wiki Ukuqinisekisa ukuthi konke okuqukethwe kwe-Wikipedia [[Wikipedia:Ukuqinisekiswa|kuyaqinisekiswa]], i-Wikipedia inikeza indlela yokuthi noma ubani angabaze [[Wikipedia:Citing sources#Nini futhi kungani kufanele kucashunwe imithombo|isimangalo esingacashunwanga]]. Uma umsebenzi wakho ubekwe uphawu, sicela unikeze umthombo othembekile wesitatimende, bese uxoxa uma kudingeka. Ungangeza ingcaphuno ngokukhetha kumenyu eyehlayo ethi [[File:VisualEditor - Cite Pulldown.png|40px|alt="cite"]] phezulu kwebhokisi lokuhlela.<!--qaphela ukuthi lokhu kuyafana ku-markup noma ku-Visual Editor, hawu ukuze kube lula--> Ku-[[Help:Wikitext|markup]], ungangeza ingcaphuno ngesandla usebenzisa amathegi okubhekisela. Kukhona nezindlela eziyinkimbinkimbi zokucaphuna imithombo. 2vgdm393v30wb93wfw87slsl4s07cqh Mthethwa 0 34185 123078 2026-05-06T10:38:58Z Mzwandile Loyi-Naziri Ntshele 20389 I created from scratch 123078 wikitext text/x-wiki Isibongo '''sakwaMthethwa''' singesinye sezindala nezinkulu emlandweni wezizwe esezinizwa [[AmaZulu|ngoZulu]] namuhla. Ukukhula kwaso kube sesicongweni kakhulu ngesikhathi isizwe sakwaMthethwa sesibuswa yiNkosi [[Dingiswayo|uDingiswayo kaJobe]]. Isithakazelo esigqamile salesi sibongo uNyambose, okuthiwa kususelwa lomunye wezinzalabantu zakhona. ==Imvelaphi== Ngokwezigaba [[Amanguni|zabeNguni]] oMthethwa kuthiwa bangamaLala. Abantu baleso sibongo babe behlala ezindaweni ezigudle ulwandle enyakatho-mpumalanga yezwe eseliyisifundazwe [[IKwaZulu-Natali|saKwaZulu-Natali]]. Emandulo uma bekhuluma abaThethwa babeyeyeza kungakho kuthiwa bangamaLala. Nendawo ababetholakala kuyo yindawo owakwakhe kuzo izizwe zamaLala. Ukuba ngamaLala kwabaThethwa kufakazelwa yizibongo zeNkosi uDingiswayo lapho zithi "uSombangeya kaNdaba" esikhundleni sokuthi uSombangela kaNdaba. Omunye umlando uyamanisa isizwe sabaThethwa kanye [[AmaTsonga|namaThonga]] ngokwemvelaphi, lokhu kubangwa ubudlelwano obungapheli obabulokhu bukhona phakathi kwezizwe zamaThonga kanye nabo abaThethwa. Kanti futhi nangokomlando bukhona ukuhlobana okukhona ngokolimi phakathi kamaLala namaThonga. ==Izithakazelo== <blockquote><poem> Mthethwa Nyambose </poem></blockquote> q8t4nyo067xfm80shb9wjqjn8ozkr99 123079 123078 2026-05-06T10:42:20Z Mzwandile Loyi-Naziri Ntshele 20389 Fixed typo 123079 wikitext text/x-wiki Isibongo '''sakwaMthethwa''' singesinye sezindala nezinkulu emlandweni wezizwe esezibizwa [[AmaZulu|ngoZulu]] namuhla. Ukukhula kwaso kube sesicongweni kakhulu ngesikhathi isizwe sakwaMthethwa sesibuswa yiNkosi [[Dingiswayo|uDingiswayo kaJobe]]. Isithakazelo esigqamile salesi sibongo uNyambose, okuthiwa kususelwa lomunye wezinzalabantu zakhona. ==Imvelaphi== Ngokwezigaba [[Amanguni|zabeNguni]] oMthethwa kuthiwa bangamaLala. Abantu baleso sibongo babe behlala ezindaweni ezigudle ulwandle enyakatho-mpumalanga yezwe eseliyisifundazwe [[IKwaZulu-Natali|saKwaZulu-Natali]]. Emandulo uma bekhuluma abaThethwa babeyeyeza kungakho kuthiwa bangamaLala. Nendawo ababetholakala kuyo yindawo owakwakhe kuzo izizwe zamaLala. Ukuba