Авикипедиа
abwiki
https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%85%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%83_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%9F%D1%8C%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Амедиа
Цастәи
Ахцәажәара
Алахәыла
Алахәыла ахцәажәара
Авикипедиа
Авикипедиа ахцәажәара
Афаил
Афаил ахцәажәара
Амедиавики
Амедиавики ахцәажәара
Ашаблон
Ашаблон ахцәажәара
Ацхыраара
Ацхыраара ахцәажәара
Акатегориа
Акатегориа ахцәажәара
TimedText
TimedText talk
Амодуль
Амодуль ахцәажәара
Event
Event talk
Аҳәынҭқарратә агербқәа рыхьӡынҵа
0
4021
174308
174010
2026-09-16T10:09:15Z
Summershell67
25989
/* К */
174308
wikitext
text/x-wiki
{{TOC-Right}}
Аҵҟа, ишәбоит алфавит апориадкала ицо ихақәиҭроу атәылақәа [[Агерб|ргербқәа]] рыхьӡынҵа.
== [[Ажьырныҳәамза|А]] ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Abkhazia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Аԥсны}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Австралиа}}</div>
Афаил:Austria Bundesadler.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Австриа}}</div>
Афаил:Coat of arms of Azerbaijan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб| Азербаиџьан}}</div>
Афаил:Coat of arms of Albania.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Арнауҭтәыла}}</div>
Афаил:Coat of arms of Angola.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ангола}}</div>
Афаил:Coat of arms of Andorra.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Андорра}}</div>
Афаил:Coat of arms of Antigua and Barbuda.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Антигуа-Барбуда}}</div>
Афаил:Coat of arms of Argentina.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Аргентина}}</div>
Афаил:Coat of arms of Armenia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб| Ермантәыла}}</div>
</gallery>
== Б ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of the Bahamas.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Багамы}}</div>
Афаил:Coat of arms of Bangladesh.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бангладеш}}</div>
Афаил:Barbados Coat of Arms.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Барбадос}}</div>
Афаил:Coat of arms of Bahrain.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бахрейн}}</div>
Афаил:Official coat of arms of the Republic of Belarus (v).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Белоруссия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Belize.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Белиз}}</div>
Афаил:Great Coat of Arms of Belgium.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бельгия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Benin.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бенин}}</div>
Афаил:Coat of arms of Bulgaria.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Болгария}}</div>
Афаил:Coat of arms of Bolivia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Боливия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Bosnia and Herzegovina.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Босния и Герцеговина}}</div>
Афаил:Arms of Botswana.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ботсвана}}</div>
Афаил:Coat of arms of Brazil.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бразилия}}</div>
Афаил:Emblem of Brunei.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бруней}}</div>
Афаил:Coat of arms of Burkina Faso (1984-2025).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Буркина Фасо}}</div>
Афаил:Coat of arms of Burundi.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бурунди}}</div>
Афаил:Emblem of Bhutan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Бутан}}</div>
</gallery>
== В ==
<gallery>
Афаил:Vatican City CoA.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ватикан}}</div>
Афаил:Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Великобритания}} (кроме [[Герб Шотландии|Шотландии]])</div>
Афаил:Coat of arms of Hungary.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Венгрия}}</div>
|<div class="center">{{Аҳгерб|Венесуэла}}</div>
Афаил:Coat of arms of East Timor.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Восточный Тимор}}</div>
Афаил:Emblem of Vietnam (fixed for revision).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Вьетнам}}</div>
</gallery>
== Г ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Gabon.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Габон}}</div>
Афаил:Coat of arms of Haiti.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Гаити}}</div>
Афаил:Coat of arms of Guyana.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Гайана}}</div>
Афаил:Coat of arms of Guatemala.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Гватемала}}</div>
Афаил:Coat of arms of Germany.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Германия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Honduras.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Гондурас}}</div>
|<div class="center">{{Аҳгерб|Гренада}}</div>
Афаил:Coat of arms of Greece.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Греция}}</div>
Афаил:Greater coat of arms of Georgia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Грузия}}</div>
</gallery>
== Д ==
<gallery>
Афаил:National coat of arms of Denmark.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Дания}}</div>
Афаил:Coat of arms of Djibouti.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Джибути}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Dominican Republic.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Доминиканская Республика}}</div>
</gallery>
== Е ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Egypt.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Египет}}</div>
</gallery>
== Ж ==
== З ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Zambia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Замбия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Zimbabwe.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Зимбабве}}</div>
</gallery>
== И ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Israel.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Израиль}}</div>
Афаил:Emblem of India.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Индия}}</div>
Афаил:Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Индонезия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Jordan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Иордания}}</div>
Афаил:Coat of arms of Iraq.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ирак}}</div>
Афаил:Emblem of Iran (red).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Иран}}</div>
Афаил:Coat of arms of Ireland.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ирландия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Iceland.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Исландия}}</div>
Афаил:Escudo de España.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Испания}}</div>
Афаил:Emblem of Italy.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Италия}}</div>
</gallery>
== Й ==
<gallery>
Афаил:Emblem of Yemen.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Йемен}}</div>
</gallery>
== К ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Cape Verde.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Кабо-Верде}}</div>
Афаил:Emblem of Kazakhstan (3D).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Казахстан}}</div>
Афаил:Coat of arms of Cambodia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Камбоджа}}</div>
Афаил:Coat of arms of Cameroon.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Камерун}}</div>
Афаил:Royal Coat of Arms of Canada.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Канада}}</div>
Афаил:Emblem of Qatar (1976–2022).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Катар}}</div>
Афаил:Alternate Coat of arms of Kenya.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Кения}}</div>
|<div class="center">{{Аҳгерб|Кипр}}</div>
Афаил:Emblem of Kyrgyzstan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Киргизия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Kiribati.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Кирибати}}</div>
Афаил:中華人民共和國國徽.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Китай}}</div>
Афаил:Republic of China National Emblem.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Китайская Республика}}</div>
Афаил:Coat of arms of Colombia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Колумбия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Comoros.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Коморы}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Демократическая Республика Конго}}</div>
|<div class="center">{{Аҳгерб|Республика Конго}}</div>
Афаил:Coat of Arms of North Korea.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|КНДР}}</div>
Афаил:Coat of arms of South Korea.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Республика Корея}}</div>
Афаил:Coat of arms of Kosovo.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Республика Косово}}</div>
Афаил:Coat of arms of Costa Rica.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Коста-Рика}}</div>
Афаил:Coat of arms of Ivory Coast.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Кот-д’Ивуар}}</div>
Афаил:Coat of arms of Cuba.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Куба}}</div>
Афаил:Coat of arms of Kuwait.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Кувейт}}</div>
</gallery>
== Л ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Laos.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Лаос}}</div>
Афаил:Coat of arms of Latvia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Латвия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Lesotho.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Лесото}}</div>
Афаил:Coat of arms of Liberia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Либерия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Lebanon.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ливан}}</div>
Афаил:Seal of the National Transitional Council (Libya).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ливия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Lithuania.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Литва}}</div>
Афаил:Coat of arms of Liechtenstein.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Лихтенштейн}}</div>
|<div class="center">{{Аҳгерб|Люксембург}}</div>
</gallery>
== М ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Mauritius.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Маврикий}}</div>
Афаил:Seal of Mauritania.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мавритания}}</div>
Афаил:Seal of Madagascar.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мадагаскар}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Republic of Macedonia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Македония}}</div>
Афаил:Coat of arms of Mali.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мали}}</div>
Афаил:Coat of arms of Maldives.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мальдивы}}</div>
Афаил:Coat of arms of Malta.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мальта}}</div>
Афаил:Coat of arms of Morocco.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Марокко}}</div>
Афаил:Seal of the Marshall Islands.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Маршалловы Острова}}</div>
Афаил:Coat of arms of Mexico.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мексика}}</div>
Афаил:Seal of the Federated States of Micronesia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Микронезия}}</div>
Афаил:Emblem of Mozambique.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мозамбик}}</div>
Афаил:Coat of arms of Moldova.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Молдавия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Monaco.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Монако}}</div>
Афаил:State emblem of Mongolia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Монголия}}</div>
Афаил:State seal of Burma (1974-2008).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Мьянма}}</div>
</gallery>
== Н ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Artsakh.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Нагорно-Карабахская Республика}}</div>
Афаил:Coat of arms of Namibia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Намибия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Nauru.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Науру}}</div>
Афаил:Coat of arms of Nepal.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Непал}}</div>
Афаил:Coat of arms of Niger.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Нигер}}</div>
Афаил:Coat of arms of Nigeria.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Нигерия}}</div>
Афаил:Royal coat of arms of the Netherlands.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Нидерланды}}</div>
Афаил:Coat of arms of Nicaragua.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Никарагуа}}</div>
Афаил:Coat of arms of New Zealand.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Новая Зеландия}}</div>
Афаил:Royal Arms of Norway.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Норвегия}}</div>
</gallery>
== О ==
<gallery>
Афаил:Emblem of the United Arab Emirates.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|ОАЭ}}</div>
Афаил:National emblem of Oman.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Оман}}</div>
</gallery>
== П ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Pakistan.svg|<div class="center">[[Государственная эмблема Пакистана|Герб]] [[Пакистан]]а</div>
Афаил:Coat of arms of the Palestinian National Authority.svg|<div class="center">[[Герб Палестины|Герб]] [[Палестинская автономия|Палестинской автономии]]</div>
Афаил:Coat of arms of Panama.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Панама}}</div>
Афаил:Coat of arms of Paraguay.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Парагвай}}</div>
Афаил:Escudo nacional del Perú.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Перу}}</div>
Афаил:Herb Polski.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Польша}}</div>
Афаил:Coat of arms of Portugal.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Португалия}}</div>
Афаил:Transnistria-coa.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Приднестровье}}</div>
</gallery>
== Р ==
<gallery>
Афаил:Coat of Arms of the Russian Federation.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Урыстәыла}}</div>
Афаил:Coat of arms of Rwanda.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Руанда}}</div>
Афаил:Coat of arms of Romania.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Румыния}}</div>
</gallery>
== С ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of El Salvador.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сальвадор}}</div>
Афаил:Public Seal of Samoa.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Самоа}}</div>
Афаил:Coat of arms of San Marino.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сан-Марино}}</div>
Афаил:Coat of arms of São Tomé and Príncipe.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сан-Томе и Принсипи}}</div>
Афаил:Coat of arms of Saudi Arabia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Саудовская Аравия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Swaziland.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Свазиленд}}</div>
Афаил:Coat of arms of Seychelles.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сейшелы}}</div>
Афаил:Coat of arms of Senegal (official version).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сенегал}}</div>
Афаил:Coat of arms of Serbia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сербия}}</div>
Афаил:Emblem of Syria (1980–2024).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сирия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Slovakia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Словакия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Slovenia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Словения}}</div>
Афаил:Coat of arms of Somalia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сомали}}</div>
Афаил:Emblem of Somaliland.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сомалиленд}}</div>
Афаил:Coat of arms of Suriname.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Суринам}}</div>
Афаил:Great Seal of the United States (obverse).svg|<div class="center">[[Большая печать США|Большая печать]] [[Соединённые Штаты Америки|США]] (лицевая сторона)</div>
Афаил:Coat of arms of Sierra Leone.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Сьерра-Леоне}}</div>
</gallery>
== Т ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Tajikistan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Таџьықьстан}}</div>
Афаил:Garuda Emblem of Thailand.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Таиланд}}</div>
Афаил:Coat of arms of Tanzania.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Танзания}}</div>
Афаил:Coat of arms of Togo.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Того}}</div>
Афаил:Coat of arms of Tonga.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Тонга}}</div>
Афаил:Coat of Arms of Trinidad and Tobago.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Тринидад и Тобаго}}</div>
Афаил:Coat of arms of Tuvalu.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Тувалу}}</div>
Афаил:Coat of arms of Tunisia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Тунис}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Северный Кипр}}</div>
Афаил:Emblem of Turkmenistan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Туркмения}}</div>
Афаил:Emblem of Turkey.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Тырқәа}}</div>
</gallery>
== У ==
<gallery>
Афаил:Emblem of Uzbekistan.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Узбекистан}}</div>
Афаил:Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Украина}}</div>
Афаил:Coat of arms of Uruguay.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Уругвай}}</div>
</gallery>
== Ф ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Fiji.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Фиджи}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Philippines.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Филиппины}}</div>
Афаил:Coat of arms of Finland.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Финляндия}}</div>
Афаил:Armoiries république française.svg|<div class="center">[[Национальный символ Франции|Национальный символ]] [[Франция|Франции]]</div>
</gallery>
== Х ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Croatia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Хорватия}}</div>
</gallery>
== Ц ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of the Central African Republic.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|ЦАР}}</div>
</gallery>
== Ч ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Montenegro.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Черногория}}</div>
Афаил:Coat of arms of the Czech Republic.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Чехия}}</div>
Афаил:Coat of arms of Chile.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Чили}}</div>
</gallery>
== Ш ==
<gallery>
Афаил:Great coat of arms of Sweden.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Швеция}}</div>
Афаил:Coat of Arms of Switzerland.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Швейцария}}</div>
Афаил:Coat of arms of Sri Lanka.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Шри-Ланка}}</div>
</gallery>
== Э ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Ecuador.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Эквадор}}</div>
Афаил:Coat of arms of Equatorial Guinea.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Экваториальная Гвинея}}</div>
Афаил:Coat of arms of Eritrea (or-argent-azur).svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Эритрея}}</div>
Афаил:Coat of arms of Estonia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Эстония}}</div>
Афаил:Coat of arms of Ethiopia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Эфиопия}}</div>
</gallery>
== Ю ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of South Ossetia.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Южная Осетия}}</div>
|<div class="center">{{Аҳгерб|ЮАР}}</div>
</gallery>
== Я ==
<gallery>
Афаил:Coat of arms of Jamaica.svg|<div class="center">{{Аҳгерб|Ямайка}}</div>
Афаил:Imperial Seal of Japan.svg|<div class="center">[[Императорская печать Японии|Императорская печать]] [[Япония|Японии]]</div>
</gallery>
== См. также ==
* [[Флаги независимых государств]]
== Ссылки ==
* [http://www.ngw.nl/ Сайт, посвящённый мировой геральдике]
* [http://www.designcard.ru/Gerb Полная коллекция гербов государств]
[[Акатегориа:Аҳәынҭқарратә символқәа| ]]
[[Акатегориа:Аҳәынҭқаррақәа рсиақәа]]
kaj05xe1jdfh9o283tiwdfugfcbft5x
Трамп, Дональд Џьон
0
6662
174296
174219
2026-09-15T19:45:44Z
Fraxinus.cs
8381
викификация, оформление
174296
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик
|ахьӡ=Дональд Трамп
|амаҵура=[[Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент|ЕАА рпрезидент]]
|инаркны={{date|20|1|2025}}
|рҟынӡа=
|абираҟ=Flag of the United States.svg
|агерб=Greater coat of arms of the United States.svg
|аишьҭагылашьа=47
|апрезидент ихаҭыԥуаҩ=[[Венс, Џьеи Ди|Џьеи Ди Венс]]
|аԥхьа иҟаз=[[Баиден, Џьо|Џьо Баиден]]
|аҭынха=
|амаҵура2=[[Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент|ЕАА рпрезидент]]
|инаркны2={{date|20|1|2017}}
|рҟынӡа2={{date|20|1|2021}}
|абираҟ2=Flag of the United States.svg
|агерб2=Greater coat of arms of the United States.svg
|аишьҭагылашьа2=45
|апрезидент ихаҭыԥуаҩ2=[[Пенс, Маик|Маик Пенс]]
|аԥхьа иҟаз2=[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|аҭынха2=[[Баиден, Џьо|Џьо Баиден]]
|ахәыҷқәа=Дональд Трамп-еиҵбы,
Иванка Трамп,
Ерик Трамп,
Тиффани Трамп,
Беррон Трамп|амилаҭра=Американцәа шкәакәақәа|ауацәа=Мэриэнн Трамп Бэрри, Фред Трамп-младший, Роберт Трампи Елизабет Трамп Грау (ашьцәеи аиаҳәшьцәеи)
Џьон Трамп (иаб иашьа)
Елизабет Трамп (иаб иҟынтәи ианду)
Џаред Кушнер (амаҳә)
Лара Трамп (аҭаца)
Ванесса Трамп (аҭаца)
Трамп, Мери Леа (аиашьиԥа)
Џьон Уитни Уолтер (иаб иашьа иԥа)
Кай Мэдисон Трамп, Дональд Трамп III, Тристан Милош Трамп, Хлои Софиа Трампи Спенсер Фредерик Трамп (амаҭацәа)
}}
'''Дональд Џьон Трамп''' ({{lang-en|Donald John Trump}}; {{date|14|6|1946}}, [[Куинс]], [[Ниу-Иорк]]) — '''45-тәии 47-тәии''' [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] рпрезидент. Дональд Трамп иоура 188 см. иҟоуп, икапан акәзар – 115 кьыла инаӡоит. Иара динхаҵарала пресвитериануп.
Имал шьақәзыргыло еиуоуп [[аҩнеихагыла ду]] [[Trump Tower]], уаҟоуп Трамп иҭаацәагьы ахьынхо.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/text/5753873 |title=ТРАМП |access-date=2024-01-27 |archive-date=2022-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005055550/https://bigenc.ru/text/5753873 |url-status=dead }}</ref> Ошәабжьытә азырҭ иқақәҵарҵәақәа ҳҭысара иҟәаҳара.
== Дональд Трамп инысмҩа ==
Трамп иан – Мери Енн Маклауди, иаб – Фред Трампи идууз аргыларатә корпорациа напхгаҩцәас иаман. 1936 шықәса рзы хаҵеи-ԥҳәыси активла аусдкылара рнапы алакын, абизнес арҭбааразы дара иаархәоит аколлеџь [[Ниу-Иорк]]. Абри ахыбра аҟны Трамп иқәыԥшра аамҭа зегьы ихигеит, уа инхон иареи иеиҳабацәаз иаҳәшьцәеи иашьцәеи ԥшьҩык. Дхәыҷаахыс Дональд аԥыза иҟазшьақәа инубаалон. 1959 шықәсазы Дональд Трамп иҭаацәа ирыӡбеит Ниу-Иорктәи арратә академиа дҭарҵарц.
Академиа аҟны Дональд аҵара бзианы иҵон, аԥсҭазаара аилашреи ауаажәларратә усқәеи даара активла дрылахәын. Иара аныҳәатә марш еиҿкааҩыс дыҟан, Аинышәара амш азы имҩаԥгаз. Дональд Трамп имоуп хыԥхьаӡара рацәала амедальқәа, ианашьоуп аспорттә еицлабрақәа рҟны иигоз аиааирақәа рзы аҳамҭақәа, иара убасгьы акыр анаукатә конфренциақәа рҟны далкаан.<ref>https://24smi.org/celebrity/994-donald-tramp.html</ref>
Даныҷкәыназ Дональд актиорс аусура даара игәы азыҳәон. Аха академиа даналга, аԥхьаҟа ипрезидентхараны иҟаз, иаб иус иациҵарц иӡбоит, иԥсҭазаарагьы аусдкылара иамеидоит. Уи азын Дональд Трамп дҭалоит Фордемтәи ауниверситет, «Аекономикеи афинансқәеи» рзанааҭ ала. Аха иара аҵара дзалымгеит аҟынтә, иара убри азаанаҭ ала Уортонтәи абизнес ашкол ахь диасуеит. 1968 шықәсазы Трамп иреиҳаӡоу аҵараиурҭа дшалгаз азы адокумент иоуеит.<ref>https://biography-life.ru/life/169-donald-tramp-biografiya-lichnaya-zhizn-milliarder-kotoryy-lyubit-rossiyu.html</ref>
== Абизнеси аусуреи ==
Абизнес – ашкол аҟны иҵара аан Дональд Трамп далагоит раԥхьатәи аусқәа идкылара. Аиқәышаҳаҭрақәа иаб ибжьацәажәара ала акәын инапы шаҵеиҩуаз. Аусдкылаҩ қәыԥш илшоит 6.000.000 Еиду Америкатәи Аштатқәа рдоллар арҳара.
Сентиабр мза 12, 1968 шықәсазы иаԥҵан аилазаара Trump Organization. Дональд раԥхьатәи иргыларатә проектны иҟан уаанӡатәи аотель-асасааирҭа Commodore. Иара ари аргылара хә-маҷла иааихәеит, анаҩс еиҭашьақәиргылан, уа асасааирҭа Grand Hyatt ааиртит.<ref>https://obrazovaka.ru/donald-trump.html</ref>
1980-тәи ашықәсқәа рзы Трамп икомпаниа иаргылоит абааш Trump Tower. Ари аҩнеихагыла ду Ниу-Иорк ақалақь аҟны ахыбрақәа зегьы иаарылыҳәҳәо иҟалеит. Дональд ари ахыбра ауадақәа реиҳарак аофисқәа рцентрқәеи анхарҭатә аппартаментқәеи ишаны ириҭеит. 1982 шықәса рзы аусдкылаҩ иргылоит даҽа хыбрак Trump Plaza Hotel & Casino, ари адунеи зегьы аҟны зегь реиҳа ибеиоу, иԥшӡоу аотель-казино акәны иҟалеит.<ref>https://www.rbc.ru/business/13/08/2015/55cc8da59a794702b4bcb154</ref>
1990-тәи ашықәсқәа рзы Дональд Трамп икомпаниа акыр афинанстә уадаҩрақәа азцәырҵит, абанкротра дақәшәарцгьы акааигымхеит. Аха, абизнесмен 10.000.000.000 америкатәи адоллар ала акредит игеит. Анаҩс, 1997 шықәсазы Трамп арҭ аԥарақәа зегьы ауалҳәаҩцәа ирызиргьежьит, аргыларатә проектқәагьы ирыциҵоит.
Ԥшьышықәса ааҵхьаны, Дональд Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара аштаб-квартира азааигәара абаашхьыҵәцара Trump World Tower иргылоит. 2000 –тәи ашықәсқәа рзы амагнат Жәларбжьаратәи аотель аргылара инапы алакын. Ари апроект хыркәшамызт, 2001 шықәса рзын аҭыԥ змаз атерракт иахҟьаны, насгьы 2008 шықәсазтәи адунеитә финансттә кризис иахҟьаны.
Акыр ауалқәа ирыхҟьаны амиллиардер ихатә корпорациа аҟны иааникылоз адиректор хада иҭыԥ аанижьыр акәхоит. Аҵыхәтәантәи иара ипроект акәхеит Чикаго аханхьыҵәцара аргылара. Ари ахыбра аҳаракырала Еиду Америкатәи Аштатқәа рҟны игылоу ахыбрақәа рыҳаракырала зегь иреиҳау рахьтә ахԥатәиуп.<ref>https://www.forbes.ru/milliardery/391571-milliarder-kotoryy-razbogatel-bolshe-drugih-amerikanskih-biznesmenov-pri</ref>
== Имазара ахәшьара аҭара ==
2016 шықәсазы Дональд Трамп имазара ишьақәнаргылеит 4.000.000.000 америкатәи адоллар. Иара ихатәны имоуп хыԥхьаӡара рацәала еиҭамҵуа амал. Амагнат спонсорс дрымоуп акыр аилазаарақәа атуризм, аспорт, арлахҿыхратә хырхарҭаҟны, урҭ иара акыр ахашәалақәа изаарышьҭуеит. 2009 шықәсазы абизнесмен авитаминқәеи амедицинатә хәшәхкқәеи рыла ахәаахәҭра еиҿикаауеит.
2018 шықәсазы, аҳәынҭқарра ахада имазара миллиардк доллар рҟынӡа илаҟәит. Иахьанӡа Еиду Америкатәи Аштатқәа рхадас иҟаз мызктәи иуалафахәы 35.000 нызқь мааҭ рҟынӡа инаӡон.<ref>https://tass.ru/spec/trump-money</ref>
== Аполитикатә кариера ==
Дональд Трамп 2001 шықәсазы Адемократиатә партиа далахәылахеит. Жәеиза шықәса ааҵхьаны дреспубликанецхоит. 2015 шықәсазы аусдкылаҩ аҳәамҭа ҟаиҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа рхадас икандидатура шықәиргыло ала. Дональд Трамп икандидатура ықәиргылеит аспонсортә дгылара имамкәа. Аха иалхратә компаниа акыр акорпорациақәа финансла ацхыраара азыҟарҵон, урҭ рыбжьара иҟан акомпаниа WWE, ари аилазаара арестлинг азы аусмҩаԥгатәқәа нанагӡон.
Дональд Трамп иалхратә программа ихадоу апунктқәа ируакын Урыстәылатәи Афедерациеи Еиду Америкатәи Аштатқәеи реизыҟазаашьақәа рҭышәныртәалара. Дональд Трамп арҭ алхрақәа рҟны Хиллари Клинтони иареи еиндаҭлон, адемократцәа рҟынтә адгылара лыман. Аҿцәажәарақәеи ақәгыларақәеи раан дара рыбжьара акыр аҭыӡшәақәа аҭыԥ рыман, уи, ҳәарада, алхыҩцәа ҿыцқәа аднаԥхьалон. Еиҳаракгьы аимак-аиҿак ахылҿиаауан Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь аҭыԥ змаз илегалтәым аиммиграциа, насгьы Барак Обама имедицинатә реформақәа, иара убасгьы Китаитәи Жәлар рреспубликеи Америкеи рхәаахәҭратә еизыҟазаашьақәа.<ref>https://svpressa.ru/persons/donald-tramp/</ref>
Аӡәырҩы аекспертцәеи аполитикцәеи Трамп даҵахоит алхрақәа рҟны ҳәа азгәарҭон, уи аусдкылаҩ истатус ахьимаз азы. Аха урҭ ирҳәоз ҟамлеит. Дональд Трамп итезис хадақәа Еиду Америкатәи Аштатқәа руааԥсыра даара иргәаԥхон, уи иабзоурахеит ноибар мза 8, 2016 шықәса рзы иигаз хьаҳәаԥаҳәадатәи аиааира. Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент иалхрақәа официалла ишьақәырӷәӷәан ажьырныҳәамза, 2017 шықәсазы. Апрезидент имаҵзура дахагылеит жәабранмза 20, 2017 шықәсазы.<ref>{{Cite web |url=https://biograf24.com/lidery/glavy-gosudarstv/donald-tramp-biografiya#i-7 |title=Дональд Трамп: биография и бизнес деятельность, политическая карьера и президентство, личная жизнь |access-date=2024-01-27 |archive-date=2021-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118032036/https://biograf24.com/lidery/glavy-gosudarstv/donald-tramp-biografiya#i-7 |url-status=dead }}</ref>
== Трамп апрезидент ==
Дональд Трамп ипрезиденттә ҿҳәара ишалагаз еԥш аҩныҵҟатәи аполитика аҟны ашәахттә реформақәа рымҩаԥгара хырхарҭа хаданы иаликааит. Аҳәынҭқарра ахада ахашәала азы ашәахтә ирмаҷит, аиуристтә хаҿқәа рзын ашәахтә қәынкыларақәа аԥыхын, апрогрессивтә шәахтә азы аградациа асистема ҿыц аԥиҵеит.
Ас еиԥш алагала ҿыцқәа рнаҩс Еиду Америкатәи Аштатқәа иреиҳаӡоу акорпорациақәа ([[Apple]], [[Microsoft]], [[Facebook]], [[Amazon]]), ркапиталқәа рыхәҭак Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь иргьежьын. Апрезидент даара иҽԥишәеит амедицинатә ԥгаԥсазы азакәан иԥсахырц, Барак Обама инапы зҵеиҩыз. Аха ас еиԥш аԥшьгара адемократцәа адымгылеит. Убри аҟынтә азакәан аус шауц иауа иаанхеит. Иара убасгьы, Дональд Трамп аресурсқәа аҿиара иаҿыз акыр атәылақәа рҟынтәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь аргьежьра еиҿикааит. Хәажәкырамза 2018 шықәсазы аҳаза алагалан Китаитәи Жәлар Рреспубликеи Мексикеи рҟынтәи иаарго аалыҵқәа рзы. Акыр акорпорациақәа раалыҵ аҭыжьра Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь ииаргеит, уи иалнаршеит хыԥхьаӡара рацәала аусутә ҭыԥқәа раԥҵара.<ref>https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/9899393</ref>
Дональд Трамп идәныҟатәи аполитика аҷыдарақәа ируакын [[Мексика]]и [[Мрагылара Ааигәа]] аҳәынҭқаррақәеи ртәылауаа рганахь ала амиграциатә закәанԥҵара арӷәӷәара. 2017 шықәсазы илегалтәым аиммигрантцәа ирҿагыланы ақәԥаразы аусԥҟақәа ҭыжьын, иара убасгьы адҵа ҟаҵан мексикатәи аҳәаа иахьаԥну аҭӡамц аргыларазы. Ари аҭӡамц аргылара атәыла абиуџьет аҟынтәи аԥара рацәа аҭаххон. Асенат аҟны Ареспубликатә партиа ахаҭарнакцәа аҭыԥқәа реиҳарак ахьааныркыло, ари аӡбамҭа иадгылеит. Аха ахаҭарнакцәа Рпалата аҟны, уа адемократцәа еиҳауп, аҭӡамц аргылара азы аԥара азоужьра мап ацәыркуеит.<ref>https://24.kz/ru/news/in-the-world/item/434912-chem-zapomnilsya-donald-tramp-za-chetyre-goda-prezidentstva</ref>
Ажьырныҳәамза 2017 шықәсазы Дональд ахҵәацәа рыдкылара аамҭала аанкыларазы, ааигәамрагыларатәи арегион аҳәынҭқаррақәа рҟынтә, иара убасгьы аԥкрақәа алагалан даҽа араб ҳәынҭқаррақәа быжьбы рзы. Арҭ азакәанқәа адискриминациатә ҟазшьа рымоуп ҳәа иԥхьаӡан, Иреиҳаӡоу аӡбарҭагьы уи аблокада азнауит.
2017 шықәса сентиабр мзазы, аҳәынҭқарра ахада илегалм амигрантцәа рхәыҷқәа рыхьчаразы аус зуаз апрограмма аԥыхра рылеиҳәоит. Еиду Америкатәи Аштатқәа ирыҵанакуа ақалақь дуқәа рҿы имҩаԥгаз ақәгыларақәа инарымаданы ари ақәҵара анапы аҵаҩымкәа иаанхеит.
2018 шықәсазы, атәыла ахада иусбарҭа аҳәамҭа ҟанаҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа жәларбжьаратәи аекологиатә еиқәышаҳаҭра ишалҵуа азы. Аусура иаҟәыҵит арацәаҵхреи, анефт аалыҵқәеи, аихаӡеи рыԥшыхәра азы алицензиа аҭара азин ҟазымҵоз азакәан.
Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент иполитика массала атәылауаа ргәынамӡара цәырнагеит. Иқәгылоз дҵаны иҟарҵон алхранӡатәи аҳәамҭақәа рынагӡаразы. Аӡәырҩы аполитикцәеи аҳәынҭқарратә усзуҩцәеи ықәгылеит атәыла ахада изын аимпичмент рылаҳәаразы. Аполитикатә гәыԥқәа рҟны аиҳабыра русура аанкыларазы аиҿагыларақәа аҳәынҭқарратә усзуҩцәа уалафахәыда иааннажьит.<ref>https://www.bbc.com/russian/features-48627038</ref>
== Трамп ихатәы ԥсҭазаареи ихәыҷқәеи имаҭацәеи ==
Еиду Америкатәи Аштатқәа 45-тәи апрезидент хҩык аҳәса ааигахьан. Арҭ аҭаацәарақәа зегьы рҟынтәи иара имоуп хәҩык ахәыҷқәеи ааҩык амаҭацәеи. Дональ Трамп раԥхьатәи иԥҳәыс амодель Ивана Трамп лакәын. Урҭ рчара ҟалеит 1977 шықәса рзы.
Дональд Трамп раԥхьатәи иԥҳәыс илыхшеит хҩык ахәыҷқәа: Дональд Џон (аиҵбы), Иванка, Ерик. Ахәыҷқәа иахьагьы раб ибизнес анагӡара рнапы алакуп. 1990-тәи ашықәсқәа рзы аҭаацәара хыбгалоит, аҩныҵҟатәи аҭыӡшәақәа ирыхҟьаны.<ref>https://damy-gospoda.ru/donald-tramp-kratkaya-biografiya/</ref>
Дональд Трамп раԥхьатәи иԥа Трамп - аиҵбы америкатәи афотомодель Ванесса Трамп ԥҳәысс димоуп. Урҭ ирыхшеит хҩык ахшара: Кеи Медисон, Хлоиа Софиа, Дональд Джон III, Тристан Милоси Фредерики.
Иванка Трамп Джаред Кунераи диццоит, уи аиудеицәа дреиуан. Лхаҵа иҭаацәа милаҭла иауриацәан, Ниу-Иорк инхоз ауриацәа рдиаспора рыбжьара даара пату зқәыз ҭаацәаран. Атәыла ахада иԥҳа аиудиеицәа рдинхаҵара лыдылкылоит. Дара ирыхшеит хҩык ахәыҷқәа: Теодор Джеимс, Джозеф Фредерик, Арабелла Роуз.
Ерик Трамп иакәзар, асупермодель Лара Иунаско ԥҳәысс дигеит. Уи иԥҳәыси иареи Манхеттен инхоит. Ерик иԥҳәыс афотоҭыхра лнапы алакуп, убри аҟынтә лассы-ласс Лос-Анџьелесҟа афотоҭыхразы ицалоит.
1993 шықәсазы Дональд Трамп аҩынтә раан ԥҳәыс дигоит, уи динасыԥхеит акиноактриса Марла Енн Меиплз. Аҩбатәи аҭаацәараҿы Дональд дихшоит аԥҳа Тиффани. Иахьа лара актрисахара лҽазылшәоит, инстаграмм аҿы лхатә даҟьа лымоуп, Голливуд астудиақәа рҟны аус луеит аамҭа-аамҭала.
Иахьанӡа Дональд Трамп иԥҳәыс лакәын афотомодель Меланиа Трамп. Урҭ 24 шықәса рыбжьоуп. Трамп ахԥатәи иԥҳәыс длыхшеит аԥа Беррон. Аӡәырҩы ишьақәдырӷәӷәоит уи даутиступ ҳәа.<ref>https://stuki-druki.com/authors/Trump.php</ref>
== Абиблиографиеи аҳамҭақәеи ==
Дональд Трамп иԥсҭазаара зегьы апублицистика даҿын. Иара иҩит 17 шәҟәы, урҭ рҟны еиҭеиҳәоит иеихьӡарақәа рҭоурыхқәа, иусдкыларатә усура ахаҭарақәа раартра хықәкыс иҟаҵаны.
Апрезидент аҵыхәтәантәи ишәҟәы иахьӡуп “Изувеченная Америка: Как сделать Америку снова великой”. Уа Дональд Трамп иахьатәи Еиду Америкатәи Аштатқәа иадҳәалоу акыр аинтерс зҵоу афактқәа ааигоит.
Адәныҟатәи аполитикеи аекономикеи рҟны иеихьӡарақәа рзы Трамп ианашьоуп адгьылбжьаха Еллис Ҳаҭыр зқәу амедаль, Апрезидент иорден «Сияние», Абдель-Азиз иордени «Агәымшәаразы» ахьтәы медали, урҭ Дональд ианаршьеит Афганистантәи ижәытәӡатәиу аимшьҭрақәа раԥхьагылаҩцәа.<ref>https://www.shopolog.ru/metodichka/kompanii-i-rynki/donal-d-tram-o-biznese-uspehe-i-den-gah-38-luchshih-citat/</ref>
== Дональд Трамп – аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа ==
Ажьырныҳәамза 2019 шықәсазы Дональд Трамп иалхрақәа рымҩаԥысшьа шаҟа ииашаз, азакәантә шьаҭа ахьынӡамаз атәы зҳәоз алҵшәақәа кьыԥхьын. Аусҭҵааҩцәа ишьақәдырӷәӷәоит, алхрақәа рылҵшәақәа урыстәылатәи амаҵзура ҷыдақәа даара анырра арҭеит ҳәа, уаанӡатәи аусдкылаҩи дареи аиқәышаҳаҭра рыбжьарҵеит ҳәа.
2019 шықәса жәабранмзазы апрезидент аҳәамҭа ҟаиҵеит акосмостә архәҭақәа шаԥҵахо азы. Урҭ ззырхаз аракетақәа ҵәҩанҵәыҟа рдәықәҵара акәын, уа аӷа ибаллистикатә џьаԥҳаны аԥшааразы.
Хәажәкырамза 2019 шықәсазы Дональд Трамп аҳәамҭа ҟаиҵеит ИГИЛ атеррористтә еиҿкаара иаиааиуп ҳәа, уи аҳәамҭа иара жәларбжьаратәи арена аҟны иреитинг шьҭнахит.<ref>https://eksmo.ru/authors/tramp-donald-ITD15226/</ref>
== Азгәаҭақәа ==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:1946 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Рашәарамза 14 рзы ииз]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа]]
[[Акатегориа:Аимпичмент зықәшәаз апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи исахьаркыратәым алитература ашәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи абизнес шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи абизнесменцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи амиллиардерцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи абизнесменцәа ацәгьоурақәа рзы ахара рыдҵоуп]]
[[Акатегориа:Америкатәи ацәгьаҟаҵаҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи амилаҭеилыхҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи ацәгьаршратә теоретикцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Аглобализациа иаҿагылоу активистцәа]]
[[Акатегориа:Аиммиграциа иаҿагыло активистцәа]]
[[Акатегориа:Афеминизм акритикцәа]]
[[Акатегориа:Аисламизм акритикцәа]]
[[Акатегориа:Асоциализм акритикцәа]]
[[Акатегориа:Трампаа]]
n9pekku7eq3e1nlu9nkrqh41blija41
174307
174296
2026-09-15T23:58:44Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174307
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик
|ахьӡ=Дональд Трамп
|амаҵура=[[Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент|ЕАА рпрезидент]]
|инаркны={{date|20|1|2025}}
|рҟынӡа=
|абираҟ=Flag of the United States.svg
|агерб=Greater coat of arms of the United States.svg
|аишьҭагылашьа=47
|апрезидент ихаҭыԥуаҩ=[[Венс, Џьеи Ди|Џьеи Ди Венс]]
|аԥхьа иҟаз=[[Баиден, Џьо|Џьо Баиден]]
|аҭынха=
|амаҵура2=[[Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент|ЕАА рпрезидент]]
|инаркны2={{date|20|1|2017}}
|рҟынӡа2={{date|20|1|2021}}
|абираҟ2=Flag of the United States.svg
|агерб2=Greater coat of arms of the United States.svg
|аишьҭагылашьа2=45
|апрезидент ихаҭыԥуаҩ2=[[Пенс, Маик|Маик Пенс]]
|аԥхьа иҟаз2=[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|аҭынха2=[[Баиден, Џьо|Џьо Баиден]]
|ахәыҷқәа=Дональд Трамп-еиҵбы,
Иванка Трамп,
Ерик Трамп,
Тиффани Трамп,
Беррон Трамп|амилаҭра=Американцәа шкәакәақәа|ауацәа=Мэриэнн Трамп Бэрри, Фред Трамп-младший, Роберт Трампи Елизабет Трамп Грау (ашьцәеи аиаҳәшьцәеи)
Џьон Трамп (иаб иашьа)
Елизабет Трамп (иаб иҟынтәи ианду)
Џаред Кушнер (амаҳә)
Лара Трамп (аҭаца)
Ванесса Трамп (аҭаца)
Трамп, Мери Леа (аиашьиԥа)
Џьон Уитни Уолтер (иаб иашьа иԥа)
Кай Мэдисон Трамп, Дональд Трамп III, Тристан Милош Трамп, Хлои Софиа Трампи Спенсер Фредерик Трамп (амаҭацәа)
}}
'''Дональд Џьон Трамп''' ({{lang-en|Donald John Trump}}; {{date|14|6|1946}}, [[Куинс]], [[Ниу-Иорк]]) — '''45-тәии 47-тәии''' [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] рпрезидент. Дональд Трамп иоура 188 см. иҟоуп, икапан акәзар – 115 кьыла инаӡоит. Иара динхаҵарала пресвитериануп.
Имал шьақәзыргыло еиуоуп [[аҩнеихагыла ду]] [[Trump Tower]], уаҟоуп Трамп иҭаацәагьы ахьынхо.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/text/5753873 |title=ТРАМП |access-date=2024-01-27 |archive-date=2022-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005055550/https://bigenc.ru/text/5753873 |url-status=dead }}</ref> Ошәабжьытә азырҭ иқақәҵарҵәақәа ҳҭысара иҟәаҳара.
== Дональд Трамп инысмҩа ==
Трамп иан – Мери Енн Маклауди, иаб – Фред Трампи идууз аргыларатә корпорациа напхгаҩцәас иаман. 1936 шықәса рзы хаҵеи-ԥҳәыси активла аусдкылара рнапы алакын, абизнес арҭбааразы дара иаархәоит аколлеџь [[Ниу-Иорк]]. Абри ахыбра аҟны Трамп иқәыԥшра аамҭа зегьы ихигеит, уа инхон иареи иеиҳабацәаз иаҳәшьцәеи иашьцәеи ԥшьҩык. Дхәыҷаахыс Дональд аԥыза иҟазшьақәа инубаалон. 1959 шықәсазы Дональд Трамп иҭаацәа ирыӡбеит Ниу-Иорктәи арратә академиа дҭарҵарц.
Академиа аҟны Дональд аҵара бзианы иҵон, аԥсҭазаара аилашреи ауаажәларратә усқәеи даара активла дрылахәын. Иара аныҳәатә марш еиҿкааҩыс дыҟан, Аинышәара амш азы имҩаԥгаз. Дональд Трамп имоуп хыԥхьаӡара рацәала амедальқәа, ианашьоуп аспорттә еицлабрақәа рҟны иигоз аиааирақәа рзы аҳамҭақәа, иара убасгьы акыр анаукатә конфренциақәа рҟны далкаан.<ref>https://24smi.org/celebrity/994-donald-tramp.html</ref>
Даныҷкәыназ Дональд актиорс аусура даара игәы азыҳәон. Аха академиа даналга, аԥхьаҟа ипрезидентхараны иҟаз, иаб иус иациҵарц иӡбоит, иԥсҭазаарагьы аусдкылара иамеидоит. Уи азын Дональд Трамп дҭалоит Фордемтәи ауниверситет, «Аекономикеи афинансқәеи» рзанааҭ ала. Аха иара аҵара дзалымгеит аҟынтә, иара убри азаанаҭ ала Уортонтәи абизнес ашкол ахь диасуеит. 1968 шықәсазы Трамп иреиҳаӡоу аҵараиурҭа дшалгаз азы адокумент иоуеит.<ref>https://biography-life.ru/life/169-donald-tramp-biografiya-lichnaya-zhizn-milliarder-kotoryy-lyubit-rossiyu.html</ref>
== Абизнеси аусуреи ==
Абизнес – ашкол аҟны иҵара аан Дональд Трамп далагоит раԥхьатәи аусқәа идкылара. Аиқәышаҳаҭрақәа иаб ибжьацәажәара ала акәын инапы шаҵеиҩуаз. Аусдкылаҩ қәыԥш илшоит 6.000.000 Еиду Америкатәи Аштатқәа рдоллар арҳара.
Сентиабр мза 12, 1968 шықәсазы иаԥҵан аилазаара Trump Organization. Дональд раԥхьатәи иргыларатә проектны иҟан уаанӡатәи аотель-асасааирҭа Commodore. Иара ари аргылара хә-маҷла иааихәеит, анаҩс еиҭашьақәиргылан, уа асасааирҭа Grand Hyatt ааиртит.<ref>https://obrazovaka.ru/donald-trump.html</ref>
1980-тәи ашықәсқәа рзы Трамп икомпаниа иаргылоит абааш Trump Tower. Ари аҩнеихагыла ду Ниу-Иорк ақалақь аҟны ахыбрақәа зегьы иаарылыҳәҳәо иҟалеит. Дональд ари ахыбра ауадақәа реиҳарак аофисқәа рцентрқәеи анхарҭатә аппартаментқәеи ишаны ириҭеит. 1982 шықәса рзы аусдкылаҩ иргылоит даҽа хыбрак Trump Plaza Hotel & Casino, ари адунеи зегьы аҟны зегь реиҳа ибеиоу, иԥшӡоу аотель-казино акәны иҟалеит.<ref>https://www.rbc.ru/business/13/08/2015/55cc8da59a794702b4bcb154</ref>
1990-тәи ашықәсқәа рзы Дональд Трамп икомпаниа акыр афинанстә уадаҩрақәа азцәырҵит, абанкротра дақәшәарцгьы акааигымхеит. Аха, абизнесмен 10.000.000.000 америкатәи адоллар ала акредит игеит. Анаҩс, 1997 шықәсазы Трамп арҭ аԥарақәа зегьы ауалҳәаҩцәа ирызиргьежьит, аргыларатә проектқәагьы ирыциҵоит.
Ԥшьышықәса ааҵхьаны, Дональд Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара аштаб-квартира азааигәара абаашхьыҵәцара Trump World Tower иргылоит. 2000 –тәи ашықәсқәа рзы амагнат Жәларбжьаратәи аотель аргылара инапы алакын. Ари апроект хыркәшамызт, 2001 шықәса рзын аҭыԥ змаз атерракт иахҟьаны, насгьы 2008 шықәсазтәи адунеитә финансттә кризис иахҟьаны.
Акыр ауалқәа ирыхҟьаны амиллиардер ихатә корпорациа аҟны иааникылоз адиректор хада иҭыԥ аанижьыр акәхоит. Аҵыхәтәантәи иара ипроект акәхеит Чикаго аханхьыҵәцара аргылара. Ари ахыбра аҳаракырала Еиду Америкатәи Аштатқәа рҟны игылоу ахыбрақәа рыҳаракырала зегь иреиҳау рахьтә ахԥатәиуп.<ref>https://www.forbes.ru/milliardery/391571-milliarder-kotoryy-razbogatel-bolshe-drugih-amerikanskih-biznesmenov-pri</ref>
== Имазара ахәшьара аҭара ==
2016 шықәсазы Дональд Трамп имазара ишьақәнаргылеит 4.000.000.000 америкатәи адоллар. Иара ихатәны имоуп хыԥхьаӡара рацәала еиҭамҵуа амал. Амагнат спонсорс дрымоуп акыр аилазаарақәа атуризм, аспорт, арлахҿыхратә хырхарҭаҟны, урҭ иара акыр ахашәалақәа изаарышьҭуеит. 2009 шықәсазы абизнесмен авитаминқәеи амедицинатә хәшәхкқәеи рыла ахәаахәҭра еиҿикаауеит.
2018 шықәсазы, аҳәынҭқарра ахада имазара миллиардк доллар рҟынӡа илаҟәит. Иахьанӡа Еиду Америкатәи Аштатқәа рхадас иҟаз мызктәи иуалафахәы 35.000 нызқь мааҭ рҟынӡа инаӡон.<ref>https://tass.ru/spec/trump-money</ref>
== Аполитикатә кариера ==
Дональд Трамп 2001 шықәсазы Адемократиатә партиа далахәылахеит. Жәеиза шықәса ааҵхьаны дреспубликанецхоит. 2015 шықәсазы аусдкылаҩ аҳәамҭа ҟаиҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа рхадас икандидатура шықәиргыло ала. Дональд Трамп икандидатура ықәиргылеит аспонсортә дгылара имамкәа. Аха иалхратә компаниа акыр акорпорациақәа финансла ацхыраара азыҟарҵон, урҭ рыбжьара иҟан акомпаниа WWE, ари аилазаара арестлинг азы аусмҩаԥгатәқәа нанагӡон.
Дональд Трамп иалхратә программа ихадоу апунктқәа ируакын Урыстәылатәи Афедерациеи Еиду Америкатәи Аштатқәеи реизыҟазаашьақәа рҭышәныртәалара. Дональд Трамп арҭ алхрақәа рҟны Хиллари Клинтони иареи еиндаҭлон, адемократцәа рҟынтә адгылара лыман. Аҿцәажәарақәеи ақәгыларақәеи раан дара рыбжьара акыр аҭыӡшәақәа аҭыԥ рыман, уи, ҳәарада, алхыҩцәа ҿыцқәа аднаԥхьалон. Еиҳаракгьы аимак-аиҿак ахылҿиаауан Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь аҭыԥ змаз илегалтәым аиммиграциа, насгьы Барак Обама имедицинатә реформақәа, иара убасгьы Китаитәи Жәлар рреспубликеи Америкеи рхәаахәҭратә еизыҟазаашьақәа.<ref>{{Cite web |url=https://svpressa.ru/persons/donald-tramp/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127154901/https://svpressa.ru/persons/donald-tramp/ |url-status=dead }}</ref>
Аӡәырҩы аекспертцәеи аполитикцәеи Трамп даҵахоит алхрақәа рҟны ҳәа азгәарҭон, уи аусдкылаҩ истатус ахьимаз азы. Аха урҭ ирҳәоз ҟамлеит. Дональд Трамп итезис хадақәа Еиду Америкатәи Аштатқәа руааԥсыра даара иргәаԥхон, уи иабзоурахеит ноибар мза 8, 2016 шықәса рзы иигаз хьаҳәаԥаҳәадатәи аиааира. Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент иалхрақәа официалла ишьақәырӷәӷәан ажьырныҳәамза, 2017 шықәсазы. Апрезидент имаҵзура дахагылеит жәабранмза 20, 2017 шықәсазы.<ref>{{Cite web |url=https://biograf24.com/lidery/glavy-gosudarstv/donald-tramp-biografiya#i-7 |title=Дональд Трамп: биография и бизнес деятельность, политическая карьера и президентство, личная жизнь |access-date=2024-01-27 |archive-date=2021-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118032036/https://biograf24.com/lidery/glavy-gosudarstv/donald-tramp-biografiya#i-7 |url-status=dead }}</ref>
== Трамп апрезидент ==
Дональд Трамп ипрезиденттә ҿҳәара ишалагаз еԥш аҩныҵҟатәи аполитика аҟны ашәахттә реформақәа рымҩаԥгара хырхарҭа хаданы иаликааит. Аҳәынҭқарра ахада ахашәала азы ашәахтә ирмаҷит, аиуристтә хаҿқәа рзын ашәахтә қәынкыларақәа аԥыхын, апрогрессивтә шәахтә азы аградациа асистема ҿыц аԥиҵеит.
Ас еиԥш алагала ҿыцқәа рнаҩс Еиду Америкатәи Аштатқәа иреиҳаӡоу акорпорациақәа ([[Apple]], [[Microsoft]], [[Facebook]], [[Amazon]]), ркапиталқәа рыхәҭак Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь иргьежьын. Апрезидент даара иҽԥишәеит амедицинатә ԥгаԥсазы азакәан иԥсахырц, Барак Обама инапы зҵеиҩыз. Аха ас еиԥш аԥшьгара адемократцәа адымгылеит. Убри аҟынтә азакәан аус шауц иауа иаанхеит. Иара убасгьы, Дональд Трамп аресурсқәа аҿиара иаҿыз акыр атәылақәа рҟынтәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь аргьежьра еиҿикааит. Хәажәкырамза 2018 шықәсазы аҳаза алагалан Китаитәи Жәлар Рреспубликеи Мексикеи рҟынтәи иаарго аалыҵқәа рзы. Акыр акорпорациақәа раалыҵ аҭыжьра Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь ииаргеит, уи иалнаршеит хыԥхьаӡара рацәала аусутә ҭыԥқәа раԥҵара.<ref>https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/9899393</ref>
Дональд Трамп идәныҟатәи аполитика аҷыдарақәа ируакын [[Мексика]]и [[Мрагылара Ааигәа]] аҳәынҭқаррақәеи ртәылауаа рганахь ала амиграциатә закәанԥҵара арӷәӷәара. 2017 шықәсазы илегалтәым аиммигрантцәа ирҿагыланы ақәԥаразы аусԥҟақәа ҭыжьын, иара убасгьы адҵа ҟаҵан мексикатәи аҳәаа иахьаԥну аҭӡамц аргыларазы. Ари аҭӡамц аргылара атәыла абиуџьет аҟынтәи аԥара рацәа аҭаххон. Асенат аҟны Ареспубликатә партиа ахаҭарнакцәа аҭыԥқәа реиҳарак ахьааныркыло, ари аӡбамҭа иадгылеит. Аха ахаҭарнакцәа Рпалата аҟны, уа адемократцәа еиҳауп, аҭӡамц аргылара азы аԥара азоужьра мап ацәыркуеит.<ref>https://24.kz/ru/news/in-the-world/item/434912-chem-zapomnilsya-donald-tramp-za-chetyre-goda-prezidentstva</ref>
Ажьырныҳәамза 2017 шықәсазы Дональд ахҵәацәа рыдкылара аамҭала аанкыларазы, ааигәамрагыларатәи арегион аҳәынҭқаррақәа рҟынтә, иара убасгьы аԥкрақәа алагалан даҽа араб ҳәынҭқаррақәа быжьбы рзы. Арҭ азакәанқәа адискриминациатә ҟазшьа рымоуп ҳәа иԥхьаӡан, Иреиҳаӡоу аӡбарҭагьы уи аблокада азнауит.
2017 шықәса сентиабр мзазы, аҳәынҭқарра ахада илегалм амигрантцәа рхәыҷқәа рыхьчаразы аус зуаз апрограмма аԥыхра рылеиҳәоит. Еиду Америкатәи Аштатқәа ирыҵанакуа ақалақь дуқәа рҿы имҩаԥгаз ақәгыларақәа инарымаданы ари ақәҵара анапы аҵаҩымкәа иаанхеит.
2018 шықәсазы, атәыла ахада иусбарҭа аҳәамҭа ҟанаҵеит Еиду Америкатәи Аштатқәа жәларбжьаратәи аекологиатә еиқәышаҳаҭра ишалҵуа азы. Аусура иаҟәыҵит арацәаҵхреи, анефт аалыҵқәеи, аихаӡеи рыԥшыхәра азы алицензиа аҭара азин ҟазымҵоз азакәан.
Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент иполитика массала атәылауаа ргәынамӡара цәырнагеит. Иқәгылоз дҵаны иҟарҵон алхранӡатәи аҳәамҭақәа рынагӡаразы. Аӡәырҩы аполитикцәеи аҳәынҭқарратә усзуҩцәеи ықәгылеит атәыла ахада изын аимпичмент рылаҳәаразы. Аполитикатә гәыԥқәа рҟны аиҳабыра русура аанкыларазы аиҿагыларақәа аҳәынҭқарратә усзуҩцәа уалафахәыда иааннажьит.<ref>https://www.bbc.com/russian/features-48627038</ref>
== Трамп ихатәы ԥсҭазаареи ихәыҷқәеи имаҭацәеи ==
Еиду Америкатәи Аштатқәа 45-тәи апрезидент хҩык аҳәса ааигахьан. Арҭ аҭаацәарақәа зегьы рҟынтәи иара имоуп хәҩык ахәыҷқәеи ааҩык амаҭацәеи. Дональ Трамп раԥхьатәи иԥҳәыс амодель Ивана Трамп лакәын. Урҭ рчара ҟалеит 1977 шықәса рзы.
Дональд Трамп раԥхьатәи иԥҳәыс илыхшеит хҩык ахәыҷқәа: Дональд Џон (аиҵбы), Иванка, Ерик. Ахәыҷқәа иахьагьы раб ибизнес анагӡара рнапы алакуп. 1990-тәи ашықәсқәа рзы аҭаацәара хыбгалоит, аҩныҵҟатәи аҭыӡшәақәа ирыхҟьаны.<ref>https://damy-gospoda.ru/donald-tramp-kratkaya-biografiya/</ref>
Дональд Трамп раԥхьатәи иԥа Трамп - аиҵбы америкатәи афотомодель Ванесса Трамп ԥҳәысс димоуп. Урҭ ирыхшеит хҩык ахшара: Кеи Медисон, Хлоиа Софиа, Дональд Джон III, Тристан Милоси Фредерики.
Иванка Трамп Джаред Кунераи диццоит, уи аиудеицәа дреиуан. Лхаҵа иҭаацәа милаҭла иауриацәан, Ниу-Иорк инхоз ауриацәа рдиаспора рыбжьара даара пату зқәыз ҭаацәаран. Атәыла ахада иԥҳа аиудиеицәа рдинхаҵара лыдылкылоит. Дара ирыхшеит хҩык ахәыҷқәа: Теодор Джеимс, Джозеф Фредерик, Арабелла Роуз.
Ерик Трамп иакәзар, асупермодель Лара Иунаско ԥҳәысс дигеит. Уи иԥҳәыси иареи Манхеттен инхоит. Ерик иԥҳәыс афотоҭыхра лнапы алакуп, убри аҟынтә лассы-ласс Лос-Анџьелесҟа афотоҭыхразы ицалоит.
1993 шықәсазы Дональд Трамп аҩынтә раан ԥҳәыс дигоит, уи динасыԥхеит акиноактриса Марла Енн Меиплз. Аҩбатәи аҭаацәараҿы Дональд дихшоит аԥҳа Тиффани. Иахьа лара актрисахара лҽазылшәоит, инстаграмм аҿы лхатә даҟьа лымоуп, Голливуд астудиақәа рҟны аус луеит аамҭа-аамҭала.
Иахьанӡа Дональд Трамп иԥҳәыс лакәын афотомодель Меланиа Трамп. Урҭ 24 шықәса рыбжьоуп. Трамп ахԥатәи иԥҳәыс длыхшеит аԥа Беррон. Аӡәырҩы ишьақәдырӷәӷәоит уи даутиступ ҳәа.<ref>https://stuki-druki.com/authors/Trump.php</ref>
== Абиблиографиеи аҳамҭақәеи ==
Дональд Трамп иԥсҭазаара зегьы апублицистика даҿын. Иара иҩит 17 шәҟәы, урҭ рҟны еиҭеиҳәоит иеихьӡарақәа рҭоурыхқәа, иусдкыларатә усура ахаҭарақәа раартра хықәкыс иҟаҵаны.
Апрезидент аҵыхәтәантәи ишәҟәы иахьӡуп “Изувеченная Америка: Как сделать Америку снова великой”. Уа Дональд Трамп иахьатәи Еиду Америкатәи Аштатқәа иадҳәалоу акыр аинтерс зҵоу афактқәа ааигоит.
Адәныҟатәи аполитикеи аекономикеи рҟны иеихьӡарақәа рзы Трамп ианашьоуп адгьылбжьаха Еллис Ҳаҭыр зқәу амедаль, Апрезидент иорден «Сияние», Абдель-Азиз иордени «Агәымшәаразы» ахьтәы медали, урҭ Дональд ианаршьеит Афганистантәи ижәытәӡатәиу аимшьҭрақәа раԥхьагылаҩцәа.<ref>https://www.shopolog.ru/metodichka/kompanii-i-rynki/donal-d-tram-o-biznese-uspehe-i-den-gah-38-luchshih-citat/</ref>
== Дональд Трамп – аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа ==
Ажьырныҳәамза 2019 шықәсазы Дональд Трамп иалхрақәа рымҩаԥысшьа шаҟа ииашаз, азакәантә шьаҭа ахьынӡамаз атәы зҳәоз алҵшәақәа кьыԥхьын. Аусҭҵааҩцәа ишьақәдырӷәӷәоит, алхрақәа рылҵшәақәа урыстәылатәи амаҵзура ҷыдақәа даара анырра арҭеит ҳәа, уаанӡатәи аусдкылаҩи дареи аиқәышаҳаҭра рыбжьарҵеит ҳәа.
2019 шықәса жәабранмзазы апрезидент аҳәамҭа ҟаиҵеит акосмостә архәҭақәа шаԥҵахо азы. Урҭ ззырхаз аракетақәа ҵәҩанҵәыҟа рдәықәҵара акәын, уа аӷа ибаллистикатә џьаԥҳаны аԥшааразы.
Хәажәкырамза 2019 шықәсазы Дональд Трамп аҳәамҭа ҟаиҵеит ИГИЛ атеррористтә еиҿкаара иаиааиуп ҳәа, уи аҳәамҭа иара жәларбжьаратәи арена аҟны иреитинг шьҭнахит.<ref>https://eksmo.ru/authors/tramp-donald-ITD15226/</ref>
== Азгәаҭақәа ==
{{reflist}}
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:1946 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Рашәарамза 14 рзы ииз]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитикцәа]]
[[Акатегориа:Аимпичмент зықәшәаз апрезидентцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи исахьаркыратәым алитература ашәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи абизнес шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи абизнесменцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи амиллиардерцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи абизнесменцәа ацәгьоурақәа рзы ахара рыдҵоуп]]
[[Акатегориа:Америкатәи ацәгьаҟаҵаҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи амилаҭеилыхҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи ацәгьаршратә теоретикцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Аглобализациа иаҿагылоу активистцәа]]
[[Акатегориа:Аиммиграциа иаҿагыло активистцәа]]
[[Акатегориа:Афеминизм акритикцәа]]
[[Акатегориа:Аисламизм акритикцәа]]
[[Акатегориа:Асоциализм акритикцәа]]
[[Акатегориа:Трампаа]]
lfsemapj7gkquqzcfbq6l6ezvegrheu
Авикипедиа:Портал сообщества
4
10047
174229
170564
2026-09-15T12:58:27Z
MediaWiki message delivery
7039
/* Переключение сервера: ваш вики-проект скоро на короткое время будет доступен в режиме «только для чтения» */ новая тема
174229
wikitext
text/x-wiki
----
[[File:Replacement filing cabinet.svg|25px|link=]] '''Архивқәа: [[Авикипедиа:Портал сообщества/Архив|2011-2020]], [[Авикипедиа:Портал сообщества/Архив1|2021-2022]]'''
----
== Предстоящее голосование по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Добрый день,
В середине января 2023 года состоится второе ратификационное голосование в рамках всего сообщества по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|Руководству по обеспечению правоприменения]] для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Универсального кодекса поведения]]. Оно последует за [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting/Results|голосованием в марте 2022 года]], в результате которого большинство голосовавших поддержало Руководство. В процессе голосования участники обозначили важные для сообщества вопросы. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Комитет по делам сообщества]] внёс требование, чтобы данные проблемные области были пересмотрены.
