Wikipedia
afwiki
https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Media
Spesiaal
Bespreking
Gebruiker
Gebruikerbespreking
Wikipedia
Wikipediabespreking
Lêer
Lêerbespreking
MediaWiki
MediaWikibespreking
Sjabloon
Sjabloonbespreking
Hulp
Hulpbespreking
Kategorie
Kategoriebespreking
Portaal
Portaalbespreking
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
1969
0
414
2909138
2826335
2026-06-03T21:03:52Z
Sobaka
328
/* Geboortes */ byvoeg
2909138
wikitext
text/x-wiki
{{jare|beeld=A Man on the Moon, AS11-40-5903 (cropped).jpg|teks=Eerste maanlanding.}}
Die '''jaar 1969''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 69ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.
== Gebeure ==
* Bouwerk aan die reuse [[Cahora Bassa-dam]] in [[Mosambiek]] begin.
* Sirhan Sirhan word gevonnis vir die sluipmoord op Robert F. Kennedy.
* [[Tsjeggo-Slowakye|Tsjeggo-Slowaakse]] [[kommunisme|kommunisteparty]]-voorsitter [[Alexander Dubček]] word ontslaan.
* [[3 Maart]] – [[Apollo 9]] word gelanseer.
* [[17 Maart]] – Die [[Israel]]se Meir-kabinet onder leiding van eerste minister [[Golda Meir]] word geïnstalleer.
* [[16 Mei]] – [[Wenera-ruimteprogram]]: ''[[Wenera 5]]'', ’n onbemande [[Sowjetunie|Sowjet]]-[[ruimtetuig]], land op [[Venus (planeet)|Venus]].
* [[22 Mei]] – [[Apollo 10]] se [[Apollo-maanmodule|maan-eenheid]] vlieg binne 15 400 m van die [[maan]] se oppervlakte verby.
* [[27 Junie]] – Die Stonewall-oproer lui die begin van die gayregtebeweging in die [[VSA]] in.
* [[14 Julie]] – [[El Salvador]] val [[Honduras]] binne, die begin van die sg. ''[[Sokkeroorlog]]''.
* [[20 Julie]] – [[Neil Armstrong]] en [[Buzz Aldrin]] doen die eerste [[maanlanding]] in die [[Apollo-maanmodule|maanlandingstuig]], "Eagle".
* [[29 September]] – Die [[Bolandse aardbewing van 1969]] van 6,5 op die [[Richterskaal]] tref die [[Wes-Kaap]], en nege mense sterf toe [[Tulbagh]] die kwaaiste getref is.
* [[15 Desember]] – [[Albino Luciani]] (later [[Pous Johannes Paulus I]]) word patriarg van [[Venesië]].
* [[17 Desember]] – Die [[Amerikaanse Lugmag]] kondig aan dat sy vlieënde-pieringondersoeke geen getuienis ontbloot het oor die bestaan van 'n buite-aardse ruimtetuig nie.
* [[18 Desember]] – Die Britse parlement skaf die doodstraf af vir moord.
== Geboortes ==
* [[1 Januarie]] – [[Nicholas Gleaves]], Engelse akteur en skrywer.
* [[3 Januarie]] – [[Michael Schumacher]], Duitse sewemalige [[Formule Een]]-renmotorkampioen.
* [[5 Januarie]] – [[Marilyn Manson]], Amerikaanse akteur en sanger.
* [[21 Januarie]] – [[Karina Lombard]], Amerikaanse aktrise, komponis en vervaardiger.
* [[25 Januarie]] – Desmond Dube, Suid-Afrikaanse akteur.
* [[10 Februarie]] – [[Jan Kees de Jager]], Nederlandse politikus.
* 10 Februarie – [[James Small]], [[Springbokrugbyspeler]] († [[2019]]).
* [[27 Maart]] – [[Mariah Carey]], Amerikaanse sangeres.
* 27 Maart – [[Pauley Perrette]], Amerikaanse aktrise, vervaardiger en regisseuse.
* [[2 April]] – [[Mariella Ahrens]], Duitse aktrise.
* [[25 April]] – [[Renée Zellweger]], Amerikaanse aktrise.
* [[2 Mei]] – [[Brian Lara]], [[Trinidad en Tobago|Trinidadse]] [[krieket]]speler.
* [[14 Mei]] – [[Cate Blanchett]], Australiese aktrise.
* [[23 Mei]] – [[Kobie van Rensburg]], Suid-Afrikaanse tenoor en operadirekteur.
* [[25 Mei]] – [[Anne Heche]], Amerikaanse aktrise, skryfster en vervaardiger († [[2022]]).
* [[6 Junie]] – [[Erik Prince]], Amerikaanse sakeman, voormalige VSA Vloot SEAL-offisier en die stigter van die [[private militêre maatskappy]] Blackwater.
* [[14 Junie]] – [[Steffi Graf]], voormalige Duitse vrouetennisspeler.
* [[9 Julie]] – [[Gert-Jan Segers]], Nederlandse politikus.
* [[10 Julie]] – [[Jonas Kaufmann]], [[Duitsers|Duitse]] [[opera]]tenoor.
* [[26 Julie]] – [[Randall Abrahams]], Suid-Afrikaanse radio- en televisiebesigheidspersoon en musiekprodusent.
* [[27 Julie]] – [[Jonty Rhodes]], voormalige Suid-Afrikaanse krieketspeler.
* [[23 Augustus]] – [[Tinus Linee]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler († [[2014]]).
* [[13 September]] – [[Shane Warne]], Australiese krieketspeler († [[2022]]).
* [[14 September]] – [[Kallie Kriel]], [[HUB]] van die Suid-Afrikaanse burgerregte-organisasie [[AfriForum]].
* [[20 September]] – [[Mark Pilgrim]], Suid-Afrikaanse mediapersoonlikheid († [[2023]]).
* [[25 September]] – [[Catherine Zeta-Jones]], Walliese aktrise.
* 25 September – [[Hansie Cronjé]], Suid-Afrikaanse oud-[[krieket]]kaptein († [[2002]]).
* [[6 Oktober]] – [[Hyun Jung-hwa]], uitgetrede vroue-[[tafeltennis]]speler van [[Suid-Korea]].
* [[17 Oktober]] – [[Ernie Els]], Suid-Afrikaanse beroepsgholfspeler.
* [[12 November]] – [[Ian Bremmer]], Amerikaanse politikoloog, skrywer en entrepreneur wat fokus op globale politieke risiko.
* [[24 Desember]] – [[Sean Cameron Michael]], Suid-Afrikaanse akteur.
* [[28 Desember]] – [[Linus Torvalds]], Finse rekenaarwetenskaplike en skepper van [[Linux]].
* [[30 Desember]] – [[Toks van der Linde]], Suid-Afrikaanse rugbyspeler en tv-geselsprogramaanbieder.
== Sterftes ==
* [[20 Februarie]] – [[Ernest Ansermet]], Switserse dirigent (* [[1883]]).
* [[26 Februarie]] – [[Levi Eshkol]], Israelse politikus (eerste minister) (* [[1895]]).
* [[28 Maart]] – [[Dwight D. Eisenhower]], Generaal in die [[Amerikaanse Weermag]] en 34ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1890]])
* [[30 Maart]] – [[Terence Macleane Salter]], Brits-Suid-Afrikaanse plantversamelaar en [[Plantkunde|plantkundige]] (* [[1883]])
* [[12 April]] – [[D.F. Malherbe]], Afrikaanse digter en dramaturg (* [[1881]]).
* [[29 April]] – [[Julius Katchen]], Amerikaanse pianis (* [[1926]]).
* [[26 Mei]] – [[Helga Uys]], Duits-gebore konsertpianis, moeder van [[Pieter-Dirk Uys]] (* [[1908]]).
* [[31 Mei]] – [[Tom Naudé]], Suid-Afrikaanse politikus en waarnemende [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1967–1968) (* [[1889]]).
* [[22 Junie]] – [[Judy Garland]], Amerikaanse sanger, akteur (* [[1922]]).
* [[3 Julie]] – [[Brian Jones]], Britse multi-instrumentalis, stigterslid van ''[[The Rolling Stones]]'' (* [[1942]]).
* [[5 Julie]] – [[Walter Gropius]], Duitse argitek (* [[1883]]).
* 5 Julie – [[Wilhelm Backhaus]], Duitse pianis en pedagoog (* [[1884]]).
* [[22 Julie]] – [[Bertha Solomon]], Suid-Afrikaanse feminis en Volksraadslid vir [[Jeppes (kiesafdeling)|Jeppes]] van 1938 tot 1958 (* [[1892]]).
* [[9 Augustus]] – [[Sharon Tate]], Amerikaanse aktrise (* [[1943]]).
* [[15 Augustus]] – [[Stijn Streuvels]], Vlaamse skrywer (* [[1871]]).
* [[19 Augustus]] – [[Ludwig Mies van der Rohe]], Duitse argitek, (* [[1886]]).
* [[12 Oktober]] – [[Sonja Henie]], Amerikaanse aktrise en skryfster (* [[1912]]).
* [[21 Oktober]] – [[Jack Kerouac]], Amerikaanse skrywer, (* [[1922]]).
* [[26 Oktober]] – [[Jeremy Schulman]], Suid-Afrikaanse violis en dirigent (* [[1896]]).
* [[18 November]] – [[Gus McNaughton]], Engelse akteur en skrywer (* [[1881]]).
[[Kategorie:1969| ]]
[[Kategorie:20ste eeu]]
rzzhzlg4lmf1w4m4a5y2r537hjacc31
12 November
0
748
2909137
2893001
2026-06-03T21:02:32Z
Sobaka
328
/* Geboortes */ bywerk
2909137
wikitext
text/x-wiki
{{NovemberKalender}}
'''12 November''' is die 316de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (317de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 49 dae in die res van die jaar.
== Gebeure ==
[[Lêer:Leon trotsky.jpg|duimnael|regs|125px|[[Leon Trotsky]]]]
* [[1323]] – [[Pous Johannes XXII]] publiseer die bul ''Quum inter nonnullos'' teen die kettery van die Franciskane se "spiritualiste" oor absolute armoede.
* [[1514]] – [[Giovanni Maria Ciocchi del Monte]] (later [[Pous Julius III]]) word tot biskop gewy.
* [[1516]] – Die Verdrag van Ewige Vrede tussen [[Frankryk]] en die Switserse Bondgenootskap. Koning Frans erken die verowerings van die Switserse Bondgenoodskap in Noord-Italië en betaal die Switsers skadevergoeding van 700 000 Goue Krone.
* [[1576]] – [[Giovanni Antonio Facchinetti]] (later [[Pous Innocentius IX]]) word Latynse patriarg van Jerusalem.
* [[1810]] – Wallis ([[Switserland]]) word deur [[Frankryk]] geannekseer en herbenoem “Department du Simplon”.
* [[1837]] – Deborah Retief, skryf haar pa se naam op die [[Retiefklip, Kerkenberg|Retiefklip]] naby [[Harrismith]].
* [[1847]] – Sonderbund-oorlog: Nederlaag van die “Sonderbund”-Kantone teen die troepe van die Switserse Bondgenootskap in die veldslag by Lunnern an der Reuss.
* [[1918]] – Die nasionale staking deur die Sosialiste in [[Switserland]] lê die industrie lam. Die staking word deur die burger-weermag onderdruk.
* [[1920]] – Die eerste sitting van die [[Volkebond]] vind plaas in [[Lausanne]], [[Switserland]]
* [[1927]] – [[Leon Trotsky]] word uit die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie|Kommunistiese Party]] verban – wat aan [[Joseph Stalin]] onbetwiste beheer van die [[Sowjetunie]] verleen.
* [[1936]] – Die San Francisco-Oaklandbaaibrug open vir verkeer in [[Kalifornië]].
* [[1965]] – [[Wenera 2]] word deur die Sowjetunie gelanseer.
* [[1984]] – [[Marokko]] bedank uit die [[Organisasie vir Afrika-eenheid]] as gevolg van die [[Wes-Sahara]]-konflik.
* [[1991]] – [[Indonesië|Indonesiese]] magte vuur op studentebetogers in die Dílislagting.
* [[1995]] – [[Mosambiek]] sluit aan by die [[Britse Statebond]].
* [[2001]] – [[Taliban]]-magte verlaat [[Kaboel]], die hoofstad van [[Afghanistan]], voor naderende troepe van die [[Noordelike Alliansie]].
* [[2022]] – [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] klop [[Engelse nasionale vrouerugbyspan|Engeland]] in die eindstryd met 34–31 en wen sodoende die negende [[Vrouerugbywêreldbeker 2021|Vrouerugbywêreldbeker]] in [[Nieu-Seeland]].
== Geboortes ==
* [[1780]] – [[Piet Retief]], [[Voortrekker]]leier († [[1838]]).
* [[1840]] – [[Auguste Rodin]], [[Frankryk|Franse]] [[beeldhouer]] († [[1917]]).
* [[1903]] – [[G.S. Nienaber]], Afrikaanse [[taalkundige]] († [[1994]]).
* [[1917]] – [[Dirk Ziervogel]], [[Suid-Afrika]]anse kenner van Bantoetale († [[1977]]).
* [[1929]] – Prinses [[Grace Kelly|Grace]] van [[Monaco]] († [[1982]]).
* [[1938]] – [[Steve Tshwete]], ANC-kabinetsminister († [[2002]]).
* [[1939]] – [[Lucia Popp]], Slowaakse operasopraan († [[1993]]).
* [[1945]] – [[Neil Young]], Kanadese en Amerikaanse sanger-liedjieskrywer.
* [[1950]] – [[Johan van der Merwe]], Afrikaanse akteur († [[2012]]).
* [[1959]] – [[Lip-Bu Tan]], Amerikaanse sakebestuurder.
* [[1963]] – [[Damon Galgut]], Suid-Afrikaanse skrywer en [[Booker-prys]]-wenner.
* [[1969]] – [[Ian Bremmer]], Amerikaanse politikoloog, skrywer en entrepreneur wat fokus op globale politieke risiko.
* [[1979]] – [[Erns Grundling]], Afrikaanse joernalis en digter.
* [[1980]] – [[Ryan Gosling]], [[Kanada|Kanadese]] [[akteur]] en [[musikant]].
== Sterftes ==
* [[607]] – [[Pous Bonifatius III]], die 66ste [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* onbekend).
* [[1035]] – [[Knoet die Grote]], koning van [[Engeland]], [[Denemarke]] en [[Noorweë]] (* [[circa]] 985-995).
* [[1976]] – [[Walter Piston]], Amerikaanse komponis (* [[1894]]).
* [[1981]] – [[William Holden]], Amerikaanse akteur (* [[1918]]).
* [[1990]] – [[Eve Arden]], Amerikaanse aktrise (* [[1908]]).
* [[2000]] – [[Christo Coetzee]], Suid-Afrikaanse skilder (* [[1929]]).
* [[2002]] – [[Johannes Kerkorrel]], Afrikaanse musikant (* [[1960]]).
* [[2003]] – [[Jonathan Brandis]], Amerikaanse akteur (* [[1976]]).
* [[2007]] – [[Piet Koornhof]], Suid-Afrikaanse politikus en kabinetsminister (* [[1925]]).
* [[2013]] – [[John Tavener]], Engelse komponis (* [[1944]]).
* [[2016]] – [[Lupita Tovar]], Amerikaanse aktrise (* [[1910]]).
* [[2024]] – [[Bent Mejding]], Deense akteur en regisseur (* [[1937]]).
== Vakansies, vierings en waarnemingsdae ==
*
{{commonskat|12 November}}
[[Kategorie:November]]
flqssjcjs58qdqhvdwrmlz5e7ncc2w0
Wikipedia:Geselshoekie
4
5209
2909121
2908929
2026-06-03T17:48:01Z
Oesjaar
7467
/* Wikimania 2026 */ nuwe afdeling
2909121
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== Skryfwedstryd 2026 ==
Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC)
:Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC)
::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC)
::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC)
::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC)
:::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC)
:::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC)
:Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC)
::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC)
::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC)
== Maandelikse besoeke en diepte ==
Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.
Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)
:Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)
[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC)
::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC)
== Grootste artikel? ==
Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC)
== Hantering van kategorieë... ==
Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC)
:{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC)
== Kan ons nuwe lesers lok met sport? ==
Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop.
Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC)
:Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC)
::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC)
== Voorbladuitleg ==
Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC)
:Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC)
::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC)
:::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC)
::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC)
:::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC)
Ons kan die verskil duidelik maak:
* Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC)
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC)
== Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist ==
Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC)
== [[Die boek met vlerke]] ==
Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC)
:Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC)
::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie.
::Die belangrikste rooi vlae:
::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks.
::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking.
::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word.
::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie.
::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig.
::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan:
::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem.
::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak.
::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes.
::Beoordeling:
::*Nie noodwendig vals nie
::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie.
::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is.
::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Ou Kaapse pad/wapad/weg ==
Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC)
== Besoeke vir April en Mei. ==
Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC)
== Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! ==
Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC)
:Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC)
== Sjabloon:weerkas ==
{{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC)
== Wikimania 2026 ==
Gemeenskap, ek 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie!
Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter!
Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC)
p2oa3wjowouh03ellwopng6k10yazt7
2909128
2909121
2026-06-03T20:36:40Z
Sobaka
328
/* Wikimania 2026 */
2909128
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== Skryfwedstryd 2026 ==
Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC)
:Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC)
::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC)
::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC)
::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC)
:::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC)
:::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC)
:Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC)
::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC)
::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC)
== Maandelikse besoeke en diepte ==
Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.
Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)
:Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)
[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC)
::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC)
== Grootste artikel? ==
Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC)
== Hantering van kategorieë... ==
Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC)
:{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC)
== Kan ons nuwe lesers lok met sport? ==
Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop.
Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC)
:Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC)
::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC)
== Voorbladuitleg ==
Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC)
:Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC)
::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC)
:::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC)
::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC)
:::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC)
Ons kan die verskil duidelik maak:
* Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC)
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC)
== Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist ==
Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC)
== [[Die boek met vlerke]] ==
Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC)
:Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC)
::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie.
::Die belangrikste rooi vlae:
::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks.
::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking.
::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word.
::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie.
::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig.
::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan:
::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem.
::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak.
::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes.
::Beoordeling:
::*Nie noodwendig vals nie
::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie.
::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is.
::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Ou Kaapse pad/wapad/weg ==
Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC)
== Besoeke vir April en Mei. ==
Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC)
== Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! ==
Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC)
:Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC)
== Sjabloon:weerkas ==
{{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC)
== Wikimania 2026 ==
Gemeenskap, ek 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie!
Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter!
Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC)
:''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC)
0iwb44r4zccgwu7wux0qn8vwj6n33is
2909178
2909128
2026-06-04T06:23:09Z
Aliwal2012
39067
/* Wikimania 2026 */
2909178
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== Skryfwedstryd 2026 ==
Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC)
:Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC)
::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC)
::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC)
::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC)
:::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC)
:::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC)
:Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC)
::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC)
::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC)
== Maandelikse besoeke en diepte ==
Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.
Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)
:Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)
[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC)
::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC)
== Grootste artikel? ==
Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC)
== Hantering van kategorieë... ==
Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC)
:{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC)
== Kan ons nuwe lesers lok met sport? ==
Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop.
Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC)
:Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC)
::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC)
== Voorbladuitleg ==
Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC)
:Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC)
::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC)
:::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC)
::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC)
:::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC)
Ons kan die verskil duidelik maak:
* Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC)
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC)
== Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist ==
Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC)
== [[Die boek met vlerke]] ==
Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC)
:Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC)
::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie.
::Die belangrikste rooi vlae:
::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks.
::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking.
::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word.
::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie.
::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig.
::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan:
::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem.
::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak.
::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes.
::Beoordeling:
::*Nie noodwendig vals nie
::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie.
::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is.
::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Ou Kaapse pad/wapad/weg ==
Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC)
== Besoeke vir April en Mei. ==
Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC)
== Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! ==
Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC)
:Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC)
== Sjabloon:weerkas ==
{{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC)
== Wikimania 2026 ==
Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie!
Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter!
Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC)
:''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC)
::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC)
jzyrd3auranoh9fzdnbe7c5k96h4hrd
2909252
2909178
2026-06-04T11:25:41Z
Thermofan
22693
/* Wikimania 2026 */ Antwoord
2909252
wikitext
text/x-wiki
__NEWSECTIONLINK__
__NOINDEX__
{{spring ondertoe}}
[[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]]
[[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!--
[[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]
[[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]]
[[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]]
[[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]]
-->
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;">
<big>'''Sien ook:'''</big>
* [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is.
* [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers.
* [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy.
* [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer.
<center>'''Verdere hulp:'''<br /></center>
Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die
* [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']],
* [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en
* [[:m:|Meta Wikipedia]].
</div>
{{Argiefboks|14
| argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]]
| argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]]
| argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]]
| argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]]
| argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]]
| argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]]
| argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]]
| argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]]
| argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]]
| argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]]
| argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]]
| argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]]
| argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]]
| argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]]
}}
'''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys.
Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak.
Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word.
Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans]
<div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit§ion=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div>
== Skryfwedstryd 2026 ==
Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC)
:Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC)
::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC)
:::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC)
::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC)
::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC)
:::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC)
:::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC)
:Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC)
::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC)
::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC)
== Maandelikse besoeke en diepte ==
Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar.
Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC)
:Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949
:Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655
:Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC)
[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC)
::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC)
== Grootste artikel? ==
Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC)
== Hantering van kategorieë... ==
Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC)
:{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC)
== Kan ons nuwe lesers lok met sport? ==
Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop.
Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC)
:Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC)
::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC)
== Voorbladuitleg ==
Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC)
:Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC)
::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC)
:::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC)
::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC)
:::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC)
::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC)
Ons kan die verskil duidelik maak:
* Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
* 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad
Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC)
:Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC)
== Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist ==
Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC)
== [[Die boek met vlerke]] ==
Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC)
:Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC)
::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie.
::Die belangrikste rooi vlae:
::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks.
::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking.
::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word.
::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie.
::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig.
::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan:
::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem.
::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak.
::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes.
::Beoordeling:
::*Nie noodwendig vals nie
::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie.
::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is.
::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC)
== <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].
Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" />
</div>
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 -->
== Ou Kaapse pad/wapad/weg ==
Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC)
== Besoeke vir April en Mei. ==
Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC)
== Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! ==
Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC)
:Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC)
== Sjabloon:weerkas ==
{{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC)
== Wikimania 2026 ==
Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie!
Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter!
Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC)
:''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC)
::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC)
:::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC)
cla9uwlmji8j3lh3dltfltkyfkh57k9
Wikipedia:Bladsyverwydering
4
5338
2909205
2901455
2026-06-04T07:33:18Z
Oesjaar
7467
/* Trinnaphop Thongchay */ Ensiklopediese waarde?
2909205
wikitext
text/x-wiki
{{Wikipedia-Bladsyverwydering}}
<div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;">
::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:'''
* [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]]
* [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]]
* [[#Sien ook|Sien ook]]
* [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]]
</div>
{{argiefboks|3
| argief1 = [[/argief2024|2024]]
| argief2 = [[/argief2025|2025]]
| argief3 = [[/argief2026|2026]]
}}
== Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer ==
# Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy.
# Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>.
# Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is.
# '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit§ion=new Voeg die bladsy hier by]'''
# Voeg die rede vir die nominasie by.
Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers.
Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien.
Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|verwyder}} ({{verwyder}})
* {{sl|hou}} ({{hou}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
* {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}}
En administrateurs by uitvoering:
* {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}})
== Betwisting van 'n verwydering ==
Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien.
== Spoedige verwydering ==
Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes:
{{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}}
'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy.
== Sien ook ==
''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.''
* [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie.
* [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was.