ngamaLala kwabaThethwa kufakazelwa yizibongo zeNkosi uDingiswayo lapho zithi "uSombangeya kaNdaba" esikhundleni sokuthi uSombangela kaNdaba. Omunye umlando uyamanisa isizwe sabaThethwa kanye [[AmaTsonga|namaThonga]] ngokwemvelaphi, lokhu kubangwa ubudlelwano obungapheli obabulokhu bukhona phakathi kwezizwe zamaThonga kanye nabo abaThethwa. Kanti futhi nangokomlando bukhona ukuhlobana okukhona ngokolimi phakathi kamaLala namaThonga. ==Izithakazelo== <blockquote><poem> Mthethwa Nyambose </poem></blockquote> tsareiacijxwgtxadgq761p8wm8e64j ISweetwaters 0 34186 123082 2026-05-06T11:20:03Z Mzwandile Loyi-Naziri Ntshele 20389 Created a page from scratch 123082 wikitext text/x-wiki '''ISweetwaters''' yindawo etholakala entshonalanga bude buduze [[Isidlavela|nesidlavela]] [[UMgundundlovu (idolobha)|uMgungundlovu]] engaphansi kuka[[UMasipala Wendawo yaseMsunduzi|Masipala uMsunduzi]]. ==Ukuqanjwa kwayo== Kuningi okushiwoyo mayelana nokuqambeka kwegama Lake ndawo. Abanye bathi kungenxa yokuthi amanzi akulendawo ayemnandi ngendlela ongajwayelekile abamhlophe abafika owokuqala kulendawo bezisikela amaplazi bayiqamba ngokuthi iSweetwaters. Omunye umlando oxoxwa yizazi zasendaweni uveza ukuthi umuntu owaqamba lendawo ngaleli gama kwabe kunguFata [[AmaRoma|wamaRoma]] uHenley Bond. Lomlungu kuthiwa wayezalwa emndenini owabe unamapulazi amaningi ayeqanjwa ngokuthi 'Sweetwaters' ngisho nase[[INtshonalanga Kapa|Ntshona-Kapa]] likhona ipulazi elibizwa ngaleli gama. Kuthiwa wathi angaba nesabelo sakhe naye sepulazi wasiqamba ngokuthi 'Sweetwaters' elondoloza ifagugu legama lamapulazi omndeni wakubo. ==Ngaphambi Kokufika kwabamhlophe== Ngaphambi kwesikhathi esaziwa ngokuthi iMfecane, zindawo eziningi esezingaphansi kwa[[UMasipala wesiFunda uMgungundlovu|Masipala wesiFunda UMgundundlovu,]]<nowiki/>okubandakanya nayo iSweetwaters zabe zingaphansi kwezizwana eziningi eziyamaniswa namaDebe. Kuyavela emlandweni ukuthi lezi zindawo zazakhelwe amaWushe, amaZotsha, abaThwa njalo njalo. Ngasekuqaleni kwesikhathi seMfecane indawo osekuyisidlavela uMgundundlovu namuhla kuyavela ukuthi babe ingaphansi kweNkosazane yakwaZondi uMachibise owabe enobudlelwano obuthile neNkosi uMadzikane [[Bhaca people|wamaBhaca]]. Akunasiqiniseko ukuthi indawo eyabe ibuswa yileNkosazane have ifinyelela yini la osekuyiSweetwaters khona. Ngenkathi ziya ngokudlonga izimpi zombango wezwe izizwana eziningi zafudukela eningizimu izindawo zazo bagcina sezidliwa wubukhosi [[INhlangwini|baseNhlangwini]] buholwa uNombewu kaGansa. Ingxenye enkulu yeSweetwaters uNombewu wayinika abantu bakwaMbanjwa ababebalekela izimpi zikaZulu. Kukhona umlando othi intaba [[Intaba iMbubu|iMbubu]] yaqanjwa ngendlu yakwaMbanjwa ayayiqanjwe ngesehlo sabo sokubhubuzwa yizimpi zikaZulu. Ngesikhathi sokubusa kukaFodo kaNombewu eNhlangwini ingxenye enye yeSweetwaters yanikezwa abantu amaMpumuza ayeholwa yiNkosi uNobanda ozala uTetelegu. INkosi uTetelegu yaduma kakhulu kangangokuba iSweetwaters take umabizwa ngaye, kuthiwa ku'''KwaTetelegu'''. 