Управляемый волонтёрами [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Drafting_committee#Revisions_Committee_members|Комитет по пересмотру]] провёл большую работу по рассмотрению пожеланий сообщества и внесению изменений. Они доработали проблемные области, такие как требования по обучению и утверждению, конфиденциальность и прозрачность в процессе работы, а также читаемость и переводимость самого документа.
Ознакомиться с обновленным Руководством по обеспечению правоприменения можно '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|здесь]]''', а сравнительные изменения показаны '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Comparison|здесь]]'''.
'''Как проголосовать?'''
Голосование будет открыто с 17 января 2023 года. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter information|Данная страница на Мета-вики]]''' содержит информацию о том, как проголосовать используя SecurePoll.
'''Кто может голосовать?'''
'''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised enforcement_guidelines/Voter_information#Voting_eligibility|Право голоса]]''' для участия в голосовании определяется так же, как и в процессе выборов Совета попечителей Фонда Викимедиа. Подробнее о праве на участие в голосовании читайте здесь. Если вы имеете право голоса, вы можете использовать вашу учётную запись Викимедиа для доступа к серверу голосования.
'''Что будет после голосования?'''
Голоса будут тщательно проверены независимой группой волонтёров, а результаты будут опубликованы в рассылке Wikimedia-l, на форуме Стратегии движения, на платформе Diff и Мета-вики. Голосующие будут иметь возможность проголосовать и оставить имеющиеся пожелания по поводу Руководства. Совет попечителей примет во внимание уровень поддержки и поднятые вопросы, когда он будет рассматривать ратификацию Руководства по обеспечению правоприменения или же дальнейшую его доработку.
От имени проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 11:38, 11 ажьырныҳәамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Началось голосование по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 2}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Добрый день,
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting|Период голосования]] по [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines|пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] открыт. Голосование будет проходить в течение двух недель и завершится '''31 января 2023 года''' в '''23.59 UTC'''. Пожалуйста, ознакомьтесь с [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voter_information|подробной информацией о голосовании, праве на участие в голосовании и о том, как голосовать на странице Мета-вики]].
Для получения подробностей о Руководстве по обеспечению правоприменения и процессе голосования, обратитесь к [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Announcement/Voting_1|предыдущему письму]].
От имени Проектной команды УКП,
<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 20:52, 18 ажьырныҳәамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Голосование по пересмотренному Руководству по правоприменению УКП скоро завершится</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 3}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Здравствуйте,
'''31 января 2023 года''' в '''23.59 UTC''' завершится [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting|голосование]] по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]]. Подробности о Руководстве по обеспечению правоприменения и процессе голосования в [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement/Voting 1|предыдущем письме]].
От имени Проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 18:51, 30 ажьырныҳәамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Результаты голосования по пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения УКП</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
Результаты голосования по [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines |пересмотренному Руководству по обеспечению правоприменения Универсального кодекса поведения]] в рамках всего сообщества были подсчитаны и тщательно проверены. Мы благодарим всех, кто принял участие в голосовании.
В результате голосования 3097 участников из 146 сообществ Викимедиа, 76% голосов были поданы за Руководство по обеспечению правоприменения, а 24% - против. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|Статистика]] голосования опубликована. Более подробная информация о комментариях, полученных в ходе голосования, будет опубликована в ближайшее время.
Результаты и комментарии, собранные в течение голосования, будут направлены в Совет попечителей для рассмотрения. Ожидается, что процесс рассмотрения Советом будет завершен в марте 2023 года. Мы проинформируем вас, когда процесс рассмотрения будет завершён.
От имени проектной команды УКП,
<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 19:42, 15 жәабранмза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Период обратной связи с сообществами для обновления Условий использования Викимедиа</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Announcement|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Добрый день,
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Юридический отдел Фонда Викимедиа]] проводит период обратной связи с членами сообществ по обсуждению обновления Условий использования Викимедиа.
[[:foundation:Special:MyLanguage/Terms of Use|Условия использования (УИ)]] – это юридические условия, которые регулируют использование веб-сайтов размещенных Фондом Викимедиа. Вы можете поделиться отзывами о проекте предложения с февраля по апрель. Проект предложения будет переведен на несколько языков. Письменные отзывы будут приниматься на всех языках.
Данное обновление связано с несколькими моментами:
* Внедрение Универсального кодекса поведения
* Обновление текста проекта в соответствии с лицензией Creative Commons BY-SA 4.0
* Предложение по более эффективному решению проблемы нераскрытого платного редактирования
* Приведение наших условий в соответствие с действующими и недавно принятыми законами, влияющими на Фонд, включая Европейский закон о цифровых услугах.
В рамках периода обратной связи будут проведены две встречи (часы обсуждений): первая - 2 марта, вторая - 4 апреля.
Для получения более подробной информации, пожалуйста, пройдите по ссылкам ниже:
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Proposed update|Сравнение предлагаемого обновления УИ]]
* [[m:Talk:Terms of use|Страница для ваших отзывов]]
* Информация об организуемых [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|встречах (часы обсуждений)]]
От имени Юридического отдела Фонда Викимедиа,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 20:17, 21 жәабранмза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
=== Первое обсуждение обновлений Условий использования Фонда Викимедиа состоится 2 марта в 17.00 UTC===
Напоминаем, что Юридический отдел Фонда Викимедиа проводит [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Office_hours/ru встречи с членами сообществ] для обсуждения обновлений [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update Условий использования Викимедиа]. Первая встреча состоится сегодня, '''2 марта''', в '''17:00 UTC по 18:30 UTC'''.
Приглашаем вас принять участие в обсуждении. Пожалуйста, обратите внимание, что рабочий язык встреч – английский. Во встречах на ваши вопросы будут отвечать члены Юридического отдела Фонда Викимедиа. Подробнее [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Office_hours/ru на странице Мета].
--[[Алахәыла:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] ([[Алахәыла ахцәажәара:AAkhmedova (WMF)|ахцәажәара]]) 12:23, 2 хәажәкырамза 2023 (UTC)
== Editing news 2023 #1 ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="message"/><i>[[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2023/February|Прочитайте это на другом языке]] • [[m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter|Подписной лист на этот многоязычный информационный бюллетень]]</i>
Этот бюллетень включает два ключевых обновления о работе команды [[mw:Special:MyLanguage/Editing team|Редактирование]]:
# Команда редактирования завершит добавление новых возможностей в проект [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|Страницы беседы]] и развернет его.
# Они начинают новый проект, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Проверка редактирования]].
<strong>Проект разговорных страниц</strong>
[[File:Page Frame Features on desktop.png|alt=Скриншот, показывающий изменения дизайна страницы обсуждения, которые в настоящее время доступны в качестве бета-функций во всех википроектах Викимедиа. Эти функции включают информацию о количестве людей и комментариев в каждом обсуждении.|thumb|300px|Некоторые из предстоящих изменений]]
Команда редакторов почти закончила первый этап проекта [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project|Страницы беседы]]. Почти все [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|новые функции]] уже доступны в [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Бета-версия функции для {{int:discussiontools-preference-label}}]].
Он показывает информацию об активности обсуждения, например, дату последнего комментария. Вскоре появится новая кнопка "{{int:skin-action-addsection}}". Вы сможете отключить их в [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion]]. Пожалуйста, [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Talk_pages_project/Usability#c-PPelberg_(WMF)-20230215001000-Feedback:_Proposed_Revisions_to_%22Add_topic%22_button|скажите им, что вы думаете]].
[[File:Daily edit completion rates mobile talk pages.png|thumb|300px|Ежедневная скорость завершения редактирования по тестовым группам: DiscussionTools (тестовая группа) и наложение MobileFrontend (контрольная группа)]]
Завершился A/B-тест для [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|{{int:discussiontools-preference-label}} на мобильном сайте]]. Редакторы были [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|более успешны с {{int:discussiontools-preference-label}}]]. Команда редакторов включает эти функции для всех редакторов на мобильном сайте.
<strong>Новый проект: Проверка редактирования</strong>
Команда редакторов начинает [[mw:Special:MyLanguage/Edit check| проект помощи новым редакторам Википедии]]. Он поможет людям выявить некоторые проблемы до того, как они нажмут "{{int:publishchanges}}". Первый инструмент будет поощрять людей добавлять ссылки, когда они добавляют новый контент. Пожалуйста, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist|смотрите]] на этой странице для получения дополнительной информации. Вы можете [[mw:Special:MyLanguage/Editing_team/Community_Conversations#20230303|присоединяйтесь к конференц-звонку по 3 March 2023]], чтобы узнать больше.<section end="message"/>
</div>
–[[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:23, 22 жәабранмза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Quiddity (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=24611966 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Your wiki will be in read only soon</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] проверяет переключение между основным и вторичным дата-центром. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы. Чтобы убедиться, что всё работает, технологическому отделу Викимедиа нужны плановые испытания. Это тестирование покажет, возможно ли надёжно переключиться между центрами обработки данных (ЦОД). Это требует от многих рабочих групп подготовки к тесту и готовности исправить любые непредвиденные проблемы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2023-03-01|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-03-01T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-03-01T14:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2023-03-01|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 21:20, 27 жәабранмза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 -->
== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}
Hello, dear Wikipedians!<br/>
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge "'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].<br/>
We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge!
</div>
[[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="wikimania-program-submissions"/>[[File:Wikimedia_Singapore_Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.<section end="wikimania-program-submissions"/>
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:CKoerner (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Совет попечителей ратифицировал Руководство по правоприменению УКП</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Announcement - Board ratification}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Здравствуйте, важные новости относительно Руководства по правоприменению УКП:
Голосование по Руководству по правоприменению в январе 2023 года показало, что Руководство по правоприменению одобрено большинством. Поступило 369 замечаний, по которым скоро будет предоставлена детальная сводка. Всего проголосовало чуть более трех тысяч (3097) участников, из которых 76% одобрили Руководство по правоприменению. Вы можете ознакомиться со '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Revised_enforcement_guidelines/Voting_statistics|статистикой по голосованию в Meta-wiki]]'''.
Возросший уровень поддержки показывает Совету попечителей, что текущая версия обозначила решение вопросов, поднятых во время последнего пересмотра в 2022 году. Совет попечителей ратифицировал Руководство по правоприменению. [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Approval_of_Universal_Code_of_Conduct_Enforcement_Guidelines Резолюция размещена в вики Фонда], и вы также можете более детально ознакомиться с [https://diff.wikimedia.org/2023/03/21/the-enforcement-guidelines-received-strong-support-from-the-community-what-happens-next/ процессом пересмотра Руководства по правоприменению в 2023 году в Diff.]
Будут объявлены дальнейшие действия по работе с важными рекомендациями, обозначенными в Руководстве по правоприменению. Подробности по планам работ скоро поступят. Благодарим вас за вашу заинтересованность и участие.
От имени проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 11:41, 24 хәажәкырамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Отчет по отзывам участников голосования по ратификации Руководства по правоприменению УКП</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки в Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voting/Report/Email}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Добрый день,
Проектная команда по Универсальному кодексу поведения завершила анализ отзывов, полученных во время ратификационного голосования по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines|пересмотренному Руководству по правоприменению Универсального кодекса поведения]].
У всех участников голосования была возможность предоставить комментарии относительно содержания пересмотренного Руководства по обеспечению правоприменения. Всего 369 участников оставили комментарии на 18 языках по сравнению с 657 комментариями на 27 языках в 2022 году. Команда «Доверие и безопасность» завершила анализ комментариев, разделив отзывы по категориям и обозначив основные темы и области, требующие внимания. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Revised enforcement guidelines/Voter comments report|Переведенные версии отчета доступны здесь на Мета-вики]]'''. Пожалуйста, помогите перевести на ваш язык.
Мы выражаем благодарность всем, кто принял участие в голосовании и обсуждениях. Более подробную информацию по Универсальному кодексу поведения и Руководству по правоприменению можно найти на Мета-вики.
От имени проектной команды Универсального кодекса поведения,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 08:37, 3 мшаԥымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Напоминание: Встреча по обсуждению обновлений Условий использования Викимедиа</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours/Reminder|}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Всем привет,
Напоминаем, что Юридический отдел [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department|Фонда Викимедиа]] проводит [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|встречи]] с членами сообществ для обсуждения [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_department/2023_ToU_updates/Proposed_update|обновлений Условий использования Викимедиа]].
Вторая встреча пройдет сегодня,''' 4 апреля, с 17:00 UTC до 18:30 UTC'''. Подробнее [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/2023 ToU updates/Office hours|на странице Мета]].
Приглашаем вас принять участие в обсуждении. Пожалуйста, обратите внимание, что рабочий язык встреч – английский. Во встречах на ваши вопросы будут отвечать члены Юридического отдела Фонда Викимедиа.
От имени Юридического отдела Фонда Викимедиа,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 08:29, 4 мшаԥымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Начало обсуждений по вопросу ратификации Устава движения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Movement Charter/Ratification/Ratification methodology review launch|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
Здравствуйте,
[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee|Комитет по разработке Устава движения]] с 10 по 28 апреля 2023 года проводит ранний сбор предложений и вопросов со всего движения Викимедиа по [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification|предложенной методологии ратификации Устава движения]]. Согласно графику, ратификация [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Устава движения]] должна состояться в начале 2024 года.
'''Комитет приглашает членов сообщества ответить на [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification|шесть вопросов]]. Желающие могут поделиться отзывами на странице [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|обсуждения в Мета]] или на [https://forum.movement-strategy.org/t/movement-charter-ratification-methodology-community-review-from-10-28-april-2023/2930 форуме Стратегии движения].
'''Часы обсуждений'''
Комитет приглашает всех, кто хочет поделиться отзывами о предлагаемой методологии, присоединиться к встречам членов Комитета с сообществами:
* [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Community_Consultation#Community_conversation_#1:_18_April,_2023_at_10.00_UTC|Первая встреча с сообществами]]: '''18 апреля, 10:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1681812036 по Вашему местному времени])
* [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Community_Consultation#Community_conversation_#2:_24_April_2023_at_17.00_UTC|Вторая встреча с сообществами]]: '''24 апреля в 17:00 UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1682355603 по Вашему местному времени])
Язык часов обсуждений английский. [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Community Consultation|Пожалуйста, прокомментируйте]], если Вам нужна языковая поддержка. Языковой перевод будет предоставлен, если не менее 3 человек выразят желание участвовать с русскоязычного сообщества.
От имени Комитета по разработке Устава движения,<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 18:06, 11 мшаԥымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Комитет по выборам набирает новых членов</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominations/2023/Announcement|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominations/2023/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominations/2023/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Всем привет,
Комитет по выборам [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Фонда Викимедиа]] ищет 2-4 дополнительных членов до 24 апреля, которые могут помочь в процессе выбора членов в Совет попечителей Фонда Викимедиа.
В настоящее время планируются выборы в Совет попечителей Фонда Викимедиа на 2024 год. Новые члены приглашаются присоединиться к Комитету по выборам. Комитет по выборам контролирует процесс отбора мест в Совет попечителей сообщества. Присоединяйтесь к комитету и поделитесь своими ценными навыками и идеями в процессе отбора членов в Попечительский совет.
В [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees|Совете Фонда Викимедиа]] есть восемь мест, выбранных сообществом и аффилированными организациями (Affiliates). В 2024 году Комитет по выборам будет проводить процесс отбора на места, выбранные сообществами и аффилированными организациями, срок полномочий которых истекает. Этот процесс будет поддерживаться Фондом Викимедиа.
Члены Комитета по выборам назначаются на трехлетний срок и должны подписать [[phab:L37| соглашение о конфиденциальности]]. Члены комитета могут рассчитывать на 2-5 часов в неделю до начала процесса отбора и 5-8 часов в неделю во время процесса отбора.
Как член Комитета по выборам, в ваши обязанности будет входить:
* Участие в онлайн-встречах в период до следующих выборов (середина 2024 года)
* Участие в вводном онлайн обучении в мае-июне 2023 года
* Работа с Комитетом по выполнению его [[foundation:Special:MyLanguage/Elections_Committee_Charter|других обязанностей]].
Новые члены должны иметь следующие качества:
* Свободное владение английским языком
* Взаимодействие по электронной почте
* Знания о движении и управлении движением
Если Вы хотите выступить добровольцем на эту роль, пожалуйста, '''предложите свою кандидатуру до 24 апреля 2023 года 23:59 [[:en:Anywhere on Earth|AoE (Anywhere on Earth)]] на [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Nominations/2023|Мета-вики]]'''.
Полное объявление можно [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Wikimedia_Foundation_Elections_Committee_-_2023_Call_for_New_Members|'''прочитать здесь''']]. Заранее благодарим за вашу заинтересованность! Если Вы не заинтересованы, но знаете кого-то, кто может быть заинтересован, поделитесь с ними этим объявлением. Пожалуйста, дайте мне знать, если у Вас есть вопросы.
От имени Комитета по выборам,<br /><section end="announcement-content" />
</div>
[[User:AAkhmedova (WMF)|AAkhmedova (WMF)]] - 22:54, 14 мшаԥымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:AAkhmedova (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery/ru&oldid=23887065 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Ваша вики будет доступна только в режиме чтения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] проверяет переключение между основным и вторичным дата-центром. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы. Чтобы убедиться, что всё работает, технологическому отделу Викимедиа нужны плановые испытания. Это тестирование покажет, возможно ли надёжно переключиться между центрами обработки данных (ЦОД). Это требует от многих рабочих групп подготовки к тесту и готовности исправить любые непредвиденные проблемы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2023-04-26|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-04-26T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-04-26T14:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2023-04-26|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 00:41, 21 мшаԥымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:UOzurumba (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=24748237 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Seeking volunteers for the next step in the Universal Code of Conduct process</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Nominations/Announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Hello,
As follow-up to [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/IOMVS7W75ZYMABQGOQ2QH2JAURC3CHGH/ the message about the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines] by Wikimedia Foundation Board of Trustees Vice Chair, Shani Evenstein Sigalov, I am reaching out about the next steps. I want to bring your attention to the next stage of the Universal Code of Conduct process, which is forming a building committee for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C). I invite community members with experience and deep interest in community health and governance to nominate themselves to be part of the U4C building committee, which needs people who are:
* Community members in good standing
* Knowledgeable about movement community processes, such as, but not limited to, policy drafting, participatory decision making, and application of existing rules and policies on Wikimedia projects
* Aware and appreciative of the diversity of the movement, such as, but not limited to, languages spoken, identity, geography, and project type
* Committed to participate for the entire U4C Building Committee period from mid-May - December 2023
* Comfortable with engaging in difficult, but productive conversations
* Confidently able to communicate in English
The Building Committee shall consist of volunteer community members, affiliate board or staff, and Wikimedia Foundation staff.
The Universal Code of Conduct has been a process strengthened by the skills and knowledge of the community and I look forward to what the U4C Building Committee creates. If you are interested in joining the Building Committee, please either [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee/Nominations|sign up on the Meta-Wiki page]], or contact ucocproject[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org by May 12, 2023. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Read more on Meta-Wiki]]'''.
Best regards,<br /><section end="announcement-content" />
</div>
[[User:Xeno (WMF)|Xeno (WMF)]] 19:00, 26 мшаԥымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Xeno (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24941045 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Процедура отбора членов Учредительного комитета U4C</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
Следующей стадией процесса внедрения Универсального кодекса поведения является создание Учредительного комитета для разработки устава для Координационного комитета УКП (U4C). Члены Учредительного комитета были отобраны. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/U4C_Building_Committee|Ознакомьтесь с составом и узнайте о предстоящей работе в Мета-вики]].<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Project|UCoC Project Team]], 04:20, 27 лаҵарамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Объявляем новых членов Избирательной комиссии</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|Вы можете найти это сообщение, переведенное на другие языки, на Meta-wiki.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections committee/Nominatons/2023/Announcement - new members}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Приветствую вас,
Мы рады объявить [[listarchive:list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/4TALOUFPAP2VDBR27GKRVOP7IGQYU3DB/|о новых членах и советниках Избирательной комиссии]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections_committee|Избирательный комитет]] помогает в разработке и внедрении процесса отбора попечителей, отобранных Сообществом и аффилированными лицами, в Совет попечителей Фонда Викимедиа. После открытого процесса выдвижения наиболее сильные кандидаты пообщались с Правлением, и четырем кандидатам было предложено войти в состав Избирательной комиссии. Еще четырем кандидатам было предложено принять участие в качестве консультантов.
Спасибо всем членам сообщества, которые представили свои имена на рассмотрение. Мы с нетерпением ожидаем совместной работы с Избирательной комиссией в ближайшем будущем.
От имени Совета попечителей Фонда Викимедиа,<br /><section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:59, 28 рашәарамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25018085 -->
== Deploying the Phonos in-line audio player to your Wiki ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{{int:Hello}}!
Apologies if this message is not in your language, {{int:Please-translate}} to your language.
This wiki will soon be able to use the [[mw:Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player]] implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. This is part of fulfilling a wishlist proposal of providing [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Multimedia_and_Commons/Audio_links_that_play_on_click|audio links that play on click]].
With the inline audio player, you can add text-to-speech audio snippets to wiki pages by simply using a tag:
<syntaxhighlight lang="wikitext">
<phonos file="audio file" label="Listen"/>
</syntaxhighlight>
The above tag will show the text next to a speaker icon, and clicking on it will play the audio instantly without taking you to another page. A common example where you can use this feature is in adding pronunciation to words as illustrated on the [[wiktionary:en:English#Pronunciation|English Wiktionary]] below.
<syntaxhighlight lang="wikitext">
{{audio|en|En-uk-English.oga|Audio (UK)}}
</syntaxhighlight>
Could become:
<syntaxhighlight lang="wikitext">
<phonos file="En-uk-English.oga" label="Audio (UK)"/>
</syntaxhighlight>
The inline audio player will be available in your wiki in 2 weeks time; in the meantime, we would like you to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos|read about the features]] and give us feedback or ask questions about it in this [[mw:Help_talk:Extension:Phonos|talk page]].
Thank you!</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]], on behalf of the Foundation's Language team</bdi>
</div>
02:26, 27 ԥхынгәымза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:UOzurumba (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_announcement_list_(In-line_audio_player)&oldid=25350821 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Рассмотрение Устава Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/U4C Building Committee/Announcement - Review}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Здравствуйте,
Мы рады обнародовать следующий этап в работе по [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Универсальному кодексу поведения]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Черновой вариант Устава Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] в настоящий момент готов для вашего рассмотрения.
[[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|Руководство по правоприменению]] требует, чтобы структурная единица в форме Учредительного комитета составила черновой вариант устава, описывающего процедуры и подробности работы глобального комитета, названного [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines#4._UCoC_Coordinating_Committee_(U4C)|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (U4C)]]. В течение последних двух месяцев Учредительный комитет U4C работал вместе единой группой, чтобы обсудить и подготовить черновик устава U4C. Учредительный комитет U4C в настоящий момент ожидает отзывы по черновику устава вплоть до 22 сентября 2023 года. После этой даты Учредительный комитет U4C по мере необходимости внесет изменения в устав, а открытое голосование в рамках сообщества будет проведено через некоторое время после.
Примите участие в обсуждении во время [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/U4C Building Committee#Conversation hours|часов обсуждений]] или в [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Мета-вики]].
С уважением,<br /><section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]], on behalf of the U4C Building Committee, 15:35, 28 нанҳәамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25392152 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Ваша вики будет доступна только в режиме чтения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы. Чтобы убедиться, что всё работает, технологическому отделу Викимедиа нужны плановые испытания. Это тестирование покажет, возможно ли надёжно переключиться между центрами обработки данных (ЦОД). Это требует от многих рабочих групп подготовки к тесту и готовности исправить любые непредвиденные проблемы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2023-09-20|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2023-09-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2023-09-20T14:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2023-09-20|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
[[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|talk]]) 09:23, 15 цәыббрамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=25018086 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">== Возможности для назначения открываются в АффКом, в комитет Омбудсмена и Комитета по Рассмотрению Дел ==</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
<div style="margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;">
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|''Вы можете найти перевод этого сообщения на другие языки на Мета-вики''.]]
''<span class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments/Announcement/Short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</span>''</div>
Всем привет! [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Комитет по присоединению]] (АффКом), [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Комиссия омбудсменов]] и [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee|Комитет по рассмотрению дел]] ищут новых членов. Эти добровольческие группы оказывают важную структурную и надзорную поддержку сообществу и движению. Людям предлагается выдвигать свои кандидатуры самостоятельно или поощрять других, которые, по их мнению, могли бы внести свой вклад в эти группы, подавать заявки на членство. Более подробную информацию о ролях групп, необходимых навыках и возможности подать заявку можно найти на [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Committee appointments|странице Мета-Вики]].
От имени команды Поддержки Комитетов,<br /><section end="announcement-content" />
</div>
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
~ [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 16:41, 9 жьҭаарамза 2023 (UTC) </div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Просмотрите и прокомментируйте пакет правил отбора Попечительского совета Фонда Викимедиа на 2024 год.</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short| Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]]''
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Rules package review - short}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Уважаемые участники,
Пожалуйста, просмотрите и прокомментируйте пакет правил отбора Попечительского совета Фонда Викимедиа до 29 октября 2023 года. Пакет правил отбора основан на более старых версиях, разработанных Избирательной комиссией, и будет использоваться при выборе Попечительского совета в 2024 году. Предоставление ваших комментариев сейчас поможет им обеспечить более плавный и лучший процесс выбора Правления. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|Подробнее на странице в Мета-вики]].
С уважением,
Кэти Чан <br>
председатель Избирательной комиссии<br /><section end="announcement-content" />
</div>
01:12, 17 жьҭаарамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25570445 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Скоро: Предпросмотр ссылок</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="ReferencePreviewsDefault"/>
[[File:Example_of_a_Reference_Preview.png|right|300px]]
В ближайшее время в Вашей вики появится новая функция: Предпросмотр ссылок - всплывающие окна для ссылок. Такие всплывающие окна существуют на вики-сайтах как локальные гаджеты уже много лет. Теперь есть централизованное решение, доступное на всех вики, и совместимое с функцией [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Предпросмотр страницы]].
Предпросмотр ссылок будет доступен всем, включая читателей. Если Вы не хотите видеть эту функцию, [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|Вы можете ее отключить]]. Если Вы [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|используете гаджеты]] "Всплывающие подсказки для ссылок" или "Навигация всплывающих окон", Вы не увидите "Предпросмотр ссылок" до тех пор, пока Вы не отключите гаджет.
Предпросмотр ссылок являлся бета-функцией на многих вики начиная с 2019-го года и функцией по-умолчанию на некоторых вики начиная с 2021-го года. Внедрение функции запланировано на 22-e ноября.
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Помощь]]
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Страница проекта с более подробной информацией (на английском)]].
* Отзывы приветствуются [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|на этой странице обсуждений]].
-- Для команды [[m:WMDE Technical Wishes|Викимедия Германия "Технические пожелания"]],
<section end="ReferencePreviewsDefault"/>
</div>
[[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]], 13:11, 15 абҵарамза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25866958 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">(New) Feature on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]]: Adding geopoints via QID</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="Body"/>Since September 2022, it is possible to create geopoints using a QID. Many wiki contributors have asked for this feature, but it is not being used much. Therefore, we would like to remind you about it. More information can be found on the [[M:WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|project page]]. If you have any comments, please let us know on the [[M:Talk:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Geopoints via QID|talk page]]. – Best regards, the team of Technical Wishes at Wikimedia Deutschland
<section end="Body"/>
</div>
[[M:User:Thereza Mengs (WMDE)|Thereza Mengs (WMDE)]] 12:31, 13 ԥхынҷкәынмза 2023 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25955829 -->
== Do you use Wikidata in Wikimedia sibling projects? Tell us about your experiences ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.''
Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br>
''Currently, we are only able to conduct interviews in English.''
The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time.
For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite&oldid=26027495 -->
== Reusing references: Can we look over your shoulder? ==
''Apologies for writing in English.''
The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references.
* The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here].
* Interviews can be conducted in English, German or Dutch.
* [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]].
* Sessions will be held in January and February.
* [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.]
* Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment.
We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]]
<!-- Сообщение отправил Участник:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 -->
== Feminism and Folklore 2024 ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;>
[[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<center>''{{int:please-translate}}''</center>
Dear Wiki Community,
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition from February 1, 2024, to March 31, 2024 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta project page]].
This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2024|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2024/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
We look forward to your immense coordination.
Thank you and Best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024 International Team]]'''
::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
--[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 07:26, 18 ажьырныҳәамза 2024 (UTC)
== Wiki Loves Folklore is back! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{{int:please-translate}}
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024|Wiki Loves Folklore 2024]]''' an international photography contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.
You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2024 submitting] them in this commons contest.
You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2024/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.
Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2024|project Talk page]] if you need any assistance.
'''Kind regards,'''
'''Wiki loves Folklore International Team'''
-- [[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 07:26, 18 ажьырныҳәамза 2024 (UTC)
</div></div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Голосование по Уставу для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens|Вы можете найти перевод данного сообщения на дополнительные языки в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Здравствуйте,
Я пишу вам сегодня, чтобы объявить о начале периода голосования по Уставу для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] (U4C). Члены сообщества могут в настоящий момент [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|проголосовать и предоставить отзывы относительно устава посредством SecurePoll]] до 2 февраля 2024 г. Те из вас, кто уже высказывал свое мнение во время разработки [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Руководства по правоприменению УКП]], уже знакомы с данным процессом.
[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Текущая версия Устава для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] доступна в Мета-вики вместе с переводами на другие языки.
Ознакомьтесь с уставом, проголосуйте и поделитесь данной информацией с другими в вашем сообществе. Я могу с уверенностью сказать, что Учредительный комитет U4C с нетерпением ждет вашего участия.
От имени Проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:08, 19 ажьырныҳәамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Остались последние дни, чтобы проголосовать по Уставу для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder|Вы можете найти перевод данного сообщения на дополнительные языки в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - voting reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Здравствуйте,
Я пишу вам сегодня для напоминания о том, что период голосования по Уставу для [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) завершается '''2 февраля'''. Члены сообщества могут в настоящий момент [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|проголосовать и предоставить отзывы относительно устава посредством SecurePoll]] до 2 февраля. Те из вас, кто уже высказывал свое мнение во время разработки [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Руководства по правоприменению УКП]], уже знакомы с данным процессом.
[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Текущая версия Устава для Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]] доступна в Мета-вики вместе с переводами на другие языки.
Ознакомьтесь с уставом, проголосуйте и поделитесь данной информацией с другими в вашем сообществе. Я могу с уверенностью сказать, что Учредительный комитет U4C с нетерпением ждет вашего участия.
С уважением,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 17:00, 31 ажьырныҳәамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=25853527 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Объявление результатов голосования по ратификации Устава Координационного комитета по УКП</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results|Перевод данного сообщения на другие языки можно найти в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:wiki/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Уважаемые участники,
Благодарю всех за интерес к развитию Универсального кодекса поведения. Сегодня я хочу сообщить вам результаты [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter/Voter_information|ратификационного голосования]] по [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Уставу Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения]]. В ратификационном голосовании участвовало 1746 человек, в числе которых 1249 участников одобрили Устав, а 420 участников - нет. В процессе ратификационного голосования участники могли оставлять отзывы относительно Устава.
Отчет по статистике голосования и обзор обратной связи от участников будут опубликованы в Мета-вики в течение следующих недель.
В ближайшее время, пожалуйста, следите за новостями о дальнейших шагах.
От имени Проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 18:23, 12 жәабранмза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26160150 -->
== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]]
{{int:please-translate}}
Hello, dear Wikipedians!<br/>
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.<br/>
We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]])
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26166467 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Отчет о ратификации Устава U4C и объявление о начале выдвижения кандидатов для U4C</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates| Перевод данного сообщения на другие языки доступен в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Дорогие участники,
Сегодня я хочу сообщить вам две важные новости. Во-первых, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter/Vote results|отчет по отзывам после ратификации Устава Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения (U4C)]] уже доступен. Во-вторых, начинается выдвижение кандидатов для комитета U4C со сроком до 1 апреля 2024 года.
[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) является глобальной группой, деятельность которой посвящена справедливому и последовательному применению УКП. Члены сообщества приглашаются для подачи заявок на вступление в комитет U4C. Для более подробной информации о комитете U4C и его области ответственности, пожалуйста, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомьтесь с Уставом U4C]].
Согласно уставу в комитете U4C имеется 16 мест: восемь мест от сообщества в целом и восемь мест от регионов, чтобы U4C отображал разнообразие движения.
Ознакомьтесь более подробно и подайте вашу заявку в [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|Мета-вики]].
От имени Проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 16:25, 5 хәажәкырамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26276337 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Процесс отбора кандидатов в Совет попечителей Фонда Викимедиа в 2024 году</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
: ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement| Перевод данного сообщения на другие языки доступен в Мета-вики.]]''
: ''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2024/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>''
Дорогие участники,
В этом году у четырех членов, избранных от сообщества и партнеров, заканчивается срок пребывания в Совете попечителей [1]. Совет приглашает все движение принять участие в процессе отбора и голосования с целью заполнения этих мест в этом году.
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Комитет по выборам]] будет осуществлять надзор за этим процессом при участии сотрудников Фонда [2]. Комитет по вопросам управления создал Рабочую группу по формированию совета, состоящую из попечителей, которые не могут быть кандидатами в проводимом сообществом и партнерами процессе отбора в 2024 году, в следующем составе: Dariusz Jemielniak, Nataliia Tymkiv, Esra'a Al Shafei, Kathy Collins и Shani Evenstein Sigalov [3]. Данной группе поручено осуществлять надзор со стороны Совета за процессом отбора попечителей 2024 года и информировать его ходе выполнения. Более подробная информация о функциях Комитета по выборам, Совета и штатных сотрудников находится здесь [4].
Ниже перечислены ключевые планируемые даты:
* Май 2024 года. Выдвижение кандидатов и формулировка вопросов.
* Июнь 2024 года. Партнерские организации проводят голосование для составления шорт-листа из 12 кандидатов (составление шорт-листа не проводится при количестве заявок менее чем 15) [5].
* Июнь-август 2024 года. Период проведения кампании.
* Конец августа - начало сентября 2024 года. Двухнедельный период голосования сообщества.
* Октябрь-ноябрь 2024 года. Проверка биографических данных кандидатов.
* Заседание Совета в декабре 2024 года. Новые попечители приступают к работе.
Узнайте более подробно о процессе отбора 2024 года, включая детальное расписание, процесс выдвижения кандидатов, правила кампании и критерии правомочности избирателей, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|на этой странице в Мета-вики]] и составьте свой план.
'''Волонтеры на выборах'''
Дополнительный способ участия в процессе отбора 2024 года ‒ деятельность волонтера на выборах. Волонтеры на выборах являются связующим звеном между Комитетом по выборам и своими сообществами. Они обеспечивают представительство своего сообщества и мотивируют его для участия в голосовании. Узнайте более подробно о данной программе и способах участия в ней на данной [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Election Volunteers|странице в Мета-вики]].
С наилучшими пожеланиями,
[[m:Special:MyLanguage/User:Pundit|Dariusz Jemielniak]] (Председатель Комитета по вопросам управления, Рабочая группа по формированию совета)
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2021/Results#Elected
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter
[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Minutes:2023-08-15#Governance_Committee
[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles
[5] Несмотря на то что идеальное соотношение кандидатов - 12 кандидатов на четыре вакантных места, процесс формирования шорт-листа будет запущен при наличии более 15 кандидатов, в виду того что 1-3 исключенных кандидатов могут почувствовать себя "отверженными", а также в виду значительных затрачиваемых партнерами усилий для исключения лишь 1-3 кандидатов из списка.<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]]19:56, 12 хәажәкырамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:MPossoupe (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26349432 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Ваша вики будет доступна только в режиме чтения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2024-03-20|ru}}'''. Тестирование начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2024-03-20T14:00|en}} {{#time:H:i e|2024-03-20T14:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2024-03-20|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании. Там же будет дополнительная информация об этом. За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. '''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
[[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]], 00:00, 15 хәажәкырамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=25636619 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Проголосуйте прямо сейчас для избрания членов первого U4C</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens|Перевод данного сообщения на другие языки доступен в Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Уважаемые участники!
Я пишу вам, чтобы сообщить о начале голосования по выборам в Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (U4C), которое будет проходить до 9 мая 2024 года. Ознакомьтесь с информацией на [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|странице голосования в Мета-вики]], чтобы узнать больше по теме голосования и правомочности избирателей.
Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (U4C) является глобальной группой, деятельность которой направлена на обеспечение справедливого и последовательного применения УКП. Участники сообщества были приглашены для подачи заявок на членство в U4C. Для более подробной информации об области ответственности U4C, пожалуйста, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомьтесь с Уставом U4C]].
Пожалуйста, поделитесь данным сообщением с членами вашего сообщества, чтобы они также могли принять участие.
От имени проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 20:20, 25 мшаԥымза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Sign up for the language community meeting on May 31st, 16:00 UTC</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="message"/>Hello all,
The next language community meeting is scheduled in a few weeks - May 31st at 16:00 UTC. If you're interested, you can [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Wikimedia_Language_engineering/Community_meetings#31_May_2024 sign up on this wiki page].
This is a participant-driven meeting, where we share language-specific updates related to various projects, collectively discuss technical issues related to language wikis, and work together to find possible solutions. For example, in the last meeting, the topics included the machine translation service (MinT) and the languages and models it currently supports, localization efforts from the Kiwix team, and technical challenges with numerical sorting in files used on Bengali Wikisource.
Do you have any ideas for topics to share technical updates related to your project? Any problems that you would like to bring for discussion during the meeting? Do you need interpretation support from English to another language? Please reach out to me at ssethi(__AT__)wikimedia.org and [[etherpad:p/language-community-meeting-may-2024|add agenda items to the document here]].
We look forward to your participation!
<section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 21:22, 14 лаҵарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Feedback invited on Procedure for Sibling Project Lifecycle</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
[[File:Sibling Project Lifecycle Conversation 3.png|150px|right|link=:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle]]
Dear community members,
The [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee]] (CAC) of the [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] invites you to give feedback on a '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle|draft Procedure for Sibling Project Lifecycle]]'''. This draft Procedure outlines proposed steps and requirements for opening and closing Wikimedia Sibling Projects, and aims to ensure any newly approved projects are set up for success. This is separate from the procedures for opening or closing language versions of projects, which is handled by the [[:m:Special:MyLanguage/Language committee|Language Committee]] or [[m:Special:MyLanguage/Closing_projects_policy|closing projects policy]].
You can find the details on [[:m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle#Review|this page]], as well as the ways to give your feedback from today until the end of the day on '''June 23, 2024''', anywhere on Earth.
You can also share information about this with the interested project communities you work with or support, and you can also help us translate the procedure into more languages, so people can join the discussions in their own language.
On behalf of the CAC,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:25, 22 лаҵарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Объявление о создании первого Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Привет!
Члены счётной комиссии завершили рассмотрение результатов голосования. Мы продолжаем работу с результатами первых [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|выборов Координационного комитета Универсального кодекса поведения (ККУКП)]].
Мы рады объявить следующих лиц региональными членами ККУКП, срок полномочий которых составит два года:
* Северная Америка (США и Канада)
** –
* Северная и Западная Европа
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ghilt|Ghilt]]
* Латинская Америка и Карибский бассейн
** –
* Центральная и Восточная Европа
** —
* Африка к югу от Сахары
** –
* Ближний Восток и Северная Африка
** [[m:Special:MyLanguage/User:Ibrahim.ID|Ibrahim.ID]]
* Восточная, Юго-Восточная Азия и Тихоокеанский регион
** [[m:Special:MyLanguage/User:0xDeadbeef|0xDeadbeef]]
* Южная Азия
** –
Следующие лица избираются членами ККУКП от сообщества в целом, сроком на один год:
* [[m:Special:MyLanguage/User:Barkeep49|Barkeep49]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Superpes15|Superpes15]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Civvì|Civvì]]
* [[m:Special:MyLanguage/User:Luke081515|Luke081515]]
* –
* –
* –
* –
Ещё раз спасибо всем, кто участвовал в этом процессе, и хотим выразить огромную признательность кандидатам за их лидерство и преданность движению и сообществу Викимедиа.
В течение следующих нескольких недель ККУКП начнёт встречаться и планировать работу на 2024—2025 годы, поддерживая внедрение и пересмотр УКП и Руководящих принципов обеспечения соблюдения требований. Следите за их работой на [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-wiki]].
От имени Проектной команды УКП,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:14, 3 рашәарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Окончательный текст Устава Движения Викимедиа теперь доступен на Мета-Вики</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available|Вы можете прочитать это сообщение, который переведенн на другие языки на Мета-Вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final draft available}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Всем привет,
Окончательный текст [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Устава Движения Викимедиа]] теперь доступен для ознакомления на Мета, более чем на 20 языках.
'''Что такое Устав Движения Викимедиа?'''
Устав Движения Викимедиа – это предлагаемый документ, определяющий роли и ответственность всех членов и организаций в Движения Викимедиа, и включает в себя создание нового органа – Глобального Совета - для управления движением.
'''Присоединяйтесь к «Презентационной Вечеринка» Устава Движения Викимедиа'''
Присоединяйтесь к [[m:Special:MyLanguage/Event:Movement Charter Launch Party|«вечеринка по презентацию»]] устава '''20 июня 2024 года''' в '''14.00-15.00 по UTC''' ([https://zonestamp.toolforge.org/1718892000 проверьте по вашему времени]). Во время этого созвона, мы отпразднуем публикацию окончательного варианта Устава и представим его содержание. Присоединяйтесь и ознакомьтесь с Уставом, прежде чем проголосовать.
'''Голосование по ратификации Устава Движения'''
Голосование начнется на «SecurePoll» '''25 июня 2024 года''' в '''00:01 по UTC''' и завершится '''9 июля 2024 года''' в '''23:59 по UTC.''' Вы можете ознакомиться с [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|процессом голосования, критериями и другими подробностями]] на Мета.
Если у вас есть какие-либо вопросы, пожалуйста, оставьте сообщение [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter|на странице обсуждения на Мета]] или напишите MCDC по адресу [mailto:mcdc@wikimedia.org mcdc@wikimedia.org].
От имени Комитета по разработке Устава Движения,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 08:44, 11 рашәарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26390244 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Голосование по ратификации Устава Движения Викимедиа открыто – проголосуйте</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Ratification vote opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Всем привет,
Голосование по ратификации [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|'''Устава Движения Викимедиа''']] открыто. Устав Движения Викимедиа – это документ, определяющий роли и ответственности всех членов и организаций в Движении Викимедиа, и включает в себя создание нового органа – Глобального Совета – для управления движением.
Окончательная версия Устава Движения Викимедиа [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|доступна на Мета-Вики на русском языке]] для вашего ознакомления.
Голосование начнется на «SecurePoll» '''25 июня 2024 года''' в '''00:01 по UTC''' и завершится '''9 июля 2024 года''' в '''23:59 по UTC'''. Пожалуйста, ознакомьтесь с более подробной информацией о [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting|голосовании и критериях для голосования]].
После ознакомления с Уставом, пожалуйста, [[Special:SecurePoll/vote/398|'''проголосуйте''']] и поделитесь этой информацией с другими.
Если у вас есть какие-либо вопросы по поводу голосования по ратификации, пожалуйста, свяжитесь с Избирательной Комиссией по Уставу по адресу [mailto:cec@wikimedia.org '''cec@wikimedia.org'''].
От имени Избирательной комиссии,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 10:51, 25 рашәарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== <span lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Голосование по ратификации Устава Движения Викимедиа скоро завершится</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder|Вы можете найти перевод данного сообщения на другие языки на Мета-Вики.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Final reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Всем привет,
Это уведомление о том, что голосование по ратификации [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Устава Движения Викимедиа]] завершится '''9 июля 2024 года''', в '''23:59 по UTC'''.
Если вы еще не проголосовали, пожалуйста, проголосуйте [[m:Special:SecurePoll/vote/398|на «SecurePoll»]].
От имени [[m:Special:MyLanguage/Movement_Charter/Ratification/Voting#Electoral_Commission|Избирательной Комиссии по Уставу]],<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 03:45, 8 ԥхынгәымза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">U4C Special Election - Call for Candidates</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
A special election has been called to fill additional vacancies on the U4C. The call for candidates phase is open from now through July 19, 2024.
The [[:m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the [[:foundation:Wikimedia Foundation Universal Code of Conduct|UCoC]]. Community members are invited to submit their applications in the special election for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please review the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|U4C Charter]].
In this special election, according to [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#2. Elections and Terms|chapter 2 of the U4C charter]], there are 9 seats available on the U4C: '''four''' community-at-large seats and '''five''' regional seats to ensure the U4C represents the diversity of the movement. [[Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter#5. Glossary|No more than two members of the U4C can be elected from the same home wiki]]. Therefore, candidates must not have English Wikipedia, German Wikipedia, or Italian Wikipedia as their home wiki.
Read more and submit your application on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Meta-wiki]].
In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:02, 10 ԥхынгәымза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimedia Movement Charter ratification voting results</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Movement Charter/Drafting Committee/Announcement - Results of the ratification vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello everyone,
After carefully tallying both individual and affiliate votes, the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter/Ratification/Voting#Electoral Commission|Charter Electoral Commission]] is pleased to announce the final results of the Wikimedia Movement Charter voting.
As [[m:Special:MyLanguage/Talk:Movement Charter#Thank you for your participation in the Movement Charter ratification vote!|communicated]] by the Charter Electoral Commission, we reached the quorum for both Affiliate and individual votes by the time the vote closed on '''July 9, 23:59 UTC'''. We thank all 2,451 individuals and 129 Affiliate representatives who voted in the ratification process. Your votes and comments are invaluable for the future steps in Movement Strategy.
The final results of the [[m:Special:MyLanguage/Movement Charter|Wikimedia Movement Charter]] ratification voting held between 25 June and 9 July 2024 are as follows:
'''Individual vote:'''
Out of 2,451 individuals who voted as of July 9 23:59 (UTC), 2,446 have been accepted as valid votes. Among these, '''1,710''' voted “yes”; '''623''' voted “no”; and '''113''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 73.30% voted to approve the Charter (1710/2333), while 26.70% voted to reject the Charter (623/2333).
'''Affiliates vote:'''
Out of 129 Affiliates designated voters who voted as of July 9 23:59 (UTC), 129 votes are confirmed as valid votes. Among these, '''93''' voted “yes”; '''18''' voted “no”; and '''18''' selected “–” (neutral). Because the neutral votes don’t count towards the total number of votes cast, 83.78% voted to approve the Charter (93/111), while 16.22% voted to reject the Charter (18/111).
'''Board of Trustees of the Wikimedia Foundation:'''
The Wikimedia Foundation Board of Trustees voted '''not to ratify''' the proposed Charter during their special Board meeting on July 8, 2024. The Chair of the Wikimedia Foundation Board of Trustees, Nataliia Tymkiv, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard/Board_resolution_and_vote_on_the_proposed_Movement_Charter|shared the result of the vote, the resolution, meeting minutes and proposed next steps]].
With this, the Wikimedia Movement Charter in its current revision is '''not ratified'''.
We thank you for your participation in this important moment in our movement’s governance.
The Charter Electoral Commission,
[[m:User:Abhinav619|Abhinav619]], [[m:User:Borschts|Borschts]], [[m:User:Iwuala Lucy|Iwuala Lucy]], [[m:User:Tochiprecious|Tochiprecious]], [[m:User:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]]<section end="announcement-content" />
</div>
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 17:52, 18 ԥхынгәымза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
==Proposal to enable Google translate support in your Wikipedia==
Hello Abkhazian Wikipedians!
Apologies, as this message is not in your language, {{int:Please-translate}}.
Google Translate just introduced machine translation support in Abkhazian language. The WMF Language and Product Localisation team [https://phabricator.wikimedia.org/T369815 proposes] introducing [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation machine translation] (MT) support to your Wikipedia's Content and Section translation tools once it is available in the external APIs. Since this is the first Machine translation support proposed to be introduced in your Wikipedia, we want to ensure it is helpful for your translation work. For this, my team would like members of your community to:
* [https://translate.google.com/?sl=auto&tl=ab&op=translate Try the machine translation support] at https://translate.google.com/. You can paste multiple pieces of content from different Wikipedia articles and check whether the provided result is a valuable starting point for a translation.
*Provide us with specific feedback on the machine translation quality. Let us know if the translations are accurate, maintain the original meaning, are grammatically correct, and if they are suitable for your Wikipedia.
'''Our plans to enable the machine translation support'''
We plan to deploy the MT support once it is available in the external APIs if your community has no objections to having the translation support.
We look forward to your feedback in this thread, as we need to be sure we will be providing a useful support service for your translation work. Thank you!
[[Алахәыла:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Алахәыла ахцәажәара:UOzurumba (WMF)|ахцәажәара]]) 21:07, 24 ԥхынгәымза 2024 (UTC) On behalf of the WMF Language and Product Localisation team.
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Vote now to fill vacancies of the first U4C</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – voting opens}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
I am writing to you to let you know the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is open now through '''August 10, 2024'''. Read the information on the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.
The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 02:46, 27 ԥхынгәымза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=26989444 -->
== <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder! Vote closing soon to fill vacancies of the first U4C</span> ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement – reminder to vote}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Dear all,
The voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is closing soon. It is open through 10 August 2024. Read the information on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024_Special_Election#Voting|the voting page on Meta-wiki to learn more about voting and voter eligibility]]. If you are eligible to vote and have not voted in this special election, it is important that you vote now.
'''Why should you vote?''' The U4C is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community input into the committee membership is critical to the success of the UCoC.
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 15:29, 6 нанҳәамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Скоро: новая функция подссылки - попробуйте!</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="Sub-referencing"/>
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]]
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]].</span>
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">'''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you:</span>
* <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]].</span>
* <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities.</span>
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand.</span>
Пожалуйста, помогите нам распространить сообщение. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC)
<section end="Sub-referencing"/>
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 -->
== Sign up for the language community meeting on August 30th, 15:00 UTC ==
Hi all,
The next language community meeting is scheduled in a few weeks—on August 30th at 15:00 UTC. If you're interested in joining, you can [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#30_August_2024 sign up on this wiki page].
This participant-driven meeting will focus on sharing language-specific updates related to various projects, discussing technical issues related to language wikis, and working together to find possible solutions. For example, in the last meeting, topics included the Language Converter, the state of language research, updates on the Incubator conversations, and technical challenges around external links not working with special characters on Bengali sites.
Do you have any ideas for topics to share technical updates or discuss challenges? Please add agenda items to the document [https://etherpad.wikimedia.org/p/language-community-meeting-aug-2024 here] and reach out to ssethi(__AT__)wikimedia.org. We look forward to your participation!
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 23:19, 22 нанҳәамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Announcing the Universal Code of Conduct Coordinating Committee</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/board-elections@lists.wikimedia.org/thread/OKCCN2CANIH2K7DXJOL2GPVDFWL27R7C/ Original message at wikimedia-l]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Announcement - results}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Hello all,
The scrutineers have finished reviewing the vote and the [[m:Special:MyLanguage/Elections Committee|Elections Committee]] have certified the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election/Results|results]] for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024 Special Election|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) special election]].
I am pleased to announce the following individual as regional members of the U4C, who will fulfill a term until 15 June 2026:
* North America (USA and Canada)
** Ajraddatz
The following seats were not filled during this special election:
* Latin America and Caribbean
* Central and East Europe (CEE)
* Sub-Saharan Africa
* South Asia
* The four remaining Community-At-Large seats
Thank you again to everyone who participated in this process and much appreciation to the candidates for your leadership and dedication to the Wikimedia movement and community.
Over the next few weeks, the U4C will begin meeting and planning the 2024-25 year in supporting the implementation and review of the UCoC and Enforcement Guidelines. You can follow their work on [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Meta-Wiki]].
On behalf of the U4C and the Elections Committee,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 14:05, 2 цәыббрамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Поделитесь своим мнением: голосуйте на выборах в Совет попечителей 2024 года!</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Здравствуйте,
Началось голосование на [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|выборах в Совет попечителей 2024 года]]. На четыре (4) места в Совете претендуют двенадцать (12) кандидатов.
Ознакомьтесь с [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024/Candidates|заявлениями кандидатов]] и их [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Questions_for_candidates|ответами на вопросы сообщества]], чтобы узнать о них больше.
Когда вы будете готовы, перейдите на страницу голосования [[Special:SecurePoll/vote/400|SecurePoll]]. '''Голосование проводится в период с 00:00 (UTC) 3 сентября по 23:59 (UTC) 17 сентября'''.
Чтобы проверить ваше право голоса, пожалуйста, посетите информационную [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Voter_eligibility_guidelines|страницу о правомочности избирателей]].
С наилучшими пожеланиями,
Комитет по выборам и Рабочая группа по выборам в совет<section end="announcement-content" />
</div>
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 12:13, 3 цәыббрамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ваша вики будет доступна только в режиме чтения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2024-09-25|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2024-09-25T15:00|en}} {{#time:H:i e|2024-09-25T15:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2024-09-25|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании.
'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
[[User:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]], 09:36, 20 цәыббрамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27248326 -->
== 'Wikidata item' link is moving. Find out where... ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"><i>Apologies for cross-posting in English. Please consider translating this message.</i>{{tracked|T66315}}
Hello everyone, a small change will soon be coming to the user-interface of your Wikimedia project.
The [[d:Q16222597|Wikidata item]] [[w:|sitelink]] currently found under the <span style="color: #54595d;"><u>''General''</u></span> section of the '''Tools''' sidebar menu will move into the <span style="color: #54595d;"><u>''In Other Projects''</u></span> section.
We would like the Wiki communities feedback so please let us know or ask questions on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Discussion page]] before we enable the change which can take place October 4 2024, circa 15:00 UTC+2.
More information can be found on [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|the project page]].<br><br>We welcome your feedback and questions.<br> [[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 18:57, 27 цәыббрамза 2024 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27524260 -->
== Invitation to Participate in Wiki Loves Ramadan Community Engagement Survey ==
Dear all,
Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
We are excited to announce the upcoming [[m:Wiki Loves Ramadan|Wiki Loves Ramadan]] event, a global initiative aimed at celebrating Ramadan by enriching Wikipedia and its sister projects with content related to this significant time of year. As we plan to organize this event globally, your insights and experiences are crucial in shaping the best possible participation experience for the community.
To ensure that Wiki Loves Ramadan is engaging, inclusive, and impactful, we kindly invite you to participate in our community engagement survey. Your feedback will help us understand the needs of the community, set the event's focus, and guide our strategies for organizing this global event.
Survey link: https://forms.gle/f66MuzjcPpwzVymu5
Please take a few minutes to share your thoughts. Your input will make a difference!
Thank you for being a part of our journey to make Wiki Loves Ramadan a success.
Warm regards,
User:ZI Jony 03:19, 6 жьҭаарамза 2024 (UTC)
Wiki Loves Ramadan Organizing Team
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27510935 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Предварительные результаты выборов в Совет попечителей Фонда Викимедиа 2024 года</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Здравствуйте,
Благодарим всех, кто участвовал в выборах в [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2024|Совет попечителей Фонда Викимедиа 2024 года]]. Всего проголосовало около 6000 членов сообщества из более чем 180 вики-проектов.
Данные кандидаты получили наибольшее количество голосов:
# [[User:Kritzolina|Christel Steigenberger]]
# [[User:Nadzik|Maciej Artur Nadzikiewicz]]
# [[User:Victoria|Victoria Doronina]]
# [[User:Laurentius|Lorenzo Losa]]
Хотя данные кандидаты были отобраны путем голосования, они все еще должны быть утверждены Советом попечителей. Им необходимо успешно пройти биографическую проверку и соответствовать квалификационным требованиям, изложенным в регламенте. Новые попечители будут утверждены на следующем заседании Совета в декабре 2024 года.
[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Results|Узнайте более подробно о результатах в Мета-вики.]]
С наилучшими пожеланиями,
Комитет по выборам и Рабочая группа по выборам в совет
<section end="announcement-content" />
</div>
[[User:MPossoupe_(WMF)|MPossoupe_(WMF)]] 08:25, 14 жьҭаарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:MPossoupe (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27183190 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ищем волонтеров для участия в нескольких комитетах движения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Каждый год с октября по декабрь несколько комитетов движения обычно ищут новых волонтеров.
Прочитайте более подробно о работе комитетов на их страницах в Мета-вики:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations_Committee|Комитет по присоедниению (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds_commission|Комиссия омбудсменов (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Комитет по рассмотрению дел (CRC)]]
Подача заявок в комитеты открывается 16 октября 2024. Период подачи заявок в Комитет по присоединению завершается 18 ноября 2024, а в Комиссию омбудсменов и Комитет по рассмотрению дел – 2 декабря 2024. Узнайте о том, как подать заявку, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation/Legal/Committee_appointments|на странице назначений в Мета-вики]].
От имени команды поддержки комитетов,
<section end="announcement-content" />
</div>
-- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:07, 16 жьҭаарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27601062 -->
== 'Wikidata item' link is moving, finally. ==
Hello everyone, I previously wrote on the 27th September to advise that the ''Wikidata item'' sitelink will change places in the sidebar menu, moving from the '''General''' section into the '''In Other Projects''' section. The scheduled rollout date of 04.10.2024 was delayed due to a necessary request for Mobile/MinervaNeue skin. I am happy to inform that the global rollout can now proceed and will occur later today, 22.10.2024 at 15:00 UTC-2. [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Projects/Move_Wikidata_item_link|Please let us know]] if you notice any problems or bugs after this change. There should be no need for null-edits or purging cache for the changes to occur. Kind regards, -[[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] 11:29, 22 жьҭаарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=27535421 -->
== Final Reminder: Join us in Making Wiki Loves Ramadan Success ==
Dear all,
We’re thrilled to announce the Wiki Loves Ramadan event, a global initiative to celebrate Ramadan by enhancing Wikipedia and its sister projects with valuable content related to this special time of year. As we organize this event globally, we need your valuable input to make it a memorable experience for the community.
Last Call to Participate in Our Survey: To ensure that Wiki Loves Ramadan is inclusive and impactful, we kindly request you to complete our community engagement survey. Your feedback will shape the event’s focus and guide our organizing strategies to better meet community needs.
* Survey Link: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSffN4prPtR5DRSq9nH-t1z8hG3jZFBbySrv32YoxV8KbTwxig/viewform?usp=sf_link Complete the Survey]
* Deadline: November 10, 2024
Please take a few minutes to share your thoughts. Your input will truly make a difference!
'''Volunteer Opportunity''': Join the Wiki Loves Ramadan Team! We’re seeking dedicated volunteers for key team roles essential to the success of this initiative. If you’re interested in volunteer roles, we invite you to apply.
* Application Link: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfXiox_eEDH4yJ0gxVBgtL7jPe41TINAWYtpNp1JHSk8zhdgw/viewform?usp=sf_link Apply Here]
* Application Deadline: October 31, 2024
Explore Open Positions: For a detailed list of roles and their responsibilities, please refer to the position descriptions here: [https://docs.google.com/document/d/1oy0_tilC6kow5GGf6cEuFvdFpekcubCqJlaxkxh-jT4/ Position Descriptions]
Thank you for being part of this journey. We look forward to working together to make Wiki Loves Ramadan a success!
Warm regards,<br>
The Wiki Loves Ramadan Organizing Team 05:11, 29 жьҭаарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27568454 -->
== Sign up for the language community meeting on November 29th, 16:00 UTC ==
Hello everyone,
The next language community meeting is coming up next week, on November 29th, at 16:00 UTC (Zonestamp! For your timezone <https://zonestamp.toolforge.org/1732896000>). If you're interested in joining, you can sign up on this wiki page: <https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#29_November_2024>.
This participant-driven meeting will be organized by the Wikimedia Foundation’s Language Product Localization team and the Language Diversity Hub. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Moore Wikipedia, and the language support track at Wiki Indaba. We will also have members from the Wayuunaiki community joining us to share their experiences with the Incubator and as a new community within our movement. This meeting will have a Spanish interpretation.
Looking forward to seeing you at the language community meeting! Cheers, [[User:SSethi (WMF)|Srishti]] 19:53, 21 абҵарамза 2024 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 -->
== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==
Dear All,
We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch.
This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.
* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]
To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.
Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.
Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.
Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.
Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!
For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] 12:07, 16 ажьырныҳәамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=27568454 -->
== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 01:11, 24 ажьырныҳәамза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 -->
== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;>
[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<center>''{{int:please-translate}}''</center>
Dear Wiki Community,
You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].
This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']
Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
We look forward to your immense coordination.
Thank you and Best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''
::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
--[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 02:35, 29 ажьырныҳәамза 2025 (UTC)
== Wiki Loves Folklore is back! ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
{{int:please-translate}}
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.
You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.
You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.
Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance.
'''Kind regards,'''
'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 02:35, 29 ажьырныҳәамза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 -->
== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review.
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:48, 3 жәабранмза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 -->
== <span lang="ru" dir="ltr"> Приглашаем посетить встречу Языкового сообщества (28 февраля в 14:00 по UTC) и ознакомиться с рассылкой</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Здравствуйте!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=Изображение, символизирующее множество языков]]
Мы с удовольствием приглашаем вас на очередную '''встречу Языкового сообщества''', которая пройдёт '''28 февраля в 14:00 по UTC'''! Чтобы принять в ней участие, просто запишитесь '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|на её странице]]'''.
На этой встрече участники и участницы делятся новостями проектов, имеющих отношение к языкам, обсуждают технические проблемы языковых вики-проектов и совместно решают их. В прошлый раз мы обсуждали создание клавиатурных раскладок, создание Википедии на языке мооре, а также новости многоязычной поддержки на конференции Wiki Indaba.
'''Хотите сделать доклад?''' Мы будем рады услышать все сообщения: как технические новости вашего проекта, так и сведения о проблеме, с которой вам нужна помощь; также просим оставлять запросы на устный перевод! '''Ответьте на это сообщение''' или добавьте свой пункт '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|в повестку встречи]]'''.
Также предлагаем ознакомиться с шестым номером рассылки Команды локализации (январь 2025 года): [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. В ней содержатся последние известия октября—декабря 2024 года: создание новой функциональности; относящиеся к языкам улучшения в различных технических проектах и поддерживающих инициативах; подробности встреч членов сообщества; идеи для участия в проектах. Приглашаем подписаться на рассылку на её странице: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].
Ждём вас на встрече и надеемся услышать вас там!
<section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 08:28, 22 жәабранмза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:SSethi (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 -->
== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.
I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 18:51, 7 хәажәкырамза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 -->
== An improved dashboard for the Content Translation tool ==
<div lang="en" dir="ltr">
{{int:Hello}} Wikipedians,
Apologies as this message is not in your language, {{int:please-translate}}.
The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. Below is a breakdown of important information about the improvement.
'''What are the improvements?'''<br>
The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.
With a harmonized experience, logged-in desktop users can now access the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic). Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
'''Does this improvement change the current accessibility of this tool in this Wikipedia?'''<br>
The Content translation tool will still be in beta; therefore, only logged-in users who activated the tool from the [[en:wikipedia:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] will continue to have access to the content translation tool. Also, if the tool is only available to a specific [[en:Wikipedia:User access levels|user group]], it will remain that way.
'''When do we plan to implement this improvement?'''<br>
We will implement it on your Wikipedia and others by 24th, March 2025.
'''What happens to the former dashboard after we implement the improvement?'''<br>
You can still access it in the tool for some time. We will remove it from all Wikipedias by May 2025, as maintaining it will no longer be productive.
'''Where can I test this improvement and report any issues before it is implemented in this Wiki?''' <br>
You can try the improved capabilities in the test wiki using this link: https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ .
If you notice an issue related to the improved dashboard in the test wiki, please let us know in this thread and ping me, or report it in [https://phabricator.wikimedia.org/ Phabricator], adding these tags: <code>BUG REPORT</code> and <code>ContentTranslation</code>.
Please ask us any questions regarding this improvement in this thread. Thank you!
On behalf of the Language and Product Localization team.
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 04:23, 14 хәажәкырамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:UOzurumba (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_2&oldid=28390868 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ваша вики будет доступна только в режиме чтения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2025-03-19|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2025-03-19|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании.
'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 23:14, 14 хәажәкырамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Quiddity (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=28307742 -->
== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.
Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 02:04, 4 мшаԥымза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}
Hello, dear Wikipedians!<br/>
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language!
The most active contesters will receive prizes.
If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
<br/>
We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
</div>
16:10, 16 мшаԥымза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Hide on Rosé@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 00:34, 17 мшаԥымза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 -->
== Sub-referencing: User testing ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
<small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small>
Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:
#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher.
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.
We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.
Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> 15:03, 28 мшаԥымза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].
Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.
In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" />
</div>
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 03:40, 29 мшаԥымза 2025 (UTC)</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==
''(Apologies for posting in English)''
Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.
As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].
After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.
The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.
If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].
Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:07, 6 лаҵарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Объявлен конкурс кандидатов в Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения (ККУКП)</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Результаты голосования по Руководству по обеспечению соблюдения Универсального кодекса поведения и Уставу Координационного комитета по Универсальному кодексу поведения (ККУКП) [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|доступно на Meta-wiki]].
Теперь вы можете [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|подать свою кандидатуру для работы в ККУКП]] до 29 мая 2025 года в 12:00 по Гринвичу. Информация о [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|приемлемости, процессе и сроках находится на Мета-вики]]. Голосование по кандидатурам начнется 1 июня 2025 года и продлится две недели, завершившись 15 июня 2025 года в 12:00 по Гринвичу.
Если у вас есть какие-либо вопросы, вы можете задать их на [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|страница обсуждения выборов]]. -- в сотрудничестве с ККУКП, </div><section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ахцәажәара]])</bdi> 22:06, 15 лаҵарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''
Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too.
We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.
You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 15:26, 22 лаҵарамза 2025 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Отбор кандидатов в Совет попечителей Фонда Викимедиа на 2025 год и приём вопросов к кандидатам</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]''
Дорогие друзья,
В этом году истекают сроки полномочий двух (2) попечителей Фонда Викимедиа, избранных сообществом и организациями Викимедиа [1]. Совет попечителей приглашает всё движение принять участие в процессе отбора и голосовании за кандидатов на эти места.
Избирательная комиссия будет координировать данный процесс при поддержке сотрудников Фонда [2]. Комитет по управлению, состоящий из попечителей, не участвующих в выборах 2025 года (Раджу Наризетти, Шани Эвенштейн Сигалов, Лоренцо Лоза, Кэти Коллинз, Виктория Доронина и Эсраа Аль Шафеи) [3], будет осуществлять надзор за процессом отбора от имени Совета и информировать его о ходе выборов. Более подробную информацию о ролях Избирательной комиссии, Совета попечителей и сотрудников можно найти здесь [4].
Основные запланированные даты:
* 22 мая – 5 июня: Объявление (данное сообщение) и период для вопросов [6]
* 17 июня – 1 июля 2025: Приём заявок от кандидатов
* Июль 2025: При необходимости — голосование организаций Викимедиа для сокращения списка, если число поданных заявок превысит 10 [5]
* Август 2025: Предвыборная кампания
* Август – сентябрь 2025: Двухнедельное голосование сообщества
* Октябрь – ноябрь 2025: Проверка биографических данных выбранных кандидатов
* Заседание Совета в декабре 2025: Вступление в должность новых членов Совета попечителей
Подробная информация о выборах 2025 года — включая детальный график этапов, процедуру выдвижения кандидатов, правила проведения предвыборных кампаний и критерии для избирателей — доступна на данной странице Мета [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[ссылка]]].
'''Приём вопросов'''
В каждом избирательном цикле у сообщества есть возможность предложить вопросы, на которые должны ответить кандидаты в попечители. Избирательная комиссия отбирает вопросы из списка, составленного сообществом. Кандидаты обязаны ответить на все обязательные вопросы в своей заявке, в противном случае их кандидатура будет отклонена. В этом году Избирательная комиссия отберёт 5 вопросов. Итоговые вопросы могут представлять собой объединение схожих или связанных вопросов, поступивших от сообщества [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[ссылка]]].
'''Добровольцы для выборов'''
Ещё один способ участия в выборах 2025 года — стать добровольцем выборов. Добровольцы выборов выступают связующим звеном между Избирательной комиссией и своим сообществом. Они помогают обеспечить представленность своего сообщества и мотивируют его к активному участию в голосовании. Подробная информация о программе и способах присоединения доступна на данной странице Мета [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[ссылка]]].
Спасибо!
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter
[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024
[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles
[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ
[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates
С уважением,
Виктория Доронина
Представитель Совета попечителей в Избирательном комитете
Комитет по управлению<section end="announcement-content" />
</div>
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 03:07, 28 лаҵарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 -->
== <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Hello everyone,
''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''
The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.
This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.
The three main features of this extension are:
* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
* '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
* '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.
'''Note''': The extension comes with a new user right called '''"Event Organizer"''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.
The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])
If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.
Thank you! <section end="message"/>
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|ахцәажәара]]) 16:47, 29 лаҵарамза 2025 (UTC)</bdi>
<!-- Сообщение отправил Участник:Udehb-WMF@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&oldid=28803829 -->
== Vote now in the 2025 U4C Election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}
Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 23:00, 13 рашәарамза 2025 (UTC) </div>
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
:''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>
Hello all,
The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.
This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]
Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.
Best regards,
Abhishek Suryawanshi<br />
Chair of the Elections Committee
On behalf of the Elections Committee and Governance Committee
[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates
[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.
[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" />
</div>
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 17:43, 17 рашәарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Обратная связь по проектам Викимедиа</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="message"/>
Уважаемые участники сообщества Викимедиа,
[[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Комитет по делам сообщества (CAC)]] Совета попечителей Фонда Викимедиа поручил [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|Рабочей группе по родственным проектам (SPTF)]] обновить и внедрить процедуру оценки жизненного цикла родственных проектов — [[m:Wikimedia projects|вики-проектов, поддерживаемых Фондом Викимедиа (WMF)]].
Движение Викимедиа всегда руководствовалось перспективой актуальных, доступных и эффективных свободных знаний. По мере дальнейшего развития экосистемы проектов Викимедиа, очень важно периодически проводить ревизию существующих проектов, чтобы обеспечить их соответствие нашим целям и возможностям сообщества.
Несмотря на благородные намерения, некоторые проекты более не служат изначально заявленной цели. '''Оценка состояния таких проектов не означает бросить то, что тяжело нести, а подразумевает ответственное управление общими ресурсами'''. Время волонтеров, поддержка сотрудников, инфраструктура и внимание сообщества ограничены, а нетехнические затраты имеют тенденцию к значительному росту, поскольку наша экосистема вступила в новую эпоху интернета по сравнению с той, когда мы начинали. Поддержка неактивных проектов или проектов, которые не соответствуют нашим стремлениям, может непреднамеренно отвлечь эти ресурсы от областей с более значительным потенциалом.
Кроме того, поддержание проектов, которые больше не отражают качество и надежность, связанные с именем Викимедиа, сопряжено с репутационным риском. Заброшенный или менее надежный проект влияет на доверие к движению Викимедиа.
Наконец '''неспособность свернуть или переосмыслить проекты, которые больше не работают, может значительно осложнить запуск новых'''. Когда сообщество чувствует навсегда себя связанным с каждым прошлым решением ‒ независимо от того, насколько оно устарело ‒ мы рискуем оказаться в стагнации. Здоровая экосистема должна допускать эволюцию, адаптацю и, при необходимости, сворачивание проектов. Если мы порождаем ожидания, что каждый проект должен существовать вечно, мы ограничиваем наши способности в области экспериментов и инноваций.
По этой причине Рабочая группа по родственным проектам рассмотрела два запроса относительно жизненного цикла родственных проектов, чтобы проработать и продемонстрировать сам процесс ревизии. Мы выбрали Викиспору в качестве примера возможного открытия нового проекта и Викиновости в качестве примера ревизии существующего проекта. Предварительные выводы обсуждались 11 сентября 2024 года на встрече CAC, и Комитет по делам сообщества рекомендовал провести консультации с сообществом по теме обоих предложений.
<span id="Wikispore"></span>
=== Викиспора ===
[[m:Wikispore|Заявка на рассмотрение Викиспоры]] в качестве нового проекта была подана в 2019 году. Рабочая группа решила рассмотреть этот запрос более детально, поскольку вместо концентрации на какой-то конкретной теме, как это происходит в большинстве заявок на новые родственные проекты, Викиспора имеет потенциал для старта нескольких родственных проектов.
После тщательного рассмотрения, Рабочая группа по родственным проектам решила '''не рекомендовать''' Викиспору в качестве нового проекта Викимедиа. Принимая во внимание текущий уровень активности, существующая структура Викиспоры обеспечивает большую гибкость и экспериментальность при том, что Фонд Викимедиа предоставляет основную инфраструктурную поддержку.
Мы признаем потенциал этой инициативы и ожидаем мнений сообщества по теме того, каким должен быть достаточный уровень активности и вовлеченности, чтобы пересмотреть ее статус в будущем.
В рамках этого процесса мы опубликовали это решение в сообществе Викиспоры и пригласили одного из ее лидеров, Pharos, на встречу Рабочей группы по родственным проектам.
В настоящий момент мы особенно приветствуем мнения относительно измеримых критериев, указывающих на готовность проекта, таких как количество участников, объем содержимого и устойчивая поддержка сообщества. Это прояснит показатели, достаточные для открытия нового родственного проекта, в том числе и возможную будущую переподачу заявки по Викиспоре. Тем не менее, числа всегда будут лишь ориентиром, так как любые числа подвержены манипуляции.
<span id="Wikinews"></span>
=== Викиновости ===
Среди существующих родственных проектов, мы решили рассмотреть Викиновости, потому что именно в отношении этого проекта мы наблюдаем самый высокий уровень обеспокоенности по многим причинам.
С момента созыва Рабочей группы по родственным проектам в 2023 году, ее участники во время собраний и конференц-звонков интересовались мнением сообщества о родственных проектах, которые не выполнили свои обещания в рамках движения Викимедиа.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Викиновости были первым кандидатом для оценки, потому что люди из многих языковых сообществ это предложили. Кроме того, по большинству показателей это наименее активный родственный проект с наибольшим снижением активности за последние годы.
В то время как Комитет по языкам регулярно открывает и закрывает языковые версии родственных проектов на малых языках, обоснованного предложения по закрытию Википедии на основных языках или какого-либо проекта на английском языке никогда не поступало. Это не относится к Викиновостям, где возникало предложение о закрытии Английских Викиновостей, которое получило некоторую поддержку, но не привело ни к каким действиям[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F см. также раздел 5 из <nowiki>[5]</nowiki>]; также был проект предложения закрыть все языковые версии Викиновостей[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>].
[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Первоначальные показатели]], собранные сотрудниками WMF, также подтверждают беспокойство сообщества движения относительно Викиновостей.
На основании этого отчета, Рабочая группа по родственным проектам рекомендует сообществу провести переоценку Викиновостей. Мы пришли к выводу, что существующая структура и уровень активности являются самыми низкими среди существующих родственных проектов. Рабочая группа также рекомендует приостановить открытие новых языковых версий Викиновостей, пока идет консультация.
Рабочая группа по родственным проектам выносит этот анализ на обсуждение и приветствует дискуссии об альтернативных вариантах, включая потенциальные усилия по реструктуризации или интеграции с другими проектами Викимедиа.
Озвученные на данный момент варианты (которые могут быть применены просто к малоактивным языковым версиям или ко всем языковым версиям) включают:
* реструктуризацию работы и взаимосвязей Викиновостей с деятельностью по текущим событиям на других проектах;
* объединение содержимого Викиновостей с соответствующими языковыми проектами Википедии, возможно в новом именном пространстве;
* объединение содержимого с внешними проектами, обладающими совместимой лицензией;
* архивирование проектов Викиновостей.
Ваши идеи и взгляды важны в для формирования будущего этих проектов. Мы призываем всех заинтересованных членов сообщества поделиться своими мыслями на соответствующих страницах обсуждений или через другие обозначенные каналы обратной связи.
<span id="Feedback_and_next_steps"></span>
=== Обратная связь и дальнейшие шаги ===
Мы будем благодарны, если вы примете участие в дискуссии относительно будущего этих проектов и процесса ревизии. Мы запускаем две разные проектные страницы: [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]] и [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]]. Пожалуйста, примите участие в период с 27 июня по 27 июля 2025, после чего мы подведем итоги обсуждения. Вы можете писать там на любом языке.
Я также проведу видеозвонки 16 июля в среду в 11:00 UTC и 17 июля в четверг в 17:00 UTC (ссылки на звонки появятся чуть позже) и буду присутствовать на Викимании для дальнейших обсуждений.
<section end="message"/>
</div>
-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 20:56, 27 рашәарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Johan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 -->
== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==
''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''
Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.
The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]
These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.
Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.
Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].
Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 12:45, 14 ԥхынгәымза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 -->
== Help needed with translating User Interface message strings ==
Hello Wikimedians,
I hope this message finds you well! We have some User Interface message strings for the [[mw:Growth/Feature_summary|Growth feature]] that need your help to be translated into Abkhazian. Right now, they're at 0 percent, and it would be fantastic to get them fully localized.
@[[User:Fraxinus.cs|Fraxinus.cs]], thank you for all your contributions in this Wikipedia. Maybe you are interested in volunteering to translate the message strings, and anyone else interested in jumping in and lending a hand. Below is the link for the message strings on translatewiki:
https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-growthexperiments&language=ab&filter=&action=translate
If you're short on time, you can focus on translating the following subgroups:
* https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-growthexperiments-confirmemail&language=ab&filter=&action=translate
* https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-growthexperiments-welcomesurvey&language=ab&filter=&action=translate
*https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-growthexperiments-homepage&language=ab&filter=&action=translate
* https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-growthexperiments-helppanel&language=ab&filter=&action=translate
* https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-growthexperiments-user&language=ab&filter=&action=translate
If you haven’t used [https://translatewiki.net/ translatewiki.net] before, no worries! Here’s what you need:
* A good grasp of both English and Abkhazian.
* A TranslateWiki account (your wiki account won’t work here, but you can easily create one with your existing Wiki details, so you don’t have to remember anything new).
* A willingness to follow some simple instructions!
Once you’ve got your account set up, you’ll need to translate a few random messages for the site to authenticate your knowledge of the language. After that, you can dive right into the translations using the link above.
Thanks so much for helping! If you have any questions or need help, let me know.
[[Алахәыла:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]] ([[Алахәыла ахцәажәара:UOzurumba (WMF)|ахцәажәара]]) 15:57, 25 ԥхынгәымза 2025 (UTC)
== <span lang="ru" dir="ltr">Временные учетные записи будут доступны в ближайшее время.</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="body"/>
Привет! Мы из команда «[[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Безопасность и Целостность Продукта]]» Фонда Викимедиа. Мы хотели бы дать вам знать, что '''мы планируем включить [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|временные учётные записи]] в этом проекте на неделе 1-го сентября'''.
Временные учётные записи успешно работают в 30 вики-проектах, включая многие крупные Википедии, такие как немецкий, японский и французский. Изменения, которую внисит эта функция, особенно актуальны для редакторов, не вошедших в систему, для защиты которых и предназначена эта функция. Однако, она также актуальна для участников сообщества, таких как наставники, патрульные и администраторы — всех, кто отменяют правки, блокирует пользователей или иным образом взаимодействует с редакторами, не вошедшими в систему, для обеспечения безопасности и точности вики-проектов.
'''С какой целью мы внедряем временные учетные записи?'''
Наши вики-проекты должны быть по умолчанию более безопасными при внесении правок неавторизованными редакторами. Временные учетные записи дают возможность людям продолжать редактирование вики-проектов без создания аккаунта, позволяя избежать публичной привязки правок к своему IP-адресу. Мы уверены, что это отвечает интересам наших неавторизованных редакторов, которые вносят ценный вклад в вики-проекты и могут создать учетную запись позднее, обеспечивая рост нашего сообщества редакторов, администраторов и других участников. Несмотря на то что вики-проекты предупреждают неавторизованных редакторов о том, что их IP-адреса будут ассоциированы с их правками, многие люди могут не иметь представления об IP-адресах или о том, что они могут быть использованы для установления другой связанной с ними информации при помощи способов, неожиданных для них.
Кроме того, наше программное обеспечения и инструменты для модерации слишком сильно полагаются на сетевой источник (IP-адрес) для идентификации пользователей и шаблонов поведения, особенно по мере того, как сами IP-адреса становятся менее надежными в качестве идентификаторов. Временные учетные записи обеспечивают более целенаправленное взаимодействие с неавторизованными редакторами, включая более точные блокировки, и могут снизить число случаев непреднамеренной блокировки добросовестных пользователей, использующих те же IP-адреса, что и злоумышленники.
'''Как работают временные учетные записи'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
В тот момент, когда неавторизованный пользователь вносит правку на вики-проекте, в его браузере создается куки (cookie), к которой привязывается автоматически созданная временная учетная запись. Наименование этой учетной записи соответствует шаблону: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (тильда, текущий год, номер). Данное имя будет отображаться на страницах свежих правок или истории изменений. Срок действия данной куки закончится через 90 дней после создания. В течение ее срока действия, все правки, сделанные с данного устройства будут отнесены к этой временной учетной записи. Учетная запись останется прежней, даже если изменится IP-адрес, пока пользователь не очистит куки или не начнет использовать другое устройство или браузер. Информация об IP-адресах, использованных во время каждой правки, будет храниться в течение 90 дней после самой правки. Тем не менее лишь только некоторые зарегистрированные пользователи получат к ней доступ.
'''Что это значит для различных групп пользователей?'''
'''Неавторизованные редакторы'''
* Это повышает конфиденциальность. В настоящий момент, если вы не используете для редактирования зарегистрированную учетную запись, каждый может видеть связанный с вашими правками IP-адрес, даже по истечении 90 дней. Теперь на этом вики-проекте это не будет происходить.
* Если вы используете временную учетную запись для редактирования из разных мест в течение последних 90 дней (например, дома и в кофейне), история правок и IP-адреса всех ваших мест будут ассоциированы с одной временной учетной записью. Пользователи,[[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|удовлетворяющие критериям]], будут иметь возможность просмотра данной информации. Если это вызывает у вас вопросы с точки зрения безопасности, пожалуйста, обратитесь по адресу talktohumanrights(at)wikimedia.org для консультаций.
'''Члены сообщества, взаимодействующие с неавторизованными редакторами'''
* Временная учетная запись уникальным образом связана с устройством. Для сравнения, IP-адрес может использоваться несколькими устройствами и людьми (например, различные люди в школе или на работе могут иметь один IP-адрес).
* В сравнении с текущей ситуацией, допустимо предположить, что страница обсуждения временного пользователя принадлежит только одному лицу. Как вы можете видеть на скриншоте, пользователи временных учетных записей смогут получать уведомления. Также будет возможность поблагодарить их за правки, упомянуть в дискуссиях и пригласить для более активного участия в сообществе.
'''Пользователи, использующие IP-адреса для модерации на вики-проектах и управления ими'''
* '''Патрульные,''' отслеживающие постоянных злоумышленников, расследующие нарушения правил и т.д. Пользователи, [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|удовлетворяющие требованиям]], будут иметь возможность узнать IP-адреса временных пользователей и видеть все правки, внесенные при помощи временных учетных записей с конкретного IP-адреса или диапазона адресов ([[Special:IPContributions]]). Они также будут иметь доступ к полезной информации об IP-адресах благодаря функциональности [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]]. Для работы с временными учетными записями было разработано или настроено множество других компонентов программного обеспечения, включая фильтр правок, глобальные блокировки, глобальный вклад участника и другое. (Более подробная информация для разработчиков-волонтеров по теме обновления программного кода ваших инструментов доступна в заключительной части этого сообщения.)
* '''Администраторы, блокирующие неавторизованных редакторов'''
** Будут иметь возможность блокировки большого количества злоумышленников путем блокировки их временных учетных записей. Заблокированный пользователь не сможет быстро создавать новые временные учетные записи, если администратор выберет опцию [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|автоблокировки]].
** Возможность блокировки IP-адреса или диапазона IP-адресов также сохранится.
* Временные учетные записи не будут применяться ретроспективно к правкам, сделанным до внедрения. На странице Служебная:Вклад вы сможете видеть существующие правки от IP-пользователей, но не новые правки, сделанные временными учетными записями с данного IP-адреса. Вместо этого вы должны использовать для этих целей страницу Служебная:IPContributions.
'''Наша просьба к вам и дальнейшие шаги'''
* Если вам известны какие-либо инструменты, боты, гаджеты и т.д., которые используют информацию об IP-адресах или доступны для неавторизованных пользователей, вероятно, вам стоит протестировать их работу на тестовых площадках [[testwiki:Main_Page|testwiki]] или [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]] Если вы разработчик-волонтер,[[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers| ознакомьтесь с нашей документацией для разработчиков]], в частности с разделом о вероятной [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|необходимости обновления вашего программного кода.]]
* Если вы хотите протестировать среду с временными учетными записями, например просто посмотреть, как это работает, перейдите на тестовые площадки testwiki или test2wiki и пробуйте редактировать без авторизации.
* Сообщите нам, если вам известно о любых проблемах, на которые надо обратить внимание. Мы постараемся помочь, а если у нас не будет возможности сделать это, мы рассмотрим возможные варианты действий.
* Ознакомьтесь с нашим [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|предыдущим сообщением]]о требованиях для пользователей без расширенных прав, которым может потребоваться доступ к информации об IP-адресах.
Чтобы узнать больше об этом проекте, ознакомьтесь с [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|нашим списком ЧЗВ ]] - там вы найдете много полезных ответов. Вы также можете [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|взглянуть на последние новости]] (мы опубликовали лишь одну) и [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|подписаться на новостную рассылку.]] Если вы хотите пообщаться со мной (Szymon) за пределами вики-проекта, вы можете найти меня на платформах Discord и Telegram.
Спасибо!<section end="body" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> 21:35, 26 нанҳәамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Quiddity (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ваша вики будет доступна только в режиме чтения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2025-09-24|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции.
<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span>
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
*День переключения — {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ru}}. Оно продлится не более часа.
*При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
*Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании.
'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
<span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 15:41, 18 цәыббрамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Выскажите своё мнение: примите участие в голосовании на выборах в Совет попечителей 2025 года</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Здравствуйте!
Стартовал период голосования в рамках [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|выборов Совета попечителей Фонда Викимедиа 2025 года]]. Кандидаты претендуют на два (2) свободных места в Совете.
Для проверки вашего права участвовать в голосовании просим посетить информационную страницу [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|с критериями допуска к выборам]].
Познакомьтесь с кандидатами подробнее, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|изучив их заявки и просмотрев предвыборные видеообращения]].
После того как будете готовы сделать выбор, пройдите [[m:Special:SecurePoll/vote/405|на страницу голосования в системе SecurePoll]], чтобы отдать свой голос.
'''Голосование открыто с 8 октября 00:00 UTC до 22 октября 23:59 UTC.'''
С уважением,
Абхишек Сурьяванши<br />Председатель Избирательного комитета<section end="announcement-content" />
</div>
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 04:47, 9 жьҭаарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:RamzyM (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function1"/>
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).
There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function1"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 11:42, 20 жьҭаарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ищем волонтеров для участия в нескольких комитетах движения</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Каждый год с октября по декабрь несколько комитетов движения обычно ищут новых волонтеров.
Прочитайте более подробно о работе комитетов на их страницах в Мета-вики:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Комитет по присоедниению (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Комиссия омбудсменов (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Комитет по рассмотрению дел (CRC)]]
Подача заявок в комитеты открывается 30 октября 2025. Период подачи заявок в Комитет по партнёрским организациям завершается 11 декабря 2025, а в Комиссию омбудсменов и Комитет по рассмотрению дел – 11 декабря 2025. Узнайте о том, как подать заявку, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|на странице назначений в Мета-вики]].
От имени команды поддержки комитетов,
<section end="announcement-content" />
</div>
-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 14:12, 30 жьҭаарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:MKaur (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="function2"/>
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
<section end="function2"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 14:22, 20 абҵарамза 2025 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 -->
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 ажьырныҳәамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026
Dear Wiki Community,
We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.
The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.
;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.
;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:
* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices
Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.
;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:
# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''
;Campaign Tools
The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:
* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.
Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''
;Learn More & Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.
;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.
Thank you and best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''
----
''Stay connected:''
[[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]
[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,
We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.
;About Wiki Loves Folklore
'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals
* Cultural festivals and celebrations
* Traditional attire and crafts
* Performing arts, music, and dance
* Everyday practices rooted in folk heritage
Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.
[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]]
; Host a Local Edition
As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture
* Engage new contributors in your community
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content
'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''
If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.
If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.
;Get in Touch
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:
* The project Talk pages
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''
We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.
Warm regards,
'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
</div>
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 13:20, 18 ажьырныҳәамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Tiven2240@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Ежегодный пересмотр Универсального кодекса поведения и Руководства по правоприменению</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Пишу вам, чтобы сообщить о начале ежегодного пересмотра Универсального кодекса поведения (Universal Code of Conduct) и Руководства по его применению. Вы можете вносить предложения по изменениям до 9 февраля 2026 года. Это первый из нескольких этапов ежегодного пересмотра. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Дополнительную информацию и возможность присоединиться к обсуждению можно найти на странице UCoC в Мета-вики]].
[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координационный комитет по Универсальному кодексу поведения]] (U4C) — это глобальная группа, деятельность которой направлена на обеспечение справедливого и последовательного применения Универсального кодекса поведения. Эта процедура ежегодного пересмотра была спланирована и реализована U4C. Получить дополнительную информацию и узнать об обязанностях U4C можно, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|ознакомившись с Уставом U4C]].
Пожалуйста, поделитесь этой информацией с другими участниками вашего сообщества там, где это уместно.
— В сотрудничестве с U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|Обсуждение]])<section end="announcement-content" />
</div>
21:01, 19 ажьырныҳәамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}
Dear Wikipedians!
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.
The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.
🧩'''How to participate?'''
Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.
🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.
'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''
If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language.
Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge!
[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
</div>
<!-- Сообщение отправил Участник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 17:11, 3 мшаԥымза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:ZI Jony@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Алахәыла:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Алахәыла ахцәажәара:MediaWiki message delivery|ахцәажәара]]) 00:57, 26 мшаԥымза 2026 (UTC)
</bdi>
<!-- Сообщение отправил Участник:Codename Noreste@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 лаҵарамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Keegan (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==
<bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ахцәажәара]])</bdi> 17:11, 23 рашәарамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Codename Noreste@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Размещение ссылок на контакты по вопросам права и безопасности в нижнем колонтитуле вашего вики-проекта</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="Message"/>
'''Контакты по вопросам права и безопасности'''
Дорогие участники сообщества, Фонд Викимедиа сформировал [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|единую страницу с контактами по вопросам права и безопасности]] для размещения в нижних колонтитулах ваших проектов соответствующих ссылок на нее, чтобы обеспечить доступ к достоверной юридической информации. Это нормативное требование. Мы уже разместили эти ссылки в английском, немецком, итальянском, испанском и других проектах Википедии, и мы также скоро добавим это и в ваш вики-проект. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Пожалуйста, ознакомьтесь более подробно на странице проекта]] и оставляйте любые комментарии в этой ветке или на [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|странице обсуждений]].
<section end="Message"/>
</div>
-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:28, 25 рашәарамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Sannita (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 -->
== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:24, 24 ԥхынгәымза 2026 (UTC)
</bdi>
<!-- Сообщение отправил Участник:DreamRimmer@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== <span lang="ru" dir="ltr">Переключение сервера: ваш вики-проект скоро на короткое время будет доступен в режиме «только для чтения»</span> ==
<div lang="ru" dir="ltr">
<section begin="server-switch"/><div class="plainlinks">
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитать это сообщение на другом языке]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]
[[foundation:|Фонд Викимедиа]] будет переключать трафик между своими центрами обработки данных. Это гарантирует, что Википедия и другие вики-проекты Викимедиа смогут оставаться доступными даже после катастрофы.
Весь трафик будет переключен '''{{#time:j xg|2026-09-23|ru}}'''. Переключение начнётся в '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.
К сожалению, ввиду некоторых ограничений движка [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], редактирование будет остановлено в течение этих двух переключений. Приносим свои извинения за задержку в работе. Мы работаем над тем, чтобы сократить такие работы в будущем.
За 30 минут до начала переноса во всех проектах будет показан баннер-предупреждение. Этот баннер будет оставаться видимым до окончания операции.
Вы можете внести вклад в [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate перевод или вычитку] этого текста баннера.
'''В течение короткого промежутка времени вы сможете читать, но не сможете редактировать все вики-сайты.'''
* День переключения — {{#time:l j xg Y|2026-09-23|ru}}. Оно продлится не более часа.
* При попытке отредактировать или сохранить страницы в течение этого времени вы увидите сообщение об ошибке. Мы надеемся, что правки в этот период не будут потеряны, но не можем этого гарантировать. Если вы увидите сообщение об ошибке, пожалуйста, подождите, пока всё не восстановится. После этого вы сможете сохранить свою правку. Но на всякий случай мы рекомендуем вам сделать копию ваших изменений.
''Побочные эффекты'':
* Фоновые задания будут выполняться замедленно, а некоторые могут быть отклонены. Красные ссылки могут также обновляться с замедлением. Если вы создаёте статью, на которую уже есть ссылки откуда-то, то такие ссылки будут оставаться красными дольше, чем обычно. Некоторые долго выполняющиеся скрипты необходимо будет остановить.
* Мы ожидаем, что развёртывание кода произойдет так же, как и на любой другой неделе. Однако могут происходить некоторые зависания кода, если впоследствии этого потребует данная операция.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] будет недоступен примерно 90 минут.
При необходимости эти планы могут быть отложены. Вы можете [[wikitech:Switch_Datacenter|посмотреть расписание на wikitech.wikimedia.org]]. О любых изменениях будет сообщено в расписании.
'''Пожалуйста, поделитесь этой информацией с вашим сообществом.'''</div><section end="server-switch"/>
</div>
[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 цәыббрамза 2026 (UTC)
<!-- Сообщение отправил Участник:Trizek (WMF)@metawiki, используя список на странице https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 -->
r5tvrglpfj1tjtd9mm958ty12kj0drq
Акатегориа:Англызцәа
14
27004
174268
119932
2026-09-15T17:38:03Z
Fraxinus.cs
8381
нoвый ключ copтиpoвки для [[Акатегориа:Британиауаа]]: "." [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
174268
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|People of England}}
[[Акатегориа:Англиа]]
[[Акатегориа:Британиауаа|.]]
[[Акатегориа:Ауаа ажәларқәа рыла]]
6sjq4xmtt4k5kmt6dqk0qep4lnqwyxi
Афундаментализм
0
27245
174299
156597
2026-09-15T22:26:15Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174299
wikitext
text/x-wiki
'''Афундаментализм''' – ари Амассатә информациа ахархәагақәа рҟны, еиуеиԥшым адинхаҵарақәа рымҩаԥысшьа азгәазҭо, ҳаамҭазтәи ареалиқәа рыла иарбанызаалак алагалаҿыцқәа ирҿагыло, насгьы ашьҭрақәлаҩцәа аханатәтәи адинхаҵара разыргьежьра зҽазызкуа еилкаароуп.
== Ажәа афундаментализм иаанагои уи ахкқәеи ==
Алаҭын бызшәа аҟынтә иаагоу ажәа афундаментализм (Fundamentum) иаанагоит адинхаҵаратә, афилософиатә, аморалтә, асоциалтә ҵысрақәа рыхьӡ еидызкыло. Афундаментализм иаҿадыргылоит асекулиаризациеи аглобализациеи рыпроцессқәа. Аханатә афундаментализм анцәырҵ ҵакыс иаман иԥшьоу аҩырақәа ирну ишаныҵәҟьоу раԥхьареи, реиҭагареи. Аха анаҩс афундаментализм аҳәаақәа рыҽдырҭбааит, еиуеиԥшым адинхаҵаратә ҵысрақәеи аконцепциақәеи аҵанакра иалагеит. Раԥхьаӡа акәны афундаментализм аконцепциеи уи ажәеи рхы иадырхәо иалагеит апротестанатә еиҿкаарақәа ианрылацәажәоз Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы. Анаука знапы алакым ауааԥсыра зны-зынла афундаментализми афанатизми акакәны ирыԥхьаӡоит. И. В. Кудриашова афундаментализмтә ҵысра ҩ-хкык рыла илшоит: раԥхьатәи агәыԥ ахь иаҵанакуеит авраамтә (авраамические) динхаҵарақәа шьаҭас измоу аҵысрақәа, аҩбатәи — индуизми буддизми рҿы ицәырҵыз. Иааизакны афундаментализм иаанаго уалацәажәозар, иара шьақәгылоуп иуԥсахыр иҟамло апостулатқәеи, атрадициақәа зыԥсахуа аҿыц лагалақәа рҿагылареи рыпринципқәа рыла. Иара убас, ари аҵысра иадырҳәалоит атрадиционализми аконсерватизми. Лассы-лассы ажәа аҵакы ибзианы иззымдыруа афундаментализм адырҳәалоит адинхаҵара, еиҳараӡак амсылманра.
Иҟоуп афундаментализм еиуеиԥшым ахкқәа: аҳәынҭқарратә, амилаҭтә, аџьармыкьатә, афеминисттә, аекологиатә уҳәа егьырҭ. Урҭ еиуеиԥшым афундаментализм ахкқәа еицырзеиԥшу шмаҷугьы, еидызкыло ыҟоуп. Уи иадгылоу еснагь иаадырԥшуеит ақәԥаратә идеологиа, урҭ рхатә иашара мацароуп зыгәра рго. Иара афундаментализм атермин ахаҭа еиҳа анегативтә форма амоуп, уи рхы иадырхәоит адогматизм иаҿдырԥшуа апроцессқәа ианрылацәажәо. Уахь иаҵанакуеит амч ахархәара аметодқәа, авторитарра ианалацәажәо. Убри аангьы афундаментализм иаанагозар ҟалоит апринципқәа рықәныҟәара, ахы амеигӡара. Иҟоуп аспециалистцәа, «мраҭашәаратәи адемократиа» аполитикатә фундаментализмны изыԥхьаӡо. С. Хатингтон 90-тәи ашықәсқәа раан иқәиргылаз «ацивилизациа реиҿагылара» ҳәа хьӡыс измаз атеориала, 21-тәи ашәышықәса акультурақәа аԥыжәаразы реиҿагылара иаамҭаны иҟалоит ҳәа азгәеиҭон автор. Даҽакала иуҳәозар, уи аҵысра еиуеиԥшым ацивилизациақәа рҿы аԥыжәара агаразы ахықәкы ахьамоу, адунеи афундаментализм иалаӡоит ҳәа агәаанагара иман Хатингтон. Ацивилизациақәа акоммуникациа ахьрымам иахҟьаны рымҩақәа еиҳа-еиҳа еицәыхарахоит. Аконфликттә ҭагылазаашьа аԥсҭазаара иашьашәаланы иҟалеит. Ацивилизациатә процессқәа ирыдҳәалоу атәылақәа уи Хатингтон дызлацәажәоз амодель ишаҳәо еиԥш лассы-лассы рхы мҩаԥыргоит. Хаттингтон игәаанагарала, ацивилизациатә еиԥшымра еиҳа-еиҳа иӷәӷәахо иалагоит, анаҩсгьы еиҳа амч змоу ацивилизациақәа рыбжьара аконфикт аҽарҭбаауеит. Аԥхьаҟагьы урҭ еиҿамгылар залшом, еиҳарак аконфликт ҟалоит мраҭашәаратәи ацивилизациеи егьырҭ акультурақәеи рыбжьара. Хаттингтон иажәақәа ацәажәарақәа рацәаны иахылҿиааит, аха уажәтәи аамҭазы иубаратәы иҟоуп усҟан аполитолог дызлацәажәоз аиҳарак ииҳәоз шыҟалаз.
Аҵарауаҩ Т. Маиер ишиҳәо ала, «аидеологиақәа реибашьра ацивилизациақәа реибашьра амҩа иацнаҵоит». Уи ихьшәашәоу еибашьроуп макьана. Аха адунеи еидызкыло аидеиа анацәыӡ, ацивилизациақәа иаарту аиҿагылара ашҟа иианагар алшоит. Уи еиҳа еицәоу аибашьра ахылҿиаар ҟалоит ҳәа агәаанагарагьы имоуп аҵарауаҩ. Хыхь зыӡбахә ҳамаз америкатәи аполитолог С. Хатингтон иԥхьаӡоит аԥхьаҟа иҟалараны иҟоу аибашьрақәа атәылақәа рыбжьара акәӡам иахьыҟало ҳәа, уи акультурақәеи ацивилизациақәеи рыбжьара ауп иахьымҩаԥысло. Убри аан амсылманратә екстремизм адунеи аҿы зегь реиҳа узыцәшәаша шәарҭараны иҟалоит ҳәа азгәеиҭон иара. Уи аидеиа, иара, астудентцәа алекциа данырзаԥхьоз ирыдигалеит 1992 шықәсазы Америкатәи анапалакратә институт аҿы. Анаҩс уи иусумҭа иациҵоит «1993-тәи ашықәс азы атәым усқәа» («Иностранные дела 1993 года») ҳәа хыс измаз иҩымҭаҿы. Анаҩс уи идиссертациагьы иациҵоит иҩымҭақәеи ишәҟәқәеи рҿы.
Афундаментализм адинхаҵараҿы:
===Ақьырсианратә фундаментализм===
Ақьырсианратә фундаментализм ршоит еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рыла апротестантәи, акатоликатәи, аиашахаҵаратәи ҵысрақәа ҳәа.
Ноам Хомски иҳәон: «Еиду Америкатәи Аштатқәа руаажәларра Саудовтәи Аравиеи ауаажәларра Талибани раасҭа еиҳа афундаментализм рыларҵәаны иҟоуп» ҳәа.
===Афундаментализм адинхаҵараҿы===
Ақьырсианратә фундаментализм
Ақьырсианратә фундаментализм ацәырҵра апротестантизм иадҳәалоуп. 1895 шықәсазы Ниагара-Фоллс ақалақь аҿы имҩаԥысуаз Иԥшьоу аҩыра иазкыз аконференциаҿы гәыԥҩык апротестанттә пасторцәа иаԥшьаргеит аконцепциа ҿыц апринципқәа рыдкылара. Апринципқәа иреиуан: Иԥшьоу аҩыра ишаныҵәҟьоу адкылара, Иаса Қьырса доуҳала иира, Иаса Қьырса агәнаҳара ҟазҵаз рзы иԥсра, Иаса Қьырса игылара, Иаса Қьырса адгьыл ахь ихынҳәра. 1910 шықәсазы Апресвитериантә ассамблеиа хадеи егьырҭ еиуеиԥшым аконсервативтә динхаҵаратә еиҿкаарақәеи арҭ апринципқәа ирықәшаҳаҭхоит. 1919 шықәса раахыс аус ауеит Адунеизегьтәи афундаменталистцәа рассоциациа, 1948 шықәсазы уи ахьӡ ԥсаххоит Жәларбжьаратәи ақьырсианратә уахәамақәа рхеилак ҳәа. 1920-тәи ашықәсқәа рзы афундаменталистцәа анаукатә аарԥшымҭақәа ирҿагылоит, еиҳарак Дарвин аеволиуциазы итеориа. Урҭ рықәгыларақәа ирыбзоураны 1921—1929 шықәсқәа раан Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы ирыдыркылеит Дарвин итеориа аҳәынҭқарратә школқәа рҿы дырҵара азин амызхуа азакәанқәа. Уи апроцесс «Батлер иакт» ҳәа ахьӡ аиуит. 1925 шықәсазы ирыдыркылаз азакәын ала, ашколқәеи иреиҳаӡоу аҵараиурҭақәеи рырҵаҩцәа азин рымаӡамызт ауаҩы иеволиуциа иадҳәалаз Дарвин итеориа ахәыҷқәа дырҵареи Иԥшьоу аҩыра иану мап ацәкреи. 1940-тәи ашықәсқәа раан афундаменталистцәа уи ақәԥараҿы иаҵахеит. Анаҩс иара афундаментализм аҩныҵҟагьы еиуеиԥшым аҵысрақәа цәырҵуеит.
====Аиашахаҵаратә фундаментализм====
Иҟоуп авторцәа, Урыстәыла аиашахаҵаратә фундаментализм ыҟоуп ҳәа зыԥхьаӡо. Уи 19-тәи ашәышықәса алагамҭазы ицәырҵит ҳәа агәаанагара ыҟоуп. Уи аҵысра аганахь ала ауаажәларратә интерес иацлоит 1980—1990-тәи ашықәсқәа раан иҟаз аполитикатә ҭагылазаашьа иахҟьаны. Урыстәыла ишьақәгылаз адинхаҵаратә фундаментализм иашьаҭаны иԥхьаӡоуп аекуменизм аҿагылара. Уи иаанагоз еиуеиԥшым ақьырсианратә ҵысрақәа реидгылара аҿагылара, алибералтә идеиақәа рықәымныҟәара, иара убас иаарту акритика аарԥшра. Ҳаамҭазтәи урыстәылатәи аиашахаҵаратә фундаментализм х-компонентк алукаар алшоит:
1. алибералтә социал-политикатә модель акритика азура, еиҳараӡак аџьармыкьатә економика акритика;
2. апатриотикатә риторика, Урыстәылеи Мраҭашәареи реиҿаргылара. Уи убар алшоит Асовет Еидгыла ахьыҟаз аҳәаақәа рҿы имҩаԥысуа аполитикатә процессқәа рҿгьы;
3. аекуменизм аҿагылара, ақьырсианра аханатә ишыҟаз ашҟа ахынҳәра.
Урыстәыла иҟоу аиашахаҵаратә фундаментализм адгылаҩцәа рҳәынҭқарра аҿиаразы ахатә амҩа амоуп ҳәа рыԥхьаӡоит. Ари аҵысра амчқәа хоуп аҳәынҭқарра аполитикатәи асоциалтәи ԥсҭазаараҿы ароль ӷәӷәа ааннакыларазы.
====Акатоликатә фундаментализм====
Акатоликатә фундаментализм ақьырсианраҿы еиҳа иӷәӷәоу ҵысраны иҟоуп. Уахь иаҵанакуеит 1970 шықәсазы Марсель Лефевр еиҿикааз «Иԥшьоу Пи ииашьара» ҳәа хьӡыс измаз аиҿкаара.
====Амсылманратә фундаментализм====
Амсылманратә фундаментализм адгылаҩцәа Аҟәырҟан аҩыра апринципқәа ишаныҵәҟьоу рықәныҟәара акәын хықәкыс ирымаз, иара убас амсылманцәа иртәу адгьылқәа аколонизаторцәа рҟынтәи ахы ақәиҭтәра. Џьон Еспозито иусумҭақәа рҿы иҩуан: «Амилаҭтә ҳәынҭқаррақәа еиҳа-еиҳа рымчқәа маҷхоит, амсылманратә ҳәынҭқаррақәа рҭагылазаашьа цәгьоуп, уи зыхҟьо амсылманцәа анцәа дахьырцәыӡыз аҟнытә ауп. Арҭ аҳәынҭқаррақәа руааԥсыра Мраҭашәаратәии Мрагыларатәии ридеологиақәа еиҳа-еиҳа ирыдгыло иалагоит». Аха иҟоуп амсылманра здызкылаз атәылақәа рҿы афундаментализм ихадоу идеологианы иахьыҟоу, уахь иаҵанакуеит Исламтәи Ареспублика Иран. Ҳәынҭқаррақәак рҿы афундаментализм аҵысра аппозициак аҳасаб ала иҟоуп, иара убас атерроризм аметодқәа зхы иазырхәогьы уԥылоит. Амсылманратә фундаментализм шьаҭасны иамоуп аполитикатә мсылманра (исламизм). Аглобализациатә процессқәа ирыдҳәалоу асоциалтә еиҟарамра амсылманратә фундаментализм аидеологиа ахылҿиаауеит ҳәа рыԥхьаӡоит уи апроцессқәа ҭызҵаауа реиҳарак. Иара амсылманратә фундаментализм ахаҭаҿгьы иҟоуп еиуеиԥшым аҵысрақәа, еиҳа иӷәӷәоу ируакуп адунеи иалаҵәахьо ваххабизм ҳәа изышьҭоу аҵысра. Иара шьаҭас иамоуп амсылманраҿы иҿыцу ацәырҵрақәа зегьы мап рыцәкра. Дара егьырҭ адинхаҵарақәа рганахь ала ачҳара аадырԥшӡом, агрессиатә ҟазшьа ахьрымоу аҟнытә. Еиуеиԥшым аҳәынҭқаррақәа рҿы урҭ аиҿкаарақәа изакәаным ҳәа иԥхьаӡоуп.
Уажәтәи аамҭазы агеополитикатә еицлабраҿы зегь реиҳа иҿырԥшыгоу афундаменталисттә ҵысраны иԥхьаӡоуп амсылманратә фундаментализм. Уи атоталитартә политикатә идеологианы иҟоуп. Еиҳа ишәарҭахоит ари аҵысра, уи адгылаҩцәа иаартны аибашьратә методқәа рхы иархәаны мраҭашәаратәи аидеологиа ианаҿагылоу. Ҿырԥшыгас иааугар ҟалоит «Боко харам» ҳәа хьӡыс измоу нигериатәи атеррористтә еиҿкаара. Уи ахьӡ еиҭаугозар иаанагоит «Мраҭашәаратәи аҭҵаарадырра мап ацәкра» ҳәа. Аиҿкаара хықәкыс иаман амсылманратә кодекс шариат анормақәа ршьақәыргылара. «Боко харам» адгылаҩцәа Нигериа аҩадатәи ахәҭа рнапаҿы иааганы ирымоуп, лассы-лассы атеррористтә гәыԥқәа рцәырҵрақәа ирыхҟьаны уи аҭыԥ шәарҭаны иԥхьаӡоуп. Ус 2014 шықәсазы аиҿкаара аибашьцәа ашкол иҭаз аӡӷабцәа ӷьычны мчыла хаҵа ирышьҭит. Ус дара ауааԥсыра рыпринципқәа мчыла ирыладырҵәоит.
Аха амсылманратә фундаментализм даҽа ганкахьала уахәаԥшыргьы алшоит. Аҳәынҭқарра аргылараҿы ароль ӷәӷәа амазаргьы алшоит амсылманратә фундаментализм, еиҳараӡак аекспорт зхы иазырхәо аҳәынҭқаррақәа рҿы. Ус афундаменталисттә принципқәа анефт зҭиуа аҳәынҭқаррақәа рҿы идеологиа хадас ирымоуп. Араҟа амсылманратә фундаментализм асоциалтә еиҟарамра аҿагыларазы алҵшәа амоуп. Афундаменталисттә идеиақәа амсылманра ахаҭагьы аԥсахрақәа аланагалеит, ауаажәларра рхәыцраҿгьы аҭыԥ ҷыда ааннакылеит. Еиуеиԥшым амсылманратә ҵысрақәа ирыдгылоу ауаа зегьы еицырзеиԥшны иҟоуп аҿыцрақәа ралагала мап ацәкразы агәаанагара.
===Афундаментализм аларҵәара амзызқәеи аҭоурыхи===
Асоциал-економикатә мзызқәа рыдагьы, афундаментализм ацәырҵра асоциал-ԥсихологиатә мзызқәагьы ыҟоуп. Германиатәи аԥсихолог Д. Функе иажәақәа рыла, «афундаментализм аисберг ахықәцә ауп, уи ашәарҭадара агәхьаагара ауп изыдҳәалоу».
Афундаментализм аларҵәара амзызқәа: 1) адинхаҵарақәа рыҩныҵҟа амодернистәи аконсервативтәи процессқәа реиҿагылара; 2) ауаажәларраҿы адинхаҵара ароль амаҷхареи акультуратә процессқәеи рымҩаԥысреи; 3) аглобализациа аҿагыларазы ицәырҵуа аҵысрақәа; Афундаментализм аларҵәараҿы адинхаҵаратә процессқәа рыдагьы, иҟан даҽа мзызкгьы. Адунеи аҿы имҩаԥысуаз асоциал-економикатәи, аполитикатәи аиҿасрақәа раан аглобализациеи асекулиаризациеи рыпроцессқәа еиҳа-еиҳа иӷәӷәахон. Иҟан адинхаҵареи аҳәынҭқарреи реидыхра згәамԥхоз, ауаа рхатә зинқәа рыхьчара мап ацәызкуаз ауааԥсыра. Иҿыцу аҭагылазаашьақәа рҿы, модернизм ацәырҵраан, аҳәынҭқаррақәа рнапхгаҩцәа урҭ апроцессқәа ирҿадыргылоз ак рымазар акәын. Афундаментализм аҿагыларатә идеологианы иалырхуеит. Раԥхьаӡа акәны афундаментализм цәырҵит Еиду Америкатәи Аштатқәа, уаҟа 1910–1912 шықәсқәа рзы хәыдаԥсада ауааԥсыра ирыладырҵәон афундаментализм аидеиа атәы зныз абӷьыцқәа. Уи ауааԥсыра рнапаҿы ирырҭон. Аидеиақәа рыларҵәан раԥхьаӡа акәны еиҳарак аладатәи аштатқәа рҿы, анаҩс, 1950-тәи ашықәсқәа раан, афундаменталистцәа активла ридеиақәа аҵарадырратә процесси амассатә информациатә хархәагақәеи рхы иархәаны рӡыргара иалагеит.
Изеиԥшразаалак акультура ахаҭа амч ахархәара апринцип алаӡам, аха аиԥшра бааԥсыла ашьҭалара, акультура еизакны, ма уи ахәҭақәа рҿы ицәырнагар алшоит ачҳара ацәыӡреи амч ахархәареи аидеологиа. Уи ҭызҵаауаз аҵарауаҩ Томас Меиер ихәыцит атермин «аиԥшра бааԥсыла ашьҭалара». Уи атермин акультуреи адинхаҵареи аполитикахь рыиагара амеханизм аилкааразы рхы иадырхәоит. Урҭ апроцессқәа афундаментализмгьы лассы-лассы иахылҿиаауеит. Ҳаамҭазтәи афундаментализм еиҳа аҵак ду змоу асоциал-политикатә феноменны иҟоуп. Америкатәи афундаментализм аҭоурых ҭызҵаауа аҵарауаҩ Г. Марсден афундаментализм Америка амҩаԥысшьа амҽхак ус ахәшьара аиҭеит: «Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иахьышәҭаху аҭыԥ аҟнытә ишәыршәыр акәтаӷь, хымԥада афундментализм иадгыло аӡәы иқәшәоит» ҳәа. Уи иаанагоз аконсервативтә, афундаменталисттә идеологиа иадгылоз уа даара ишырацәаз акәын.
Иудеатәи афундаментализм. Ари аҵысра аларҵәара амоуп Израиль. Уаҟагьы, егьырҭ адинхаҵаратә фундаменталисттә ҵысрақәа рҿеиԥш, иудаизм азакәанқәа рықәныҟәаразы ақәԥара иадҳәалоуп уи аҵысра. Уи адгылаҩцәа гәыԥқәаки амилициатә усзуҩцәеи рыбжьара изныкымкәа аидысларақәа ҟалахьеит. Иҟоуп, иара убас, арадикалтә ҟазшьа змоу аиҿкаара "Нетуреи карта», уи Мессиа адгьыл ахь дылбаанӡа иахьшьақәгылаз аҟнытә, Израиль зынӡа ҳәынҭқарроуп ҳәа изымԥхьаӡо.
===Афундаментализм аполитикаҿы ===
Аҵарауаа иалыркаауеит даҽа адинхаҵарахь иаҵанамкуа афундаменталисттә ҵысрақәак аҳәынҭқарра-политикатә, аекономикатә, аекологиатә, афеминисттә, амилаҭтә уҳәа егьырҭ. Арҭ аҵысрақәа зегьы еидызкыло шьаҭасны иҟоуп аҭышәантәалареи иашаки рзы ақәԥара. Афундаментализм ҳәа азырҳәоит изеиԥшразаалак абсолиутла иашарак иазнеиуа аидеологиа.
Афундаментализм акритика: Афундаментализм акритика азызуа ирҳәоит, уажәтәи ауаа ижәытәӡоу аҩырақәа ииашаны еилыркааразы урҭ злаҩыз абызшәа бзиаӡаны ирдыруазар ауп ҳәа. Уи ада аинтерпретациақәа ҟамлар залшом, иахьанӡа иаҳзааиз адинхаҵаратә традициақәа аиҭагараан аԥсахрақәа рыламкәа изыҟалом ҳәа. Убри аан дара аҩырақәа рҿгьы изныкымкәа аиҿагыларақәа уԥылоит, аха ақьырсианратә фундаменталистцәа уи атәы иалацәажәаӡом ҳәа азгәарҭоит ԥыҭҩык.
Афундаментализм аҿы ицәырҵыз арадикалтә ҟазшьа змоу аҵысрақәагьы ауаажәларратә шәарҭадаразы ибааԥсу ак акәны иԥхьаӡоуп. Убри аҟнытә афундаментализм ацәырҵра иааизакны адунеи иқәынхо ауааԥсыра рзы ирԥырхагоу акакәны иҟоуп ҳәа азгәарҭоит уи аидеологиа аҿагылаҩцәа.
==Азхьарԥшқәа==
* [http://ponjatija.ru/taxonomy/term/815]
* [https://cyberleninka.ru/article/n/fundamentalizm-i-maniya-identichnosti]
* [http://www.isoa.ru/art-view.php?bc_tovar_id=756] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210926190737/http://www.isoa.ru/art-view.php?bc_tovar_id=756 |date=2021-09-26 }}
* [https://iphlib.ru/library/collection/newphilenc/document/HASH3d2c9f4db04c8792279a3d] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210919150546/https://iphlib.ru/library/collection/newphilenc/document/HASH3d2c9f4db04c8792279a3d |date=2021-09-19 }}
* [http://mb-soft.com/believe/trxt/fundamen.htm] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210127022854/http://mb-soft.com/believe/trxt/fundamen.htm |date=2021-01-27 }}
* [http://ponjatija.ru/taxonomy/term/815]
* [https://www.ng.ru/religion/2001-09-26/10_fanatics.html]
* [http://mb-soft.com/believe/trxt/fundamen.htm] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210127022854/http://mb-soft.com/believe/trxt/fundamen.htm |date=2021-01-27 }}
* [https://e-minbar.com/issledovaniya/islamskij-fundamentalizm-kak-politiko-ideologicheskij-proekt]
* [https://cyberleninka.ru/article/n/ekstremistskie-potentsii-religioznogo-fundamentalizma-ot-istokov-do-nashih-dney/viewer]
* [http://www.isoa.ru/art-view.php?bc_tovar_id=756] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210926190737/http://www.isoa.ru/art-view.php?bc_tovar_id=756 |date=2021-09-26 }}
* [https://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/Volkov/_02.php] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210205092345/https://www.gumer.info/bibliotek_Buks/History/Volkov/_02.php |date=2021-02-05 }}
* [https://www.gramota.net/articles/issn_1997-292X_2014_12-3_25.pdf]
{{авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Адин]]
rpnum923okeh5nzqahpef0cg0izal2x
Акатегориа:Амифологиа ажәларқәа рыла
14
27936
174237
130883
2026-09-15T14:40:45Z
Fraxinus.cs
8381
174237
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Mythology by culture}}
{{Category see also|Алегендақәа атәылақәа рыла аԥҵара}}
{{DEFAULTSORT:мифологиа ажәларқәа рыла}}
[[Акатегориа:Амифқәа реизга| жәларқәа]]
n5il85a05olpl57jx1bzc8kb487scqu
Мандела, Нельсон
0
37719
174304
173879
2026-09-15T23:30:44Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174304
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик}}
'''Нельсон Мандела''' ({{date|18|7|1918}} — {{date|5|12|2013}}) — еицырдыруа аполитикатәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы. 1994 шықәсазы, зцәеижьи еиқәаҵәаз рахьтә ИуАР раԥхьатәи ахадас дҟалоит, апартеид даҿагыланы дықәԥон. 1993 шықәсазын Нельсон Мандела адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа ианашьан.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/5210902 |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2023-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103211407/https://bigenc.ru/world_history/text/5210902 |url-status=dead }}</ref>
== Нельсон Мандела ихәыҷра ==
Аполитик ихьыӡҵәҟьа – Холилала Мандела. Диит рашәарамза 18, 1918 шықәсазы имаҷыз Мфезо захьӡыз қыҭак аҟны, ИуАР аӡиас Мбаше ахықәан ишьҭаз. Аҷкәын иаб Гадла Генри Мандела ихьӡын, уи ақыҭа напхгара аиҭон, насгьы аимшьҭра тембу Маӡалатәи ахеилак далан. Дара рмилаҭ ақьабзқәа рыла, Мандела иаб ԥшьҩык аҳәса иман. Урҭ жәахаҩык ахшара драбны дҟарҵеит – жәҩык аԥҳацәеи, ԥшьҩык аԥацәеи. Нельсон иан Нонгапи – Мандела иаб ахԥатәи иԥҳәыс лакәын.