* [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie.
* [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]]
== Inhoudsopgawe ==
__TOC__
;Verwyderingsnominasies
== [[Islah Abdur-Rahman]] ==
* {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC)
* {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC)
* {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC)
== [[Lebogang Boemo]] ==
* {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde?
[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC)
* {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC)
:Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC)
:Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC)
:Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC)
* {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC)
* {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC)
* {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC)
== [[Youngboi OG]] ==
{{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC)
{{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC)
{{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC)
== [[Federico Cabras]] ==
{{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC)
{{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC)
{{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC)
{{verwyder}}, Lyk of die persoon bestaan, maar hy is nog nie juis noemenswaardig nie. Artikel is op die Italiaanse Wikipedia verwyder weens die feit dat die artikel as nie noemenswaardig en/of promosie beskou word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 14 April 2026 (UTC)
:::{{uitgevoer}} deur Oesjaar.
== [[Trinnaphop Thongchay]] ==
* {{verwyder}} – bestaan nie in sy taal of op die Engelse of Duitse Wikipedia's nie. Lyk weereens na goedkoop bemarking. Groete!
[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:46, 23 April 2026 (UTC)
* <s>{{verwyder}}</s> – Die artikel is op die Viëtnamese Wikipedia gemerk vir verwydering. Hy het wel 'n Wikidata inskrywing maar glo hy is nog nie noemenswaardig genoeg om 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia te hê, nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:53, 23 April 2026 (UTC) Jammer is ook maar blind, sien sy Wikidata inskrywing en let nie op dat die artikel wel in ander tale bestaan insluitende Kambodjaans en Chinees wat waarskynlik in sy geval relevant is. Kan dan seker maar bly.{{hou}} [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:02, 23 April 2026 (UTC)
* {{Neutraal}} – Die artikel vertoon vir my maar net dieselfde as ons duisende bestaande artikels oor Britse en Amerikaanse akteurs. Waar trek mens dan die streep? Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 23 April 2026 (UTC)
* {{Neutraal}} – artikel bestaan in 10 ander tale. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:30, 23 April 2026 (UTC)
* {{Kommentaar}} – die nuutste nuus is dat die artikel nou genomineer is vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] deur [[Gebruiker:Kadı]]. Lyk my hy gaan asblik toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 25 April 2026 (UTC)
**Ek het sopas [[Trinnakhun Thongchay]] ook geskrap. Voëls van dieselfde vere! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 4 Mei 2026 (UTC)
== [[Ziané Saayman]] ==
* {{verwyder}} – Geen ensiklopediese waarde nie, suiwer bemarking. Tot vanoggend toe nog nooit van die persoon gehoor nie. Groete!
ifizx2o4bo64wq0oxwg59ltcgdllqqu
Etienne Leroux
0
7117
2909187
2907021
2026-06-04T07:04:33Z
Jcb
223
2909187
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Etienne Leroux
| bynaam =
| beeld = Etienne Leroux.jpg
| onderskrif = Etienne Leroux omstreeks 1960
| geboortenaam = Stephanus Petrus Daniël le Roux
| geboortedatum = [[13 Junie]] [[1922]]<br />[[Oudtshoorn]]
| dood_datum = [[30 Desember]] [[1989]]<br />[[Bloemfontein]]
| titel = Skrywer
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webwerf =
| voetnotas =
}}
'''Etienne Leroux''' (gebore '''Stephanus Petrus Daniël le Roux'''; [[13 Junie]] [[1922]], [[Oudtshoorn]] – [[20 Desember]] [[1989]], [[Bloemfontein]]<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/3309 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161115192826/http://www.nb.co.za/Authors/3309 |date=15 November 2016 }}</ref>) was ’n internasionaal bekende Afrikaanse skrywer en een van die mees prominente [[Sestigers]], wat die [[Hertzogprys]] meer as een keer en verskeie ander toekennings vir sy skryfwerk ontvang.<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Le_Roux,_Stephanus_Petrus_Dani%C3%83%C2%AB1{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Hy is gebore as Stephanus Petrus Daniël le Roux, maar verwerf bekendheid as skrywer onder die skuilnaam '''Etienne Leroux'''. Van sy bekendste werke sluit in: ''[[Sewe Dae by die Silbersteins]]'' en ''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref name=":0" />
== Lewe en werk ==
=== Vroeë lewe en herkoms ===
[[Lêer:SP le Roux.jpg|duimnael|180px|Le Roux se vader, min. [[Stephanus Petrus le Roux]].]]
Stephanus Petrus Daniël le Roux is op 13 Junie 1922 op [[Oudtshoorn]] gebore as enigste seun en oudste kind van drie kinders.<ref>Kannemeyer, J.C. ''Leroux: ’n Lewe''. Protea Boekhuis Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 2008</ref> Sy ouers is [[Stephanus Petrus le Roux]] ([[4 Maart]] [[1891]] – [[25 Januarie]] [[1974]]), minister van landbou in die Malan- en Strijdom-kabinet,<ref name=":1">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/lerouxe.html</ref> en Elizabeth Helena Scholtz ([[5 Oktober]] [[1901]] – [[21 Oktober]] [[1989]]), wat op [[21 Junie]] [[1921]] op [[Somerset-Wes]] getroud is. Hierna gaan boer die egpaar op Rietvlei naby [[De Rust]]. Stephen se susters is Anna Lilian Malherbe (Annelie) (gebore [[4 Augustus]] [[1925]]) en Catherina Josephina (Erna) (gebore [[23 September]] [[1928]]). Die skrywer [[C.J. Langenhoven]] is sy peetvader.
=== Opleiding ===
Op [[Rietvlei]], sowat veertig kilometer van Oudtshoorn, word hy groot. Sy eerste skoolopleiding ontvang hy in die plaasskool wat vir die kinders van Middelplaats gebou is en waar Jan Snyman die enigste onderwyser vir al die laerskoolkinders was. As gevolg van sy vader se politieke loopbaan moet die gesin noodgedwonge sekere maande van die jaar in [[Kaapstad]] deurbring, waar sy vader die parlementsitting bywoon. Dit bring mee dat die klein Stephen gereeld van skool moet verwissel. Soms bly hy by sy ouma en oupa Scholtz in [[Kuilsrivier]] en gaan uit hierdie huis na die plaaslike laerskool. Op die plaas Rietvlei naby [[De Rust]] bring hy ’n groot aantal van sy vormingsjare deur en gaan hier ook van tyd tot tyd by die plaasskool skool. As ’n resultaat van die gedurige verhuising ontvang Leroux vanaf 1928 sy onderwysopleiding hoofsaaklik by goewernantes. Hy begin vroeg lees in die familie se goeie biblioteek en maak hier reeds kennis met die Victoriaanse skrywers en ook [[William Shakespeare]], [[Charles Dickens]], [[Ernest Hemingway]], [[Marcel Proust]], André Gide, [[Jean-Paul Sartre]], [[Fjodor Dostojefski|Fyodor Dostojefski]], [[Evelyn Waugh]] en [[Günter Grass|Günther Grass]]. In [[1932]] is hy in [[Koffiefontein]] in die [[Vrystaat]] op skool, waar sy oupa en ouma Scholtz intussen gevestig is en hy uit hulle huis skoolgaan. Vanaf standerd vier, wanneer sy ouers ’n huurhuis in [[Tamboerskloof]] betrek vir die duur van die parlementsitting, besoek hy die [[Laerskool Jan van Riebeeck]].
Nadat sy vader in die dertigerjare besluit om sy boerdery na Koffiefontein in die [[Vrystaat]] uit te brei, gaan Stephen vanaf [[1935]] na die [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]], waar hy eers in die Murray-koshuis en later die Brill-koshuis tuisgaan. Hy matrikuleer hier in [[1939]], word as prefek aangewys en word eerste geplaas in die Vrystaatse eksamens van die Taalbond. In die jare [[1940]] tot einde [[1944]] is hy student aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], waar hy die B.A.-graad in [[1942]] en die LL.B.-graad in 1944 behaal. Hier woon hy in die Dagbreek-koshuis. Barend Toerien en Elsa Joubert is in hierdie tyd van sy medestudente. In [[1945]] werk Stephen ’n jaar lank as ingeskrewe klerk by die prokureursfirma Daniels en Smit in Bloemfontein, waarna hy hom in [[1946]] op die familieplaas Wagenmakersdrift in die distrik Koffiefontein vestig. Hy boer onder andere met [[Merino|merino skape]], saadmielies, [[katoen]] en [[tamatie]]s.
=== Persoonlike lewe ===
Ná sy huwelik op [[13 Maart]] [[1948]] op [[Stellenbosch]] met die kunsskilderes Renée Malherbe (gebore [[11 April]] [[1927]]) betrek hy ’n deel van die familieplaas waaraan hy die naam Ja-Nee gee. Uit hierdie huwelik word drie kinders gebore, twee dogters (Cherié Malherbe le Roux, gebore [[6 Junie]] [[1949]] en Helise Scholtz le Roux, gebore [[16 Maart]] [[1951]]) en ’n seun (Stephanus Petrus, gebore [[15 Februarie]] [[1955]]).<ref name=":1" />
Stephen ontmoet vir Elizabeth Joubert (gebore [[1 Julie]] [[1938]]), teen die einde van [[1969]]. Elizabeth was ’n Bloemfonteinse musiekdosent, wat in hierdie tyd bekende pianiste is en daarna amptelike begeleidster word van [[Sukovs|SUKOVS]] (die Streeksdiensteraad vir Uitvoerende Kunste van die Oranje-Vrystaat). In September [[1970]] raak hulle verloof en op [[14 September]] [[1970]] trou Stephen en Elizabeth.
=== Europese reise en vriendskappe met die Sestigers ===
Op [[1 Januarie]] [[1954]] vertrek Stephen en sy vrou met die skip die Pretoria Castle vir ’n besoek van vyf maande aan [[Europa]]. Hulle besoek [[Engeland]] (waar hulle ’n week in [[Londen]] oorbly); [[Nederland]] (waar hulle twee weke vertoef en [[Amsterdam]] en ander dele besoek); [[Duitsland]] (waar hulle die fisiese nalatenskap van die oorlog kan waarneem en ’n paar dae in [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]] oorbly); [[Oostenryk]] (met besoeke aan onder andere [[Innsbruck]] en [[Wene]]); [[Italië]] (waar hulle in La Spezia by Jacques en Hélène Malan aandoen en ook [[Venesië]], [[Rome]], [[Genua|Genoa]] en [[Florence]] besoek); en spandeer dan ongeveer ses weke aan die linkeroewer van die [[Seine]] in [[Parys]] in [[Frankryk]]. Hier maak hy kennis met skrywers soos [[Jan Rabie]] en [[Bartho Smit]] wat later saam met hom vir ’n vernuwing in die [[Afrikaanse letterkunde]] verantwoordelik is. Op [[19 April]] [[1954]] keer hulle terug na Londen, van waar hulle op [[29 April]] [[1954]] vanaf [[Southampton]] terugvaar na [[Kaapstad]].
=== Loopbaan as skrywer ===
In die vyftigerjare is Stephen se mentor en adviseur die Nederlandse digter [[Jan Greshoff]] wat weens sy belesenheid, sin vir tegniese vaardigheid en omgang met die literatuur ’n groot invloed op hom uitoefen. Leroux leer later ook al die [[Sestigers]] ken, veral wanneer hy jaarliks die somervakansie by [[Llandudno]] naby Kaapstad deurbring. Met sommiges, soos Jan Rabie, raak hy bevriend.
Hy kies die naam Etienne as skrywersnaam, aangesien dit die [[Frans]] is van Stephen, sy eerste naam, terwyl sy van aanmekaar geskryf word soos die spelling van sy Franse voorsate.
Stephen se eerste roman, ''Die eerste lewe van Colet'', moet hy self borg en selfs na verskyning van sy tweede roman, ''Hilaria'', is daar nie veel belangstelling vir sy werk nie. Dit is eers met die publikasie van ''Die mugu'' in [[1959]] dat die letterkundige kritici ernstig begin kennis neem van hom. In ''Standpunte'' van Februarie [[1960]] verskyn ’n insiggewende artikel van C.A. van Rooy oor ''Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in ‘Hilaria’'', waarmee die wetenskaplike verkenning van die mitiese onderbou van sy werk ’n aanvang neem. In [[N.P. van Wyk Louw]] se boek ''Vernuwing in die prosa'', wat groot impak maak op die beskouing van die werk van die eksperimenteerders op die gebied van prosa, sonder Louw vir Leroux uit as die skrywer met die grootste belofte van vernuwing. Wanneer die tydskrif ''Sestiger'' in 1963 gestig word, dien Leroux in die redaksie tot met die staking van die tydskrif in November [[1965]].
==== Lid van die sestigers ====
Die Sestiger-beweging in die geheel, en Leroux se werk in die besonder, word aan groot publisiteit en omstredenheid onderwerp wanneer ''Sewe dae by die Silbersteins'' in [[1964]] met die [[Hertzogprys]] bekroon word. Die boek word deur talle sedebewakers aangeval en as “immoreel” bestempel, met vele mense wat briewe aan die koerante skryf om die boek te veroordeel. ’n Aantal van hierdie beswaarmakers erken terselfdertyd dat hulle die boek nie eens gelees het nie. Die Sinodale Kommissie van die Vrystaatse [[N.G. Kerk]] neem byvoorbeeld ’n besluit waarin die verskyning en die bekroning van die boek betreur word en ’n beroep gedoen word aan die Akademie om nooit weer so ’n “verwarde, normlose” boek te bekroon nie. Die uitgerekte debat wat volg en etlike maande duur, noop onder andere vir [[N.P. van Wyk Louw]] om Leroux en die boek te verdedig, terwyl vele ander vooraanstaande letterkundiges dieselfde doen. Leroux laat hom slegs twee keer in die openbaar uit oor die polemiek. In ’n onderhoud met ''Dagbreek en Sondagnuus'' van [[9 Augustus]] [[1964]] wys hy daarop dat ’n paar predikante in briewe aan hom die boek as ’n morele werk bestempel het. Hy sê verder dat hy oor die hele mens skryf, goed en kwaad. In ’n lesing in September 1964 by die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] onder die titel ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer'', wys hy daarop dat ’n letterkundige werk nooit satanies kan wees nie, juis omdat die letterkundige werk die lewe weerspieël en nie eensydig op die bose of die goeie fokus nie. Met die oorhandiging van die Hertzogprys doen [[A.P. Grové]] die commendatio, waarin hy die boek loof as een wat uitstaan in die Afrikaanse romanproduksie van die voorafgaande twintig jaar en een waarop hy trots is dat dit in Afrikaans kon verskyn. ''Een vir Azazel'' kry ook hoë lof van resensente, waarna ''Die derde oog'' minder entoesiasties ontvang word.<ref name=":2">Sestigers: https://diesestigers.wordpress.com/etienne-leroux/</ref>
==== Verhouding met Ingrid Winterbach ====
Stephen kry in hierdie stadium baie briewe van bewonderaars, onder andere van die agtienjarige kunsstudent [[Ingrid Winterbach]], later self baie bekende skrywer. Die langdurige briewewisseling tussen hulle gee in groot mate aanleiding tot ''18-44'', sy volgende roman. Nadat sy huwelik reeds etlike jare in troebel waters gevaar het, ontdek sy vrou, Renée le Roux, die briewe van Ingrid en dit is vir haar die laaste strooi. Sy skeur Ingrid se briewe op wanneer Stephen weier om die briewewisseling te beëindig. Hierna bestaan die huwelik slegs in naam en in 1969 dagvaar Renée hom vir ’n egskeiding. Vir die duur van hulle korrespondensie het Stephen en Ingrid mekaar nie ontmoet nie en ontmoet mekaar die eerste keer in November 1969 tydens ’n besoek van hom in [[Johannesburg]].
==== Internasionale publikasie ====
''Sewe dae by die Silbersteins'' word in 1967 in [[Engels]] vertaal deur Charles Eglington en word só die eerste Sestiger-werk wat internasionaal uitgegee word en in [[Groot-Brittanje|Brittanje]] en [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] verskyn, later ook gevolg deur die vertaling van ''Een vir Azazel''. By verskyning van die Engelse vertaling spreek Graham Greene in September [[1967]] in ’n persoonlike nota aan Leroux sy groot waardering vir ''Sewe dae'' uit en Greene kies ook hierdie boek as sy boek van die jaar in ''The Observer''. Dit lei tot persoonlike kennismaking tussen hulle tydens Leroux se oorsese besoek in [[1968]], wat hy alleen onderneem. Tydens hierdie reis, wat op [[29 Maart]] [[1968]] begin, besoek Stephen Spanje (waar hy vir Robert Graves in [[Majorka]] ontmoet), Frankryk (waar hy vir [[André P. Brink]] en [[Breyten Breytenbach]] sien), Engeland (waar hy samesprekings voer met sy oorsese uitgewers), Italië (waar hy vir Graham Greene in [[Nice]] ontmoet) en [[Griekeland]] (waar hy [[Athene]] verken maar nie genoeg tyd het om by Jan Rabie en [[Marjorie Wallace]] in [[Kreta]] aan te doen nie). Hy ervaar in Frankryk eerstehands die opkoms van studentemag en opstand, toe die studente amper daarin slaag om die Franse regering omver te werp. Op [[18 Mei]] [[1968]] keer hy terug na Suid-Afrika. Hierdie reis vind neerslag in sy boek ''IsisIsisIsis''. Hy word in 1968 verkies tot lid van die Maatschappij der Nederlandse Letterkunde en in 1969 word hy aanvaar as volle lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. In Augustus 1968 verskyn die eerste uitgawe van die tydskrif ''Kol'', waarby Leroux as medewerker betrokke is tot die tydskrif in Desember 1969 gestaak word.
==== Moeilike jare ====
Op 1 Mei 1969 word sy huwelik met Renée le Roux beëindig en hierna sukkel hy om sy persoonlike probleme te verwerk. Renée vestig haar in ’n woonstel in [[Bloemfontein]] om naby hulle seun Stephen te wees, wat aan [[Grey-kollege|Grey Kollege]] skoolgaan, terwyl sy binnehuisversiering doen vir ’n groot firma. Die werk aan ''IsisIsisIsis'' wil nie vlot nie en, gedagtig aan die bevrugtende invloed wat die briewewisseling tussen Stephen en Ingrid vir sy skryfwerk gehad het, begin Renée nou met ’n korrespondensie onder die skuilnaam van ’n dokter, Pamela Dean, wat kamtig in Bloemfontein praktiseer. Die eensame Stephen op die plaas is verheug oor hierdie korrespondensie en gou verskaf dit die nodige vonk om ''IsisIsisIsis'' te voltooi. Die ware identiteit van Pamela Dean word eers bekend wanneer [[Phil du Plessis]] die waarheid uitvind. Ten spyte van hierdie inisiatief van Renée loop dit nie uit op ’n versoening tussen haar en Stephen nie. Daar is in hierdie tyd sprake daarvan dat sy werke verfilm sal word en ’n kontrak is gesluit vir die verfilming van ''Sewe dae by die Silbersteins''. Laksheid en onbekwaamheid aan die kant van Stephen se oorsese agent en ’n slapte in die filmbedryf veroorsaak eindelik dat daar niks van hierdie planne kom nie. Om uit die eensaamheid van sy bestaan op Ja-Nee te ontvlug, besoek Stephen [[Europa]] weer in April en Mei 1970. Hierdie keer begin die besoek in [[Spanje]] en vandaar gaan hy na [[Parys]] en [[Londen]]. Hiervandaan vlieg hy na [[Antibes]], waar hy vir ’n ruk by Graham Greene aansluit. Daarna gaan hy na [[Rome]] en Griekeland en sluit die reis af met ’n besoek van sewe dae aan [[Israel]].
==== Polemiek oor die Hertzogprys ====
Tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1970 blyk dit dat die meerderheid van die keurkomitee aanbeveel het dat hy weer die prys moet kry, hierdie keer vir sy werke ''IsisIsisIsis'' en ''18-44''. Die Akademieraad besluit egter na ’n vergadering wat drie ure duur om die meerderheidsaanbeveling te verwerp en die prys aan [[Karel Schoeman]] toe te ken. [[W.E.G. Louw]] het versoek dat Schoeman die prys moet kry, terwyl A.P. Grové as voorsitter van die keurkomitee die saak namens Leroux gestel het. Na bekendmaking van die besluit bedank A.P. Grové, [[Elize Botha]] en [[T.T. Cloete]] uit die keurkomitee. Botha bedank ook as lid van die Akademie uit protes omdat ’n minderheidsverslag aanvaar is en die letterkundige kommissie se integriteit hierdeur bevraagteken word. Die Akademieraad betuig dan sy waardering vir Leroux se letterkundige werk en vir die dienste van Grové, Botha en Cloete, waarna die drie hulle bedankings terugtrek.
==== Stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde ====
In Julie en Augustus [[1973]] besoek Graham Greene Suid-Afrika (vgl. sy romans ''Travels with my aunt'' en ''The human factor'') en Leroux vergesel hom op sy toer van ses weke. Vanaf [[28 Maart]] tot einde Mei [[1975]] onderneem hy en Elizabeth ’n Europese reis waar hulle Spanje, Italië (waar hulle vir Robert Ardrey in Rome besoek en vir Graham Greene in Capri ontmoet), Turkye en Griekeland besoek. In 1975 is hy 'n stigterslid van die Afrikaanse Skrywersgilde, wat gestig word om die skrywers ’n platform te gee om teen sensuur te veg, en dien hierna ook op die bestuur.
==== Polemiek oor ''Magersfontein, O Magersfontein!'' ====
Leroux is weer in groot polemiek betrokke wanneer sy ''Magersfontein, O Magersfontein!'' eers nie deur die Appèlraad van Publikasies verbied word nie, maar nadat dit terugverwys word deur die destydse Minister van Binnelandse Sake, dr. [[Connie Mulder]], in [[1977]] wel verbied word. Hierdie proses word gevolg deur ’n herrie en langdurige debatte in die openbaar en briefwisseling in die koerante tussen die sedebewakers wat die verbod goedkeur en letterkundiges wat daarop wys dat die verbod gegrond is op onbegrip van die ware aard van die boek. Die uitgewers[[Human & Rousseau|, Human & Rousseau]], neem die uitspraak op appèl na die Pretoriase Hooggeregshof, maar hierdie aansoek word in [[1978]] van die hand gewys.<ref name=":2" /> Ten spyte van die verbod word die boek in [[1979]] in ’n baie belangrike toekenning met die Hertzogprys bekroon, wat die debat oor die boek weer laat opvlam. Die voorsitter van die Appèlraad van die Publikasies, regter Lammie Snyman, word in hierdie tyd deur J.C.W. (Kobus) van Rooyen vervang, wat ’n veel meer verligte benadering tot sy taak het. Die uitgewers rig nou verdere vertoë aan die Appèlraad, wat lei tot die opheffing van die verbod in 1980 en eindelik ook tot die hersien van die sensuurbedeling. Van nou af word die waarskynlike leser, in plaas van die gemiddelde man, by die beoordeling van ’n boek in aanmerking geneem. Leroux ervaar die verbod as ’n groot vernedering en dit het ’n besliste impak op sy latere kreatiewe uitsette. Hy verklaar dat hy nie skryf om moedswillig te wees nie, maar om te sê wat hy moet sê. Die polemieke en dokumente rondom hierdie verbod word in 1990 in ''Magersfontein, die dokumente'' gepubliseer, waaruit die absurdheid van die sensuurbedeling van destyds duidelik blyk.