7pvmgh4p18x4ifamtr7wz4tkc7gbktv 123083 123082 2026-05-06T11:22:30Z Mzwandile Loyi-Naziri Ntshele 20389 I remove an irrelevant link 123083 wikitext text/x-wiki '''ISweetwaters''' yindawo etholakala entshonalanga bude buduze [[Isidlavela|nesidlavela]] [[UMgundundlovu (idolobha)|uMgungundlovu]] engaphansi kuka[[UMasipala Wendawo yaseMsunduzi|Masipala uMsunduzi]]. ==Ukuqanjwa kwayo== Kuningi okushiwoyo mayelana nokuqambeka kwegama Lake ndawo. Abanye bathi kungenxa yokuthi amanzi akulendawo ayemnandi ngendlela ongajwayelekile abamhlophe abafika owokuqala kulendawo bezisikela amaplazi bayiqamba ngokuthi iSweetwaters. Omunye umlando oxoxwa yizazi zasendaweni uveza ukuthi umuntu owaqamba lendawo ngaleli gama kwabe kunguFata wamaRoma uHenley Bond. Lomlungu kuthiwa wayezalwa emndenini owabe unamapulazi amaningi ayeqanjwa ngokuthi 'Sweetwaters' ngisho nase[[INtshonalanga Kapa|Ntshona-Kapa]] likhona ipulazi elibizwa ngaleli gama. Kuthiwa wathi angaba nesabelo sakhe naye sepulazi wasiqamba ngokuthi 'Sweetwaters' elondoloza ifagugu legama lamapulazi omndeni wakubo. ==Ngaphambi Kokufika kwabamhlophe== Ngaphambi kwesikhathi esaziwa ngokuthi iMfecane, zindawo eziningi esezingaphansi kwa[[UMasipala wesiFunda uMgungundlovu|Masipala wesiFunda UMgundundlovu,]]<nowiki/>okubandakanya nayo iSweetwaters zabe zingaphansi kwezizwana eziningi eziyamaniswa namaDebe. Kuyavela emlandweni ukuthi lezi zindawo zazakhelwe amaWushe, amaZotsha, abaThwa njalo njalo. Ngasekuqaleni kwesikhathi seMfecane indawo osekuyisidlavela uMgundundlovu namuhla kuyavela ukuthi babe ingaphansi kweNkosazane yakwaZondi uMachibise owabe enobudlelwano obuthile neNkosi uMadzikane [[Bhaca people|wamaBhaca]]. Akunasiqiniseko ukuthi indawo eyabe ibuswa yileNkosazane have ifinyelela yini la osekuyiSweetwaters khona. Ngenkathi ziya ngokudlonga izimpi zombango wezwe izizwana eziningi zafudukela eningizimu izindawo zazo bagcina sezidliwa wubukhosi [[INhlangwini|baseNhlangwini]] buholwa uNombewu kaGansa. Ingxenye enkulu yeSweetwaters uNombewu wayinika abantu bakwaMbanjwa ababebalekela izimpi zikaZulu. Kukhona umlando othi intaba [[Intaba iMbubu|iMbubu]] yaqanjwa ngendlu yakwaMbanjwa ayayiqanjwe ngesehlo sabo sokubhubuzwa yizimpi zikaZulu. Ngesikhathi sokubusa kukaFodo kaNombewu eNhlangwini ingxenye enye yeSweetwaters yanikezwa abantu amaMpumuza ayeholwa yiNkosi uNobanda ozala uTetelegu. INkosi uTetelegu yaduma kakhulu kangangokuba iSweetwaters take umabizwa ngaye, kuthiwa ku'''KwaTetelegu'''. itfzgajxmdesips01wr2jh02aywqomb Template talk:Citation needed span 11 34187 123084 2026-05-06T11:29:15Z Fongcwele 16873 /* Template in isiZulu */ new section 123084 wikitext text/x-wiki == Template in isiZulu == hi @[[User:CatholicChristian|CatholicChristian]] it is possible for the citation needed template to appear in isizulu language, like this <nowiki>'''kundingeka ingcaphuno''' instead of the usual english ''citation needed''</nowiki> ? [[User:Fongcwele|Fongcwele]] ([[User talk:Fongcwele|talk]]) 11:29, 6 uNhlaba 2026 (UTC) g4a3vffh7p5hjlj6bgznkzuj9vaoe36