Ахьӡ Холилала ишиашоу еиҭагазар иаанаго, аҵла амахәқәа зҵәахуа ауп, аха иаармарианы иҳәазар «проказник» иаанагоит. Мандела иоуп аҭаацәара ахәыҷқәа зегьы рахьтә ашкол ахь аныҟәара иалагаз. Актәи аурок аҟны арҵаҩы ахәыҷқәа зегьы англыз хьыӡқәа рылҭеит, ус еиԥш атрадициа ыҟеижьҭеи акрааҵуеит. Лара лоуп Манделагьы Нельсон ихьӡызҵаз, абри ахьӡ ала ауп адунеизегьы аҟны деицырдыруагьы дшыҟалаз.<ref>https://24smi.org/celebrity/1304-nelson-mandela.html</ref>
Шықәсқәак ааҵхьаны еиԥш, иаби амчра ҿыц иахагылази реизыҟазаашьақәа бжьысит аҟнытә, имаҵзура дамырхит. Уи азмырхакәан, иҳәсеи ихәыҷқәеи зегьы нхара ҳәа аҭыԥ ҿыц ахь ирышьҭит, ақыҭа Цгунуҟа.
Иҭыԥ иамхра акәу, мамзаргьы даҽаку изыхҟьаз, Гадла Мандела ӷәӷәала дычмазаҩхеит. Иара арыԥҳа чымазара адиагноз изықәыргылан, уи дагьахыԥсааит. Нельсон усҟан жәшықәса ракәын ихыҵуаз, аиҵбыратә классқәа рҟны иҵара хиркәшон.
Анаҩс, иҟан аиҳабыратә школ – интернат Кларкбери, уи екстерно далгоит, анаҩс дҭалоит ақалақь Форт-Бофорттәи аметодисттә колледж. Аброуп иара аспорт дахьазҿлымҳахазгьы, еиҳаракгьы иара игәаԥхеит абокси аҩреи, иԥсҭазаара зегьы арҭ аспорт хкқәа ирызкын.<ref>{{Cite web |url=https://biographe.ru/politiki/nelson-mandela/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125115843/https://biographe.ru/politiki/nelson-mandela/ |url-status=dead }}</ref>
1939 шықәсазы Мандела дҭалоит Форт-Хертәи ауниверситет, иара раԥхьатәиин ИуАР инхоз рахьтә зцәеижьи еиқәаҵәаз рахьтә иреиҳаӡоу аҵарадырра заурц зҽазызшәаз. Аха иҵарадырра аизырҳара хыркәшан актәи акурс аҟны. Иҟалаз уи ауп, Нельсони егьырҭ астудентцәеи абаикот иалахәын, астуденттә хеилак ахаҭарнакцәа ралхрақәа алҵшәақәа шыргәамԥхаз аарԥшуа.
Нельсон уаҳагьы ауниверситет дзалымгеит, 1941 шықәса рзы иара нхара ҳәа дцоит ладатәи африкатәи Ареспублика ахь зегьы иреиҳаз ақалақь – Иоханнесбург ашҟа, уа ашахта аҟны хьчаҩык иаҳасаб ала аусура далагеит. Абас иалагеит иара иџьатә биографиа. Аамҭак анаҩс азиндырратә усҳәарҭахь диасуеит, аклерк еиҵбы имаҵзурахьы.<ref name="dup4d3cd5">https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-nelson-mandela.html</ref>
Иусура инаваргыланы – азаанаҭдырҩы имаҵзура аҟны Нельсон Мандела Лада-Африкатәи ауниверситет латәарадатәи аҟәша астудентс дҟалоит. Уи даналга ашьҭахь агуманитартә дыррақәа абакалавр ҳәа адиплом ирҭоит. Нельсон иҵара иациҵоит, дагьҭалоит Витватерсрандатәи ауниверситет азиндырратә факультет. Ара раԥхьаӡа акәны драбадыруеит Гарри Шварци Джо Словеи, дара аԥхьаҟа аиҳабыра рҟны аминистрцәа рмаҵзурақәа ааныркылоит.<ref>https://theperson.pro/nelson-mandela/</ref>
== Аполитикатә қәԥара алагара ==
Ауниверситет аҿы аҵара аниҵоз Мандела даара аполитика дагәыланахалеит. Иара атәыла аҟны амчра африкатәи арадикалтә идеиақәа анырра ӷәӷәа ирҭеит, лассы-ласс аизарақәа ихы рылаирхәуа далагеит, урҭ ирылахәын Африкатәи амилаҭтә конгресс зцәеижьи еиқәаҵәаз аинтеллектуалцәа. Иара убасгьы, Нельсон ақәгыларақәа, амитингқәа ихы рылаирхәуеит, урҭ ззырхаз аҭыԥантәи ауааԥсыра адгылара рзыҟаҵара акәын. 1948 - тәи ашықәс азы амчра африкатәи Амилаҭтә партиа ахь ииасит, убри ашьҭахь ари аҳәынҭқарра апартеид аполитика апропаганда азура иалагеит.<ref>https://www.bbc.com/russian/international/2013/12/000000_obituary_mandela</ref>
Нельсон амаӡаныҟәгаҩ хада имаҵзура иоууеит, аамҭак анаҩс африкатәи амилаҭтә конгресс аҟны Мандела Аҿар рлига дахагылоит. Иара ибзоурала иаԥҵахеит амчра ахымхәыцра Акомпаниа,1955 шықәсазы иара аԥшьгара ҟаиҵоит зых иақәиҭу ажәлар Рконгресс аизгаразы. Мандела ауаа дрыцхраауан иполитикатә қәгыларақәа рнаҩсангьы. Уи иоуп зцәеижьы еиқәаҵәаз ауаа рзын раԥхьатәи азиндырратә усбарҭа аԥызҵаз. Уа ауаа еиқәаҵәақәа хәыдаԥсада адемократиатә принципқәа аус рыдиулоит, урҭ рыла аԥхьаҟа напхгараҭара иалагоит Лада-Африкатәи ареспублика аҟны, «Хартиа свободы» иахьӡын. Арҭ апринципқәа рсиаҿы ихадоу документхеит, уи ашьаҭала иргылахеит апартеид аполитика иаҿагылоз қәымчрадатәи ақәԥара, аҿиара иаҿыз ИуАР.
Ус иҟан 60-тәи ашықәсқәа рылагамҭанӡа, усҟан Мандела еиликааит ҭынчымҩала акгьы ӡбашьа шамам. Иара иаԥиҵоит арадикалтә партиа «Умконто ве сизве», уи азхиан бџьаршьҭыхралатәи ақәԥара. Ари аиҿкаара алахәылацәа аиҳабыратәии арратәии обиектқәа рыԥжәара иалагеит. Анаҩс, дара рҽыԥхьакны апартизантә еибашьра иалагеит. Ҭагалан 1962 шықәсазы Мандела иқәыӡбоит, уи хәышықәса иқәҵаны ддырбаандаҩуеит, ақәгыларақәа ахьеиҿикаауази, изакәанымкәа аҳәаа дахьахысызи рзы. Анаҩс, Нельсон идрыԥхьаӡалоз ацәгьоурақәа рсиа иахьацлаз хәышықәса рхаҭыԥан, иԥсҭазаара зегьы ҭакрыла ахгара иқәырҵеит.<ref>https://www.forbes.ru/mneniya-column/mir/241334-nelson-mandela-simvol-stavshii-politikom</ref>
== Абахҭеи апрезидентреи ==
Мандела иԥсҭазаара зегьы аҟнытә 27 шықәса ҭакрыла ихигеит. Егьырҭ аполитикатә баандаҩцәа инарҿырԥшны, уи иҭакышьа аҭагылазаашьақәа даара ицәгьан, зин ҷыда ҳәа акагьы имамызт. Мандела дахьҭакыз ашәҟәқәа рыҩра азин иман, аха уигьы фымз рахь знык акәын. Аҭел асрагьы азин иман шықәсыбжак ахь знык. Аха зых иақәиҭыз иҩызцәа даара адгылара изыҟарҵон Нельсон дахьҭакыз, урҭ роуп изыбзоуроугьы Нельсон Мандела ихьӡ адунеи иадыруа аҟаҵара.<ref name="dup4d3cd5"/>
Акыр адунеитә кьыԥхьтә ҭыжьымҭақәа лозунгла иҭәын, урҭ ирыҩуан «Нельсон Мандела ахақәиҭра ишәҭ» ҳәа. Уи анаҩсангьы, абахҭаҿы иҟазаара аан зцәеижьи еиқәаҵәаз апартеид иаҿагыланы иқәԥоз Нельсон Лондонтәи ауниверситет дастудентхоит, азиндырра абакалавр идипломгьы иоуеит. Абахҭаҟны дшыҟаз 1981 шықәсазы Нельсон ари ауниверситет ҳаҭыр зқәу аректорс аҟаларазы икандидатура ықәиргылоит, аха аиааира изымгеит.
80-тәи ашықәсқәа рзы атәыла анапхгара акыр аусқәа аднакылоит аполитики дареи реизыҟазаашьа аҟны компромисск иазнеирц. Мандела идыргалоит ихы иақәиҭтәра, аха уи азын иара апартеид даҿагыланы ақәԥара даҟәыҵыр акәын. Ас еиԥш ажәадгала ҳәарада нельсон мап ацәикит, ахақәиҭрагьы имоуит.<ref>https://news.un.org/ru/story/2019/07/1359571{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Зегьы аҽаԥсахит 1989 шықәсазы, усҟан ИуАР ахадас дҟалеит Фредерик Вилл Клерк, аиҳабырагьы Африкатәи амилаҭтә конгресс аусура азы азин ҟанаҵеит. Шықәсык ааҵхьаны Мандела идгылаҩцәеи иареи рхы иақәиҭыртәуеит. Нельсон де Клерк ихы дахьақәиҭитәыз азы даара дизгәдуун, аха арҭ аполитикцәа реизыҟазаашьақәа уеизгьы аибарххара рыбжьан. Дара рҩыџьагьы адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа роуит, аха абригьы еизааигәанамтәит. Иҟалаз уи ауп, Мандела ихы данақәиҭыртә ашьҭахь, дырҩегьых, аиҳабыра дырҿагыланы ақәԥарақәа дырзыгьежьит, урҭ лассы-ласс аидысларақәеи атерактқәеи рахь ииасуан.
Нельсон ақәгыларақәа мҩаԥигон амчрақәа ахара рыдҵо. Мандела иџьабаагьы баша имыӡит, 1994 шықәсазы имҩаԥгаз атәылаҟны раԥхьатәи адемократиатә алхрақәа рыбзоурала, Нельсон дпрезидентхоит, иара 62% алхыҩцәа рыбжьқәа иоуит.
Ари аҭыԥ аҟны хәышықәса дыҟан. Ари аамҭа иалагӡаны илшеит ахәыҷқәеи зыбаҩзтәымыз аҳәсеи рзы хәыԥсадатәи амедицина рзеиҿкаара, жәиԥшь шықәса рхыҵаанӡа ахәыҷқәа ашкол аҟны хәыдаԥсада аҵара рҵон, зегьы ацхыраагӡақәа роуан, ақыҭаҟны инхоз рхы аныҟәгаразы адотациақәа рзаԥҵан. Абарҭқәа рнаҩсангьы, Мандела ибзоурала азакәан ҿыцқәа алагалан, адгьыл, аусуратә еизыҟазаашьақәа, аусура алагаразы зегьы ирзеиԥшыз аҭагылазаашьақәа уҳәа реиԥш иҟаз азакәанԥҵаратә актқәа. Нельсон Мандела иаамҭазтәи иеиҳабыра, афыцамҩангара, аҭелтә цәаҳәақәа рымҩангара, анхарҭатә сектор аргылара, амедицинатә усбарҭақәа рыргылара рнапы алакын. Мандела ԥхьатәара дцеит 1999 шықәса рзы, аха ауаажәларратә ус мап ацәимкит. Иара СПИД ачымазара зыхьуа рхыԥхьаӡара аиҵатәра азҵаарақәа дырҿын, насгьы ари апроблема атәыла аҟны иаартны иалацәажәо иҟаиҵеит. ИуАР иахьа уажәраанӡагьы ари ачымазара иахҟьаны зегьы иреиҳаны ауаа ахьыԥсуа тәылоуп.<ref>https://gazeta.ua/ru/articles/history/_nelson-mandela-sidel-v-tyurme-18-let/751701</ref>
== Нельсон Мандела ихатәы ԥсҭазаара ==
Нельсон хынтә аҳәса ааигахьан. Раԥхьа ԥҳәыс дигеит 1944 шықәсазы. ԥҳәысс иигаз Евелин Маказива илыхшеит ҩыџьа аԥҳацәеи ҩыџьа аԥацәеи. Иреиҵбыз – Маказива Мандела жәшықәса анылхыҵуаз лыԥсҭазаара далҵит. Аҭаацәа еилыҵит 1958 шықәсазы. Ианеилыҵ анаҩс, иаарласны, Нельсон иԥсҭазаараҿы дцәырҵуеит Винни Дламини. Ари аҭаацәара аҟны Мандела иоуеит ҩыџьа аԥҳацәа – Зенани Зиндзи. Документла Мандела Винни дылхаҵан 1994 шықәсанӡа, аха дара еилыҵит аполитик абахҭа данҭарк.<ref>https://interesnyefakty.org/nelson-mandela/</ref>
Нельсон ахԥатәи иԥҳәыс Граса Машел, ари лакәхеит, ахҭыс ҟалеит 1998 шықәсазы. Граса Машел дполитикын, лыԥшәмеи лареи еицырзеиԥшыз акыр аинтересқәа рыман. Мандела иԥсҭазаара далҵаанӡагьы иааигәара дыҟан. Нельсон иԥсы анҭаз иихьан жәибыжьҩык имаҭацәеи, жәиԥшьҩык имаҭацәа ирыхшази.
Иԥсҭазаара зегьы иалагӡаны аполитик иҭижьиз иҩымҭақәа рахьтә зегь реиҳа еицырдыруа иҟалеит иқәгылара «Сара аԥсра сазыхиоуп», уи иара иҩит 1964 шықәсазы аӡбарҭа аҟны, иара убасгьы «Ахақәиҭрахь ихараз амҩа». Даара имаҷымкәа аинтерес аман ишәҟәы «Ақәԥара – ари сара сыԥсҭазаара ауп», аизга «Схала схы ацәажәара», арҭ ашәҟәқәа иҩит данҭакыз аамҭазы.<ref>https://www.un.org/ru/events/mandeladay/legacy.shtml</ref>
== Нельсон иԥсра ==
2013 шықәсазы, аԥхын, Нельсон ахәышәтәырҭа дҭашәоит, ирыԥҳа ачымазара даара иӷәӷәаны ахы инардыруа иахьалагаз азы. Ахәшәтәра акраамҭа имҩаԥысуан, иагьхыркәшан цәыббрамзазы. Аполитик иҭагылазаашьа, иҳақьым иажәақәа рыла, иуадаҩын, аха иҭышәынтәалан, ус шакәызгьы абҵарамзазы Нельсон деицәахеит аҟынтә ирыԥҳақәа аҵәыҵәри аппарат иаҿаркуеит. Аҳақьымцәа ирылшоз зегьы ҟарҵон, аха ԥхынҷкәынмза 5, 2013 шықәсазы Мандела игәы аанкылоит. Нельсон Мандела усҟан 95 шықәса ихыҵуан. Хымш ирылагӡаны ИуАР аҳҭнықалақь аҿы аныҟәарақәа зегьы аанкылан, арҭ амшқәа рзы бзиа еицырбоз аполитик зықьҩыла ауаа аҵыхәтәантәи имҩахь днаскьаргон. Нельсон иԥсыжра еиҿкаан ԥхынҷкәынмза 15, 2013 шықәсазы Цгуну ақыҭан, ихәыҷрашықәсқәа зегьы ахьихигаз.<ref>https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2013/12/06/skonchalsya-eks-prezident-yuar-nelson-mandela</ref>
== Аинтерес зҵоу афактқәа ==
Мандела ахьыӡқәа хԥа иман, данниз Холилала ихьӡырҵеит. Англыз хьӡы Нельсон ашкол аҟны иоуеит. ИуАР Нельсон Мандела дырдыруеит иара убасгьы, Мадиба ҳәа (ари ажәлар коса рклан хьӡқәа иреиуоуп). Мандела 1964 шықәсазы иԥсҭазаара зегьы ҭакрала ахгара иқәҵан. Иҭакра аамҭа аиҳарак адгьылбжьаха Роббен ихигеит. Анаҩс, ҷыдалатәи арежим ахьыҟаз абахҭа Поллсмур ахь диаган. Ҭакрала ихигаз 27 шықәса рахьтә 17 шықәса акамера аҟны ихала дҭакын, уа шықәсыбжак ахь знык аҭел асреи, салам шәҟәык аҩреи ракәын зинс имаз. Иҭакра аамҭа иалагӡаны Мандела латәарада Лондантәи ауниверситет дҭаланы далгеит.<ref>https://www.peoples.ru/friday/25_facts_about_nelson_mandela.html</ref>
1990-тәи ашықәсазы ИуАР аиҳабыра Мандела ихы дақәиҭнатәуеит.
27 шықәса аҟынтә аҵыхәтәантәи амзақәа ахьихигаз Кеиптаунтәи абахҭа «Виктор Верстер» аҟны иахьа Мандела ибаҟа гылоуп.
Нельсон иԥа еиҳабы – Тембекиле амҩатә машәыр аан дҭахеит, иара абахҭа данҭакыз аамҭазы. Иԥа иԥсыжрахь анеира ИуАР амчрақәа азин ирымҭеит.
1994 шықәсазы иара дҟалоит зцәеижьи еиқәаҵәаз рахьтә ИуАР раԥхьатәи ахадас, уи апартеид даҿагыланы дықәԥон. 1993 шықәсазын Нельсон Мандела адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа ианашьан. Хәышықәса президентс иҟазаара иалагӡаны, Мандела илшеит ахәыҷқәеи зыбаҩзтәымыз аҳәсеи рзы хәыԥсадатәи амедицина рзеиҿкаара, жәиԥшь шықәса рхыҵаанӡа ахәыҷқәа ашкол аҿы хәыдаԥсада аҵара рҵон, зегьы ацхыраагӡақәа роуан, ақыҭа аҿы инхоз рхы аныҟәгаразы адотациақәа роуан. Абарҭқәа рнаҩсангьы, Мандела ибзоурала азакәан ҿыцқәа алагалан, адгьыл, аусуратә еизыҟазаашьақәа, аусура алагаразы зегьы ирзеиԥшыз аҭагылазаашьақәа уҳәа реиԥш иҟаз азакәанԥҵаратә актқәа. Нельсон Мандела иаамҭазтәи иеиҳабыра, афымцамҩангара, ателтә цәаҳәақәа рымҩангара, анхарҭатә сектор аргылара, амедицинатә усбарҭақәа рыргылара рнапы алакын.<ref>https://vm.ru/politics/148938-7-interesnyh-faktov-o-nelsone-mandele</ref>
1999 шықәсазы иара аполитика аҟынтәи дцоит. 2009 шықәсазы Еиду Амилаҭқәа реиҿкаара ԥхынгәымза 18 Нельсон Мандела Имш ҳәа рыланаҳәеит.
80 шықәса анихыҵуаз Нельсон Мандела Мозамбик ахадас иҟаз, зхаҵа дыԥсхьаз, Граса Машел ԥҳәысс дигоит. Граса Машел адунеи аҟны ҩ-тәылак рхадацәа еиуеиԥшым аамҭақәа рзы дрыԥшәмаԥҳәысын.
2011 шықәсазы Мандела 93 шықәса зхыҵуаз 12 миллионҩык инарыцны ашколхәыҷқәа аамҭак ала адныҳәаларатә ашәа изырҳәеит.
2009 шықәсазы Нельсон Мандела иԥсҭазаара шьаҭас иҟаҵаны иҭыхын анысмҩатә фильм – адрама «Непокорный».<ref>https://gazeta.ua/ru/articles/necrology/_pervyj-temnokozhij-prezident-provel-v-tyurme-27-let/807574</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ԥхынгәымза 18 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1918 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Ԥхынҷкәынмза 5 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:2013 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Аҭынчра ахырхарҭаҿ Нобель ипремиа алауреатцәа]]
ofwupa4tdo6umz7b8ypzt4euh86h4dx
Горбачиов, Михаил Сергеи-иԥа
0
37720
174301
173878
2026-09-15T22:56:45Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174301
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик}}
'''Михаил Сергеи-иԥа Горбачов''' ({{lang-ru|Михаил Сергеевич Горбачёв}}; {{date|2|3|1931}}, Привольное ақ. — {{date|30|8|2022}}, Москва) — ЦК КПСС аҵыхәтәантәи амаӡаныҟәгаҩ хада, насгьы СССР аамҭазтәи апрезидент (диит март мза 2, 1931 шықәсазы, Нхыҵ-Кавказтәи атәылаҿацә, ақыҭа Привольное аҟны). 1990 шықәсазы ианашьан адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа.
Џьоукы Горбачиов политик дуны дрыԥхьаӡоит, даҽа џьоукы уи ашәышықәса аԥсахҩы ҳәа изырҳәоит, избанзар ҳаамҭазтәи Урыстәыла арыцҳарақәа зегьы иара ихьӡ иадырҳәалоит. Иара ихаан ауп, иусура ауп изылҵшәахаз СССР ахыбгалара. Ус акәу, арс акәу, Горбачиов инапхгараҭара аан акыр аиҭакрақәа ҟалеит, адунеи зегьы анырра азҭаз.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/domestic_history/text/3275457 |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2022-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220924171014/https://bigenc.ru/domestic_history/text/3275457 |url-status=dead }}</ref>
== Горбачиов инысмҩа, ихәыҷреи иқәыԥшреи ==
Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов диит март мза 2, 1931 шықәса рзы Нхыҵ-Кавказтәи атәылаҿацә иаҵанакуа Привольное ақыҭаҿы. Изҳауан иаабац аусуцәа рҭаацәараҿы, дхәыҷаахыс аџьа даршьцыланы дыҟан.
Иаб Сергеи Андреи-иԥа доурысын, иан Мариа Пантелеева – украинатәын. Даара аинтерес зҵоу фактуп, иабдуцәа рҩыџьагьы 30- тәи ашықәсақәа рзы арепрессиақәа иахьрыҵаркыз. Иани иаби ирымаз хәҩык ахшара рахьтә иара дреиҳабын.<ref>https://www.gorby.ru/gorbachev/biography/</ref>
Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду (1941–1945 шш.) аилашымҭаз Горбачиов анемец оккупациа ихигеит Ставрополь. Ари аамҭа ибиографиаҿы даара иуадаҩыз аамҭақәа ируакуп. Жәаха шықәса анихыҵуаз Горбачиов аҵареи аколхоз аҟны аусуреи еилаигӡалар акәхеит.
Хара имгакәа Михаил Горбачиов акомбаинер ицхырааҩыс дҟалоит. Уи идҵақәа зегьы даара ибзианы инаигӡон, насгьы аџьа бзиа ибаны иусқәа ҭакԥхықәрала дрызнеиуан. Ас еиԥш аус азыҟазаашьазы ашкол данҭазгьы, Аџьазы Абираҟ ҟаԥшь аорден ианашьан. Ажәабатәи акласс аҟны дантәаз, Михаил Сергеи-иԥа Асовет Еидгыла Акоммунисттә партиа алахәылас аҟаларазы дкандидатхоит.<ref>{{Cite web |url=https://historynotes.ru/gorbachev-mihail-sergeevich/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125185719/https://historynotes.ru/gorbachev-mihail-sergeevich/ |url-status=dead }}</ref>
1950 шықәсазы раӡны медалла ашкол даналга, Михаил Горбачиов Москватәи Аҳәынҭқарратә университет азиндырратә факультет дҭалоит. Иаарласынгьы Асовет Еидгыла Акоммунисттә партиа далахәылахоит. Адиплом ҟаԥшь ала иҵара даналга Ставропольтәи ВЛКСМ агорком актәи амаӡаныҟәгаҩ иҭыԥ ааникылоит.<ref>{{Cite web |url=https://biographe.ru/politiki/mihail-gorbachev/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125185718/https://biographe.ru/politiki/mihail-gorbachev/ |url-status=dead }}</ref>
== Горбачиов иполитика ==
Горбачиов ԥынгыла имамкәан ирласны амаҵзуратә ҭыԥқәа ааникыло далагеит. 1962 шықәсазы ставропольтәи аҵакырадгьыл- ҭыжьратә ақыҭанхамҩатә усбарҭа парторгс дыҟан.
Идҵақәа шеиуеиԥшымызгьы, апартиа иднаҵоз зегьы бзианы инаигӡон. Иазгәаҭатәуп усҟантәи аамҭазы СССР ахадас дшыҟаз Никита Хрушьиов. Михаил Горбачиов даара ақыҭанхамҩа ахырхарҭаҟны аҟазара злоу, зус здыруа специалистны, еиҿкааҩ бзианы ихы ааирԥшит. Убри анаҩсгьы дкоммунист иашан, хамеигӡарыла апартиа аидеологиа мҩаԥигон. 1967 шықәсазы Горбачиов далгоит Ставропольтәи ақыҭанхамҩатә институт, агроном-аекономист изанааҭ ала.
1974 шықәсазы Горбачиов СССР Иреиҳаӡоу Асовет ахь днаргоит, уа аҿар рызҵаарақәа рзы акомиссиа ахадас дҟалоит. Шықәсқәак рнаҩс иара аҳҭнықалақь ахь диаргоит, Ацентртә Комитет амаӡаныҟәгаҩыс аусура далагоит. Ари даара акрызҵазкуа хҭысуп Михаил Горбачиов инысмҩа зегьы аҟны.<ref>https://www.gorby.ru/gorbachev/memoirs/</ref>
Иара убасгьы, аинтерес зҵоу фактуп, уахь ицара Иури Андропов иабжьгарала иахьыҟалаз, уи даара ахә ҳаракны ишьон аполитик қәыԥш иусуратәи иморалтәи ҟазшьақәа.
1980 шықәсазы Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов ЦК КПСС Аполитбиуро аилазаараҿы дҟалоит. Уаҟа аџьармыкьатә економикеи аҳәынҭқарратә аппарати ареформақәа рзура аус инапы алеикуеит.
1984 шықәсазы, еилатәарак аҟны иқәгылараҿы ажәахә аҟаҵара илшеит, уи аҳәынҭқарра аиҭашьақәыргылара иазкын. Михаил Горбачиов ихәыцрақәа ара даара аинтерес аиуит аус ицызуази асовет тәылауааи рыбжьара.<ref>https://promdevelop.ru/business/biografiya-gorbacheva-mihaila-sergeevicha-politika-pravleniya-sssr-zhizn-posle-perestrojki/</ref>
== Адәныҟатәи аполитика ==
Горбачиов инысмҩа ҭызҵаауа ирдыруазар ауп, уи еснагь мраҭашәаратәи атәылақәа аус рыцура дшашьҭаз. 1984 шықәса анҵәамҭазы Маргарет Тетчер иҟалҵаз ааԥхьарала Михаил Горбачиов-апрезидент Лондон даҭааит.
Еиду Америкатәи Аштатқәеи Асовет Еидгылеи реизыҟазаашьақәа аиӷьтәразы аӡбамҭа идикылоит арратә ныхтәқәа реиҵатәразы.
Горбачиов инапхгараҭара аан Варшаватәи Аиқәышаҳаҭра хырбгалан, Афганисҭанынтәи асовет архәҭақәа алган. Иара убасгьы, Берлинтәи аҭӡы рбган. Абарҭқәа зегьы аҭоурыхҭҵааҩцәа ргәаанагара ала, СССР «ихьшәашәаз аибашьра» аҟны иаҵанархеит, ахыбгаларагьы иацхрааит.<ref>https://resh.edu.ru/subject/lesson/6368/conspect/293505/{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Аҩныҵҟатәи аполитика ==
Маи мза 17, 1985 шықәсазы Горбачиов иабжьгарала ихацыркын арыжәтәџьбара аҭира азин амҭара акомпаниа. Аспирт злаз арыжәтәџьбара ахә 45% рҟынӡа иазҳаит. Арыжәтәџьбара аҭыжьра иагырхан, аӡахәаҭрақәа рыхшьаара иалагеит. Ауаа рхала аҩны ауатка аршра иахьалагаз иахҟьаны адәқьанқәа рҟны ашьақаргьы ыӡуа иалагеит. 1985 шықәса, декабр мзазы Е. Лигачиов иабжьгарала, Москватәи агорком комсомол актәи амаӡаныҟәгаҩыс дҟаҵан Борис Ельцин.
Маи мза 1, 1986 шықәсазы, Чернобльтәи атрагедиа ашьҭахь, Горбачиов идҵа ала, Мински Киеви имҩаԥган маи актәи ақәгыларақәа.
Ноиабр мза 19, 1986 шықәсазы Михаил Горбачиов «Хаҭалатәи аџьатә усура» азакәан аԥҵаразы абжьгаҩыс дҟалеит. Иара убри ашықәс азы акооперативқәа цәырҵит, авалиутатә операциақәа рымҩаԥгаразы аԥкрақәа зегьы ахыхын. 1987 шықәсазы Аиҭашьақәыргылара рылаҳәан.<ref>http://rushist.com/index.php/russia/3885-vnutrennyaya-politika-gorbacheva-tablitsa</ref>
Амилаҭтә конфликтқәа раанкылара хықәкыс иҟаҵаны, Горбачиов амчратә усқәа идикылон. 1988 шықәсазы ақырҭуа демонстрациеи алма - ататәи аҿар рмитинги реимырпразы, зеиԥш ҟамлацыз ауснамгӡатәқәа рыдыркылеит. Иара убри ашықәсазы, Ашьха Ҟарабахтәи ареспублика аҿы шықәсырацәалатәи аконфликт ахы ыҵнахит. Апрезидент активла Литва, Латвиа, Естониа асепаратистә гәазыҳәарақәа дырҿагылон. Михаил Горбачиов инапхгараҭара аамҭа даара иҽеимыз ахҭысқәа рыла ирхәашьын. Афатә акәзар, адәқьанқәа рҿы ибжьаӡуа иалагеит, ирацәан афатәқәа акарточкақәа рыла ирҭиуаз. Агиперинфлиациа ҟалеит.
Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿаԥхьа Горбачиов ихаантәи адәныҟатәи ауал, аԥхьа 31, 3 ыҟазҭгьы, анаҩс 70, 3 миллиард рҟынӡа еизҳаит.<ref>https://magictemple.ru/vnutrennjaja-politika-gorbacheva/{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Горбачиов инапхгараҭара аамҭа ==
Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов 1985 шықәсазы идгылаҩцәеи итәылауааи рыбжьара авторитет зырҳаз, ЦК КПСС амаӡаныҟәгаҩ хадас далхын. Абри ашьҭахь иалагеит СССР мҽхакыҭбаала адемократизациа, аиҭашьақәыргыларақәа ҳәа изышьҭоу.
Аҳәынҭқарра ду иахагылаз Горбачиов ареформақәа рыла ашьақәхара аҟынтәи иалиго далагеит. Аха уи азын иӡбаз планк имамызт аҟынтә, арҭ ареформақәа зегьы СССР ахыбгаларахь инанагеит.
== Горбачиов иреформақәа ==
Горбачиов имҩаԥигоз ареформақәа рахьтә зегь реиҳа аларҵәара зауз реформақәоуп:
* Аибашьра хьшәашәа ахыркәшара;
* арыжәтәџьбара аҭира аанкылара азакәан;
* аԥара аԥсахра
* Афганисҭанынтәи архәҭақәа ралгара;
* Араргамара;
* ажәа ахақәиҭра уҳәа реиԥш иҟаз.<ref>{{Cite web |url=https://www.gorby.ru/gorbachev/zhizn_i_reformy1/page_16/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125185718/https://www.gorby.ru/gorbachev/zhizn_i_reformy1/page_16/ |url-status=dead }}</ref>
== Горбачиов апрезидент ==
Горбачиов зегь реиҳа гха ӷәӷәаны иҟаиҵаз иреиуоуп аекономикатә реформақәа рынагӡаразы иалкаау схемак ахьимамыз. Аҳәынҭқарра акризис ӷәӷәа иҭагылеит уи ауааԥсыра рыԥсҭазаара даара иланарҟәит. Ахақәиҭра агьама зкыз Прибалтикатәи атәылақәа СССР алҵразы аусмҩаԥгатәқәа хацдыркит.
1990 шықәсазы Михаил Сергеи-иԥа раԥхьатәихеит, дагьҵыхәтәантәихеит Асовет Еидгыла апрезидент ҳәа ззырҳәо иҟалаз. Аха, ари аҭыԥ Горбачиов акраамҭа иааникыларатә аҭагылазаашьа имоуит. Ақалақьқәа рҟны ақәгыларақәа мҩаԥысуа иалагеит, атәыла зегьы аҟны иҟаз акризис зда ԥсыхәа ыҟам афатә аалыҵқәа разымхарахь икылнагеит. Горбачиов ихаан ишьақәгылаз адәныҟатәи ауал иаанагоз аҳәынҭқарра ду ахыбгалара ауп.<ref>https://www.gazeta.ru/politics/2020/03/13_a_13003645.shtml</ref>
1991 шықәса рзы Михаил Горбачиов идгылаҩцәа алаҳәара ҟарҵеит ГКЧП (аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы Аҳәынҭқарратә комитет) шеиҿкаахо азы, насгьы дҵаны иқәдыргылеит апрезидент ԥхьатәара дцарц. Аха, Горбачиов уи адҵа анагӡара мап ацәикит, абри иахҟьеит СССР имҩаԥгаз аҳәынҭқарратә хҳәара, августтәи апутч ҳәа еицырдыруа. Иаарласны иаԥҵаз аоппозициа, аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы Аҳәынҭқарратә комитет (ГКЧП) иалалеит РСФСР аполитикатә напхгаҩцәа, урҭ рыбжьара дыҟан Борис Ельцин.
1991 шықәса, декабр мзазы Асовет Еидгылақәа ареспубликақәа 11 рнапы аҵарҩит Беловежтәи аиқәышаҳаҭра СССР аҟазаара шаанкылоу ала, уи ахаҭыԥан ишаԥҵахо СНГ (Ихьыԥшым Аҳәынҭқаррақәа Реимабзиара). Абри ашьҭахь иаарласны Горбачиов ԥхьатәара дцеит.
Иахьатәи аамҭаз ауаа еиуеиԥшым агәаанагарақәа рымоуп Михаил Горбачиов иганахь ала. Аӡәырҩы ианарыжьуам СССР ахырбгара. Аха аполитик ихаҭа ас еиԥш акритика ҵаҵӷәыдоуп ҳәа иԥхьаӡоит.<ref>https://www.bbc.com/russian/russia/2015/03/150311_gorbachev_presidency</ref>
Аинтерс аҵоуп Горбачиов иҿцәажәарақәа раан даара ибзианы Владимир Путин дахьихцәажәо, иара убасгьы уи дадгылоит Урыстәыла Ахада ипозициа Ҟрым аганахь ала, насгьы мрагыларатәи Украина аҭыԥ змоу аконфликти азҵаарақәа рзы.
Аха егьа ус иҟазаргьы, Михаил Горбачиов еиликаауеит Украина аҭыԥ змоу аҭагылазаашьа, акыр иҽеимкәа Европеи Урыстәылеи реизыҟазаашьа ианыԥшырц шалшо. Уи игәаанагара ала, ас еиԥш аизыҟазаашьақәа аиадертә еибашьрахьы икылнагар алшоит.<ref>http://myhistorypark.ru/blog/gorbachyev/?city=party</ref>
== Ахатәы ԥсҭазаара ==
Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов аԥхьаҟа иԥҳәысхараны иҟаз Раиса Титаренкои иареи еибадырит акәашарҭа адәаҿы. Аӡӷаб лыҩныҵҟатәи аԥшӡареи лыхӡырмгареи даара дыхнахит. Уи иабзоурахеит анаҩстәи дара реизыҟазаашьақәа.
Горбачиов Раиса ԥҳәысс дигарц, ачара лзиурц азы ауниверситет аҟны иҵареи аколхоз аҟны аусуреи еидибалон. 1953 шықәсазы Михаили Раисеи реизыҟазаашьақәа АҬАР аҟны ашәҟәы иҭаргалеит. Урҭ дрыхшоит рыԥҳа Ирина.
Даара 50 шықәса еицынхон, Раиса лыԥсҭазаара далҵаанӡа, уи лчымазара иахҟьаны 1999 шықәсазы лыдунеи лыԥсахуеит. Горбачиов Раиса лыԥсра даара иуадаҩны ихигеит.
Аинтерес зҵоу фактуп, Горбачиов иԥшәмеи иареи реизыҟазаашьақәа рзы иахьа уажәраанӡагьы алегендақәа ахьаԥырҵо, урҭ даара аромантика зҵаз, идеалтәыз ҳәа рзырҳәоит.<ref>https://24smi.org/celebrity/1785-mikhail-gorbachev.html</ref>
2015 шықәсазы акьыԥхь аҟны ицәырҵит Михаил Горбачиов игәабзиара даара ишыуашәшәырахаз атәы зҳәо аинформациа. Иара даара иуадаҩыз ашьақарчымазара аформа имоуп, аполитик лассы-ласс уи иахҟьаны ахәышәтәырҭа дҭашәоит. Ус шакәугьы, иара инапы злаку ашәҟәыҩра даҟәыҵуам.
2014 шықәса инаркны 2017 шықәсанӡа ари аамҭа инҭагӡаны Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов инапы иҵигеит ашәҟәқәа ԥшьба:
* «Наедине с собой»;
* «Жизнь после Кремля»;
* «Горбачев в жизни»;
* «Остаюсь оптимистом».
Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов акыр аматериалтә уадаҩрақәа иманы дынхоит москватәи иуадақәа, рҿы мамзаргьы Москваҵаҟатәи иҩны аҟны. 2017 шықәсазы 600 кв. метр зҵазкуа Бавариатәи Альпы иҟоу х-еихагылак змоу иҩны аҭиразы иқәиргылеит.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-mihail-gorbachev.html</ref>
== Михаил Горбачиов иахьа ==
2016 шықәсазы Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов, Москва астудентцәа рацәажәара аан, СССР ахыбгаларазы ахара ихахьы игеит. Иахьа иара анаукатә статиақәеи амемуарқәеи рыҩра иациҵоит, убри аҟынтә гәыҩбара ыҟам иаарласны ишәҟәы ҭыҵып ҳәа.
2015 шықәсазы убас еиԥш ажәабжь рылаҵәеит Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов игәабзиара уашәшәырахеит ҳәа. Аполитик лассы-лассы игәабзира еиҭашәоит. Ус шакәугьы, Михаил Горбачиов активла арҿиаратә ус инапы алакуп, аполитик анаукатә усумҭақәеи амемуарқәеи икьыԥхьуеит. Аиашаз, иеиҭеиҳәаша рацәаны имоуп, ажәларгьы иара иахь рызҵаарақәа маҷым.
2016 шықәсазы, Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов СССР ахыбгалара азы ахара ихахьы ианига, иара Украина алаларазы азин имырхит, аха ас еиԥш азин имхра Горбачиов лаф ҳасабла идикылеит – избанзар, иара ишиҳәо еиԥш, ари атәыла аҭаара зынӡагьы игәы иҭамызт.
2017 шықәсазы Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов изаамҭанытәиу ишәҟәы «Саанхоит соптимистны» аӡыргара мҩаԥигоит. Ари автобиграфиатә ԥҵамҭоуп. Уа уаанӡатәи амаӡаныҟәгаҩ Хада инысмҩеи, иахьатәи Урыстәыла акритика азуреи еилысуеит, иара убасгьы иазааҭгылоуп аҳәынҭқарра аҟны асоциалтәи аполитикатәи ҭагылазаашьақәа.<ref>https://svpressa.ru/persons/mihail-gorbachev/</ref>
== Аинтерес зҵоу афактқәа ==
Апрезидент Михаил Сергеи- иԥа Горбачиов иԥҳәыс Раиса Максим- иԥҳа Горбачиова «серый кардинал» ҳәа лзырҳәон. Лара лакәын Горбачиов ишәҟәқәа редакторс ирымазгьы.
Софи Лорени Билл Клинтони дрыцны Михаил Горбачиов далахәын С. Прокофиев илакә «Петиеи абгеи» абжьы ахаҵара.
35 шықәса анихыҵуаз Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов иԥсҭазаараҿы даара акрызҵазкуа ахҭыс аҭыԥ аиуит – иара апартиа ақалақьтә хеилак дахагылоит.
1991 шықәса август мзазы, Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов идгылаҩцәа, урҭ реилазаараҿы иҟаз аӡәырҩы Асовет еидгыла аминистрцәеи, ГКЧП рыларҳәоит. Убри аан идгылаҩцәа Михаил Сергеи-иԥа Горбачиов иаарласны, ихала, инапынҵақәа шьҭеиҵарц идырҵоит.<ref>{{Cite web |url=https://istorik.net/457-mihail-gorbachev-interesnye-fakty.html |title=Archive copy |access-date=2024-01-25 |archive-date=2024-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240125185720/https://istorik.net/457-mihail-gorbachev-interesnye-fakty.html |url-status=dead }}</ref>
==Алитература==
* Боффа, Дж. [http://scepsis.ru/library/id_889.html «От СССР к России. История неоконченного кризиса. 1964—1994» Глава VII — «Горбачёв»] Пер. с ит. Хаустовой Л. Я. — М.: Междунар. отношения, 1996. — 320 с.
* Брейтвейт Р., Мэтлок Д., Тэлботт С. Горбачёв: Крах советской империи / Пер. с англ. — М.: [[Алгоритм (издательство)|Алгоритм]], 2012. — 400 с. — (Вожди Советского Союза). — 3000 экз., {{ISBN|978-5-4438-0147-6}}
* Грачев А. С. ''Горбачёв'', М., [[Вагриус]], 2001, {{ISBN|5-264-00573-7}}
* Деркач О. А., Быков В. В. ''Горбачёв. Переписка переживших перестройку'', М., Проза и К, 2009, {{ISBN|978-5-91631-021-4}}
* Иванян Э. А. Энциклопедия российско-американских отношений. XVIII—XX века. — Москва: Международные отношения, 2001. — 696 с. — {{ISBN|5-7133-1045-0}}.
* Илюхин В. И. ''[http://www.e-reading.club/book.php?book=1015520 Обвиняется президент. Прокурорское расследование (Как страну развалили, или почему возникло в отношении М. С. Горбачёва уголовное дело по статье 64 УК РСФСР — Измена Родине)] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20250124173037/https://www.e-reading.club/book.php?book=1015520 |date=2025-01-24 }}.'' — М., Палея, 1992, 56 с., 100 000 экз.<!---, {{ISBN|5-86020-305-9}}-->
* Платонов С. В. Горбачёвы: Чета президентов. — М.: [[Эксмо]], Алгоритм, 2012. — 288 с. — (Семейные кланы). — 3000 экз., {{ISBN|978-5-699-55008-1}}
* Коктейль Полторанина: Тайны ельцинского закулисья. М.: «Алгоритм», 2013. — 224 с. — («Наследие царя Бориса»). — {{ISBN| 978-5-4438-0357-9}}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
[[Акатегориа:1931 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Хәажәкырамза 2 рзы ииз]]
[[Акатегориа:2022 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:нанҳәамза 30 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла ахадацәа]]
[[Акатегориа:Асовет политикцәа]]
[[Акатегориа:ЦК КПСС Иреиҳаӡоу Амаӡаныҟәгаҩцәа]]
[[Акатегориа:ЦК КПСС Аполитбиуро алахәылацәа]]
[[Акатегориа:СССР Иреиҳаӡоу Асовет 8-тәи ааԥхьара адепутатцәа]]
[[Акатегориа:СССР Иреиҳаӡоу Асовет 9-тәи ааԥхьара адепутатцәа]]
[[Акатегориа:СССР Иреиҳаӡоу Асовет 10-тәи ааԥхьара адепутатцәа]]
[[Акатегориа:СССР Иреиҳаӡоу Асовет 11-тәи ааԥхьара адепутатцәа]]
[[Акатегориа:Асовет атомгәыцәтә бџьар иаҿагыло активистцәа]]
[[Акатегориа:Асовет демократиа активистцәа]]
e6ockk3j4ldanf3eo2bspam9s9tlxag
Бродски, Иосиф Александр-иԥа
0
37724
174297
173874
2026-09-15T20:34:10Z
Fraxinus.cs
8381
+ 16 категориақәа [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
174297
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка ашәҟәыҩҩы}}
'''Иосиф Александр-иԥа Бродски''' ({{date|24|5|1940}}, [[Санкт-Петербург]] — {{date|28|1|1996}}, [[Бруклин]]) – еицырдыруа аурыси америкатәи апоет, адраматург, аессеқәа зыҩуаз, аиҭагаҩ. Диит маи мза 24, 1940 шықәсазы Ленинград, ауриацәа рҭаацәара аҟны. 1987 шықәсазы иара адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа далауреатхоит, алитература ахырхарҭала. 1996 шықәса, ианар мза 28 рзы, Иосиф Бродски иԥсҭазаара далҵит. Иара аԥхьа Ниу-Иорктәи аԥсыжырҭаҟны анышә дамардеит, аха анаҩс иԥсыжырҭа аҭыԥ еиҭаргоит, апоет наунагӡа изқәаҭыԥ ахьыҟалаз Сан-Микельтәи аԥсыжырҭаҟны ауп. Иосиф Бродски ибаҟа Урыстәыла иргылан 2005 шықәсазы, Санкт- Петербург ақалақь аҟны.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/literature/text/1884194 |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2022-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221017124941/https://bigenc.ru/literature/text/1884194 |url-status=dead }}</ref>
== Ихәыҷреи иқәыԥшреи ==
Иосиф Бродски диит маи мза 24, 1940 шықәсазы Ленинград, ауриацәа рҭаацәара аҟны. Иара иаб, Александр Бродски, аибашьра зегьы дахысит арратә корреспондентк иаҳасаб ала. Аибашьра аҟынтә даныхынҳә, 1948 шықәса инаркны Арра-мшынтә музеи афотолабораториа аҟны аусура далагоит.
1950 шықәсазы аусура аҟынтә дцоит, Асоветтә архәҭақәа ауриацәа рҟынтә ианыдрыцқьа ашьҭахь. Аусурагьы далагоит фотоҭыхҩыс, анаҩс журналистс ленинградтәи агазеҭқәа руак аҟны.<ref>{{Cite web |url=https://lit-helper.com/p_Detstvo_i_yunost-_Brodskogo_I_A |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127152055/https://lit-helper.com/p_Detstvo_i_yunost-_Brodskogo_I_A |url-status=dead }}</ref>
Иосиф иан, Мариа Вольперт, занааҭла дҳасабеилыргаҩын. Иосиф иан лаҳәшьа – Дора Мольперт, БДТ аҟны дактрисан, иара убраҟагьы аус луан. Иосиф ихәыҷра зегьы аибашьра, аблокада, аибашьрашьҭахьтәи арыцҳара, абацәа рыҟамзаара аамҭа иақәшәеит. Аблокадатә ӡынра ашьҭахь, 1942 шықәсазы, иан лыҷкәын длыманы Череповецкҟа евакуациа дцоит. Рыҩныҟа игьежьуеит 1944 шықәсазы, Иосиф ашкол ахь дцеит хышықәса ааҵуаны. Быжьшықәса ашкол аҟны аҵара зҵоз Иосиф, ари аамҭа иалагӡаны ԥшь-школк иԥсахит, урҭ рҟны аамҭа рацәа даанхомызт. Абыжьбатәи акласс ашьҭахь, иара амшынтә ҵараиурҭахь идокументқәа алаиҵеит, аха дрыдрымкылеит. 1955 шықәсазы, Иосиф 15 шықәса заҵәык ракәын ихыҵуаз, аха ашкол аанижьуеит, аабатәи акласс ахь ииасраны иҟаз аҷкәын азауад «Арсенал» ахь усура дцоит, ара афрезировшьик изанааҭ ала аҵара иҽазикуеит. Ас еиԥш аӡбамҭа иара идикылоит ашкол аҟны имаз ауадаҩрақәа ирыхҟьаны, насгьы иҭаацәа зфинанстә ҭагылазаашьа уадаҩыз ацхыраара рыҭара хықәкыс иҟаҵаны. Уаҟа агәаҳәара иоуит мҩаԥгаҩыс аҵара иҵарц, аха уигьы изамуит. Анаҩс, Иосиф амедицина дагәыланахалоит, уи азын иара аморг аҟны аусура далагеит, аха иаарласны игәы ахшәоит. Иара убасгьы инысмҩа аҟны алашарбага аҟны ус шиуаз азгәаҭоуп.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=37sh0RWB0cg&t=38s</ref>
Азанааҭқәа рҽырыԥсахуан, аха Бродски изыҟазаашьа шыҟац иаанхон. Иара бзиа ибон ашәҟәқәа рыԥхьара, иааибоз ашәҟәқәа зегьы дрыԥхьон уҳәар алшоит. Даара бзиа ибон ажәеинраалақәа, афилософиа иазкыз атрактатқәа. Иара даара иҽазҵәылхны атәым бызшәақәа рҵара далагоит, зынгьы иӡбоит, ҳаирпланк ӡаны СССР-нтәи абналаразы, ари аус иҩызцәагьы адиԥхьалоит. Аха арҭқәа баша гәазыҳәарақәан, урҭ аԥсҭазаара иаларҵәамызт.<ref>https://brodskiy.su/biografiya/</ref>
== Алитература аҟны ==
Иосиф Бродски иҿцәажәарақәа раан еснагь иҳәон, раԥхьатәи иажәеинраалақәа шиҩыз жәаа шықәса анихыҵуаз. Аха ажурналистцәа аиашаҵәҟьа ҭырымҵаар рымуит, урҭ ирыԥшааит жәаа ихыҵаанӡатәи иаԥҵамҭақәа. Иосиф Бродски икалам иҵыҵит апоемақәа «Памятник Пушкину», «Рождественский романс», «От окраины к центру». Бродски даара бзиа ибон О. Мандельштам, М. Цветаева, Б. Пастернак, А. Ахматова реиԥш иҟаз раԥҵамҭақәа, уи Бродски иҩышьа астильгьы даараӡа ианыԥшит, анырра ӷәӷәагьы анаҭеит.
1961 шықәса рзын убас еиԥш иҟалеит Иосиф Бродскии Анна Ахматовеи еибадырыртә еиԥш. Еицырдыруаз апоетесса апоет қәыԥш Иосиф Бродски даара аҟазара илоуп ҳәа илыԥхьаӡон, уи иаԥхьаҟа аԥеиԥш бзиа шизыԥшыз азгәалҭон, излалылшоз алагьы дицхраауан. Иосиф иакәзар, Анна Ахматова лҟазара мацара акәмызт бзиа иибоз, уи уаҩык иаҳасаб ала даара длызгәдуун.<ref>https://modernlib.net/books/volkov_solomon/dialogi_s_iosifom_brodskim/read/</ref>
Асовет Еиҳабыра даара ргәы иамыхәаз, Бродски раԥхьатәи иажәеинраала иахьӡын «Пилигримы», иагьҭыҵит иара 1958 шықәсазы. Уи инашьҭарххны иҩын даҽа жәеинраалакгьы – «Одиночество». Уа апоет ихәыцрақәа зызкыз иара иԥсҭазаараҟны ихҭысуази аԥхьаҟатәи иԥеиԥши ракәын, иҿаԥхьа акьыԥхьырҭақәа ашәқәа анадыркуаз аамҭазы.
1960 шықәса февраль мзазы Иосиф Бродски днарыԥхьоит ленинградтәи «Апоетцәа ртурнир» ашҟа. Уи асцена аҟынтә даԥхьоит ажәеинраала «Еврейское кладбище», ари аԥҵамҭа даара аҭыӡшәа ӷәӷәа ахылҿиааит алитературадырҩцәеи ауаажәларреи рыбжьара. 1963 шықәсазы агазеҭ «Вечерний Ленинград» астатиа акьыԥхьуеит, уа Бродски ахара идырҵоит иԥсҭазаашьазы.
Иара убри астатиа аҟны иааган апоема «Шествие» ахәҭақәаки, егьырҭ иҩымҭақәа рыԥҵәахақәеи. Астатиа ҩын Иосиф Бродски атәым дгьыл бзиа ибозшәа, убри аан, иара ихатә тәыла аҳәынҵәа ақәиҭозшәа азгәаҭаны. Абри анаҩс иагьалагоит апоет иқәцарақәа, иаамырбрақәа аинстанциақәа зегьы рҟынтә.<ref>https://biographe.ru/znamenitosti/iosif-brodskiy/</ref>
1964 шықәса алагамҭаз иара убри агазеҭ асалам шәҟәқәа акьыԥхьит, аредакциаҟны ишазгәарҭоз ала, урҭ агәынамӡара аазырԥшуаз атәылауаа ирҩыз ракәын, дара Бродски иахьырхәра дҵаны иқәдыргылон. Мызки бжаки ааҵхьаны – февраль мза 13, 1964 шықәсазы Бродски дырбаандаҩын, аус ахьимуаз азы ахара идҵаны. Мышкы ааҵхьан, Иосиф Бродски изцәырҵыз агәыхь иахҟьаны абахҭаҟны иԥсҭазаара далҵырц акааигымхеит. Апоет усҟантәи иҭагылазаашьа иажәеинраалақәа - «Здравствуй, мое старение», «Что сказать мне о жизни?» ирныԥшит. Апоет даара иуадаҩны ихигон иганахь ала ирыдыркылоз аусмҩаԥгатәқәа. Иара убасгьы, иара ихатәы ԥсҭазаараҿгьы аиҭакрақәа ҟалеит, бзиа иибоз Марина Басманова даанлыжьуеит. Абарҭқәа зегьы ззеиқәылаз Бродски иҽишьырцгьы далагоит, аха деиқәхеит.<ref>https://rg.ru/2009/10/02/brodskij.html</ref>
1970 шықәсазы Иосиф Бродски «Не выходи из комнаты» захьӡыз ажәеинраала иҩуеит, уа иара игәҭахәыцрақәа, асовет уаҩы ауаажәларра аҟны иҭыԥ иадҳәалаз дрылацәажәоит.
Апоет иқәымчрақәа, ишьҭазаарақәа аҭыԥ рыман 1972 шықәса ааԥынранӡа. Анаҩс, иара идыргалоит аамҭа кьаҿк (мамзаргьы еснагь) аԥсихиатриатә клиника аҟны дышьҭаларц, мамзаргьы атәыла далҵны дцарц. Уаанӡа Бродски «ахагацәа рыҩны» аҟны аҟазааразы акыр аԥышәа иоухьан, иагьиҳәон уа абахҭаҟны аасҭа ишеицәоу. Убри аҟынтә Иосиф Бродски аемиграциа дақәшаҳаҭхоит. 1977 шықәсазы иара Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь дцоит, иаарласнгьы ари аҳәынҭқарра датәылауаҩхоит.
Аҳәаанырцәҟа дцаанӡа Иосиф Бродски илшоз зегьы ҟаиҵеит аҳәынҭқарра анапхгара иԥсадгьыл аҟны даанхартә еиԥш азин ирҭаразы. Ашәҟәы изиҩуеит усҟантәи амаӡаныҟәгаҩ Хада Леонид Брежнев, еиҭагаҩык иаҳасаб ала атәылаҿы даанижьырц азы. Аха иара ишәҟәы ҭакда иаанхеит.
Бродски далахәын Лондон имҩаԥысыз Жәларбжьаратәи апоезиатә фестиваль. Иара аурыс литература аҭоурыхи апоезиеи рырҵаҩыс дыҟан америкатәи ауниверситетқәа хԥа рҟны. Уи иаразнак дыргоит раԥхьа Мичигантәи, анаҩс Колумбиатәи, Ниу-Иорктәи ауниверситетқәа рҟны. Убриаан аҩрагьы даҟәымҵит. Иосиф Бродски аессе авторс дҟалоит, урҭ зегьы англыз бызшәала иҭрыжьуан. 1986 шықәсазы апоет ажәеинраалақәа реизга ҭижьит, уи «Меньше единицы» ахьӡын, шықәсык ааҵхьаны алитература ахырхарҭала адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа далауреатхеит.<ref>{{Cite web |url=https://www.culture.ru/persons/2115/iosif-brodskii |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127152053/https://www.culture.ru/persons/2115/iosif-brodskii |url-status=dead }}</ref>
1985 шықәса инаркны 1989 шықәсанӡа Иосиф ажәеинраалақәа «Представление» «Памяти отца» иҩуеит, иара убасгьы аессе «Полторы комнаты». Арҭ апоезиатә цәаҳәақәеи апрозеи иара иҩныҵҟатәи идоуҳатә хьаа зегьы рныԥшуеит, уи зыдҳәалаз иԥсадгьыл ахь ахынҳәра азин ахьимамыз ауп, иара иҭаацәа рыжраҵәҟьа азингьы имоуит. Аиҭашьақәыргылара аамҭақәа ианрылага Иосиф Бродски иахь Асовет Еидгыла азыҟазаашьа шьаҭанкыла аҽаԥсахит. Акыр ажурналқәеи агазеҭқәеи рҟны иркьыԥхьуа иалагеит иара иажәеинраалақәа. 1990-тәи ашықәсқәа рзы иҭыҵуа иалагеит иажәеинраалақәа реизгақәа. Насгьы, Иосиф ааԥхьара ирҭо далагеит Урыстәылаҟа нхара ҳәа даарц азы, аха иара уи ақәшаҳаҭхара дахыццакуамызт, иҭахымызт ажурналистцәа рықәшәара, иӡбахә рҳәо аҟаҵара. Усҟантәи аамҭазтәи иара иҩныҵҟатәи игәҭахәыцрақәа иҩымҭақәа «Письмо в оазис» «Итака» рҟны ианыԥшит.<ref name="dupa07279">https://nacion.ru/477597a-iosif-brodskiy-biografiya-i-tvorchestvo</ref>
== Бродски ихатәы ԥсҭазаара ==
Иосиф Бродски раԥхьаӡа абзиабара изцәырҵит 1962 шықәсазы. Иара даара бзиа дибоит асахьаҭыхҩы Марина Басманова. Анаҩс акраамҭа уи длеиҽырбон, абри ашьҭахь ауп аҭаацәара анаԥырҵа. 1968 шықәса рзы дара дрыхшоит аԥа Андреи, аха ари аҭагылазаашьа аҭаацәара ӷәӷәаӡа иҟанамҵеит. Ахәыҷы дшааизҵәҟьа еилыҵит уҳәар алшоит.
1990-тәи ашықәс азы, Бродски ихатәы ԥсҭазаара аҟны дцәырҵуеит Мариа Соцциани, Италиатәи аристократка. Лара лыбжа аурысын, лан лганахьала лҭынхацәа Урыстәыла инхон. Дара убри ашықәсазы еибагоит, 1993 шықәсазы Иосиф Бродски аҩынтә раан дабхоит. Усҟан иара диоуеит аԥҳа Анна, аха уи лызҳашьа апоет ибартә еиԥш изыҟамлеит.<ref>https://24smi.org/celebrity/3079-iosif-brodskii.html</ref>
Зегьы ирдыруеит Бродски аҭаҭын ахара даара дшазгагаз. Иара игәы даара иуашәшәыран, ԥшьынтә аԥҟарақәа ихигахьан, аха аҭаҭын ахара мап изацәымкит. Иосиф Бродски, иара убасгьы, ацыгәқәа даара бзиа ибон. Дара рыԥшӡара, рынеиааишьа даара дазҿлымҳан, игәаԥхон. Иҟоуп имаҷымкәан афотосахьақәа Бродски ацыгәқәа иҽахьрыцҭихуаз.
Бродски акыр адгылара рзыҟаиҵон Михаил Боиарышникови Роман Каплани Ниу-Иорк ақьафурҭа аартра азҵаараҟны. Аҵыхәтәангьы апоет ибзоурала уи аартын, хьӡысгьы иаиуит «Аурыс самовар». Иосиф ипремиа аҟынтәи аԥарақәа рыхәҭак ари ақьафурҭа аартра иазоуижьит. Ари ахыбра «аурыс Ниу-Иорк» ҳәа изышьҭаз, даара ауаа зҭаауаз ҭыԥны иҟалеит.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-iosif-brodskiy.html</ref>
== Бродски иԥсра ==
Адиагноз – астенокардиа – апоет аҳақьымцәа СССР даныҟаз изықәдыргылахьан. 1978 шықәсазы иара аоперациа изуын америкатәи аклиникақәа руак аҟны, уи ашьҭахь Асовет Еидгылахь ашәҟәы идәықәҵаз, аҟны аҳәара ҟаҵан Бродски иҭаацәа аҳәаанырцәҟа ргаразы азин ҟарҵарц. Иосиф Бродски иҭаацәагьы рнапқәа еиқәҵаны итәамызт. Дара жәаҩантә аҳәара ҟарҵахьан аҳәаанырцәҟа ицаразы азин рырҭарц, аха еснагь мап рцәыркуан.