In 1977 bedank Leroux as lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], veral in opstand teen die gesloer met die lidmaatskap van [[Adam Small]]. Saam met hom bedank Jan Rabie, [[Elsa Joubert]], [[Abraham H. de Vries]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[F.A. Venter]] en [[Leon Rousseau]]. Saam met Elizabeth onderneem hy in die jare tagtig twee treinreise deur Namibië en in 1981 koop hy ook vir hom ’n strandhuis by [[Onrus]], waar Uys Krige en Jan Rabie woon.
=== Redes ===
Leroux lewer verskeie belangwekkende redes tydens sy lewe. Voor die Afrikaanse Studentekring van die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] lewer hy in 1960 ’n belangrike toeligting van sy werk, getiteld ''Die mens, en veral die skrywer, op soek na die lewende mite''. In September 1964 hou hy ’n lesing aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] oor die onderwerp ''Enkele probleme van die hedendaagse romanskrywer''. Op [[15 Februarie]] [[1973]] spreek hy die Sestigerweek by die [[Universiteit van Kaapstad]] toe onder die titel ''Tegnieke, temas en toekomsplanne'' en op [[17 Oktober]] van dieselfde jaar hou hy die N.P. van Wyk Louw-gedenklesing aan die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] oor die onderwerp ''Wat beteken ‘Vernuwing in die Prosa’ vandag?''. Tydens die ingebruikneming van die Etienne Leroux-navorsingsprojek aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in 1977 lewer hy die lesing ''Die gevaarlike inhoud van die woord''. In 1978 by die beraad van die Skrywersgilde te Maselspoort praat hy oor ''Credo van ’n skrywer. ’n Toekomsblik: die reg om te sê ‘Nee!’'' en by die jaarberaad van die Skrywersgilde in [[1981]] te [[Gordonsbaai]] lewer hy ’n rede oor ''Vervreemding tussen leser en skrywer''. Sy laaste groot openbare optrede is tydens die Nasionale Leeskringseminaar in [[Welkom]] in Oktober [[1988]], waar hy die sleuteltoespraak onder die tema ''Fokus op ‘80'' hou.
=== Sterfte ===
Hy is op 30 Desember 1989 in die Universitas-hospitaal in Bloemfontein aan longkanker oorlede en word in die familiebegraafplaas op Wagenmakersdrift begrawe. Sy vrou Elizabeth sukkel om sy dood te verwerk en gee haar aan drank en rook oor, waarna sy op [[26 Junie]] [[1996]] aan [[emfiseem]] oorlede is.
== Skryfwerk ==
Leroux skryf sy eerste gedigte reeds op laerskool en op hoërskool word sommige in die ''Grey College Magazine'' geplaas. Een van sy onderwysers spreek egter die mening uit dat hierdie gedigte nie kunswerke is nie en hy slaan dus gou oor na prosa. Enkele publikasies onder die skuilnaam Etienne verskyn in [[1943]] en 1944 in ''Stellenbosse Student''. Hierdie stukke dui reeds met die geestigheid, satire en sin vir burleske en fantastiese die rigting aan waarin sy latere prosa sal ontwikkel. Die temas is steeds klein-burgerlik, soos verraai deur titels soos ''Ek besoek Kaapstad'', ''’n Dag in die gejaagde lewe op Stellenbosch'', ''Die ideale student'' en ''Dagbreek se kat'', maar die inhoud wyk in baie opsigte af van die gemoedelike lokale realisme van die tydgenootlike Afrikaanse prosa. ''My dorpie K…'' is duidelik gemodelleer op Koffiefontein en is ’n satiriese kykie op die dorp waar hy ’n groot deel van sy lewe sou deurbring. Na sy troue begin hy om wyd te lees in die wêreldletterkunde. Sy eerste gepubliseerde kortverhaal is ''Kaartjie vir oortreding'', wat in Maart 1951 in ''Standpunte'' onder die skuilnaam Etienne verskyn en later deur [[Hennie Aucamp]] in ''Bolder'' opgeneem word. Hierdie verhaal verskyn deur bemiddeling van die Nederlander Jan Greshoff, wat in die vyftigerjare sy mentor is en hy moes volgens Leroux teen groot teenstand van die ander redaksielede spook om dit hoegenaamd gepubliseer te kry. Hoewel hy ’n hele aantal ander kortverhale aan die redaksie van ''Standpunte'' voorlê, word almal vir publikasie afgekeur. Ook die verhale wat hy vanaf die veertigerjare aan tydskrifte soos ''Die Ruiter'' en ''Die [[Huisgenoot]]'' stuur, word vir publikasie afgekeur. Hierdie verhale behandel, na aanleiding van buitelandse modelle soos Ernest Hemingway, motiewe soos drank en seks, wat skerp van die destydse Afrikaanse prosa verskil en plek-plek voorlopers van sy latere werk word.
Benewens ander korter jeugwerk eksperimenteer hy in hierdie tyd met die novelle en roman in vroeë werke soos ''Die Barotsi-affêre'' (in briefvorm, gebaseer op die huwelik tussen [[Seretse Khama]] van [[Botswana]] en die wit [[Ruth Williams Khama|Ruth Williams]]); ''Mosaïek'' (’n beskrywing van ’n aantal karakters in die dorpie Van Stadenshoop, sodat die geheel ’n soort legkaart vorm van die dorp en sy inwoners, met ’n natuurramp wat aan die einde die dorp en sy inwoners vernietig); ''Die marionettedans'' (waarin die leefstyl van ’n gesin in-diepte uitgebeeld, met die slot wat elke lid as ’n marionet sien wat die res van sy of haar lewe gemanipuleer word)’ en ''Die wrak'', maar vind nie ’n uitgewer hiervoor nie. Uitgewers soos Nasionale Boekhandel, JL van Schaik en HAUM het almal van hierdie manuskripte afgewys. Na sy terugkeer van sy reis deur Europa skryf hy ook die kort novelle ''Ter verdediging van Michelle'', wat hy in Parys laat afspeel. Hierin is die lewensloop van die hoofkarakter die spilpunt, waarin die mense wat sy op talle partytjies ontmoet help om haar karakter te vorm.<ref>Human, Thys. Beeld, 29 September 2008</ref><ref>Marais, Johann Lodewyk. Rapport, 21 September 2008</ref><ref>Roos, Henriette. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 46 no. 2, Lente 2009</ref><ref>Rousseau, Leon. Boeke Insig, No. 6, Somer 2009</ref>
=== Romans ===
Leroux se eerste gepubliseerde roman,<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> ''Die eerste lewe van Colet'',<ref name="ant">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> word vanaf 1953 deur verskeie uitgewers afgekeur.<ref name="ant" /> Uiteindelik verskyn dit by die klein Culemborg Uitgewery onder leiding van [[Aat Kaptein]], maar eers nadat Leroux persoonlik borg staan vir die koste van die boek. Reeds hier is Leroux se oorspronklikheid en kreatiwiteit sigbaar asook sy vermoë om situasies met suggestie te laai. Die boek is in wese ’n ontwikkelingsroman (of Bildungsroman) waarin die sielkundige groei van die hoofkarakter, Colet van Velden, van geboorte tot ongeveer sy mondigwording uitgebeeld word. Sy jeug is dan die eerste lewe van die titel en die tydperk wat gedek word vanaf 1921 tot 1942. Hy word afwisselend in Kaapstad en op die familieplaas groot en studeer uiteindelik aan die universiteit. Die invloede wat uitgaan van die veelvuldige mense met wie hy in hierdie ontvanklike stadium van sy lewe te doen het, word beskryf en sluit in sy afsydige ouers; sy oppasser wat hom inlei in toordery en bygelowe; sy skoolmaats soos Willem wat van vriend tot bullebak verander en Colet skepties stem teenoor vriendskap; sy meisies wat hom eroties prikkel; asook sy universiteitsvriende soos Gene met sy intimiderende selfvertroue en plesiersoeke. Die aksent is op seksuele ervarings, terwyl Colet akuut bewus is van die goeie en die bose wat sy lewe oorheers. Sy seksuele ontwikkeling geskied deur kontak met ’n reeks karakters, wat bediendes, vriendinne, onderwyseresse en ’n homoseksueel insluit, welke groepe as sy inisieerders gesien kan word. Die invloede en gebeurtenisse wat van hierdie bonte mengsel van persoonlikhede uitgaan is meestal negatief en laat Colet met vrees en skuldgevoelens agter. Dit veroorsaak in stede van ’n ewewigtige lewensbeskouing eerder ’n vervreemding en verkrummeling van sy lewensfondamente. Die laaste tydperk geskied bowenal teen die agtergrond van die aanloop tot en aanvang van die Tweede Wêreldoorlog, wat ’n groot versteuring in die samelewing tot gevolg het. Colet staak sy studies, word soldaat en loop sodoende uit sy eerste lewe uit, die wildernis in. So word die wesenlike uitsigloosheid van die lewe geaksentueer. Reeds met die vorm van die roman en die seksuele openheid daarvan is hier sprake van ’n vernuwing in die Afrikaanse prosa, hoewel die boek nog verskeie gebreke openbaar, veral in die taalversorging. Die sielkundige aspekte van veral die hoofkarakter se wordingsproses word egter puik hanteer.
''Hilaria''<ref name="ant2">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> neem die geskiedenis van Colet verder in die vorm van die oorvertel van verhale uit die mitologie. Die uiterlike handeling is eenvoudig. As gewonde teruggekeerde soldaat trou Colet met Thelma, maar sukkel om aan te pas in die gewone burgerlike lewe. Die sakeman Julius Johnson neem hom in diens om ’n weeklange advertensieveldtog vir plastiekblindings te organiseer. Colet raak gaandeweg vervreem van die ander mense in sy lewe. Hy sterf uiteindelik in ’n bisarre ongeluk wanneer hy in verset teen die magte wat hom oorheers hoog in ’n denneboom teen ’n berghang opklim. Hy val, word deur ’n tak deurboor en ontman en bloei hom dood. Die roman moet egter op verskeie vlakke gelees word en in wese is die gegewe ’n soort oorvertelling van die mites gegrond op die kultus van Cybele en Attis se herlewing, wat met ’n lentefees gevier word, en andersyds die Eleusiniese misteries, wat verband hou met die mite van Demeter en die jaarlikse wegvoering van haar dogter Persephone na Hades. Dit kan dus met opstanding, herlewing en hergeboorte verbind word. Die uiterlike aksie geskied dan teen die agtergrond van die advertensieveldtog met sy burgerlike opset, wat skoonheidskoninginne en baniere insluit en uitloop op ’n lentekarnaval in Stellenbosch. So is dit ’n poging om ’n oppervlakkige feestelikheid te probeer skep, wat afgespeel word teen ’n antieke godsdienstige ritueel. Hierdie teenstelling tussen hedendaagse oppervlakkigheid en antieke singewing en geestelikheid maak dat die feesoptog wat met sy uiterlike vertoon die aanskyn van ’n hergeboorte moet aanneem, eerder ’n absurde gebeurtenis is en dan die geestelikheid waarop dit gebaseer is, ondermyn. Colet se lot moet teen beide agtergronde beleef word. Hy word wel fisies vernietig maar word ook heel sodat hy vreugde (die “hilaria” van die titel) beleef. In die terme van Carl Gustav Jung se sielkunde het Colet sy individuasieproses voltooi, waarvolgens die mens strewe na kreatiewe ontwikkeling, heelheid en voltooiing. Waar ''Die eerste lewe van Colet'' nog grootliks op realistiese wyse geskryf is, word ''Hilaria'' grootliks geskryf in ’n tipe bewussynstroom, waarvolgens ook die uiterlike vorm vernietig word om die leser voor te berei op die oorgang na ’n nuwe vorm. Hiermee is Leroux dan ’n wegbereider vir die vernuwing wat in die sestigerjare in ons letterkunde intree en waarvan hy ’n groot stimulus is.
In ''Die mugu''<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 34, April 1961</ref> beteken die titel ’n behoudende persoon wat hom verset teen die lewenswyse<ref name="ant2" /> en opvattinge van die moderne jeug, wat dus nie inpas in die eietydse gemeenskap nie. Die hoofkarakter is die vaal, middeljarige winkelklerk Gysbrecht Edelhart, wat ’n groot bedrag geld in ’n lotery wen en dan uitgaan om sy kaartjie in Mamma se kroeg te gaan haal, vir wie hy dit vir veilige bewaring gegee het. Hy gaan dan op ’n fisiese reis deur sy leefwêreld, maar ook ’n psigiese reis om betekenis en die paradys (die nuwe wêreld wat deur die loterykaartjie gesimboliseer word) te vind. Hy beweeg tussen die oordadige “normale” leefwêreld en die rebelse eendstert leefwêreld, maar vind dit onmoontlik om in enigeen in te pas. Soos ’n ridder van ouds beleef hy talle avonture, maar in stede van oorwinnaar is hy telkens die slagoffer. Op hierdie wyse word die [[ridderroman]] afgetakel, die held word [[antiheld]] en die samelewing word weergegee as ’n plek waar heldedom nie meer moontlik is nie. In sy reis deur die stad kom Gysbrecht in aanraking met verteenwoordigers van verskillende denkrigtings wat elkeen voorgee om die sin van die lewe te verstaan en gesamentlik ’n mikrokosmos van die moderne samelewing uitmaak. Daar is Vader de Metz, voorstander van die godsdiens; Julius Johnson, wat die kapitalisme en geld aan hom voorhou; die fortuinverteller Juliana Doepels, wat die bestaande orde wil omverwerp; en die eendsterte, wat die ontbinding van die bestaande orde simboliseer deurdat hulle die uitgediende mite verwerp maar niks het om in die plek daarvan te stel nie. By nie een kan hy aanklank vind nie, al het elk waarskynlik ’n deel van die waarheid beet. Hy ontmoet ook etlike ander verteenwoordigers van die groot verskeidenheid mense in ’n stadsbestaan (soos Lolita, Lena, Mamma, die parkopsigter, en George) wat elkeen ’n bepaalde funksie vervul en invloed op Gysbrecht het. Die onderliggende tema is die onvervulbare verlange in die mens na sin en die kontras tussen orde en chaos, wat deurentyd naasmekaar bestaan. Weereens lê Jung se individuasieproses aan die kern van die roman en voltooi Gysbrecht sy heelwording wanneer hy aan die einde steeds enkeling is, maar meegevoel het met die lot van die wêreld. Hierdie eerste drie romans van Leroux vorm ’n trilogie, waarin konvensionele genres en verwagtings omgekeer en dan getransformeer word, met die hoofkarakter telkens as buitestaander geteken. Telkens in hierdie drie romans, soos in al sy ander werke, kom ’n spesifieke genre of prosavorm aan die beurt, wat dan aan die omkerings- en transformasieproses onderwerp word. Die drie romans word later saamgebundel as ''Die eerste siklus''.<ref>Brink, André P. Rapport, 3 Mei 1987</ref><ref>Viljoen, Louise. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 50 no. 1 Herfs 2013</ref>
''Sewe dae by die Silbersteins'' is ongetwyfeld een van die belangrikste werke in ons letterkunde, beide as gevolg van die intrinsieke waarde daarvan as die geskiedkundige plek wat dit beklee in die ontwikkeling van ons prosa. Die roman is gegrond op (en satiriseer) die [[plaasroman]] genre, maar is eerder ’n fantasie waar Leroux selfs in die vooraf aankondiging nie net sê dat die gebeure denkbeeldig is nie, maar dat dit onwaarskynlik is en dat daar nie ’n plaas soos Welgevonden bestaan nie. In wese behandel die roman die verstrengelde aard van die goeie en die bose en die onkenbaarheid van die sin. Welgevonden word aangebied en uitgebou as ’n mikrokosmos van die moderne wêreld. Henry van Eeden bring sewe dae op Welgevonden deur om sy aanstaande bruid Salome en die familie Silberstein te ontmoet en te leer ken. Dit is egter nie ’n idilliese plaaslewe wat hy vind nie, maar ’n vreemde mengsel van fisiese en morele verval, waar orde in chaos verval en die feeste al hoe uitspattiger raak. Henry sien sy geliefde slegs een keer skrams en praat nie ’n woord met haar nie. Soos sy naam aandui kom hy van Eden of van die paradys af (wat sy onskuld beklemtoon), en is daarom ontuis, terwyl Welgevonden die wêreld buite die paradys of die moderne werklikheid voorstel. In die loop van die sewe dae word hy in die oggende, vergesel deur Jock Silberstein, ingelei in die hoogs geïndustrialiseerde boerdery op die plaas. Hulle gesprekke is wesentlik ’n monoloog van Jock waarin hy sy standpunt oor die probleme in verband met die moderne mens stel. Hierdie standpunte word telkens gerelativeer deur ander mense wat Henry ontmoet of deur ander gebeurtenisse, sodat daar verskillende perspektiewe hierop is. Elke nag word daar partytjie gehou en by elke partytjie ontmoet Henry verskillende lae van die maatskappy en sien hy ander fasette van die moderne mens en sy problematiek. Hy moet sy weg soos op ’n pelgrimsreis deur hierdie doolhof vind en is elke keer (behalwe op die sewende aand) totaal uit sy plek en ontuis, verkeerd aangetrek, met verkeerde verwagtings. Hierdie sikliese aard van die daaglikse gebeure bind die roman in ’n hegte geheel en verhoed dat dit in episodes verval. Naas die uiterlike gebeurtenisse is die klem egter veral op die innerlike groeiproses wat Henry deurmaak. Hy beleef sy inisiasie, verloor sy onskuld (en individualiteit) in die proses en raak bewus van die ineengestrengelde aard van die goeie en die bose. Wanneer die sewe dae verby is, het hy voldoende ontwikkel en kan hy met volkome vertroue wag op sy geliefde se koms as simbool van die beeld van waarheid. Die groot verskeidenheid karakters en situasies in hierdie roman maak van Welgevonden ’n mikrokosmos waarin nie alleen aktuele aspekte en probleme aangespreek word nie, maar waarin terselfdertyd die universele problematiek van die moderne mens in sy verhouding tot ’n verworde maatskappy en ’n gesiglose God aan die bod kom. Die Hertzogprys word in 1964 te midde van groot omstredenheid aan ''Sewe dae by die Silbersteins'' toegeken. Hierdie boek verwerf ook groot lof by oorsese kritici en Graham Greene noem dit “A superb comic fantasy… a work of art”, terwyl Wim J. Simons dit beskou as “Zonder meer een meesterwerk”. Behalwe Engels en Nederlands is daar ook Franse en Noorse vertalings van hierdie roman.<ref>Lucia, Christine University of Witwatersrand: http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200421201741/http://wiredspace.wits.ac.za/bitstream/handle/10539/2147/Lucia%20MA%20Research%20Report.pdf;jsessionid=CE1413B9D9C4B111BA448EA905910C0E?sequence=2 |date=21 April 2020 }}</ref>
''Een vir Azazel''<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> speel af agtien jaar nadat Salome gesterf het sewe dae na die geboorte van haar en Henry se seun, die swaksinnige reus Adam Kadmon Silberstein. Jock Silberstein skenk Welgevonden dan aan ’n Stigting waar die inwoners hulself ritualisties kan bevry van die bose en Welgevonden is nou ’n oord vir alkoholiste en sielsiekes. In vergelyking met die Welgevonden van ''Sewe dae by die Silbersteins'' toon die Stigting tekens van verval en verwaarlosing, soos blyk uit die verouderde karakters en die talle tonele (die swembad, die kamer van bieg, die kelders, die opstand in die swart woonbuurt) waarin gebeure uit die vorige roman herroep word, maar nou met die klem op die desintegrasie en verwaarlosing. In hierdie roman is dit die speurverhaal wat geparodieer word. Die roman word verdeel in sewe subeenhede wat op die Quintiliaanse retorikale volgorde (Waar? Wat? Hoekom? Wie? Met watter middele? Hoe? Wanneer?) gebaseer is, maar wat die tipiese situasie vir die ontrafeling van ’n moord in die tradisie van die speurverhaal bied. Die verskillende subeenhede se name word in Latyn aangedui. Aan die begin van die roman word die gemeenskap op Welgevonden geskok deur die moord op die beminde Lila, met vampierbyte aan haar nek. Sy het met almal seksuele gemeenskap gehad en almal is dus aan owerspel of bloedskande skuldig. Hulle skree nou om vergelding, maar vir werklike verlossing van die gemeenskap moet die slagoffer onskuldig wees. Die prostituut moet dus tot ’n maagd verhef word en daar is behoefte aan ’n mitiese sondebok wat boete doen vir hierdie daad en die orde herstel. Dit volg nie noodwendig dat die sondebok wel skuldig is nie, slegs dat boete gedoen word. Eindelik word die boek dan ’n ondersoek na skuld en boetedoening, met die gepaardgaande vrese en nagmerries wat gepaardgaan met hierdie gevoelens. Vergesel van die spraaksame dr. Johns as begeleidende karakter, moet speurder-sersant Demosthenes H. de Goede (Demosthenes as gevolg van sy spraakgebrek, H. vir Herakles, die Grieks-mitologiese held wat die Olimpiese gode bygestaan het in hulle stryd teen die reuse, en De Goede wat die gemeenskap teen die bose magte beskerm) die moordenaar identifiseer en vang. Die identiteit van die vermoorde en die rede vir die moord is maar enkele van die raaisels wat doelbewus in die leser se pad gestrooi word, as simbolies van die chaos wat heers. Eindelik word die reus Adam Kadmon Silberstein as die skuldige uitgewys en die vonnis voltrek, maar die verhaal kan nie slegs op die realistiese vlak gelees word nie. Die Herakles-mite vorm deel van die onderbou deurdat die speurder wysgemaak word dat hy die taak het om reuse te vernietig, en die Bybelse sondebok-motief word reeds in die titel geïmpliseer en verder ontgin in die verhaal. Ook die Christus-motief word geïmpliseer deur byvoorbeeld die rooi lint om Kadmon se nek wat wit word in die water. Aan die einde konstateer die verteller dat die “monster” versadig is, waar monster hier sowel die Reus as Welgevonden bedoel, wat in aansluiting by die vampier-tema in die boek nou die lewegewende bloed van ’n onskuldige slagoffer ontvang het. Die stenigingstoneel van die Reus aan die einde sluit aan by dieselfde prosedure wat deur die Bybelse Israeliete gevolg is met die uitwysing van die sondebok. Die skrywer slaag hier daarin om die lagwekkende en geestige elemente op so ’n wyse met die grusame, bisarre en absurde te verbind dat die onskuldige Reus se einde aangrypend droewig is. In Leroux se oeuvre is die slot van ''Een vir Azazel'', wat uitbeelding en konstruksie betref, een van die hoogtepunte. ’n Besondere prestasie in hierdie boek is die soomlose integrasie van die verhaal en die vele betekenislae, sodat alles as sinvolle geheel vorm kry. Die C.N.A.-prys word in 1964 aan ''Een vir Azazel'' toegeken.
