Авикипедиа
abwiki
https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%85%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%83_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%9F%D1%8C%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
first-letter
Амедиа
Цастәи
Ахцәажәара
Алахәыла
Алахәыла ахцәажәара
Авикипедиа
Авикипедиа ахцәажәара
Афаил
Афаил ахцәажәара
Амедиавики
Амедиавики ахцәажәара
Ашаблон
Ашаблон ахцәажәара
Ацхыраара
Ацхыраара ахцәажәара
Акатегориа
Акатегориа ахцәажәара
TimedText
TimedText talk
Амодуль
Амодуль ахцәажәара
Event
Event talk
Асовет Еидгыла аилабгара
0
37733
173541
173351
2026-09-08T16:26:34Z
Amherst99
1825
/* */
173541
wikitext
text/x-wiki
[[Афаил:Map of USSR with SSR names.svg|мини|1990-1991 шықәсқәа раан зегьы 15 еидгылатә республикақәа СССР иалҵит.]]
'''Асовет Еидгыла аилабгара''' ({{lang-ru|распад СССР}}) — асоциалтә, аекономикатә, ауаажәларратә, аполитикатә хырхарҭақәа еидызкылоз, [[1989]]-[[1991]] шықәсқәа рзы [[Асовет Еидгыла]] (АЕ) ҳәынҭқарраҵас аҟазаара аанызкылаз процессын.
== Асовет Еидгыла аиҿкаашьа ==
[[1922]] шықәсазы [[Асовет Еидгыла]] анеиҿкаахаз аамҭазы АЕ иазаанхоит [[Урыстәылатәи аимпериа]] адгьылҵакыра аиҳараки уи аструктуреи. [[Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьра]]ҿы аиааира згаз атәылак аҳасаб ала, жәларбжьаратәи аиқәшаҳаҭрақәа рыла Асовет Еидгыла азин аиуеит [[Европа|Еворопеи]] [[Азиа|Азиеи]] рҿы адгьыл рацәақәа рхылаԥшреи анапхгара рыҭареи.
1949 шықәсазы АЕ аҩныҵҟа еиҿкаахоит Аекономикатә еицхырааразы Асовет, анаҩс иаларгалоит еицырзеиԥшу авалиута – амааҭ.<ref>Рыжков Н. И. Главный свидетель: дело о развале СССР — {{М.}} 2015</ref> Аетностә гәыԥқәа рхылаԥшразы аԥҟара мҽыӷқәа ралагалареи, амассатә хдырраҿы ажәларқәа реиҩызара алозунг аларҵәареи рыбзоурала иалыршахеит аидгыла асистема ашьақәырӷәӷәара. Убри аан амилаҭтә зҵаара Асовет Еидгыла аҩныҵҟа иӡбоуп ҳәа иԥхьаӡан.
1977 шықәсазы ирыдыркылоит [[Асовет Еидгыла аконституциа]]. Уаҟа ишьақәырӷәӷәан Жәлар рсовет. Аха «[[аиҭашьақәыргылара]]» ҳәа изышьҭоу 1980-тәи ашықәсқәа раан иалагаз аҿагыларақәа раан еиҳа-еиҳа ирацәахо иалагоит АЕ ашьақәгылашьа згәамԥхоз рықәгыларақәа, уи алҵразы ацәажәарақәагьы рацәахоит.
Асовет Еидгыла иалаз атәылақәа зегьы ихьыԥшьым ҳәынҭқарраны иԥхьаӡан, АЕ аконституциа ишаҳәоз ала, дара ианырҭаху аамҭазы аидгыла алҵразы азин рыман. Убри аан, азакәанԥҵараҿы иазгәаҭаӡамызт уи алҵра шымҩаԥгатәу. 1990 шықәсазы мшаԥымзазы ирыдыркылоит аидгыла иалахәыз ареспубликақәа ралҵра шымҩаԥгатәу азырбо азакәан, аха уи алҵра ицәгьаз процессын.
Иазгәаҭан Асовет Еидгыла иалахәыз ареспубликақәа, егьырҭ атәылақәеи дареи аизыҟазаашьақәа рымазарц азы азин. Ус [[Беларус|Белоруссиеи]] [[Украина|Украинеи]] [[Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара]] аханатә илахәын. Аха иҟаҵәҟьаз аҭагылазаашьа хазын. Асовет Еидгыла иалаз ареспубликақәа рҿы анапхгаратә ҭыԥқәа зырҭоз зегьы Москвантәи ирыхәаԥшны ишьақәдырӷәӷәон.<ref>{{Cite web |url=https://w.histrf.ru/articles/article/show/raspad_sssr_n |title=РАСПА́Д СССР |access-date=2017-06-24 |archive-date=2017-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170624090813/http://w.histrf.ru/articles/article/show/raspad_sssr_n |url-status=dead }}</ref>
== АЕ аилабгара амзызқәа ==
[[Афаил:RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg|мини|[[Андреи Сахаров]] 1989 ашықәс хәажәкырамзазы [[СССР Жәлар Рдепутатцәа Рконгресс]] ахь далхын.]]
Иахьатәи аамҭазы аҵыхәтәанынӡа еилкаам Асовет Еидгыла аилабгара зыхҟьаз. Аха уи аганахь ала еиуеиԥшым амзызқәа азгәарҭоит. Уахь иаҵанакуеит иҿио асоциализм аҭыԥан АЕ аҩныҵҟа аҳәынҭқарратә [[Акапитализм|капитализм]] аргылара иахьаҿыз. Иара убас, аҭоурыхҭҵааҩцәа иазгәарҭоит, апартиатә алыхра аҽахьаԥсахыз анырра анаҭеит Асовет Еидгыла аилабгара. Амчра знапаҿы иҟаз апартиатә напхгара амал арҳара хықәкыс ирыман, убри аан, ари аус аҿы ԥырхагак рымаӡамызт, аҳәынҭқарратә ресурсқәа ишырҭахыз рхы иахьадырхәоз.<ref>А.А. Сушенцов. МЕЖДУНАРОДНЫЕ ПОСЛЕДСТВИЯ РАСПАДА СССР: КОНЦЕПТУАЛЬНЫЙ УГОЛ ЗРЕНИЯ. СРАВНИТЕЛЬНАЯ ПОЛИТИКА • 4 (10) / 2012</ref>
Егьырҭ амзызқәа иреиуан: адәныҟатәи ахәаахәҭразы амонополиа мап ацәкра, 1987 шықәсазы имҩаԥгаз аекономикатә реформа, аидеологиа ҿыц аларҵәара, оппозициатә процессқәеи амилаҭтә ҵысрақәеи рцәырҵра, ЕА анапхгара рымчқәа аԥсыҽхара.
