Wikipedia acewiki https://ace.wikipedia.org/wiki/%C3%94n_Keue MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Alat Kusuih Marit Ureuëng Ngui Marit Ureuëng Ngui Wikipedia Marit Wikipedia Beureukaih Marit Beureukaih MediaWiki Marit MediaWiki Seunaleuëk Marit Seunaleuëk Beunantu Marit Beunantu Kawan Marit Kawan TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara Prang Acèh–Beulanda 0 33416 158523 157336 2026-08-08T02:00:16Z InternetArchiveBot 21803 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 158523 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=Konflik Aceh-Belanda|partof=[[Imperium kolonial Belanda|Kolonialisme Belanda di Hindia Timur]]|image={{multiple image|border=infobox|perrow=2/2/2|total_width=300 | image1=Keumalahayati.jpg | image2=Le Roi d Achem vers 1730 1750.jpg | image3=Nieuwenhuis C Berggeschut Aceh.jpg | image4=Samalanga 1878.jpg | image5=COLLECTIE TROPENMUSEUM Groepsportret van de marechaussee met overste Van Daalen bij de vermoorde inwoners van de versterkte kampong Koeto Reh TMnr 60009090.jpg | image6=The Dutch War in Sumatra, Guns captured at Acheen lying at Rotterdam.jpg }}'''Dari atas, kiri ke kanan:''' [[Laksamana Malahayati]], Alauddin Johan Syah di kamp militer Aceh, Artileri gunung dalam posisi di Glé Risa, [[Pertempuran Batèë Iliëk]], [[Tragedi Benteng Kuta Reh]], Meriam-meriam Aceh yang disita Belanda dibawa ke [[Rotterdam]].|caption=|date=[[Perang Aceh–Belanda (1599)|1599]] – [[Pendudukan Aceh oleh Jepang|1942]] & 1945–1947|place=[[Kesultanan Aceh]] (sekarang [[Aceh]] dan [[Sumatera Utara]] di [[Indonesia]] modern)|result=Runtuhnya [[Kesultanan Aceh]] *Pemberlakuan kekuasaan Belanda atas [[Aceh]] ('''''de facto''''') *Pemerintahan independen [[Mukim (Aceh)|Mukim]] [[Uleebalang]] di [[Aceh]] ('''''de jure''''') *Bangkitnya nasionalisme dan gerakan kemerdekaan di Aceh|territory=*Aceh dianeksasi ke [[Hindia Belanda]]<br/> *Kendali Uleebalang atas wilayah bekas [[Kesultanan Aceh]] *Kendali kelompok pejuang atas wilayah bekas [[Kesultanan Aceh]] *Wilayah di [[Sumatera Utara]] modern; [[Barus]], [[Sumatra Timur]], [[Karo]], [[Siantar]], [[Simalungun]] (bekas wilayah [[Kesultanan Aceh]]) dianeksasi ke [[Hindia Belanda]]|combatant2={{tree list}} * {{flagicon image|Flag of the Dutch East India Company.svg}} [[VOC]] * {{NED}} ** [[Tentara Kerajaan Hindia Belanda]] ** [[Angkatan Laut Kerajaan Belanda]] ** {{flagicon image|KNIL Korps Marechaussee te voet 3.jpg}} [[Korps Marechaussee te Voet|Korps Marsose]] ** [[Belanda Hitam]] ** {{flagicon image|Flag of Mangkunegaran.svg }} [[Legiun Mangkunegaran]]<ref>https://sragen.inews.id/read/255512/pasukan-khusus-legiun-mangkunegaran-1808-1942-kekuatan-pasukan-militer-paling-modern-di-asia/3</ref> ** [[Korps Barisan Madura]] ** [[Pasukan Tulungan]] ** {{flagicon image|Flag of Pakualaman.svg }} [[Legiun Pakualaman]] {{tree list/end}} '''Didukung oleh:'''<br>[[Kesultanan Johor]]<br>{{flagicon image|Flag of Sultanate of Siak Sri Indrapura.svg}} [[Siak Sri Indrapura]]<br>{{flagicon image|Flag of Sultanate of Langkat.svg}} [[Kesultanan Langkat]]<br>{{flagicon image|Flag of the Sultanate of Deli.svg}} [[Kesultanan Deli]]|combatant1={{ubl|{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Kesultanan Aceh]]}} (sampai 1903)<br/>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Wali Negara Aceh]] (sampai 1911)<br/>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Ulama]] [[Islam]], [[Mujahidin]], [[Ulèëbalang]], [[Reje]] [[Kejurun]] [[Gayo]]-[[Alas]] (sampai 1914-1942)<ref name="Ibrahim133"/><ref name="Vickers13"/><br/>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Vasal]] [[Kesultanan Aceh|Aceh]]: [[Trumon]], [[Langkat]], [[Barus]], [[Asahan]], [[Panai]], [[Pinang Awan]], [[Kualuh]], [[Bilah]], [[Kota Pinang]], [[Dolok Silau]], [[Tanoh Jawa]], [[Siantar]], [[Pane]], [[Purba]], [[Raya]]<br/> '''Didukung oleh:'''<br>{{flag|Kekaisaran Utsmaniyah}}<ref>https://journal.ugm.ac.id/lembaran-sejarah/article/download/59526/29101</ref><br>{{flag|Kerajaan Prancis}}{{efn|(selama [[Perang Tujuh Tahun]])<ref>{{Cite journal|last=Bains|first=Tiraana|date=2024-07|title=The Making and Unmaking of a Presidency: Envisioning Empire in British Bencoolen, 1685–1825|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-british-studies/article/making-and-unmaking-of-a-presidency-envisioning-empire-in-british-bencoolen-16851825/4C0CA8C6BF1E88181DA0CEACBC33C47A|journal=Journal