''[[Die derde oog]]''<ref>Vermeulen, H.J. Standpunte. Nuwe reeks 98, Desember 1971</ref> sluit hierdie tweede siklus in sy werk af. Die titel verwys op een vlak na die simboliek van die Oosterse Jogi wat die gawe van die derde oog besit en so in staat is om die onsienlike waar te neem. Andersyds staan hierdie derde oog in verhouding met die twee ander oë en suggereer dit die maatskaplike, psigologiese en mitologiese dimensies van die verhaal. Kaptein Demosthenes H. de Goede is die belangrikste skakel met die vorige twee boeke in die siklus, maar daar is ook verwysings na Welgevonden en die karakters van die vorige twee romans. Die handeling verskuif egter nou na die stad, met die geheime agent-verhaal (met [[James Bond]] die voorbeeld) as die genre wat getransformeer word. De Goede moet die magnaat Boris Gudenov vastrek in sy vesting, die inkopiesentrum met sy sirkelgang van verdiepings. Hierdie soektog word dan ’n afdaal in die soeke na die self wat ook Dante se afdaal in die Inferno as verwysingsraamwerk het, sodat De Goede se afdaal ’n soort hellevaart verteenwoordig. Die Herakles-taak (veral die laaste taak wat Herakles in die mite moes vervul, naamlik die gevange neem van die helhond Kerberos uit Hades en die uitbring van Kerberos na die lig), vind sy teenpool in die roman in die soeke na Boris Gudenov. As basis vir Leroux se hantering van die [[Herakles]]-taak in hierdie roman is twee aspekte van die Herakles-mite, soos beskryf deur [[Sophokles]] in ''Trachiniai'' en [[Euripides]] in ''Die kinders van Herakles''. In ''Die kinders van Herakles'' verskyn Herakles as die feilbare held wat in ’n oomblik van waansin sy vrou en kinders vermoor, wat in hierdie roman die basis vorm vir die verhaal van De Goede, sy vrou Hope en hulle kinders. In die ''Trachiniai'' is Herakles die held wat onoorwonne van sy twaalf take terugkeer. Van die sterwende Nessos het Deianeira, vrou van Herakles, die advies ontvang om van sy bloed aan ’n kleed van haar man te smeer sodat hy haar altyd getrou sal wees. As Deianeira hoor dat Herakles ná sy laaste taak die jong prinses Iole met hom saamgebring het, stuur sy vir hom die kleed wat, as hy dit aantrek, begin te brand. Hierdie gegewe lê ten grondslag van die verhouding tussen Gudenov, Katy en Iole in die roman. Hier tree Gudenov (let op die verwantskap tussen sy naam en De Goede) as alter ego van De Goede op. Ook ingebed in die verhaal is die misterieë van Demeter (die D-diens waaraan De Goede behoort) wat vrugbaarheid en groei bewerkstellig. Die verhaal word ’n satire op die wyse waarop geestelike inhoude in die moderne samelewing vervlak word deur ’n valse orde, waar die verbruikersgemeenskap en allesoorheersende fokus op geld geestelike waardes as riglyn vir die lewe vervang. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die Silberstein-trilogie''.<ref>Antonissen, Rob. Spitsberaad. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref><ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 1, Maart 1983</ref><ref>Malan, Charles. Beeld, 18 September 2006</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 20 Desember 1984</ref>
<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 25 November 1982</ref>In Leroux se derde trilogie speel die ek-verteller wat na homself as ’n knolskrywer verwys die belangrikste bindende element. Hierdie klaarblyklike verwysing na homself en ook die verwysings na sy oeuvre en die herverskyning van verskeie van sy karakters uit vorige boeke beteken dat hierdie trilogie ook gelees moet word as besinning oor die skryfkuns in die algemeen en sy eie skryfkuns in die besonder. In<ref>Van der Walt, P.D. Standpunte. Nuwe reeks 74, Desember 1967</ref> ''18-44'' is dit die genre van die briefroman of belydenisroman wat aan die beurt kom, waar ’n 18-jarige meisie, mej. X, ’n brief skryf aan die 44-jarige skrywer mnr. Y en so ’n briefwisseling begin wat ’n jaar lank duur, waarna mej. X 19 (volwasse) word en mnr. Y 45 (middeljarig) elkeen dan ’n nuwe lewensperiode betree. Haar briewe bestaan slegs by wyse van aanhalings en verwysings, terwyl mnr. Y in sy briewe belydenis doen van sy lewe en hom so algaande meer bekendstel en sodoende ook tot groter selfkennis en bewustheid van eie identiteit vorder. Dit geskied teen die agtergrond van vier vroue wat ’n groot invloed op sy lewe uitoefen en tegelykertyd simbole is van vier tydperke in die geskiedenis van die twintigste eeu en fases in die groeiproses van sy eie persoonlikheid en sy skrywerskap. Die teringmaer tante is verpersoonliking van die twintigerjare se soeke na plesier, die geliefde Rus verpersoonlik die vergoddelikte totalitêre staat van Rusland, die manies-depressiewe vrou is ook die Walkure, waarmee die Germaanse goderyk van Valhalla en die Götterdämmerung geïmpliseer word, asook die Ariese ideaal van Duitsland se Nasionaal-Sosialisme en die verwoesting van Europa in die Tweede Wêreldoorlog, terwyl mej. X die jeugdige en die jeugkultus van die sestigerjare verteenwoordig. Die jeug is egter ook simbool van snelle veranderings en hierdie gedurige ommekeer van toestande waaraan mens en samelewing onderworpe is, speel ’n belangrike strukturele rol in die roman. Die verhaalelement is basies en word vervat in die briewe van mnr. Y en aanhalings uit die briewe van mej. X. Die lewensloop van mnr. Y word gaandeweg meegedeel, met sy jeugjare deurgebring by sy “teringmaer tante” en “estetiese oom”, sy universiteitsopleiding, eerste romanses en huwelik met die dogter van ’n “Swartlandse slagter” en sy verhouding met die Rus vir wie hy gereeld in ’n parkie in die stad ontmoet en wat aan hom ’n sekere afwisseling gee van sy saai huwelik met sy “dowe, mank, manies-depressiewe vrou”. Uiteindelik pleeg sy vrou selfmoord as sy ontdek dat die liefdesbriewe van haar “minnaar” deur mnr. Y self geskryf is; word die Rus versoen met haar man nadat hy en sy kamerade mnr. Y in die parkie aangeval het; raak die briewe van mej. X al hoe minder terwyl sy die volwasse lewe tegemoet gaan; en bly mnr. Y eindelik alleen en eensaam agter. Aan die einde verdoop hy sy huisie by die see tot “Breidablick”, die woning van die Germaanse god Balder, wat in ’n nuwe wêreld verrys en begin hy om as ernstige skrywer die roman te skryf wat sy tante al die jare van hom verwag het. Die titel vind nie net weerklank in die ouderdomme van mej. X en mnr. Y nie, maar ook in die ander verhoudings van mnr. Y: met sy 44-jarige tante toe hy self agtien was en met sy eie vrou en die Rus, wat albei vier en veertig is. Sodoende betrek ''18-44'' dus verskillende generasies met hulle lewensuitkyk en -ideale en verskillende tydperke in die gang van die mens se geskiedenis.<ref>Fourie, Paula LitNet: http://www.litnet.co.za/wagneriaanse-vergestaltings-in-etienne-leroux-se-18-44/</ref>
In ''IsisIsisIsis''<ref>Botha, Elize. Standpunte. Nuwe reeks 88, April 1970</ref> gaan die knolskrywer op reis en dit is duidelik dat die reisverhaal hier as genre aan die beurt kom, wat hier deur die beskrywing van oppervlakkige toeriste-attraksies en die talle besoeke aan restaurante geparodieer word. In die antieke mitologie deurreis Isis die wêreld om Osiris, wat deur sy broer Set vermoor en later in veertien stukke gesny is, heel te maak. Die knolskrywer verklaar dat hy reis om homself heel te maak en soek dus as hedendaagse Osiris na ’n Isis om hom bymekaar te bring. Sy poging is om deur middel van ’n Europese reis en kennismaking met dertien vroue (waar hy in elkeen aspekte van Isis terugvind) die veertien stukke van die verminkte Osiris tot ’n nuwe geheel gevoeg te kry. Hierdie herskepping van die Isis-Osiris mite geskied teen die agtergrond van die Tarotkaarte, wat tot fortuinvertellery gebanaliseer word maar in werklikheid ’n pelgrimsreis tot sieleheil van die pelgrim is. Die knolskrywer se reis is dus ’n poging om tot rus te kom, homself te begryp en te aanvaar en homself so heel te maak, as individuasieproses in die Jung-filosofie, waardeur hy ook ontwikkel van knolskrywer tot volwaardige kunstenaarskap.
''Na’va''<ref>Na’va
Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref> is ’n parodie op die elegie of dodedans en die titel is ontleen aan die vers uit die Hooglied van Salomo wat ook as motto vir die roman dien: “Sjichorani ve na’va, I am black but comely, ek is bruin gebrand maar lieflik”. ''Na’va'' kan dus na aanduiding van die Engelse vertaling as “swart” gelees word, wat weer assosiasie met die dood en rou oproep. Die knolskrywer se neef Georgie, enigste kind van sy oom, die patriargale grootboer Oom George, het selfmoord gepleeg. Op die begrafnis wat op ’n soort karnavalfees uitloop, gesels die knolskrywer en sy oom oor die gestorwene en die redes vir sy selfmoord, met verwysing na die vier vroue in Georgie se lewe. Die vraagstelling oor Georgie se selfmoord is terselfdertyd ’n soeke na die sin van lewe en dood, terwyl die verhaal bewustelik handel oor die poging van die knolskrywer om deur middel van sy kunstenaarskap ’n onverganklike werk te lewer, al is hierdie strewe na singewing ook by voorbaat tot mislukking gedoem. Naas uiteenlopende aanwesiges soos ’n adjunk-minister en ’n sigeuner is daar ook ’n aantal karakters uit Leroux se vorige romans teenwoordig, insluitende Juliana Doepels, Jock Silberstein, Demosthenes H. de Goede en Brigadier Ornassis E. Die fees word gekenmerk deur groteske gebeure soos tante Sofia wat die mees bisarre vuurwerke laat afskiet, Juliana Doepels wat die een bom na die ander laat ontplof en die lede van die D-diens wat vir arrestasies sorg en alles dra so by tot ’n groteske fantasie. Oom George se plaas ontwikkel algaande in ’n hele klein mikrokosmos. Die sewedaagse rou (Jesjiva) wat met ’n begrafnis gepaardgaan, word hier gekoppel met die donker god Sjiva uit die Hindoe-goderyk (sowel god van vernietiging as vrugbaarheid) en die kadawer (nulpunt of kollektiewe niks) van die Joodse staat Sjava. Die vraag na die sin van Georgie se lewe word teen hierdie agtergrond beredeneer, terwyl die fees plaasvind en vernietiging dreig. Met die koms van die daeraad is daar egter herlewing en kan die swart van die nulpunt weer met ’n dans begin. Hierdie dodedans het soos in die klassieke klaagsang ’n troostende werking. Hierdie drie romans word later saamgebundel as ''Die 18-44 trilogie''.
''Magersfontein, O Magersfontein!''<ref>Le Roux, André. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref> is ’n parodie op die<ref>Brink, André P. Rapport, 21 November 1976</ref> historiese roman en waarskynlik hoofsaaklik gebaseer op die mite van die<ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> Germaanse godeskemering, waar die gode by <ref>De Vries, Abraham. Beeld, 15 November 1976</ref>[[Valhalla]] verslaan word en die wêreld deur die Ryn<ref>Huisamen, Tim. Standpunte, Nuwe reeks 132, Desember 1977</ref> oorstroom word. In die besonder werk Leroux egter met die historiese gegewens rondom die [[Slag van Magersfontein]]<ref>Koen, Renske. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 1, Februarie 1977</ref> waartydens generaal-majoor Wauchope, “liefling van Skotland”,<ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> sy lewe verloor het en die Skotse Hoogland-Brigade van vierduisend manskappe met die nagtelike opmars van [[11 Desember]] [[1899]] verslaan is deur die Boere wat vanuit gunstige verdedigingsposisies in die loopgrawe kon vuur. ’n Hedendaagse televisiespan het ten doel om die gebeure van die Slag van Magersfontein tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] te rekonstrueer en te verfilm, terwyl die geskiedkundige gebeure uit verskeie invalshoeke deur die vertolkende verteller en verskeie lede van die geselskap verhaal word. Die projek stuur egter, net soos die krygers van weleer, op ’n ramp af omdat hulle deur oorstromings getref word, wat ook as die sondvloed gesien kan word. Weens die diversiteit van die geselskap kan hulle gesien word as ’n verteenwoordiging van die deursnee samelewing en hulle avonture weerspieël feitlik al die doodsondes. Hierdie roman verskil in baie opsigte van die voorafgaande drie trilogieë, in so ’n mate dat dit as ’n vernuwing in Leroux se oeuvre beskou kan word. Daar word by geleentheid gepraat van Jung en die Kollektiewe Onbewuste en daar is verwysings na die Germaanse godeskemering, die Hebreeuse Armageddon en die Keltiese mites, terwyl die slot as geheel as ’n tweede sondvloed gesien kan word. Desnieteenstaande is die mitologiese verwysings in hierdie roman veel geringer en kan die stuk Suid-Afrikaanse geskiedenis beskou word as die vernaamste mitiese onderlaag. Telkens, terwyl die verfilmingsprojek aan die gang is, word die aanwesiges deur karakters soos Amicus Achtung, Hans Winterbach, dr. Fyella Amakaia-Laird, Aristophanes Pompidous, lord Sudden en lord Seldom toegespreek, wat bepaalde aspekte van die historiese gebeure belig. Mites uit die Afrikanergeskiedenis word ook as verwysing gebruik, sodat die roman verder gesien kan word as ’n satire op die Afrikanergemeenskap. Deurentyd word die verlede teen die hede afgespeel en word daar gesoek na die sin van beide. ''Magersfontein'', ''O Magersfontein!'' word verdeel in drie fases, gevolg deur ’n epiloog. Die eerste fase, ''Verkenningstog'', bring die leser op hoogte van die belangrikste karakters en lig hom kortliks in oor die historiese agtergrond van die slagveld. Die tweede fase, ''Vooraand en bliksem'', konsentreer op die optog na Headquarters Hill terwyl die reën geleidelik toeneem. Die derde fase, ''Die slagting'', gee ’n herhaling van die historiese gebeure terwyl die Verkeerspolisie, die Weermag en die Departement van Waterwese die deelnemers aan die projek in die vloed behulpsaam is. In die epiloog sluit die woorde van die Minister aan by die konvensie van die moraliserende slot waarin ’n les vir die lesers geleer word, maar hier kan die Minister met sy retoriese woordgebruik vir die aanwesiges geen sinvolle boodskap oordra nie en verstaan hulle nie wat sy boodskap, indien enige, was nie. Hierdeur word die boodskap van die futiliteit van oorlog versterk, terwyl die gebrek aan meelewing van die gehoor ’n aanklag is teen die daadloosheid van teenswoordige landsburgers. Hierdie roman is ’n vernuftige en komplekse satire op die Suid-Afrikaanse samelewing.<ref>Viljoen, Louise LitNet: http://www.litnet.co.za/etienne-leroux-se-die-18-44-trilogie-bied-veelvlakkige-waarde/</ref> ''Magersfontein, O Magersfontein!'' word in 1976 met die C.N.A.-prys en terwyl die boek verbied is, in 1979 met die Hertzogprys bekroon.<ref>Penfold, Greg en De Kock, Leon Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808193759/http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/52_1/06%20Penfold%20De%20Kock%20WEB%2002.pdf |date= 8 Augustus 2017 }}</ref><ref>Prins, M.J. Literator: http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/561/731</ref>
''Onse Hymie''<ref>Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 1, Maart 1983</ref> is Leroux se toeganklikste werk.<ref>Brink, André P. Rapport, 14 November 1982</ref> Dit word in drie dele afgebaken en vertel van die Joodse smous Hymie<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 18 November 1982</ref> (parodie van die [[wandelende Jood]]) en sy metgesel Johannes Garries,<ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref>’n bruinman en handlanger van ’n beroemde teler van Brahmaanbulle.<ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref> In die eerste deel ontmoet hulle mekaar na ’n partytjie om die oorwinning van ’n Brahmaan-bul op die Noord-Vrystaatse skou te vier en hulle besluit om saam verder deur die Karoo te reis. Onderweg doen hulle in die tweede deel aan by ’n spa (die Vleispaleis) en beleef verskeie fantastiese avonture. Die Vleispaleis of spa vir oorgewig mense, waarin die grootste deel van die gebeure afspeel, word gaandeweg ’n mikrokosmos van die moderne en spesifiek Suid-Afrikaanse samelewing. Hier word uiteenlopende groepe bymekaar gevoeg en ’n besondere geestigheid word bereik met die jukstaponering van uiteenlopende groepe wat strek vanaf die Hell's Angels, Swart Skrywers van Soweto en Black Sash tot die Wit Kappiekommando, Aksie Morele Standaarde en telers van Brahmaanbulle. Hierdie groepe word almal blootgestel aan uitbuiting binne die kommersiële opset waar bedrog, pretensie en rykdom heers. Die diversiteit van die aanwesiges het tot gevolg dat die apartheidswetgewing wat vir “vreedsame naasbestaan” moet sorg, totaal ontoereikend blyk te wees. Daar is telkens met die aankoms van ’n verdere groep ’n geskarrel in verband met hulle toelaatbaarheid, sodat die rekenaar van die Ontvangdame uiteindelik as gevolg van die teenstrydighede die gees gee. Die aankoms van hierdie uiteenlopende skare besoekers word deur ’n aardbewing gevolg en die verslankingsoord verval tot ’n moderne House of Usher (na aanleiding van ’n kortverhaal van Edgar Allan Poe, waar die ineenstorting van die kasteel simbolies is van die verval van die mens). Die roman eindig met die aankoms van ’n groep oorlewendes in BFW (Beaufort-Wes?), hoofstad van die Karoo, en Hymie se dood in ’n swart woonbuurt, waar hy as sondebok slagoffer is van irrasionele geweld. Die aard van die reis en die karakters roep Cervantes se roman oor Don Quijote en sy metgesel Sancho Panza op, wat reeds ’n parodie op die ridderroman was. Die roman word afgesluit met die ''Post mortem en voorlopige ondersoek'', waarin foutiewe inligting oor Hymie se persoon en die redes vir sy dood aangeteken word, wat die leser dwing om self te besin oor die ware redes. Die soektog na die self en selfkennis is ’n integrale deel van die roman, met Hymie wat gedurig van identiteit verwissel. Op hulle reis ondervind hulle die verval van talle apartheidstrukture en die toename van anargie en swart woede, wat ’n gevoel van naderende onheil skep oor die heersende toestande in die land. In hierdie roman is die mitologiese onderbou afwesig, hoewel dit gesien kan word as ’n parodie op die sogenaamde betrokke roman. ''Onse Hymie'' word in [[1983]] derde geplaas tydens toekenning van die Louis Luyt-prys.
Na die trauma rondom die verbod op ''Magersfontein, O Magersfontein!'' en die lou ontvangs wat ''Onse Hymie'' ontvang, vind Leroux dit moeilik om te skryf. ’n Beplande fotoboek van ’n tipiese Vrystaatse dorpie, met foto’s van Paul Alberts en byskrifte van Leroux, word deur die uitgewers afgewys omdat die byskrifte nie pittig genoeg is nie en hierdie manier van skryf nie by Leroux se styl pas nie. In 1984 gee ’n literêre komitee aan hom die opdrag om ’n roman te skryf met die oog op die komende Hugenote-gedenkfees. Leroux dring aan op totale vryheid sonder enige inmenging en doen uitvoerige navorsing en skryf meer as sestig bladsye van die manuskrip, wat hy voorlopig ''Die kaping'' noem. Wanneer die komitee egter later wel voorskriftelik raak, sien hy af van die voorneme om die roman klaar te skryf. Na sy dood word die onvoltooide manuskrip en bykans vyftig getikte bladsye aantekeninge in ’n faksimilee-uitgawe uitgegee as <ref>Kannemeyer, J.C. Die Burger, 30 Augustus 1990</ref>''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman''. Dit is uiteraard onmoontlik om kommentaar te lewer oor die verdienste van hierdie onvoltooide roman, maar sy woordvaardigheid is reeds duidelik waarneembaar. Die roman sou klaarblyklik met drie gebeurtenisse werk, naamlik die koms van die [[Hugenoot|Hugenote]] in [[1688]], die herdenkingsfees van 1988 en die kaping van ’n plesierboot wat raakpunte met die Achille Lauro van die tagtigerjare het. ''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman'' is in [[1990]] op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys en word in dieselfde jaar genomineer vir die Rapportprys.
=== Ander prosa<ref>Smuts, J.P. Die Burger, 27 Oktober 1983</ref><ref>Botha, Johann. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980</ref><ref>Brink, André P. Standpunte. Nuwe reeks 144, Desember 1979</ref><ref>Smuts, J.P. Beeld, 4 Junie 1979</ref><ref>Van Coller, H.P. Die Transvaler, 21 Julie 1979</ref> ===
Sy kortverhaal, ''Die erdestukkies'', wat hy voorheen sonder sukses aan Afrikaanse tydskrifte voorgelê het, verskyn in [[1957]] deur bemiddeling van Jan Rabie in die Nederlandse ''Schrijversalmanak''. ''Die man van Nizjni-Nowgorod'' word op [[23 Mei]] [[1958]] deur ''Die Huisgenoot'' gepubliseer en in 1973 deur Hennie Aucamp opgeneem in die versamelbundel ''Bolder''. Hierdie verhaal kontrasteer die lewe en drome van die Rus Vladimir Alexei Mutsjnik, wat ’n kafee-eienaar in Springs aan die Oos-Rand is, met sy meer deftige afkoms en omstandighede in Rusland. Mutsjnik droom van ’n uitbreiding aan sy viswinkel, maar moet sy digter aan mans beskikbaar stel om die fondse te verkry. Die reeks kontraste tussen Suid-Afrika en Rusland, hede en verlede, en werklikheid en fantasie gee dan ’n beeld van ’n immigrant en sy dogter se bestaan in ’n wêreld waarin hulle wesentlik ontuis is. In die eerste nommer van die tydskrif ''Sestiger'' in [[1963]] verskyn ''Rustendal 17'' (’n fragment uit ’n onvoltooide roman), terwyl sy radiopraatjie oor vernuwing in die prosa in die laaste nommer in 1965 gepubliseer word.
In die Mei 1976 uitgawe van ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn ’n vroeë ongepubliseerde werk van hom onder die titel ''Kroegtoneel'', terwyl die kortverhaal ''Die Afrikaner as verkoopsman en smous op die platteland'' in ''The bloody horse'' van September-Oktober [[1980]] opgeneem word.
Die artikel ''BFX'' in sy kenmerkende ironiese styl oor die stad Bloemfontein verskyn in ''Standpunte'' van Augustus 1978.
In ''Windroos'' word opgeneem ''’n Dag in Berg-en-Dal'', wat in die eerste uitgawe van die tydskrif ''Contrast'' verskyn het. [[Abraham H. de Vries]] neem dit ook op in ''Die Afrikaanse kortverhaalboek'' en [[Merwe Scholtz]] neem dit op in ''Vertellers 2''. Hierdie verhaal neem die uiterlike vorm van ’n draaiboek aan, waar die veelvuldige oorgange na ander milieus en mense telkens die fokuspunt van die verhaal verander. Deur hierdie flitse word die dorp uitgebeeld en die keuse van die dorpenaars en hulle bedrywighede kondig verskillende temas aan. Reeds die titel van die verhaal suggereer ’n mikrokosmos. Al hierdie stukke word later saamgebundel in ''Tussenspel'', die bundel wat sy verspreide tekste saambundel. [[Koos Human]] neem ''’n Trougeskenk van Giepie Ollenwaar'' (’n fragment uit ''Sewe dae by die Silbersteins'') op in die bloemlesing ''Willekeur'', terwyl Merwe Scholtz ''Die ballonvaart'' (’n fragment uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') opneem in ''Vertellers''. ’n Beskrywing van sy geboortedorp ''Oudtshoorn'' verskyn in ''Vertellers'' van Merwe Scholtz, terwyl ''Vormloos soos die landskap'', ’n beskrywing van Suidwes-Vrystaat, in ''Son op die land'' opgeneem word.
