Авикипедиа
abwiki
https://ab.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%85%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D1%83_%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%9F%D1%8C%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Амедиа
Цастәи
Ахцәажәара
Алахәыла
Алахәыла ахцәажәара
Авикипедиа
Авикипедиа ахцәажәара
Афаил
Афаил ахцәажәара
Амедиавики
Амедиавики ахцәажәара
Ашаблон
Ашаблон ахцәажәара
Ацхыраара
Ацхыраара ахцәажәара
Акатегориа
Акатегориа ахцәажәара
TimedText
TimedText talk
Амодуль
Амодуль ахцәажәара
Event
Event talk
Алахәыла:Bluluvinn
2
56719
174544
2026-09-25T18:17:08Z
Bluluvinn
23805
/* */
174544
wikitext
text/x-wiki
https://www.facebook.com/share/18L5hA1X6K/
tc4v7bwdi7cy570ul09izm5qxm9vb45
Алахәыла:Mr. Ibrahem/Акрыфарадара
2
56720
174545
2026-09-26T03:47:29Z
Mr. Ibrahem
11924
Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1503213|Malnutrition]] to:ab
174545
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox medical condition
|name =Malnutrition
|synonym =Malnourishment
|image =A malnourished child in an MSF treatment tent in Dolo Ado.jpg
|image_size =280px
|image_thumbtime =
|alt =
|caption =An underfed child in an [[MSF]] treatment tent in [[Dolo Ado|Dolo Ado]]
|pronounce =
|field =[[Intensive care medicine|Critical care medicine]]
|symptoms =Problems with physical or mental development, poor energy levels, hair loss, swollen legs and [[abdomen]]<ref name=FFL2010/><ref name=Young2012/>
|complications =
|onset =
|duration =
|types =
|causes =Eating a [[Diet (nutrition)|diet]] in which [[nutrient]]s are either not enough or are too much, [[malabsorption]]<ref name=Dor2017/><ref name=PapadiaDiSabatino2014 >{{cite journal| vauthors=Papadia C, Di Sabatino A, Corazza GR, Forbes A| title=Diagnosing small bowel malabsorption: a review | journal=Intern Emerg Med | year= 2014 | volume= 9 | issue= 1 | pages= 3–8 | pmid=23179329 | doi=10.1007/s11739-012-0877-7 | type=Review }}</ref>
|risks =Not [[breastfeed]], [[gastroenteritis]], [[pneumonia]], [[malaria]], [[measles]]<ref name=WHO2014/>
|diagnosis =
|differential =
|prevention =Improving agricultural practices, reducing [[poverty]], improving [[sanitation]], [[empowering women|empowerment of women]]<ref name=UK2012/><ref name=solcultivateplanet/>
|treatment =Improved [[nutrition]], [[dietary supplements|supplementation]], [[therapeutic food#Ready-to-Use Therapeutic Food|ready-to-use therapeutic foods]], treating the underlying cause<ref name=UK2012/><ref name=Bh2013/><ref name=KastinBuchman2002 >{{cite journal| vauthors=Kastin DA, Buchman AL| title=Malnutrition and gastrointestinal disease | journal=Curr Opin Clin Nutr Metab Care | year= 2002 | volume= 5 | issue= 6 | pages= 699–706 | pmid=12394647 | doi=10.1097/00075197-200211000-00014 | type=Review }}</ref>
|medication =
|prognosis =
|frequency =821 million undernourished / 11% of the population (2017)<ref name=UNFAO2018/>
|deaths =406,000 from nutritional deficiencies (2015)<ref name=GBD2015De/>
|named after =
}}