of British Studies|language=en|volume=63|issue=3|pages=521–541|doi=10.1017/jbr.2023.142|issn=0021-9371}}</ref>}}<br>{{flag|Amerika Serikat}}<ref>https://aceh.tribunnews.com/2015/03/26/merawat-ingatan-perang-aceh-belanda</ref><br>{{flag|Britania Raya}}<ref>https://www.acehinfo.id/26-maret-1873-dari-citadel-van-atwerpen-belanda-mengultimatum-kesultanan-aceh/</ref><br>{{flag|Kerajaan Italia}}<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://jejakislam.net/meletusnya-perang-aceh-1/ |access-date=2026-03-24 |archive-date=2026-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420184152/https://jejakislam.net/meletusnya-perang-aceh-1/ |dead-url=yes }}</ref><br>[[Berkas:Bendera Sisingamangaraja XII.svg|14px|tepi]] [[Dinasti Sisingamangaraja]]<ref>https://www.inews.id/news/nasional/latar-belakang-perang-batak-konflik-agama-politik-dagang-dan-perlawanan-terhadap-belanda/2</ref>|commander2={{flagdeco|Netherlands}} [[Cornelis de Houtman]]{{KIA}}<br/ >{{flagdeco|Netherlands}} [[Frederick de Houtman]]{{POW}}<br/ >{{flagdeco|Netherlands}} [[Paulus van Caerden]]<br/ >{{flagdeco|Netherlands}} [[Jacob Corneliszoon van Neck]]<br/ >{{flagdeco|Netherlands}} [[:de:Laurens Bicker|Laurens Bicker]]<br/ >{{flagdeco|Netherlands}} [[Gerard de Roy]]<br/>{{flagdeco|Netherlands}} [[James Loudon]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Johan Wilhelm van Lansberge]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Frederik s'Jacob]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Otto van Rees]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Cornelis Pijnacker Hordijk]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Willem Rooseboom]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Jan Jacob Roeps]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[W.C. Nieuwenhuijzen|Wilhelm Christiaan Nieuwenhuijzen]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[:en:August Willem Philip Weitzel|August Willem Philip Weitzel]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Johan Harmen Rudolf Köhler|J.H.R. Köhler]]{{KIA}}<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Jan van Swieten]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Johannes Ludovicius Jakobus Hubertus Pel|J.L.J.H Pel]]{{KIA}}<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[:nl:Karel van der Heijden|K. van der Heijden]]{{WIA}}<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[:nl:Henry Demmeni|H. Demmeni]]{{KIA}}<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Jan Jacob Karel de Moulin|J.J.K. De Moulin]]{{KIA}}<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[J.B. van Heutsz]]<ref name="Ibrahim133">Ibrahim, Alfian. "Aceh and the Perang Sabil." ''Indonesian Heritage: Early Modern History''. Vol. 3, ed. [[Anthony Reid (academic)|Anthony Reid]], Sian Jay and T. Durairajoo. Singapore: Editions Didier Millet, 2001. p. 132–133</ref><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Hendrikus Colijn]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[:nl:Johan Cornelis van der Wijck|J.C. van der Wijck]]<ref name="Ibrahim133"/><br /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[G.C.E. van Daalen (1863-1930)|Gotfried van Daalen]]<ref name="Ibrahim133"/><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[George Frederik Willem Borel]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Gerardus Wiggers van Kerchem]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[August J.F. Diemont]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[:en:Abraham Pruijs van der Hoeven|Abraham Pruijs van der Hoeven]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Philip Franz Laging Tobias]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Henri Karel Frederik van Teijn]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Christoffel Deykerhoff]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Jacobus Augustinus Vetter]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Johannes Wouter Stemfoort]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Peter Hermanus van der Wedden]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[C.P.J. Van Vliet]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Henri Nicolas Alfred Swart]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[A.G.H. Van Sluijs]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[A.M. Hans]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[O.M. Goedhart]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[A.H. Philips]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[A.Ph. Van