Аидгыла аилабгараҿы анырра азҭаз амзызқәа иреиуоуп, иара убас, Асовет Еидгылаҿы мраҭашәаратәи иҷыдоу амаҵурақәа русура. Иҟоуп агәаанагара, иара апартиатә напхараҿгьы уи амаҵзура ахаҭарнакцәа ралагалара рылшеит ҳәа. Атехникатә аиҵахара, ауаажәларратә еиҟарамра ирызцәырнагоз агәынамӡарақәа, "аихатә ԥарда" ҳәа изышьҭоу асистема, аҳәынҭқарратә цензура – уи зегьы АЕ аилабгараҿы мзызны иԥхьаӡоуп.<ref>''Поляков Ю. А.'' Главное Столетие Истории (рус.) // Россия На Рубеже XXI Века: Сборник научных статей РАН. Институт российской истории. — {{М.}}: Наука, 2000. — С. 184—202.</ref>
Академик [[Сахаров, Андреи Дмитри-иԥа|Андреи Сахаров]] иакәзар, 1989 шықәсазы иҭиҵааит, насгьы икьыԥхьит, Аконституциа ҿыц апроект. Уаҟа иара ирыдигалоит Асовет Еидгыла аконфердерациа ахь аиагара аидеа. Аха, уи апроект аконституциатә комиссиа алацәажәара аҿынӡа имнеиӡеит, апроект аҿы иарбаз азакәанԥҵаратә идеиақәа анырра рырҭоит АЕ аҵыхәтәантәи апериод аан асоциалтә-политикатә процессқәа рҿы.<ref>Нефёдов С. А., ''Алексеев В. В.'' Гибель Советского Союза в контексте истории мирового социализма // Общественные науки и современность. № 6, 2002, С. 66-77</ref>
[[СССР Иреиҳаӡоу Асовет]] ахантәаҩы [[Хасбулатов, Руслан|Руслан Хасбулатов]] иазгәеиҭон: зегьы реиҳа ишәарҭаз аидгыларатә еиқәшаҳаҭра абжьаҵара аидеиа ахьцәырҵыз ауп. Уи аиқәшаҳаҭра 1922 шықәсазы ирыдыркылоит [[Урыстәыла|Урыстәылеи]], [[Украина|Украинеи]], [[Нхыҵ Кавказ]]и. Анаҩс уи шьаҭас иҟалоит 1924 шықәсазы ирыдыркылаз раԥхьатәи [[Асовет Еидгыла Аконституциа]].
1936 шықәсазы ирыдыркылоит аҩбатәи Аконституциа, 1977 шықәсазы — ахԥатәи. Аидгыларатә еиқәшаҳаҭра уа иналаӡит, аҭоурыхҭҵааҩцәа рыдагьы уи аӡәгьы игәалашәаӡом уаҳа. Аха, ҿыц уи азҵаара анцәырыргаз, Аконституциа аҭаху-иаҭахыму ҳәа иазхәыцуа иалагеит, иара АЕ ахаҭа аҟазаара изакәантәымушәагьы иҟалоит. Убри ала адезинтеграциатә процессқәа еиҳа-еиҳа рымчқәа ирыцло иалагоит.
Усҟан М. Горбачиови иара идгылози 1985 шықәсазы Асовет Еидгыла аҩныҵҟа аекономикатә кризис шыҟамыз азгәарҭон. Уи цәырҵуеит анаҩс, аҽарҭбаауеит «аиҭашьақәыргылара» ҳәа изышьҭаз апериод аан. Ԥхынҷкәынмза 1991 шықәсазы акьыԥхь аҿы ицәырҵуеит М. Горбачиов Асовет Еидгыла апрезидентк иаҳасаб ала аҵыхәтәантәи иинтервиу, уи аҿы иара иазгәеиҭон, сыԥсҭазаараҿы зегь реиҳа ихадаз аус нагӡоуп ҳәа.<ref>{{Cite web |url=https://sovtime.ru/history/raspad-sssr |title=Распад СССР |access-date=2024-01-29 |archive-date=2017-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171024171912/http://sovtime.ru/history/raspad-sssr |url-status=dead }}</ref>
== АЕ аҩныҵҟа аетностә конфликтқәа ==
[[Афаил:Mitingas Vingio parke Vilniuje 1988 m. (2).jpg|мини|Вилниус, 1988 ш.]]
1985 шықәсазы [[Асовет Еидгыла акоммунисттә партиа|Акоммунисттә партиа]] амаӡаныҟәгаҩ хада [[Михаил Горбачиов]]и егьырҭ иара идгылаз апартиа алахәылацәеи, [[аидеологиа]] ҿыц ареформақәа раԥшьгаразы аусурақәа ирылагеит. Уи апроект хьӡысгьы иарҭеит «аиҭашьақәыргылара» ҳәа. Уи иабзоураны ажәлар рполитикатә активра акыр иацлоит, рҽеиҿыркаауеит амассатә қәгыларақәа. Анапхгаратә система ареформа азуразы аԥшьгарақәа атәылаҿы еиҳа акризис дырҭбаауеит. Асовет Еидгыла аилабгара аекономикатәи адәныҟатәи политика алаҟәра ацын. 1989 шықәсазы раԥхьаӡа акәны аофициалла иазгәаҭан Асовет Еидгыла аҿы [[аекономикатә кризис]] алагара. Аҭирҭатә ҭыԥқәа рҟынтәи ибжьаӡуеит ихадоу атауарқәа. Атәыла арегионқәа рҿы ауаа ирыларгалоит атауарқәа раахәаразы аталонқәа. Атәылақәа рыҩныҵҟатәи аусқәа аҽалагаларазы аполитика мап ацәкра иахҟьаны, Мрагыларатәи Европа Асовет Еидгыла иадгылоз арежимқәа рхыԥхьаӡара маҷхоит. Ԥхынҷкәынмза 9, 1990 шықәсазы [[Польша]] амчрахь днеиуеит азанааҭеидгыла «[[Солидарность]]» ԥасатәи аиҳабы [[Валенса, Лех|Лех Валенса]], [[Чехословакиа]] ԥхынҷкәынмза 29, 1989 шықәсазы — адиссидент [[Ҳавел, Вацлав|Вацлав Ҳавел]]. [[Румыниа]] акәзар, мчыла акоммунисттә напхгара наскьаган, атәыла ахада [[Чаушеску, Николае|Николае Чаушеску]] иԥҳәыси иареи ршьуеит атрибунал азыӡба ала. Асоветтә политика ахыԥша Европа зынӡа илаҟәит.
Асовет Еидгыла аилабгара аамҭазы аидгыла аҩныҵҟа амилаҭтә конфликтқәагьы ирылагоит. Ус раԥхьатәи аибарххара цәырҵуеит [[Иакутиа]], хәажәкырамза 1986 шықәсазы [[Иакутск]] ақалақь аҿы аурыс ҿари, [[Иакутсктәи аҳәынҭқарратә университет]] иҭаз астудентцәеи аидысларақәа ирылагоит. Уи анаҩс, акоммунисттә партиа амаӡаныҟәгарҭа «Иакутск аҿар рыбжьара анегативтә ҟазшьа змоу ацәырҵрақәа раарԥшра» ҳәа ақәҵара рыдыркылоит. Уи ашьҭахь, [[Ҟазахсҭан]]гьы уи еиԥшыз аиҿагыларақәа ирылагоит, ус, 16 ԥхынҷкәынмза 1986 шықәсазы Ҟазахсҭан ареспублика ахада [[Кунаев, Динмухамед|Динмухамед Кунаев]] тәанчаҩра дахьырышьҭыз азы, [[Алма-Ата]] ақәшаҳаҭымхаратә акциа мҩаԥыргоит. Уи ихаҭыԥан далархуеит [[Колби, Геннади|Геннади Колби]]. Адемонстрациа арратә мчқәа рыла иааныркылоит. Урҭ ахҭысқәа аҭоурых аҿы «Желтоксан» ҳәа иаанхоит. Нас, ԥхынҷкәынмзазы иҟалаз ахҭысқәа [[атоталитартә система]] аилабгаразы иалагаз апроцессқәеи, Ҟазахсҭан ахьыԥшымра азҵаара ашьҭыхреи ирыдырҳәалон. Урҭ ахҭысқәа ирылахәыз ауаа зегьы ареабилитациа рызун, аидысларақәа раан ааха зауз зегьы асоциалтә цхыраара рыҭан.