1964–1994 шықәсқәа раан Иосиф ԥшьынтә ахәышәтәырҭа дҭашәахьан аинфаркт иманы, иҭаацәагьы уаҳа изымбеит. Иан лыԥсҭазаара далҵит 1983 шықәсазы, шықәсык ааҵхьаны иабгьы иԥсҭазаара далҵуеит. СССР анапхгара Иосиф иҭаацәа анышә иамаидаразы азингьы ирымҭеит. Абарҭқәа, жәаҳәарада, Бродски игәабзиара даара ианыԥшит.<ref name="dupa07279"/>
1996 шықәса, ианар мза 27 ахәылбыҽха Иосиф Бродски ииҭахыз зегьы ишәыра иҭаҵаны, иуадахь днеит маҷк аус иуразы. Адырҩаҽны ашьыжь иара иуадаҟны дыԥсны дшышьҭаз иԥҳәыс длыԥшааит. Уи иԥсра зыхҟьаз ҳәа аҳақьымцәа ишьақәдыргылаз агәыхь ауп. Бродски иԥсра ҩымчыбжьа шагыз, Ниу-Иорктәи аԥсыжырҭаҟны аҭыԥ ааихәеит, ажәагьы иҩит уа дыржырц азы. Иара иҟаиҵаз аҵыхәтәантәи аҳәарагьы нагӡан. Шықәсыки бжаки ааҵхьаны, ииун мза 1997 шықәсазы иԥсыбаҩ еиҭаганы, Венециаҟа иганы анышә иамардоит. Апоет наунагӡатәи изқәаҭыԥ ҟалеит Сан-Микельтәи аԥсыжырҭаҟны.
Иосиф Бродски ибаҟа Урыстәыла иргылан 2005 шықәсазы, Санкт- Петербург.<ref>https://spravochnick.ru/literatura/russkaya_literatura</ref>
== Аинтерес зҵоу афактқәа Бродски иԥсҭазаара аҟынтә ==
Иосиф Бродски диит 1940 шықәсазы. Ҭагалан 1941 шықәсазы анемец архәҭақәа Ленинград амацәаз иҭаркит. Ара есҽны ауаа амлакреи, ачымазарақәеи, ахьҭакреи ирыхҟьаны рыԥсҭазаара иалҵуан, урҭ рхыԥхьаӡара ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа инаӡон ҽнак. Бродски иан илылшеит абри аамҭа еиқәаҵәақәа рзы лхәыҷы иԥсҭазаара аиқәырхара.
Бродски аҵара рацәак дашьҭамызт, иуҳәар ауеит зынӡагьы аҵара иҵомызт, изҵозгьы дырԥырхаган ҳәа. Арҵаҩцәа иазгәарҭон иара аҵара шилшоз, аха дшаашьоз.
Бродски ажәеинраалақәа рыҩра далагеит жәаа шықәса анихыҵуаз, аха иҩымҭақәа ркьыԥхьра иахыццакуамызт, иара иоуп аурысшәахь еиҭазгаз агәыԥ The Beatles инанагӡоз, еицырдыруа ашәа «Yellow Submarine» – «Желтая субмарина».<ref>{{Cite web |url=https://100-faktov.ru/iosif-brodskii/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127152055/https://100-faktov.ru/iosif-brodskii/ |url-status=dead }}</ref>
Бродски иҩымҭақәа ркьыԥхьразы даҽа мҩак алихит, иара ажурнал аҟны ианиҵеит ахәыҷқәа ирзикыз ажәеинраалақәа. Бродски раԥхьатәи иаԥҵамҭа «Баллада о маленьком буксире» кьыԥхьын 1961 шықәсазы.
Бродски хаҭала иԥишәеит аԥсихиатриатә хәышәтәырҭаҿы аҭыԥ змаз аҿаасҭарақәа. Иара ҩынтә мчыла аԥсихиатриатә хәышәтәырҭаҿы дышьҭарҵахьан, уа атранквилизаторқәа иларҵон, аҵааӡы иқәырҭәон, ашьаршьаф бааӡақәа икәдыршон.
1972 шықәсазы апоет асоветтә тәылауаҩра имырхит, наунагӡа ҳәа ари атәыла аанижьуеит.<ref>{{Cite web |url=https://www.elle.ru/celebrities/bolshe-slov-interesnyie-faktyi-ob-iosife-brodskom/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923084453/https://www.elle.ru/celebrities/bolshe-slov-interesnyie-faktyi-ob-iosife-brodskom/ |url-status=dead }}</ref>
== Ашәҟәқәа ==
* Стихотворения и поэмы
* Остановка в пустыне
* Конец прекрасной эпохи
* Часть речи
* Римские элегии
* Новые стансы к Августе
* Мрамор
* Урания
* Примечания папоротника
* Иосиф Бродский размером подлинника
* Каппадокия. Стихи
* В окрестностях Атлантиды
* Пейзаж с наводнением
* Изгнание из рая
* Слон и Маруська <ref>https://www.livelib.ru/author/78/top-iosif-brodskij{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Лаҵарамза 24 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1940 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Ажьырныҳәамза 28 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:1996 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Алитературазы Нобель ипремиа алауреатцәа]]
[[Акатегориа:Нобель ипремиа Америкатәи алауреатцәа]]
[[Акатегориа:Нобель ипремиа Урыстәылатәи алауреатцәа]]
[[Акатегориа:Нобель ипремиа асовет лауреатцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи апоетцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи апоетцәа]]
[[Акатегориа:Аекзофонтә шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи Ауриа апоетцәа]]
[[Акатегориа:Аурыс-ауриатә хылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи Ауриа апоетцәа]]
[[Акатегориа:Асовет диссидентцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь асовет емигрантцәа]]
[[Акатегориа:Асовет ауриацәа]]
[[Акатегориа:Асовет баандаҩцәа]]
[[Акатегориа:Атәылауаҩра змам ауаа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи аиҭагаҩцәа]]
2uslgra10icqnmhc33zqfwddcljn0kn
174300
174297
2026-09-15T22:44:39Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174300
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка ашәҟәыҩҩы}}
'''Иосиф Александр-иԥа Бродски''' ({{date|24|5|1940}}, [[Санкт-Петербург]] — {{date|28|1|1996}}, [[Бруклин]]) – еицырдыруа аурыси америкатәи апоет, адраматург, аессеқәа зыҩуаз, аиҭагаҩ. Диит маи мза 24, 1940 шықәсазы Ленинград, ауриацәа рҭаацәара аҟны. 1987 шықәсазы иара адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа далауреатхоит, алитература ахырхарҭала. 1996 шықәса, ианар мза 28 рзы, Иосиф Бродски иԥсҭазаара далҵит. Иара аԥхьа Ниу-Иорктәи аԥсыжырҭаҟны анышә дамардеит, аха анаҩс иԥсыжырҭа аҭыԥ еиҭаргоит, апоет наунагӡа изқәаҭыԥ ахьыҟалаз Сан-Микельтәи аԥсыжырҭаҟны ауп. Иосиф Бродски ибаҟа Урыстәыла иргылан 2005 шықәсазы, Санкт- Петербург ақалақь аҟны.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/literature/text/1884194 |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2022-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221017124941/https://bigenc.ru/literature/text/1884194 |url-status=dead }}</ref>
== Ихәыҷреи иқәыԥшреи ==
Иосиф Бродски диит маи мза 24, 1940 шықәсазы Ленинград, ауриацәа рҭаацәара аҟны. Иара иаб, Александр Бродски, аибашьра зегьы дахысит арратә корреспондентк иаҳасаб ала. Аибашьра аҟынтә даныхынҳә, 1948 шықәса инаркны Арра-мшынтә музеи афотолабораториа аҟны аусура далагоит.
1950 шықәсазы аусура аҟынтә дцоит, Асоветтә архәҭақәа ауриацәа рҟынтә ианыдрыцқьа ашьҭахь. Аусурагьы далагоит фотоҭыхҩыс, анаҩс журналистс ленинградтәи агазеҭқәа руак аҟны.<ref>{{Cite web |url=https://lit-helper.com/p_Detstvo_i_yunost-_Brodskogo_I_A |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127152055/https://lit-helper.com/p_Detstvo_i_yunost-_Brodskogo_I_A |url-status=dead }}</ref>
Иосиф иан, Мариа Вольперт, занааҭла дҳасабеилыргаҩын. Иосиф иан лаҳәшьа – Дора Мольперт, БДТ аҟны дактрисан, иара убраҟагьы аус луан. Иосиф ихәыҷра зегьы аибашьра, аблокада, аибашьрашьҭахьтәи арыцҳара, абацәа рыҟамзаара аамҭа иақәшәеит. Аблокадатә ӡынра ашьҭахь, 1942 шықәсазы, иан лыҷкәын длыманы Череповецкҟа евакуациа дцоит. Рыҩныҟа игьежьуеит 1944 шықәсазы, Иосиф ашкол ахь дцеит хышықәса ааҵуаны. Быжьшықәса ашкол аҟны аҵара зҵоз Иосиф, ари аамҭа иалагӡаны ԥшь-школк иԥсахит, урҭ рҟны аамҭа рацәа даанхомызт. Абыжьбатәи акласс ашьҭахь, иара амшынтә ҵараиурҭахь идокументқәа алаиҵеит, аха дрыдрымкылеит. 1955 шықәсазы, Иосиф 15 шықәса заҵәык ракәын ихыҵуаз, аха ашкол аанижьуеит, аабатәи акласс ахь ииасраны иҟаз аҷкәын азауад «Арсенал» ахь усура дцоит, ара афрезировшьик изанааҭ ала аҵара иҽазикуеит. Ас еиԥш аӡбамҭа иара идикылоит ашкол аҟны имаз ауадаҩрақәа ирыхҟьаны, насгьы иҭаацәа зфинанстә ҭагылазаашьа уадаҩыз ацхыраара рыҭара хықәкыс иҟаҵаны. Уаҟа агәаҳәара иоуит мҩаԥгаҩыс аҵара иҵарц, аха уигьы изамуит. Анаҩс, Иосиф амедицина дагәыланахалоит, уи азын иара аморг аҟны аусура далагеит, аха иаарласны игәы ахшәоит. Иара убасгьы инысмҩа аҟны алашарбага аҟны ус шиуаз азгәаҭоуп.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=37sh0RWB0cg&t=38s</ref>
Азанааҭқәа рҽырыԥсахуан, аха Бродски изыҟазаашьа шыҟац иаанхон. Иара бзиа ибон ашәҟәқәа рыԥхьара, иааибоз ашәҟәқәа зегьы дрыԥхьон уҳәар алшоит. Даара бзиа ибон ажәеинраалақәа, афилософиа иазкыз атрактатқәа. Иара даара иҽазҵәылхны атәым бызшәақәа рҵара далагоит, зынгьы иӡбоит, ҳаирпланк ӡаны СССР-нтәи абналаразы, ари аус иҩызцәагьы адиԥхьалоит. Аха арҭқәа баша гәазыҳәарақәан, урҭ аԥсҭазаара иаларҵәамызт.<ref>https://brodskiy.su/biografiya/</ref>
== Алитература аҟны ==
Иосиф Бродски иҿцәажәарақәа раан еснагь иҳәон, раԥхьатәи иажәеинраалақәа шиҩыз жәаа шықәса анихыҵуаз. Аха ажурналистцәа аиашаҵәҟьа ҭырымҵаар рымуит, урҭ ирыԥшааит жәаа ихыҵаанӡатәи иаԥҵамҭақәа. Иосиф Бродски икалам иҵыҵит апоемақәа «Памятник Пушкину», «Рождественский романс», «От окраины к центру». Бродски даара бзиа ибон О. Мандельштам, М. Цветаева, Б. Пастернак, А. Ахматова реиԥш иҟаз раԥҵамҭақәа, уи Бродски иҩышьа астильгьы даараӡа ианыԥшит, анырра ӷәӷәагьы анаҭеит.
1961 шықәса рзын убас еиԥш иҟалеит Иосиф Бродскии Анна Ахматовеи еибадырыртә еиԥш. Еицырдыруаз апоетесса апоет қәыԥш Иосиф Бродски даара аҟазара илоуп ҳәа илыԥхьаӡон, уи иаԥхьаҟа аԥеиԥш бзиа шизыԥшыз азгәалҭон, излалылшоз алагьы дицхраауан. Иосиф иакәзар, Анна Ахматова лҟазара мацара акәмызт бзиа иибоз, уи уаҩык иаҳасаб ала даара длызгәдуун.<ref>https://modernlib.net/books/volkov_solomon/dialogi_s_iosifom_brodskim/read/</ref>
Асовет Еиҳабыра даара ргәы иамыхәаз, Бродски раԥхьатәи иажәеинраала иахьӡын «Пилигримы», иагьҭыҵит иара 1958 шықәсазы. Уи инашьҭарххны иҩын даҽа жәеинраалакгьы – «Одиночество». Уа апоет ихәыцрақәа зызкыз иара иԥсҭазаараҟны ихҭысуази аԥхьаҟатәи иԥеиԥши ракәын, иҿаԥхьа акьыԥхьырҭақәа ашәқәа анадыркуаз аамҭазы.
1960 шықәса февраль мзазы Иосиф Бродски днарыԥхьоит ленинградтәи «Апоетцәа ртурнир» ашҟа. Уи асцена аҟынтә даԥхьоит ажәеинраала «Еврейское кладбище», ари аԥҵамҭа даара аҭыӡшәа ӷәӷәа ахылҿиааит алитературадырҩцәеи ауаажәларреи рыбжьара. 1963 шықәсазы агазеҭ «Вечерний Ленинград» астатиа акьыԥхьуеит, уа Бродски ахара идырҵоит иԥсҭазаашьазы.
Иара убри астатиа аҟны иааган апоема «Шествие» ахәҭақәаки, егьырҭ иҩымҭақәа рыԥҵәахақәеи. Астатиа ҩын Иосиф Бродски атәым дгьыл бзиа ибозшәа, убри аан, иара ихатә тәыла аҳәынҵәа ақәиҭозшәа азгәаҭаны. Абри анаҩс иагьалагоит апоет иқәцарақәа, иаамырбрақәа аинстанциақәа зегьы рҟынтә.<ref>{{Cite web |url=https://biographe.ru/znamenitosti/iosif-brodskiy/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127153557/https://biographe.ru/znamenitosti/iosif-brodskiy/ |url-status=dead }}</ref>
1964 шықәса алагамҭаз иара убри агазеҭ асалам шәҟәқәа акьыԥхьит, аредакциаҟны ишазгәарҭоз ала, урҭ агәынамӡара аазырԥшуаз атәылауаа ирҩыз ракәын, дара Бродски иахьырхәра дҵаны иқәдыргылон. Мызки бжаки ааҵхьаны – февраль мза 13, 1964 шықәсазы Бродски дырбаандаҩын, аус ахьимуаз азы ахара идҵаны. Мышкы ааҵхьан, Иосиф Бродски изцәырҵыз агәыхь иахҟьаны абахҭаҟны иԥсҭазаара далҵырц акааигымхеит. Апоет усҟантәи иҭагылазаашьа иажәеинраалақәа - «Здравствуй, мое старение», «Что сказать мне о жизни?» ирныԥшит. Апоет даара иуадаҩны ихигон иганахь ала ирыдыркылоз аусмҩаԥгатәқәа. Иара убасгьы, иара ихатәы ԥсҭазаараҿгьы аиҭакрақәа ҟалеит, бзиа иибоз Марина Басманова даанлыжьуеит. Абарҭқәа зегьы ззеиқәылаз Бродски иҽишьырцгьы далагоит, аха деиқәхеит.<ref>https://rg.ru/2009/10/02/brodskij.html</ref>
1970 шықәсазы Иосиф Бродски «Не выходи из комнаты» захьӡыз ажәеинраала иҩуеит, уа иара игәҭахәыцрақәа, асовет уаҩы ауаажәларра аҟны иҭыԥ иадҳәалаз дрылацәажәоит.
Апоет иқәымчрақәа, ишьҭазаарақәа аҭыԥ рыман 1972 шықәса ааԥынранӡа. Анаҩс, иара идыргалоит аамҭа кьаҿк (мамзаргьы еснагь) аԥсихиатриатә клиника аҟны дышьҭаларц, мамзаргьы атәыла далҵны дцарц. Уаанӡа Бродски «ахагацәа рыҩны» аҟны аҟазааразы акыр аԥышәа иоухьан, иагьиҳәон уа абахҭаҟны аасҭа ишеицәоу. Убри аҟынтә Иосиф Бродски аемиграциа дақәшаҳаҭхоит. 1977 шықәсазы иара Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь дцоит, иаарласнгьы ари аҳәынҭқарра датәылауаҩхоит.
Аҳәаанырцәҟа дцаанӡа Иосиф Бродски илшоз зегьы ҟаиҵеит аҳәынҭқарра анапхгара иԥсадгьыл аҟны даанхартә еиԥш азин ирҭаразы. Ашәҟәы изиҩуеит усҟантәи амаӡаныҟәгаҩ Хада Леонид Брежнев, еиҭагаҩык иаҳасаб ала атәылаҿы даанижьырц азы. Аха иара ишәҟәы ҭакда иаанхеит.
Бродски далахәын Лондон имҩаԥысыз Жәларбжьаратәи апоезиатә фестиваль. Иара аурыс литература аҭоурыхи апоезиеи рырҵаҩыс дыҟан америкатәи ауниверситетқәа хԥа рҟны. Уи иаразнак дыргоит раԥхьа Мичигантәи, анаҩс Колумбиатәи, Ниу-Иорктәи ауниверситетқәа рҟны. Убриаан аҩрагьы даҟәымҵит. Иосиф Бродски аессе авторс дҟалоит, урҭ зегьы англыз бызшәала иҭрыжьуан. 1986 шықәсазы апоет ажәеинраалақәа реизга ҭижьит, уи «Меньше единицы» ахьӡын, шықәсык ааҵхьаны алитература ахырхарҭала адунеизегьтәи Нобельтәи апремиа далауреатхеит.<ref>{{Cite web |url=https://www.culture.ru/persons/2115/iosif-brodskii |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127152053/https://www.culture.ru/persons/2115/iosif-brodskii |url-status=dead }}</ref>
1985 шықәса инаркны 1989 шықәсанӡа Иосиф ажәеинраалақәа «Представление» «Памяти отца» иҩуеит, иара убасгьы аессе «Полторы комнаты». Арҭ апоезиатә цәаҳәақәеи апрозеи иара иҩныҵҟатәи идоуҳатә хьаа зегьы рныԥшуеит, уи зыдҳәалаз иԥсадгьыл ахь ахынҳәра азин ахьимамыз ауп, иара иҭаацәа рыжраҵәҟьа азингьы имоуит. Аиҭашьақәыргылара аамҭақәа ианрылага Иосиф Бродски иахь Асовет Еидгыла азыҟазаашьа шьаҭанкыла аҽаԥсахит. Акыр ажурналқәеи агазеҭқәеи рҟны иркьыԥхьуа иалагеит иара иажәеинраалақәа. 1990-тәи ашықәсқәа рзы иҭыҵуа иалагеит иажәеинраалақәа реизгақәа. Насгьы, Иосиф ааԥхьара ирҭо далагеит Урыстәылаҟа нхара ҳәа даарц азы, аха иара уи ақәшаҳаҭхара дахыццакуамызт, иҭахымызт ажурналистцәа рықәшәара, иӡбахә рҳәо аҟаҵара. Усҟантәи аамҭазтәи иара иҩныҵҟатәи игәҭахәыцрақәа иҩымҭақәа «Письмо в оазис» «Итака» рҟны ианыԥшит.<ref name="dupa07279">https://nacion.ru/477597a-iosif-brodskiy-biografiya-i-tvorchestvo</ref>
== Бродски ихатәы ԥсҭазаара ==
Иосиф Бродски раԥхьаӡа абзиабара изцәырҵит 1962 шықәсазы. Иара даара бзиа дибоит асахьаҭыхҩы Марина Басманова. Анаҩс акраамҭа уи длеиҽырбон, абри ашьҭахь ауп аҭаацәара анаԥырҵа. 1968 шықәса рзы дара дрыхшоит аԥа Андреи, аха ари аҭагылазаашьа аҭаацәара ӷәӷәаӡа иҟанамҵеит. Ахәыҷы дшааизҵәҟьа еилыҵит уҳәар алшоит.
1990-тәи ашықәс азы, Бродски ихатәы ԥсҭазаара аҟны дцәырҵуеит Мариа Соцциани, Италиатәи аристократка. Лара лыбжа аурысын, лан лганахьала лҭынхацәа Урыстәыла инхон. Дара убри ашықәсазы еибагоит, 1993 шықәсазы Иосиф Бродски аҩынтә раан дабхоит. Усҟан иара диоуеит аԥҳа Анна, аха уи лызҳашьа апоет ибартә еиԥш изыҟамлеит.<ref>https://24smi.org/celebrity/3079-iosif-brodskii.html</ref>
Зегьы ирдыруеит Бродски аҭаҭын ахара даара дшазгагаз. Иара игәы даара иуашәшәыран, ԥшьынтә аԥҟарақәа ихигахьан, аха аҭаҭын ахара мап изацәымкит. Иосиф Бродски, иара убасгьы, ацыгәқәа даара бзиа ибон. Дара рыԥшӡара, рынеиааишьа даара дазҿлымҳан, игәаԥхон. Иҟоуп имаҷымкәан афотосахьақәа Бродски ацыгәқәа иҽахьрыцҭихуаз.
Бродски акыр адгылара рзыҟаиҵон Михаил Боиарышникови Роман Каплани Ниу-Иорк ақьафурҭа аартра азҵаараҟны. Аҵыхәтәангьы апоет ибзоурала уи аартын, хьӡысгьы иаиуит «Аурыс самовар». Иосиф ипремиа аҟынтәи аԥарақәа рыхәҭак ари ақьафурҭа аартра иазоуижьит. Ари ахыбра «аурыс Ниу-Иорк» ҳәа изышьҭаз, даара ауаа зҭаауаз ҭыԥны иҟалеит.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-iosif-brodskiy.html</ref>
== Бродски иԥсра ==
Адиагноз – астенокардиа – апоет аҳақьымцәа СССР даныҟаз изықәдыргылахьан. 1978 шықәсазы иара аоперациа изуын америкатәи аклиникақәа руак аҟны, уи ашьҭахь Асовет Еидгылахь ашәҟәы идәықәҵаз, аҟны аҳәара ҟаҵан Бродски иҭаацәа аҳәаанырцәҟа ргаразы азин ҟарҵарц. Иосиф Бродски иҭаацәагьы рнапқәа еиқәҵаны итәамызт. Дара жәаҩантә аҳәара ҟарҵахьан аҳәаанырцәҟа ицаразы азин рырҭарц, аха еснагь мап рцәыркуан.
1964–1994 шықәсқәа раан Иосиф ԥшьынтә ахәышәтәырҭа дҭашәахьан аинфаркт иманы, иҭаацәагьы уаҳа изымбеит. Иан лыԥсҭазаара далҵит 1983 шықәсазы, шықәсык ааҵхьаны иабгьы иԥсҭазаара далҵуеит. СССР анапхгара Иосиф иҭаацәа анышә иамаидаразы азингьы ирымҭеит. Абарҭқәа, жәаҳәарада, Бродски игәабзиара даара ианыԥшит.<ref name="dupa07279"/>
1996 шықәса, ианар мза 27 ахәылбыҽха Иосиф Бродски ииҭахыз зегьы ишәыра иҭаҵаны, иуадахь днеит маҷк аус иуразы. Адырҩаҽны ашьыжь иара иуадаҟны дыԥсны дшышьҭаз иԥҳәыс длыԥшааит. Уи иԥсра зыхҟьаз ҳәа аҳақьымцәа ишьақәдыргылаз агәыхь ауп. Бродски иԥсра ҩымчыбжьа шагыз, Ниу-Иорктәи аԥсыжырҭаҟны аҭыԥ ааихәеит, ажәагьы иҩит уа дыржырц азы. Иара иҟаиҵаз аҵыхәтәантәи аҳәарагьы нагӡан. Шықәсыки бжаки ааҵхьаны, ииун мза 1997 шықәсазы иԥсыбаҩ еиҭаганы, Венециаҟа иганы анышә иамардоит. Апоет наунагӡатәи изқәаҭыԥ ҟалеит Сан-Микельтәи аԥсыжырҭаҟны.
Иосиф Бродски ибаҟа Урыстәыла иргылан 2005 шықәсазы, Санкт- Петербург.<ref>https://spravochnick.ru/literatura/russkaya_literatura</ref>
== Аинтерес зҵоу афактқәа Бродски иԥсҭазаара аҟынтә ==
Иосиф Бродски диит 1940 шықәсазы. Ҭагалан 1941 шықәсазы анемец архәҭақәа Ленинград амацәаз иҭаркит. Ара есҽны ауаа амлакреи, ачымазарақәеи, ахьҭакреи ирыхҟьаны рыԥсҭазаара иалҵуан, урҭ рхыԥхьаӡара ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа инаӡон ҽнак. Бродски иан илылшеит абри аамҭа еиқәаҵәақәа рзы лхәыҷы иԥсҭазаара аиқәырхара.
Бродски аҵара рацәак дашьҭамызт, иуҳәар ауеит зынӡагьы аҵара иҵомызт, изҵозгьы дырԥырхаган ҳәа. Арҵаҩцәа иазгәарҭон иара аҵара шилшоз, аха дшаашьоз.
Бродски ажәеинраалақәа рыҩра далагеит жәаа шықәса анихыҵуаз, аха иҩымҭақәа ркьыԥхьра иахыццакуамызт, иара иоуп аурысшәахь еиҭазгаз агәыԥ The Beatles инанагӡоз, еицырдыруа ашәа «Yellow Submarine» – «Желтая субмарина».<ref>{{Cite web |url=https://100-faktov.ru/iosif-brodskii/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2024-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127152055/https://100-faktov.ru/iosif-brodskii/ |url-status=dead }}</ref>
Бродски иҩымҭақәа ркьыԥхьразы даҽа мҩак алихит, иара ажурнал аҟны ианиҵеит ахәыҷқәа ирзикыз ажәеинраалақәа. Бродски раԥхьатәи иаԥҵамҭа «Баллада о маленьком буксире» кьыԥхьын 1961 шықәсазы.
Бродски хаҭала иԥишәеит аԥсихиатриатә хәышәтәырҭаҿы аҭыԥ змаз аҿаасҭарақәа. Иара ҩынтә мчыла аԥсихиатриатә хәышәтәырҭаҿы дышьҭарҵахьан, уа атранквилизаторқәа иларҵон, аҵааӡы иқәырҭәон, ашьаршьаф бааӡақәа икәдыршон.
1972 шықәсазы апоет асоветтә тәылауаҩра имырхит, наунагӡа ҳәа ари атәыла аанижьуеит.<ref>{{Cite web |url=https://www.elle.ru/celebrities/bolshe-slov-interesnyie-faktyi-ob-iosife-brodskom/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-27 |archive-date=2023-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923084453/https://www.elle.ru/celebrities/bolshe-slov-interesnyie-faktyi-ob-iosife-brodskom/ |url-status=dead }}</ref>
== Ашәҟәқәа ==
* Стихотворения и поэмы
* Остановка в пустыне
* Конец прекрасной эпохи
* Часть речи
* Римские элегии
* Новые стансы к Августе
* Мрамор
* Урания
* Примечания папоротника
* Иосиф Бродский размером подлинника
* Каппадокия. Стихи
* В окрестностях Атлантиды
* Пейзаж с наводнением
* Изгнание из рая
* Слон и Маруська <ref>https://www.livelib.ru/author/78/top-iosif-brodskij{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Лаҵарамза 24 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1940 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Ажьырныҳәамза 28 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:1996 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Алитературазы Нобель ипремиа алауреатцәа]]
[[Акатегориа:Нобель ипремиа Америкатәи алауреатцәа]]
[[Акатегориа:Нобель ипремиа Урыстәылатәи алауреатцәа]]
[[Акатегориа:Нобель ипремиа асовет лауреатцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи апоетцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи апоетцәа]]
[[Акатегориа:Аекзофонтә шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Америкатәи Ауриа апоетцәа]]
[[Акатегориа:Аурыс-ауриатә хылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи Ауриа апоетцәа]]
[[Акатегориа:Асовет диссидентцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь асовет емигрантцәа]]
[[Акатегориа:Асовет ауриацәа]]
[[Акатегориа:Асовет баандаҩцәа]]
[[Акатегориа:Атәылауаҩра змам ауаа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи аиҭагаҩцәа]]
s1d1abt2f8gfnebak8gcxemtr3e11lv
Политковскаиа, Анна Степан-иԥҳа
0
37734
174306
173870
2026-09-15T23:46:34Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174306
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка ауаҩы
|ахьӡ=Анна Степан-иԥҳа Политковскаиа
}}
'''Анна Степан-иԥҳа Политковскаиа''' ({{lang-ru|Анна Степановна Политковская}}; {{date|30|8|1958}}, [[Ниу-Иорк]] – {{date|7|11|2006}}, [[Москва]]) — [[Урыстәыла]]тәи ажурналист, азинхьчаҩ. Нхыҵ Кавказ ирацәаны аус лухьан. Дыршьит 2006 шықәсазы. 2019 шықәсанӡа Анна Политковскаиа лҭархара иадҳәалаз аус аарԥшымызт, ацәгьаура ҟазҵаз ҳәа ирыԥхьаӡоз 2014 шықәсазы рус шырыӡбазгьы.<ref name="biografia">{{Cite web |title=БИОГРАФИЯ АННЫ ПОЛИТКОВСКОЙ |url=https://politkovskaya.novayagazeta.ru/bio.shtml |access-date=2026-09-06 |website=novayagazeta.ru |language=ru}}</ref>
== Анысмҩа ==
Анна Политковскаиа диит {{date|30|8|1958}} шықәсазы Ниу-Иорк ақалақь, хылҵшьҭрала иукраинатәыз асоветтә ҭаацәараҿы. (Даҽа хыҵхырҭақәак рыла, Анна Политковскаиа диит [[Украина]], [[Черниговтәи аобласт]] аҿы.) Анна Политковскаиа лыжәлаҵәҟьа Мазепа ауп. 1980 шықәсазы далгеит [[Ломоносов ихьӡ зху Москватәи аҳәынҭқарратә университет]] ажурналистика афакультет.
1982–1993 шықәсқәа рзы аус луан агазеҭқәа «[[Известиа]]», «[[Воздушныи транспорт]]», арҿиаратә еилазаара «[[Ескарт]]», аҭыжьырҭа «Паритет», агазеҭ «Мегаполис-Експресс» ахҳәааҟаҵаҩыс.<ref>{{Cite web |title=Краткая биография автора |url=https://knigogid.ru/authors/5752-anna-politkovskaya |access-date=2026-09-06 |website=Книгогит }}</ref>
1994–1999 шықәсқәа рзы Анна Политковскаиа – «[[Обшьаиа газета]]» аҭагылазаашьа ҷыдақәа рыҟәша аредакторс дыҟан. [[1999]] шықәса ииун мза инаркны Политковскаиа журналистк лаҳасабала акырынтә дцахьан [[Даӷьсҭан аибашьра]] ахьцоз аҭыԥқәа рахь, дырҭаахьан ахҵәацәа рлагерқәа, анаҩс [[Ингәыштәыла]], [[Чечентәыла]].
Лус хада инаҷыданы, Анна Политковскаиа убасгьы лнапы рылакын азинхьчаратә усқәа: аӡбарҭаҿы иҭахаз аруаа ранацәа дрыцхраауан, Чечентәыла иҟаз афедералтә архәҭақәа еидҵоу ргәыԥ акомандаҟаҵареи Атәылахьчара аминистрреи рҟны акоррупциа аҭҵаарақәа мҩаԥылгон. 1999 шықәса, декабр мзазы Анна Политковскаиа еиҿылкааит [[Грозни]]тәи абыргцәа рыҩнаҿы инхоз ԥшьынҩажәи жәҩык ревакуациа, лара лыбзоурала урҭ зегьы Урыстәыла инырхан. Аха аԥхын 2000 шықәсазы, абыргцәа ҩажәи ҩыџьаҩык Грозниҟа ирхынҳәын, «адунеи зегь иадырбарц Грозни аԥсҭазаара шышьақәгылаз». Ауаа ирымамызт аӡы, ахәшәқәа, афатә, амаҭәа. 2000 шықәса август мзазы Анна Политковскаиа лаԥшьгарала «Новаиа газета» имҩаԥнагеит агәыҳалалратә акциа «Грозни. Абыргцәа рыҩны» – еизган хә-нызқьи хәышә тонна аидареи хә-нызқь доллари.<ref>{{Cite web |title=Анна Политковская - биография |url=https://24smi.org/celebrity/3290-anna-politkovskaia.html |access-date=2026-09-06 |website=24smi}}</ref>
[[2002]] шықәса, абҵарамзазы Анна Политковскаиа далахәын [[Москва]] Атеатралтә центр [[Дубровка]] иақәлаз «Риад ус-Салихин» абригада аҟынтәи ачечен еибашьцәа рыбжьацәажәара. Атеррористцәа зацәажәарц ирҭахыз ауаа рхыԥхьаӡараҿы лара лыхьӡгьы ҳәан. Абҵарамза 25, 2002 шықәсазы Политковскаиа днеит шасыс иргаз рхақәиҭтәразы еиҿкааз аштаб ахь, аибашьцәа ҭелла драцәажәеит, анаҩс адоктор [[Рошал, Леонид|Леонид Рошал]]и лареи Атеатралтә центр ахыбрахь иҩналеит, атеррористцәа иаанкылан ирымаз аӡыржәтә рызналгеит.
2001 шықәса, жәабранмзазы [[Афедералтә шәарҭадаратә маҵзура]] аусзуҩцәа Политковскаиа ахара лыдырҵеит акомандаҟаҵаҩ [[Басаев, Шамиль|Шамиль Басаев]] ицхраараз ашпионаж мҩаԥылгон ҳәа, хымш фатәыда, ӡырыжәтәда дҭакны дрыман. 2001 шықәса, цәыббрамзазы Анна Политковскаиа «[[Новая газета]]» аҿы илкьыԥхьит астатиа «Ибжьаӡуа ауаа», уаҟа еиҭалҳәоит [[Чечентәыла]] [[Ханты-Мансииск]]тәи ОМОН 2001 шықәса алагамҭазы идырбаандаҩыз, анаҩс хабарда ибжьаӡыз ачечен [[Мурдалов, Зелимхан|Зелимхан Мурдалов]] илахьынҵа атәы. Уи ашьҭахь лара лелектронтә почтахь аара иалагеит ақәмақарра зныԥшуаз ашәҟәқәа, Ханты-Мансиисктәи ОМОН аусзуҩы [[Лапин, Сергеи|Сергеи Лапин]] иҟынтәи. Иара хаҭала Мурдалов даанкыланы иҿахәы иҿызхуаз иакәын. Лапин ахарадҵаидрыԥхьаӡалеит «ӷәӷәалаапҟареиимаҵуратәнапынҵақәархыҳәҳәареи» рзы астатиа ала, аха ԥыҭрак ашьҭахь урҭ зегьы ихыхын.<ref>{{Cite web |title=Анна Политковская. Биография |url=https://regnum.ru/news/717889 |access-date=2026-09-06 |website=Регнум |archive-date=2025-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610044142/https://regnum.ru/news/717889 |url-status=dead }}</ref>
Иазгәаҭатәуп Анна Политковскаиа лҿы еихаркырц азы аҽазышәарақәа шыҟарҵахьаз уаанӡагьы. Цәыббрамза 1, 2004 шықәса, [[Беслан (ақалақь)|Беслан]] ауаа шасыс ианыргаз раԥхьатәи амш, Политковскаиа [[Нхыҵ Уаԥстәыла]]ҟа иԥыруаз аҳаирплан дҭан, уаҟа илжәыз ачаи ашьҭахь лгәабзиара аҭагылазаашьа уадаҩхеит. Ас еиԥш аинцидент ажурналист лколлегацәа, иара убас Беслан, ауааԥсыра ахәшьара арҭеит заа иӡбаны лыԥсҭазаара ашәарҭа аҭаргылара иазкын ҳәа. Бесланҟа лара лцара хықәкыс иаман, ачечен жәлар рыҩныҵҟа илықәыз аҳаҭыр лхы иархәаны, Аслан Масхадови, Ахмед Закаеви, ашкол №1 аанызкылаз атеррористцәеи реицәажәара аиҿкаара. Аҳаирплан аҟынтәи Политковскаиа лхы лзымдыруа днаган Ростовтәи аобласттә хәышәтәырҭахь. Ари, ихьыԥшым ажурналистка лҭархаразы раԥхьатәи ҽазышәаран.
Анна Политковскаиа «аурыс жәлари урыстәылатәи аҳәынҭқарреи раӷацәа» рсиа дахыԥхьаӡалан, уи аҩыза асиа шыҟаз аҳәамҭа ҟаиҵеит ЛДПР аҟынтәи адепутат [[Курианович, Николаи|Николаи Курианович]] 2006 шықәса, хәажәкырамзазы.<ref name="biografia" />
== А. Политковскаиа лҭархара ==
Абҵарамза 7, 2006 шықәсазы Анна Политковскаиа дҭахоит Москва, дахьынхоз аҩны аҵаларҭаҿы, ацәгьауаҩы инапала. А. Политковскаиа «Новаиа газета» аҿы аҵыхәтәантәи лкьыԥхьымҭа «Карательныи сговор» - азкын афедералтә мчқәа ирыдгылан еибашьуаз ачечен отриадқәа реилазаареи русуреи. «Новаиа газета» анаҩстәи аҭыжьымҭаҿы ианыларан иҟан лыстатиа [[Чечентәыла]] ауаа рыргәаҟра иазкыз. Аматериал аҿы иарбан Чечентәыла аԥыза-министр [[Кадыров, Рамзан|Рамзан Кадыров]] ауаа рӷьычра далахәын ҳәа.<ref>{{Cite web |title=Убита журналист Анна Политковская |url=https://www.gazeta.ru/2006/10/07/last219131.shtml |access-date=2006-10-07 |website=Газета.ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619073645/https://www.gazeta.ru/2006/10/07/last219131.shtml |archive-date=2021-06-19}}</ref>
Анна Политковскаиа аҵыхәтәантәи линтервиу илҭеит «Кавказски узел» ахатәы корреспондент, лҭахара сааҭки бжаки шагыз. Уи хьӡыс иаман «Кадыров Чечентәыла ахадас дҟамлароуп» ҳәа.
Абҵарамза 15, 2008 шықәса инаркны жәабранмза 19, 2009 шықәсанӡа ицоз раԥхьатәи аӡбаратә процесс аҟны аӡбаҩцәа ариашаратә вердикт алыркааит, аха авердикт ԥсахын, аус ҿыц ахәаԥшрахь идәықәҵан. Аҩбатәи апроцесс иалагеит ԥхынгәымза 2013 шықәсазы, 2012 шықәса абҵарамзазы, ԥасатәи амилициа аусзуҩы, ауаҩшьра алахәразы зҿы зқәыԥҽыз Дмитри Павлиученков 11 шықәса аниқәырҵа ашьҭахь.<ref>{{Cite web |title=Убита Анна Политковская |url=https://lenta.ru/news/2006/10/07/kill/ |access-date=2026-09-06 |website=lenta.ru}}</ref>
Лаҵарамза 20, 2014 шықәсазы аӡбаҩцәа рколлегиа Анна Политковскаиа лҭархаразы зус рыӡбоз рыхәҩыкгьы ахара рыдуп ҳәа азырыԥхьаӡеит. Дара ишырхароу ала рҿы рықәшаҳаҭымхеит. Рашәарамза 9, 2014 шықәсазы Москватәи ақалақьтә усӡбарҭа Анна Политковскаиа лышьра аус ала азыӡба аднакылеит. Зус рыӡбоз Лом-Али Гаитукаеви Рустам Мухамедови рыԥсы ҭанаҵы аҭакра рықәҵан. Аишьцәа Ибрагими Џьабраили Махмудоваа жәаҩа, жәиԥшь шықәса аҭакра рықәҵан, Хаџьикурбанов иакәзар, ҩажәа шықәса иџьбароу арежим ала аколониахь дышьҭын.
2014–2015 шықәсқәа ирҭагӡаны ауаҩшьрзы аусҭҵаара шамахамзар имҩаԥыргомызт, Урыстәыла Иреиҳаӡоу аӡбарҭаҿы акәзар, зус ӡбаз рапеллиациазы аилатәарақәа цон. 2015 шықәса, хәажәкырамзазы азинхьчаратә усбарҭақәа рҟны ахыҵхырҭақәа иаарыцҳаит аусҭҵаара иофициалтәым арбагақәа, урҭ ирықәыршәаны, [[Немцов, Борис|Борис Немцови]] ажурналистка Анна Политковскаиеи рҭахашьа аҭагылазаашьақәа ахьеиԥшу рацәоуп.<ref>{{Cite web |title=Журналист променял жизнь на профессию |url=https://www.kommersant.ru/doc/711307 |access-date=2026-09-06 |website=Газета «Коммерсантъ»}}</ref> 2014 шықәса, абҵарамзазы ажурналистка А. Политковскаиа лышьра еиҿызкааз рышьақәыргылараз адҵа ҟарҵеит, Москва аредакциа «Новаиа газета» ахыбра аҿаԥхьа имҩаԥгаз агәаларшәаратә церемониа иалахәыз.
2015 шықәсазы иҭахаз ажурналистка лколлегацәеи илзааигәази агәынамӡара аадырԥшит аусҭҵаара амҩаԥысшьазы. «Новаиа газета» ажурналистцәа агәрагара аадырԥшит, Анна Политковскаиа лышьра еиҿызкааз рыԥшаара шалшо азы. Азинхьчаҩцәа Олег Орлови Валери Боршьиови аҳәамҭа ҟарҵеит, Урыстәыла амчрақәа, абар жәышықәса Анна Политковскаиа лышьра еиҿызкааз рыԥшаара шырҭахым аадырԥшуеит ҳәа. «Амчратә усбарҭақәа рхаҭарнакцәа рыцәгьаурақәа ирызкыз аҵыхәтәантәи лкьыԥхьымҭақәа ҳасаб рзуны, Политковскаиа лышьра еиҿызкааз Чечентәылатәзар алшоит ҳәа агәаанагара роуит. Аха аусҭҵаарақәа рымҩаԥгараан Чечентәылаҟа уназгоз арахәыцқәа ԥыҵәҵәан. Ацәгьаура еиҿызкаазгьы деилкаамхеит», – ҳәа ациҵоит Олег Орлов.
2019 шықәсанӡа А. Политковскаиа лышьра иадҳәалоу ауаа аарԥшымкәа иаанхоит. Ауаҩшьра ҟазҵаз рус анырыӡба инаркны, ацәгьаура еиҿызкааз ишьақәыргыларазы аусҭҵаара шьаҿакгьы ԥхьаҟа имцеит.<ref name="kavkaz-uzel">{{Cite web |title=Политковская Анна Степановна |url=https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/103964/ |access-date=2026-09-06 |website=[[Кавказский Узел]]}}</ref>
== ПАСЕ ==
2007 шықәса ажьырныҳәамза 25 рзы [[Страсбург]] имҩаԥысуаз ПАСЕ асессиаҿы иазыӡырҩын британиатәи адепутат Ендриу Макинтош иажәахә «Ажурналистцәа ргәаанагара аарԥшра рыԥсҭазаареи рхақәиҭреи ашәарҭара иҭанаргылоит». Ажәахә аҿы иҳәан ПАСЕ агәҭынчымра шаанарԥшуа «Европа ажурналистцәа рыԥсҭазаареи ражәа ахақәиҭреи иахьақәмақаруа» 2006 шықәсазы, иара убас ианармза 2007 шықәсазы, убри аан хазы иргәаладыршәеит [[Ҭырқәтәыла]]н аерман журналист Грант Динк ишьреи Анна Политковскаиа лышьреи. Ажәалагала ҟаҵан арезолиуциа апроект аҿы иарбазарц апункт, уи аҟны ПАСЕ урыстәылатәи апарламентари рахь ааԥхьара ҟанаҵеит «Анна Политковскаиа лышьразы ихьыԥшым апарламенттә ҭҵаарақәа мҩаԥгазарц».<ref>{{Cite web |title=ПАСЕ намерена потребовать от России парламентского расследования убийства Политковской |url=https://www.newsru.com/world/24jan2007/pase_politkowskaya.html |access-date=2026-09-06 |website=newsru.com}}</ref>
== Ахәшьарақәа ==
Анемец газеҭ Die Welt агәаанагарала, Политковскаиа «агәра улыргон акьыԥхь ажәа амчра ду шамоу». Арегионалтә еиҿкаара «Амилаҭтә еиқәырхара чечентәи аилак»:
Нхыҵ Кавказ иаанхеит ирацәаҩны Анна Политковскаиа гәыкала илзыҟоу ауаа, лыԥсра зхатә хьаа еиԥш издызкылаз. Лара лыбзоурала ирацәаҩын згәы зҟажоз. Лара лыбзоурала анацәа, аеҳәшьцәа ргәырҩа атәы заҳаз маҷҩым. Анна Политковскаиа лыхьӡ ажурналисттә гәымшәареи аиашареи иадыркылоит.
Москватәи Хьельсинктәи агәыԥ анапхгаҩы Лиудмила Алексеева лгәаанагарала, Политковскаиа даҿагылан азиндара, ақәымчра, амц. Лара ишьақәлырӷәӷәеит аӡәы ихалагьы аибашьра адәаҿы илшо шырацәоу.
Иасен Засурски, МГУ ажурналистика афакультет адекан, Анна Политковскаиа рҵаҩыс илымаз, аҳәамҭа ҟалҵеит: «Лара лыԥсра – ааха ӷәӷәоуп ҳжурналистиказы, избанзар лара ҳжурналистика аламыс дахаҭарнакын. Сгәы иаанагоит, Анна Политковскаиа ҳара ҳгәалашәараҿы даанхоит зыламыс цқьоу, акоррупциеи ауаҩы изинқәа реилагареи ирҿагылаз аӡәы лакәны».<ref>{{Cite web |title=АННА СТЕПАНОВНА ПОЛИТКОВСКАЯ – Letters |url=https://politkovskaya.novayagazeta.ru/letters/letters-001.shtml |access-date=2026-09-06 |website=novayagazeta.ru}}</ref>
== Ашәҟәқәа, афильмқәа, арепортажқәа ==
Анна Политковскаиа дравторуп Чечентәылеи Урыстәылеи аҭагылазаашьақәа ирызку адокументал-публицистикатә шәҟәқәа жәпакы. Урҭ рахьтә ирацәоуп аҳәаанырцәтәи абызшәақәа рахь еиҭагоу. Убарҭ рхыԥхьаӡараҿы: «Путешествие в ад. Чеченски дневник», «Втораиа чеченскаиа», «Путинскаиа Россиа» уҳәа убас егьырҭгьы.
Ирацәоуп Анна Политковскаиа илызку адокументалтә фильмқәеи арепортажқәеи:
Анна Политковскаиа. Убить журналиста. Адокументалтә фильм РенТВ
Совершенно секретно: Политковскаиа.
Совершенно секретно: Муратов Политковскаиа лзы.<ref name="kavkaz-uzel" />
== Аҳамҭақәа ==
Анна Политковскаиа – дырлауреатуп урыстәылатәи жәларбжьаратәи ажурналисттә премиақәа. Чечентәылантәи арепортажқәа рсериазы 2000 шықәса, ианар мзазы лара иланашьан апремиа «Золотое перо России». Анна Политковскаиа иланашьан егьырҭ апремиақәагьы:
Адиплом «Золотои гонг-2000» Чечентәылантәи аматериалқәа рсериазы.
Урыстәыла ажурналистцәа Реидгыла апремиа «Добрый поступок – доброе сердце».
[[Урыстәыла ажурналистцәа Реидгыла апремиа]], акоррупциа иаҿагыланы ақәԥара иазку аматериалқәа рзы:
[[Вальтер Гамниус ипреми]]а (Берлин) – «Аграждантә фырхаҵаразы»,
[[ОБСЕ]] есышықәсатәи апремиа «Ажурналистикеи адемократиеи рзы» – «Чечентәыла ауаҩы изинқәа рҭагылазаашьазы апубликациақәа рзы».
== Аҭаацәара ==
Анна Политковскаиа дҭаацәаран 1978 инаркны 2000 шықәсанӡа. Лара лыԥшәма – атележурналист Александр Политковски. Анна илҭынхеит ҩыџьа ахәыҷқәа: лыҷкәын Илиа, лыԥҳа Вера.<ref name="biografia" />
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Нанҳәамза 30 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1958 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Абҵарамза 7 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:2006 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи ажурналистцәа]]
[[Акатегориа:Аполитикатә шьрақәа ирықәшәаз Урыстәылатәи ажурналистцәа]]
[[Акатегориа:Мазепаа]]
[[Акатегориа:Москватәи аҳәынҭқарратә университет аушьҭымҭацәа]]
[[Акатегориа:Урыстәыла ишьыз ауаа]]
[[Акатегориа:Аибашьра иаҿагыло Урыстәылатәи активистцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи адиссидентцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи апацифистцәа]]
[[Акатегориа:Украинатәи ахылҵшьҭра змоу аурысцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи активистцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи аибашьра акорреспондентцәа]]
[[Акатегориа:Урыстәылатәи ауаҩы изинқәа рыхьчаразы активистцәа]]
[[Акатегориа:Новая газета]]
qewh9des98zz7ixl02m45hldtgn35c9
Меркель, Ангела
0
37736
174305
173868
2026-09-15T23:33:38Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174305
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик
| ахьӡ = Ангела Меркель
|амаҵура =[[Германиа аканцлер]]
|абираҟ =Flag_of_the_Chancellor_of_Germany.svg
|агерб =DEgov-BK-Logo.svg
|аишьҭагылашьа =8
|инаркны ={{date|22|11|2005}}
|рҟынӡа ={{date|8|12|2021}}
|апрезидент =[[Киолер, Ҳорст|Ҳорст Киолер]]<br />''[[Биорнсен, Иенс|Иенс Биорнсен]]'' <small>(инапынҵақәа назыгӡо)</small><br />[[Вульф, Кристиан|Кристиан Вульф]]<br />''[[Зееҳофер, Ҳорст |Ҳорст Зееҳофер]]'' <small>(инапынҵақәа назыгӡо)</small><br />[[Гаук, Иоахим|Иоахим Гаук]]<br />[[Штаинмаиер, Франк-Вальтер|Франк-Вальтер Штаинмаиер]]
|ахаҭыԥуаҩ =[[Миунтеферинг, Франц|Франц Миунтеферинг]]<br />[[Штаинмаиер, Франк-Вальтер|Франк-Вальтер Штаинмаиер]]<br />[[Вестервелле, Гуидо|Гуидо Вестервелле]]<br />[[Риослер, Филипп|Филипп Риослер]]<br />[[Габриел, Сигмар|Сигмар Габриел]]<br />[[Шольц, Олаф|Олаф Шольц]]
|аԥхьа иҟаз =[[Шриодер, Герҳард|Герҳард Шриодер]]
|аҭынха =[[Шольц, Олаф|Олаф Шольц]]
}}
'''А́нгела Дороте́иа Ме́ркель''' ({{lang-de|Angela Dorothea Merkel}}; *{{date|7|7|1954}}, [[Гамбург]]) — анемец ҳәынҭқарратәи аполитикатәи усзуҩы. Абҵарамза 22, 2005 шықәса раахыс [[Германиа]] Афедералтә [[Аканцлер|канцлер]], мшаԥымза 10, 2000 шықәса раахыс [[Ақьырсиан — демократиатә еилакы апартиа]] аԥхьагыла.<ref>https://whoiswho.dp.ru/cart/person/1919625</ref>
== Ангела Меркель лхәыҷреи аҵарадырреи ==
Ангела Доротеиа Меркель (хаҵа дцаанӡа ''Каснера'' илыжәлан) диит [[ԥхынгәымза 17]], [[1954]] шықәсазы Гамбург. Ангелиа [[Аполиакцәа|аполиак]] хылҵшьҭра лымоуп. Лаб — Ҳорст Каснер — аполиак жәла имаз Казмерчак иԥсахит. Иара аҵара иҵон Геиделбергтәии Гамбургтәии ауниверситетқәа рҟны, [[атеологиа]] амаҭәар ала. Ангела Меркель лабду, Лиудвик Казмерчак, [[Познан]]тәи аполициаҟны амаҵзура дахысуан, [[Актәи адунеизегьтәи аибашьра]] далахәын, иара убасгьы [[Польша|Польшеи]] — [[Украина|Украинеи]], насгьы асоветтә — польшатәи еибашьрақәа дрылахәын.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-angela-merkel.html</ref>
Лан — Герлинда Каснер — [[Алаҭын бызшәа|алаҭын бызшәеи]] [[Англыз бызшәа|англыз бызшәеи]] рырҵаҩыс аус луан.
Ангела — аҭаацәараҿы зегьы иреиҳабыз хәыҷын. Ангела лира аамышьҭахь иаарласны лҭаацәа [[Германиатәи Адемократиатә Республика|ГДР-ҟа]] нхара ицеит. Ҳорст Каснер иаарласны ақалақь Перлеберге иҟаз алиутерантә уахәама [[Берлин]]-[[Брандербург]] амаҵзуҩыс дҟалоит, аха 1957 шықәсазы аҭаацәа ақалақь маҷ [[Темплин]]ҟа нхара ицоит. Ара Ангела лаб апасторцәа рзы аколлеџь анапхгараҭара идырҵеит. Лан атәым бызшәақәа рырҵаҩыс аус луан. Ангела лнаҩс лани лаби даҽа ҩыџьа ахшара рыман: аиашьа Маркуси аиаҳәшьа Иренеи. Каснераа рхәыҷқәа ашкол ахь иныҟәомызт, ран Герлинд ахәыҷқәа рааӡареи аҵара дырҵареи даҿын. Абжьаратәи аполитехникатә школ Ангела Каснер дҭалоит 1961 шықәсазы, Ангела Доротеиа иҭынчыз, ахӡыргара ззымдыруаз ӡӷабын. Аҵара бзианы илҵон. Даара абызшәақәа лыцааиуан, иара убасгьы аҵарадырра дазҿлымҳан. Усҟантәи аамҭазтәи ГДР ахәыҷқәа зегьы реиԥш Ангела дпионерын, анаҩс лара зых иақәиҭу анемец ҿар рхеилак далалоит (ССНМ). Ангела Доротеиа ашкол далгеит 1973 шықәсазы, ибзиаӡаны, дагьҭалоит [[Карл Маркс ихьӡ зхыз Леипцигтәи ауниверситет]], [[афизика]] факультет.<ref>{{Cite web |url=https://biographe.ru/politiki/angela-merkel/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-29 |archive-date=2024-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129192528/https://biographe.ru/politiki/angela-merkel/ |url-status=dead }}</ref>
Меркель ауниверситет аҟынгьы ибзиаӡаны аҵара лҵон. Лара лҵареи ССНМ аҟны лусуреи еидылбалон. Аха уажәшьҭа уи уаҩ игәаимҭоз, иҭынчыз, ахӡыргара зламыз зӷабмызт. Лҵара шықәсқәа раан, 1974 шықәса рзы Москватәии Ленинградтәии ауниверситет афизика факультет астудентцәеи лареи реиқәшәара аан, диабадыруеит раԥхьатәи лхаҵа, астудент-афизик Фогтландтәи, Ульрих Меркель. Дара ргәыргьынхаҵара мҩаԥысит Темплинтәи ауахәама аҟны, цәыббрамза 3, 1977 шықәсазы. Ауниверситет аҟны лҵара ашықәсқәа раан, Ангела аполитикатә усура лхы алагалара дазхәыцуа далагеит. Афизикатә химиа Аинститут аҟны лусура аан, лара аамҭаказы зых иақәиҭу анемец ҿар Рхеилак амаӡаныҟәгаҩыс дыҟан. Ангела Меркель ҭакԥхықәрас илыдын агитациеи апропагандеи рымҩаԥгара.
Қәҿиарала Леипцигтәи ауниверситет даналга, Ангела Меркель усура ҳәа АН ГДР афизикатә химиа ацентртә институт ахь ддәықәҵан. 1986 шықәса рзы [[адоктортә диссертациа]] лыхьчеит.<ref>https://24smi.org/celebrity/261-angela-merkel.html</ref>
== Лполитикатә кариера ==
Ангела Меркель политикк иаҳасаб ала лымҩа хацлыркит [[1980-тәи ашықәсқәа]] рзы, иаҳхысыз ашәышықәсазы. Ауаажәларратә ԥсҭазаараҿы Ангела Меркель лассы-ласс дцәырҵуа далагеит. Анаҩс, Берлинтәи аҭӡы «каҳаит». Ари ахҭыс даара лгәаҵанӡа инеит аҵарауаҩ - афизик. Анемеццәа рзын иҭоурыхтә хҭысыз аҽны Ангела Доротеиа дгәеиҭоит усҟан ФРГ аканцлерс иҟаз [[Коль, Ҳельмут|Ҳельмут Коль]].
Лара лакәзар, илыдырҵаз аҭакԥхықәра қәҿиарала иналыгӡон. Ауаа агитациа рзылуан, Балтикатәи аԥсыӡкҩцәа дырԥылон, ауарашжәырҭақәа рҟны ацәажәарақәа мҩаԥылгон. Меркель акыр ақәыргәыӷрақәа рылҭон, ауаагьы лыгәра ргон, рыбжьқәа лырҭон. Лара лалхыҩцәа лассы-ласс ирҳәон: «Егьырҭ ирҿырԥшны улыхәаԥшуазар, лара ма дузыӡырҩуеит» — ҳәа, убри аҟынтә ирылҭоз ақәыргәыӷрақәа аныналмыгӡозгьы илызгәаауамызт.<ref>https://lenta.ru/articles/2019/07/17/frau_merkel/</ref>
Ангела Меркель апартиа «Ақьырсин-демократиатә хеилак» ахь диасуеит, анаҩс Германиа анеидырҵа, Ангела Доротеиа Меркель ХДС аҟынтә [[Бундестаг]] адепутатс дҟалоит. Ҳельмут Коль иаразнак Ангела даликаауеит, дҵангьы илыдиҵоит аҳәса зегьы драԥхьагыланы ԥхьаҟа ацара.
Аканцлер Коль, Ангела Меркель аиҳабыра рахь днеиԥхьоит, аҳәсеи аҿари русқәа рзы аминистрс дҟаиҵоит. Меркель аполитик бырг даара далкааны бзиа дибон, «сыӡӷаб» ҳәа леиҳәон. Иаарласнгьы лара ХДС амаӡаныҟәгаҩ иҭыԥ аанылкылоит. Ажурналистцәа ракәзар, Ангела Меркель «Коль иӡӷаб» ҳәа хьыӡшьарас илырҭоит. Аха, 1998 шықәсазы Коль алхрақәа раан Герхард Шриодер иҟны даҵахоит. Коль ԥхьатәара данца ашьҭахьҵәҟьа иҩызцәеи идгылаҩцәеи еимпуа иалагеит, еиҳаракгьы ХДС апартиа аҭахрақәа рзын аолигархцәа рҟынтә аԥара аиуан ҳәа ахара анидырҵа ашьҭахь. Изгәакьаз Меркель лакәзар, уигьы мап ицәылкуа далагеит, Ҳельмут Коль апартиатә ҭыԥ аҟынтәи иахҳәаразы аҵысрагьы днахагылеит. Иара убри ашықәсан Ангела Меркель апартиа амаӡаныҟәгаҩ хадас далхын.<ref>https://germanexpert.ru/angela-merkel/</ref>
=== Ангела Меркель аԥҳәыс-аканцлер ===
Ангела Меркель хьаҵра ҟамҵакәан амчрахь лымҩа хан. 2002 шықәсазы Меркель лкандидатура ықәлыргылоит ФРГ [[аканцлер]]с аҟаларазы, аха анаҩс, Ақьырсиантә социалисттә хеилак аҟнытә [[Штоибер, Едмунд|Едмунд Штоибер]] икандидатура анықәиргыла, лара рхықәкы мап ацәылкуеит. Аха, егьа ус акәзаргьы, 2005 шықәсазы лара аоппозициа аҟнытә ФРГ аканцлерс лкандидатура ықәдыргылоит.<ref>https://svpressa.ru/persons/angela-merkel/</ref>
Иара убри ашықәсан, цәыббрамза 20 рзы, [[ХДС-ХСС]] афракциа ҿыц раԥхьатәи аилатәараҟны, Ангела Доротеиа Меркель уи ахантәаҩыс далырхуеит. Абҵарамза 22, 2005 шықәсазы Меркель рыбжьқәа лырҭеит 611-ҩык адепутатцәа рахьтә 397-ҩык XVI ааԥхьара бундестаг адепутатцәа, убри алагьы лара лакәхеит зегь реиҳа иҿаз (51 шықәса лхыҵуан), насгьы раԥхьатәи аԥҳәыс - афедералтә канцлерс иҟалаз ФРГ аҭоурых зегьы аҟны.