Aken]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[J. Jongejans]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[J. Pauw]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[H.F.C. van Bijlevelt]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Marinus Bernardus Rost van Tonningen|M.B. Rost van Tonningen]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Versvijek]]<br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Hans Christoffel]]<ref name=":0" /> <br />{{flagdeco|Netherlands}} [[W.B.J.A. Scheepens]]<ref name=":0" /> <br /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[van Braam Moris]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[J. Paris]]{{KIA}}<ref>https://kumparan.com/acehkini/kematian-tragis-kapten-paris-usai-kelewang-aceh-membelah-dadanya-13-1wwPPus38uE</ref><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[W.R. Winter]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[GEB Watrin]]<ref name=":0" /> <br />{{flagdeco|Netherlands}} [[J.W. Ebbink]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[H.F. Aukes]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Creutsz Lechleitner]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Molenaar]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Lasonder]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Stolk]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[de Graff]]<ref name=":0" /><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Raden Ario Setjo Negoro]]<ref>https://historia.id/militer/articles/orang-madura-dalam-perang-aceh-vqZzZ</ref><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[Raden Ario Majang Koro]]<ref>https://tirto.id/raden-ario-majang-koro-komandan-barisan-pembela-hindia-belanda-dDyg</ref><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[P. Adinegoro]]<ref name="acehnews.id">https://www.acehnews.id/news/tentara-jawa-dalam-perang-aceh/index.html</ref><br />{{flagdeco|Netherlands}} [[R.A.P. Kromo]]<ref name="acehnews.id"/><br />{{flagicon image|Flag of Mangkunegaran.svg}} [[Ariogondosisworo]]<ref name="acehnews.id"/>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Nek Meuraxa]]<ref name="peakd.com">https://peakd.com/sejarah/@temenggungadifa/teuku-nek-meuraxa</ref><br/>{{xref|Lihat: [[Tokoh dan Pemimpin Konflik Aceh-Belanda]]}}|commander1={{flagicon|Kesultanan Aceh|size=22px}} [[Sultan Alauddin Riayat Syah]]<br/ >{{flagicon|Kesultanan Aceh|size=22px}} [[Malahayati]]<br/>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Sultan Mahmud Syah]]<ref name="Ibrahim132">Ibrahim (2001), p. 132</ref><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Sultan Muhammad Daud Syah]]{{POW}}<ref name="Ricklefs145"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Hasyim Banta Muda|Tuanku Hasyim Banta Muda]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Habib Abdurrahman Az-Zahir]]{{surrendered}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Polim Ibrahim Muda Kuala]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Polim Mahmud Cut Banta]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Tuanku Itam]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Nanta Seutia]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Tuanku Bentara Keumangan]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Tuanku Mahmud Banta Kecik|Tuanku Mahmud Banta Keucik]]{{surrendered}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Muda Bintang]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Panglima Duapuluh Enam]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Sri Setia Ulama]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Imum Lam Krak|Teuku Imum Lam Krak]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Rama Setia]]{{KIA}}<br/>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Muda Ie Alang]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Keunalo]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Nyak Radja Imum Lueng Bata|Teungku Imum Lueng Bata]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Cut Jak Cadek]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Arif Montasik]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Said Abdullah di Meulek|Teungku di Meulek Said]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Chik Kuta Karang|Teungku Chik Abbas di