Sy verspreide korter tekste word deur [[J.C. Kannemeyer]] in twee bundels versamel.<ref>Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussenspel'' bevat sy kreatiewe skryfwerk, soos die kortverhale <ref>Malan, Charles “Die Transvaler” 18 Mei 1981</ref>''Die man van Nizjni-Nowgorod'', ''Die rooi ster'' (met sy wisseling van perspektief),<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref> ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en ''Kaartjie vir oortreding''. In laasgenoemde verhaal maak hy oorwegend gebruik van dialoog tussen drie karaktertipes in ’n kroeg om die situasie en verhaal uit te beeld. Daar is Johnie (die rokjagter wat slegs in seks belangstel, al is hy getroud), Jackie (ook getroud, wat voorgee dat hy ’n haan onder die henne is maar in werklikheid maar min sukses op buite-egtelike seksuele gebied het) en die ek (’n vaal en saai mannetjie). Hierin is dit duidelik dat hy selfs in sy vroegste skryfwerk nie gehou het aan die beperkinge van die tradisionele gemoedelik-lokaal realisme nie en reeds vroeg “gewaagde” onderwerpe soos drank en sekspraatjies uitgebeeld het. Die vroeë ''Kroegtoneel'' en ''Die bul wat nie wou sterf nie'' toon woordelikse ooreenkomste met tonele in ''Die mugu'' en ''IsisIsisIsis'' onderskeidelik, terwyl stukke soos ''’n Dag in Berg-en-Dal'' en die [[1972]]-voordrag oor Koffiefontein die wêreld van sy onmiddellike omgewing oproep. Hierdie bundel bevat ook die korter prosatekste wat opgeneem is in bundels soos ''Windroos'', ''Herinnering se wei'', ''Son op die land'' en ''Wynland''.<ref>Le Roux, André. Beeld, 20 April 1981</ref> ''Tussengebied'' bevat<ref>Malan, Charles. Die Transvaler, 30 Maart 1981</ref> sy lesings en artikels oor die literatuur en die taak van die skrywer en hierdie bundel word in 1981 bekroon met die Perskorprys.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982</ref>
== Eerbewyse en toekennings ==
=== Toekennings ===
Leroux ontvang die volgende toekennings:<ref name=":1" />
* [[Hertzogprys]] vir Prosa vir ''Sewe dae by die Silbersteins'', 1964
* Hertzogprys vir Prosa vir ''Magersfontein, O Magersfontein!'', 1979 en CNA Literêre Toekenning
* CNA Literêre Toekenning vir ''Een vir Azazel''
* Perskor-prys vir ''Tussengebied,'' 1981
=== Eerbewyse ===
Hy ontvang eredoktorsgrade van die [[Universiteit van KwaZulu-Natal|Universiteit van Natal]] in [[Pietermaritzburg]] (D.Litt. honoris causa) op [[6 Mei]] [[1978]], die Universiteit van die Oranje-Vrystaat in [[1985]] en die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] in [[1987]]. Op [[13 Oktober]] [[1980]] ontvang hy tydens die viering van Grey-Kollege se 125e herdenking ’n eretoekenning van hierdie skool. Per geleentheid van sy sestigste verjaarsdag in [[1982]] word twee huldigingsbundels aan hom oorhandig, ''Beeld van waarheid onder'' redaksie van A.P. Grové (waarin verskeie literators artikels skryf) en ''Die oog van die son''<ref>Breytenbach, Kerneels. Die Burger, 25 November 1982</ref> onder redaksie van Charles Malan (waarin resensies en artikels oor Leroux se romans en aspekte daarvan gebundel word)''.'' Charles Malan en [[H.P. van Coller]] stel in 1983 die ''Bronnegids: Etienne Leroux'' saam om studie en navorsing oor sy werk te vergemaklik. In 1983 word erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring aan hom toegeken. Met sy 65ste verjaarsdag in 1987 word ’n seminaardag deur die departemente van Afrikaans en Nederlands van die Vrystaatse en Potchefstroomse Universiteite in samewerking met die Etienne Leroux-navorsingsprojek van die Universiteit van die Vrystaat aangebied. In hierdie jaar versorg Charles Malan en H.P. van Coller ook die huldigingsbundel ''Vanweë die onbewuste'', waartoe literatore essays oor sy werk lewer.
Sy werke word in onder andere [[Engels]], [[Nederlands]], [[Frans]] en [[Noors]] vertaal. Van die jare sewentig af word verskeie M.A.-verhandelings en doktorale proefskrifte aan Leroux se werk gewy. H.P. van Coller behaal sy doktorsgraad aan die Randse Afrikaanse Universiteit met ''Etienne Leroux as siklusbouer'', terwyl Charles Malan ook oor sy werk promoveer en met ''Misterie van die alchemis'' die mees omvangryke werk oor Leroux se [[oeuvre]] publiseer. Selfs kreatiewe werke word aan hom en sy boeke gewy, soos [[Pieter Fourie]] se drama ''Gert Garries – ’n Baaisiekel babelas'' (na aanleiding van die karakter uit ''Magersfontein, O Magersfontein!'') en die drama ''Slaghuis'' van Willem Anker, wat gebaseer is op motiewe en karakters uit Leroux se werk.
Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie maak ’n dokumentêre program oor sy lewe wat in 1990 onder die titel ''’n Man soos Stephen'' op televisie gebeeldsaai word. ''Tydskrif vir Letterkunde'' wy hulle November 1990-uitgawe aan sy werk. Digters soos [[Johann de Lange]] (''Etienne Leroux 1922–1989'') en Phil du Plessis (''Brief in rook'') bring in gedigte hulde aan hom en Ingrid Winterbach beskryf in hoofstuk 17 van ''Die boek van toeval en toeverlaat'' die optog van die stakende munisipale werkers wat terugslaan op sy werk in tonele soos die optog aan die slot van ''Hilaria'' en die boek ''Na’va''.
In Julie [[2003]] reël die Departement Afrikaans-Nederlands van die Universiteit van die Vrystaat ’n Leroux-dag as deel van die ''Volksblad''-Kunstefees, waar Pieter Fourie die hoofspreker is en Elize Botha, [[Hein Viljoen]], Jaco Fouché, Ingrid Winterbach en sy dogter Cherié ook referate lewer. Hierdie referate word later uitgegee deur ''Stilet''. Sy werk word ook in die buiteland hoog aangeslaan en Penguin bundel in 1972 die drie romans in die Silberstein-trilogie onder die titel ''To a dubious salvation'' in hulle ''Modern Classics'' reeks. Hy ontvang in [[2009]] [[postuum]] ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde.
== Publikasies ==
Werke uit sy pen sluit in:<ref>Digitale Bibliotheek voor Nederlandse Letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/zuidafrika/auteur.php?id=lero007</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ALeroux%2C+Etienne%2C&qt=hot_author</ref>
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|1955
|''Die eerste lewe van Colet''
|-
|1957
|''Hilaria''
|-
|1959
|''Die mugu''
|-
|1962
|''[[Sewe Dae by die Silbersteins|Sewe dae by die Silbersteins]]''
|-
|1964
|''[[Een vir Azazel]]''
|-
|1966
|''[[Die derde oog]]''
|-
|1967
|''18-44''
|-
|1969
|''IsisIsisIsis''
|-
|1972
|''Na'va''
|-
|1976
|''[[Magersfontein, O Magersfontein!]]''
|-
|
|Tussenspel
|-
|
|Tussengebied
|-
|1982
|''Onse Hymie''
|-
|1984
|''Die Silberstein-trilogie (Sewe dae by die Silbersteins; Een vir Azazel; Die derde oog)''
|-
|1986
|''Die eerste siklus (Die eerste lewe van Colet; Hilaria; Die mugu)''
|-
|1990
|''Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman''
|-
|2008
|''Die 18-44 trilogie (18-44; IsisIsisIsis; Na’va)''
|}
== Bronne ==
=== Verhandelings en proefskrifte ===
* Barendse, J.M. (2007) ʼn Vergelykende studie van Die eerste siklus deur Etienne Leroux en Die avonture van Pieter Francken deur Jaco Fouché. Universiteit Stellenbosch.
* Bornman, M. (1990) Die alter ego in die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad.
* Botha, W. (1987) Die pikareske grondpatroon in enkele werke van Etienne Leroux. Universiteit van die Vrystaat.
* Brümmer, A. (2013) Die rol van die demoniese in Den spieghel der salicheit van Elckerlijc, Mariken van Nieumeghen en Sewe dae by die Silbersteins (Etienne Leroux)-'n vergelykende studie. Universiteit van die Vrystaat.
* Coetser, A. (1983) Die implisiete leser in Etienne Leroux se Magersfontein, O Magersfontein!. UNISA.
* Corb, J. (2013) Magersfontein, o Magersfontein! as 'n wending tot die realisme in die werk van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria.
* De Bruto, A. (1980) 'n Interpretasie van die Derde oog van Etienne Leroux. UNISA.
* De Vries, M.N. (1987) Die fantastiese as literêre soort, met spesifieke verwysing na die oeuvre's van Etienne Leroux en Willem Brakman. Universiteit van Johannesburg.
* Du Plooy, H. (1981) Die verhaal in Laat vrugte (CM van den Heever) en 18-44 (Etienne Leroux). Universiteit van Pretoria.
* Goosen, I. (1980) Ontleding van Die Derde Oog van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit.
* Grobler, D. (1977) Colet van Velden as buitestaanderfiguur by Etienne Leroux. Noordwes Universiteit.
* Hauptfleisch, H. (1980) Enkele terugkerende motiewe in die romankuns van Etienne Leroux. UNISA.
* Heydenrych, T. (1975) Die mitiese patroon en sielkundige grondslag in die moderne roman met spesiale verwysing na Isis Isis Isis van Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal.
* Jacobs, J. (1985) Die begrip Satire in die Etienne Leroux-kritiek. RAU.
* Jacobs, J.F. (1992) Die karikatuur in die romankuns van Etienne Leroux. Universiteit van Pretoria.
* Koen, R. (1972) Die verteller in Etienne Leroux se 18-44 en Isis Isis Isis .... Universiteit van Pretoria.
* Lindenberg, A. (1975) ‘n Kentering in die Afrikaanse prosa rondom 1960-mite-ontginning en vertelpatrone by Etienne Leroux en Dolf van Niekerk. Universiteit van die Wes-Kaap.
* Lucia, C. (2006) Reading Etienne Leroux- a Libretto based on Seven Days at the Silbersteins and a Preface. Universiteit van die Witwatersrand.
* Mouton, M. (1976) Enkele sikliese aspekte in die Welgevonden-trilogie deur Etienne Leroux. Universiteit van KwaZulu-Natal.
* Penfold, G. (2013) Welgevonden revisited. A new translation of Sewe Dae by die Silbersteins (Etienne Leroux), and its literary-critical rationale. Universiteit Stellenbosch.
* Pottas, C. (1984) Destruksie in die romans van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit.
* Steyn, I. (1980) Visioenere perspektiefverruiming in Etienne Leroux se tweede trilogie. Universiteit van die Vrystaat.
* Steyn, R. (1992) Humor in die algemeen en met spesifieke verwysing na die romans van Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad.
* Stroebel, M. (1978) Tyd as struktuurelement in Na'va van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit.
* Swanepoel, P.H. (1974) Ruimtelike plasing as struktuurmoment in die romankuns van Etienne Leroux. Noordwes Universiteit.
* Teise, V. (1996) Tekswysigings in "die eerste siklus" (Leroux) - 'n evaluerende ondersoek in die lig van die Afrikaanse edisietegniek. Universiteit van die Vrystaat.
* Teise, V. (2002) 'n Edisietegniese voorstel vir die samestelling van 'n histories-kritiese uitgawe van Die eerste lewe van Colet (Etienne Leroux). Universiteit van die Vrystaat.
* Van Coller, H. (1980) Etienne Leroux as siklusbouer. Universiteit van die Vrystaat.
* Van de Rotte, C. (1996) Osiris' Heling. De mythe van dood en wederopstanding in Etienne Lerouxs derde cyclus. Universiteit van Leiden.
* Van den Berg, L.D. (1988) Omskrywingskontruksies in die oeuvre van Etienne Leroux. RAU.
* Venter, L. (1973) Satire en verskyningsvorme daarvan in die verhaalkuns van C.J. Langenhoven en Etienne Leroux. Noordwes Universiteit.
* Viljoen, L. (1979) Die verwysingstegniek in Etienne Leroux se derde trilogie- 18-44, Isis Isis Isis… en Na’va. Universiteit Stellenbosch.
* Wessels, H. (1998) Aspekte van die verhouding tussen primordialiteit en simbolisering met spesiale verwysing na werke van DJ Opperman en Etienne Leroux. Universiteit van Kaapstad.
=== Boeke ===
* Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964
* Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963
* Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966
* Antonissen, Rob. ''Verkenning en kritiek''. H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979
* Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980
* Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992
* Botha Elize. ''Etienne Leroux as sosiale kommentator''. in Afrikaanse Skrywerskring. Die skrywer en die gemeenskap. Referate gelewer tydens die sesde vyfjaarlikse landswye skrywerskongres gehou te Pretoria op 25 en 26 Maart 1976
* Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Botha, Elize. ''Etienne Leroux (1922–1989).'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Brink, André P. ''Aspekte van die nuwe prosa.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972
* Brink, André P. ''Vertelkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Britz, E.C.; Kannemeyer, J.C. en Pheiffer, R.H. (reds.) ''Skanse teen de tyd.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad 1978
* Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983
* De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989
* De Wilde, Talitta. ''Die mugu.'' Academica. Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988
* Du Plessis, P.G. ''Etienne Leroux''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Grobler, Hilda. ''Bolder''. Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Johl, Johann. ''Leroux-ABC''. Sikelela-Uitgewers Krugersdorp Tweede uitgawe 1988
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Leroux, Etienne. ''Jeugmomente''. in ''Herinnering se wei''. Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977
* Lindenberg, E. ''Onsydige toets''. Academica Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1965
* Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985
* Smuts, J.P. ''Karakterisering in die Afrikaanse roman''. Hollandsch Afrikaansche Uitgevers Maatschappij Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1975
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van Coller, H.P. ''Tussenkoms''. HAUM Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1990
=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem. ''Dood van Leroux ‘slag vir letterkunde’''. Die Burger, 3 Januarie 1990
* Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’'' Standpunte. Nuwe reeks 148, Augustus 1980
* Appèlraad vir Publikasies. ''Die tweede beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ II''. Standpunte. Nuwe reeks 149, Oktober 1980
* Barnard, Chris. ''’n Kraai vlieg laggend met lang hale die aand in''… Insig, Februarie 1990
* Botha, Elize. ''Het literatore nie te veel lesers vervreem nie?'' Insig, Februarie 1990
* Botha, Elize. ''Moraliteit en die roman of: weer eens na Welgevonden.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28, no. 4, November 1990
* Botha, Elize. ''Die man met duisend gesigte: Woorde vir 25 Julie 1990''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Botha, Elize en Human, Koos. ''’n Man genoem Stephen''. Insig, Desember 1999
* Botha, M.C. I''n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984
* Brink, André P. ''Rooistefaans: Gremlin en Guru''. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982
* Brink, André P. ''En waar staan sy boeke in 1987?'' Rapport, 21 Junie 1987
* Buning, Tj. ''Die Derde Oog: ’n Poging tot insig en begrip.'' Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967
* Cloete, Henry. ''Leroux se plaas onder die hamer.'' Rapport, 6 Desember 2009
* Cloete, T.T. ''Die hipertrofie van die ego in Leroux se ‘Isis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976
* Departement van Inligting. ''Die beslissing oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!'' Standpunte. Nuwe reeks 133, Februarie 1978
* Du Plessis, P.G. ''Die Derde Oog: Tot sover Jung''. Standpunte. Nuwe reeks 69, Februarie 1967
* Du Plooy, Heilna. ''Die narratologiese struktuur van ’18-44’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982
* Engelbrecht, Theunis. ''Gedagtig aan pa Stephen''. Plus, 13 Junie 2002
* Engelbrecht, Theunis. ''O, Magersfontein – gaan hy wéér verbied word?'' Rapport, 19 Oktober 2003
* Engelbrecht, Theunis. ''’n (im)morele boek?'' Plus, 19 Junie 2002
* Ester, Hans. ''Die groteske wêreld van ‘Een vir Azazel’.'' Standpunte. Nuwe reeks 109, Oktober 1973
* Ester, H. Stephanus Petrus Daniel le Roux. ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde te Leiden, 1990–1991''. Leiden 1992
* Fourie, Pieter. ''Die Leroux van Koffiefontein''. Insig, Mei 2002
* Hough, Barrie. ''Silbersteins word ’n musical!'' Rapport, 23 Augustus 1987
* Human, Koos. ''Greene en Leroux''. Insig, Mei 1991
* Jackson, C.J. ''Juliana Doepels – profetes of terroris?'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988
* Jacobs, Frances. ''Die ridder word ’n mugu''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Johl, Johann. ''Die rol van die dialektiek in Etienne Leroux se ’18-44’ of Deur die oog van die Kosak.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 20 no. 1, Maart 1980
* Johl, Johann. ''Tentatiewe omtrekke van ’n teks-ideologie: ‘Die suiwerste Hugenoot is Jan Schoeman’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Kannemeyer, J.C. ''Leroux se ‘duiwels op straat’ had die teoloë toe só verniet op hol''… Insig, Desember 1992 / Januarie 1993
* Kannemeyer, J.C. ''Op spoor van die jong Etienne Leroux''. By, 12 Mei 2007
* Kannemeyer, J.C. ''Etienne Leroux en Graham Greene: ’n eerste ontmoeting''. By, 26 April 2008
* Kannemeyer, J.C. ''Graham Greene besoek Suid-Afrika''. By, 3 Mei 2008
* Kannemeyer, J.C. ''Stephen word toe oornag ‘Die Skrywer''’. Beeld, 5 Mei 2008
* Kannemeyer, J.C. ''Die professor en die snoeiskêr.'' By, 17 September 2011
* Koen, Renske. ''Die ek-verteller in Etienne Leroux se ’18-44’ en 'IsisIsisIsis’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976
* Kotzee, André ''Sestig jare vir ’n Sestiger.'' Rapport, 13 Junie 1982
* Kruger, Joan. ''Terg en verneuk, sê Leroux.'' Die Transvaler, 18 Mei 1981
* Kühn, Willie. ''Jy moenie speel nie, maar bedoel om dood te maak''. Insig, Februarie 1990
* Leroux, Etienne. ''Die gevaarlike inhoud van die woord.'' Rapport, 6 November 1977
* Leroux, Etienne. ''Hoekom skryf ’n skrywer oor Magersfontein en hoekom Magersfontein, O Magersfontein?'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980
* Leroux, Etienne. ''My dans met God''. Insig, Augustus 1987
* Leroux, Etienne. ''Ons is die Ape van God''…Rapport, 9 Oktober 1988
* Malan, Charles. ''Die interaksie van enkele dieptestrukture in ‘Sewe dae by die Silbersteins''’. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977
* Malan, Charles. ''Rede by die oorhandiging van die Perskorprys aan Etienne Leroux vir ‘Tussengebied’ op 16 Mei 1981''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981
* Malan, Charles. ''Vir ’n nawekie beskikbaar: Etienne Leroux / Stephen le Roux, op Janee, Koffiefontein, Vrystaat.'' Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982
* Malan, Charles. ''Die self en sy maskers – Etienne Leroux se ‘Tussengebied’ en ‘Tussenspel''’. Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982
* Malan, Charles. ''Wankelende Walkures en Flankerende Fiskale: die kreatiewe gebruik van eiename deur Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982
* Malan, Charles en Van Coller, H.P. (Reds.) ''Bronnegids: Etienne Leroux.'' Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983
* Malan, Charles. ''Bebaarde eendstert en die spoke, mites en moegoes''. Insig, Februarie 1990
* Malan, Charles. ''’Terwyl transformasie plaasvind, gaan ek gatskeer’ – ’n gesprek met Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Meij, Koos. ''Die tema van ‘Die mugu’''. Klasgids. Jaargang 1 no. 4, Mei 1966
* Muller, Piet. ''So het die Afrikaner sy grootste skrywer verguis''. Insig, Februarie 1990
* Penfold, Grg en De Kock, Leon. ''To a dubious critical salvation: Etienne Leroux and the canons of South African English criticism.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015
* Potgieter, André. ''Dankie vir persprys en R3 000.'' Die Transvaler, 11 Maart 1981
* Potgieter, André. ''Leroux: ’n Sestiger word sestig.'' Die Transvaler, 14 Junie 1982
* Roos, Henriette. ''Etienne Leroux (S.P.D. le Roux – 13 Junie 1922) – Bestekopname, 1977''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Sampson, Lin. ''’n Waarskynlike vriendskap''. By, 23 Februarie 2013
* Slabber, Coenie. ''’n Profeet is dood''. Rapport, 7 Januarie 1990
* Smith, Francois. ‘''Sewe dae’ word ’n opera''. Beeld, 4 Februarie 2005
* Smuts, J.P. ''Die verwysingsveld in ‘Die derde oog’ van Etienne Leroux''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 2, Mei 1976
* Smuts, J.P. H''eildronk ingestel op Etienne Leroux by die toekenning van ’n eredoktorsgraad aan hom deur die Universiteit van Stellenbosch op 10 Desember 1987''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988
* Smuts, J.P. ''Etienne Leroux – die pad na die onsienlike''. Die Burger, 3 Januarie 1990
* Smuts, J.P. ''Die enkeling is deel van die groep.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Snyman, N.J. ''Die polemiek rondom ‘Sewe dae by die Silbersteins‘''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Steenberg, D.H. ''Rondom die verteller in ‘Magersfontein, O Magersfontein’''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 1, Februarie 1980
* Theron, Anita. ''Die derde siklus van Etienne Leroux.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977
* Van Coller, H.P. ''’n Jaar om Etienne Leroux opnuut te ontdek.'' Rapport, 13 Junie 1982
* Van Coller, H.P. ''Die sikliese bouprinsipe in die werk van Etienne Leroux – ’n Evaluering''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 4, November 1982
* Van Coller, H.P. ''Op soek na die verlore tyd''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Van Coller, H.P. ''Magersfontein: die dokumente''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 28 no. 4, November 1990
* Van Coller, H.P. ''Om Leroux werklik te ken.'' By, 20 September 2008
* Van der Merwe, Kirby. ''Meneer Malan, ek is nié my pa nie''. By, 14 April 2012
* Van der Walt, P.D. ''Etienne Leroux se belangrikste prestasie?'' Standpunte. Nuwe reeks 78, Augustus 1968
* Van Deventer, Susanne. ''Aantekeninge oor ‘Magersfontein, O Magersfontein!’ as satire op filmvervaardigers en ’n parodie op die film- en TV Draaiboek''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 3, Augustus 1977
* Van Rensburg, F.I.J. ''Etienne Leroux as siklusbouer.'' Standpunte. Nuwe reeks 102, Augustus 1972
* Van Rooyen, Kobus. ''Die verbod op ‘Magersfontein’ en die regsgevolge.'' Insig, Februarie 1990
* Venter, Joe en Olivier, Fanie. ''Afrikaanse skrywers word vereer.'' Rapport, 8 September 1985
* Venter, L.S. ''Die religieuse motief in ‘Die derde oog''. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973
* Weideman, George. ''Leroux se Boereverneukery – Enkele gedagtes oor ‘Onse Hymie’ as parodie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983
=== Internet ===
* Kannemeyer, J.C. Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2009/07/07/RY/2/PDNews002-StoryB.html
* Smuts, J.P. Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1990/01/03/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://leroux.afrikaans.be/index.php?title=Tuisblad DELPhi – Die Digitale Etienne le Roux Projek]
* [http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm Librairie Compagnie Artikel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050907171632/http://www.librairie-compagnie.fr/afrique-sud/auteurs/leroux.htm |date= 7 September 2005 }} (In Frans)
* [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_klmno/leroux_etienne.html Boekwurm artikel oor Etienne Leroux]
* M.A. Tesis oor Leroux: Barendse, Joan-Mari Universiteit van Stellenbosch: https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/1878
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Sestigers}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
{{DEFAULTSORT:Leroux, Etienne}}
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1922]]
[[Kategorie:Sterftes in 1989]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
39kybatprdf5l0bnms42dnlpa1w0cdg
Wikipediabespreking:Styl
5
7668
2909119
1651301
2026-06-03T16:18:18Z
Martinvl
12559
/* Name en Afkortings van Organisasies */ nuwe afdeling
2909119
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Desimale komma of punt ==
Ek wonder oor die desimale komma in Afrikaans? Ek gebruik my lewe lank nog altyd die desimale punt. Ek sien wel die SI standaard maak hierdie uitsondering hoofsaaklik vir Engelsprekende dokumente (wat waarskynlik verduidelik waarom ek dit gebruik). Maak dit nie dalk sin om konsekwent te wees met die engelse skryfstyl nie aangesien ons in ieder geval 'n groot klomp vertalings hoofsaaklik vanuit engels doen? Wat is die gebruik by ander universiteite (ek is 'n oud Tukkie. Yeah TUKS!). --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:28, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ek vermoet een van die grootste bronne van deurmekaarheid is die feit dat ons VSA-sleutelborde gebruik wat punte het by die numeriese knoppies op die kant. Reël 7.4 van die nuutste [[AWS]] skryf die komma voor. "Skryf Afrikaans van A tot Z" (die stylgids van meeste Afrikaanse koerante van die media24-groep) maak ook so, en noem dat dit volgens die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde voorgeskryf word. Verder is dit ook [[SI]]. Dit is hoekom ek gevoel het dit is in die haak om maar 'n bietjie voorskriftelik te wees. Uitsonderings wat genoem word is dinge soos Toyota Corola 1.8, of .22-geweer, ens. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
'n Ander probleem: transkriptie. Wat voor transkriptie van vreemde namen gaat af.wiki hanteren? Bijvoorbeeld van Russische namen (zie bespreking van Witsee-Oosseekanaal.) Ik denk dat het belangrijk is hier spoedig een beleid voor te ontwikkelen omdat het anders een chaos wordt die later weer rechtgetrokken moet worden. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] 17:32, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ja, jammer. Ek wou nog 'n artikel daaroor skryf, maar ek is deesdae heel besig. Die [[AWS]] beskryf Afrikaanse transliterasie vanaf Cyrilliese tale presies - ons hoef nie regtig hieroor te dink nie - net doen. Ek weet nie wanneer ek daarby gaan uitkom nie. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
==Taal artikels==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
<blockquote>Tale: gebruik "xxx (taal)" in plaas van "xxx taal" as titel; dit maak dit moontlik om eenvoudige skakels van die vorm "... word in [[Engels (taal)|Engels]] geskryf as ..." te maak, waarteenoor die ander vorm meer lomp is: "[[Engelse taal|Engels]]".</blockquote>
Is dit nie meer eenvoudig om slegs "taal" i.p.v. "taal (taal)" te skryf nie? Sien asb. die bespreking op [[Bespreking:Frans]] (onder "naam van artikel"). Slegs waar die naam van die taal, bv. "Venda" na iets anders behalwe die taal kan verwys, word die kwalifiseerder gebruik. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:33, 20 April 2007 (UTC)
Uit bogenoemde bespreking: ''Dit is inderdaad nie konsekwent nie, en moet wees. Waar daar verwarring tussen 'n taalnaam en 'n kultuurnaam, volknaam of watookal moontlik is, moet ons (taal) in hakkies sit. Venda is 'n goeie voorbeeld hiervan. --Alias 13:57, 16 Maart 2007 (UTC)''. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:35, 20 April 2007 (UTC)
:Ek sien dat niemand besware aangeteken het teen my voorstel in ongeveer 22 dae nie. Ek sal nog 'n dag of wat wag en die inhoud wysig om te noem dat artikel "Frans" / "Nederlands" / "Mongools" gebruiklik is (dus, sonder die kwalifiseerder). [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 14:12, 12 Mei 2007 (UTC)
== Saamsmelt? ==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
Kan die twee ou afdelinkies op hierdie bladsy nie maar saamgesmelt word met [[Wikipedia:Styl]] nie? Dit maak nie sin om dit apart te hê nie. Ek is bereid om dit te doen indien niemand beswaar lewer nie. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 12:22, 15 September 2007 (UTC)
== Name en Afkortings van Organisasies ==
[[Lêer:Kenteken_van_die_Marylebone-krieketklub.svg|duimnael|120px]]
Het ons enige leiding oor die afkorting organisasies se name? Byvoorbeeld, wanneer ‘n mens Afrikaans skryf, is die afkorting vir [[Marylebone-krieketklub]] "MCC" of "MKK"? Hul embleem bevat duidelik die letters "MCC". Is dit dus gepas dat die Afrikaanse gemeenskap die klub se naam as "MKK" afkort?