Ари амаҵзура аҟны Ангела Меркель иахьа уажәраанӡа дыҟан. Арҭ ашықәсқәа зегьы лара даара аҽынкылара змаз, зус здыруаз напхгаҩны дыҟан. Ангела Меркель аҳәынҭқарра аҟны азин еснагь еиқәырханы илыман уҳәар алшоит. Германиа [[Европатәи Ахеилак]] аилазаара аҟны - економикатә ԥхьагылан атәыла анеидырҵа аамышьҭахь, атәыла аполитикатә аспект аҟынгьы аԥхьагылара аанарԥшуа иалагеит. Аканцлер Меркель лполитика ала Германиа аҳаҭыр [[Европа]] ишьҭыҵит. Лара лтәыла изныкымкәан егьырҭ, уи аҟара аҿиара змамыз, европатәи аҳәынҭқаррақәа ирыцхраахьан, иара убасгьы афинанстә цхыраарагьы рзыҟанаҵон.<ref>https://germania-online.diplo.de/ru-dz-ru/politik/angela-merkel-10-jahre-amt/1926252</ref>
Ус шакәызгьы, атеррористтә акциақәа рацәахо ианалага, аканцлер Меркель имҩаԥылгоз амиграциатә политика гәыҩбара лнаҭо далагеит. 2010 шықәса рзы Потсдам ХДС алахәылацәа ҿарацәа рҿаԥхьа дықәгыло, Ангела Меркель иаартны илҳәеит, амультикультурализм аполитика Германиа ишхыбгалаз. Лара лгәаанагара ала, европаа мацара ракәӡам, Европаҟа иааз, амигрантцәагьы ирылшо зегьы ҟарҵалар ауп агермантә еилазаара иахәҭакны иҟаларазы, уи азын акы ҳәа анемец бызшәа рҵар ауп.
Киольн амигрантцәа раморалтә хымҩаԥгашьа ашьҭахь, Ангела Меркель ааԥхьара ҟалҵеит зегьы агәҭынчра аадырԥшларц. ''«Ҳара уи ҳаиааиуеит»'', — лҳәеит аканцлер. Ари аҳәамҭа аӡәырҩы рзын иџьашьатәхеит, акыр ацәажәарақәа ахылҿиааит. Аха, Ангела Меркель илҳәаз ҵакыс иамаз ахҵәацәа ринтеграциа, рнырхара, рыдкылара апроблема аӡбара акәын.
Уи анаҩсгьы, Ангела Меркель лгәаанагара ала, ахҵәацәа атәыла аҿиара аус аҟны алагала ду ҟарҵар алшон. Аха, ахҵәацәа ринтеграциа азҵаарақәа аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы акыр ауадаҩрақәа цәырыргон, урҭ закәыз ҳәа аканцлер еилкаара лымамызт.<ref>https://novayagazeta.ru/articles/2020/11/21/88054-ot-devochki-kolya-do-mamochki-natsii</ref>
=== Лыдәныҟатәи аполитика ===
Ангела Меркель еснагь атәылақәа апартниорцәа зегьы еиԥшны дырзыҟан. Аха, [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] рполитика еснагь еиҳа иадылцәылон. Канцлерс аҟаларазы алхрақәа дрылахәхаанӡа Ангела Доротеиа Еиду Америкатәи Аштатқәа [[Ираҟ]] иазырхаз реибашьра дадгылоит, иара убасгьы ЕАШ [[Косово]] аганахьала аусқәа дырзыразхоит.
Аканцлер Меркель мрагыларатәи [[Украина]] аҭагылазаашьа «аҭышәныртәалареи», [[Минсктәи аиқәышаҳаҭрақәа]] рынагӡареи агәыԥ далахәылоуп.<ref>{{Cite web |url=https://profylady.ru/articles/biografii/kanczler-germanii-angela-merkel-biografiya-lichnaya-zhizn-deti-pochemu-s-nee-stoit-brat-primer.html |title=Канцлер Германии Ангела Меркель: биография, личная жизнь, дети – почему с нее стоит брать пример |access-date=2024-01-29 |archive-date=2024-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129192528/https://profylady.ru/articles/biografii/kanczler-germanii-angela-merkel-biografiya-lichnaya-zhizn-deti-pochemu-s-nee-stoit-brat-primer.html |url-status=dead }}</ref>
[[Ҭырқәтәыла]] аганахьала, 2005 шықәсатәи алхрақәа рҟынӡа, Меркель лгәаанагара лҳәон ари атәыла [[Европатәи Ахеилак]] иалахәыла наӡаны ишзыҟамло азы. Ангела Меркель Европатәи ахеилак ахантәаҩыс лыҟазаара аан Ҭырқәтәыла аԥыза - министр [[Ердоган, Реџьеп Таиип|Реџьеп Таиип Ердоган]] даара акритика изылуит, уи Германиа иҟазаара аан уа инхоз аҭырқәцәа рассимилиациа алҵшәақәа иахькылыргар алшо атәы ахьиҳәаз азы.
Ааигәа Мрагыларатәи аполитика акәзар, аканцлер Меркель рацәак лҽалалгалом. [[Урыстәыла]]хь, иара [[Путин, Владимир Владимир-иԥа|Владимир Путин]] иахь лзыҟазаашьа атәы ҳҳәозар, Ангела Меркель «аритмикатә» ҟазшьа амоуп уҳәар алшоит. Америкатәи акурс адгылаҩ Меркель лассы-ласс лара лаԥхьа канцлерс иҟаз [[Шриодер, Герҳард |Герҳард Шриодери]] Путини реиҩызара акритика азылуан. Аха, лара лхаҭа данканцлерха Шриодер иполитика амҩа данылеит.<ref>http://www.bgunb.ru/VirtualExibition/year_germany/politics1.html</ref> Украинатәи акризис аан Меркель Урыстәыла ''«[[Ҟрым аннексиа]]»'' азнауит ҳәа ахара адылҵеит. Аха уаанӡа Германиа адәныҟа-политикатә ҳаракыра аҟны активла закәанла иалхыз апрезидент [[Ианукович, Виктор Фиодор-иԥа|Ианукович]] амчра аҟынтә дахызҳәаз киевтәи апутчистцәа адгылара рынаҭон.
Еиду Америкатәи Аштатқәа рполитика акыр адгылара азҭоз Ангела Меркель лзын даара иџьашьатәхеит, америкатәи ҷыдалатәи амаҵзурақәа лҭел ала лцәажәарақәа ишырзыӡырҩуаз анлаҳа. Еиду Америкатәи Аштатқәа рпрезидент ҿыцс иҟаз [[Трамп, Дональд Џьон|Дональд Трамп]] иакәзар, Германиа ашҟа аиҩызааратә еизыҟазаашьа дахыццакуамызт. Аха, уи аԥара бзианы иԥхьаӡон. Ангела Меркели иареи реиқәшәара аан, иара 375 миллиард доллар аԥара лиҭоит. Трамп ишиҳәаз ала, арҭ аԥарақәа [[НАТО]] Германиа ахьчаразы иазоужьу ԥарақәоуп.<ref>{{Cite web |url=https://inosmi.ru/politic/20180516/242240510.html |title=Основные приоритеты политики Ангелы Меркель в Европе |access-date=2024-01-29 |archive-date=2021-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414233232/https://inosmi.ru/politic/20180516/242240510.html |url-status=dead }}</ref>
=== Ангела Меркели 2017 шықәсазтәи Германиатәи алхрақәеи ===
Ангела Меркель лгәаанагара ала, макьанагьы илылшашагьы маҷым, убри аҟынтә Германиа аканцлерс аҟаларазгьы аԥшьынтә раан лкандидатура ықәлыргылеит. Абҵарамза 24, 2017 шықәсазы, Германиа имҩаԥысит апарламенттә алхрақәа, уа Ангела Меркель лконсервативтә алианс ХДС-ХСС аиааира агеит, аха иаиуз 33% заҵәык абжьқәа роуп. Алхрақәа рылҵшәақәа рыла иаԥҵан [[Бундестаг]] (апарламент), уи далнахит аканцлер. Усҟантәи аамҭазы ари аҭыԥ аанылкылеит Ангела Меркель.<ref>https://www.bbc.com/russian/features-41384750</ref> Хәажәкыра 14, 2018 шықәсазы Ангела Меркель Бундестаг адепутатцәа реиҳараҩык рыбжьқәа рыла аканцлер иҭыԥ ахь деиҭалхын. Убри алагьы, Ангела Меркель атәыла напхгара алҭалоит 16 шықәса инеиԥынкыланы. 2018 шықәса жьҭаарамзазы Ангела Меркель аҳәамҭа ҟалҵеит 2021 шықәса рзы имҩаԥысраны иҟоу аканцлер иалхрақәа лхы шрылалмырхәуа ала.
Убри анаҩсгьы, Меркель уаҳа Ақьырсиан-демократиатә хеилак ахантәаҩыс далырхӡом, уи алхрақәа мҩаԥысраны иҟоуп 2020 шықәса анҵәамҭазы. Меркель лыпресс-маӡаныҟәгаҩ Штеффен иакәзар, аҳәамҭа ҟаиҵеит Германиа аканцлер лыҿҳәара нҵәаанӡа лҭыԥ шаанылмыжьуа ала.<ref>https://ru.euronews.com/2017/09/25/german-election-live-updates-as-angela-merkel-seeks-fourth-term</ref>
== Лхатәы ԥсҭазаара ==
Ангела Меркель лхатәы ԥсҭазаара атәы ҳҳәозар, лхаҵацара даара иманшәаламхеит. Лхаҵа Ульрих Меркели лареи хәышықәса заҵәык роуп иахьеицынхоз, 1982 шықәсазы Ангела лхаҵа дилҵуеит. Аха, иара ижәла Меркель – уи иаанагоз «еицырдыруа» ауп, шылхыз иаанлыжьит.
Ангела Меркель ҩынтә раан хаҵа дцеит 1998 шықәсазы, — аҩбатәи лхаҵа ахимик Иоахим Зауер иакәын. Актәигьы аҩбатәигьы аҭаацәарақәа рҟны лара хшара дылмоуит.<ref>https://alabanza.ru/angela-merkel-biografiya-lichnaya-zhizn-semya-muzh-deti-foto/#i-3</ref>
=== Ангела Меркель илыдҳәалоу аинтерес зҵоу афактқәа ===
Ангела даныхәыҷыз ашьхарпаҿа еизылгон, аџьармыкьаҿы аҭиразы. Усҟан лара илыздырамызт лахьынҵас ишылзыԥҵәаз политик дуны аҟалара. Меркель данқәыԥшыз [[адискотека]]қәа еиҿылкаауан, уа лара барменс аус луан. Зны Ангела ала лшьапы иацҳаит, уиаахыс даара алақәа дрыцәшәон, аполитикцәа ари лфобиа даара еилкаарыла иазнеиуеит аҟынтә, адкыларақәа раан алақәа наргом. Аха, Урыстәыла ахада Владимир Путин ҽнак Ангела лнервқәа гәеиҭарц иӡбан, Кони захьӡыз апрезидент ла ду ицны ирезиденциа аҟны дылԥылеит. Ажурналистцәа ари иаразнак игәарҭеит, акыр афотоқәагьы Ангела Меркель ала дахьахәаԥшуа аладырҵәеит.
Меркель данканцлерха, мап ацәылкит амаҵзуратә уадақәа рҟны анхара. Иахьа уажәраанӡагьы лара дынхоит лхаҵеи лареи қьырала илырхуа ауадақәа рҟны. Ангела аус здылуло астол аҟны иқәгылоуп [[Екатерина II]] лфотосахьа, лара уи аԥҳәыс лидеал лакәны длыԥхьаӡоит. Ангела Меркель акаҳуа бзиа илбаӡом, уи ачаи ашьыхә аҭаны илжәуеит. Меркель бзиа дзымбо зегьы «аиԥка зшәу Гитлер» ҳәа илышьҭоуп, иҟоуп [[Ҳитлер, Адольф Алоис-иԥа|Адольф Ҳитлер]] аганахь иоуз иԥҳа лоуп ҳәа зҳәогьы.<ref>https://interesnyefakty.org/angela-merkel/</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ԥхынгәымза 7 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1954 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Германиа аканцлерцәа]]
[[Акатегориа:Германиа иааҳакәыршаны иҟоу алагылазаара ахьчара аминистрцәа]]
[[Акатегориа:Ахәыҷқәеи, аҿари, аҭаацәеи рзы аминистрцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи аполитикцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи афеминистцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи афизикатә химикцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи акванттә физикцәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи Адемократиатә Республика аҵарауаа]]
[[Акатегориа:Польшатәи ахылҵшьҭра змоу анемеццәа]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (1990–1994 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (1994–1998 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (1998–2002 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (2002–2005 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (2005–2009 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (2009–2013 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (2013–2017 шш.)]]
[[Акатегориа:Германиатәи Бундестаг алахәылацәа (2017–2021 шш.)]]
7txxf5mp16vvgd05vfjeri89om7vymc
Кастро, Фидель
0
37740
174302
167403
2026-09-15T23:15:20Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174302
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка аполитик
|амаҵура=[[Кубатәи акоммунисттә партиа ЦК актәи амаӡаныҟәгаҩцәа]]
|абираҟ=Flag of the Communist Party of Cuba.svg
|агерб=Flag of the Communist Party of Cuba.svg
|инаркны={{date|3|10|1965}}
|рҟынӡа={{date|19|4|2011}}
|аԥхьа иҟаз=[[Кальдерио, Блас Рока|Блас Рока Кальдерио]]
|аҭынха=[[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]
|ахаҭыԥуаҩ=[[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]
|амаҵура2 =[[Куба Аҳәынҭқарратә хеилак ахантәаҩы]]
|абираҟ2 =Flag_of_the_President_of_Cuba.svg
|агерб2 =Coat_of_arms_of_Cuba.svg
|инаркны2 ={{date|2|12|1976}}
|рҟынӡа2 ={{date|24|2|2008}}
|аԥхьа иҟаз2 =[[Дортикос Торрадо, Освальдо|Освальдо Дортикос Торрадо]]
|аҭынха2 =[[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]
|апрезидент ихаҭыԥуаҩ2=[[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]
|амаҵура3 =[[Куба Аминистрцәа Рхеилак Апрезидент]]
|абираҟ3 =Coat_of_arms_of_Cuba.svg
|агерб3 =Coat_of_arms_of_Cuba.svg
|инаркны3 ={{date|2|12|1976}}
|рҟынӡа3 ={{date|24|2|2008}}
|аԥхьа иҟаз3 =Иара ихаҭа<br /><small>(Куба аԥыза-министрс)</small>
|аҭынха3 =[[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]
|апрезидент ихаҭыԥуаҩ3=[[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]
|амаҵура4 =[[Куба аԥыза-министр]]
|абираҟ4 =Coat_of_arms_of_Cuba.svg
|агерб4 =Coat_of_arms_of_Cuba.svg
|инаркны4 ={{date|16|2|1959}}
|рҟынӡа4 ={{date|2|12|1976}}
|аԥхьа иҟаз4 =[[Миро Кардона, Хосе|Хосе Миро Кардона]]
|аҭынха4 =Иара ихаҭа<br /><small>((Куба Аминистрцәа Рхеилак Апрезидентс)</small>
|апрезидент4 =[[Уррутиа Льео, Мануель|Мануель Уррутиа Льео]],<br />[[Дортикос Торрадо, Освальдо|Освальдо Дортикос Торрадо]]
}}
[[Афаил:Fidel_Castro_in_Washington_(cropped).jpg|мини|Фидель Алехандро Кастро]]
'''Фидель Алехандро Кастро''' ({{lang-es|Fidel Alejandro Castro Ruz}}; {{date|13|8|1926}}, [[Биран]], Ориенте, [[Куба]] — {{date|25|11|2016}}, [[Гавана]], Куба) – кубатәи револиуционеруп, ҳәынҭқарратә, политикатә, партиатә усзуҩуп. Куба напхгара аиҭон 1959 шықәса инаркны 2008 шықәсанӡа.<ref>{{Cite web |url=https://bigenc.ru/world_history/text/5209181 |title=КА́СТРО РУС |access-date=2024-01-29 |archive-date=2022-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021085012/https://bigenc.ru/world_history/text/5209181 |url-status=dead }}</ref>
Фидель Кастро – адунеи аҟны еицырдыруа акоманданте, ԥсахра зқәымыз кубаа раԥхьагыла, Куба ҩынҩажәи жәаба шықәса инеиҳаны напхгара аиҭон. Уи иусуреи иԥсҭазаареи акыр алегендақәа адҳәалоуп, урҭ лассы-лассы ишеиқәҿырымҭуагьы. Џьоукы Фидель Кастро дрыԥхьаӡон жәлары зегьы дырнапхгаҩны, даҽа џьоукы зегь реиҳа иџьбараз, игәымбылџьбараз диктаторны. Иара инысмҩа еиуеиԥшым ахҭысқәа рыла ибеиоуп, иԥсҭазаара зегьы иалагӡаны 600 инарзынаԥшуа ишьразы аҽазышәарақәа аҭыԥ роухьан. Фидель Кастро [[Кубатәи ареволиуциа]] даԥхьагылахеит, [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] зегь реиҳа ишәарҭаз ӷас иԥхьаӡон, [[СССР]]-и Кубеи ракәзар, аиадертәи аекономикатәи хеилак еицалан.<ref>https://24smi.org/celebrity/1248-fidel-kastro.html</ref>
==Абиографиа ==
=== Ахәыҷреи ақәыԥшреи раамҭа ===
Фидель Кастро диит нанҳәамза 13, 1926 шықәсазы Кубатәи идуцәам апровинциатә қалақь [[Биран]] аҿы, адгьыл ақәаарыхҩи аҩныԥҳәыси рҭаацәара аҟны. Аԥхьаҟа атәыла анапхгаҩыс иҟалараны иҟаз Фидель иҭаацәа аҵара рымамызт аҟынтә, рыхшаз аҵарадырра бзиақәа ахьроурыз иашьҭан. Фидель Кастро дхәыҷаахыс ихшыҩ даара ибзиан, агәынкылара ҷыда иман аҟынтә, аҵара ахьиҵоз ашкол аҟны аҵаҩцәа зегьы дреиӷьны ихы ааирԥшуан. Аҵара бзианы иахьиҵоз анаҩсгьы, даара амбициатә ҟазшьақәа иман, ареволиуциатә ҟазшьақәа иныԥшуан. Жәаха шықәса анихыҵуаз иаб иплантациа аҟны аусуцәа рықәгыларақәа ихы рылаирхәуан, уа иара аԥхьагыларатә позициақәа ааникылон.<ref>https://uznayvse.ru/znamenitosti/biografiya-fidel-kastro.html</ref>
1941 шықәсазы аԥхьаҟа кубаа раԥхьагылас иҟалараны иҟаз Фидель Кастро ибзиаӡаны ашкол далгеит, зыхьӡ нагаз аколлеџьгьы дҭалоит, уа иара еснагь ақәԥарақәа ирылахәыз иакәны дыргәалашәоит. Аколлеџь ашьҭахь Фидель Кастро [[Гаванатәи ауниверситет]] аиуристтә факультет дастудентхоит. Истуденттә шықәсқәа раан ареволиуциатә шәҟәқәа рыԥхьара дагәыланахалоит, урҭ ареволиуционер иҟазшьақәа иларааӡон. Усҟан иара акоммунистцәа уиаҟара игәы иақәшәомызт, зны дыхәмарны иҳәеит: «Сталин ҳәа сзырҳәозар, сазыхиоуп!» ҳәа.
1950 шықәсазы Фидель Кастро азиндырҩы идиплом иоуит, ахатәы усгьы ааиртуеит, уи аусура ззырхаз амал змамыз ауаа рыцҳақәа азиндырратә цхыраара рзыҟаҵара акәын. Аԥхьаҟа командантес иҟалараны иҟаз Фидель жәлар рдукатс дҟалоит, иара ауааԥсыра амалаҳәа русқәа рыӡбара дахаҵгылон, уи иабзоураны ауаажәларра рҟны акыр адгылара иоуит.<ref>{{Cite web |url=https://warspot.ru/6840-kastro-yunost-komandante |title=Кастро: юность команданте |access-date=2024-01-29 |archive-date=2024-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129200338/https://warspot.ru/6840-kastro-yunost-komandante |url-status=dead }}</ref>
=== Аполитика ===
Фидель Кастро иполитикатә кариера ареволиуциатә ҟазшьа амоуп. Раԥхьа иара [[Куба жәлар Рпартиа]] далахәылахоит, уаантәи иара апарламент ахь анеира иҽазишәоит. Аха раԥхьатәи аҽазышәара лҵшәадахеит – иара икандидатура шьақәдмырӷәӷәеит арадикализм иахҟьаны. Анаҩс, иӡбоит даҽа мҩакы алхра, уи азын адиктатура иаҿагыланы иқәԥоз драԥхьагылахоит, урҭи иареи 1953 шықәсазы усҟантәи Куба ахадас иҟаз [[Батиста, Фульхенсио|Фульхенсио Батиста]] иганахь ала ачарҳәара еиҿыркаауеит. Амчрахь анеиразы ари аҽазышәарагьы лҵшәадахоит, ачарҳәара аан Фидель Кастро иҩызцәа аӡәырҩы ҭархан, ареволиуционер ихаҭа 15 шықәса иқәҵаны дҭакын.<ref>https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3525452</ref>
Аха ҩышықәса ааҵхьаны, Фидель Кастро амнистиа дақәшәоит, абахҭа аҟынтә доужьын, уа дыҟан 22 мзы. Иаурыжьыз Фидель атәыла далҵит, [[Мексика]]ҟа нхара дцеит. Уа еиҿикаауеит ареволиуциатә ҵысра «[[Движение 26 июля]]» зыхьӡиҵаз, Батиста изырхаз ачарҳәара амш агәалашәаразы. Ари аҵысра иалалеит усҟантәи аамҭазы еицырдыруаз ареволиуционерцәа аӡәырҩы, [[Че Гевара, Ернесто|Ернесто Че Гевара]] иеиԥш иҟаз, иара убасгьы Кастро иашьа [[Кастро, Рауль|Рауль Кастро]]. Фидель Кастро иԥсадгьыл ахь игьежьра иара изын еиԥш Куба жәлар рзынгьы илахьынҵатәхеит – ақәгылаҩцәа рырхәҭақәеи иареи ирылшеит [[Гавана]] анапахьы аагара, насгьы Батиста ирежим ахҳәара, уи Фидель Кастро алшара инаҭеит раԥхьа кубатәи архәҭақәа ркомандаҟаҵаҩыс аҟалара, аамҭак анаҩс атәыла аԥыза-министр иҭыԥ аанкылара.<ref>https://www.istmira.com/drugoe-noveyshee-vremya/18906-fidel-kastro-rus-kratko.html</ref>
=== Куба Аҳәынҭқарратә хеилак ахантәаҩы ===
20 шықәса инарзынаԥшуа аҳәынҭқарра анапхгараҭара иалагӡаны Фидель Кастро аҳәынҭқарра зегьы еиҭашьақәиргылеит – атәыла аамҭа кьаҿк иалагӡаны ишәҭит, еиҵыҵит, аекономика акәзар, даара ишьҭыҵит. Куба ахада Фидель еиҳаракгьы дацклаԥшуан асоциалтә хырхарҭа аҟны аҿиара, амедицина ауааԥсыра рзын ихәыдаԥсадахеит, аҵарадырра аҳаракыра акәзар, 98% рҟынӡа ишьҭыхын. Иара убасҟан имҩаԥган ахатәы компаниақәа рмилаҭркра, насгьы СССР-и Кубеи «аиҩызаратә» еизыҟазаашьақәа рыбжьаҵан.<ref>{{Cite web |url=https://biographe.ru/politiki/fidel-kastro/ |title=Archive copy |access-date=2024-01-29 |archive-date=2024-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129200340/https://biographe.ru/politiki/fidel-kastro/ |url-status=dead }}</ref>
1962 шықәсазы адгьылбжьаха аҟны иқәыргылан асоветтә атомгәыцәтә ракетақәа, уи иахҟьаны Еиду Америкатәи Аштатқәеи Кубеи реизыҟазаашьақәа бжьысит. Мраҭашәареи Кубеи реиӷарара иарҿиеит адгьылбжьаха аҟны [[Карибтәи акризис]], уи иахҟьаны Кастро идгылаҩцәа аӡәырҩы атәыла аҟынтә ибналеит, америкауаа ирыдгылеит. Аха, ус шакәызгьы, кубаа рхада дызныз, адунеитә капитализм ақәхра ахырхарҭа амҩа дацәхьамҵит, уи адгылара аиҭон [[Ангола]], [[Афӷанисҭан]], [[Аладатәи Иемен]], [[Ефиопиа]], [[Шьамтәыла]], [[Алжир]], [[Никарагуа]], [[Ливиа]] уҳәа адунеи ахԥатәи атәылақәа рҟны ареволиуциатә ҵысрақәа. Ԥшьынҩажәатәи ашықәсқәа ралагамҭазы Куба аекономикатә еизҳареи аҭышәынтәалареи аангылеит уҳәар алшоит, усҟан СССР ари атәыла афинансттә цхыраара азыҟаҵарагьы иаҟәыҵит. Ари аекономикатә кризис ахь икылнагеит, Кубагьы адунеи аҟны зегь реиҳа иӷарыз тәылахеит. Абарҭқәа ирыхҟьаны ауаа атәыла ааныжьны Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь нхара ҳәа ацара иалагеит, Куба акәзар, аоппозициа ахаҭарнакцәа Фидель Кастро ирежим ахҳәаразы ауснагӡатәқәа реиҿкаара иалагеит.
Ҩ- нызқьи фба шықәсазы игәамбзиара иахҟьаны, кубаа раԥхьагыла изинмчқәа зегьы иашьа гәакьа Рауль Кастро инапы ианиҵар акәхеит, уи 2008 шықәсазы Куба анапхгаҩыс дагьыҟалоит, избанзар Фидель Кастро уаҳа атәылеи кубатәи аруааи напхгара рыҭара илшомызт.<ref>http://evolutio.info/ru/journal-menu/2016-3-4/2016-3-4-chelyadinsky</ref>
=== Ишьразы аҽазышәарақәеи игәабзиареи ===
Фидель Кастро ишьразы аҽазышәарақәа инысмҩа аҟны зегь реиҳа излацәажәо хҭысқәоуп. Иҟоуп убас еиԥш аинформациа, Фидель Кастро Куба напхгара анеиҭоз аамҭеи, СССР-и иареи русеицуреи раан америкатәи ЦРУ 600-нтә инарзынаԥшуа иԥсҭазаара иалхразы аҽазышәарақәа ҟарҵеит ҳәа. Аха, иара убасгьы иҟоу адыррақәа рыла, арҭ ишьразы аҽазышәарақәа аҵыхәтәантәи аминуҭқәа рзын иааныркылон, адгьылбжьаха ҷыдалатәи агентцәа иаԥдырҟәҟәаауан. Фидель Кастро ишьра рҽазыршәеит аӡаҵаҟатәи ашәарыцара аан, атапанча хәыҷы арепортиор икамера иҭаргылан, иара убасгьы дызхоз асигарақәа ашҳам рыларҵахьан, аха акагьы рылымшеит.
2006 шықәсазы Фидель Кастро игәабзиара даара иуашәшәырахеит, аха уи адгьылбжьахабжа азы ҳәынҭқарратә маӡа дуун. Аха, ус шакәызгьы, кубаа раԥхьагыла иаӷацәа ирылшеит иара игәамбзиарақәа ртәы ауаажәларра рҟынӡа анагара, насгьы уи атәы ҳәан америкатәи ЦРУ ажәахәқәа руак аҟны.<ref>https://www.bbc.com/russian/features-38123339</ref>
Еилкаауп акы, 1998 шықәсазы Фидель Кастро ачымазара паркинсон дшаргәамҵуаз. Иара убасгьы, Кубантәи ибналаз иара иҳақьым еиҭеиҳәеит аполитик акьыба чымазарагьы шихьуаз, 1989 шықәсазы аԥҟарагьы шихигаз, ихы аҟны ашьеилалара иахҟьаны. Ас еиԥш адыррақәа ирыхҟьаны еицырдыруаз ''„Куба акоманданте“'' Фидель Кастро [[амассатә информациа ахархәагақәа]] изныкымкәа дыԥсит ҳәа рыларҳәахьан, аха нас иара иаалырҟьаны ауаажәларра рҟны даацәырҵуан, уи алагьы иара иԥсра иадҳәалаз амассатә цәажәарақәагьы еиԥхьирбон.
2014 шықәсазы Фидель Кастрои [[Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистр]] [[Лавров, Сергеи|Сергеи Лаврови]] реиԥылара мҩаԥысуеит. Кубаа раԥхьагылеи Урыстәылатәи Афедерациа Адәныҟатәи аусқәа рминистри реиԥылара ашьҭахь, Лавров иазгәеиҭеит Кастро имч-илша рацәак ишыҟам, аха уи иблақәа аԥсҭазаара ишазыҳәо, насгьы, иара дшырзыхиоу ареволиуциа ҿыцқәа рымҩаԥгара.<ref>https://www.maximonline.ru/longreads/_article/13-samykh-neveroyatnykh-popytok-ubit-fidelya-kastro/</ref>
== Фидель Кастро иԥсра ==
Фидель Кастро имазара зегьы, 2005-тәи ашықәсазы иҟаҵаз адыррақәа рыла, ишьақәнаргылеит 550 миллион доллар, даҽа шықәсык анаҩс ари амазара миллиардк аҟынӡа еизҳаит. Убри инамаданы, ажурнал [[Forbes]] агәаанагара ала уи адунеизегьы аҟны зегьы реиҳа амал змаз уаҩны дҟалеит. Убри аан кубаа реиҳабы мап ацәикуан аҳәынҭқарратә наплакқәа рҟынтәи ари амал ирҳаит ҳәа ирҳәоз, аха иара иԥшӡаны анхара бзиа ибон, уи ус шакәу дырҵабыргуеит, ихьӡала иҟаз хыԥхьаӡара рацәала аӷба маҷқәа, арезиденциақәа, насгьы зықьҩыла ахьчаҩцәа. Убри аан иара ихәыҷқәа ырқьынцыцны иааӡомызт – урҭ ирзыԥҵәаз афатәи изыхьчоз ауааи ракәын.
Абҵарамза 25, 2016 шықәса, 22 сааҭи 29 минуҭи рзы ([[Москватәи аамҭа]] ала иуҳәозар, абҵарамза 26, 6 сааҭки 29 минуҭи рзы) Фидель Кастро иԥсҭазаара далҵит. Кубатәи ареволиуционер акраамҭа дзыргәамҵуаз ичымазарақәа дырхыԥсааит. Иԥсра ашьҭахь, Фидель Кастро иаанижьыз иажәа инақәыршәаны, иԥсыбаҩ акремациа азун.<ref>https://www.interfax.ru/world/538693</ref>
== Фидель Кастро ихатәы ԥсҭазаара ==
Фидель Кастро ихатәы ԥсҭазаарагьы, игәабзиара еиԥш, иарку, имаӡоу темоуп ауаажәларра рзын. Идыруп иара иԥсҭазаара аҟны ишыҟаз хҩык бзиа иибоз аҳәса, урҭ ирыхшеит быжьҩык ахәыҷқәа, аха закәанла ииз ԥазаҵәык иоуп.
Иара актәи иԥҳәыс [[Диас-Баларт, Мирта|Мирта Диас-Баларт]], Куба аиҳабыра рминистр Батиста иԥҳа лакәын. Уи Куба ахадас иҟалаз Фидель изын длыхшеит аԥа [[Кастро Диас-Баларт, Фидель|Фиделито]], аамҭаказы аурыс ҭыԥҳа ԥҳәысс дызмаз.
Фидель Кастро аҩбатәи иԥҳәыс лакәын, 50-тәи ашықәсқәа раан гаванатәи аԥшӡа ҳәа иԥхьаӡаз, [[Ревуельта Клиус, Наталиа|Нати Ревуельта]], уи длыхшеит аԥҳа [[Фернандес, Алина|Алина]]. Кубаа раԥхьагыла ари иԥҳа данқәыԥшӡаз, маӡала испаниатәи атәылауаҩшәҟәы ҟаҵаны, Кубантәи Еиду Америкатәи Аштатқәа рахь дыбналаны дцеит. Алина лгәалашәарақәа рыла, Кастро, ианеиҵаха, даҽа хәҩык ахшара иман, урҭ лыхшеит иара бзиа иибоз аԥҳәызба [[Далиа Сото дель Валле|Делив Сото]]. Официалла Кастро ахԥатәи иԥҳәыс Селиа Санчес акыршықәса иара цхырааҩыс диман, аха лара 1985 шықәса рзын лҽылшьуеит.<ref>{{Cite web |url=http://www.cuba-vision.com/info/ |title=Интересные факты о Кубе |access-date=2024-01-29 |archive-date=2021-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728040539/http://www.cuba-vision.com/info/ |url-status=dead }}</ref>
=== Адинхаҵара ===
Фидель Кастро [[акатоликатә уахәама]] аҟны днаҭын. Иҟоуп убас еиԥш агәаанагара, иара анафема даҭан ҳәа, аха Фидель Кастро ауахәама иаҟәыгаразы ҭахра ҳәа ыҟамызт, избанзар усҟантәи аамҭазы аус ауан «акоммунистцәа ауахәама раҟәыгара» ҳәа изышьҭаз, азакәан рылеиҳәеит. Уи 1949 шықәса ԥхынгәымза аказы римтәи папа [[Пием XII]], насгьы уи шьақәырӷәӷәан Акотоликатә уахәама акононтә зинқәа Ркодекс ала.
2012 шықәсазы, Фидель Кастрои римтәи папа [[Бенедикт XVI]] реиԥылара мҩаԥысуеит, [[Ватикан]] ари аиԥылара даара гәыкалатәи еицәажәарахеит ҳәа ахәшьара анаҭеит.<ref>https://life.ru/p/937750</ref>
== Агәалашәара ==
Фидель Кастро иашьа Рауль Кастро аҳәамҭа ҟаиҵеит, иашьа игәалашәара иазку усмҩаԥгатә ҳәа акгьы шыҟамло, избанзар Фидель ахӡыргара бзиа ибомызт ҳәа азгәеиҭеит. Аха, Фидель Кастро ихьӡ ахуп [[Москва]]тәи адәқәа руак, ақыҭа [[Ир]], Ҩадатәи Уаԥстәыла амҩақәа руак, насгьы [[Забаикалтәи атәылаҿацә]] аҟны «Молодёжный» захьӡу Жәлар рҟазара ахан.
Кастро исахьа анын трофеила игаз америкатәи атанк, иара убасгьы 1967–1970 шш., 1972ш., 1978—1986шш., 1988ш., 1995ш., 2001—2005шш., 2007—2009 шықәсқәа рзы иҭыжьыз песок ицоз аԥарақәа Фидель исахьа рнын.<ref>http://history-doc.ru/fidel-alexandro-kastro-ruz/</ref>
== Аҳамҭақәеи ахьӡқәеи ==
Фидель Кастро акыр аҳамҭақәа ианашьан, насгьы ахьӡ ҳаракқәа ихҵан:
* 1963 шықәсазы М. В. Ломоносов ихьӡ зху Москватәи аҳәынҭқарратә университет азиндырратә наукақәа ҳаҭыр зқәу адоктор ҳәа ахьӡ ихҵан;
* Парижтәи ауниверситет ҳаҭыр зқәу адоктор;
* 2007 шықәса (UCI) – Кубатәи аинформациатә наукақәа руниверситет ҳаҭыр зқәу адоктор;
* 2008 шықәса – Боливиатәи ауниверситет «Эль Альто» ҳаҭыр зқәу адоктор;
* 2009 шықәса – Урыстәылатәи ахәаахәҭра-економикатә университет ҳаҭыр зқәу адоктор;
* 2003 шықәса, хәажәкырамза 8 рзы Фидель Кастро ианашьан Санта- Бригида аҳәса рберҭыԥ аорден иатәу акомандор Иекументә џьар;
* 2003 шықәса, нанҳәамза 31 рзы – «Орлиное перо»;
* 2007 шықәса, мшаԥымза 26 – ЦК КПРФ амедал «Октиабртәи ареволиуциа 90 шықәса ахыҵра»;
* 2016 шықәса, хәажәкырамза 21 – Аорден «Хосе Мартин» акавалер.<ref>{{Cite web |url=http://www.fidelcastro.cu/ru/reconocimientos/todos |title=Fidel – Soldado de las Ideas |access-date=2024-01-29 |archive-date=2024-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129200341/http://www.fidelcastro.cu/ru/reconocimientos/todos |url-status=dead }}</ref>
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}
==Азхьарԥшқәа==
* [http://www.cuba.cu/gobierno/discursos/ Фидель Кастро иқәгыларақәа]
* [https://www.marxists.org/history/cuba/archive/castro/ Fidel Castro History Archive] ''[[Marxists Internet Archive]]-ҿы''
* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/4392634.stm Fidel Castro: A Life in Pictures] – slideshow by ''[[BBC News]]''
* [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5598311 Fidel Castro: From Rebel to El Presidente] – timeline by ''[[NPR]]''
* [https://www.cidob.org/lider-politico/fidel-castro-ruz Fidel Castro] – абиографиа (аиспаншәала)
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Нанҳәамза 13 рзы ииз]]
[[Акатегориа:1926 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Абҵарамза 25 рзы иԥсыз]]
[[Акатегориа:2016 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Фидель Кастро| ]]
[[Акатегориа:Куба ахадацәа]]
[[Акатегориа:Куба аԥыза-министрцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи аполитикцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи ашәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи адукатцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи ахатәбиографцәа]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу Америка иаҿагылоу ацәанырра]]
[[Акатегориа:Аглобализациа иаҿагылоу активистцәа]]
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла аус рыцызуаз ауаа]]
[[Акатегориа:Кубатәи антисионистцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи аекоактивистцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи апартизанцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи амарксисттә шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи амилаҭеилыхҩцәа]]
[[Акатегориа:Канартәи ахылҵшьҭра змоу кубауаа]]
[[Акатегориа:Галисиатәи ахылҵшьҭра змоу кубауаа]]
[[Акатегориа:Испаниатәи ахылҵшьҭра змоу кубауаа]]
[[Акатегориа:Кубатәи ареволиуционерцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи аибашьцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи акоммунисттә партиа ЦК актәи амаӡаныҟәгаҩцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи аминистрцәа]]
[[Акатегориа:Кубатәи ареволиуциа иадҳәалаз ауаа]]
[[Акатегориа:Афиделизм]]
[[Акатегориа:Аҳәынҭқарратә хҳәарақәа рыла амчра знапаҿы иаазгаз анапхгаҩцәа]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи антиимпериалистцәа]]
[[Акатегориа:Алада-америкатәи антиимпериалистцәа]]
[[Акатегориа:Аибашьра хьшәашәа иадҳәалаз ауаа]]
[[Акатегориа:Аполитикатә шьрақәа ҟазҵаз ауаа]]
[[Акатегориа:Асовет Еидгыла аҳәаанырцәтәи Афырхацәа]]
[[Акатегориа:Ареспублика Афырхацәа (Аҩадатәи Кореиа)]]
byiy1g8vre3oyoweh3mp4ricvjfvhf9
Акатегориа:Урыстәыла иҟоу аполитикатә еимакқәа
14
49406
174245
157939
2026-09-15T15:11:12Z
Fraxinus.cs
8381
174245
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Аполитикатә еимакқәа атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:{{Title country}} аполитикатә ҭоурых|политикатә еимакқәа]]
[[Акатегориа:{{Country2continent|{{Title country}}}} иҟоу аполитикатә еимакқәа]]
[[Акатегориа:{{Country2continent|{{Title country}}|2nd=yes}} иҟоу аполитикатә еимакқәа]]
[[Акатегориа:{{Title country}} иҟоу аимакқәа|политикатә]]
b90h9msaqk795b6c5q7xpaurhutpt5c
Конфуци
0
54739
174303
173031
2026-09-15T23:22:12Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174303
wikitext
text/x-wiki
{{Акарточка афилософ
|ахьӡ = Конфуци
|даҽа ахьӡ = {{lang-zh|孔(夫)子}}
|афото = Konfuzius-1770.jpg
|афото ашәагаа = 275px
|ахҵара =
|аира ахьӡ = Кун Циу ({{lang-zh|孔丘}}) {{IPA|*kʰloːŋʔ kʰʷɯ}}
|ахьӡшьарақәа =
|аира арыцхә = [[Ҳ. ҟ. 551|ҳ. ҟ. 551 шықәсазшәа]]
|аира аҭыԥ = [[Цюйфу|Циуифу]]
|аԥсра арыцхә = [[Ҳ. ҟ. 479|ҳ. ҟ. 479 шықәса]] (71—72 шықәса)
|аԥсра аҭыԥ = [[Цюйфу|Циуифу]]
|атәыла = [[Китаи]]
|аҩымҭақәа рбызшәа =
|азанааҭ =
|ашкол = [[Конфуцианство|аконфуцианра ашьаҭаркҩы]]
|аинтерес хадақәа = [[социальная философия|асоциалтә философиа]],<br>[[этика|аетика]]
|ахшыҩҵакқәа = [[Конфуцианство|Аконфуцианра]]
|анырра зхызгаз = мрагыларатәи афилософцәа аӡәырҩы,<br>[[Вольф, Христиан фон|Христиан фон Вольф]],<br>[[Невилл, Роберт Каммингс|Роберт Каммингс Невил]]
}}
[[Файл:Confucius - Project Gutenberg eText 15250.jpg|thumb|Конфуци (ашәҟәы "Китаи амифқәеи алегендақәеи" аҟынтәи асахьа - ''Е.Т.С. Вернер, [[1922|1922]]'')]]
'''Конфуци''' (孔子, ''Kǒngzǐ'', Кун-цзы; {{lang-la|Confucius}}<ref>Phan, 2012, p. 170.</ref>; ахатәы хьӡқәа 孔丘 ''Кун Циу'', насгьы 孔仲尼 ''Кун Чжунни''<ref>Chin, 2007, p. 2.</ref>, ҳ. ҟ. 551 шықәсазшәа, Циуифу азааигәара — ҳ. ҟ. 479 шықәса, Циуифу<ref>Riegel, 2012.</ref>) — Китаитәи ажәытә хәыцҩы, [[Китайская философия|афилософ]]. [[Конфуцианство|Иара ирҵарақәа]] [[Китаи|Китаии]] [[Восточная Азия|Мрагыларатәи Азиеи]] рыԥсҭазаара анырра ду анаҭеит, [[конфуцианство|аконфуцианра]] ҳәа изышьҭоу афилософиатә система шьаҭас иазыҟаланы.
Конфуци раԥхьатәи [[университет|ауниверситет]] ашьаҭа икит, еиуеиԥшым аҭауадрақәа рҿы еизгаз ашықәсынҵақәа системала еиҿикааит. Конфуци аҭауадцәа, ачынуаа, аибашьцәа, анхацәа рхымҩаԥгашьа аԥҟарақәа ирызку ирҵарақәа, [[Индиа|Индиа]] иҟоу [[Будда Шакьямуни|Будда]] ирҵарақәа реиԥш, [[Китаи|Китаигьы]] ирылаҵәеит. Ихьӡҵәҟьа Кун Циу (孔丘, ''Kǒng Qiū'') ауп, аха алитератураҿы лассы-лассы Кун-цзы, Кун Фу-цзы («арҵаҩы Кун»<ref>Rainey, 2010, p. 1.</ref><ref>Phan, 2012, p. 170.</ref>), мамзаргьы Зи —«Арҵаҩы» ҳәа иаҳԥылоит. 20 шықәса маҷк данырҭыс иара деицырдыруа дҟалеит раԥхьаӡатәи азанааҭтә [[педагог|рҵаҩы]] иаҳасабала [[Поднебесная|Ажҩанҵаҟа]].
[[легизм|Алегизм]] аиааира агаанӡа Конфуци ишкол [[Сто школ|Шәы-школк]] ҳәа изышьҭаз аамҭазы, [[Период Сражающихся царств|Еибашьуаз аҳрақәа]] ринтеллектуалтә ԥсҭазаараҿы еиуеиԥшым ахырхарҭақәа иреиуан. [[Цинь (империя)|Цин]] аилабгара ашьҭахь ауп еиҭашьақәдыргылаз аконфуцианра аҳәынҭқарратә [[Идеология|идеологиа]] астатус анаиуз, уи XX-тәи ашәышықәса алагамҭанӡа иаанхеит, аамҭала мацара [[буддизм|абуддизми]] [[даосизм|атаоизми]] аԥысуа. Уи иахҟьаны Конфуци ихаҿсахьа ҳаракхеит, насгьы адинтә [[пантеон]] даладырхәит.
== Анысымҩа ==
Конфуци [[Шулян Хэ#Родословная|аамсҭацәа рышьҭра Кун]] дырхылҵшьҭран. Иара ишьҭра, Китаитәи абжьарашәышықәсатәи авторцәа рыла ибзианы иҭҵааз, Веи-цзы захьӡыз [[Чжоу (династия)|Чжоу]] [[Чэн-ван|Чен-ван]] ахылҵшьҭра иатәыз аҳ ишьҭанеиҩы иахь ихоуп, аиашареи агәымшәареи рзы аҳра Суни, ари ахҭыс аан иқәнагаз атитул [[чжу хоу]]и зҭаз. Аха абиԥарақәа рышьҭахь, Конфуци ишьҭра уаанӡа ирымаз анырра рцәыӡын, иӷархеит; иабдуцәа руаӡәк Му Цзинфу ииҭауадра гәакьа далҵны атәым дгьыл аҿы, [[Лу (царство)|Лу]] аҳраҿы нхара далагар акәхеит<ref>Переломов Л. С. Конфуций, 1993, с. 43.</ref>.
Конфуци 63 шықәса зхыҵуаз аруаҩ [[Шулян Хэ|Шулиан Хе]]и (叔梁紇, ''Shūliáng Hé'') 17 шықәса зхыҵуаз икәаиаҩ Иан Чженцзаии (顏徵在, ''Yán Zhēngzài'') дырԥан. Шулиан Хе иҭаацәараҿы жәҩык аԥҳацәа иит, 10-тәи дыҷкәынхеит, Конфуци иашьеиҳаб, аха иара «дцыркьын» (уи аамҭазы иҟаз аҵас инақәыршәаны, ахымхәацәа аԥсцәа рхәы изаҵагылаӡомызт). Заԥхьаҟа ифилософхараны иҟаз арԥыс иаб иԥсҭазаара далҵит иԥа шықәсыки бжаки анихыҵуаз. Конфуци иан Иан Чжензаии егьырҭ аҳәса еиҳабацәа ҩыџьеи реизыҟазаашьақәа уадаҩхеит аԥҳәыс еиҳабы лгәыԥжәара иахҟьаны, лара аԥа дахьылхылымҵыз лгәы ԥнажәон, уи аамҭазы китаиаа рзы ари даара акраҵанакуан. [[Шулян Хэ|Шулиан Хе]] аҩбатәи иԥҳәысгьы, иԥсыҽыз, ичмазаҩыз аҷкәын дылхылҵит (Бо Ни зыхьӡырҵазз), ларгьы акәаиаҩ қәыԥш бзиа дылбомызт. Убри аҟнытә Конфуци иан лԥа длыманы иара дахьиз аҩны аанлыжьын лыԥсадгьылахь [[Цюйфу|Циуифу]]ҟа дхынҳәит, аха лҭаацәа рахь дыхнымҳәкәа лхала анхара иалагеит<ref>Переломов Л. С. Конфуций, 1993, с. 45—48.</ref>. Конфуци 17 шықәса данырҭыс иаалырҟьаны иан лыԥсҭазаара далҵит.
Конфуци данмаҷӡаз аахыс ирацәаны аус иуан, избанзар аҭаацәара хәыҷы [[Аӷарра|иӷарны]] инхон. Аха иан Иан Чженцзаи, данныҳәа-ныԥхьоз (ари Китаи зегьы ирылаҵәаз ажәытәтәи [[Культ предков|абиԥаратә культ]] ихымԥадатәиу ахәҭа акәын), иаби иабдуцәеи рус дуқәа ртәы лԥа изеиҭалҳәон. Абасала, Конфуциу еиҳа-еиҳа ибзианы еиликаауан иабиԥара дшаԥсахаша, убри аҟнытә иара ихала аҵара аҵара далагеит, зегь раԥхьаӡа иргыланы, уи аамҭазы Китаи инхоз [[Аристократия|аристократцәа]] зегьы рзы ихымԥадатәыз [[Шесть искусств китайского аристократа|аҟазара]] аҭҵаара. Аҽазыҟаҵара алҵшәа бзиақәа аанагеит, Конфуци раԥхьа [[Лу (царство)|Лу]] аҳра (Мрагылартәи Китаи, иахьатәи [[Шаньдун|Шаньдунтәи апровинциа]]) Цзи рыжәлаҿы [[амбар|аҵәахырҭақәа]] рнапхгаҩыс (арыц адкылареи аҭыжьреи рзы аҭакԥхықәра зду чынуаҩыс) дҟаҵан<ref>Dubs, 1946, p. 275—276.</ref>, анаҩс арахә рхылаԥшра зду чынуаҩыс. Ԥхьаҟатәи афилософ усҟан ихыҵуан — еиуеиԥшым аҵарауаа рыхәшьарақәа рыла — 20-25 шықәса, аҭаацәара далалахьан (19 шықәса анихыҵуаз инаркны), ԥакгьы диман (ихьӡын Ли, Бо Иу ҳәа ахьыӡшьара змаз)<ref>Переломов Л. С. Конфуций, 1993, с. 49—56.</ref>.
Ари [[Чжоу|Чжоу]] аҳра аҿыцәаара иаамҭан, [[Ван|ван]] амчра анхьысҳаха, апатриархалтә еилазаара еилаҳауан, абшьҭралатәи аиҳабыра аҭыԥан хазы игоу аҳрақәа раԥхьагылацәа анааз. Аҭаацәаратә, абшьҭратә ԥсҭазаашьа ажәытәӡатәи ашьаҭақәа реилабгара, аҭаацәарақәа рыбжьара аимак-аиҿакқәа, ачынуаа рымҵақьақьареи ркаҷбеиреи, ажәлар ргәаҟрақәеи ррыцҳарақәеи — абарҭ зегьы ажәытәра ада даҽакы зҭахымыз ауаа рҟынтәи ақәыӡбара ӷәӷәақәа дырҵысит.
Аҳәынҭқарратә политика анырра аҭара шилымшо анеиликаа, Конфуци имаҵура аанижьын, иҵаҩцәа иманы Китаи аныҟәарақәа рахь ддәықәлеит, ихшыҩзцарақәа еиуеиԥшым аҳаблақәа рнапхгаҩцәа рҟынӡа анагара иҽазышәо. 60 шықәса раҟара анихыҵуаз Конфуци иҩныҟа дхынҳәын, иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа аҵаҩцәа ҿыцқәа аҵара дырҵарала ихигеит, иара убасгьы ииасыз аамҭа алитературатә ҭынха, «[[Ши-цзин|Ши-цзинг]]» (Ашәақәа рышәҟәы), «[[Книга Перемен|И Цзин]]» (Аиҭакрақәа рышәҟәы), уҳәа убас иҵегьы еизикуан.
Конфуци иҵаҩцәа, рырҵаҩы иҳәамҭақәеи ицәажәарақәеи рышьаҭала, ашәҟәы "[[Лунь Юй|Лун Иуи]]" ("Аицәажәарақәеи аӡбарақәеи") еиқәдыршәеит, уи аконфуцианраҿы ҷыдала ҳаҭыр зқәу шәҟәны иҟалеит(Конфуци иԥсҭазаара аҟынтәи аицәажәарақәа рҟны, Бо Иуи 伯魚, иара иԥа — Ли 鯉 ҳәагьы изышьҭоу дарбоуп; инысымҩа иаанхаз ажәабжь аиҳарак [[Сыма Цянь|Сыма Циан]] “Иҭоурыхтә нҵамҭақәа” рҿы еизгоуп).
Аклассикатә шәҟәқәа рҟынтә, ҳәарада, Конфуци иусумҭаны иԥхьаӡатәу [[Чуньцю (хроника)|Чунциу]] (Ааԥыни Ҭагалани”, Лу иҭынха ашықәсҩыра, ҳ. ҟ. 722 шықәса инаркны 481 шықәсанӡа) заҵәык ауп; анаҩс, иҟалап, [[Ши-цзин]] («Ажәеинраалақәа рышәҟәы») аредакциа азиузаргьы. Конфуци иҵаҩцәа рхыԥхьаӡара 3000 рҟынӡа ҳәа китаитәи аҵарауаа ишышьақәдыргылогьы, урҭ рҟынтә 70-ҩык раҟара еиҳа изааигәаз ракәын, аха ишыҟаҵәҟьоу иаҳҳәозар, гәыҩбарада ҵаҩцәас имаз ҳәа хьыӡҳәала 26-ҩык роуп иаадыруа; урҭ рҟынтә зегьы дреиӷьишьон [[Янь Хуэй (конфуцианство)|Иан Хуеи]]. Егьырҭ иҵаҩцәа гәакьақәа [[Цзэн-цзы|Цзен-цзы]]и [[Ю Жо|Иу Жо]]и ракәын.
== Конфуци иҭынха: арҵареи уи аҿиареи ==
Аконфуцианра лассы-лассы [[Адин|динуп]] ҳәа ишазырҳәогьы уи ауахәама аинститут амаӡам, насгьы [[Теология|атеологиатә]] зҵаарақәа уи азы ихадаӡам. Аконфуцианратә [[этика|етика]] динтәӡам. Аконфуцианра идеалс иамоуп ажәытәтәи аҿырԥштәала еинаалоу аилазаара аԥҵара, уаҟа хаҭара цыԥхьаӡа ахатәы напынҵақәа амоуп. Агармониатә еилазаара ргылоуп азиашара аидеиа ала(''чжун'', 忠) - аиҳаби инапаҵаҟа иҟоуи реизыҟазаашьақәа рҿы аиашара, аинаалареи уи аилазаара ахаҭеи аиқәырхара иазырхоу. Конфуци аетика ахьтәы ԥҟара шьақәиргылеит: «Уара ухазы иуҭахым ауаҩы изыҟаумҵан».
=== Ауаҩ иаша иеиҭамшәарақәа хәба ===
[[Файл:Confucius 02.png|thumb|Конфуци]]“[[Жэнь (конфуцианство)|Жен]]” (仁) - “ауаҩытәыҩсатә лагамҭа”, “ауаа рахь абзиабара”, “[[человеколюбие|ауаҩытәыҩсабзиабара]]”, “[[Милосердие (христианство)|агәшаҭара]]”, “[[гуманность|ауаҩра]]”. Ари «ауаҩы иҩнуҵҟа уаҩытәыҩсатә лагамҭоуп, уи аамҭазы уалсгьы иду». Ауаҩы дызусҭоу аҳәара залшом, иморалтә уалԥшьа закәу ҳәа иҟоу азҵаара аҭак ҟамҵаӡакәа. Даҽакала иуҳәозар, ауаҩы иара ихаҭа ихы иалихуа ауп дзакәу ҳәа иԥхьаӡатәугьы. ''Ли'' ''И'' ишахылҿиаауа еиԥш, ''И'' “Жен” иахылҿиаауеит. ''Жен'' ақәныҟәара иаанагоит ауаа гәыҳалалрала, бзиабарала рзыҟазаара. Абри ауп ауаҩы аԥстәы деиԥшымкәа дҟазҵо, даҽакала иуҳәозар, агыгшәыгреи, амшаҭареи, агәымбылџьбарареи реиԥш иҟоу аԥстәы аҟазшьақәа ирҿагылоу. Ашьҭахь, аиҭамшәара ''Жен'' адыргас ''Аҵла'' ҟалеит.[[Файл:Confuciusmansionqufu.jpg|thumb|Конфуци иқалақь гәакьа [[Цюйфу|Циуифу]] ихылҵшьҭрақәа рыҩнқәа.|альт=]]
* ''И'' (义 [義]) - “[[правда|аҵабырг]]”, “[[справедливость|аиашара]]”. Ахатә феида азы ''И'' ақәныҟәара гәнаҳараны иԥхьаӡамзаргьы, ииашоу ауаҩы ''И'' дақәныҟәоит, избанзар уи иашоуп. ''И'' шьаҭас иамоуп аҩганктәи аизыҟазаашьа: убас, ииашоуп аҭаацәа ҳаҭыр рықәҵара, уахьырааӡаз азы иҭабуп ҳәа раҳәо. ''Жен'' ахаҭабзиара еиҟаранатәуеит, насгьы згәы разу ауаҩы иахәҭоу аӷәӷәареи аџьбарареи инаҭоит. ''И'' ахы абзиабара иаҿагылоуп. «Ауаҩ гәыраз ''И'' дашьҭоуп, ауаҩы лаҟә — ахашәалахәы». ''И'' абзиарҿиара анаҩс [[Металлы|''Аметалл'']] иадҳәалахеит.
* ''Ли'' (礼 [禮]) — ҵакыла "[[обычай|аҵас]]", "[[обряд|ақьабз]]", "[[ритуал|аритуал]]" аанагоит. Аҵасқәа рызиашара, ақьабзқәа рықәныҟәара, иаҳҳәап, аҭаацәа пату рықәҵара. Еиҳа иааизакны иуҳәозар, Ли ҳәа изышьҭоу аилазаара ашьаҭақәа рыхьчара иазырхоу иарбанзаалак аус ауп. Асимвол — ''Амца''. Ажәа "аритуал" [[Аурыс бызшәа|аурыс бызшәала]] китаитәи атермин "ли" иақәшәо ажәак мацара акәӡам, уи еиҭагазар ауеит "аԥҟарақәа", "ацеремониақәа", "аетикет", "[[обряд|аритуал]]", мамзаргьы, еиҳа ииашаны иуҳәозар, "[[обычай|аҵас]]" ҳәа. Иааизакны иуҳәозар, аритуал ҳәа изышьҭоу ииашоу аилазаара аҟазшьақәа рнормақәеи рҿырԥштәқәеи роуп. Уи асоциалтә механизм ахьшьы аҳасабала иахәаԥшызаргьы ҟалоит.
* ''Чжи'' (智) — [[здравый смысл|ахшыҩ бзиа]], [[благоразумие|ахдырра бзиа]], «аҟәыӷара», ахшыҩеилыххара — ухатә усқәа ирхылҿиаарц иалшо заа аилкаашьа адырра, урҭ анҭыҵнтәи, перспективала рыхәаԥшра. ''И'' ахаҭабзиара еиҟаранатәуеит, [[упрямство|ақәымчра]] агәҽанҵо. ''Чжи'' агаӡара иаҿагылоуп. Аконфуцианраҿы ''Чжи'' ''Аӡы'' аелемент иадҳәалан.
* ''Син'' (信) - [[искренность|агәыцқьара]], "агәҭакы бзиа", ахатәгәаԥхареи аламысцқьареи. ''Ли'' еиҟаранатәуеит, ахаҿыҩбара аԥхьырҟәҟәаауа. Син ''Адгьыл'' аелемент иашьашәалоит.
Аморалтә уалԥшьақәа аритуалқәа рҿы иахьыҟало азы, ааӡареи, аҵареи, акультуреи ирусны иҟалоит. Абарҭ ахшыҩҵакқәа Конфуци еиҟәимыҭхеит. Урҭ зегьы ''вен'' ҳәа изышьҭоу акатегориа аҵакы иаҵанакуеит (аханатә ари ажәа зцәа асахьақәа ану ауаҩы акәын иаанагоз). '''«Вен»''' ҳәа аилкаара ҟалоит ауаҩы иҟазаара акультуратә ҵакы, ааӡара ҳәа. Ари ауаҩы ихадаратәым аҩбатәи иааӡара акәӡам, иара убасгьы иара аханатәтәи иԥсабаратә хҟьагьы акәым, ашәҟәытәра акәӡам, аԥсабаратәра акәӡам, аха урҭ рорганикатә еилаҵа ауп.
=== Китаитәи ацивилизациа анырра ===
=== Аконфуцианра Мраҭашәаратәи Европа аларҵәара ===
[[Файл:武汉市第六中学.jpg|thumb|Конфуци ибаҟа [[Ухань|Уханьтәи]] 6-тәи абжьаратә школ азааигәара]]
XVII-тәи ашәышықәса азбжазы [[Западная Европа|Мраҭашәаратәи Европа]], Китаитәи, иара убас [[Ориентализм|иааизакны Мрагыларатәи аекзотика]] азы амода цәырҵит. Уи амода иацын китаитәи афилософиа аҵара аҽазышәарақәагьы, урҭ лассы-лассы ирылацәажәо иалагеит, зны-зынлагьы иҳараку џьшьарала. Убас, иаҳҳәап, англыз уаҩ [[Бойль, Роберт|Роберт Боил]] китаиааи индиааи абырзенцәеи римааи ирҿирԥшуан.
1687 шықәсазы иҭыҵит Конфуци иҩымҭа “[[Лунь юй|Лун Иу]]” лаҭын бызшәала аиҭага. Аиҭага еиқәнаршәеит а[[Синология|синолог]]цәа-а[[Иезуиты|иезуит]]цәа ргәыԥ. Уи аамҭазы аиезуиттә орден Китаи ирацәаны амиссиақәа аман. Ажәабжьанҵаҩцәа руаӡәк Филипп Купле, Мишель ҳәа зыхьӡ арбаз китаитәи арԥыск дицны [[Европа|Европаҟа]] дхынҳәит. 1684 шықәсазы ари китаитәи асас [[Версальский дворец|Версаль]] иаҭаара Европа Китаитәи акультурахь ирымаз азҿлымҳара еиҳагьы иацнаҵеит.