Kutakarang]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Chik Tanoh Abee|Teungku Chik Abdul Wahab Tanoh Abee]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Chik Pante Kulu]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Chik Pantee Geulima|Teungku Chik Pante Geulima]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Said Abdullah Aman Nyerang]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Nyak Makam]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Ibrahim Lam Nga]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pocut Meuligoe]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Tuanku Raja Keumala]]{{POW}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Umar]]{{KIA}}<ref name="Reid336">Anthony Reid (2005), p. 336</ref><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Cut Nyak Dhien]]<ref name="Reid352">Anthony Reid (2005), p. 352</ref><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Chik di Tiro]] {{KIA}}{{assassinated}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pang Laot Ali]]{{surrendered}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pang Nanggroe]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Cut Nyak Meutia]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Polem]]{{POW}}<br>{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Tapa]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Chik di Tunong]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pocut Baren]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pocut Meurah Intan]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Ben Mahmud]]{{POW}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Habib Teupin Wan]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Fakinah]]{{POW}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Muhammad Amin]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Beb]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Muhammad Amin Saman Tiro]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Abdussalam Saman Tiro]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Sulaiman Saman Tiro]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Ubaidillah Saman Tiro]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Mahjuddin Saman Tiro]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Muaz Amin Tiro]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Di Mata le]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pang Bedok Mampang]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Muhammad Din]]<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Pang Akob]]<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Raja Mude Uwen Atan]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Mahusin]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Reje Bedussamad]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Reje Suib dari Likat]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Dasa dari Lengat]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Timbul dari Terutung Payung]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Maddarin dari Bambel]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Jibun dari Kisam]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Jibun dari Kisam]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Mustapa]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Mude Telaga Makar]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Nejem]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Bedul dari Mamas]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Sagup dari Ngkeran]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Lima Laut dari Terutung Seperei]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Mamad dari Kuta Reh]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Tumbuh dari Tualang Lama]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Ajam dari Ngkeran]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Junim dari Pulonas]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Aman Jata dari Kute Lintang]]<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Inem Manyak Tri]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Datuk Pending II]]<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku di Alue Keutapang]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Kadli]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku di Cot Cicem]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Tengku