‘n Voorbeeld van wat wêreldwyd gebeur, is in die teks van die Internasionale Stelsel van Eenhede te vind. Die amptelike taal van die teks is Frans, maar 'n mens kan ‘n tweetalige weergawe by https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure vind. 'n Lys van al die organisasies tesame met hul afkortings word op bladsy 106 in Frans gegee en op bladsy 209 in Engels gegee. 'n Ondersoek toon dat daar geen duidelike patroon is van wanneer die orginisasie se naam en afkorting moes vertaal word en wanneer hulle moes bly staan. Byvoorbeeld, die "British Association for the Advancement of Science" (BAAS) het 'n Engelse naam en afkorting in beide die Franse en die Engelse tekste, terwyl die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) verskyn in die Franse weergawe as "Union astronomique internationale" (UAI).
Kortliks, die enigste werklike oplossing is om die organisasie se eie webwerf te besoek en hul beleid te sien oor hoe hulle verskeie tale hanteer en soortgelyke reëls vir Afrikaans toepas. In die geval van die Marylebone Krieketklub is die beleid in hul Franse en Duitse weergawes van die Wettevan Krieket om albei die Engelse naam en afkorting te gebruik.
Om dit in konteks te plaas, ons het "Charlestown" in albei Engels en Afrikaans, "Krugersdorp" in albei Engels en Afrikaans maar "Cape Town" in Engels en "Kaapstad" in Afrikaans. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:18, 3 Junie 2026 (UTC)
8zqpu8jz4en8e1bdd62i0b73h1ly5jm
2909120
2909119
2026-06-03T16:25:57Z
SpesBona
2720
/* Name en Afkortings van Organisasies */ aw
2909120
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Desimale komma of punt ==
Ek wonder oor die desimale komma in Afrikaans? Ek gebruik my lewe lank nog altyd die desimale punt. Ek sien wel die SI standaard maak hierdie uitsondering hoofsaaklik vir Engelsprekende dokumente (wat waarskynlik verduidelik waarom ek dit gebruik). Maak dit nie dalk sin om konsekwent te wees met die engelse skryfstyl nie aangesien ons in ieder geval 'n groot klomp vertalings hoofsaaklik vanuit engels doen? Wat is die gebruik by ander universiteite (ek is 'n oud Tukkie. Yeah TUKS!). --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:28, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ek vermoet een van die grootste bronne van deurmekaarheid is die feit dat ons VSA-sleutelborde gebruik wat punte het by die numeriese knoppies op die kant. Reël 7.4 van die nuutste [[AWS]] skryf die komma voor. "Skryf Afrikaans van A tot Z" (die stylgids van meeste Afrikaanse koerante van die media24-groep) maak ook so, en noem dat dit volgens die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde voorgeskryf word. Verder is dit ook [[SI]]. Dit is hoekom ek gevoel het dit is in die haak om maar 'n bietjie voorskriftelik te wees. Uitsonderings wat genoem word is dinge soos Toyota Corola 1.8, of .22-geweer, ens. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
'n Ander probleem: transkriptie. Wat voor transkriptie van vreemde namen gaat af.wiki hanteren? Bijvoorbeeld van Russische namen (zie bespreking van Witsee-Oosseekanaal.) Ik denk dat het belangrijk is hier spoedig een beleid voor te ontwikkelen omdat het anders een chaos wordt die later weer rechtgetrokken moet worden. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] 17:32, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ja, jammer. Ek wou nog 'n artikel daaroor skryf, maar ek is deesdae heel besig. Die [[AWS]] beskryf Afrikaanse transliterasie vanaf Cyrilliese tale presies - ons hoef nie regtig hieroor te dink nie - net doen. Ek weet nie wanneer ek daarby gaan uitkom nie. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
==Taal artikels==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
<blockquote>Tale: gebruik "xxx (taal)" in plaas van "xxx taal" as titel; dit maak dit moontlik om eenvoudige skakels van die vorm "... word in [[Engels (taal)|Engels]] geskryf as ..." te maak, waarteenoor die ander vorm meer lomp is: "[[Engelse taal|Engels]]".</blockquote>
Is dit nie meer eenvoudig om slegs "taal" i.p.v. "taal (taal)" te skryf nie? Sien asb. die bespreking op [[Bespreking:Frans]] (onder "naam van artikel"). Slegs waar die naam van die taal, bv. "Venda" na iets anders behalwe die taal kan verwys, word die kwalifiseerder gebruik. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:33, 20 April 2007 (UTC)
Uit bogenoemde bespreking: ''Dit is inderdaad nie konsekwent nie, en moet wees. Waar daar verwarring tussen 'n taalnaam en 'n kultuurnaam, volknaam of watookal moontlik is, moet ons (taal) in hakkies sit. Venda is 'n goeie voorbeeld hiervan. --Alias 13:57, 16 Maart 2007 (UTC)''. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:35, 20 April 2007 (UTC)
:Ek sien dat niemand besware aangeteken het teen my voorstel in ongeveer 22 dae nie. Ek sal nog 'n dag of wat wag en die inhoud wysig om te noem dat artikel "Frans" / "Nederlands" / "Mongools" gebruiklik is (dus, sonder die kwalifiseerder). [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 14:12, 12 Mei 2007 (UTC)
== Saamsmelt? ==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
Kan die twee ou afdelinkies op hierdie bladsy nie maar saamgesmelt word met [[Wikipedia:Styl]] nie? Dit maak nie sin om dit apart te hê nie. Ek is bereid om dit te doen indien niemand beswaar lewer nie. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 12:22, 15 September 2007 (UTC)
== Name en Afkortings van Organisasies ==
[[Lêer:Kenteken_van_die_Marylebone-krieketklub.svg|duimnael|120px]]
Het ons enige leiding oor die afkorting organisasies se name? Byvoorbeeld, wanneer ‘n mens Afrikaans skryf, is die afkorting vir [[Marylebone-krieketklub]] "MCC" of "MKK"? Hul embleem bevat duidelik die letters "MCC". Is dit dus gepas dat die Afrikaanse gemeenskap die klub se naam as "MKK" afkort?
‘n Voorbeeld van wat wêreldwyd gebeur, is in die teks van die Internasionale Stelsel van Eenhede te vind. Die amptelike taal van die teks is Frans, maar 'n mens kan ‘n tweetalige weergawe by https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure vind. 'n Lys van al die organisasies tesame met hul afkortings word op bladsy 106 in Frans gegee en op bladsy 209 in Engels gegee. 'n Ondersoek toon dat daar geen duidelike patroon is van wanneer die orginisasie se naam en afkorting moes vertaal word en wanneer hulle moes bly staan. Byvoorbeeld, die "British Association for the Advancement of Science" (BAAS) het 'n Engelse naam en afkorting in beide die Franse en die Engelse tekste, terwyl die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) verskyn in die Franse weergawe as "Union astronomique internationale" (UAI).
Kortliks, die enigste werklike oplossing is om die organisasie se eie webwerf te besoek en hul beleid te sien oor hoe hulle verskeie tale hanteer en soortgelyke reëls vir Afrikaans toepas. In die geval van die Marylebone Krieketklub is die beleid in hul Franse en Duitse weergawes van die Wettevan Krieket om albei die Engelse naam en afkorting te gebruik.
Om dit in konteks te plaas, ons het "Charlestown" in albei Engels en Afrikaans, "Krugersdorp" in albei Engels en Afrikaans maar "Cape Town" in Engels en "Kaapstad" in Afrikaans. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:18, 3 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Martinvl}} let op: [[NAVO]] se amptelike tale is Engels (NATO) en Frans (OTAN), maar nie Afrikaans nie. Nogtans gebruik ons die afkorting NAVO. Die [[Internasionale Krieketraad]] se amptelike taal is Engels, maar ons gebruik die afkorting IKR. Myns insiens twee goeie voorbeelde om ook met MKK voort te gaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:25, 3 Junie 2026 (UTC)
cp3tlsl1zcch587abxfrg13xw2ntrjr
2909125
2909120
2026-06-03T19:06:22Z
Oesjaar
7467
/* Name en Afkortings van Organisasies */ Wat dink jy Burgert?
2909125
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Desimale komma of punt ==
Ek wonder oor die desimale komma in Afrikaans? Ek gebruik my lewe lank nog altyd die desimale punt. Ek sien wel die SI standaard maak hierdie uitsondering hoofsaaklik vir Engelsprekende dokumente (wat waarskynlik verduidelik waarom ek dit gebruik). Maak dit nie dalk sin om konsekwent te wees met die engelse skryfstyl nie aangesien ons in ieder geval 'n groot klomp vertalings hoofsaaklik vanuit engels doen? Wat is die gebruik by ander universiteite (ek is 'n oud Tukkie. Yeah TUKS!). --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:28, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ek vermoet een van die grootste bronne van deurmekaarheid is die feit dat ons VSA-sleutelborde gebruik wat punte het by die numeriese knoppies op die kant. Reël 7.4 van die nuutste [[AWS]] skryf die komma voor. "Skryf Afrikaans van A tot Z" (die stylgids van meeste Afrikaanse koerante van die media24-groep) maak ook so, en noem dat dit volgens die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde voorgeskryf word. Verder is dit ook [[SI]]. Dit is hoekom ek gevoel het dit is in die haak om maar 'n bietjie voorskriftelik te wees. Uitsonderings wat genoem word is dinge soos Toyota Corola 1.8, of .22-geweer, ens. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
'n Ander probleem: transkriptie. Wat voor transkriptie van vreemde namen gaat af.wiki hanteren? Bijvoorbeeld van Russische namen (zie bespreking van Witsee-Oosseekanaal.) Ik denk dat het belangrijk is hier spoedig een beleid voor te ontwikkelen omdat het anders een chaos wordt die later weer rechtgetrokken moet worden. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] 17:32, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ja, jammer. Ek wou nog 'n artikel daaroor skryf, maar ek is deesdae heel besig. Die [[AWS]] beskryf Afrikaanse transliterasie vanaf Cyrilliese tale presies - ons hoef nie regtig hieroor te dink nie - net doen. Ek weet nie wanneer ek daarby gaan uitkom nie. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
==Taal artikels==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
<blockquote>Tale: gebruik "xxx (taal)" in plaas van "xxx taal" as titel; dit maak dit moontlik om eenvoudige skakels van die vorm "... word in [[Engels (taal)|Engels]] geskryf as ..." te maak, waarteenoor die ander vorm meer lomp is: "[[Engelse taal|Engels]]".</blockquote>
Is dit nie meer eenvoudig om slegs "taal" i.p.v. "taal (taal)" te skryf nie? Sien asb. die bespreking op [[Bespreking:Frans]] (onder "naam van artikel"). Slegs waar die naam van die taal, bv. "Venda" na iets anders behalwe die taal kan verwys, word die kwalifiseerder gebruik. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:33, 20 April 2007 (UTC)
Uit bogenoemde bespreking: ''Dit is inderdaad nie konsekwent nie, en moet wees. Waar daar verwarring tussen 'n taalnaam en 'n kultuurnaam, volknaam of watookal moontlik is, moet ons (taal) in hakkies sit. Venda is 'n goeie voorbeeld hiervan. --Alias 13:57, 16 Maart 2007 (UTC)''. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:35, 20 April 2007 (UTC)
:Ek sien dat niemand besware aangeteken het teen my voorstel in ongeveer 22 dae nie. Ek sal nog 'n dag of wat wag en die inhoud wysig om te noem dat artikel "Frans" / "Nederlands" / "Mongools" gebruiklik is (dus, sonder die kwalifiseerder). [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 14:12, 12 Mei 2007 (UTC)
== Saamsmelt? ==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
Kan die twee ou afdelinkies op hierdie bladsy nie maar saamgesmelt word met [[Wikipedia:Styl]] nie? Dit maak nie sin om dit apart te hê nie. Ek is bereid om dit te doen indien niemand beswaar lewer nie. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 12:22, 15 September 2007 (UTC)
== Name en Afkortings van Organisasies ==
[[Lêer:Kenteken_van_die_Marylebone-krieketklub.svg|duimnael|120px]]
Het ons enige leiding oor die afkorting organisasies se name? Byvoorbeeld, wanneer ‘n mens Afrikaans skryf, is die afkorting vir [[Marylebone-krieketklub]] "MCC" of "MKK"? Hul embleem bevat duidelik die letters "MCC". Is dit dus gepas dat die Afrikaanse gemeenskap die klub se naam as "MKK" afkort?
‘n Voorbeeld van wat wêreldwyd gebeur, is in die teks van die Internasionale Stelsel van Eenhede te vind. Die amptelike taal van die teks is Frans, maar 'n mens kan ‘n tweetalige weergawe by https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure vind. 'n Lys van al die organisasies tesame met hul afkortings word op bladsy 106 in Frans gegee en op bladsy 209 in Engels gegee. 'n Ondersoek toon dat daar geen duidelike patroon is van wanneer die orginisasie se naam en afkorting moes vertaal word en wanneer hulle moes bly staan. Byvoorbeeld, die "British Association for the Advancement of Science" (BAAS) het 'n Engelse naam en afkorting in beide die Franse en die Engelse tekste, terwyl die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) verskyn in die Franse weergawe as "Union astronomique internationale" (UAI).
Kortliks, die enigste werklike oplossing is om die organisasie se eie webwerf te besoek en hul beleid te sien oor hoe hulle verskeie tale hanteer en soortgelyke reëls vir Afrikaans toepas. In die geval van die Marylebone Krieketklub is die beleid in hul Franse en Duitse weergawes van die Wettevan Krieket om albei die Engelse naam en afkorting te gebruik.
Om dit in konteks te plaas, ons het "Charlestown" in albei Engels en Afrikaans, "Krugersdorp" in albei Engels en Afrikaans maar "Cape Town" in Engels en "Kaapstad" in Afrikaans. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:18, 3 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Martinvl}} let op: [[NAVO]] se amptelike tale is Engels (NATO) en Frans (OTAN), maar nie Afrikaans nie. Nogtans gebruik ons die afkorting NAVO. Die [[Internasionale Krieketraad]] se amptelike taal is Engels, maar ons gebruik die afkorting IKR. Myns insiens twee goeie voorbeelde om ook met MKK voort te gaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:25, 3 Junie 2026 (UTC)
::{{ping|BurtgertB}}, ek hoor graag jou mening oor die aangeleentheid. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:06, 3 Junie 2026 (UTC)
sjlt7p3hunzmvotw3r5drft8x8q5zk1
2909126
2909125
2026-06-03T19:06:36Z
Oesjaar
7467
/* Name en Afkortings van Organisasies */ Ai!
2909126
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Desimale komma of punt ==
Ek wonder oor die desimale komma in Afrikaans? Ek gebruik my lewe lank nog altyd die desimale punt. Ek sien wel die SI standaard maak hierdie uitsondering hoofsaaklik vir Engelsprekende dokumente (wat waarskynlik verduidelik waarom ek dit gebruik). Maak dit nie dalk sin om konsekwent te wees met die engelse skryfstyl nie aangesien ons in ieder geval 'n groot klomp vertalings hoofsaaklik vanuit engels doen? Wat is die gebruik by ander universiteite (ek is 'n oud Tukkie. Yeah TUKS!). --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:28, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ek vermoet een van die grootste bronne van deurmekaarheid is die feit dat ons VSA-sleutelborde gebruik wat punte het by die numeriese knoppies op die kant. Reël 7.4 van die nuutste [[AWS]] skryf die komma voor. "Skryf Afrikaans van A tot Z" (die stylgids van meeste Afrikaanse koerante van die media24-groep) maak ook so, en noem dat dit volgens die Suid-Afrikaanse Buro vir Standaarde voorgeskryf word. Verder is dit ook [[SI]]. Dit is hoekom ek gevoel het dit is in die haak om maar 'n bietjie voorskriftelik te wees. Uitsonderings wat genoem word is dinge soos Toyota Corola 1.8, of .22-geweer, ens. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
'n Ander probleem: transkriptie. Wat voor transkriptie van vreemde namen gaat af.wiki hanteren? Bijvoorbeeld van Russische namen (zie bespreking van Witsee-Oosseekanaal.) Ik denk dat het belangrijk is hier spoedig een beleid voor te ontwikkelen omdat het anders een chaos wordt die later weer rechtgetrokken moet worden. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] 17:32, 4 Apr 2005 (UTC)
: Ja, jammer. Ek wou nog 'n artikel daaroor skryf, maar ek is deesdae heel besig. Die [[AWS]] beskryf Afrikaanse transliterasie vanaf Cyrilliese tale presies - ons hoef nie regtig hieroor te dink nie - net doen. Ek weet nie wanneer ek daarby gaan uitkom nie. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 21:32, 4 Apr 2005 (UTC)
==Taal artikels==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
<blockquote>Tale: gebruik "xxx (taal)" in plaas van "xxx taal" as titel; dit maak dit moontlik om eenvoudige skakels van die vorm "... word in [[Engels (taal)|Engels]] geskryf as ..." te maak, waarteenoor die ander vorm meer lomp is: "[[Engelse taal|Engels]]".</blockquote>
Is dit nie meer eenvoudig om slegs "taal" i.p.v. "taal (taal)" te skryf nie? Sien asb. die bespreking op [[Bespreking:Frans]] (onder "naam van artikel"). Slegs waar die naam van die taal, bv. "Venda" na iets anders behalwe die taal kan verwys, word die kwalifiseerder gebruik. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:33, 20 April 2007 (UTC)
Uit bogenoemde bespreking: ''Dit is inderdaad nie konsekwent nie, en moet wees. Waar daar verwarring tussen 'n taalnaam en 'n kultuurnaam, volknaam of watookal moontlik is, moet ons (taal) in hakkies sit. Venda is 'n goeie voorbeeld hiervan. --Alias 13:57, 16 Maart 2007 (UTC)''. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 20:35, 20 April 2007 (UTC)
:Ek sien dat niemand besware aangeteken het teen my voorstel in ongeveer 22 dae nie. Ek sal nog 'n dag of wat wag en die inhoud wysig om te noem dat artikel "Frans" / "Nederlands" / "Mongools" gebruiklik is (dus, sonder die kwalifiseerder). [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 14:12, 12 Mei 2007 (UTC)
== Saamsmelt? ==
(vanaf versmelte [[Wikipediabespreking:Taalriglyne]])
Kan die twee ou afdelinkies op hierdie bladsy nie maar saamgesmelt word met [[Wikipedia:Styl]] nie? Dit maak nie sin om dit apart te hê nie. Ek is bereid om dit te doen indien niemand beswaar lewer nie. [[Gebruiker:Anrie|Anrie]] 12:22, 15 September 2007 (UTC)
== Name en Afkortings van Organisasies ==
[[Lêer:Kenteken_van_die_Marylebone-krieketklub.svg|duimnael|120px]]
Het ons enige leiding oor die afkorting organisasies se name? Byvoorbeeld, wanneer ‘n mens Afrikaans skryf, is die afkorting vir [[Marylebone-krieketklub]] "MCC" of "MKK"? Hul embleem bevat duidelik die letters "MCC". Is dit dus gepas dat die Afrikaanse gemeenskap die klub se naam as "MKK" afkort?