[[Франциа|Афранцыз]] философ [[Мальбранш, Николя|Николас Мальбранш]] [[1706|1706 шықәсазы]] иҭижьыз ишәҟәы “Ақьырсиан хәыцҩи китаитәии реицәажәара” аҿы аконфуцианра даҿацәажәон. Мальбранш ишәҟәаҿы иазгәеиҭоит, ақьырсиантә философиа ахә замоу ҳәа ишииԥхьаӡоу, уи аинтеллектуалтә культуреи адинтә мазареи аамҭаказы шьаҭас иахьыҟанаҵоу азы шакәу. Китаитәи амандарин, ашәҟәаҿы аинтеллектуализм ҟьантаз аҿырԥштәы аанарԥшуеит, уаҟа Мальбранш ибоит иҵаулоу, аха ихәҭактәиу аҟәыӷара аҿырԥштәы, адырра мацара ацхыраарала иузырҳауа. Абасала, Мальбранш ииҳәаз ала, Конфуци адин дашьаҭаркҩым, аха ицқьоу [[рационализм (философия)|арационализм]] ахаҭарнак иоуп.
[[Лейбниц, Готфрид Вильгельм|Готфрид Вильгельм Леибниц]]гьы Конфуци ирҵарақәа иаамҭа рацәаны ирзикит. Иҷыданы, иара Конфуции, [[Платон]]и, [[Христианская философия|ақьырсиантә философиеи]] рфилософиатә позициақәа еиҿырԥшны, аконфуцианра актәи апринцип, ''Ли'' — “Ахдырра” шакәу дазнеиуеит, ''Аԥсабара'' ашьаҭа аҳасабала. Леибниц апаралель ааигоит ақьырсиантә дунеихәаԥшышьаҿы ирыдыркылаз иаԥҵоу адунеи арационализм апринцип, [[рационализм (философия)|европатәи аконцепциа ҿыц]], еилкаау, [[субстанция|аԥсабара ашьаҭа]] ҳәа, [[Платонизм|Платон иконцепциа]] “иреиҳау абзиара” рыбжьара, уи ала иара еиликаауеит наӡаӡатәи, иаԥҵам адунеи ашьаҭа. Убри аҟнытә, аконфуцианра апринцип ''Ли'' Платон "иреиҳау ибзиара", мамзаргьы [[Бог в христианстве|ақьырсиантә Нцәа]] иреиԥшуп.
Леибниц и[[Метафизика|метафизика]] ацныҟәаҩ, аларҵәаҩ, зегь раасҭа пату зқәыз [[Просвещение|Ааӡара]] афилософцәа иреиуаз [[Вольф, Христиан фон|Христиан фон Вольф]] ирҵаҩы иҟынтәи китаитәи акультура ҳаҭырла азыҟазаара иоуит, аконфуцианрагьы уахь иалаҵаны. “Китаиаа рморалтә рҵара иазкны ажәахә” захьӡыз иҩымҭаҿы, иара убас егьырҭ иусумҭаақәа рҟны, иара изныкымкәа иаҵшьны иазгәеиҭон Конфуци иҵара ауаатәыҩса зегьы рзы аҵакы шамоу, иара убас Мраҭашәаратәи Европа уи хшыҩзышьҭрала ишдырҵалатәу.
Еицырдыруа анемец ҭоурыхҭҵааҩ [[Гердер, Иоганн Готфрид|Иоганн Готфрид Гердер]], китаитәи акультура егьырҭ ажәларқәа ирҟәыҭхоу, ажәытәра иагаз, ирҿиам ҳәа критикала ахәшьара ҟазҵаз, иара убас Конфуци изкнгьы ирацәаны иҽеим ажәақәа иҳәеит. Иара игәаанагарала, Конфуци иетика адунеи зегьы аҟынтәи, аморалтәи акультуратәи аҿиарақәа рҟынтәи зҽызҵәахыз атәцәа мацара роуп зырҿиара алшо.
Афилософиа аҭоурых иазку илекциақәа рҿы, [[Гегель, Георг Вильгельм Фридрих|Гегель]] XVII-тәии XVIII-тәии ашәышықәсақәа рзы Мраҭашәаратәи Европа аконфуцианрахь иҟаз азҿлымҳара гәрамгарала ахәшьара азыҟеиҵоит. Иара игәаанагарала, “Лун иу” иҟны џьашьахәыс акгьы ыҟам, ари баша «иныҟәо амораль» иҟац аиҭаҟалара аизга ауп. Гегель излаиҳәо ала, Конфуци апрактикатә ҟәыӷара цқьа даҿырԥштәуп, Мраҭашәаратәи Европа а[[метафизика|метафизика]] аҟазшьа бзиақәа змам, Гегель ихаҭа кырӡа зыхә ҳаракны ишьо. Гегель ишазгәеиҭо ала, «Конфуци ихьӡ-иԥша азы еиҳа еиӷьхон иусумҭақәа еиҭагамкәа иаанхазҭгьы».
[[Вебер, Макс|Вебер]] иусумҭа «Китаи адин: аконфуцианреи адаосизми» аҿы иазгәеиҭеит аконфуцианра аҵара змоу ауаа рзы аполитикатә ҵакқәеи аилазаара аҟазшьа бзиақәа рыԥҟарақәеи рыла ишьақәгылоу акодекс ду мацара шакәу. Китаитәи адинқәа рыҭҵаараан, Вебер акапитализм китаитәи акультураҿы адәныҟатәи анырра ада изымиз аилкаара иҽазишәон.<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ruchina.org/confucius.html|title=Конфуций|website=ruchina.org|access-date=2020-11-06|archive-date=2020-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813192629/https://ruchina.org/confucius.html|url-status=live}}</ref>
=== Аҩыратә баҟақәа ===
Конфуци аклассикатә усумҭақәа жәпакы аредакциа рзиуит ҳәа иԥхьаӡоуп, аха аҵарауаа реиҳараҩык уажәы еицҿакны уи ихәыцрақәа ииашаҵәҟьаны иаазырԥшуа атекст “[[Лунь юй|Лун Иу]]” (Аицәажәарақәеи аӡбарақәеи) заҵәык ауп ҳәа рыӡбеит, Конфуци ишколтә нҵамҭақәа рыла ишьақәыргылоу, ахәыцҩы иҵаҩцәа иара иԥсра ашьҭахь еидыркылаз.
Конфуци иҳәамҭақәа рацәаны егьырҭ зааӡатәи атекстқәа рҿгьы иҟоуп, иаҳҳәап, "Кун-цзы цзиа иуи." (孔子家語, ''Kǒngzǐ jiā yǔ'') Даостәи алитератураҿы зны-зынла иара дызлоу апародиатә ҟазшьа змоу анекдотқәа ааԥшуеит.
=== Аҳаҭырқәҵара ===
[[Файл:Xiao er lun - Confucius and children.jpg|thumb|"Конфуции ахәыҷқәеи" — ахәыҷтәы ԥхьара ашәҟәы аҟынтәи асахьа (1680 ш)]]
Конфуци Китаитәи аклассикатә ҵарааӡараҿы ихадоу хаҿсахьак иаҳасабала ицәырҵра хәыҷы-хәыҷла иҟалеит. Раԥхьаӡа, ихьӡ [[Мо-цзы]] (墨子, ''Mòzǐ''; ихьӡҵәҟьа ''Мо-ди'' (墨翟, ''Mò dí'')) — Кун-мо (孔墨, ''Kǒng mò'') иацҵаны ирҳәозҭгьы ҟалоит, мамзаргьы егьырҭ аимпериаԥхьатәи аамҭазы иҟаз аинтеллектуалцәа рсиаҿы иҳәазар ҟалоит. Зны-зынла уи атермин ''жу'' 儒 иадҳәалан — аха еилкаам уи аконфуцианра ада даҽа интеллектуалтә ҵасқәак аанарԥшуазу, иаанамырԥшуазу (абри аилкаара аконфуцианра аҟаратәра [[Конфуцианство#История конфуцианства|азышәахә]]).
Конфуци деицырдыруа дҟалеит Хан адинастиа аан: ари аамҭатәи алитератураҿы иара уажәшьҭа арҵаҩы, аполитик иаҳасабала мацара акәымкәа, азакәанԥҵаҩы, иҟалаша збо, анцәабжа иаҳасабалагьы дцәырҵуеит. “Чункциу” ахцәажәарақәа рыхҳәааҟаҵаҩцәа ргәы иаанагоит Конфуци «[[небесный мандат|ажәҩантә амандат]]» аиура даԥсахеит ҳәа, убри аҟынтә иара «гәыргьын зхаҵам а[[Ван (титул)|ван]]» ҳәа изырҳәоит. Ҳара ҳера 1-тәи ашықәсазы иара ҳәынҭқарратә гәадураны дҟалоит (титул 褒成宣尼公, ''Bāo chéng xuān ní gōng''); 59 шықәса инаркны иара изкны еиԥырҟьо аҳамҭақәа аҭыԥантәи аҩаӡараҿы ирыдыркылоит; 241 шықәсазы ([[Эпоха Троецарствия|Х-аҳрак]]) аристократиатә пантеон аҿы дшьақәырӷәӷәоуп, [[739|739 шықәсазы]], [[Империя Тан|Тан абиԥара]] анапхгараан, аван ититулгьы иҭоуп. 1530 шықәсазы [[Империя Мин|Мин аимпериа]] аан Конфуци «[[Прозвание (Восточная Азия)|ажәытәтәи арҵаҩцәа рыбжьара иреиҳаӡоу аҟәыӷа]]» (至聖先師, ''Zhì shèng xiān shī'') ҳәа ахьӡ иоуит.
Ари еизҳауа аицазхаҵара иаҿурԥшыр ахәҭоуп Конфуци изку адыррақәеи иара иахь ирымоу азнеишьеи ирылацәажәо атекстқәа рыкәша-мыкәша имҩаԥысуа аҭоурыхтә процессқәа. Убас, «агәыргьын зхаҵам аҳ» [[Ван Ман]] аҳра имхра иадҳәалаз ақәыӷәӷәара ашьҭахь еиҭашьақәыргылаз [[Империя Хань|Хан адинастиа]] азакәантәра ацхраара илшон (уи аамҭазы аҳҭнықалақь ҿыц аҿы [[Баймасы|раԥхьатәи абуддистә ныҳәарҭа]] ашьаҭа ркит).
[[Кэцзюй|Аԥышәаратә система]] аҿиара иацны Конфуци изку аныҳәарҭақәа ([[:en:Temple of Confucius]]) Китаи ахи-аҵыхәеи иалаҵәеит. Урҭ рҟынтә еиҳа еицырдыруа иреиуоуп иара иԥсадгьыл аҿы иҟоу [[Храм Конфуция (Цюйфу)|Конфуци иныҳәарҭа]], иара убас [[Цюйфу|Циуифу]], [[Храм Конфуция (Шанхай)|Шанхай]], [[Храм Конфуция (Пекин)|Пекин]], [[Тайчжун|Таичун]].
Китаи аҭоурых аҿы Конфуци ихаҿсахьа еиуеиԥшым аҭоурыхтә ҟазшьақәа ахьаанахәоз [[Гу Цзеган]] исамарҟәыл ажәа ахылҿиааит, «зныкҟьара Конфуциик ыжәлатәуп» ҳәа зҳәаз.
=== Аамҭа ҿыцазтәи агәалашәара ===
Иара ихьӡ ахҵоуп [[Институт Конфуция|Конфуци иинститут]], [[Министерство образования КНР|Китаитәи Жәлар Рреспублика Аҵарадырра министрра]] еиуеиԥшым атәылақәа рҿы еиҿнакааз жәларбжьаратәи акультура-ҵаарадырратә центрқәа, иахьаарту атәылақәа рҵаратә усбарҭақәа рыцырхырааны.
Жьҭаарамза 5, 1998 шықәсазы, Конфуци ихьӡ ахҵоуп, цәыббрамза 29, 1973 шықәсазы [[Хаутен, Корнелис Йоханнес ван|К. И. ван Хаутен]]и [[Хаутен-Груневелд, Ингрид ван|И. ван Хаутен-Груневелд]]и [[Герельс, Том|Т. Герельс]] иҭихыз [[Паломарская обсерватория|Паломартәи]] афотоҭыхратә пластинкақәа рҿы иаартыз [[астероид]] ''7853 Confucius''.<ref>[https://minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/1998/MPC_19981005.pdf Циркуляры малых планет за 5 октября 1998 года] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20210731212808/https://minorplanetcenter.net/iau/ECS/MPCArchive/1998/MPC_19981005.pdf |date=2021-07-31 }} — в документе надо выполнить поиск [[Циркуляр малых планет|Циркуляра]] № 32790 (M.P.C. 32790)</ref><ref>{{Книга |автор=Lutz D. Schmadel |заглавие=Dictionary of Minor Planet Names |язык=en |ссылка=https://books.google.com/books?id=VoJ5nUyIzCsC&pg=PA619 |издание=Fifth Revised and Enlarged Edition |место=Berlin, Heidelberg, New York |издательство=Springer |год=2003 |pages=619 |isbn=3-540-00238-3}}</ref>
[[Еиду Америкатәи Аштатқәа|Еиду Аштатқәа]] рҟны, 1867 шықәсазы [[Калифорния|Калифорниа]] иҟоу Атрансконтиненталтәи адәыӷбамҩаҿы китаитәи аусзуҩцәа аконфуцианра аметодқәа рхы иадырхәеит.<ref>{{cite journal|last1=Ryan|first1=Patrick Spaulding|title=Saving Face Without Words: A Confucian Perspective on The Strike of 1867 («Сохранение лица без слов: конфуцианский взгляд на забастовку 1867 года»)|journal=International Journal of Humanities, Art and Social Studies (IJHAS)|date=2022-05-05|volume=(forthcoming, May 2022)|doi=10.2139/ssrn.4067005|url=https://ssrn.com/abstract=4067005|access-date=2022-05-22| issn=1556-5068 }}</ref>
== Акино аҿы ахаҿсахьа ==
* 2010 - [[Конфуций (фильм)|Конфуци / Confucius / Kong Zi]] (ареж. Ху Меи / Hu Mei) - асахьаркыратә, Конфуци ироль наигӡоит - Чоу Иун-Фат / Yun-Fat Chow
* 2015 - Конфуци / Confucius (ареж. Хиуго Макгрегор / Hugo Macgregor) - адокументал-хәмарратә, Конфуци ироль аҿы - Минлин Циао / Minglin Qiao
== Шәахә. иара уб. ==
* [[Конфуцианские святыни в Цюйфу|Циуифу иҟоу аконфуцианратә ԥшьаҭыԥқәа]]
* [[:en:Family tree of Confucius in the main line of descent|Конфуци ихыолҵшьҭратә ҵла]] (Н.Б. [[:en:Kung Tsui-chang|Кун Чуичан]] 孔垂長, иб. 1975, Таиван ахада иабжьгаҩ)
== Азгәаҭақәа ==
{{Reflist}}
== Алитература ==
* ''Буранок С. О.'' [https://web.archive.org/web/20080401011808/http://www.hist.usu.ru/rsih/text/buranok.htm Проблема интерпретации и перевода первого суждения в «Лунь юй»] // Научная конференция «Интеллектуальная культура исторической эпохи» УрО РОИИ, Екатеринбург, 26-27 апреля 2007 г.
* ''Васильев В. А.'' [http://www.studfiles.ru/preview/3651908/ Конфуций о добродетели] // [[Социально-гуманитарные знания]]. 2006. № 6. С.132-146.
* ''[[Головачёва, Лидия Ивановна|Головачёва Л. И.]]'' Конфуций о преодолении отклонений при просветлении: тезисы // XXXII научная конференция «Общество и государство в Китае» / [[Институт востоковедения РАН]]. М., 2002. С.155-160.
* ''Головачёва Л. И.'' Конфуций о цельности // XII Всероссийская конф. «Философии Восточно-Азиатского региона и современная цивилизация» / РАН. Ин-т Дал. Востока. М., 2007. С. 129—138. (Информ. материалы. Сер. Г; Вып.14)
* ''Головачёва Л. И.'' Конфуций поистине непрост // XL научая конференция «Общество и государство в Китае». М., 2010. С.323-332. (Учён. зап. / Отд. Китая; Вып.2)
* ''Го Сяо-ли''. [http://mexalib.com/view/44344 Мир трансцендентный и мир действительный: сравнительный анализ культурного мышления через призму произведений Достоевского, Конфуция и Лао-цзы]{{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20190125232855/http://mexalib.com/view/44344 |date=2019-01-25 }} // [[Вопросы философии]]. 2013. № 3. С.103-111.
* ''Гусаров В. Ф.'' Непоследовательность Конфуция и дуализм философии [[Чжу Си]] // Третья научная конференция «Общество и государство в Китае». Тезисы и доклады. Т.1. М., 1972.
* ''[[Илюшечкин, Василий Павлович|Илюшечкин В. П.]]'' Конфуций и [[Шан Ян]] о путях объединения Китая // XVI Научная конференция «Общество и государство в Китае». Ч.I, М., 1985. С.36-42.
* ''Карягин К. М.'' [http://elib.tomsk.ru/purl/1-9477/ Конфуций, его жизнь и философская деятельность : биографический очерк]{{Анеишьа_амам_азхьарԥш|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / с портр. Конфуция, гравир. в Лейпциге Геданом. — СПб.: Типография Ю. Н. Эрлих, 1891. — 77, [4] с., [1] л. ил., портр. ([[Жизнь замечательных людей]] : биографическая библиотека [[Павленков, Флорентий Фёдорович|Ф. Павленкова]])
* ''[[Кобзев, Артём Игоревич|Кобзев А. И.]]'' [http://phisci.ru/files/issues/2015/02/RJPS_2015-02_Kobzev.pdf Конфуций против Конфузия с глинозёма, или Уточнение данных о первом китайском философе и его главном произведении] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20181024231940/http://phisci.ru/files/issues/2015/02/RJPS_2015-02_Kobzev.pdf |date=2018-10-24 }} // [[Философские науки]]. 2015. № 2. С.78-106.
* ''А. И. Кобзев''. [https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH019bdff3058c388087a2579b Конфуций] {{Асаит архивтәра|url=https://web.archive.org/web/20181115153716/https://iphlib.ru/greenstone3/library/collection/newphilenc/document/HASH019bdff3058c388087a2579b |date=2018-11-15 }} // [[Новая философская энциклопедия]] : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета В. С. Стёпин. — 2-е изд., испр. и доп. — М.: Мысль, 2010.
* ''[[Кравцова, Марина Евгеньевна|Кравцова М. Е.]]'', ''Баргачева В. Н.'' [http://www.synologia.ru/a/Культ_Конфуция Культ Конфуция] // [[Духовная культура Китая (энциклопедия)|Духовная культура Китая]]. — М., 2006. T.2. С.196-202.
* ''[[Кычанов, Евгений Иванович|Кычанов Е. И.]]'' Тангутский апокриф о встрече Конфуция и Лао-цзы // XIX научная конференция по историографии и источниковедению истории стран Азии и Африки. — СПб., 1997. С.82-84.
* ''[[Лукьянов, Анатолий Евгеньевич|Лукьянов А. Е.]]'' Лао-цзы и Конфуций: Философия Дао. — М.: [[Восточная литература (издательство)|Восточная литература]], 2001. — 384 с. — ISBN 5-02-018122-6
* ''[[Малявин, Владимир Вячеславович|Малявин В. В.]]'' Конфуций. [1-е изд.] М.: [[Молодая гвардия (издательство)|Молодая гвардия]], 1992. — 336 с. ([[ЖЗЛ]]) — ISBN 5-235-01702-1; 2-е изд., испр. и доп. 2001, — ISBN 978-5-235-03023-7; 3-е изд. 2007, — ISBN 978-5-235-03023-7; 4-е изд. 2010, — ISBN 978-5-235-03344-3.
* ''[[Маслов, Алексей Александрович|Маслов А. А.]]'' [http://ec-dejavu.ru/c-2/Confucio.html Конфуций] // ''Маслов А. А.'' Китай: колокольца в пыли. Странствия мага и интеллектуала. — М.: [[Алетейа (издательство)|Алетейа]], 2003. С.100-115.
* ''[[Переломов, Леонард Сергеевич|Переломов Л. С.]]'' Конфуций. Лунь Юй. Исследование; перевод древнекитайского, комментарии. Факсимильный текст Лунь юя с комментариями Чжу Си. — М.: Восточная литература, 1998. — 588 с. — ISBN 5 02 018024 6
* {{книга |автор=''[[Переломов, Леонард Сергеевич|Переломов Л. С]]''|часть= |ссылка часть= |заглавие=Конфуций: жизнь, учение, судьба |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=Москва |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |год=1993 |том= |страницы= |страниц=440 |серия= |isbn=5-02-017069-0 |тираж=| ref=Переломов Л.С. Конфуций}}
* ''[[Попов, Павел Степанович|Попов П. С.]]'' Изречения Конфуция, учеников его и других лиц. — СПб., 1910.
* ''Роузман, Генри''. О знании (чжи): дискурс-руководство к действию в «Аналектах» Конфуция // Сравнительная философия: Знание и вера в контексте диалога культур / Институт философии РАН. — М.: Восточная литература. 2008. С.20-28. (Сравнительная философия) — ISBN 978-5-02-036338-0.
* ''Чепурковский Е. М.'' Соперник Конфуция: библиографическая заметка о философе [[Мо-цзы]] и об объективном изучении народных воззрений Китая. — [[Харбин]], 1928.
* ''[[Ян Хиншун|Ян Хин-шун]]'', ''Донобаев А. Д.'' Этические концепции Конфуция и [[Ян Чжу]] // X научная конференция «Общество и государство в Китае» Ч.I. М., 1979. C. 195—206.
* {{книга |автор=[[:en:Daniel Bonevac|Bonevac, Daniel]]; Phillips, Stephen |часть= |ссылка часть= |заглавие=Introduction to world philosophy |оригинал= |ссылка=https://archive.org/details/introductiontowo0000bone|викитека= |ответственный= |издание= |место=New York |издательство=[[Oxford University Press]] |год=2009 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=978-0-19-515231-9 |тираж= | ref=Bonevac, Phillips |язык= en }}
* {{книга |автор=[[:en:Herrlee Glessner Creel|Creel, Herrlee Glessner]]|часть= |ссылка часть= |заглавие= Confucius: The man and the myth |оригинал= |ссылка=https://archive.org/details/bwb_C0-AQV-152|викитека= |ответственный= |издание= |место=New York |издательство=[[:en:John Day Company|John Day Company]] |год=1949 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж=| ref=Creel}}
* {{статья |автор=[[Дабс, Гомер|Dubs, Homer H.]] |заглавие=The political career of Confucius |ссылка= |язык= |издание=Journal of the American Oriental Society |тип= |год=1946 |том=4 |номер=66 |страницы= |doi= |issn=| ref=Dubs}}
* ''[[Головачёва, Лидия Ивановна|Golovacheva L. I.]]'' Confucious Is Not Plain, Indeed // Современная миссия конфуцианства — сборник докладов междунар. науч. конф. в память 2560 годовщины Конфуция. — Пекин, 2009. В 4 т. — С.405-415. 《儒学的当代使命——纪念孔子诞辰2560周年国际学术研讨会论文集(第四册)》 2009年.
* {{книга |автор=[[:en:John M. Hobson|Hobson, John M.]] |часть= |ссылка часть= |заглавие=The Eastern origins of Western civilisation |оригинал= |ссылка=https://archive.org/details/easternoriginsof0000hobs|викитека= |ответственный= |издание= |место=Cambridge |издательство=[[Cambridge University Press]] |год=2004 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж=| ref=Hobson}}
* {{книга |автор=[[:en:Annping Chin|Chin, Ann-ping]] |часть= |ссылка часть= |заглавие=The authentic Confucius: A life of thought and politics |оригинал= |ссылка=https://archive.org/details/authenticconfuci00chin|викитека= |ответственный= |издание= |место=New York |издательство=[[Scribner’s|Scribner]] |год=2007 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=978-0-7432-4618-7 |тираж=| ref=Chin}}
* {{книга |автор=Kong Demao; Ke Lan; Roberts, Rosemary|часть= |ссылка часть= |заглавие=The house of Confucius |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место= |издательство=[[:en:Hodder & Stoughton|Hodder & Stoughton]] |год=1988 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn= |тираж=| ref=Kong, Ke, Roberts}}
* {{книга |автор=Parker, John |часть= |ссылка часть= |заглавие=Windows into China: The Jesuits and their books, 1580-1730 |оригинал= |ссылка=https://archive.org/details/windowsintochina00park|викитека= |ответственный= |издание= |место= |издательство=Trustees of the Public Library of the City of Boston |год=1977 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=0-89073-050-4 |тираж=| ref=Parker}}
* {{книга |автор=[[:en:Peter C. Phan|Phan, Peter C.]] |часть=Catholicism and Confucianism: An intercultural and interreligious dialogue |ссылка часть= |заглавие=Catholicism and interreligious dialogue |оригинал= |ссылка=https://archive.org/details/catholicisminter0000unse|викитека= |ответственный= |издание= |место=New York |издательство=[[Oxford University Press]] |год=2012 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=978-0-19-982787-9 |тираж= | ref=Phan |язык= en }}
* {{книга |автор=Rainey, Lee Dian|часть= |ссылка часть= |заглавие=Confucius & Confucianism: The essentials |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=Oxford |издательство=[[Wiley-Blackwell]] |год=2010 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=978-1-4051-8841-8 |тираж=| ref=Rainey}}
* {{статья |автор=Riegel, Jeffrey K.|заглавие=Poetry and the legend of Confucius's exile |ссылка= |язык= |издание=[[:en:Journal of the American Oriental Society|Journal of the American Oriental Society]] |тип= |год=1986 |том=106 |номер=1 |страницы= |doi= |issn=|ref=Riegel}}
* {{книга |автор=[[:en:Xinzhong Yao|Yao Xinzhong]]|часть= |ссылка часть= |заглавие=Confucianism and Christianity: A Comparative Study of Jen and Agape |оригинал= |ссылка=https://books.google.com/books?id=BN47m0BHtLkC |викитека= |ответственный= |издание= |место=Brighton |издательство=[[:en:Sussex Academic Press|Sussex Academic Press]] |год=1997 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=1-898723-76-1 |тираж=| ref=Yao}}
* {{книга |автор=Yao Xinzhong|часть= |ссылка часть= |заглавие=An Introduction to Confucianism |оригинал= |ссылка=https://books.google.com/books?id=tAE2OJ9bPG0C |викитека= |ответственный= |издание= |место=Cambridge |издательство=[[Cambridge University Press]] |год=2000 |том= |страницы= |страниц= |серия= |isbn=0-521-64430-5 |тираж=| ref=Yao}}
* ''[[:en:Jiyuan Yu|Yu, Jiyuan]]''. The Beginnings of Ethics: Confucius and Socrates // Asian Philosophy 15 (July 2005). Pр.173-89.
* ''Yu, Jiyuan''. The Ethics of Confucius and Aristotle: Mirrors of Virtue. — [[Routledge]], 2007. — 276 p. — ISBN 978-0-415-95647-5.
== Азхьарԥшқәа ==
* [https://lunyu.page/ Книга «Беседы и суждения» Конфуция, пять переводов на русский «на одной странице»]
* [http://www.confucianism.ru/ Конфуций. Китайская философия.]
* [http://www.confucius.org/index.html Труды Конфуция и сопутствующие материалы на 23 языках] (Confucius Publishing Co.Ltd.)
* [http://china.kulichki.net/Religion.shtml Религия Китая]
* {{cite web|last=Ahmad|first=Mirza Tahir|title=Confucianism|url=http://www.alislam.org/library/books/revelation/part_2_section_3.html|publisher=Ahmadiyya Muslim Community|access-date=2010-11-07|archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2MnGB7?url=http://www.alislam.org/library/books/revelation/part_2_section_3.html|archive-date=2012-10-15}}
* {{cite web|last1=Baxter|first1=William H.|last2=Sagart|first2=Laurent|title=Baxter-Sagart Old Chinese reconstruction|url=http://crlao.ehess.fr/docannexe.php?id=1207|date=2011-02-20|archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2NLvdA?url=http://crlao.ehess.fr/docannexe.php?id=1207|archive-date=2012-10-15}}
* {{cite web | url=http://eng.bandao.cn/newsdetail.asp?id=4644 | title=Confucius descendents say DNA testing plan lacks wisdom | publisher=Bandao | date=2007-08-21 | ref=Bandao2007 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20110707013208/http://eng.bandao.cn/newsdetail.asp?id=4644 | archive-date=2011-07-07 }}
* {{cite web | url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2007-02/02/content_800011.htm | title=Confucius family tree to record female kin | publisher=China Daily | date=2007-02-02 | ref=China_Daily2007 | archive-url=https://www.webcitation.org/6BRwBmiOI?url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2007-02/02/content_800011.htm | archive-date=2012-10-16 }}
* {{cite web | url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-09/24/content_8733256.htm | title=Confucius' Family Tree Recorded biggest | publisher=China Daily | date=2009-09-24 | ref=China_Daily2009 | archive-url=https://www.webcitation.org/6BRwFCB2G?url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-09/24/content_8733256.htm | archive-date=2012-10-16 }}
* {{cite web | title=Confucius family tree revision ends with 2 mln descendants | url=http://en.ce.cn/National/culture/200901/04/t20090104_17866318.shtml | publisher=China Economic Net | date=2009-01-04 | ref=China_Economic_Net2009 | archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2O0bdh?url=http://en.ce.cn/National/culture/200901/04/t20090104_17866318.shtml | archive-date=2012-10-15 }}
* {{cite web | url=http://www.china.org.cn/english/culture/171840.htm | title=DNA Testing Adopted to Identify Confucius Descendants | publisher=China Internet Information Center | date=2006-06-19 | ref=China_Internet_Information_Center2006 | archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2TzWbG?url=http://www.china.org.cn/english/culture/171840.htm | archive-date=2012-10-15 }}
* {{cite web | url=http://ye2.mofcom.gov.cn/aarticle/chinanews/200606/20060602462372.html | title=DNA test to clear up Confucius confusion | publisher=Ministry of Commerce of the People's Republic of China | date=2006-06-18 | ref=Ministry_of_Commerce_of_the_PRC2006 | archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2VqGNp?url=http://ye2.mofcom.gov.cn/aarticle/chinanews/200606/20060602462372.html | archive-date=2012-10-15 }}
* {{статья|автор=Riegel, Jeffrey|заглавие=Confucius|ссылка=http://plato.stanford.edu/archives/spr2012/entries/confucius/|язык=|издание=[[The Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|издательство=[[Издательство Стэнфордского университета|Stanford University Press]]|тип=|год=2012|том=|номер=|страницы=|doi=|issn=|archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2WVqgT?url=http://plato.stanford.edu/archives/spr2012/entries/confucius/|archive-date=|ref=Riegel}}
* {{cite web|last=Qiu|first=Jane|url=http://seedmagazine.com/content/article/inheriting_confucius/|title=Inheriting Confucius|publisher=Seed Magazine|date=2008-08-13|archive-url=https://www.webcitation.org/6BR2WxmCd?url=http://seedmagazine.com/content/article/inheriting_confucius/|archive-date=2012-10-15}}
* {{cite web|last=Yan|first=Liang|title=Updated Confucius family tree has two million members|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/16/content_7616027.htm|publisher=Xinhua|date=2008-02-16|archive-url=https://www.webcitation.org/6BQvov7ep?url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/16/content_7616027.htm|archive-date=2012-10-15}}
* {{cite news | last=Zhou | first=Jing| title=New Confucius Genealogy out next year | url=http://www.china.org.cn/china/features/content_16696029.htm | date=2008-10-31 | publisher =[[Китайский информационный интернет-центр|China Internet Information Center]]}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Ҳ. ҟ. 551 шықәсазы ииз]]
[[Акатегориа:Ҳ. ҟ. 479 шықәсазы иԥсыз]]
[[Акатегориа:Конфуци| ]]
[[Акатегориа:Чжоу аепохазтәи афилософцәа]]
[[Акатегориа:Ҳ. ҟ. 5-тәи ашәышықәсазтәи афилософцәа]]
[[Акатегориа:Китаитәи афилософцәа]]
[[Акатегориа:Аетикадырҩцәа]]
[[Акатегориа:Аконфуцианра]]
[[Акатегориа:Аконфуцианцәа]]
[[Акатегориа:Адинхаҵарақәа рышьаҭаркҩцәа]]
[[Акатегориа:Шаньдун]]
p44j4ne2apmq2mczk9hhgmcrnnjzpov
Археологиа
0
55447
174298
172816
2026-09-15T22:17:45Z
InternetArchiveBot
15973
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
174298
wikitext
text/x-wiki
[[Афаил:Фанагория1.jpg|мини|255x255пкс|Ажәытәӡатәи абырзенцәа рколониа [[Фанагория|Фанагориа]] археологиатә жрақәа]]
{{Врезка
| Выравнивание = right
| Ширина = 237px
| Содержание = Археолог — мамзаргьы абзиабаҩ, мамзаргьы апоет
| Подпись = ''А. Блок «инҵаратә шәҟәқәа» рҟынтә''
}}
'''Археологиа''' ({{lang-grc|ἀρχαῖος}} "ажәытә" + {{lang-grc2|λόγος}} "ажәа, аҵара") — амаҭәартә [[исторические источники|хыҵхырҭақәа]] рхархәарала ауаҩытәыҩса рҭоурыхтә ԥсҭазаара ҭызҵаауа [[Аҭоурых|аҭоурыхтә дисциплина]] ауп<ref name="БРЭ-315">{{БРЭ |статья=Археология |ссылка=https://old.bigenc.ru/archeology/text/1832970 |автор=Л. И. Авилова, И. О. Гавритухин, А. Р. Канторович, С. В. Кузьминых |том=2 |страницы=315 |год=2005}}</ref><ref name="БСЭ3">{{БСЭ3|Археология|2|286 — 289|автор = [[Арциховский, Артемий Владимирович|Арциховский А. В.]]}}</ref>. Археологиа асоциалтә наука еиԥш, агуманитартә наука аҟәша ҳәангьы иуԥхьаӡар алшоит<ref name="Renfrew_Bahn1991">Renfrew C., Bahn P. G. [https://archive.org/details/archaeologytheor00renf_0 Archaeology: Theories, Methods, and Practice]. — London: Thames and Hudson Ltd., 1991. — ISBN 978-0-500-27867-3.</ref><ref>Sinclair A. The Intellectual Base of Archaeological Research 2004–2013: a visualisation and analysis of its disciplinary links, networks of authors and conceptual language // Internet Archaeology. — 2016. — № 42. — doi:10.11141/ia.42.8.</ref>. Европаҿы уи лассы-лассы ахатә зин змоу дисциплинак, мамзаргьы егьырҭ адисциплинақәа ирыхәҭакны иԥхьаӡоуп ҳәа иахәаԥшуеит, аха Аҩадатәи Америкаҿы археологиа антропологиа иахәҭакуп<ref>Haviland W. A., Prins H. E. L., McBride B., Walrath D. Cultural Anthropology: The Human Challenge. — 13th ed. — Cengage Learning, 2010. — ISBN 978-0-495-81082-7.</ref>. Аҭҵааҩцәа џьоукы ирыԥхьаӡоит археологиа аметодологиатә ҟазшьала [[Криминалистика|акриминалистика]] еиԥшу [[Источниковедение|ахыҵхырҭадырратә]] дисциплина ауп ҳәа<ref>{{Книга|автор=Клейн Л. С.|заглавие=Предмет археологии // Археология Южной Сибири : сборник научных трудов. Вып. 9.|год=1977|место=Кемерово|издательство=Издательство Кемеровского университета|страницы=3—14}}</ref>.
== Ахҳәаа ==
Археологцәа ауаҩытәыҩса иҭоурых аҭҵаара иалагоит 3,3 миллион шықәса раԥхьа Мрагыларатәи Африка [[Ломекви]] иҟаз раԥхьаӡатәи ахаҳәтә мыругақәа рус адулара инаркны аҵыхәтәантәи ажәашықәсақәа рҟынӡа<ref>{{статья |заглавие=3.3-million-year-old stone tools from Lomekwi 3, West Turkana, Kenya |ссылка=https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_2015-05-21_521_7552/page/310 |издание=Nature |том=521 |номер=7552 |страницы=310—315 |doi=10.1038/nature14464 |issn=1476-4687 |язык=en |тип=journal |автор=Roche, Hélène; Kent, Dennis V.; Kirwa, Christopher; Lokorodi, Sammy; Wright, James D.; Mortlock, Richard A.; Leakey, Louise; Brugal, Jean-Philip; Daver, Guillaume |месяц=5 |год=2015}}</ref>. Аха археологиеи [[ископаемые остатки|ажәытә ԥсыбаҩқәа]] ҭызҵаауа [[палеонтология|апалеонтологиеи]] аиԥшымзаара рымоуп. Уи еиҳараӡа ихадоуп атҵааразы аҩыратә қьаадқәа ахьыҟам ажәытәӡатәи ауаажәларрақәа рыҭҵааразы. [[Первобытное общество|Аԥхьабзазаратә ауаажәларра]] аҭоурых апалеолит инаркны адунеи ахьынӡа-наӡааӡо ауаажәларрақәа рҿы апхьара-аҩра ацәырҵраанӡа иаднакылоит 99% инареиҳаны ауаҩытәыҩса иҭоурых<ref name="Renfrew_Bahn1991"/>. Археологиа еиуеиԥшым ахықәкқәа амоуп, урҭ рҽеиҭанаркуеит акультура аҭоурых аилкаара инаркны, қьаадла ашьақәырӷәӷәара, насгьы аамҭа аҩныҵҟа ауаҩытәыҩсатә уаажәларра аԥсахра аилыркаара ажәытә амҩа ашьақәыргыларанӡа<ref>{{Cite web |url=https://www.livescience.com/44448-what-is-archaeology.html |title=What Is Archaeology? Archaeology Definition |work=Live Science |access-date=2017-08-25 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221143606/https://www.livescience.com/44448-what-is-archaeology.html}}</ref>.
Археологиа ихадоу апринцип — иарбанзаалак ауаҩы иусура ашьҭра ааннажьуеит<ref name="Новиков">''Василий Новиков''. [https://www.youtube.com/watch?v=e0-k7pFbvUY&t=3m30s Древних цивилизаций не было?] : лекция — Научно-просветительский Форум «Ученые против мифов-11» — Москва: 2019. — 19 октября</ref>.
Адисциплина иаднакылоит аҭыхрақәа, ажрақәа, иара убас аҵыхәтәантәи алҵшәа, иҳаҩсыз аамҭа иадҳәалоу еиҳаны адыррақәа аиуразы еидкылоу адыррақәа анализ рзоура. Инарҭбааны иуҳәозар, археологиа адисциплинабжьаратә ҭҵаарақәа ирықәныҟәоит. Уи шьаҭас иамоуп [[Антропологиа|антропологиа]], [[Аҭоурых|аҭоурых]], [[Этнология|аетнологиа]], [[География|агеографиа]], [[Геология|агеологиа]], [[Лингвистика|абызшәадырра]], [[Семиотика|асемиотика]], [[Социология|асоциологиа]], [[Текстология|атекстҭҵаара]], [[Физика|афизика]], [[Информатика|аинформатика]], [[Химия|ахимиа]], [[Статистика|астатистика]], [[Палеоэкология|апалеоекологиа]], [[Палеография|апалеографиа]], [[Палеонтология|апалеонтологиа]], [[Палеозоология|апалеозоологиеи]] [[Палеоботаника|апалеоботаникеи]] уҳәа убас иҵегьы.
Археологиа XIX ашәышықәсазы Европаҿы [[антикварианизм]] аҟынтәи аҿиара аиуит, уи нахысгьы адунеи зегьы аҿы ахархәара змоу дисциплинаны иҟалеит. Археологиа амилаҭтә ҳәынҭқаррақәа рҿы рхы иадырхәон ииасыз аамҭа иазку иҷыдоу аилкаарақәа раԥҵаразы<ref>Christina Bueno, ''The Pursuit of Ruins: Archeology, History, and the Making of Modern Mexico''. Albuquerque: University of New Mexico Press 2016.</ref>. Иара раԥхьатәи аҿиара инаркны, еиуеиԥшым археологиа адисциплинақәа аԥҵан, урҭ рахь иаҵанакуан [[морская археология|амшынтә археологиа]], афеминисттә археологиа, [[археоастрономия|археоастрономиа]], иара убасгьы археологиатә ҭҵаарақәа ацхырааразы иаԥҵан хыԥхьаӡара рацәала еиуеиԥшым аҵаратә методқәа. Ус акәзаргьы, иахьа археологцәа ирԥылоит ауадаҩрақәа рацәаны, уи амцархеологиа, [[Артефакт (археология)|артефактқәа]] рӷьычра<ref>{{Cite web |url=http://openscience.com/a-special-issue-of-open-archaeology-on-non-professional-metal-detecting/ |title=A Special Issue of Open Archaeology on Non-Professional Metal-Detecting |author=Markin P. |work=OpenScience |date=2017-04-10 |access-date=2017-04-11 |archive-date=2019-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191028212253/http://openscience.com/a-special-issue-of-open-archaeology-on-non-professional-metal-detecting/}}</ref>, ауаажәларратә зәлымҳара маҷреи, насгьы ауаҩы иԥсыбаҩ ажра аҿагылареи.
== Аҵакы ==
[[Афаил:Под одним солнцем.jpg|мини|[[Челябинская область|Челиабинсктәи атәылаҿацә]] аҿы ахысҩы инышәынҭра ажрақәа]]
[[Артефакт (археология)|Амаҭәартә хыҵхырҭақәа]] — ааглыхратә мыругақәеи урҭ рыцхыраарала иаԥҵоу аматериалтә амаҭәахәқәеи роуп: аҩнқәа, [[оружие|абџьарқәа]], [[украшения|аԥшӡагақәа]], [[посуда|асаанқәа]], [[Произведение искусства|аҟазаратә усумҭақәа]] — [[Трудовая деятельность|ауаҩы иџьабаа]] иалҵшәоу зегьы. Амаҭәартә хыҵхырҭақәа аҩыратә хыҵхырҭақәа иреиԥшӡам, урҭ [[Аҭоурых|аҭоурыхтә хҭысқәа]] иазку ажәабжьқәа рҿы ишиашоу аҵакы арбаӡам, насгьы уи шьаҭас иҟоу аҭоурыхтә лкаақәа анаукатә реконструкциа лҵшәаны иҟалоит. Археологиатә баҟақәа [[раскопки|ажрақәа]] мҩаԥызго, иҭызҵаауа, ажрақәа аԥшаахқәеи, алҵшәақәеи зкьыԥхьуа, нас уи адыррақәа рыла ауаҩытәыҩса иҭоурых еиҭашьақәзыргыло археологцәа-аспециалистцәа ирызцәырҵит крызҵазкуа зхатәҷыдара змоу амаҭәартә хыҵхырҭақәа ихымԥадатәины рыҭҵаара. Археологиа ихадоу аҷыдара ииуит аҩыра макьана зынӡа иахьыҟамызи, мамзаргьы ажәларқәа аҭоурыхашьҭахьтәи аамҭаангьы аҩыра змамызи аепохақәа рыҭҵаара аан.
Археологиа зеиԥшыҟам ала аҭоурых аҭыԥантәи аамҭатәи агоризонт арҭбааит. [[Письменность|Аҩыра]] ыҟоуижьҭеи 5000 шықәса раҟара ҵуеит, насгьы [[Адунеизегьтәи аҭоурых|ауаҩытәыҩса иҭоурых]] иаԥхьанеиуаз аамҭа зегьы (иаҟароуп, иҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, 2 миллион шықәса раҟара) археологиа арҿиара иабзоураны мацара ауп еицырдыруаны ианыҟала. Насгьы аҩыратә хыҵхырҭақәа раԥхьатәи 2 зқьышықәсақәа рыҩныҵҟа рыҟазаарала ([[египетские иероглифы|Мысратәи аиероглифқәа]], ацәаҳәатә бырзен ҩыра, [[вавилон|Вавилонтәи]] [[клинопись|асалҩыра]]) анаука азы археологцәа рыла иаартын. Археологиа акырӡа аҵакы амоуп аҩыра аныҟаз аамҭақәа рзы, ажәытәтәии абжьаратәи аамҭақәа рҭоурых аҭҵааразы, избанзар амаҭәартә хыҵхырҭақәа рыҭҵаара аҟынтәи иаагоу адыррақәа аҩыратә хыҵхырҭақәа рдыррақәа акырӡа иханарҭәаауеит<ref name="БСЭ3"/>.
== Археологиа аҭоурых ==
Археологиа аӡбахә [[Древняя Греция|Ажәытәтәи Абырзенцәа]] рыбжьара еицердыруан. [[Платон]] «археологиа» аилкаара ажәытәра зегьы иадикылон.
[[Аиҭарҿиара]] аепоха аамҭазы, ари атермин лассы-лассы еилкахон [[Древний Рим|Ажәытәтәи Аурымтәи]] [[Древняя Греция|Ажәытәтәи Абырзенцәеи]] рҭоурых ҳәа. Лассы-лассы Урыстәыланҭыҵ атермин “археологиа” ауаҩы изку аҭҵаарадырра — [[Антропологиа|антропологиа]] ҳәа ахархәара аиуеит<ref>''Мартынов А. И.'' Археология. — М.: Высшая школа, 2002. — С. 8</ref>. XV ашәышықәсазы раԥхьатәи археологиатә коллекциақәа рахь иаҵанакуан [[Капитолийские музеи|Капитолтәи Амузеии]] [[Римская академия|Римтәи Академиеи]] реизара. [[Кириак Анконский|Анконатәи Кириак]] (1391 — 1449 ашьҭахь) археологиа ашьаҭаркҩцәа дыруаӡәкуп ҳәа иԥхьаӡоуп («археологиа аб»), избан акәзар иара мрагыларатәи Адгьылбжьарамшын атәылақәа зегьы рҿы ажәытә ҭыԥқәа еизигон, рсахьақәа ҟаиҵон. Иара убас, еиқәырханы иҟоуп уи иҟаиҵаз абаҟақәа рсахьақәа, уахь иаҵанакуеит [[колонна Юстиниана|Иустиниан иколонна]], [[египетские пирамиды|Мысратәи апирамидақәа]], насгьы [[Парфенон]].
[[Афаил:Heinrich Schliemann in Troja 19 Jahrhundert.jpg|thumb|left|[[Шлиман, Генрих|Шлиман]] имҩаԥигоз Троиантәи ажрақәа рсахьа, XIX ашәышықәсазы иҟаз агравиура]]
XVIII ашәышықәсазы [[Геркуланум|Геркулануми]] [[Помпеи|Помпеии]] рҿы имҩаԥгаз ажрақәа иаадырԥшит еиуеиԥшым аамҭақәа рзы иҟаз ажәытә ҭынхақәа рахь иҟаз азҿлымҳара. XIX ашәышықәсеи XX ашәышықәса алагамҭеи рзы акыр зҵазкуа археологиатә аартрақәа мҩаԥган Абжьаратәи амшыни Мрагылара Ааигәеи рҿы: [[Троя|Трои]] [[Микены|Микен]] [[Шлиман, Генрих|Г. Шлиман]] 1870-тәи шықәса инаркны рыжрақәа, XX ашәышықәса алагамҭазы [[Эванс, Артур|А. Еванс]] [[Кносс]] [[Крит]] имҩаԥигоз ажрақәа, насгьы [[Винклер, Гуго|Г. Винклер]] [[хетты|хеттцәа]] раҳҭнықалақь [[Хаттуса|Ҳаттуса]] аҟны имҩаԥигоз ажрақәа, иара убас егьырҭ аӡәырҩы.
XIX ашәышықәса аҵыхәтәаны, археологиатә наука апрактика аҿиара аиуит, уи еиҳарак [[артефакт (археология)|артефактқәа]] реизгареи урҭ ибзианы рыхәҭақәа реихшареи рыла ишьақәгылан. Уи адагьы, адәахьтәи аҷыдарақәа рыла еиԥшу артефактқәа еидҳәалан, уи реиҿырԥшрала иалкаахеит [[археологическая культура|археологиатә культура]], уи аларҵәара аӡбара атәы уҳәар алшон артефактқәа атәтәра аларҵәара атәы ала. Аха 1960-тәи ашықәсқәа рзы, аҵарауаа рыбжьара аилкаара цәырҵит, артефактқәа реизгареи урҭ рыхәҭаатәра адагьы, археологиа акультурақәа рныҟәарақәеи урҭ реиҭакрақәеи ззыҟалаз ҳәа азҵаара аҭак ҟанаҵалароуп. Археологиахь абри аҩыза азнеишьа «[[новая археология|археологиа ҿыц]]» ҳәа иашьҭан (ԥыҭрак ашьҭахь «[[процессуальная археология|апроцессуалтә археологиа]]»), уаанӡатәи зегьы «ажәытә» археологиа [[Культурно-историческая археология|акультуратә, мамзаргьы акультуратә-ҭоурыхтә]] ҳәа рышьҭаҵара иалагеит.
Аха, акритикцәа аӡәырҩы ргәаанагарала, апроцессуалтә археологиа мыцхәы [[естественные науки|аԥсабаратә ҭҵаарақәа]] ирыдҳәалоуп, убри аҟнытә ауаҩытәыҩсатә культурақәа рҟны акыр зҵазкуа аспектқәа, иаҳҳәап, [[символ|асимвол]], [[Адин|адин]], уҳәа ԥсыхәазмам азхьамԥшра аанарԥшуеит<ref>{{статья | автор= Bentley R.A., Lipo C., Maschner H.D.G., Marler B.| заглавие= Darwinian Archaeologies| оригинал= | ссылка=https://archive.org/details/handbookofarchae0000unse_g8z9/page/109| автор издания= Bently R.A., Maschner H.D.G., Chippindale C.| издание= Handbook of Archaeological Theories| тип= | место= New York| издательство= Rowman & Littlefield Publishers| год= 2008|выпуск= |том= |номер= | страницы= 109—132| isbn= 0-7591-0032-2}}</ref>. Аха, 1980-тәи ашықәсқәа рзы ицәырҵыз [[пост-процессуальная археология|апост-процессуалтә археологиа]], апроцессуалтә археологиа апроблемақәа рыӡбаразы ирхаз, ихарҭәаам атеоретикатә ус адуларазы акритика азун<ref>{{статья | автор= Michael Shanks| заглавие= Post-processual Archaeology and After| оригинал= | ссылка=https://archive.org/details/handbookofarchae0000unse_g8z9/page/133| автор издания= Bently R.A., Maschner H.D.G., Chippindale C.| издание= Handbook of Archaeological Theories| тип= | место= New York| издательство= Rowman & Littlefield Publishers| год= 2008|выпуск= |том= |номер= | страницы= 133—146| isbn= 0-7591-0032-2}}</ref>.
=== Урыстәыла археологиа аҿиара аетапқәа ===
Урыстәыла, XIX ашәышықәса инаркны, иахьа уажәраанӡагьы иҟоуп агәаанагара, археологиа — [[Аҭоурых|аҭоурыхтә наука]] иахәҭакуп, инарҵауланы ажәыттәи [[средневековье|абжьарашәышықәсатәи]] ирыҵаркуа ауаҩы иусура иадҳәалоу еиҳараӡа иҵырхуа аматериалқәа ҭнаҵаауеит. {{date|13|2|1718}} инаркны аусԥҟа ишаҳәо ала, [[Пиотр I дуӡӡа|Пиотр Ду]] [[Кунсткамера]] рықәыргыларазы Урыстәыла ажәытә артефактқәа реизгара далагеит:
{{Ацитата алагара}}...иара убас, аӡәы адгьыл аҿы ма аӡаҿы ажәытә маҭәахәқәак иԥшаазар, урҭ рахь иаҵанакуеит: иаабац еиԥшым ахаҳәқәа, ауаҩы ма аԥстәы абаҩқәа, аԥсыӡ ма аҵыс абаҩқәа, уажәы иҳамоу еиԥшымкәа, ма убас еиԥш иҟоу акы, аха иаабац абаҩқәа ирыҿырԥшны даара идуу ма ихәыҷу; Иара убас, иарбан жәытә ҩырақәоу ахаҳәқәа рҿы, аиха, мамзаргьы аџьаз, мамзаргьы иарбан жәытәу, иаабац еиԥшым ашәақь, асаанқәа, егьырҭ ажәытәӡатәи, иаабац еиԥшым амаҭәахәқәа — урҭ ирзааргоз, урҭ рзы ихаҭәаау ахәшәара ҟалоит, уи ахәҭа иабзоураны, уи умбакәа ахә ақәҵара залшом...<ref name="автоссылка1">{{ВТ-ЭСБЕ|Археология}}</ref>{{Ацитата алгара}}
* XVIII ашәышықәса — XIX ашәышықәса алагамҭа. Ацәырҵра, раԥхьатәи аетап; Абаҟақәа жәпакы рыжрақәа ирылагоит.
* XIX ашәышықәса абжьара — 1930-қәа рыбжьара. Археологиа наукацыԥхьаӡа ҳәа аҿиара иалагоит, еиҿкаахоит археологиатә уаажәларра, амузеиқәа. Ишьақәгылоит аурыс археологиа, уи ихадоу ахырхарҭақәа еиҿкаахоит<ref>''Мартынов А. И.'' Археология. — М.: Высшая школа, 2002. — С. 9</ref>.
* 1930-тәиқәа рыбжьара — 1960-тәиқәа рынҵәамҭа. Аҭҵаарадырраҿы “[[Лысенковщина|Лисенкоизм]]” аамҭа, Асовет напхгара археологиаҿы акоммунисттә хәаԥшышьақәа рышьақәыргыларазы аҽазышәара. Уи адагьы, абри аамҭазы ауп археологиатә ҭҵаарақәа рзы арегионалтә центрқәа рышьақәгылара ианалагаз, насгьы СССР адгьылҵакыраҿы имҩаԥгахоит зымҽхак ҭбаау амассатә усурақәа. Амонографиатә усурақәа 1950—1960-шш. рзы иҩыз, иарбоу апериод азы рхатәлкаа ҟанаҵеит, иагьыҟалеит археологиа иреиҳау ахырхарҭақәа рҿы аклассикатә ҭҵаарақәаны, иагьазгәаҭатәуп зегь раԥхьаӡа акәны арегионқәеи, акультуратә акзаареи, еиуеиԥшым апериодқәеи рҿы атеоретикатә лкаа аманы идуу азеиԥштәра аԥышәақәаны ишыҟалаз.
* 1960-тәиқәа рынҵәамҭа — иахьатәи аамҭа. Уи аҭҵаарадырра [[Децентрализация|адецентрализациа]] ала иалкаауп (археологиа аҵара арегионқәа рахь аларҵәара; уаанӡа уи ҭҵаахон Академиатә центрқәа рҿы, [[МГУ|Москватәи Аҳәынҭқарратә Университет]], [[СПбГУ|Санкт-Петербургтәи Аҳәынҭқарратә Университет]], [[КГУ]] уҳәа убас егьырҭгьы). [[Поволжье|Волгатәи атәылаҿацә]], [[Урал]], [[Сибирь|Сибра]], [[Дальний Восток|Мрагылара харатәи]] ауниверситетқәа рҿы аҟәшақәа аԥҵахоит<ref>''Мартынов А. И.'' Археология. — М.: Высшая школа, 2002. — С. 7—10.</ref><ref>''[[Аскаров, Ахмадали Аскарович|Аскаров А. А.]], Буряков Ю. Ф., Квиркелия О. Р., Радилиловский В. В.'' Теоретические и методологические проблемы исследования в археологии. — Ташкент: Фан, 1988.</ref>.
=== Археологиа аҭоурых аҿы ихадоу ахҭысқәа ===
* 1722 — Аԥҵара иаҿыз [[Петербургская академия наук|Урыстәылатәи Анаукақәа Ракадемиахь]] дааԥхьан анемец ҵарауаҩ [[Мессершмидт, Даниэль Готлиб|Даниил Готлиб Мессершмидт]], уи имҩаԥигеит раԥхьаӡатәи археологиатә наукатә жрақәа [[Минусинская котловина|Минусинсктәи акотловина]] (Красноиартәи атәылаҽацә) Тагартәи адгьылбжьахалаҿы.
* 1748 — Ажәытәтәи ақалақь [[Помпеи]] ажрақәа
* 1799 — [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] [[Мсыр|Мысра]]ҟа иныҟәара аан афранцыз еибашьцәа [[Розеттский камень|Розеттәи ахаҳә]] рыԥшаара
* 1802 — Ажәытәӡатәи аџьамцәа [[клинопись|рсалҩыра]] аҵакы аилкаара
* 1820 — Абырзен нхаҩы амхурсҭаҿы [[Венера Милосская|Венера Милосстәи]] диԥшаауеит
* 1824 — Мысратәи [[иероглиф|аиероглифқәа]] рҵакы аилыркаара
* 1830 — [[Керчь|Керч]] азааигәара [[Куль-Оба (курган)|Кул-Оба]] ахәҳәыгәра ажрақәа: [[Скифы|скифтәи]] археологиа алагамҭа
* 1836 — [[Копенҳаген|Копенгагентәи]] Амилаҭтә Музеи акуратор [[Томсен, Кристиан Юргенсен|К. Томсен]] “х-шәышықәсатәи асистема” (ахаҳә, аџьаз, аиха) ҳәа аконцепциала дықәгылеит, аҵыхәтәаны апопулиаризациа азиуит уи иҵаҩы [[Ворсо, Йенс Асмуссен|И. Я. Ворсо]], уи аамҭан ирҿиаз, уажәраанӡагьы иадкыло<ref>{{Cite web |url=http://kronk.spb.ru/library/bochkariov-vs-2009.htm |title=В. С. Бочкарёв, 2009 |access-date=2015-01-11 |archive-date=2013-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015032944/http://kronk.spb.ru/library/bochkariov-vs-2009.htm |url-status=live }}</ref>
* 1849 — [[Библиотека Ашшурбанипала|Ашурбанипалтәи абиблиотека]] аартра
* 1856 — [[Дюссельдорф|Диссельдорф]] азааигәара [[неандерталец|анеандерталец]] ихыбаҩ аԥшаара
* 1861 — Франциатәи аныҟәаҩ [[Анри Муо]] [[Камбоџа|Камбоџьатәи]] аџьунгли аҿы [[Ангкор-Ват]] ҳәа изышьҭоу аныҳәарҭа ду ааиртит.
* 1871 — [[Шлиман, Генрих|Генрих Шлиман]] [[Троя|Трои]] ажрақәа мҩаԥигоит
* 1876 — Генрих Шлиман [[Микены|Микена]] ҭиҵаауеит
* 1879 — [[Альтамира (пещера)|Альтамира]] аҳаԥы аҿы аҳаԥытә сахьақәа раартра
* 1900 — [[Эванс, Артур|Сер Артур Еванс]] [[Крит]] [[Минойская цивилизация|миноитәи ацивилизациа]] ааиртит.
* 1906 — [[Богазкёйский архив|Богазгеитәи архив]] аартра
* 1911 — [[Мачу Пикчу|Мачу-Пикчу]] аԥшаара, ажәытәтәи [[инки|Инкацәа]] рықалақь
* 1922 — [[Картер, Говард|Хоуард Картер]] [[Тутанхамон]] иԥсыжырҭа иԥшааит
* 1947 — [[Кумранские рукописи|Кумрантәи ақьаадрҳәы]] аартра
* 1951 — Еиқәырхаз [[Берестяные грамоты|аҵааҵлацәатә дырԥса]] аартра
* 1991 — [[Австриа]] аҵааршәыраҿы еиқәырхаз [[Эци|ажәытә уаҩы иԥсыбаҩ]] аԥшаамҭа
* 1993 — [[Урыстәыла]], [[Укок|хьӡык змоу ашьхаҟьаҟьара]] [[Алтайские горы|Алтаи]] аҿы [[Принцесса Укока|аҳкәажә Укок]] лмумиа аԥшаамҭа
== Археологцәа русура ==
[[Афаил:Dolina-Pano-3.jpg|thumb|174px|Археологиатә жрақәа ''Гран Долина'' ([[Атапуэрка (стоянки)|Атапуерка]], [[Испаниа]])]]
Археологцәа рхатә методқәа рыла [[археологический источник|археологиатә хыҵхырҭақәа]] ҭырҵаауеит, урҭ анализ рзуны, зеиԥш ҭоурыхтә ҭҵаарадырратә багаж афактқәеи агәаанагарақәеи рыла еиздырҳауеит. Археологиатә ҭҵаара иаднакылоит акабинеттә, мамзаргьы атеориатә хәҭа (адокументқәеи [[Артефакт (археология)|артефактқәеи]] аус рыдулара), насгьы '''адәахьтәи археологиа''', даҽакала иуҳәозар, апрактикатә ҭҵаара, уахь иаҵанакуеит иара убас [[подводная археология|аӡаҵатәи археологиа]].