Leman]]{{KIA}}<ref name=":1"/><ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Chik Paya Bakong]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku di Buket]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku di Kunat]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku di Reubee]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Habib Ahmad]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Saleh]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Kalipah]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku di Barat]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Panglima Raja Lelo]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Cut Ali]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Raja Angkasah]]{{KIA}}<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Peukan]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Idris]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teungku Amin di Tapak Tuan]]<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Bidin Keubay]]<ref name=":1">{{Cite book|last=Sufi|first=Rusdi|date=1998|url=https://repositori.kemdikbud.go.id/12736/1/Gerakan%20nasionalisme%20di%20aceh%201900%201942.pdf|title=Gerakan Nasionalisme Di Aceh (1900-1942)|location=Banda Aceh|publisher=Departemen Pendidikan dan Kebudayaan Balai Kajian Sejarah dan Nilai Tradisional|isbn=979-95312-4-1|url-status=live}}</ref><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Khadem Ambon Manggeng]]<ref name=":1"/><br />{{flagicon image|Flag of Aceh Sultanate.svg}} [[Teuku Manan]]<ref name=":1"/><br/>{{xref|Lihat: [[Tokoh dan Pemimpin Konflik Aceh-Belanda]]}}|strength1=Lebih banyak, puluhan hingga ratusan ribu (sejak 1599-1942)|strength2=Puluhan hingga ratusan ribu (sejak 1599-1942)|casualties1=Puluhan ribu (''lebih banyak'')|casualties2=Puluhan ribu|campaignbox={{Acehnese-Dutch Wars}}}}'''Komplik Acèh-Beulanda''' nakeuh saboh rangkaian komplik nyang that panyang ngon sosah antara [[Acèh Darussalam|Keurajeuen Acèh]] ngon [[Hindia Blanda|peumeurèntah kolonial Beulanda]], nyang meucakop meubagoë kontak beude, masalah peulitek, peujanjian, prang, ngon pemberontakan seulama leubèh nibak lhèë abad. Mulai nibak kontak phôn bak thôn 1599 watèe prang antara armada nyang geupimpin lé [[Cornelis de Houtman]] ngon pasukan Laksamana Keumalahayati,<ref name=":19" /> Komplik nyoe meukeumang jeuët keu perjuangan keukuasaan, meuniaga, ngon peungaroh politék nibak [[Seulat Malaka]][[Ruja|.]] Bak awai abad keu-17 sampoë teungöh abad keu-19, [[Acèh Darussalam|Acèh]] mantong geuhadapi campur tangan [[Blanda|Beulanda]] lam meubagoë konflik wilayah, lagèë persaingan keu peireubotan wilayah di Tapanuli ngon Sumatra Timu. Masa nyang that peunténg nibak konflik nyoe nakeuh nibak thôn 1873 sampoë 1914, nyang geuturi ngon nan [[Prang Blanda|Prang Acèh]]. Prang nyoë jeuët keu salah saboh prang [[Keurajeuën Beulanda|kolonial]] nyang paléng brat lam tarèh [[Hindia Blanda|Hindia Beulanda]] meuseubab ngon ramè korban nibak blah kolonial ngön peurlawanan nyang that brat nibak bansa Acèh. Bah pih [[Acèh Darussalam|keusoleutanan Acèh]] seucara reseumi meuakhé bak thôn 1903 deungon jidrop [[Alauddin Muhammad Daud Syah II|Sôltan Muhammad Daud Syah II]], peulawanan bansa Acèh mantong meusambong lam meubagoë rupa prang geurilya dimiyub tokoh-tokoh nyang meusyeuhu lagèë [[Teuku Umar]], [[Cut Nyak Dhiën|Cut Nyak Dhien]], meunan cit meulalu saboh struktur peumeurèntahan alternatif nyang geuturi seubagoe Wali Negara, sampoe maté Muaz Amin Tiro bak thôn 1911. == Nè == <references /> 4kwicgm9s7gt089yze5h1xpsfecrgqv Syahnamèh 0 33430 158524 157394 2026-08-08T02:28:56Z InternetArchiveBot 21803 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 158524 wikitext text/x-wiki [[Beureukaih:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|jmpl|Istana Keyumars, gamba ubeut abad keu-16 lé Sultan Muhammad dari Shahnameh Shah Tahmasp, Museum Aga Khan.]] '''Syahnamèh''',{{efn|{{langx|fa|label=Modern [[Iranian Persian]]|{{script|fa-Arab|{{wikt-lang|fa|شاهنامه}}}}|Šâhnâme}}, {{IPA|fa|ʃɒːh.nɒː.ˈme|pron}}.}} nyang cit geutuléh lam romanisasi ''Shahnama''{{efn|{{langx|fa|label=[[Classical Persian]]|{{script|fa-Arab|{{wikt-lang|fa|شاهنامه}}}}|Šāhnāma}}, {{IPA|fa|ʃaːh.naː.ˈma|label=reconstructed pronunciation:}}.}}{{efn|Other romanizations and anglicizations include ''Šāhnāmeh'', ''Shahnamah'', ''Šahname'', ''Shaahnaameh'' or ''Şahname''.