'''Акрыфарадара ҳәа''' изышьҭоу анытриентк ма еиҳаны анырзымхо, мамзаргьы ирацәаны иҟазар, уи агәабзиаратә уадаҩрақәа аанагартә еиԥш адиета афара иахылҿиаауа аҭагылазаашьа ауп. Уахь иаҵанакуеит акалориақәа, апротеинқәа, акарбохидратқәа, ашәахқәа, авитаминқәа ма аминералқәа.<ref name="FFL2010" /> Иазымхо анытриентқәа '''рызхара анытриентқәа рызхара''' ҳәа иашьҭоуп, аха мыцхәы '''рыҟазаара анытриентқәа''' рызхара ҳәа иашьҭоуп.<ref name="Young2012">{{Ашәҟәы|isbn=978-1-135-99941-4|pages=36–38}}</ref> Акрыфарадара лассы-лассы ахархәара аиуеит ауаҩы изхоу акалориақәа, апротеинқәа, ма амикронутриентқәа ахьимоу акрыфарадара ҳәа.<ref name="Young2012" /><ref name="Jones2011">{{Ашәҟәы|isbn=978-1-4496-6771-9}}</ref> Ацәаӷәараан, мамзаргьы ҩышықәса ихыҵаанӡа акрыфара иақәымшәозар, уи ацәеижьтәи ахшыҩтәи аҿиараҿы иааиԥмырҟьаӡакәа ауадаҩрақәа аанагар алшоит.<ref name="FFL2010" /> Амлакра ҳәа изышьҭоу, еиҳа-еиҳа акрыфара аныҟам, уи асимптомқәа аанагар алшоит: абзиабара кьаҿ, ацәеижь ԥсыҽра, амч ӷәӷәа ахьмаҷу, ашьапқәеи амгәеи рычра.<ref name="FFL2010" /><ref name="Young2012" /> Ауаагьы лассы-лассы аинфекциақәа рызцәырҵуеит, насгьы лассы-лассы ихьҭоуп.<ref name="Young2012" /> Амикронутриентқәа рыгхара асимптомқәа зхьыԥшу микронутриентқәа рыгхара ауп.<ref name="Young2012" />
Акрыфарадара лассы-лассы изыхҟьо зхаҭабзиара ҳараку ачыс ахьмаҷу ауп. Ари зыхҟьо лассы-лассы арыцқьара ахәԥса дуи [[Аӷарра|аӷарреи]] роуп.<ref name="WHO2014" /> Аӡы амҵара ацәмаҷра ацхраар алшоит, насгьы еиуеиԥшым ахәышәтәышьа змам ачымазарақәа, иаҳҳәап: агастроентерит, апневмониа, амалариа, аԥшьаԥшьа, урҭ анытриентқәа рҭахрақәа еиздырҳауеит.<ref name="WHO2014" /> Иҟоуп ҩ-хкы хадақәак: апротеин-енергиатә крыфарадара, насгьы ашхәарҭадара. Апротеин-енергиатә крыфарадара ҩ-хкык амоуп: марасмус (апротеинқәеи акалориақәеи рыдара) насгьы аквашиоркор (апротеин заҵәык рыдара). Еицырдыруа микронутриентқәа рыгхарақәа иреиуоуп: аиха, аиод, авитамин А рыгхара.<ref name="Young2012" /> Ацәаӷәараан, ацәеижь аҭахрақәа ахьеизҳауа иахҟьаны, аԥсыҽрақәа еиҳа ирацәаны иҟалар алшоит. Аҿиара иаҿу тәылақәак рҿы, ачысцәгьара еиԥш иҟоу ачысцәгьара еиԥшҵәҟьа ауаажәларрақәа рҿы ацәырҵра иалагеит. Егьырҭ ашхәарҭадара амзызқәа иреиуоуп анорексии нервозеи бариатриатәи ахирургиеи .
Акрыфара аиӷьтәразы аџьабаа аҿиаратә цхыраара зегь реиҳа ихырҳагоу ахкқәа иреиуоуп. Агәыҳәԥы ацҵара ахәыҷқәа рычҳара амаҷреи рыԥсреи рхыԥхьаӡара армаҷуеит , насгьы уи аԥҟара аларҵәаразы аџьабаа абзоурала, агәыҳәԥы ацҵара ахәыҷқәа рхыԥхьаӡара еизҳауеит. Ахәыҷқәа рзы, бжьымшы инаркны ҩышықәса рҟынӡа рықәрахь инеихьоу акрыфара (анхш анаҩс) рыҭара алҵшәақәа еиӷьнатәуеит.<ref name="Bh2013" /> Иара убасгьы иҟоуп ашьақәырӷәӷәара бзиақәа, ақәра аан аҳәса рзы, насгьы аҿиара иаҿу адунеи аҿы ахәыҷқәа рыбжьара ԥыҭрак амикронутриентқәа рыцҵара шьақәзырӷәӷәо.<ref name="Bh2013" /> Зегь реиҳа иаҭаху ауаа рахь афатә анагаразы, ауаа аҭыԥантәи аџьармыкьақәа рҿы афатә рыхәаахәҭразы аԥара рыҭарагьы хра злоу акоуп.<ref name="UK2012" /> Ашкол аҿы аҵаҩцәа акрырҿаҵара мацара азхом.<ref name="UK2012" /> Ауаҩы иҩны аҩнуҵҟа иӷәӷәоу ашхәарҭадара ахылаԥшра ахархәара иазыхиоу ахәшәтәратә крыфарақәа рыла еиҳарак аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҟалоит.<ref name="Bh2013" /> Егьырҭ агәабзиаратә уадаҩрақәа ирыхҟьаны ашхәарҭадара ӷәӷәа змоу рзы ахәшәтәырҭаҿы аҽыхәышәтәра ргәы иҭоуп.<ref name="Bh2013" /> Уи лассы-лассы иаҵанакуеит ашьақар лаҟәи ацәеижь аԥхарреи рконтроль, аӡы ацәыӡра аиааира, насгьы ԥыҭ-ԥыҭла акрыфара.<ref name="Bh2013" /> Аинфекциа аиура ашәарҭара ахьыҟоу азы, еиҳарак антибиотикқәа рыдкылара ргәы иҭоуп.<ref name="WHO2003" /> Аамҭа рацәа зҭаху аусмҩаԥгатәқәа рахь иаҵанакуеит: ақыҭанхамҩатә усқәа реиӷьтәра, аӷарра армаҷра, ацқьара аиӷьтәра, аҳәса рзинқәа рыҭара.<ref name="UK2012" />