Ԥхынгәымза 1987 шықәсазы [[Ҟрымтәи аҭаҭарцәа]] ргәынамӡарақәа еиҳа-еиҳа ирыцлоит, аиҿкаарақәа аԥҵара ирылагоит. Ԥхынгәы 1987 шықәсазы [[Москва]] имҩаԥысуеит [[Ҟрымтәи автономтә республика|Ҟрым автономиа]] арханҳәразы ҟрымтәи аҭаҭарцәа рманифестациақәа.
Ԥхынгәымза 15–16, 1989 шықәсазы [[Аҟәа]] аԥсуааи ақырҭцәеи рыбжьара даҽа еидысларак ҟалоит. Аха зегь реиҳа иҵарыз, 1988 шықәсазы [[Ҟарабах]] иалагаз аконфликт акәын.
Фергантәи аԥшаҳәаҿы еиуеиԥшым ажәларқәа ахьынхогьы аилаҩынтра иалагоит, лаҵарамза анҵәамҭазы, 1989 шықәсазы [[Узбеқьисҭан]] Фергантәи аҳаблаҿы аузбекцәеи аҭырқәцәеи реизыҟазаашьақәа цәгьахоит, уаҟа ирылагоит анырҵәарақәеи ақәхрақәеи. Урҭ ахҭысқәа «Фергантәи ақәхрақәа" ҳәа аҭоурых аҿы иаанхоит. Аконфликт иахҟьаны уаҟа инхоз аҭырқәцәа массала рыҩнқәа ааныжьны иқәҵуеит.<ref>Ферганская долина: этничность, этнические процессы, этнические конфликты / Редакторы: Сергей Абашин, Валентин Бушков. — М.: Наука, 2004. — 224 с.</ref>
[[Кырӷызсҭан|Киргизиагьы]] ус еиԥш иҟаз аиҿагыларақәа ирылагоит. Уаҟа аетностә конфликт цәырҵуеит акиргизцәеи аузбекцәеи рыбжьара.<ref>''Шарафулин М. М.'' Межнациональные конфликты: причины, типология, пути решения.</ref>
1930—1940 шықәсқәа раан адепортациа ззыруз ажәларқәа ареабилитациа рызура ианалага аибарххарақәа еиҳа рымҽхак дырҭбаауеит. Ус Крым аурысцәеи аҭаҭарцәеи рыбжьара аконфликт аҽарӷәӷәоит. Аҩадатәи Уаԥстәыла Пригородныи араион аҿы —ауаԥсцәеи аингәышцәеи еиҿагылоит. Акризис аҽарҭбаацыԥхьаӡа адемократцәа рхада Борис Ельцын еиҳа-еиҳа дырдыруа, иаҳаҭыргьы шьҭыҵуа иалагоит. Џьоукы-џьоукы аҭоурхыҭҵааҩцәа иазгәарҭоит, Асовет Еидгыла анапхгара «аиҭашьақәыргылара» аамҭазы ишацхраауаз аилабгаразы имҩаԥысуаз апроцессқәа.
== 1991 шықәсазы имҩаԥысуаз ахҭысқәа ==
Жәабранмза 7, 1990 шықәсазы, Акоммунисттә партиа ацентртә Комитет амчразы амонополиа ԥсыҽхеит ҳәа алаҳәара ҟанаҵоит. Мчыбжьқәак аҩныҵҟа имҩаԥысуеит раԥхьатәи аиндаҭларатә алхрақәа. Асовет Еидгыла иалахәыз ареспубликақәа жәлар реизарақәа рҿы аҭыԥқәа реиҳарак алибералцәеи амилаҭеилыхыҩцәеи иргоит. Урҭ Асовет аиҳабыра адгылара рырҭон. Дара рхаҭақәа Асовет Еидгыла иалахәыз ареспубликақәа рҿы ареволиуциақәа рымҩаԥгара аидеиа аладырҵәон. Ус иҟан [[Прибалтика]]. 1989—1991-тәи ашықәсқәа рзы имҩаԥысуеит убри еиԥш ахҭысқәа «асуверенитетқәа рпарад» ҳәа аҭоурых ианылаз. Уи иаанагоз Аидгыла иалаз атәылақәа зегьы рхатә хьыԥшымра ашьақәыргыларазы Асовет Еидгыла ралҵра акәын. Азакәан аганахь ала АЕ аҟынтәи алҵразы ирыдыркылаз ақәҵарақәа рыла, ареспубликақәа рхатә закәанқәа еиҳа аԥыжәара рыман. Дара рхатә економика рнапаҿы аагарагьы иалагоит, Асовет Еидгыла ашәахтәқәа ралаҵарагьы мап ацәыркуеит. Арҭ аконфликтқәа ирыхҟьаны аекономикатә еимадара ыӡуеит, асоциалтә ҭагылазаашьагьы еиҳа еицәахоит.
Раԥхьаӡа ахьыԥшымразы ақәҵара аднакылоит 1990 шықәсазы [[Нахичевантәи ареспублика]], анаҩс [[Литва]], [[Қырҭтәыла]], [[Естониа]], [[Латвиа]], [[Молдавиа]], [[Ермантәыла]].
Нанҳәамза 1991 шықәсанӡа егьырҭ иаанхаз Асовет Еидгыла иалахәыз ареспубликақәа зегьы аидгыла иалҵуеит.<ref>«Радикальное сокращение стратегических вооружений — выбор сделан», observer.materik.ru</ref>
Хәажәкырамза 1991 шықәсазы имҩаԥысуеит ареферендум, уи азҵаара хада – Асовет Еидгыла еиқәырхатәу еиқәырхатәыму, ииагатәу уи афедерациа аформат ашҟа ҳәа. Уи иақәшаҳаҭхеит 77% ауааԥсыра. [[Ареферендум]] иалахәӡамызт [[Литва]], [[Естониа]], [[Латвиа]], [[Қырҭтәыла]], [[Молдавиа]], [[Ермантәыла]]. Арефенрендум ашьҭахь ргәы иҭан Ихьыԥшым аҳәынҭқаррақәа рхеидкыла аиҿкаара.