}} (bahsa harfiah 'Buku Raja-raja'), nakeuh saboh puisi epik panyang nyang geutuléh lé sidroe penyair Parsi, [[Ferdowsi]], antara kira-kira thon 977 ngön 1010 Masehi, dan nakeuh epik nasional Iran Raya.<ref>{{Cite web|title=Sussan Babaie: Looking at Persian Painting|url=https://heni.com/talks/sussan-babaie-looking-at-persian-painting|access-date=2025-02-27|website=HENI Talks|language=en}}</ref> Na kira-kira 50.000 distich atawa kuplet (sajak dua baréh),<ref name="TIO20100513">{{cite web|last=Lalani|first=Farah|title=A thousand years of Firdawsi's Shahnama is celebrated|url=http://www.theismaili.org/cms/998/A-thousand-years-of-Firdawsis-Shahnama-is-celebrated|work=The Ismaili|access-date=24 May 2010|date=13 May 2010|archive-date=5 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130805175227/http://www.theismaili.org/cms/998/A-thousand-years-of-Firdawsis-Shahnama-is-celebrated|url-status=live}}</ref> Syahnameh nakeuh salah saboh puisi epik nyang paléng panyang di dônya, ngon puisi epik paléng panyang nyang geupeuget lé sidroë ureuëng karang.<ref>{{Cite web|title=The Shahnameh: a Literary Masterpiece|url=https://shahnameh.fitzmuseum.cam.ac.uk/literary|access-date=2023-12-25|website=The Shahnameh: a Persian Cultural Emblem and a Timeless Masterpiece|language=en|archive-date=2023-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231225125311/https://shahnameh.fitzmuseum.cam.ac.uk/literary|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Shahnameh Ferdowsi|url=http://shahnameh.eu/ferdowsi.html|access-date=2023-12-25|website=shahnameh.eu|archive-date=2022-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207040531/http://shahnameh.eu/ferdowsi.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-05-15|title=Iran marks National Day of Ferdowsi|url=https://en.mehrnews.com/news/200711/Iran-marks-National-Day-of-Ferdowsi|access-date=2023-12-25|website=Mehr News Agency|language=en|archive-date=2023-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20231225125307/https://en.mehrnews.com/news/200711/Iran-marks-National-Day-of-Ferdowsi|url-status=live}}</ref> Jih nyan jicritakan bhah riwayat masa jameun Iran nyang leubèh le mitos tapi na cit bacut seujarah, phôn dari penciptaan dônya sampoë keu jaya ureuëng Islam bak abad keu-7. Iran, Azerbaijan, Afghanistan, Tajikistan ngon wilayah nyang leubeh luwah nyang teupengarôh lé budaya Parsi lagee Armenia, Dagestan, Georgia, Turki, Turkmenistan ngon Uzbekistan geupeuraya epik nasional nyoe.<ref>{{cite web|title=The Book of Kings: The book that defines Iranians|url=https://www.bbc.com/culture/article/20180810-the-book-of-kings-the-book-that-defines-iranians|publisher=BBC Culture|access-date=2021-06-09|archive-date=2021-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210314130926/https://www.bbc.com/culture/article/20180810-the-book-of-kings-the-book-that-defines-iranians|url-status=live}}</ref> Karya nyan nakeuh saboh karya nyang that peunténg lam budaya ngon basa Parsi. Karya nyan geuanggap sibagoe puncak sastra, ngon geupeuteuntèe identitas budaya etno-nasional Iran.<ref>{{Cite encyclopedia|last=Ashraf|first=Ahmad|title=Iranian Identity iii. Medieval Islamic Period|url=http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iii-medieval-islamic-period|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|access-date=11 December 2018|date=30 March 2012|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025192310/http://www.iranicaonline.org/articles/iranian-identity-iii-medieval-islamic-period|url-status=live}}</ref> == Neukalön cit == {{Columns-list|* [[List of Shahnameh characters|List of ''Shahnameh'' characters]] * [[List of places in the Shahnameh|List of places in the ''Shahnameh'']] * [[List of women in the Shahnameh|List of women in the ''Shahnameh'']] * [[Battle of Rostam and Esfandiyār|Rostam and Esfandiyar]] * [[Rostam's Seven Labours]] * [[Zal and Rudabeh|Zal and Rudaba]] * ''[[Shahnameh-khani]]'', a performing art based on the ''Shahnameh'' * ''[[Rostam and Sohrab (opera)|Rostam and Sohrab]]'', an opera by Loris Tjeknavorian * ''[[Sohrab and Rustum]]'', an 1853 poem by Matthew Arnold * ''[[Vis and Rāmin]]'', an epic poem similar to the ''Shahnameh'' * [[Mir Jalaleddin Kazzazi]] * [[Shahrokh Meskoob]]|colwidth=30em}} == Catatan == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Rujukan == {{Reflist}} * == Bacaan selanjut jih . == * Penyair Moniruddin Yusuf (1919-1987) geuterjeumah versi leungkap ''Shahnameh'' keu [[Benggali Barat|bahsa Banggali]] (1963-1981). Nyan geupeuteubit le Organisasi Nasional Akademi Bangla [[Bangladèsh|Bangladesh]], lam nam jilid, bak buleun Dua 1991. * borjian, habib dan maryam borjian. 