Уаҟа иҟан 821 2018 азы адунеи аҿы 10 миллионҩык ауаа рызхара рызҭам (ауааԥсыра зегьы рҟынтә 10,8%). Уи 176 рҟынӡа аиҵахара ауп миллионҩык ауаа 1990 инаркны 23% рызхара рызҭамызт, аха 36 рҟынӡа аизҳара миллион 2015 инаркны, 10,6% рызхара рызҭамызт. 2012 ашықәс азы, даҽа миллиардҩык ауаа авитаминқәеи аминералқәеи рызҭамызт ҳәа агәаанагара ҟаҵан. 2015 ашықәс азы апротеин-енергетикатә крыфара иахҟьаны 323 000 уаҩы ԥсит ҳәа агәаанагара ҟаҵан — 1990 ашықәс азы 510 000 уаҩы ԥсит ҳәа агәаанагара ҟаҵан <ref name="GBD2015De">{{Cite journal|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet (London, England)|date=8 October 2016|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|doi=10.1016/S0140-6736(16)31012-1|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27733281/|issn=1474-547X|access-date=2 August 2025|archive-date=20 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620045540/https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27733281/|url-status=live}}</ref> Егьырҭ анытрициатә ԥсыҽрақәа, урҭ рахь иаҵанакуеит аиод азымхара, аиха азымхара иахҟьаны ашьамаҷра, даҽа 83 000 уаҩы иԥсуеит.<ref name="GBD2015De" /> 2010 ашықәс азы, аԥсыҽра зегьы рыԥсҭазааратә шықәсқәа зегьы рҟынтәи 1,4% рзы ашхәарҭадара мзызс иҟан.<ref name="UK2012" /><ref name="Murray2012">{{Cite journal|last=Murray|first=CJ|title=Disability-adjusted life years (DALYs) for 291 diseases and injuries in 21 regions, 1990–2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|journal=Lancet|date=Dec 15, 2012|volume=380|issue=9859|pages=2197–223|pmid=23245608|doi=10.1016/S0140-6736(12)61689-4}}</ref> Ахәыҷқәа рыԥсрақәа рыхԥа рыхәҭак рыхԥа рыхәҭак рыԥсы ҭаны рыҟазаара иахҟьоуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аха урҭ рыԥсрақәа рзы ус еиԥш иҟоу адыргақәа маҷуп. 2010 азы, уи 1,5 миллионҩык аҳәсеи ахәыҷқәеи рыԥсрақәа ирыхҟьеит ҳәа агәаанагара ҟаҵан,<ref name="Lim2012">{{Cite journal|vauthors=Lim SS, Vos T, Flaxman AD, etal|title=A comparative risk assessment of burden of disease and injury attributable to 67 risk factors and risk factor clusters in 21 regions, 1990–2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|journal=Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2224–60|date=December 2012|pmid=23245609|doi=10.1016/S0140-6736(12)61766-8|pmc=4156511}}</ref> аха џьоукы ргәаанагарала, урҭ рхыԥхьаӡара 3 еиҳаны иҟазар ауеит. амиллион.<ref name="Bh2013" /> Иацҵаны 165 2013 ашықәс азы ашхәарҭадара иахҟьаны ахәыҷқәа миллионҩык рызҳара еиҵахеит ҳәа агәаанагара ҟаҵан. Аҿиара иаҿу атәылақәа рҿы ашхәарҭадара еиҳарак иуԥылоит.<ref>{{Ашәҟәы|isbn=978-1-134-77494-4}}</ref> Гәыԥқәак рҿы ашхәарҭадара еиҳа ирацәоуп, аҳәсагьы уахь иналаҵаны, еиҳарак ацәа зтәым ма ан лгәы анҭаз, хәышықәса зхыҵуа ахәыҷқәеи зықәрахь инеихьоу ауааи. Зықәрахь инеихьоу рҟны ашхәарҭадара еиҳа ирацәаны иҟалоит ацәеижьтә, апсихологиатә, асоциалтә факторқәа ирыхҟьаны.<ref>{{Ашәҟәы|isbn=978-1-4419-6999-6}}</ref>
== Азхьарԥшқәа ==
<references />
[[Category:Translated from MDWiki]]
s31mptctilcsvq446xyxpl3kjyr5cq3