1991 шықәсазы Асовет Еидгыла анапхгара иалахәыз гәыԥҩык атәыла азеиԥшра аиқәырхара рҽазыркуеит, урҭ ахҭысқәа «[[нанҳәамзатәи апутч]]» ҳәа зегьы еицырдыруеит. Аконсервативтә ҟазшьа змаз аиҳабыраҿы иаԥшьаргоит аҷыдалкаатә ҭагылазаашьа ҷыда алагалара, иҷыдоу акомитетгьы аԥырҵоит.<ref>{{Cite web |title=Распад СССР |url=https://www.consultant.ru/law/podborki/raspad_sssr/ |url-status=live |access-date=2026-09-06 |website=Консультант Плюс}}</ref> Дара усҟан Асовет Еидгыла президентс иамаз Горбачиов изинмчра Геннади Ианаев инапы ианырҵеит, Асовет Еидгыла аилабгара ааныркылар рҭаххеит. Нанҳәамза 19, 1991 шықәсазы Москвеи агьырҭ арегионқәеи арратә техника аларгалоит, аха уи иаҿагылоит апрезиденти атәыла Еиҳаӡоу Асовети. Нанҳәамза 19–21 амассатә митингқәа мҩаԥысуеит [[Москва|Москвеи]] [[Санкт-Петербург|Ленингради]]. [[Елцин, Борис Николаи-иԥа|Ельцин]] иқәгылараҿы ааԥхьара ҟаиҵоит апутч ҟазҵаз ирыдымгыларц азы. Москва апрезидент ирезиденциаҿы ааигәара зқьҩыла ауааԥсыра еизоит, урҭ ар абџьар рхы иадмырхәарц азы ирыҳәоит. Хымш рышьҭахь апутч еиҿызкааз рҽааныркылоит, абахҭагьы иҭаркуеит, убри алагьы Ельцин даиааиуеит.<ref>{{Cite web |title=Распад СССР. «Путч» |url=https://bibliotekar.ru/boris-eltsin/3.htm |access-date=2026-09-06 |website=bibliotekar.ru}}</ref> Ари аҵахара ашьҭахь Горбачиов имчқәа ицәыӡуа далагоит. Нанҳәамза анҵәамҭа нахыс, аполитикатәи аҳәынҭқарратәи еилазаарақәа реилабгара иалагоит, Горбачиов Акоммунисттә партиа амаӡаныҟәгаҩ хада иҭыԥ аанижьуеит, Асоветтә министрцәа реилазаарагьы аушьҭын<ref>{{Cite web |title=Кто поставил Горбачева? – Глава 3: Последний год «эпохи застоя»: Две смерти |url=https://www.e-reading.club/chapter.php/1025297/12/aleksandr-ostrovskiy-kto-postavil-gorbacheva.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326025404/https://www.e-reading.club/chapter.php/1025297/12/aleksandr-ostrovskiy-kto-postavil-gorbacheva.html |archive-date=2024-03-26 |website=e-reading.club e-reading.club}}</ref>.
== Асовет Еидгыла аилыбгара алҵшәақәа ==
Асовет Еидгыла анеилабга ашьҭахь Ельцини иара идгылази аиҭакрақәа ирылагоит. Раԥхьатәи ашьаҿақәа иреиуан: аекономикаҿы – ахәқәа алиберализациа рызура, аполитикаҿы – администрациақәа рхадацәа ралагалара. АЕ аилабгара апроцесс ианалагоз аамҭазы, еиуеиԥшым ажәларқәа рыбжьара аконфликтқәа ирылагахьан. Асовет Еидгыла анеилабга, урҭ реиҿагыларақәа аибашьрахь ииасуеит. Ус иҟалоит [[Ҟарабах]], [[Аԥсны]], [[Аахыҵ Уаԥстәыла]], [[Таџьықьсҭан]], [[Чечентәыла]], [[Приднестровие]].
Асовет Еидгылаҿы иҟаз амааҭ азона хырбган. 1989 шықәса рнахыс АЕ аилабгаразы акризис ианалага, еиуеиԥшым ареспубликақәа рҿы амилаҭтә ԥара алагаларазы аусқәа хацдыркуеит. Иҳаракыз аԥаракаҳара иахҟьаны, 1993 шықәсазы асоветтә ԥара ацынхәрас урыстәылатәи амааҭ аларгалоит.
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
{{DEFAULTSORT:совет Еидгыла аилабгара}}
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла аилабгара| ]]
[[Акатегориа:1991 шықәсазы адәныҟатәи аизыҟазаашьақәа]]
[[Акатегориа:1991 шықәсазы аполитика]]
[[Акатегориа:1991 шықәса ԥхынҷкәынмзазы Асовет Еидгыла иҟалаз ахҭысқәа]]
[[Акатегориа:1991 шықәса ԥхынҷкәынмзазы Урыстәыла иҟалаз ахҭысқәа]]
[[Акатегориа:1989 шықәсазы ареволиуциақәа рыхҟьаԥҟьа]]
[[Акатегориа:Арежимқәа реилаҳара]]
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла аҭоурых аамҭақәа рыла]]
[[Акатегориа:Борис Елцин]]
[[Акатегориа:Михаил Горбачов]]
[[Акатегориа:III-тәи азқьышықәса аиҭасымҭа]]
[[Акатегориа:Аимпериақәа реилабгарақеа]]
mddqfvxvzf9v4spbdv9w9fschgwzkaq
Ашаблон:EstcatCountryDecade/core
10
45201
173570
167241
2026-09-08T21:59:11Z
Fraxinus.cs
8381
173570
wikitext
text/x-wiki
<!--
;Diagnostics
* decade = {{{decade|}}}
:Note: allow decade param for demonstration purposes
* country = {{{country|}}}
* sortkey = {{{sortkey|}}}
* nocat={{{nocat|}}}
* min={{{min|}}}
* dab = {{{dab|}}}
* continent = {{{continent|}}}
* continent2 = {{{continent2|}}}
* continent3 = {{{continent3|}}}
--><includeonly>
{{Category explanation|'''[[{{Decade link|{{{decade}}}}}]]''' рзы '''[[{{#if:{{{dab|}}}|{{{dab}}}{{!}}|}}{{{country}}}]]''' иаԥҵаз аиҿкаарақәа, аҭыԥқәа, егьырҭ аусқәа рзы ауп.}}
{{Category series navigation}}
{{#switch: {{lc:{{{nocat|}}}}}
| y | yes = <!-- nocat=Yes, so no categories -->
| #default = <!-- do categories -->
{{Category see also if exists|{{Resolve category redirect|Иӡыз {{{decade}}}-тәи ашықәсқәа раан {{{country}}}}}}}
[[Акатегориа:{{{decade}}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа{{!}}{{#if: {{{sortkey|}}} |{{{sortkey}}}|{{{country}}}}}]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{Century name from decade or year|{{{decade}}}}} {{{country}}}|{{{decade}}}]]
{{#ifexist:Акатегориа:{{{country}}} ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа
| [[Акатегориа:{{resolve category redirect|{{{country}}} ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа}}{{!}}{{padleft:{{{decade}}}|4|0}}]]
| {{#ifexist:Акатегориа:{{{country}}} рҿы ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа
| [[Акатегориа:{{resolve category redirect|{{{country}}} рҿы ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа}}{{!}}{{padleft:{{{decade}}}|4|0}}]]
| [[Акатегориа:{{{country}}} ицәырҵыз аобиектқәа]]
}}}}
[[Акатегориа:{{Resolve category redirect|{{{decade}}}-тәи ашықәсқәа раан {{{country}}} иҟалаз ахҭысқәа}}|/]]
{{If||{{{continent}}}|[[Акатегориа:{{{decade}}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз {{lc:{{Continent2continental|{{{continent}}}}}}} атәылақәа рыла аобиектқәа{{!}}{{#if: {{{sortkey|}}} |{{{sortkey}}}|{{{country}}}}}]]|}}
{{If||{{{continent2}}}|[[Акатегориа:{{{decade}}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз {{lc:{{Continent2continental|{{{continent2}}}}}}} атәылақәа рыла аобиектқәа{{!}}{{#if: {{{sortkey|}}} |{{{sortkey}}}|{{{country}}}}}]]|}}
{{If||{{{continent3}}}|[[Акатегориа:{{{decade}}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз {{lc:{{Continent2continental|{{{continent3}}}}}}} атәылақәа рыла аобиектқәа{{!}}{{#if: {{{sortkey|}}} |{{{sortkey}}}|{{{country}}}}}]]|}}
}} <!-- # end nocat switch -->
__NOGALLERY__
</includeonly><noinclude>
{{Documentation|content=Ари [[Ашаблон:Establishment category in country by decade]] асубшаблон ауп.}}
</noinclude>
8s05zs37ok41w2kgdg33tj1wgs382kn
Акатегориа:Ицәырҵит 20-тәи ашәышықәса Франциа
14
48313
173573
156037
2026-09-08T22:01:14Z
Fraxinus.cs
8381
шаблон
173573
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Establishments in France in the {{Title century}}th century}}
{{Establishment category in country by century|{{Title country}}||Европа}}
mmzzkbphpk3mfyc35zo6070tzs60pdo
Акатегориа:Африка иӡыз ашәышықәсақәа рыла аобиектқәа
14
50774
173556
160777
2026-09-08T21:33:16Z
Fraxinus.cs
8381
173556
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Disestablishments in Africa by century}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Африка иӡыз аобиектқәа| шәышықәсақәа]]
[[Акатегориа:Африка аҭоурых ашәышықәсақәа рыла| иӡыз]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ашәышықәсақәа рылеи]]
qlpbblll9nqqxkdrjfgtm68wm57pi6v
Аманга
0
54742
173579
169681
2026-09-09T02:19:26Z
Abslakak
24903
173579
wikitext
text/x-wiki
[[Афаил:Wikipe-tan_manga_page1.jpg|thumb|300px|Страница из манги о [[Википедия:Википе-тан|Википе-тан]] — неофициальном [[маскот]]е [[Википедия|Википедии]]]]
[[Афаил:Manga in Jp.svg|thumb|250px|[[Кандзи|Иероглифы]] для слова «манга», написанные [[Масанобу Китао|Санто Кёдэном]] в издании «Сики но юкикай» 1798 года]]
'''Аманга''' ({{lang-ja|漫画, マンガ [Manga]}}) — [[Иапониа]]тәи акомиксқәа роуп.