2005-2006. Kisah Rostam ngon Iblis Putéh di Māzandarāni. 5/ ''1-2'' (ser. no. 9 & 10), hlm.&nbsp;107-116. * Shirzad Aghaee, ''Mata Uroe'' ngon Buleuen lam Shahnama Ferdousi, Spånga, Swedia, 1997. ( ) * Shirzad Aghaee, ''1993.'' (Kepribadian dan Tempat-tempat di Shahnama Ferdousi, Nyköping, Swedia, 1993 ) * [https://www.jstor.org/stable/4629424 Eleonor Sims. 1992. ''Naskah-naskah nyang meugamba dari "shāhnāma" Firdausi nyang ipeusan le pangeran-pangeran rumoh Timur'' Ars Orientalis 22. Lembaga Smithsonian: 43-68.] === Teks Parsi === *   Nine volumes (scholarly Persian text) *   ([https://search.library.ucla.edu/permalink/01UCS_LAL/tk6osu/alma9912016733606533 UCLA Library record]) Six volumes of translation and two volumes of notes with an introduction by [[Ehsan Yarshater]] (scholarly Persian text) ** Paperback republication:  <cite class="citation book cs1">Costa Mesa, CA: Mazda Publishers. 2022. [https://web.archive.org/web/20230921164828/http://www.mazdapublishers.com/book/the-shahnameh Archived] from the original on 21 September 2023<span class="reference-accessdate">. </span><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">15 April</span> 2024</span>.</cite> === Adaptasi === Novel grafis Inggréh modern: * {{Citation|title=Rostam: Tales from the Shahnameh|access-date=2017-03-22}}, about the story of Rostam & Sohrab. * {{Citation|title=Rostam: Return of the King|access-date=2017-03-22}}, about the story of Kai-Kavous and Soodabeh. * {{Citation|title=Rostam: Battle with The Deevs|access-date=2017-03-22}}, the story of the evil White Deev. * {{Citation|title=Rostam: Search for the King|access-date=2017-03-22}}, the story of Rostam's childhood. == Peunawot luwa == * [http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/characters_ferdowsi_shahname.php Iraj Bashiri, ''Karakter Shahnameh Ferdowsi'', Masyarakat Kamar Iran, thon 2003] . * Ensiklopedia Iranica entri bak [http://www.iranicaonline.org/articles/baysongori-sah-nama ''Baysonghori Shahnameh .''] * [https://web.archive.org/web/20141028173720/http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/search/?q=Shahnama+of+Firdawsi&prev_q=book+of+kings&x=0&y=0 Laman-laman nibak ''Naskah Shahnama nyang meugamba''] di Museum Brooklyn . * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/khan6/hd_khan6.htm Folio nibak ''Shahnama'' Mongol Agung] di Museum Seni Metropolitan . * [https://web.archive.org/web/20171028142344/http://shahnama.caret.cam.ac.uk/new/jnama/page/ Proyek Shahnama] Archived , Universitas Cambridge (meunan cit ngon pangkalan data nyang rayeuk keu miniatur) * [http://www.iranchamber.com/geography/articles/ancient_iran_geographical_position_shahnameh.php Posisi Geografis Iran Kuno di Shah-Nameh] * [http://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-ADD-00269/1 Saboh salinan ''Shahnamah'' nyang kaya that meuceuhu dan karab lengkap] di Perpustakaan Digital Cambridge . * [https://web.archive.org/web/20240603113604/https://exchange.umma.umich.edu/resources/25693 Sumber daya teuntang ''Shahnama''] Archived bak Museum Seni Universitas Michigan . * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/36222/rec/1 ''Saboh Kitab Raja Raja: Syah-nameh Syah Tahmasp''], saboh katalog pameran nibak Museum Seni Metropolitan (leungkap jih na bak online seubagoe PDF) * [https://www.kavehfarrokh.com/iranian-studies/iranica/ferdowsi-the-shahnameh/ Firdowsi & si Shahname | Kaweh farrokh] * [http://ganjoor.net/ferdousi/shahname/aghaz/sh1/ Teks ''Shahnameh'' lam basa Parsi, bagian demi bagian .] ; Terjemahan basa Inggréh lé . : * 1883, [https://web.archive.org/web/20201109215943/http://www.iranchamber.com/literature/shahnameh/shahnameh.php ''Masyarakat Kamar Iran''], [http://classics.mit.edu/Ferdowsi/kings.html ''MIT''] * Arthur ngen edmond warner, 1905-1925, (dalam sikureng jilid) di arsip internet : [[iarchive:shahnama01firduoft|1]], [[iarchive:shahnama02firduoft|2]], [[iarchive:shahnama03firduoft|3]], [[iarchive:shahnama04firduoft|4]], [[iarchive:shahnama05firduoft|5]], [[iarchive:shahnama06firduoft|6]], [[iarchive:shahnama07firduoft|7]], [[iarchive:shahnama08firduoft|8]], [[iarchive:shahnama09firduoft|9.]] roybd6eladlak0gwvtpw6r3vqtdmtwy