‘n Voorbeeld van wat wêreldwyd gebeur, is in die teks van die Internasionale Stelsel van Eenhede te vind. Die amptelike taal van die teks is Frans, maar 'n mens kan ‘n tweetalige weergawe by https://www.bipm.org/en/publications/si-brochure vind. 'n Lys van al die organisasies tesame met hul afkortings word op bladsy 106 in Frans gegee en op bladsy 209 in Engels gegee. 'n Ondersoek toon dat daar geen duidelike patroon is van wanneer die orginisasie se naam en afkorting moes vertaal word en wanneer hulle moes bly staan. Byvoorbeeld, die "British Association for the Advancement of Science" (BAAS) het 'n Engelse naam en afkorting in beide die Franse en die Engelse tekste, terwyl die Internasionale Astronomiese Unie (IAU) verskyn in die Franse weergawe as "Union astronomique internationale" (UAI).
Kortliks, die enigste werklike oplossing is om die organisasie se eie webwerf te besoek en hul beleid te sien oor hoe hulle verskeie tale hanteer en soortgelyke reëls vir Afrikaans toepas. In die geval van die Marylebone Krieketklub is die beleid in hul Franse en Duitse weergawes van die Wettevan Krieket om albei die Engelse naam en afkorting te gebruik.
Om dit in konteks te plaas, ons het "Charlestown" in albei Engels en Afrikaans, "Krugersdorp" in albei Engels en Afrikaans maar "Cape Town" in Engels en "Kaapstad" in Afrikaans. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:18, 3 Junie 2026 (UTC)
:{{Ping|Martinvl}} let op: [[NAVO]] se amptelike tale is Engels (NATO) en Frans (OTAN), maar nie Afrikaans nie. Nogtans gebruik ons die afkorting NAVO. Die [[Internasionale Krieketraad]] se amptelike taal is Engels, maar ons gebruik die afkorting IKR. Myns insiens twee goeie voorbeelde om ook met MKK voort te gaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:25, 3 Junie 2026 (UTC)
::{{ping|BurgertB}}, ek hoor graag jou mening oor die aangeleentheid. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:06, 3 Junie 2026 (UTC)
7wwb7qzx0rxz45zmkmthtcxn5th6x1n
Frankfurt am Main
0
8065
2909192
2907265
2026-06-04T07:12:06Z
Jcb
223
2909192
wikitext
text/x-wiki
{|align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;"
! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" |
'''Frankfurt am Main'''<br />
[[Lêer:Frankfurt collage.jpg|280px]]
|- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999"
| '''Kaart'''
|style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen'''
|- style="background:white"
|rowspan=6| [[Lêer:Karte frankfurt am main in deutschland.png|senter|180px]]
|- style="background: white"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:DEU Frankfurt am Main COA.svg|senter|75px]]
|- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="background: #CEDAF2; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag'''
|- style="background: white; border-top:1px solid #999;"
|style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Frankfurt am Main.svg|90px|raam|senter]]
|- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;"
|style="border-left:1px solid #999"|
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''[[Land]]'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Duitsland}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''[[Deelstate van Duitsland|Deelstaat]]'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Hesse.svg|20px|raam]] [[Hesse]]
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Koördinate'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|50|7|N|8|41|O}}
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Stigting'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 22 Februarie 794
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Stadstatus'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1220 (Vrye Ryksstad)
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''[[Oppervlakte]]:'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Totaal
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 248,31 [[vierkante kilometer|vk km]]
|-
| '''Hoogte bo seevlak'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 112 m
|- style="border-top:1px solid #999;"
|- style="border-top:1px solid #999;"
|-
| '''Bevolking:'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Totaal (31 Desember 2020)
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 749 596<ref>{{de}} {{cite web |url=https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2024-12/ai2_2hj-2023_bevoelkerung_tabelle_23.xlsx |title=Bevölkerung in Hessen am 31. Dezember 2023 |publisher=Statistik Hessen |date=31 Desember 2023 |accessdate=9 Mei 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250509173330/https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2024-12/ai2_2hj-2023_bevoelkerung_tabelle_23.xlsx |archive-date=9 Mei 2025 |url-status=dead}}</ref>
|-
| - Bevolkingsdigtheid
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3 019/vk km
|-
| - Metropolitaanse gebied
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2 300 000
|-
| - ''Metropolregion Rhein-Main''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5 800 000
|-
| '''Tydsone'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET)
|- style="border-top:1px solid #999;"
| - [[Somertyd]]
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST)
|-
| '''Klimaat'''
| style="background: #f7f8ff" |
|-
| - Tipe
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde klimaat
|-
| - Gemiddelde jaarlikse temperatuur
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 10,1 °C
|-
| - Gem. temp. Januarie/Julie
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1,6 / 19,4 °C
|-
| - Gemiddelde jaarlikse neerslae
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 611 mm
|-
| '''Burgemeester'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Mike Josef (SPD)
|- style="border-top:1px solid #999;"
| '''Amptelike webwerf'''
| style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.frankfurt.de/ ''frankfurt.de'']
|}
'''Frankfurt am Main''' ([[Duits]]: [ˈfʁaŋkfʊɐ̯t am ˈmaɪ̯n], {{Audio|De-Frankfurt am Main.ogg|luister}}) is met 'n bevolking van byna 750 000 die grootste stad van die deelstaat [[Hesse]] en die vyfde grootste stad van [[Duitsland]] ná [[Berlyn]], [[Hamburg]], [[München]] en [[Keulen]]. Die metropolitaanse gebied van Frankfurt am Main het 2,3 miljoen inwoners.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://service.region-frankfurt.de/ia/metropolregion/bevoelkerung/atlas.html |title=Bevölkerung Metropolregion |publisher=Regionalverband FrankfurtRheinMain |date=31 Desember 2018 |accessdate=8 Junie 2022}}</ref> Die ''Frankfurt Rhein-Main''-streek het 'n bevolking van meer as vyf miljoen en is die tweede grootste ekonomiese spilpunt in Duitsland.
[[Lêer:Nizza Nov 2009 DSC2140.jpg|duimnael|links|Nizza-Ufer langs die Mainrivier: Plataanbomelaan in November]]
Frankfurt am Main het reeds in die [[Middeleeue]] een van Duitsland se belangrikste stedelike sentra geword. Die eerste historiese verwysing na die stad dateer uit die jaar 794, en sedert die Hoë Middeleeue het Frankfurt die status van 'n Vrye Ryksstad geniet. Tot in die jaar 1806 het Frankfurt as die verkiesings- en kroningsstad van die keisers van die [[Heilige Romeinse Ryk]] gedien. Die stad was sedert 1806 die administratiewe setel van die [[Duitse Bond]] en in 1848/49 ook die setel van die eerste Duitse parlement wat vry verkies is.
Die stad speel 'n belangrike rol in die wêreldekonomie. As die setel van die [[Euro|Europese Sentrale Bank]], die Frankfurtse Effektebeurs en die Frankfurtse Handelskou is dit die belangrikste finansiële sentrum in Duitsland. Die [[Lughawe Frankfurt]] was in 2018 met meer as 69,5 miljoen passasiers die grootste in Duitsland en een van die belangrikste lughawens wêreldwyd.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.fraport.de/de/unternehmen/medien/newsroom/pressemeldungen/fraport-verkehrszahlen-2018--mehr-als-69-5-millionen-passagiere-.html |title=Fraport-Verkehrszahlen 2018: Mehr als 69,5 Millionen Passagiere am Flughafen Frankfurt. |publisher=[[Lughawe Frankfurt]] |date=14 Januarie 2019 |accessdate=13 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513130326/https://www.fraport.de/de/unternehmen/medien/newsroom/pressemeldungen/fraport-verkehrszahlen-2018--mehr-als-69-5-millionen-passagiere-.html |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=dead}}</ref> Naas die lughawe dra Frankfurt se sentrale ligging in [[Europa]], sy hoofstasie en sy kruispunte van belangrike snelweë by tot sy rol as groot Europese vervoerspilpunt.
Danksy die handel en talle nywerhede is Frankfurt am Main een van die Europese stede met die hoogste bruto geografiese produk (per capita) en saam met [[Parys]] en [[Moskou]] een van min Europese stede waar 'n groot aantal wolkekrabbers in die sentrale besigheidsdistrik opgerig is.
== Etimologie ==
[[Lêer:Die Frankenfurt.jpg|duimnael|Die legende van die Frankiese drif. Akwarel deur Leopold Bode (1888)]]
Die eerste historiese verwysings na die gebied dateer uit die jaar 794; dit het destyds as ''Frankonovurd'' (Oudhoogduits) en ''Vadum Francorum'' ([[Latyn]]) bekend gestaan. Albei benamings beteken letterlik "Drif van die [[Franke]]" – die [[Main]] se rivierloop was vroeër aansienlik breër en die [[Germane|Germaanse]] bewoners van die gebied het 'n rotsbank in die rivier se bodem gebruik om die Main veilig te kan deurwaad.
Die drif was in die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] tydperk nie van strategiese belang nie; die Romeinse paaie, wat vanuit [[Mogontiacum]] (die huidige [[Mainz]]) na die hartland van Germanië geloop het, het nie die moerasgebiede van die Mainvlakte deurkruis nie.
Die huidige Katedraalheuwel (Duits: ''Domhügel'') is ná die einde van die Romeinse heerskappy in die gebied omstreeks 260 deur [[Alemanne]] beset. Hulle is omtrent 530 deur Frankiese stamme verdryf. Die nuwe Frankiese heersers het waarskynlik gebruik gemaak van die drif, aangesien hul handelsvennote na die roete as "Frankedrif" verwys het.<ref>{{de}} Orth, Elsbet: ''Frankfurt am Main im Früh- und Hochmittelalter''. In: Frankfurter Historische Kommission (reds.): ''Frankfurt am Main – Die Geschichte der Stadt in neun Beiträgen''. Sigmaringen: Jan Thorbecke Verlag 1991, bl. 11. {{ISBN|3-7995-4158-6}}</ref>
Ander legendes – soos die beweerde stigting van Frankfurt deur [[Karel die Grote]], wat danksy die Middeleeuse kronis Thietmar von Merseburg bekendheid verwerf het – het geen historiese basis nie.
== Geografie en klimaat ==
=== Ligging ===
[[Lêer:Frankfurt am Main - Aerial Shot.jpg|duimnael|Lugbeeld van Frankfurt am Main]]
[[Lêer:Frankfurt Taunusanlage dk2213.jpg|duimnael|Groen ruimtes in die besigheidsdistrik: Taunusanlage]]
Frankfurt am Main is in die suidelike sentrum van Hesse langs die Mainrivier suidoos van die [[Taunus]] geleë. Dit is by verre die grootste stad van dié deelstaat en is noordoos van die hoofstad Wiesbaden geleë. Die hele stadgebied word deur 'n uitgestrekte groengordel omring wat die ''Frankfurter Stadtwald'' ("Frankfurtse stadwoud") insluit. Frankfurt se stadsgebied streek oor 23,4 kilometer in oos-westelike en oor 23,3 kilometer in noord-suidelike rigting.
Belangrike buurstede sluit in [[Offenbach am Main]] net suidoos en verder suid [[Darmstadt]]. In die weste grens Frankfurt aan die [[Main-Taunus-Kreis]], in die noordweste aan die [[Hochtaunuskreis]], in die noorde aan die [[Wetteraukreis]], in die noordooste aan die [[Main-Kinzig-Kreis]], in die suide aan die distrik Offenbach en in die suidweste aan die distrik Gross-Gerau.
=== Klimaat ===
Frankfurt het 'n gematigde klimaat wat grootliks beïnvloed word deur sy ligging in die noorde van die Bo-Rynse Laagvlakte, een van die warmste streke in Duitsland.
{{Tabel weergemiddeldes
| locatie = Frankfurt Lughawe (1981–2010)
| bron = Deutscher Wetterdienst<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fausgabe__monatswerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue |title=Ausgabe der Klimadaten: Monatswerte |accessdate=}}</ref>
<!-- gemiddelde maandtemperatuur (°C) en gemiddelde neerslag per maand (mm) -->
| jan_gem = 1.6 | jan_gem_ns = 44.5
| feb_gem = 2.4 | feb_gem_ns = 40.9
| mrt_gem = 6.4 | mrt_gem_ns = 48.4
| apr_gem = 10.3 | apr_gem_ns = 42.1
| mei_gem = 14.7 | mei_gem_ns = 63.4
| jun_gem = 17.8 | jun_gem_ns = 58.1
| jul_gem = 20.0 | jul_gem_ns = 64.7
| aug_gem = 19.5 | aug_gem_ns = 56.5
| sep_gem = 15.2 | sep_gem_ns = 53.0
| okt_gem = 10.4 | okt_gem_ns = 54.7
| nov_gem = 5.6 | nov_gem_ns = 49.1
| dec_gem = 2.5 | dec_gem_ns = 53.9
| jaar_gem = 10.6 | jaar_gem_ns = 629.18
<!-- gemiddelde minimum- en maksimumtemperatuur per maand (°C) -->
| jan_gem_min = −1.1 | jan_gem_max = 4.2
| feb_gem_min = −1.1 | feb_gem_max = 5.9
| mrt_gem_min = 2.1 | mrt_gem_max = 10.7
| apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 15.4
| mei_gem_min = 9.1 | mei_gem_max = 20.0
| jun_gem_min = 12.3 | jun_gem_max = 23.1
| jul_gem_min = 14.4 | jul_gem_max = 25.5
| aug_gem_min = 14.0 | aug_gem_max = 25.1
| sep_gem_min = 10.5 | sep_gem_max = 20.3
| okt_gem_min = 6.6 | okt_gem_max = 14.6
| nov_gem_min = 2.8 | nov_gem_max = 8.4
| dec_gem_min = −0.1 | dec_gem_max = 4.9
| jaar_gem_min = 6.2 | jaar_gem_max = 14.8
<!-- absolute minima en absolute maxima per maand (°C) -->
| jan_a_min = −19.1 | jan_a_max = 15.3
| feb_a_min = −18.5 | feb_a_max = 17.5
| mrt_a_min = −12.7 | mrt_a_max = 24.2
| apr_a_min = −7.1 | apr_a_max = 28.3
| mei_a_min = −1.2 | mei_a_max = 32.0
| jun_a_min = 3.6 | jun_a_max = 37.5
| jul_a_min = 2.8 | jul_a_max = 38.8
| aug_a_min = 5.0 | aug_a_max = 39.6
| sep_a_min = 0.4 | sep_a_max = 31.6
| okt_a_min = −4.3 | okt_a_max = 28.0
| nov_a_min = −9.0 | nov_a_max = 18.9
| dec_a_min = −16.9 | dec_a_max = 16.3
| jaar_a_min = −19.1 | jaar_a_max = 39.6
<!-- gemiddeld aantal sonure per dag -->
| zujan = 50
| zufeb = 80
| zumrt = 121
| zuapr = 178
| zumei = 211
| zujun = 219
| zujul = 233
| zuaug = 219
| zusep = 156
| zuokt = 103
| zunov = 51
| zudec = 41
}}
== Geskiedenis ==
=== Vroeë geskiedenis ===
Die huidige stadsgebied was reeds in die [[steentydperk]] bewoon. Later het die Romeine hier 'n militêre kamp gestig wat in die Merowingiese tyd as Frankiese koningshof gedien het. In 843 het die stad 'n belangrike palts (tydelike setel) van die Oos-Franke geword, en ook die ''Reichstag'' ("Ryksdag") is gereeld hier gehou. In 1220 het Frankfurt am Main stadstatus gekry. Sy inwonertal het destyds volgens moderne beramings sowat 10 000 beloop.
Die oudste dokument wat na die stad Frankfurt am Main verwys, is 'n oorkonde van keiser [[Karel die Grote]] vir die klooster St. Emmeram, uitgevaardig in 794.
=== Rykspolitiek en verkiesing van heersers ===
[[Lêer:Frankfurt Am Main-St Bartholomaeus-Ansicht vom Nextower-20110812.jpg|duimnael|Die Bartolomeüskatedraal of "Keiserdomkerk"]]
In 855 is vir die eerste keer 'n Duitse heerser, koning Lothar II, in Frankfurt verkies. In die volgende eeue het Frankfurt sentraal gestaan in die politiek van die Heilige Romeinse Ryk en is altesaam 36 konings hier verkies, waarvan tien tot Duitse keisers gekroon is. Verkiesings van konings is veral in die Staufertydperk in die 12de eeu uitsluitlik in Frankfurt gehou – 'n tradisie wat in 1356 met keiser Karel IV se Goue Bul, die grondwet van die Ryk, skriftelik bevestig is.
Die verkiesingsplegtighede het in die St. Bartolomeüskatedraal ("Keiserdomkerk") plaasgevind waar in 1562 ook vir die eerste keer 'n keiser van die Heilige Romeinse Ryk, Maximiliaan II, gekroon is – nadat dié plegtighede oorspronklik in [[Aken]] plaasgevind het. Die laaste kroning voor die amptelike ontbinding van die Heilige Romeinse Ryk in 1806 was dié van die Habsburgse keiser Frans II in 1792. Maar alhoewel baie heersers in Frankfurt vertoef het, was die stad nooit hul regeringsetel nie.
Met die einde van die Heilige Romeinse Ryk het die stad 'n lid van die [[Rynbond]] en onder die heerskappy van die primaat (vorsbiskop) Karl Theodor von Dalberg die hoofstad van 'n kortstondige [[Groothertogdom]] Frankfurt (1810−1813) geword.
Binne die bestel van die [[Duitse Bond]] was Frankfurt am Main weer 'n [[Vrye Stad]] en setel van die bond se parlement (Bundestag). Tydens die Rewolusie van 1848 het die ''Nationalversammlung'' (Nasionale Vergadering) in die stad se ''Paulskirche'' vergader. [[Pruise]] het die stad in 1866 geannekseer en by die provinsie [[Hesse-Nassau]] ingelyf.
=== Die vroeë 20ste eeu ===
[[Lêer:IEAFrankfurt1891c.jpg|duimnael|Plakkaat vir die Internasionale Elektrotegniese Uitstalling in 1891]]
In ekonomiese opsig het Frankfurt, wat gaandeweg tot 'n belangrike nywerheidstad ontwikkel het, voordeel uit die anneksasie getrek. Die stadsbevolking het in die volgende dekades nie alleen danksy die natuurlike aanwas en migrasie gegroei nie, maar ook deur die inlywing van omliggende nedersettings. Tussen 1877 en 1910 is die stadsgebied van oorspronklik 70 km² verskeie kere uitgebrei tot 135 km². Teen die begin van die 20ste eeu was Frankfurt ten opsigte van sy oppervlakte tydelik die grootste stad in die Duitse Ryk.
Die vinnige bevolkingsgroei het gepaard gegaan met die uitbou van die stedelike infrastruktuur. Nuwe skole, Mainbrûe, 'n abattoir, treinstasies, tremlyne en hawegeriewe het ontstaan. Behoorlike watervoorsiening en riolering is daargestel en 'n moderne professionele brandweer in die lewe geroep. Nadat nywerhede aanvanklik in veral in die stadsdele Bockenheim en Sachsenhausen saamgetrek was, het tussen 1909 en 1912 nuwe hawegeriewe en nywerheidsones in die ooste van Frankfurt ontstaan wat groter was as die hele beboude stadsgebied noord van die Main in die laat 19de eeu. Naas tradisionele bedrywe soos metaalvervaardiging, gieterye en drukkerye het nuwe nywerhede soos brouerye, chemiese fabrieke en, in die tyd ná die Internasionale Elektrotegniese Uitstalling van 1891, ook vervaardigers van elektriese toerusting hulle in die stad gevestig.
In 1914 het die Universiteit van Frankfurt, wat sy ontstaan aan skenkings van plaaslike burgers te danke gehad het, sy deure geopen. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] is Frankfurt nie deur oorlogshandelinge geraak nie, maar as gevolg van die Britse seeblokkade het bewoners aan wanvoeding gely. Voedsel was, soos elders in die Duitse Ryk, skaars en gerantsoeneer. Die militêre nederlaag en die Novemberrewolusie in 1918 het tot onluste en tydelik ook straatgevegte gelei wat tot die einde van 1919 voortgeduur het.
Die twintigerjare was in kulturele opsig 'n bloeitydperk. Frankfurt het bekend gestaan vir sy teaters en sy behuisingsprojek "Nuwe Frankfurt". Die sogenaamde Frankfurtse kombuis, die prototipe van moderne kombuise, het internasionale aandag getrek. In 1925 is in die nuut geboude ''Waldstadion'' die eerste internasionale Werkersolimpiade gehou.
=== Metropool van Wes-Duitsland ===
[[Lêer:Frankfurt Eurotower.20130603.jpg|duimnael|Eurotoring, die vroeëre hoofkwartier van die Europese Sentrale Bank, in Junie 2013. 'n Nuwe kantoorgebou – 'n wolkekrabber met twee torings – is in Maart 2015 ingewy]]
Ná die verwoestende bomaanvalle van die [[Tweede Wêreldoorlog]], waartydens die hele historiese stadskern en groot dele van die middestad in 'n puinhoop verander is, het destydse stromings van die moderne stadsbeplanning as aanleiding vir die heropbou gedien. Die middeleeuse stadsbeeld, wat tot en met 1944 byna onveranderd bewaar gebly het, het egter verlore gegaan. So word groot dele van die binnestad deur modernistiese boukuns oorheers.
In 1946 is Frankfurt by die nuutgestigte deelstaat Hesse ingesluit. As 'n voormalige selfregerende stadstaat wat eers in 1866 by 'n Duitse land aangesluit het en vroeër nooit deel uitgemaak het van Hesse nie, het Frankfurt nie as 'n potensiële setel van die Hessiese regering kandidaat gestaan nie. Vervolgens is [[Wiesbaden]] as die nuwe administratiewe hoofstad gekies.
Die Amerikaanse troepe, wat die voormalige ''I.G. Farben''-hoofgebou as hulle Europese hoofkwartier gekies het, het hulle vir Frankfurt as die nuwe federale hoofstad van die Bondsrepubliek Duitsland uitgespreek en van die stad ook die administratiewe sentrum van die drie westelike besettingsones (wat in die Duitse omgangstaal dikwels "Trisonesië" genoem is) gemaak.