Иапониа аманга иаԥхьоит адуцәеи ахәыҷқәеи. Аманга аҟазара хкык аҳасабалагьы ҳаҭыр ақәырҵоит. Убри аҟнытә, еиуеиԥшым ажанрқәа рыла еиуеиԥшым атемақәа рыла аусумҭақәа рацәоуп: ишәарҭоу аус, аромантика, аспорт, аҭоурых, аиумор, аҭҵарадырратә фантастика, ашәарҭара, аеротика, абизнес, уҳәа убас иҵегьы.
Аманга егьырҭ атәылақәа рҿгьы еицырдыруа иҟалеит, еиҳарак [[ЕАА]] [[Франциа|Франциеи]] рҿы.
==Мангақәа==
[[Афаил:MangaStoreJapan.jpg|thumb|250px|Манга адәқьан]]
* [[Абензопилаҩ]] — ''チェンソーマン'' CHAINSAW MAN (Человек-бензопила)
* [[Амцабзтәи қәылара]] — ''ファイアパンチ FIRE PUNCH'' (Огненный удар)
* [[Аҭаҷкәымыкс]] — ワンパンマン ONE PUNCH MAN (Ванпанчмен)
* [[Аҭыҭынцгәы]] — ヤニねこ YANI NEKO (Табакошка)
* [[Афырԥҳәыс ҟьантаз адунеи ҿыц сҭалеит бымҳәан!]] — ''異世界で全裸勇者と呼ばないで исекаи де зенра иуша то обанаиде'' (Не называй меня голым героем в другой мир!)
* [[Ацитрус (аниме)|Ацитрус]]
* [[Аберсерк|Берсерк]]
* [[Азенра.zip|Зенра.zip]]
* [[Иагате кими ни нару]] — ''異世界で全裸勇者と呼ばないで'' (В конечном счёте я стану твоей)
* [[Иҟьантазӡа аӡсара аклуб КЕНКОУ]] — ケンコー全裸系水泳部 ウミショー ''кенкоу зенракеи суиеибу умишоу'' (Клуб здорового плавания догола Умисё)
* [[Исекаи дунеик аҟынтәи агурман]] — 異世界グルメ妻み食い! (Исекай-гурман: Жёны на закуску!)
* [[Цугумомо]]
* [[Уи аамҭазы аканҵлаӡыс санҽысԥсахуеит]] — ''転生したらスライムだった件'' (О моём перерождении в слизь)
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
{{DEFAULTSORT:манга}}
[[Акатегориа:Аманга| ]]
[[Акатегориа:Иапониатәи алитература]]
[[Акатегориа:Акомиксқәа]]
[[Акатегориа:Иапониатәи акультура]]
2ulrxi34rc5gncouzmgeoy22hufabk8
Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан Виетнам иҟалаз ахҭысқәа
14
56107
173562
173399
2026-09-08T21:39:42Z
Fraxinus.cs
8381
173562
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Vietnam in the {{Title year}}s}}
{{Decade in country category|{{title country}}|Азиа}}
[[Акатегориа:Алада-Мрагыларатәи Азиа {{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых|{{Title country}}]]
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Францызтәи Индокитаи иҟалаз ахҭысқәа]]
44els5dwn007nbpguyjp1dfunjx5pyb
Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан Францызтәи Индокитаи иҟалаз ахҭысқәа
14
56116
173560
173400
2026-09-08T21:38:53Z
Fraxinus.cs
8381
173560
wikitext
text/x-wiki
{{Navseasoncats}}
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Франциатәи аколониалтә империа иҟалаз ахҭысқәа|Индокитаи]]
[[Акатегориа:Францызтәи Индокитаи аҭоурых ажәашықәсақәа рыла]]
[[Акатегориа:Алада-Мрагыларатәи Азиа {{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых|Францизтәи Индокитаи]]
[[Акатегориа:Францызтәи Индокитаи {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых]]
ak1caz2hcguiw4jmts3c0mp1xy4j82v
173563
173560
2026-09-08T21:40:01Z
Fraxinus.cs
8381
Fraxinus.cs переименовал страницу [[Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан Францизтәи Индокитаи иҟалаз ахҭысқәа]] в [[Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан Францызтәи Индокитаи иҟалаз ахҭысқәа]] без оставления перенаправления
173560
wikitext
text/x-wiki
{{Navseasoncats}}
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Франциатәи аколониалтә империа иҟалаз ахҭысқәа|Индокитаи]]
[[Акатегориа:Францызтәи Индокитаи аҭоурых ажәашықәсақәа рыла]]
[[Акатегориа:Алада-Мрагыларатәи Азиа {{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых|Францизтәи Индокитаи]]
[[Акатегориа:Францызтәи Индокитаи {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых]]
ak1caz2hcguiw4jmts3c0mp1xy4j82v
Акатегориа:Францызтәи Индокитаи аҭоурых ажәашықәсақәа рыла
14
56121
173561
173517
2026-09-08T21:39:09Z
Fraxinus.cs
8381
Fraxinus.cs переименовал страницу [[Акатегориа:Францизтәи Индокитаи аҭоурых ажәашықәсақәа рыла]] в [[Акатегориа:Францызтәи Индокитаи аҭоурых ажәашықәсақәа рыла]] без оставления перенаправления
173517
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Францызтәи Индокитаи|жәашықәсақәа]]
[[Акатегориа:Алада-Мрагыларатәи Азиа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла]]
[[Акатегориа:Франциатәи аколониалтә империа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|Индокитаи]]
[[Акатегориа:Атәылақәа рҭоурых ажәашықәсақәа рыла]]
7485w4ohgsf8b0yyrwzz2x4op0i3a12
Акатегориа:1954 шықәсазы иӡыз аконтинентқәа рыла аобиектқәа
14
56145
173542
2026-09-08T21:12:16Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Disestcatbycontinent}}»
173542
wikitext
text/x-wiki
{{Disestcatbycontinent}}
5nhbqyjvm8k0y5ry0opjg1ag0idhomp
Акатегориа:1954 шықәсазы иӡыз
14
56146
173543
2026-09-08T21:14:04Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|{{Title year}} disestablishments}} {{(Dis)establishments in year category header}}»
173543
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|{{Title year}} disestablishments}}
{{(Dis)establishments in year category header}}
286slgqnfikpp5x9iwdsqqq2yf2qss5
Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан иӡыз
14
56147
173544
2026-09-08T21:14:38Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}}s disestablishments}} {{(Dis)establishments in decade category header}}»
173544
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}}s disestablishments}}
{{(Dis)establishments in decade category header}}
i13ptrpymkrhjb4tqsc58un0cqf0u2l
Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан анҵәамҭақәа
14
56148
173545
2026-09-08T21:15:13Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{endings by decade}}»
173545
wikitext
text/x-wiki
{{endings by decade}}
f6cgvgsy2wv18vwclcvqojl5aof0yum
Акатегориа:1954 шықәсазы анҵәамҭақәа
14
56149
173546
2026-09-08T21:16:12Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{endings by year}}»
173546
wikitext
text/x-wiki
{{endings by year}}
ly2m9gl2tweadvprwmggylctaa2wlt0
Акатегориа:1954 шықәсазы иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла
14
56150
173547
2026-09-08T21:18:45Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Year by continent category}}»
173547
wikitext
text/x-wiki
{{Year by continent category}}
ml612n4y7wiuw47l1xgp4k2uebb3wnx
Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан иӡыз аконтинентқәа рыла аобиектқәа
14
56151
173548