Ажрақәа рыхкқәа иреиуоуп “ашәарҭадаратә жрақәа”, урҭ азакәантә ҭахрақәа инарықәыршәаны, ахыбрақәа рыргылара аламҭалазы имҩаԥысуеит, избанакәзар, ус анакәымха, аргыларақәа рҭыԥаҿ иҟоу археологиатә баҟақәа наӡаӡа иӡырц алшоит<ref>{{Cite web |url=http://www.archaeolog.ru/?id=48 |title=Отдел охранных раскопок |access-date=2013-03-02 |archive-date=2015-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150610210205/http://www.archaeolog.ru/?id=48 |url-status=live }}</ref>.
Иҟоуп иара убас [[экспериментальная археология|аексперименталтә археологиа]], уи ажәытәтәи атехникатә ҟаҵашьақәа, амыругақәа, аҩнтәи маҭәахәқәа, абџьарқәа реиҭашьақәыргылара, урҭ рлыҵшәара аҭцаара уҳә.уб.егь. Зны-зынла ажәытәтәи ауаажәларра рыԥсҭазаашьа зегьы асахьа аиҭарҿиара мҩаԥысуеит.
Иарбанзаалак иԥшаау аобиект аконтекст анҭыҵ, аҭыԥ, аҭагылазаашьа, ацәырҵра аҵаулара, ааигәара иԥшаау аобиект уҳәа убас иҵегьы рҟынтәи еиҟәыҭханы иԥхьаӡатәӡам.
Аобиект аԥҵара ма ахархәара [[Датирование|аамҭа ашьақәыргыларазы]] [[Археометрия|еиуеиԥшым аметодқәа рхы иадырхәоит]]: астратиграфиатә метод (иазгәаҭатәуп иарбан ҿыгхароу иахьышьҭаз, иарбанзаалак адгьыл аҿыгхара иалкаау аамҭатә период иашьашҿалазароуп), аиҿырԥшратә типологиатә, [[радиоуглеродное датирование|радиорацәатә]], [[дендрохронология|дендрохронологиатә]] уҳәа убас иҵегьы аметодқәа.
Археологцәа лассы-лассы рхы здыркуа арегионқәеи аҭоурыхтә аамҭақәеи роуп.
== Атермин «археологиа» аҭоурых ==
{{Ацитата алагара}}Ацәҳәыраҿы, абнатә хықәқәа рыбжьара, иарбанзаалак ацивилизациа иацәыхараны, ауаҩы игәымшәара зцәыӡыр зылшо аҳауатә ҭагылазаашьа хьанҭақәа рҿы аус зуа археолог иаҵкыс еиҳа илахьеиқәҵагоу занааҭк узыԥшаауам... Урҭ ари зегьы сенсацианы иҟарҵом — урҭ археологцәа. Урҭ русуратә ҭагылазаашьақәа зегьы еиԥшны ирыдыркыло акы акәызшәа аусура иаҿуп. Избанакәзар, урҭ рзы адунеи зегь аҿы иалырхыз занааҭ еиҳа аинтерес зҵоу занааҭ ыҟаӡам. Урҭ блала иаартым амаӡа ашәарҭарақәа рыҩныҵҟа инхоит. Иахьа акәым, уаҵәы акәым уи ааԥшыр алшоит, нас адунеитә пресса урҭ рыхьӡқәа рҳәоит. {{Ацитата алгара|источник=Е. Церен анемец ҭоурыхҭҵааҩ ицитата}}
Ажәа «археологиа» ({{lang-el|ἀρχαιολογία}}) раԥхьаӡа акәны [[Платон]] ихы иаирхәеит «иҳаҩсыз аамҭақәа рҭоурых» ааҵакы аҿы. Платон инаҩс, ажәа «археологиа» еицырдыруа ажәытәтәи аҭоурыхҭҵааҩ [[Дионисий Галикарнасский|Дионисиус Галикарнастәи]] иусумҭақәа руак ({{lang-el2|Ῥωμαϊκὴ Ἀρχαιολογία}}) ахьӡ аҿы ихы иаирхәеит. Уи аԥхьажәаҿы Дионисиус Археологиа аусқәеи атемақәеи абас еиԥш еиҭеиҳәоит: «Сара сҭоурых салагоит саԥхьагылаҩцәа ибжьарыжьыз ажәыттәи аҳәамҭақәа рыла, ибжьарыжьуан избанзар урҭ аԥшаара рзыуадаҩын. Сара сҳәамҭа мҩаԥысуеит раԥхьаӡатәи [[Пуническая война|Пунитәи аибашьра]] алагамҭазнӡа, уи ҟалеит 128 [[олимпиада (хронология)|аолимпиада]] ахԥатәи ашықәс аан. Сара еиԥшны еиҭасҳәоит аурымтәи ажәлар имҩаԥыргоз аибашьрақәеи аиҿагыларақәеи зегьы ирызкны. Иара убас сара иаасыцҳауеит [[государство|аҳәынҭқарра]] аҳцәа раани [[монархия|амонархиа]] ақәхра аани иамаз аҳәынҭқарратә аиҿкаареи анапхгареи аформақәа зегьы. Сара иаазгоит иҭбаау аҵасқәеи ақьабзқәеи, еицырдыруа азакәанқәеи реизга, насгьы иажәу аҳәынҭқарратә ԥсҭазаара зегьы иааркьаҿу алаԥшхгара ҟаҵаны иадызгылоит»<ref name="автоссылка1" />.
Дионисиус иусумҭа [[Иосиф Флавий|Иосиф Флавии]] изы ҿырԥшыгас иҟалеит, уи [[Евреи|аиудеиаа]] рҭоурых {{lang-el2|Ἰουδαϊκὴ Ἀρχαιολογία}} ҳәа ахьӡ аманы иҩит. Арҿиамҭақәа рыҩбагьы усҟантәи аҭоурыхтә ҳәамҭақәа иреиԥшым, археологиатә материалқәагьы рылаӡам.
Ҳаамҭазтәи археологцәа ажәытәӡатәи археологцәа рҟынтәи ирымԥсахуеит ахы мацара. Аурымцәа ажәытәтәи аҭоурых азгәаҭаразы ажәа ҿыцк рыԥшааит: «Antiquitates» (Cic. Acad. I, 2: Plin. H. N. I, 19; Gell. V, 13; XI, 1). [[Марк Теренций Варрон|Теренс Варро]] иусумҭа “De rebus humanis et divinis” ҳәа ари ажәа ҿыц ала ахьӡ аиҭеит.
Ақьырсиантә авторцәа рҟынтә «Antiquitates» еиԥшу аҵакы ала рхы иадырхәоит [[блаженный Августин|Аԥшьаҩы Августин]] (De Civit. Dei. VI. 3), иара убас [[блаженный Иероним|Аԥшьаҩы Иероним]] (adv. Iovin. II. 13). [[XVI]] ашәышықәса инаркны, аҩ-ажәақәакгьы еиҳа иҷыдоу ҵакык роуеит, насгьы усҟантәи аамҭа аусқәа ҭызҵаауа аҭоурых еиԥшымкәа, иҳаҩсыз аамҭа аԥсҭазаареи аҭагылазаашьеи раарԥшразы рхы иадырхәоит.
== Аларҵәара ==
Урыстәыла апорталқәа АРХЭ, [[Антропогенез.ру]], иара убас археологцәа Иван Семиан, Васили Новиков уҳәа убас егьырҭгьы археологиа [[популяризация науки|аларҵәара]] иаҿуп.
== Ауааԥсыра рыхдырраҿы ==
Иахьатәи [[постмодерн|апостмодернтә]] уаажәларраҿы археологиатә ҭҵаарадырра лассы-лассы «асенсациақәа аагаҩ» ароль нанагӡоит, урҭ рҭҵаарадырратә хырхарҭа иамыхәаԥшӡакәа. Археологцәа рылҵшәақәа раарԥшраан ари амедиа-центртә хырхарҭа иқәныҟәозар, зегь реиҳа ихадоу рзанааҭтә уалԥшьа дырбгоит. Ари атема аганахьала иҷыдоу адырра/компетенциа змам ауаҩы, еиҳарак, абас еиԥш иҟоу аинтерпретациақәа аҭҵаарадыррақәа рыла изеҩдырааӡом, еиҳаракгьы аҭҵааҩы аинтерпретациақәа анаукатә аппарати академтә регалиақәа рыла ианзакәаныртәу<ref>{{Статья |ссылка=https://ac1e3a6f-914c-4de9-ab23-1dac1208aaf7.usrfiles.com/ugd/2fab34_08af206f7469415e9c7cc07a3310416e.pdf#page=90 |ref=Селин |автор=Селин А. А. |заглавие=Образ Рюрика в современном пространстве Северо-Запада России |год=2016 |издание=Историческая экспертиза |номер=4 |страницы=90 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318215221/https://ac1e3a6f-914c-4de9-ab23-1dac1208aaf7.usrfiles.com/ugd/2fab34_08af206f7469415e9c7cc07a3310416e.pdf#page=90 |archive-date=2022-03-18}}</ref>.
== Шәахә. иара убас ==
* [[Археологическая терминология|Археологиатә терминологиа]]
* [[Археологическая культура|Археологиатә культура]]
* [[Археологический памятник|Археологиатә баҟа]]
* [[Балтийская археологическая экспедиция|Балтикатәи археологиатә експедициа]]
* [[Дендрохронология|Адендрохронологиа]]
* [[Подводная археология|Аӡаҵатәи археологиа]]
* [[Археология конфликтов|Аиҿагыларатә археологиа]]
* [[Радиоуглеродный анализ|Арадиоарацәаҭә анализ]]
* [[Чёрные копатели|Ажҩы еиқәаҵәақәа]]
* [[Археология данных|Адыррақәа рархеологиа]]
* [[Археология медиа|Амедиа археологиа]]
== Азгәаҭақәа ==
{{Reflist|2}}
== Алитература ==
* {{БРЭ |статья=Археология |ссылка=https://old.bigenc.ru/archeology/text/1832970 |автор=Л. И. Авилова, И. О. Гавритухин, [[Канторович, Анатолий Робертович|А. Р. Канторович]], [[Кузьминых, Сергей Владимирович|С. В. Кузьминых]] |том=2 |страницы=315—322 |год=2005 |ref=Археология — БРЭ}}
* {{БСЭ3|статья=[https://archive.org/details/B-001-032-735-ALL/page/286/mode/2up Археология]|том=2|страницы=286—289|ref=Арциховский|автор=[[Арциховский, Артемий Владимирович|А. В. Арциховский]]}}
* ''А. Л. Монгайт.'' [https://runivers.ru/bookreader/book10460/#page/425/mode/1up Археология] // Советская историческая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия, 1961. — Т. 1. — Стб. 824—835.
* {{Книга |ссылка=https://archive.org/details/Archeology_Textbook_Yanin_Moscow_State_University_2006/mode/1up |заглавие=Археология |ответственный=под ред. [[Янин, Валентин Лаврентьевич|В. Л. Янина]] |год=2006 |место=М. |издательство=[[Издательство Московского университета|Изд-во МГУ]] |страниц=608}}
* {{Книга |ref=Авдусин |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/arheologiya_sssr/djvu/view |автор=[[Авдусин, Даниил Антонович|Авдусин Д. А.]] |заглавие=Археология СССР |год=1977 |издание=2-е изд., перераб. и доп |место=М. |издательство=[[Высшая школа (издательство)|Высшая школа]] |страниц=272}}
* {{Книга |ref=Авдусин |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/arheologicheskie_razvedki_i_raskopki/djvu/view |автор=[[Авдусин, Даниил Антонович|Авдусин Д. А.]] |заглавие=Археологические разведки и раскопки |год=1959 |место=М. |издательство=[[Издательство Московского университета|Изд-во МГУ]] |страниц=314}}
* {{Книга |ref=Авдусин |ссылка=http://archaeology.ru/Download/Avdusin/Avdusin_1980_Polevaya_arkheologia.pdf |автор=[[Авдусин, Даниил Антонович|Авдусин Д. А.]] |заглавие=Полевая археология СССР |год=1980 |издание=2-е изд., перераб. и доп |место=М. |издательство=[[Высшая школа (издательство)|Высшая школа]] |страниц=335}}
* {{Книга |ref=Авдусин |ссылка=http://www.sno.pro1.ru/lib/avdusin_osnovy_arkheologii/avdusin_osnovy_arkheologii.pdf |автор=[[Авдусин, Даниил Антонович|Авдусин Д. А.]] |заглавие=Основы археологии |год=1989 |место=М. |издательство=[[Высшая школа (издательство)|Высшая школа]] |страниц=335 |archive-date=2023-11-29 |access-date=2026-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129015626/http://www.sno.pro1.ru/lib/avdusin_osnovy_arkheologii/avdusin_osnovy_arkheologii.pdf |url-status=dead }}
* {{Книга |ref=Амальрик, Монгайт |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/ischeznuvshie_civilizacii_amalrik/djvu/view |автор=[[Амальрик, Алексей Сергеевич|Амальрик А. С.]], [[Монгайт, Александр Львович|Монгайт А. Л.]] |заглавие=В поисках исчезнувших цивилизаций |год=1966 |издание=2-е изд., доп |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |страниц=280}}
* {{Книга |ссылка=https://vk.com/doc225306680_515222066?hash=c63TEC8LJsx2NBZnlGDbusVbSFao1i9gSKPZumouI1P&api=1&no_preview=1 |автор=[[Амальрик, Алексей Сергеевич|Амальрик А. С.]], [[Монгайт, Александр Львович|Монгайт А. Л.]] |заглавие=Что такое археология |год=1966 |издание=3-е изд., испр. и доп |место=М. |издательство=[[Просвещение (издательство)|Просвещение]] |страниц=250}}
* {{Книга |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/antichnaya_polevaya_arkheologiya/pdf/ |автор=[[Блаватский, Владимир Дмитриевич|Блаватский В. Д.]] |заглавие=Античная полевая археология |год=1967 |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |страниц=208 |серия=Материалы и исследования по археологии СССР. — № 146 |archive-date=2026-08-21 |access-date=2026-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821214745/https://www.phantastike.com/archaeology/antichnaya_polevaya_arkheologiya/pdf/ |url-status=dead }}
* {{Книга |ссылка=https://archaeolog.ru/media/books_1980s/Blavatsky_1985.pdf |автор=[[Блаватский, Владимир Дмитриевич|Блаватский В. Д.]] |заглавие=Античная археология и история |год=1985 |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |страниц=279}}
* {{Книга |ref=Брей, Трамп |ссылка=https://vk.com/doc8173324_596298448?hash=yXwtcpYp446qImJ1zS6jpUrb5gG08yGsM4aKx1tdMzo&api=1&no_preview=1 |автор=Брей У., [[Трамп, Дэвид|Трамп Д.]] |заглавие=Археологический словарь |год=1990 |место=М. |издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]] |страниц=368}}
* {{Книга |ref=Гарден |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/theoretical_archaeology/pdf/ |автор=Гарден Ж.-К. |заглавие=Теоретическая археология |год=1983 |место=М. |издательство=[[Прогресс (издательство)|Прогресс]] |страниц=295 |серия=Общественные науки за рубежом: история |archive-date=2026-08-20 |access-date=2026-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260820123450/https://www.phantastike.com/archaeology/theoretical_archaeology/pdf/ |url-status=dead }}
* {{Книга |ref=Добровольская, Можайский |ссылка=https://archaeolog.ru/media/books_2012/dobrovolskaya_2012.pdf |автор=[[Добровольская, Мария Всеволодовна|Добровольская М. В.]], Можайский А. Ю. |заглавие=Археология |год=2012 |место=М. |издательство=[[Московский педагогический государственный университет|МПГУ]] |страниц=116}}
* {{Книга |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/flying_into_past/pdf/ |автор=Дойель Л. |заглавие=Полет в прошлое |год=1979 |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] : [[Восточная литература (издательство)|ГРВЛ]] |страниц=296 |серия=[[По следам исчезнувших культур Востока]] |archive-date=2026-08-22 |access-date=2026-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260822034601/https://www.phantastike.com/archaeology/flying_into_past/pdf/ |url-status=dead }}
* {{Книга |ссылка=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/51/Введение_в_археологию._Часть_1_%28Жебелёв%2C_1923%29.pdf |автор=[[Жебелёв, Сергей Александрович|Жебелёв С. А.]] |заглавие=История археологического знания |год=1923 |место=Пг. |издательство=Наука и школа |страниц=199 |серия=Введение в археологию. — Ч. I}}
* {{Книга |ссылка=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/00/Введение_в_археологию._Часть_2_%28Жебелёв%2C_1923%29.pdf |автор=[[Жебелёв, Сергей Александрович|Жебелёв С. А.]] |заглавие=Теория и практика археологического знания |год=1923 |место=Пг. |издательство=Наука и школа |страниц=172 |серия=Введение в археологию. — Ч. II}}
* {{Книга |ссылка=https://archaeolog.ru/media/books_2013/Kamenetski-redu.pdf |автор=[[Каменецкий, Игорь Сергеевич|Каменецкий И. С.]], [[Маршак, Борис Ильич|Маршак Б. И.]], [[Шер, Яков Абрамович|Шер Я. А.]] |заглавие=Анализ археологических источников: возможности формализованного подхода |год=2013 |издание=2-е изд |место=М. |издательство=[[Институт археологии РАН|ИА РАН]] |страниц=182}}
* {{Книга |ref=Клейн |ссылка=http://www.sno.pro1.ru/lib/klein_arkheologicheskie_istochniki/klein_arkheologicheskie_istochniki.pdf |автор=[[Клейн, Лев Самуилович|Клейн Л. С.]] |заглавие=Археологические источники |год=1978 |место=Л. |издательство=[[Издательство ЛГУ|Изд-во ЛГУ]] |страниц=120 |archive-date=2024-09-20 |access-date=2026-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920014529/http://www.sno.pro1.ru/lib/klein_arkheologicheskie_istochniki/klein_arkheologicheskie_istochniki.pdf |url-status=dead }}
* {{Книга |ссылка=http://www.archaeology.ru/Download/Klejn/Klejn_2001_Printsypy_arkheologii.pdf |автор=[[Клейн, Лев Самуилович|Клейн Л. С.]] |заглавие=Принципы археологии |год=2001 |место=СПб. |издательство=Бельведер |страниц=151}}
* ''[[Клейн, Лев Самуилович|Клейн Л. С.]]'' [https://vk.com/wall-23433303_11772 История археологической мысли]: в 2 т. — {{СПб}}: [[Издательство СПбГУ|Изд-во СПбГУ]], 2011. — ISBN 978-5-288-05165-4; ISBN 978-5-288-05166-1 (Т. 1); ISBN 978-5-288-05167-8 (Т. 2).
* {{Книга |ссылка=https://archaeolog.ru/media/books_1980s/kruglikova_1984.djvu |автор=[[Кругликова, Ирина Тимофеевна|Кругликова И. Т.]] |заглавие=Античная археология |год=1984 |место=М. |издательство=[[Высшая школа (издательство)|Высшая школа]] |страниц=216}}
* {{Книга |ссылка=http://kronk.spb.ru/library/lebedev-gs-1992.htm |автор=[[Лебедев, Глеб Сергеевич|Лебедев Г. С.]] |заглавие=История отечественной археологии: 1700—1917 гг. |год=1992 |место=СПб. |издательство=[[Издательство СПбГУ|Изд-во СПбГУ]] |страниц=464}}
* {{Книга |автор=[[Мартынов, Анатолий Иванович (археолог)|Мартынов А. И.]] |заглавие=Археология |год=2005 |издание=5-е изд., перераб |место=М. |издательство=[[Высшая школа (издательство)|Высшая школа]] |страниц=448 |isbn=5-06-005131-5}}
* {{Книга |ref=Мартынов, Шер |ссылка=https://www-old.knu.kg/ru/images/lii_documenta/martynov_metody_arh_issled.pdf |автор=[[Мартынов, Анатолий Иванович (археолог)|Мартынов А. И.]], [[Шер, Яков Абрамович|Шер Я. А]] |заглавие=Методы археологического исследования |год=1989 |место=М. |издательство=[[Высшая школа (издательство)|Высшая школа]] |страниц=223}}
* {{Книга |ссылка=https://diasporiana.org.ua/wp-content/uploads/books/14044/file.pdf |автор=[[Миллер, Михаил Александрович|Миллер М. А.]] |заглавие=Археология в СССР |год=1954 |место=Мюнхен |страниц=159 |серия=[[Институт по изучению истории и культуры СССР]]. Исследования и материалы. — Серия 1-я, № 12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128033847/https://diasporiana.org.ua/wp-content/uploads/books/14044/file.pdf |archive-date=2022-11-28}}
* {{Книга |ссылка=https://archaeolog.ru/media/books_1970s/mongait_1973.pdf |автор=[[Монгайт, Александр Львович|Монгайт А. Л.]] |заглавие=Археология Западной Европы: каменный век |год=1973 |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |страниц=355}}
* {{Книга |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/arheologiya_zap_evropy_bronz_i_zhel_veka/djvu/view |автор=[[Монгайт, Александр Львович|Монгайт А. Л.]] |заглавие=Археология Западной Европы: бронзовый и железный века |год=1973 |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |страниц=408}}
* {{Книга |автор=[[Фейган, Брайан|Фаган Б.]], ДеКорс К. |заглавие=Археология: в начале |год=2007 |место=М. |издательство=Техносфера |страниц=592 |isbn=978-5-94836-119-2}}
* {{Книга |ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/stranicy_istorii_russkoj_arheologii/pdf/ |автор=[[Формозов, Александр Александрович|Формозов А. А.]] |заглавие=Страницы истории русской археологии |год=1986 |место=М. |издательство=[[Наука (издательство)|Наука]] |страниц=240}}
* {{Книга|ссылка=https://www.phantastike.com/archaeology/chelovek_i_nauka/djvu/view/|автор=[[Формозов, Александр Александрович|Формозов А. А.]]|заглавие=Человек и наука: из записей археолога|год=2005|место=М.|издательство=Знак|страниц=224}}
* {{Книга|ссылка=https://www.phantastike.com/history/russkie_arheologi_v_period_totalitarizma/djvu/view/|автор=[[Формозов, Александр Александрович|Формозов А. А.]]|заглавие=Русские археологи в период тоталитаризма: историографические очерки|год=2006|издание=2-е изд., доп|место=М.|издательство=Знак|страниц=344}}
* {{Книга|ссылка=https://открытаяархеология.рф/sites/default/files/Щукин_Машина%20времени%20и%20лопата.pdf|автор=[[Щукин, Марк Борисович|Щукин М. Б.]]|заглавие=Машина времени и лопата|год=1991|место=Кишинёв|издательство=Штиинца|страниц=247}}
* {{Книга |ссылка=https://archive.org/details/in.gov.ignca.17783 |автор=Bradford J. |заглавие=Ancient landscapes: Studies in Field Archaeology |год=1957 |язык=en |место=L. |издательство=G. Bell and Sons |страниц=297}}
* {{Книга |автор=[[Кларк, Дэвид (археолог)|Clarke D. L.]] |заглавие=Analytical Archaeology |год=1968 |язык=en |место=London |издательство=Methuen |страниц=526}}
* {{Книга |ссылка=http://archaeology.ru/Download/Drewett/Drewett_1999_Field_Archaeology.pdf |автор=Drewett P. L. |заглавие=Field Archaeology: An Introduction |год=1999 |язык=en |место=L. |издательство=UCL Press |страниц=196}}
* {{Книга |ссылка=https://archive.org/details/ArchaeologyTheoriesMethodsAndPracticeTheoriesMethodsAndPractice |автор=[[Ренфрю, Колин|Renfrew C.]], [[Бан, Пол|Bahn P.]] |заглавие=Archaeology: Theories, Methods and Practice |год=2012 |язык=en |издание=6th ed |место=L. |издательство=Thames and Hudson |страниц=656}}
* {{Книга |ссылка=https://archive.org/details/airphotographyar0000rile |автор=Riley D. N. |заглавие=Air Photography and Archaeology |год=1987 |язык=en |место=L. |издательство=Duckworth |страниц=151}}
* {{Книга |автор=Williams B. |заглавие=Breakthrough: Women In Archaeology |год=1981 |язык=en |место=New York |издательство=Walker and Company |страниц=174}}
* {{Книга |ссылка=https://archive.org/details/airphotointerpre0000wils |автор=Wilson D. R. |заглавие=Air Photo Interpretation for Archaeologists |год=1982 |язык=en |место=New York |издательство=[[St. Martin’s Press|St. Martin's Press]] |страниц=212}}
== Азхьарԥшқәа ==
{{dmoz|World/Russian/Наука/Общественные_науки/Археология/}}
{{Наука}}
{{Авторитет змоу адыррақәа}}
[[Акатегориа:Археологиа| ]]
[[Акатегориа:Антропологиа]]
[[Акатегориа:Аҭоурых ахәҭақәа]]
qe63cddax9mh5eajh3faco4uhi58bkc
Акатегориа:Америкатәи ацәгьаршратә теоретикцәа
14
56561
174233
174228
2026-09-15T14:27:23Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩы иҟоу цәгьаршратә теориақәа]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩы иҟоу ацәгьаршратә теориақәа]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
174233
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Conspiracy theorists from the United States}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:Америкатәи активистцәа|цәгьаршратә теоретикцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩы иҟоу ацәгьаршратә теориақәа| ]]
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теоретикцәа атәылақәа рыла]]
74pr9i6yzvqope7ikdg051iqhmp1b0h
Акатегориа:Америкатәи активистцәа
14
56562
174230
2026-09-15T14:22:10Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Activists from the United States}} {{CatAutoTOC|numerals=no}} [[Акатегориа:Активистцәа атәылақәа рыла]] [[Акатегориа:Америка инхо ауаа рзанааҭ ҳасабала|активистцәа]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы активизм|активистцәа]]»
174230
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Activists from the United States}}
{{CatAutoTOC|numerals=no}}
[[Акатегориа:Активистцәа атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Америка инхо ауаа рзанааҭ ҳасабала|активистцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы активизм|активистцәа]]
scu6irc8fk5q0wn9yo0qu86ff4iungc
174231
174230
2026-09-15T14:23:29Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы активизм]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу активизм]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
174231
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Activists from the United States}}
{{CatAutoTOC|numerals=no}}
[[Акатегориа:Активистцәа атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Америка инхо ауаа рзанааҭ ҳасабала|активистцәа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу активизм|активистцәа]]
6vcyglkwpekxljzruccy0thydztk4nn
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу активизм
14
56563
174232
2026-09-15T14:25:22Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «[[Акатегориа:Активизм атәылақәа рыла]] [[Акатегориа:{{Title country}} руаажәларра|активизм]]»
174232
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Активизм атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:{{Title country}} руаажәларра|активизм]]
cu10uikgbvk6442zv1yixh8o4s5ezor
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩы иҟоу ацәгьаршратә теориақәа
14
56564
174234
2026-09-15T14:29:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « [[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла]] [[Акатегориа:{{Country2continent|{{Title country}}}} иҟоу ацәгьаршратә теориақәа]] [[Акатегориа:{{Title country}} рҩы иҟоу аполитикатә еимакқәа|цәгьаршратә теориақәа]]»
174234
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:{{Country2continent|{{Title country}}}} иҟоу ацәгьаршратә теориақәа]]
[[Акатегориа:{{Title country}} рҩы иҟоу аполитикатә еимакқәа|цәгьаршратә теориақәа]]
6dlrozeef925ul1ribln9w4iyaje27m
Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла
14
56565
174235
2026-09-15T14:34:10Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа| тәылақәа]] [[Акатегориа:Аимакқәа атәылақәа рыла| цәгьаршратә теориақәа]] Акатегориа:Ақалақьтә легендақәа атәылақәа рыла| цәгьаршратә теориақ...»
174235
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Аимакқәа атәылақәа рыла| цәгьаршратә теориақәа]]
[[Акатегориа:Ақалақьтә легендақәа атәылақәа рыла| цәгьаршратә теориақәа]]
h530fuh05dgr2j11tu2ehwg3gkrqepa
Акатегориа:Ақалақьтә легендақәа атәылақәа рыла
14
56566
174236
2026-09-15T14:36:44Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:қалақьтә легендақәа атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Ақалақьтә легендақәа| тәылақәа]] [[Акатегориа:Алегендақәа атәылақәа рыла| қалақьтә]]»
174236
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:қалақьтә легендақәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Ақалақьтә легендақәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Алегендақәа атәылақәа рыла| қалақьтә]]
km5z334i2ru6wr0he00r3th5n4p12he
Акатегориа:Алегендақәа атәылақәа рыла
14
56567
174238
2026-09-15T14:53:35Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Legends by country}} {{Category see also|Амифологиа ажәларқәа рыла}} {{DEFAULTSORT:легендақәа атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Алегендақәа| тәылақәа]] [[Акатегориа:Афольклор атәылақәа рыла| легендақәа]]»
174238
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Legends by country}}
{{Category see also|Амифологиа ажәларқәа рыла}}
{{DEFAULTSORT:легендақәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Алегендақәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Афольклор атәылақәа рыла| легендақәа]]
bkjk8v9frbpm66i46nf26a0pfjxptsy
Акатегориа:Афольклор атәылақәа рыла
14
56568
174239
2026-09-15T14:56:28Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Folklore by country}} {{Category see also|Афольклор арегионқәа рыла}} {{DEFAULTSORT:фольклор атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Амилаҭтә культура атәылақәа рыла| фольклор]] [[Акатегориа:Афольклор| тәылақәа]]»
174239
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Folklore by country}}
{{Category see also|Афольклор арегионқәа рыла}}
{{DEFAULTSORT:фольклор атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Амилаҭтә культура атәылақәа рыла| фольклор]]
[[Акатегориа:Афольклор| тәылақәа]]
cru16fx6kcpcvsjhlsfv9bq4m7saw5q
Акатегориа:Амилаҭтә культура атәылақәа рыла
14
56569
174240
2026-09-15T14:58:29Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|Folk culture by country}} {{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:милаҭтә культура атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Акультура атәылақәа рыла| милаҭтә культура]] [[Акатегориа:Амилаҭтә культура| тәылақәа]] [[Акатегориа:Антропологиа атәылақәа рыла| милаҭтә культура]]»
174240
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Folk culture by country}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:милаҭтә культура атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Акультура атәылақәа рыла| милаҭтә культура]]
[[Акатегориа:Амилаҭтә культура| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Антропологиа атәылақәа рыла| милаҭтә культура]]
f9hrqvpgizjlxx5ydpykugixu8035y8
Акатегориа:Антропологиа атәылақәа рыла
14
56570
174241
2026-09-15T15:00:22Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|Anthropology by country}} {{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Антропологиа| тәылақәа]] [[Акатегориа:Ауаажәларратә ҭҵаарадыррақәа атәылақәа рыла| ]]»
174241
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|Anthropology by country}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Антропологиа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Ауаажәларратә ҭҵаарадыррақәа атәылақәа рыла| ]]
fp2egq8zr8r3lxt2rlgxcycbk3oxpuc
Акатегориа:Ауаажәларратә ҭҵаарадыррақәа атәылақәа рыла
14
56571
174242
2026-09-15T15:02:11Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Social sciences by country}} {{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:уаажәларратә ҭҵаарадыррақәа атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Ауаажәларратә ҭҵаарадыррақәа| тәылақәа]] [[Акатегориа:Аҭҵаарадырра атәылақәа рыла|,уаажәларратә ҭҵаарадыррақәа]]»
174242
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Social sciences by country}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:уаажәларратә ҭҵаарадыррақәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Ауаажәларратә ҭҵаарадыррақәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Аҭҵаарадырра атәылақәа рыла|,уаажәларратә ҭҵаарадыррақәа]]
6ajdxzinzi8xgwn4ndmi1knn87gn2wi
Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу ацәгьаршратә теориақәа
14
56572
174243
2026-09-15T15:05:18Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «* [[Аҩадатәи Америка]] иҟоу '''[[ацәгьаршратә теориа]]қәа'''. {{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу ацәгьаршратә теориақәа}} [[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа аконтинентқәа рыла]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу аимакқәа|цәгьаршратә теориақәа]]»
174243
wikitext
text/x-wiki
* [[Аҩадатәи Америка]] иҟоу '''[[ацәгьаршратә теориа]]қәа'''.
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу ацәгьаршратә теориақәа}}
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа аконтинентқәа рыла]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу аимакқәа|цәгьаршратә теориақәа]]
5crfww4xyqmirsb7wx3jurzipkl3q9m
Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа аконтинентқәа рыла
14
56573
174244
2026-09-15T15:06:56Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теориақәа аконтинентқәа рыла}} [[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа| континентқәа]] [[Акатегориа:Аимакқәа аконтинентқәа рыла| цәгьаршратә теориақәа]]»
174244
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теориақәа аконтинентқәа рыла}}
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа| континентқәа]]
[[Акатегориа:Аимакқәа аконтинентқәа рыла| цәгьаршратә теориақәа]]
syibch6t7fdsiyxfo8uv6of8afik0f0
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩы иҟоу аполитикатә еимакқәа
14
56574
174246
2026-09-15T15:12:12Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «[[Акатегориа:Аполитикатә еимакқәа атәылақәа рыла]] [[Акатегориа:{{Title country}} рполитикатә ҭоурых|политикатә еимакқәа]] [[Акатегориа:{{Country2continent|{{Title country}}}} иҟоу аполитикатә еимакқәа]] [[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу аимакқәа|политикатә]]»
174246
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Аполитикатә еимакқәа атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:{{Title country}} рполитикатә ҭоурых|политикатә еимакқәа]]
[[Акатегориа:{{Country2continent|{{Title country}}}} иҟоу аполитикатә еимакқәа]]
[[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу аимакқәа|политикатә]]
0m42uvux4soxqmeon0d43n1wmiqrs2g
Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу аполитикатә еимакқәа
14
56575
174247
2026-09-15T15:15:10Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу аполитикатә еимакқәа}} [[Акатегориа:Аполитикатә еимакқәа|.ҩадатәи Америка]] [[Акатегориа:Аҩада-америкатәи аполитика |!политикатә еимакқәа]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу аимакқәа| политикатә]]»
174247
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу аполитикатә еимакқәа}}
[[Акатегориа:Аполитикатә еимакқәа|.ҩадатәи Америка]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи аполитика |!политикатә еимакқәа]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу аимакқәа| политикатә]]
6xtzgrhx46kbcnmjkqpcymn8rfiqh7s
Акатегориа:Ацәгьаршратә теоретикцәа атәылақәа рыла
14
56576
174248
2026-09-15T15:20:12Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теоретикцәа атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рылеи атәылақәа рылеи]] [[Акатегориа:Ацәгьаршратә теоретикцәа| тәылақәа]] Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла| цәгьаршратә теор...»
174248
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теоретикцәа атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рылеи атәылақәа рылеи]]
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теоретикцәа| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа атәылақәа рыла| цәгьаршратә теоретикцәа]]
9ryefe516lwez318k1vz5egb6kus8px
Акатегориа:Ацәгьаршратә теоретикцәа
14
56577
174249
2026-09-15T15:26:12Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « {{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теоретикцәа}} [[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рыла]] [[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа|-теоретикцәа]]»
174249
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:цәгьаршратә теоретикцәа}}
[[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рыла]]
[[Акатегориа:Ацәгьаршратә теориақәа|-теоретикцәа]]
459u09q29185z5onsclhofgox1c47bf
Акатегориа:Германиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа
14
56578
174250
2026-09-15T15:51:38Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|American people of German descent}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу анемеццәа рдиаспора]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа]]»
174250
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|American people of German descent}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу анемеццәа рдиаспора]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа]]
hrtbs16o204lb4f0198enh703t7ous8
Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
56579
174251
2026-09-15T15:57:23Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка инхо Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа}} [[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рхылҵшьҭра| Германиатәи ]] [[Акатегориа:Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа| ҩадатәи Америка]]»
174251
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка инхо Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рхылҵшьҭра| Германиатәи ]]
[[Акатегориа:Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа| ҩадатәи Америка]]
1pajfjikjnyeokjiagn3towtv1d30wc
Акатегориа:Германиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
56580
174252
2026-09-15T15:59:47Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|People of German descent}} {{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора|*хылҵшьҭра змоу ауаа]] [[Акатегориа:Ауаа {{lc:{{Country2continental|{{Title country}}}}}} ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]] [[Акатегориа:Ауаа ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]»
174252
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|People of German descent}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора|*хылҵшьҭра змоу ауаа]]
[[Акатегориа:Ауаа {{lc:{{Country2continental|{{Title country}}}}}} ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Ауаа ахылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]
fhrkd868t6cc7lfaninxirdn1gxntyc
Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора
14
56581
174253
2026-09-15T16:02:52Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|German diaspora}} {{DEFAULTSORT:немеццәа рдиаспора}} [[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]] [[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭратә тәылақәа рыла]] [[Акатегориа:Анемеццәа|диаспора]]»
174253
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|German diaspora}}
{{DEFAULTSORT:немеццәа рдиаспора}}
[[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]]
[[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭратә тәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Анемеццәа|диаспора]]
aln5uq11f5bo4zax755lxv2623mljd3
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу анемеццәа рдиаспора
14
56582
174254
2026-09-15T16:13:07Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|German diaspora in the United States}} {{Cat main|Агерман-америкауаа}} [[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|немеццәа]] [[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора атәылақәа рыла]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу анемеццәа рдиаспора]] Акатегориа:Германиеи...»
174254
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|German diaspora in the United States}}
{{Cat main|Агерман-америкауаа}}
[[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|немеццәа]]
[[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу анемеццәа рдиаспора]]
[[Акатегориа:Германиеи Еиду Америкатәи Аштатқәеи реизыҟазаашьақәа ]]
qi4t2rn9wllxdfxo0odpcscvq1thdqj
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора
14
56583
174255
2026-09-15T16:18:44Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|European diaspora in the United States}} [[Акатегориа:{{Country2continental|{{Title country}}}} атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора| ]] [[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу адиаспорақәа |European]]»
174255
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|European diaspora in the United States}}
[[Акатегориа:{{Country2continental|{{Title country}}}} атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора| ]]
[[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу адиаспорақәа |European]]
50i30qhgr4oel1wfzdjc0yu1493izbm
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу адиаспорақәа
14
56584
174256
2026-09-15T16:23:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:{{Title country}} рыжәларқәа|диаспорақәа]] [[Акатегориа:Адиаспорақәа здызкыло атәыла ала]]»
174256
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:{{Title country}} рыжәларқәа|диаспорақәа]]
[[Акатегориа:Адиаспорақәа здызкыло атәыла ала]]
jwrpxfg57dbrleaqtisbhe8ol8f00ki
Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора атәылақәа рыла
14
56585
174257
2026-09-15T16:27:00Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:немеццәа рдиаспора атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора|*тәылақәа]] [[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭреи ахьцо тәылеи рыла]]»
174257
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:немеццәа рдиаспора атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора|*тәылақәа]]
[[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭреи ахьцо тәылеи рыла]]
5ywq1rnvw9td0pqvuakyss821f28e5o
Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу анемеццәа рдиаспора
14
56586
174258
2026-09-15T16:31:22Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу анемеццәа рдиаспора}} [[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|немеццәа]] [[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора| ҩадатәи Америка]]»
174258
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу анемеццәа рдиаспора}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|немеццәа]]
[[Акатегориа:Анемеццәа рдиаспора| ҩадатәи Америка]]
9mqmx4sz1og9ccv1f4zsh9ss9w381oe
Акатегориа:Германиеи Еиду Америкатәи Аштатқәеи реизыҟазаашьақәа
14
56587
174259
2026-09-15T16:34:14Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «[[Афаил:Germany_USA_Locator.png|100px|мини|слева]] [[Акатегориа:Германиа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Еиду Америкатәи Аштатқәеи]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Германиа]]»
174259
wikitext
text/x-wiki
[[Афаил:Germany_USA_Locator.png|100px|мини|слева]]
[[Акатегориа:Германиа аҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Еиду Америкатәи Аштатқәеи]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҩганктәи аизыҟазаашьақәа|Германиа]]
0bhevkfgnam1d1qighbk2ogiq7zmurd
Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа
14
56588
174260
2026-09-15T16:52:35Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{Cat main|Европатәи америкауаа}} [[Акатегориа:Америка инхо ауаа аетникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора| ]] Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа...»
174260
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{Cat main|Европатәи америкауаа}}
[[Акатегориа:Америка инхо ауаа аетникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора| ]]
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рхылҵшьҭра|америкауаа]]
on0vp55qmy04k6l8svxm4j3mfjjl7yp
Акатегориа:Америка инхо ауаа аетникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала
14
56589
174261
2026-09-15T17:06:34Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Америкауаа| етникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу адиаспорақәа| ]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо ауаа аетникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]] Акатегориа:Ауаа аетникатәи...»
174261
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Америкауаа| етникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу адиаспорақәа| ]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо ауаа аетникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]]
[[Акатегориа:Ауаа аетникатәи амилаҭтәи хылҵшьҭрала]]
k9sqj1uhbofewgv3b9pgzugsoaa3uwp
Акатегориа:Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа
14
56590
174262
2026-09-15T17:12:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|American people of Scottish descent}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу ашотландцәа рдиаспора]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа]]»
174262
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|American people of Scottish descent}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу ашотландцәа рдиаспора]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа]]
7z9j7jrj3ki79jz2702i256hr1oeyz4
Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа
14
56591
174263
2026-09-15T17:16:21Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|American people of British descent}} {{CatAutoTOC}} [[Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]] [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу британиауаа рдиаспора]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа]]»
174263
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|American people of British descent}}
{{CatAutoTOC}}
[[Акатегориа:Европатәи ахылҵшьҭра змоу америкауаа]]
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу британиауаа рдиаспора]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа]]
k1dffnztydaf9ei17zeqlky4ecy16sh
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу британиауаа рдиаспора
14
56592
174264
2026-09-15T17:22:58Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|British diaspora in the United States}} {{Cat main|Британиатәи америкауаа}} [[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|немеццәа]] [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора атәылақәа рыла]] [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора]] Акатегориа:Б...»
174264
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|British diaspora in the United States}}
{{Cat main|Британиатәи америкауаа}}
[[Акатегориа:{{Title country}} рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|немеццәа]]
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора]]
[[Акатегориа:Британиадуи Еиду Америкатәи Аштатқәеи реизыҟазаашьақәа]]
r9u22do5sezrv27ksqo5vaeqiw5eqdp
Акатегориа:Британиауаа рдиаспора атәылақәа рыла
14
56593
174265
2026-09-15T17:24:45Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора| тәылақәа]] [[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭреи ахьцо тәылеи рыла]]»
174265
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора| тәылақәа]]
[[Акатегориа:Адиаспорақәа рхылҵшьҭреи ахьцо тәылеи рыла]]
ne2a27y845ims3gn0l7bf04z74vcu6w
Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора атәылақәа рыла
14
56594
174266
2026-09-15T17:26:22Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:шотландцәа рдиаспора атәылақәа рыла}} [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора атәылақәа рыла| шотландцәа ]] [[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора| тәылақәа]]»
174266
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:шотландцәа рдиаспора атәылақәа рыла}}
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора атәылақәа рыла| шотландцәа ]]
[[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора| тәылақәа]]
io3n4iwe18sx1k2163796y9sjqgei5g
Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора
14
56595
174267
2026-09-15T17:30:57Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Scottish diaspora}} {{Cat main}} {{DEFAULTSORT:шотландцәа рдиаспора}} [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора|*шотландцәа]] [[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]] [[Акатегориа:Ашотландцәа|диаспора]]»
174267
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Scottish diaspora}}
{{Cat main}}
{{DEFAULTSORT:шотландцәа рдиаспора}}
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора|*шотландцәа]]
[[Акатегориа:Аевропауаа рдиаспорақәа]]
[[Акатегориа:Ашотландцәа|диаспора]]
8zinscr7wg7zk2htt606rivxq0dyp77
Акатегориа:Ашотландцәа
14
56596
174269
2026-09-15T17:45:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|People of Scotland}} {{DEFAULTSORT:шотландцәа}} [[Акатегориа:Акельтцәа]] [[Акатегориа:Британиауаа|.шотландцәа]] [[Акатегориа:Шотландиа]] [[Акатегориа:Шотландиа ажәларқәа]] [[Акатегориа:Агаелцәа]]»
174269
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|People of Scotland}}
{{DEFAULTSORT:шотландцәа}}
[[Акатегориа:Акельтцәа]]
[[Акатегориа:Британиауаа|.шотландцәа]]
[[Акатегориа:Шотландиа]]
[[Акатегориа:Шотландиа ажәларқәа]]
[[Акатегориа:Агаелцәа]]
icez3ybbrvkm0nxsj0m0o3ii0243giv
Акатегориа:Шотландиа ажәларқәа
14
56597
174270
2026-09-15T17:48:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « [[Акатегориа:Британиаду ажәларқәа|!]] [[Акатегориа:Шотландиа ауааԥсыра|жәларқәа]] [[Акатегориа:Шотландиа ауаажәларра|жәларқәа]]»
174270
wikitext
text/x-wiki
[[Акатегориа:Британиаду ажәларқәа|!]]
[[Акатегориа:Шотландиа ауааԥсыра|жәларқәа]]
[[Акатегориа:Шотландиа ауаажәларра|жәларқәа]]
soma7cmd4dp2uxbfenycf0yckmygiz7
Акатегориа:Шотландиа ауааԥсыра
14
56598
174271
2026-09-15T17:50:30Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Demographics of Scotland}} {{Cat main}} [[Акатегориа:Шотландиа агеографиа|уааԥсыра]] [[Акатегориа:Шотландиа ауаажәларра|уааԥсыра]] [[Акатегориа:Британиаду ауааԥсыра| ]]»
174271
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Demographics of Scotland}}
{{Cat main}}
[[Акатегориа:Шотландиа агеографиа|уааԥсыра]]
[[Акатегориа:Шотландиа ауаажәларра|уааԥсыра]]
[[Акатегориа:Британиаду ауааԥсыра| ]]
azo8m8azlj92rj14996tnhek3hzy85m
Акатегориа:Шотландиа агеографиа
14
56599
174272
2026-09-15T17:51:18Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Geography of Scotland}} {{Cat main}} [[Акатегориа:Шотландиа|географиа]] [[Акатегориа:Британиаду агеографиа|;]]»
174272
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Geography of Scotland}}
{{Cat main}}
[[Акатегориа:Шотландиа|географиа]]
[[Акатегориа:Британиаду агеографиа|;]]
q0lgumyzlnqhks75bvayvierxppdw41
Акатегориа:Шотландиа ауаажәларра
14
56600
174273
2026-09-15T17:52:58Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Society of Scotland}} [[Акатегориа:Шотландиа|уаажәларра]] [[Акатегориа:Британиаду ауаажәларра|*]]»
174273
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Society of Scotland}}
[[Акатегориа:Шотландиа|уаажәларра]]
[[Акатегориа:Британиаду ауаажәларра|*]]
jz5ii2m1q2fkwsn5mzdhmzomajrdh6e
Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора
14
56601
174274
2026-09-15T17:58:17Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора}} [[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|британиауаа]] [[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора| ҩадатәи Америка]]»
174274
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рдиаспора|британиауаа]]
[[Акатегориа:Британиауаа рдиаспора| ҩадатәи Америка]]
d5cxj5a9qmh7kybyarlbd6051zmuzwi
Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
56602
174275
2026-09-15T18:02:12Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Аконтеинер акатегориа}} {{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа}} [[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рхылҵшьҭра| Британиатәи ]] [[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа| ҩадатәи Америка]] Акатегори...»
174275
wikitext
text/x-wiki
{{Аконтеинер акатегориа}}
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа}}
[[Акатегориа:Аҩада-америкатәи атәылақәа рҿы иҟоу аевропауаа рхылҵшьҭра| Британиатәи ]]
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа| ҩадатәи Америка]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора]]
a21x1sx1evkkrl2gdijaygzhmolk2oq
Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу ашотландцәа рдиаспора
14
56603
174276
2026-09-15T18:06:25Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|Scottish diaspora in the United States}} {{Cat main}} * [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] рҿы иҟоу '''[[ашотландцәа рдиаспора]]'''. [[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу британиауаа рдиаспора|шотландцәа]] [[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора атәылақәа рыла]] Акатегори...»
174276
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|Scottish diaspora in the United States}}
{{Cat main}}
* [[Еиду Америкатәи Аштатқәа]] рҿы иҟоу '''[[ашотландцәа рдиаспора]]'''.
[[Акатегориа:Еиду Америкатәи Аштатқәа рҿы иҟоу британиауаа рдиаспора|шотландцәа]]
[[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора атәылақәа рыла]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу ашотландцәа рдиаспора]]
6lo3ix8cy677x3fkn95mbu9oevodbs6
Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу ашотландцәа рдиаспора
14
56604
174277
2026-09-15T18:08:16Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « {{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу ашотландцәа рдиаспора}} [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора| шотландцәа]] [[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора| ҩадатәи Америка]]»
174277
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка иҟоу ашотландцәа рдиаспора}}
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу британиауаа рдиаспора| шотландцәа]]
[[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора| ҩадатәи Америка]]
qyox7b4k6jtxxr3jyu68gl5c2i0oerk
Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
56605
174278
2026-09-15T18:12:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка инхо Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа}} [[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*Шотландиатәи]] [[Акатегориа:Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа| ҩадатәи Америка]] Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу аш...»
174278
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:ҩадатәи Америка инхо Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа}}
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка инхо Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*Шотландиатәи]]
[[Акатегориа:Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа| ҩадатәи Америка]]
[[Акатегориа:Аҩадатәи Америка иҟоу ашотландцәа рдиаспора|*ҩадатәи Америка]]
r37r7q5n38jno9n4h8ki7v1fooab5b5
Акатегориа:Шотландиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа
14
56606
174279
2026-09-15T18:17:51Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commons category|People of Scottish descent}} {{Аконтеинер акатегориа}} [[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*]] [[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора| ]] [[Акатегориа:Ауаа рхылҵшьҭра арегионқәа рыла]]»
174279
wikitext
text/x-wiki
{{Commons category|People of Scottish descent}}
{{Аконтеинер акатегориа}}
[[Акатегориа:Британиатәи ахылҵшьҭра змоу ауаа|*]]
[[Акатегориа:Ашотландцәа рдиаспора| ]]
[[Акатегориа:Ауаа рхылҵшьҭра арегионқәа рыла]]
omt842wkmqnohb017uscsfoovm1op85
Акатегориа:Аиммиграциа иаҿагыло активистцәа
14
56607
174280
2026-09-15T18:21:28Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « {{DEFAULTSORT:иммиграциа иаҿагыло активистцәа}} [[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рыла]] [[Акатегориа:Аиммиграциа иаҿагыло аполитика|активистцәа]]»
174280
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:иммиграциа иаҿагыло активистцәа}}
[[Акатегориа:Активистцәа атемақәа рыла]]
[[Акатегориа:Аиммиграциа иаҿагыло аполитика|активистцәа]]
dpddyjzxfas6fwqd9slgw1e8som4izt
Акатегориа:Аиммиграциа иаҿагыло аполитика
14
56608
174281
2026-09-15T18:25:46Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Commonscat|Anti-immigration}} {{DEFAULTSORT:иммиграциа иаҿагыло аполитика}} [[Акатегориа:Аиммиграциатә активизм]] [[Акатегориа:Аполитика азҵаатәқәа рыла]] [[Акатегориа:Атәым адымкылара]]»
174281
wikitext
text/x-wiki
{{Commonscat|Anti-immigration}}
{{DEFAULTSORT:иммиграциа иаҿагыло аполитика}}
[[Акатегориа:Аиммиграциатә активизм]]
[[Акатегориа:Аполитика азҵаатәқәа рыла]]
[[Акатегориа:Атәым адымкылара]]
kbd3hdjmptlalskwtbvpksgdopes9mb
Акатегориа:Аиммиграциатә активизм
14
56609
174282
2026-09-15T18:26:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{DEFAULTSORT:иммиграциатә активизм}} [[Акатегориа:Активизм азанааҭ ала]] [[Акатегориа:Аиммиграциа асоциологиа|активизм]]»
174282
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:иммиграциатә активизм}}
[[Акатегориа:Активизм азанааҭ ала]]
[[Акатегориа:Аиммиграциа асоциологиа|активизм]]
5cjqaz3kkrq6s5qfpbf68lxj82iy23r
Акатегориа:Аиммиграциа асоциологиа
14
56610
174283
2026-09-15T18:30:56Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{cat main}} {{DEFAULTSORT:иммиграциа асоциологиа}} [[Акатегориа:Асоциологиа ахәҭақәа]] [[Акатегориа:Аиммиграциа|социологиа]]»
174283
wikitext
text/x-wiki
{{cat main}}
{{DEFAULTSORT:иммиграциа асоциологиа}}
[[Акатегориа:Асоциологиа ахәҭақәа]]
[[Акатегориа:Аиммиграциа|социологиа]]
l1qb07k4j68eutycz79vszs1jos4lp4
Акатегориа:Афеминизм акритикцәа
14
56611
174284
2026-09-15T18:39:53Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|Critics of feminism}} {{DEFAULTSORT:феминизм акритикцәа}} [[Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа]] [[Акатегориа:Афеминизм акритика|критикцәа]] [[Акатегориа:Афеминизм иадҳәалоу ауаа|критикцәа]]»
174284
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Critics of feminism}}
{{DEFAULTSORT:феминизм акритикцәа}}
[[Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Афеминизм акритика|критикцәа]]
[[Акатегориа:Афеминизм иадҳәалоу ауаа|критикцәа]]
2lmz3w6f4t75hm9z9dpfjv1mfvfihpm
Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа
14
56612
174285
2026-09-15T18:41:37Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « {{DEFAULTSORT:социалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа}} [[Акатегориа:Акритика|:шәҟәыҩҩцәа]] [[Акатегориа:Исахьаркыратәым алитература ашәҟәыҩҩцәа ажанрқәа рыла]]»
174285
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:социалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа}}
[[Акатегориа:Акритика|:шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Исахьаркыратәым алитература ашәҟәыҩҩцәа ажанрқәа рыла]]
eexdm2i584s4j3b3thr14xccxxb1ha5
174286
174285
2026-09-15T18:42:03Z
Fraxinus.cs
8381
Удaлeнa [[Акатегориа:Акритика]]; Дoбaвлeнa [[Акатегориа:Акритицизм]] [[ВП:HC|HotCat]] ацхыраарала
174286
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:социалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа}}
[[Акатегориа:Акритицизм|:шәҟәыҩҩцәа]]
[[Акатегориа:Исахьаркыратәым алитература ашәҟәыҩҩцәа ажанрқәа рыла]]
46lils8vyh1jl3iyw1o63vlp24nvg2o
Акатегориа:Афеминизм акритика
14
56613
174287
2026-09-15T18:45:10Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commonscat|Anti-feminism}} {{DEFAULTSORT:феминизм акритика}} [[Акатегориа:Афеминизм|критика]] [[Акатегориа:Акритика аидеологиақәа рыла]] [[Акатегориа:Афеминизм иазку арҿиамҭақәа|критика]]»
174287
wikitext
text/x-wiki
{{commonscat|Anti-feminism}}
{{DEFAULTSORT:феминизм акритика}}
[[Акатегориа:Афеминизм|критика]]
[[Акатегориа:Акритика аидеологиақәа рыла]]
[[Акатегориа:Афеминизм иазку арҿиамҭақәа|критика]]
738n5fz6tr18fpb1hcs4r5degkt33xu
Акатегориа:Афеминизм иазку арҿиамҭақәа
14
56614
174288
2026-09-15T18:53:09Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Category see also|Афеминисттә рҿиамҭақәа|Афеминизм акритика}} {{DEFAULTSORT:феминизм иазку арҿиамҭақәа}} [[Акатегориа:Аидеологиақәа ирызку арҿиамҭақәа]] [[Акатегориа:Афеминизм|рҿиамҭақәа]] [[Акатегориа:Аҳәса ирызку арҿиамҭақәа]]»
174288
wikitext
text/x-wiki
{{Category see also|Афеминисттә рҿиамҭақәа|Афеминизм акритика}}
{{DEFAULTSORT:феминизм иазку арҿиамҭақәа}}
[[Акатегориа:Аидеологиақәа ирызку арҿиамҭақәа]]
[[Акатегориа:Афеминизм|рҿиамҭақәа]]
[[Акатегориа:Аҳәса ирызку арҿиамҭақәа]]
ani8z3wmemu6dardqnbo3og0n1v9l5v
Акатегориа:Аҳәса ирызку арҿиамҭақәа
14
56615
174289
2026-09-15T18:56:59Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «* Атема '''«аҳәса»''' иазку арҿиамҭақәа. {{DEFAULTSORT:ҳәса ирызку арҿиамҭақәа}} [[Акатегориа:Аҳәса|>рҿиамҭақәа]] [[Акатегориа:Арҿиамҭақәа ртематикала]]»
174289
wikitext
text/x-wiki
* Атема '''«аҳәса»''' иазку арҿиамҭақәа.
{{DEFAULTSORT:ҳәса ирызку арҿиамҭақәа}}
[[Акатегориа:Аҳәса|>рҿиамҭақәа]]
[[Акатегориа:Арҿиамҭақәа ртематикала]]
h7bmqf6lb1ocdbem9y7eiu3ghd5062p
Акатегориа:Аидеологиақәа ирызку арҿиамҭақәа
14
56616
174290
2026-09-15T19:01:05Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Cat explanation|works about [[ideologies]]}} {{Category see also|Арҿиамҭақәа аидеологиақәа рыла|Акритика аидеологиақәа рыла|Аидеологиақәа рҭоурыхдырҩцәа}} {{DEFAULTSORT:идеологиақәа ирызку арҿиамҭақәа }} [[Акатегориа:Аидеологиақәа| рҿиамҭақәа]] [[Акатегориа:Арҿиамҭақәа ртематикала]]»
174290
wikitext
text/x-wiki
{{Cat explanation|works about [[ideologies]]}}
{{Category see also|Арҿиамҭақәа аидеологиақәа рыла|Акритика аидеологиақәа рыла|Аидеологиақәа рҭоурыхдырҩцәа}}
{{DEFAULTSORT:идеологиақәа ирызку арҿиамҭақәа }}
[[Акатегориа:Аидеологиақәа| рҿиамҭақәа]]
[[Акатегориа:Арҿиамҭақәа ртематикала]]
qtohws1y712olhfhe3f79d7svh7kitr
174291
174290
2026-09-15T19:02:56Z
Fraxinus.cs
8381
174291
wikitext
text/x-wiki
{{Category see also|Арҿиамҭақәа аидеологиақәа рыла|Акритика аидеологиақәа рыла|Аидеологиақәа рҭоурыхдырҩцәа}}
{{DEFAULTSORT:идеологиақәа ирызку арҿиамҭақәа }}
[[Акатегориа:Аидеологиақәа| рҿиамҭақәа]]
[[Акатегориа:Арҿиамҭақәа ртематикала]]
qd28qwbnee96amzri9pazfo43tmlti2
Акатегориа:Афеминизм иадҳәалоу ауаа
14
56617
174292
2026-09-15T19:09:34Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «* '''[[Афеминизм]] иадҳәалоу ауаа''', урҭ рхаҭақәа [[афеминистцәа]] ракәмызт. [[Акатегориа:Афеминизм|уаа]] [[Акатегориа:Ауаа азыҟазаашьақәа рыла]]»
174292
wikitext
text/x-wiki
* '''[[Афеминизм]] иадҳәалоу ауаа''', урҭ рхаҭақәа [[афеминистцәа]] ракәмызт.
[[Акатегориа:Афеминизм|уаа]]
[[Акатегориа:Ауаа азыҟазаашьақәа рыла]]
0a3aiur4n3mh4sm7modar6pxrsgi6df
Акатегориа:Аисламизм акритикцәа
14
56618
174293
2026-09-15T19:13:20Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{commons category|Critics of Islamism}} {{DEFAULTSORT:исламизм акритикцәа}} [[Акатегориа:Аисламизм акритика|критикцәа]] [[Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа]]»
174293
wikitext
text/x-wiki
{{commons category|Critics of Islamism}}
{{DEFAULTSORT:исламизм акритикцәа}}
[[Акатегориа:Аисламизм акритика|критикцәа]]
[[Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа]]
d6znl70jmdq3staiz9jjw43zqzp3bni
Акатегориа:Аисламизм акритика
14
56619
174294
2026-09-15T19:20:08Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: «{{Cat main}} {{DEFAULTSORT:исламизм акритика}} [[Акатегориа:Аисламизм|критика]] [[Акатегориа:Акритика аидеологиақәа рыла]]»
174294
wikitext
text/x-wiki
{{Cat main}}
{{DEFAULTSORT:исламизм акритика}}
[[Акатегориа:Аисламизм|критика]]
[[Акатегориа:Акритика аидеологиақәа рыла]]
l5qfb0xu3g51kvlcnqs4u3tkkpppely
Акатегориа:Асоциализм акритикцәа
14
56620
174295
2026-09-15T19:22:04Z
Fraxinus.cs
8381
Новая страница: « {{DEFAULTSORT:социализм акритикцәа}} [[Акатегориа:Асоциализм акритика|:критикцәа]] [[Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа]]»
174295
wikitext
text/x-wiki
{{DEFAULTSORT:социализм акритикцәа}}
[[Акатегориа:Асоциализм акритика|:критикцәа]]
[[Акатегориа:Асоциалтә-политикатә критика ашәҟәыҩҩцәа]]
bhrxklr7ha00528x5ka4g6ca9g309k5