2026-09-08T21:19:41Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Disestablishments by continent in decade}}»
173548
wikitext
text/x-wiki
{{Disestablishments by continent in decade}}
70lv1q7z4tqun4s9b0rgpw4zuyz58be
Акатегориа:1950-тәи ашықәсқәа раан иӡыз азиатәи атәылақәа рыла аобиектқәа
14
56152
173549
2026-09-08T21:22:25Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DisestcatContinentDecade|Азиа}}»
173549
wikitext
text/x-wiki
{{DisestcatContinentDecade|Азиа}}
nx4jjh6r5de44b9kqsaukcb9snxria7
Акатегориа:Азиа иӡыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа
14
56153
173550
2026-09-08T21:24:56Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{Category see also|Азиа ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| жәашықәсақәа]] [[Акатегориа:Азиа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|/иӡыз]] Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ажәашықә...»
173550
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Category see also|Азиа ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| жәашықәсақәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|/иӡыз]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ажәашықәсақәа рылеи]]
getrvg6rzia0zfq1vkknxfs377j735c
Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа
14
56154
173551
2026-09-08T21:26:19Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|Disestablishments in Asia}} *'''[[Азиа]] иӡыз аобиектқәа'''. {{-}} :{{For|Азиатәи атәылақәа зегьы аобиектқәа рыӡра акатегориақәа рзы,|Акатегориа:Азиа иӡыз ашықәсқәа рыла аобиектқәа}} [[Акатегориа:Азиа иҟоу ахҭысқәа|иӡыз аобиектқәа]] Акатегориа:Азиа аҭоурых|иӡыз аоби...»
173551
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Disestablishments in Asia}}
*'''[[Азиа]] иӡыз аобиектқәа'''.
{{-}}
:{{For|Азиатәи атәылақәа зегьы аобиектқәа рыӡра акатегориақәа рзы,|Акатегориа:Азиа иӡыз ашықәсқәа рыла аобиектқәа}}
[[Акатегориа:Азиа иҟоу ахҭысқәа|иӡыз аобиектқәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых|иӡыз аобиектқәа]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рыла]]
4tedg208yfs1cnqx3v1209f247c5hfe
173552
173551
2026-09-08T21:28:39Z
Fraxinus.cs
8381
173552
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Disestablishments in Asia}}
*'''[[Азиа]] иӡыз аобиектқәа'''.
{{Category see also|Азиа ицәырҵыз аобиектқәа}}
[[Акатегориа:Азиа иҟоу ахҭысқәа|иӡыз аобиектқәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых|иӡыз аобиектқәа]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рыла]]
svzkp4o8uxrxmi54c01bqsoc6fepumw
Акатегориа:Иӡит 20-тәи ашәышықәса Азиа
14
56155
173553
2026-09-08T21:30:10Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DisestcatContinentCentury|Азиа}}»
173553
wikitext
text/x-wiki
{{DisestcatContinentCentury|Азиа}}
bihb2rj51whnnvr4z5813sg1b2pwnia
Акатегориа:Иӡит II-тәи азқьышықәса Азиа
14
56156
173554
2026-09-08T21:31:02Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DisestcatContinent2ndMillennium|Азиа}}»
173554
wikitext
text/x-wiki
{{DisestcatContinent2ndMillennium|Азиа}}
7tww4ipjt0jm2uyp3zzoumcivyq6zab
Акатегориа:Азиа иӡыз азқьышықәсақәа рыла аобиектқәа
14
56157
173555
2026-09-08T21:32:06Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{Category see also|Азиа ицәырҵыз азқьышықәсақәа рыла аобиектқәа}} [[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| 01]] [[Акатегориа:Азиа аҭоурых азқьышықәсақәа рыла|*иӡыз]] [[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи азқьышықәсақәа рылеи]]»
173555
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Category see also|Азиа ицәырҵыз азқьышықәсақәа рыла аобиектқәа}}
[[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| 01]]
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых азқьышықәсақәа рыла|*иӡыз]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи азқьышықәсақәа рылеи]]
jsl6eq49g1myz9vx263tq6mbc7u0y97
Акатегориа:Азиа иӡыз ашәышықәсақәа рыла аобиектқәа
14
56158
173557
2026-09-08T21:33:49Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Disestablishments in Asia by century}} {{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| шәышықәсақәа]] [[Акатегориа:Азиа аҭоурых ашәышықәсақәа рыла| иӡыз]] [[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ашәышықәсақәа рылеи]]»
173557
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Disestablishments in Asia by century}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| шәышықәсақәа]]
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых ашәышықәсақәа рыла| иӡыз]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ашәышықәсақәа рылеи]]
hzkz54c1ucglxix4s5syouyg0f5rhho
Акатегориа:Азиа иӡыз ашықәсқәа рыла аобиектқәа
14
56159
173558
2026-09-08T21:35:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Disestablishments in Asia by year}} {{Аконтеинер акатегориа}} {{Category TOC custom|start=1000|by=25}} [[Акатегориа:Азиа аҭоурых ашықәсқәа рыла|/иӡыз]] [[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| шықәсқәа]] [[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ашықәсқәа рылеи]]»
173558
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Disestablishments in Asia by year}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Category TOC custom|start=1000|by=25}}
[[Акатегориа:Азиа аҭоурых ашықәсқәа рыла|/иӡыз]]
[[Акатегориа:Азиа иӡыз аобиектқәа| шықәсқәа]]
[[Акатегориа:Аобиектқәа рыӡра аконтинентқәа рылеи ашықәсқәа рылеи]]
tc9ae3zqonospsgs941igfin6xzgdy9
Акатегориа:1954 шықәсазы Азиа иҟалаз ахҭысқәа
14
56160
173559
2026-09-08T21:37:08Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title year}} in Asia}} {{Year in continent category}}»
173559
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title year}} in Asia}}
{{Year in continent category}}
irxgzbxa99gqvuq6rgh1ajlwnuvfzdw
Акатегориа:Ицәырҵит 1887 шықәсазы Франциатәи аколониалтә империа
14
56161
173564
2026-09-08T21:45:58Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Category series navigation}} [[Акатегориа:{{Title year}} шықәсазы ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа|Франциатәи аколониалтә империа]] [[Акатегориа:Ицәырҵит {{DECADE|{{Title year}}}} раан Франциатәи аколониалтә империа|{{Title year}}]] Акатегориа:Франциатәи аколониалтә империа ицәырҵы...»
173564
wikitext
text/x-wiki
{{Category series navigation}}
[[Акатегориа:{{Title year}} шықәсазы ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа|Франциатәи аколониалтә империа]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{DECADE|{{Title year}}}} раан Франциатәи аколониалтә империа|{{Title year}}]]
[[Акатегориа:Франциатәи аколониалтә империа ицәырҵыз ашықәсқәа рыла аобиектқәа|{{Title year}}]]
[[Акатегориа:{{Title year}} шықәсазы Франциатәи аколониалтә империа иҟалаз ахҭысқәа|/]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{Title year}} шықәсазы Франциа|Франциатәи аколониалтә империа]]
f2gfuyelzjl3e31p2d9fy0n04ci8afi
Акатегориа:1887 шықәсазы ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа
14
56162
173565
2026-09-08T21:46:35Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Estcatbycountry}}»
173565
wikitext
text/x-wiki
{{Estcatbycountry}}
1qc8xa7cr0hcugv54hggjm4ojxdyjz1
Акатегориа:1880-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа
14
56163
173566
2026-09-08T21:47:07Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Establishments by country in decade}}»
173566
wikitext
text/x-wiki
{{Establishments by country in decade}}
f0lx5lze2cpwk9p4xfnpku1ft0siws8
Акатегориа:1887 шықәсазы иҟалаз ахҭысқәа атәылақәа рыла
14
56164
173567
2026-09-08T21:47:48Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Year by country category}}»
173567
wikitext
text/x-wiki
{{Year by country category}}
dbr7g9yldivw092rdzcdrzyp4x8j79g
Акатегориа:Ицәырҵит 1880-тәи ашықәсқәа раан Франциатәи аколониалтә империа
14
56165
173568
2026-09-08T21:57:27Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « [[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа|Франциатәи аколониалтә империа]] [[Акатегориа:Ицәырҵит {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәса Франциатәи аколониалтә империа|{{Title year}}]] Акатегориа:Франциатәи аколониалтә империа ицәы...»
173568
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа|Франциатәи аколониалтә империа]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәса Франциатәи аколониалтә империа|{{Title year}}]]
[[Акатегориа:Франциатәи аколониалтә империа ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа|{{Title year}}]]
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Франциатәи аколониалтә империа иҟалаз ахҭысқәа|/]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Франциа|Франциатәи аколониалтә империа]]
3rm65nvaat6lu4glk0fvj5k5lw1ulau
173569
173568
2026-09-08T21:57:48Z
Fraxinus.cs
8381
173569
wikitext
text/x-wiki
{{Category series navigation}}
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз атәылақәа рыла аобиектқәа|Франциатәи аколониалтә империа]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәса Франциатәи аколониалтә империа|{{Title year}}]]
[[Акатегориа:Франциатәи аколониалтә империа ицәырҵыз ажәашықәсақәа рыла аобиектқәа|{{Title year}}]]
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Франциатәи аколониалтә империа иҟалаз ахҭысқәа|/]]
[[Акатегориа:Ицәырҵит {{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан Франциа|Франциатәи аколониалтә империа]]
nsox1htaf05d6luxbdlz9xy1oxv4z5g
Акатегориа:Ицәырҵит 1880-тәи ашықәсқәа раан Франциа
14
56166
173571
2026-09-08T21:59:40Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|{{Title decade}}s establishments in France}} {{EstcatCountryDecade|{{Title country}}||Европа}}»
173571
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|{{Title decade}}s establishments in France}}
{{EstcatCountryDecade|{{Title country}}||Европа}}
7j6maovn3zmaaa7oymz94vislro8w5q
Акатегориа:Ицәырҵит 19-тәи ашәышықәса Франциа
14
56167
173572
2026-09-08T22:00:55Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Establishments in France in the {{Title century}}th century}} {{Establishment category in country by century|{{Title country}}||Европа}}»
173572
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Establishments in France in the {{Title century}}th century}}
{{Establishment category in country by century|{{Title country}}||Европа}}
mmzzkbphpk3mfyc35zo6070tzs60pdo
Акатегориа:1880-тәи ашықәсқәа раан Франциа иҟалаз ахҭысқәа
14
56168
173574
2026-09-08T22:03:51Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|France in the {{Title year}}s}} {{Decade in country category|{{title country}}|Европа}}»
173574
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|France in the {{Title year}}s}}
{{Decade in country category|{{title country}}|Европа}}
0zmj2l4oq2lg1lo9fcprlrqo3dtphlb
Акатегориа:Европа 1880-тәи ашықәсқәа раан аҭоурых
14
56169
173575
2026-09-08T22:04:40Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Europe in the {{Title year}}s}} {{Аконтеинер акатегориа}} {{Category series navigation}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла]] [[Акатегориа:Европа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|{{title year}}]] Акатегориа:Европа {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи а...»
173575
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Europe in the {{Title year}}s}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Category series navigation}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:{{Title year}}-тәи ашықәсқәа раан иҟалаз ахҭысқәа аконтинентқәа рыла]]
[[Акатегориа:Европа аҭоурых ажәашықәсақәа рыла|{{title year}}]]
[[Акатегориа:Европа {{CENTURY|{{Title year}}}}-тәи ашәышықәсазтәи аҭоурых|{{title year}}]]
cfokuti0k3uzn0xi96dft9dopzav57w
Акатегориа:1880-тәи ашықәсқәа раан ицәырҵыз европатәи атәылақәа рыла аобиектқәа
14
56170
173576
2026-09-08T22:07:35Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{EstcatContinentDecade|Европа}}»
173576
wikitext
text/x-wiki
{{EstcatContinentDecade|Европа}}
7lrm3u8l0gmcfahjuuwm4qd5otg5upm
Акатегориа:Ицәырҵит 19-тәи ашәышықәса Франциатәи аколониалтә империа
14
56171
173577
2026-09-08T22:10:00Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Establishment category in country by century|Франциатәи аколониалтә империа}} [[Акатегориа:Ицәырҵит 19-тәи ашәышықәса Франциа|Франциатәи аколониалтә империа]]»
173577
wikitext
text/x-wiki
{{Establishment category in country by century|Франциатәи аколониалтә империа}}
[[Акатегориа:Ицәырҵит 19-тәи ашәышықәса Франциа|Франциатәи аколониалтә империа]]
k1k1mwg15h8hsvdgwgjs4b2rojchz1i
Аҭыҭынцгәы
0
56172
173578
2026-09-09T02:13:59Z
Abslakak
24903
Новая страница: «'''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}} YANI NEKO'','' {{Lang-ru|Табакошка}}) — Иапониатәи [[Аманга|мангоуп]]. Автори асахьаҭыхҩи — «НианНианФактори» ауп. Аманга «[[Kodansha|Коданша]]» иҭнажьит журнал «[[Weekly Young Magazine|Иаммага]]» аҟны 2023 ашықәс февраль инаркны. «Bibury Animation Studios|Анимаци...»
173578
wikitext
text/x-wiki
'''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}} YANI NEKO'','' {{Lang-ru|Табакошка}}) — Иапониатәи [[Аманга|мангоуп]]. Автори асахьаҭыхҩи — «НианНианФактори» ауп. Аманга «[[Kodansha|Коданша]]» иҭнажьит журнал «[[Weekly Young Magazine|Иаммага]]» аҟны 2023 ашықәс февраль инаркны. «[[Bibury Animation Studios|Анимациатә Студиа Байбури]]» аниме адаптациа апремиера мҩаԥысит 2026 шықәса ииуль мзазы. Иахьазы аиҭага аԥсышәала иҟаӡам.
== Асиужет ==
Ихадоу афрырԥҳәыс Ианико зыхьӡу ацгәыԥҳәыс лоуп. Лара дынхоит [[Иапониа]], ихыҭҳәаау ақалақь Ниагамихара ҳәа аҟны. Ианико аҭыҭын ӷәӷәа лҭиуеит, дыццуеит амгәахасрала, лхы ԥхасҭазтәуа аԥсҭазаара мҩаԥылгоит, насгьы иааикәыршаны иҟоу рзы еснагь ауадаҩрақәа лзаанагоит; лԥара зегьы ҳәа ҳҳәар ҳалшоит асигаретақәа ирықәылхуеит, насгьы лԥара анылҵәалак, аҭеҭых анлыцәцалак, лҵыхәа жәытәқәа лҵысуеит, мамзаргьы амҩан еизылгоит.
== Аперсонажцәа ==
* '''Ианико Сато''' ({{Lang-ja|佐藤 ヤニ子}}, {{Lang-ru|Янико Сато}}) / '''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}}, {{Lang-ru|Табакошка}})
* '''Оиа Отани''' ({{Lang-ja|大谷おう也}}, {{Lang-ru|Оя Отани}}) — аперсонажцәа хадақәа реиҳараҩык ахьынхо аҩнеихагыла зтәу иоуп.
* '''Имоко Сато —''' Лара Ианико лаҳәшьа еиҵбы лоуп.
* '''Иакуко Ецусимару'''
ll96mfgyi39owccdwoz03rn4clfh3aq
173580
173578
2026-09-09T10:12:25Z
Fraxinus.cs
8381
Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Аманга]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
173580
wikitext
text/x-wiki
'''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}} YANI NEKO'','' {{Lang-ru|Табакошка}}) — Иапониатәи [[Аманга|мангоуп]]. Автори асахьаҭыхҩи — «НианНианФактори» ауп. Аманга «[[Kodansha|Коданша]]» иҭнажьит журнал «[[Weekly Young Magazine|Иаммага]]» аҟны 2023 ашықәс февраль инаркны. «[[Bibury Animation Studios|Анимациатә Студиа Байбури]]» аниме адаптациа апремиера мҩаԥысит 2026 шықәса ииуль мзазы. Иахьазы аиҭага аԥсышәала иҟаӡам.
== Асиужет ==
Ихадоу афрырԥҳәыс Ианико зыхьӡу ацгәыԥҳәыс лоуп. Лара дынхоит [[Иапониа]], ихыҭҳәаау ақалақь Ниагамихара ҳәа аҟны. Ианико аҭыҭын ӷәӷәа лҭиуеит, дыццуеит амгәахасрала, лхы ԥхасҭазтәуа аԥсҭазаара мҩаԥылгоит, насгьы иааикәыршаны иҟоу рзы еснагь ауадаҩрақәа лзаанагоит; лԥара зегьы ҳәа ҳҳәар ҳалшоит асигаретақәа ирықәылхуеит, насгьы лԥара анылҵәалак, аҭеҭых анлыцәцалак, лҵыхәа жәытәқәа лҵысуеит, мамзаргьы амҩан еизылгоит.
== Аперсонажцәа ==
* '''Ианико Сато''' ({{Lang-ja|佐藤 ヤニ子}}, {{Lang-ru|Янико Сато}}) / '''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}}, {{Lang-ru|Табакошка}})
* '''Оиа Отани''' ({{Lang-ja|大谷おう也}}, {{Lang-ru|Оя Отани}}) — аперсонажцәа хадақәа реиҳараҩык ахьынхо аҩнеихагыла зтәу иоуп.
* '''Имоко Сато —''' Лара Ианико лаҳәшьа еиҵбы лоуп.
* '''Иакуко Ецусимару'''
[[Акатегориа:Аманга]]
9l9l67jni9nvqdwwdldpj4kppsekrfb
173581
173580
2026-09-09T10:12:59Z
Fraxinus.cs
8381
173581
wikitext
text/x-wiki
'''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}} YANI NEKO'','' {{Lang-ru|Табакошка}}) — Иапониатәи [[Аманга|мангоуп]]. Автори асахьаҭыхҩи — «НианНианФактори» ауп. Аманга «[[Kodansha|Коданша]]» иҭнажьит журнал «[[Weekly Young Magazine|Иаммага]]» аҟны 2023 ашықәс февраль инаркны. «[[Bibury Animation Studios|Анимациатә Студиа Байбури]]» аниме адаптациа апремиера мҩаԥысит 2026 шықәса ииуль мзазы. Иахьазы аиҭага аԥсышәала иҟаӡам.
== Асиужет ==
Ихадоу афрырԥҳәыс Ианико зыхьӡу ацгәыԥҳәыс лоуп. Лара дынхоит [[Иапониа]], ихыҭҳәаау ақалақь Ниагамихара ҳәа аҟны. Ианико аҭыҭын ӷәӷәа лҭиуеит, дыццуеит амгәахасрала, лхы ԥхасҭазтәуа аԥсҭазаара мҩаԥылгоит, насгьы иааикәыршаны иҟоу рзы еснагь ауадаҩрақәа лзаанагоит; лԥара зегьы ҳәа ҳҳәар ҳалшоит асигаретақәа ирықәылхуеит, насгьы лԥара анылҵәалак, аҭеҭых анлыцәцалак, лҵыхәа жәытәқәа лҵысуеит, мамзаргьы амҩан еизылгоит.
== Аперсонажцәа ==
* '''Ианико Сато''' ({{Lang-ja|佐藤 ヤニ子}}, {{Lang-ru|Янико Сато}}) / '''Аҭыҭынцгәы''' ({{Lang-ja|ヤニねこ}}, {{Lang-ru|Табакошка}})
* '''Оиа Отани''' ({{Lang-ja|大谷おう也}}, {{Lang-ru|Оя Отани}}) — аперсонажцәа хадақәа реиҳараҩык ахьынхо аҩнеихагыла зтәу иоуп.
* '''Имоко Сато —''' Лара Ианико лаҳәшьа еиҵбы лоуп.
* '''Иакуко Ецусимару'''
{{DEFAULTSORT:ҭыҭынцгәы}}
[[Акатегориа:Аманга]]
grprutbdz8b5hv2iw332fi6kcj2i9va