Uiteindelik is [[Bonn]] an die Ryn met 'n klein meerderheid stemme as nuwe Wes-Duitse hoofstad gekies. Die Frankfurtse parlementsgebou, wat op dié tydstip reeds voltooi was, het later as hoofkwartier van die openbare Hessiese Uitsaaikorporasie ''Hessischer Rundfunk'' gedien. Maar aangesien Berlyn vanweë sy verdeling in 'n westelike en 'n oostelike helfte nie meer as die ekonomiese sentrum van Duitsland kon fungeer nie en [[Wes-Berlyn]] te ver afgeleë was van [[Wes-Duitsland]], het Frankfurt am Main talle funksies, wat voorheen deur Berlyn en [[Leipzig]] vervul is, oorgeneem en danksy sy sentrale ligging in die Bondsrepubliek tot sy ekonomiese, finansiële en vervoersentrum ontwikkel. Die stad is tans die setel van die grootste Duitse privaatbanke, die Duitse Sentrale Bank ([[Bundesbank]]) en sedert 1999 ook van die [[Europese Sentrale Bank]].
== Ekonomiese basis ==
[[Lêer:FFM HBF Frankfurt.jpg|duimnael|links|Die stadshorison van Frankfurt am Main word deur die wolkekrabbers van banke oorheers.]]
[[Lêer:Frankfurt Europa-Allee.Ost.20130607.jpg|duimnael|Oostelike Europa-laan (''Europa-Allee'') in die nuwe stadsbuurt Europaviertel]]
[[Lêer:Myzeil (16074236710).jpg|duimnael|''MyZeil''-winkelsentrum in die voetgangerlaan Die Zeil. Hier word die grootste omset van alle winkelstrate in Duitsland behaal]]
Frankfurt am Main is die metropool van die Ryn-Main-gebied, 'n ekonomiese swaartepunt in Duitsland wat met sy 5,4 miljoen inwoners, 2,7 miljoen werkgeleenthede (waarvan 620 000 in die stadsgebied van Frankfurt) en 320 000 ondernemings 'n jaarlikse bruto binnelandse produk van 180,2 miljard € (2 100 miljard ZAR) genereer.<ref>{{de}} [http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.125162.en ''www.frankfurt.de: Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513213432/http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=stadtfrankfurt_eval01.c.125162.en |date=13 Mei 2008}}</ref> Twintig van die 100 grootste nywerheidsmaatskappye in Duitsland het hulle hoofkwartiere in Frankfurt.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=3795&_ffmpar[_id_inhalt]=17166 |title=Globaler Marktplatz |publisher=Frankfurt am Main |accessdate=5 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205100402/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=3795&_ffmpar[_id_inhalt]=17166 |archive-date=5 Desember 2011 |url-status=dead}}</ref>
Die stad is 'n eersterangse finansiële sentrum met 'n uitgebreide dienstesektor en speel as setel van die Europese Sentrale Bank ook 'n beduidende internasionale rol op die gebied van monetêre beleid – hier word besluite geneem wat meer as 330 miljoen mense in die sogenaamde Eurosone raak.
Volgens 'n ranglys van die [[Universiteit van Liverpool|Universiteit van]] [[Liverpool]] ([[Verenigde Koninkryk]]) is Frankfurt am Main saam met [[Karlsruhe]] (Duitsland), Parys ([[Frankryk]]) en München (Duitsland) een van die vier welvarendste stede van [[Europa]]. Tog bly dit 'n stad met 'n baie hoë skuldlas, aangesien 'n groot deel van die welvarende belastingbetalers nie in die stad self woon nie, maar in die aangrensende selfstandige distrikte.
Frankfurt am Main bied sowat 600 000 werkgeleenthede vir sy inwoners en 'n groot aantal pendelaars. Die stad is nie net een van die belangrikste knooppunte vir die Duitse en internasionale vervoer nie, maar ook die setel van verskeie groot handelskoue.
Daar is min ander Duitse stede met dieselfde verskeidenheid van internasionale ondernemings wat hier hulle hoofkwartiere het. Die vernaamste nywerhede is chemie, advertensies, sagteware en inbelsentrums. Die stad staan egter veral bekend as 'n finansiële en handelsentrum. Die Frankfurtse Beurs is die tweede grootste in [[Europa]] en een van die belangrikstes ter wêreld. Die wolkekrabbers in die middestad, waarvan die grootstes nagenoeg 300 meter hoog is, dien as die hoofkwartiere van die groot Duitse banke.
Die sentrale ligging van Frankfurt in Duitsland het die vinnige groei van sy [[Lughawe Frankfurt|lughawe]] bevorder. Dit is nou die grootste passasiers- en vraglughawe op die Europese vasteland en bied ook die grootste aantal internasionale bestemmings.
=== Handelskoue ===
In Frankfurt word sedert die Middeleeue gereeld handelskoue gehou. Al vroeg is die stad deur 'n grootpad, die Via Regia, met die ander groot Duitse handelstad, [[Leipzig]], verbind. ''Messe Frankfurt'', 'n onderneming waarvan 60 persent in besit van die stad en 40 persent van die deelstaat Hesse is, is die grootste organiseerder van handelskoue en kongresse ter wêreld wat oor sy eie handelskouterrein en kongressentrum beskik en sowat 2 600 medewerkers in diens het.<ref>{{de}} [https://www.fr.de/frankfurt/frankfurt-mehr-aussteller-messe-ambiente-13524653.html ''Frankfurter Rundschau, 5 Februarie 2020: Frankfurt: Mehr Aussteller bei Messe Ambiente. Besoek op 17 Mei 2020'']</ref> Sy jaarlikse inkomste het in 2019 €733 miljoen beloop.
Die handelskouterrein is van 'n hipermoderne infrastruktuur voorsien, met die nuwe wolkekrabber Messeturm as sy baken. Hier vind die groot skoue soos die ''Internationale Automobilausstellung'' (motors), ''Frankfurter Buchmesse'' (boeke) en ''Ambiente Frankfurt'' (verbruikersware) plaas.
== Demografie ==
[[Lêer:Frankfurt am Main - Grosser Engel - Ansicht vom Roemerberg - DWiW.jpg|duimnael|''Großer Engel'', 'n geskiedkundige vakwerkhuis in die middestad]]
Gegewens oor die demografiese ontwikkeling van Frankfurt berus tot in die 19de eeu op ruwe skattings. Eers vanaf omstreeks 1810 is meer presiese bevolkingsopnames gehou en amptelike statistieke gepubliseer.
In die middeleeue was Frankfurt met sowat 10 000 inwoners 'n middelgroot stedelike nedersetting. In die 17de eeu het die bevolkingstal die 20 000-kerf verbygesteek en teen die middel van die 18de eeu gegroei tot 30 000. In 1810 het dit 40 000 beloop. Tot die einde van die Vrye Stad Frankfurt het die bevolking verder gegroei tot meer as 90 000, waarvan 78 000 binne die ou versterkings. Die huidige bevolking van hierdie geskiedkundige middestad is slegs 7 000.
In 1875 het Frankfurt se bevolking vir die eerste keer 100 000 oorskry en was vanaf 1880 een van die tien grootste stede in Duitsland. Met 414 576 inwoners was dit die negende grootste stad in Duitsland en die vierde grootste in Pruise. Kort voor die begin van die Tweede Wêreldoorlog het die stadsbevolking 553 464 beloop.
As gevolg van oorlogshandelinge het meer as 4 800 burgerlikes en 12 700 Frankfurtse soldate hul lewens verloor. Die Joodse bevolking het voor die oorlog sowat 30 000 beloop, waarvan 12 000 in die [[Holocaust]] vermoor is. Teen die einde van 1945 het die inwonertal gedaal tot 358 000 nadat sowat die helfte van alle woonstelle deur bomaanvalle vernietig is.
Die bevolking het in 1951 weer die vlak van 1939 en in 1963 met 691 257 sy voorlopige hoogtepunt bereik. Migrasie na die omliggende gebiede het die bevolking in die volgende jare weer laat krimp. So het die inwonertal in 1986 nog 592 411 beloop. Sedertdien het die bevolking jaarliks gegroei tot 'n nuwe rekord van 695 624 (soos op 30 September 2011), waarvan 524 636 [[Duitsers]] en 170 988 buitelanders.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/33_Einwohner_3Quartal2011.pdf |title=Statistik aktuell Nr. 33/2011 |publisher=Frankfurt am Main |accessdate=2 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502172536/http://www.frankfurt.de/sixcms/media.php/678/33_Einwohner_3Quartal2011.pdf |archive-date=2 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> In Junie 2019 het die inwonertal reeds meer as 757 000 beloop.
== Argitektuur ==
=== Die ou stadskern ===
[[Lêer:Paulskirche-ffm002.jpg|duimnael|links|Die ''Paulskirche'']]
[[Lêer:Frankfurt Am Main-Schwarzer Stern-Ansicht vom Samstagsberg-2008.jpg|duimnael|Die vakwerk-restaurant ''Schwarzer Stern'']]
[[Lêer:Frankfurt Am Main-Samstagsberg-20070607.jpg|duimnael|'n Ry gerekonstrueerde huise aan die oostelike kant van die ''Römerberg'']]
[[Lêer:Römerberg Frankfurt abends.jpg|duimnael|Die Römer, Frankfurt se raadsaal]]
Die ou stadskern van Frankfurt behels drie van die stad se belangrikste argitektoniese besienswaardighede: Die ''Kaiserdom'' (keiserlike katedraal), die ''Römerberg'' en die ''Paulskirche''.
Die Rooms-Katolieke domkerk ''St. Bartholomäus'' met sy kenmerkende Laat-Gotiese westoring was vroeër die plek waar die Duitse keisers verkies en bekroon is. Ná die plegtigheid is 'n feestelike optog op die sogenaamde ''Königsweg'' ("koningspad") na die banketsaal in Frankfurt se raadsaal gehou. Die huidige ''Archäologische Garten'' ("Argeologiese Tuin") met opgrawings uit die Romeinse en Karolingiese tydperk lê voor die katedraal.
Die ''Römerberg'' ("Romeineheuwel") is die sentrale plein van die ou stadskern met die ''Römer'' (Frankfurt se raadsaal uit die 14de eeu), die Vroeg-Gotiese ''Alte Nikolaikirche'' ("Ou Nikolaikerk") en 'n ry historiese huise aan die oostelike kant wat ná die Tweede Wêreldoorlog heropgebou is.
Die ''Paulskirche'' is in die tydperk tussen 1789 en 1833 deur die argitek Johann Georg Christian Haas opgerig om die Middeleeuse Fransiskanekerk te vervang en het tot 1944 as Frankfurt se Evangelies-Lutherse hoofkerk gedien. Die Frankfurtse Nasionale Vergadering het in die jare 1848 en 1849 in hierdie Klassisistiese gebou byeengekom. Die ''Paulsplatz'' is vandag 'n gewilde plein met straatkafees.
Die argitektoniese karakter van Frankfurt se binnestad is, net soos in ander groot Duitse stede, as gevolg van die Tweede Wêreldoorlog met sy bomaanvalle en die moderne heropbou drasties verander. In Frankfurt het die padverkeer aanvanklik besondere aandag gekry, en naas moderne geboue in die binnestad is ook 'n uitgestrekte straatnetwerk gebou. Van die ou historiese stadskern, wat voor die oorlog een van die grootstes van sy soort in Duitsland was en meer as 4 000 vakwerkhuise ingesluit het, het min bewaar gebly. Die enigste oorspronklike gebou is die ''Haus Wertheym'' by die ''Fahrtor''.
Maar reeds omstreeks 1900 is enkele woonkwartiere soos dié van die ''Judengasse'' afgebreek om plek te maak vir nuwe strate. Die meeste oorblyfsels van Frankfurt se historiese argitektuur lê vandag by die ''Römerberg''.
Die huidige binnestad is in 1333 as Neustadt ("Nuwe Stad") gestig. In die vroeë 19de eeu is die 17de eeuse barok-versterkings afgebreek om plek te maak vir 'n ringvormige park wat die destydse stadskern omsluit het. Volgens die stadsbeplanner Georg Heß se statuut was bouhere verplig om nuwe geboue in die Klassisistiese boustyl op te rig. Een van die kenmerkendste voorbeelde van Frankfurt se Klassisisme is die Ou Stadsbiblioteek wat in die tydperk tussen 1820 en 1825 ontstaan het en ná sy verwoesting in 1944 in sy oorspronklike styl as ''Literaturhaus'' heropgerig en in 2005 geopen is.
Teen die einde van die 19de eeu het die ''Hauptwache'' tot die middelpunt van die stad ontwikkel, terwyl die Zeil sy besigste winkelstraat geword het. Die Katharinenkirche in die barokstyl, wat tussen 1678 en 1681 by die ingang van die Zeil opgerig is, word met die Goethe-gesin verbind en is tans die grootste Evangelies-Lutherse kerk in Frankfurt.
Die Zeil ondergaan in argitektoniese opsig tans groot veranderinge. Op die bouterrein naby die Hauptwache word tans die duurste bouprojek in Europa uitgevoer, ''FrankfurtHochVier'' van die [[Nederland]]se projekontwikkelaars MAB. Die projek behels die oprigting van 'n luukse winkelsentrum, 'n eersteklas-hotel, kantore en woonstelle, asook die heropbou van die voormalige ''Palais Thurn und Taxis'' (1727−1741) wat in 1944 vernietig is. Die gebouekompleks is in 2008/2009 voltooi.
Ook in die historiese stadskern is daar heelwat boubedrywighede. Die sogenaamde ''neue Frankfurter Altstadt'' of nuwe Frankfurtse ou stad tussen Domkerk en Römer het met vyftien gerekonstrueerde historiese geboue en twintig moderne projekte, wat in Mei 2018 voltooi is, onmiddellik 'n toereistetrekpleister geword.<ref>{{de}} [http://www.fnp.de/lokales/frankfurt/Ende-September-wird-die-neue-Altstadt-gefeiert;art675,3091761 ''Frankfurter Neue Presse, 31 Augustus 2018:Ende September wird die neue Altstadt gefeiert. Besoek op 1 November 2018'']</ref>
=== Sakrale boukuns ===
[[Lêer:Frankfurter Dom Eiserner Steg.jpg|duimnael|Die Bartolomeüsdomkerk, kroningskerk van Duitse keisers tot 1792]]
Die domkerk van Frankfurt of Keiserlike domkerk St. Bartholomeüs (Duits: ''Dom St. Bartholomäus'') is die grootste sakrale gebou van Frankfurt en het oorspronklik as 'n paltskapel en kapittelkerk gedien. Die vroegste sakrale gebou en voorloper van die domkerk was die Karolingiese Salvator-kerk uit die jaar 840 wat vanaf 1248 vergroot is. Die huidige kerk het tussen die 14de en 15de eeu op die fondamente van 'n vroeëre Merowingiese kerkgebou ontstaan.
Die domkerk is 'n hallekerk met drie skepe, maar danksy die baie kort Vroeg-Gotiese langhuis en die baie lang dwarsskip uit die 14de eeu het die kerk eerder die grondvorm van 'n sentrale gebou. Die monumentale westoring uit die 15de eeu met 'n hoogte van 95 meter word vanweë sy ongewone koepel by die groot prestasies van die Gotiese boukuns in Duitsland gereken.
Die domkerk se boubedrywighede het oor 14 eeue gestrek en was steeds nou verbind met die algemene geskiedenis van Frankfurt. Vanaf 1356 is die konings van die Heilige Romeinse Ryk hier verkies, en in die tydperk tussen 1562 en 1792 is die keisers van die ryk hier gekroon. Die domkerk was sodoende een van die beduidendste geboue van die ryksgeskiedenis en veral in die 19de eeu 'n simbool van nasionale eenheid. Dit was daarnaas een van min groot kerkgeboue in Duitsland wat die status van "Keiserdomkerk" gekry het.<ref name="alt">{{de}} [http://www.altfrankfurt.com/Dom/ ''www.altfrankfurt.com: Die domkerk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080216115633/http://altfrankfurt.com/Dom/ |date=16 Februarie 2008}}</ref>
Die domkerk is in 1867 deur 'n brand vernietig en in 1877 in sy huidige vorm herstel. By hierdie geleentheid is ook die toring volgens die oorspronklike planne van die Middeleeuse katedraalboumeester Madern Gertner voltooi.<ref name="alt" /> Dit is vir 'n tweede keer tydens die geallieerde bomaanvalle van die Tweede Wêreldoorlog ernstig beskadig, en sy binneruimte het volledig uitgebrand. Die domkerk is in die 1950's heropgebou.
=== Mainoewer, Mainbrûe en ''Museumsufer'' ===
[[Lêer:Museumsufer-teil3-ffm001.jpg|duimnael|links|Die eindpunt van die ''Museumsufer'']]
[[Lêer:Courbet Frankfurt.jpg|duimnael|''Vue de Francfort-sur-le-Main'', met die ''Alte Brücke'' (''Ou Brug''), van [[Gustave Courbet]] (1858).]]
[[Lêer:Dom-ffm012.jpg|duimnael|Die voetgangersbrug ''Eiserner Steg'']]
[[Lêer:At December river, ffm (11405156214).jpg|duimnael|Die Mainrivier in Desember]]
Die twee Mainoewers het danksy die argitektoniese en kulturele besienswaardighede langs die Mainrivier tot gewilde plekke vir inwoners en toeriste ontwikkel. Die ''Alte Brücke'' (Ou Brug) oor die Main het reeds in die vroeë 13de eeu bestaan en is eeue lank as die beduidendste gebou in Frankfurt beskou. Vandag behoort ook die ''Eiserne Steg'', 'n voetgangersbrug wat in 1869 ingewy is, tot die bekendste bakens langs die rivier. Die uitstallingsgebou ''Portikus'' op die Maineiland is in 2006 geopen. Die uitsig oor die historiese stadskern en stadshorison van Frankfurt vanuit een van die Mainbrûe in die oostelike binnestad word deur die media dikwels as 'n illustrasie in bydraes oor die Mainmetropool gebruik.
Die ''Museumsufer'' (Museumoewer) is een van die beduidenste museumkomplekse in Duitsland en Europa met 13 verskillende musea wat in die periode tussen 1980 en 1990 uitgebou of nuut opgerig is. Die argitektoniese spektrum strek van ou statige villas tot nuwe geboue soos die ''Museum für Angewandte Kunst'' (MAK; Museum vir Toegepaste Kuns) wat deur die argitek Richard Meier ontwerp is. Naas die MAK behels die ''Museumsufer'' aan die Main se linker- en regteroewer die Frankfurtse Ikone-museum, die Museum van Wêreldkulture, die Duitse Filmmuseum, die Duitse Argitektuurmuseum, die Museum vir Kommunikasie, die ''Städel Museum'', die Liebighuis ('n museum vir ou beeldhoukuns), die Museum Giersch (plaaslike kuns), die Historiese Museum en die Joodse Museum.
Die ''Städel Museum'' besit skilderye van [[Jan van Eyck]], [[Albrecht Dürer]], Andrea Mantegna, Sandro Botticelli, Hiëronimus Bosch, [[Rembrandt]], [[Johannes Vermeer]], Edgar Degas, [[Henri Matisse]], [[ Claude Monet]], Pierre-Auguste Renoir, [[Pablo Picasso]], [[Ernst Ludwig Kirchner]], Max Beckmann, [[Paul Klee]], Antoine Chintreuil, Francis Bacon, Gerhard Richter, Wolfgang Tillmans en Isa Genzken.
Kulturele feeste soos die ''Museumsuferfest'' in laat Augustus en die Nag van die Musea wat elke lente plaasvind, lok jaarliks duisende besoekers.
Die natuurbewaringsgebied ''Schwanheimer Düne'' naby die rivier in die weste van die stadsbuurt Schwanheim behels een van Europa se min binnelandse duine. Die gebied beslaan 'n oppervlakte van 58,5 hektaar en is 'n belangrike habitat vir bedreigde dier- en plantspesies.
=== Hoofstasie en Bahnhofsviertel ===
[[Lêer:Frankfurt hbf 01.jpg|duimnael|Die gerestoureerde hoofstasie van Frankfurt]]
Die hoofstasie van Frankfurt is in 1888 geopen en behoort volgens die aantal passasiers en langafstandtreine tot die grootstes van sy soort in Europa. Die reusagtige stasiehal met sy vyf skepe waarvan die staalgeraamte en dak volledig gerestoureer en sodoende hul glans teruggekry het, die ontvangsaal in dieselfde boustyl en die warboel van bo- en ondergrondse geriewe maak van die stasie 'n indrukwekkende gebou en argitektoniese besienswaardigheid in eie reg.
Die stadsbuurt Bahnhofsviertel rondom die stasie is 'n smeltkroes van vele kulture met 'n groot aantal winkels en restourante wat die etniese verskeidenheid van die bewoners weerspieël. Die kwartier wemel 24 ure per dag van mense, onder meer danksy die rooiligbuurt rondom Taunusstraße. Hier word ook die tipiese sosiale teenstellings van 'n internasionale stasie aangetref: pendelaars, banklui, sakemanne, internasionale besoekers van handelskoue en toeriste, maar ook bedelaars en alkohol- en dwelmverslaafdes.
Die Kaiserstraße is 'n breë winkelstraat waar rykdom naas armoede, multikulturele winkels, moderne hoofkwartiere van nasionale en internasionale banke naas tipiese instellings van 'n rooiligbuurt aangetref word.
=== Wolkekrabbers ===
[[Lêer:ECB Frankfurt at Sunset.jpg|duimnael|links|Skytower, die nuwe hoofkwartier van die Europese Sentrale Bank, teen sononder<br /><small>Ontwerp: [[Coop Himmelb(l)au]], [[Wene]]</small>]]
[[Lêer:Frankfurt am Main, MesseTurm.jpg|duimnael|Die ''Messeturm'' is ontwerp deur die Duits-gebore Amerikaanse argitek [[Helmut Jahn]]]]
[[Lêer:Opernturm September 2009.JPG|duimnael|Die ''Opernturm''-wolkekrabber]]
Sedert die 1950's het Frankfurt tot een van min Europese stede ontwikkel wat danksy 'n groot aantal wolkekrabbers hul eie kenmerkende stadshorison ontwikkel het. Frankfurt het dan ook die bynaam "Mainhattan" gekry – 'n verwysing na Manhattan in [[New York Stad]]. Die meeste wolkekrabbers is in die sogenaamde ''Bankenviertel'' ("Bankebuurt") in die westelike stadsentrum gekonsentreer.
Die Henningerturm in die stadsbuurt Sachsenhausen was in 1961 die eerste gebou in Frankfurt wat met sy hoogte van 120 meter die westoring van die katedraal oortref het. Vroeëre wolkekrabbers soos die AEG-huis (1951), die telekommunikasiehuis (''Fernmeldehochhaus'', 1954) en die Zürich-huis (1962) was beperk tot hoogtes tussen 45 en 69 meter. Hulle is intussen almal lankal afgebreek, alhoewel sommige van hulle tot argitektoniese monumente verklaar is. Die Junior-huis, wat in 1951 deur die na-oorlogse argitek Wilhelm Berentzen ontwerp is, staan egter nog steeds en word as Frankfurt se eerste wolkekrabber beskou. Die gebou met 'n hoogte van 35 meter beskik oor nege verdiepings en was in sy tyd vanweë sy glastrappehuis en sy twee hysbakke wat onafhanklik van mekaar werk 'n argitektoniese uitdaging.
Die hoogste wolkekrabbers van die 1970's (die Marriott-hotel en die destydse hoofkwartier van die Dresdner Bank) was met hul hoogte van sowat 160 meter die hoogtes in Duitsland. Die ''[[Messetoring|Messeturm]]'', wat in 1990 voltooi is, was met 257 meter die hoogste wolkekrabber in Europa totdat dit in 1997 deur die [[Commerzbanktoring|hoofkwartier van die Commerzbank]] (259 meter, met sy antenne 300 meter) oortref is.
Die hoogste gebou in Frankfurt is nogtans die ''Europaturm'' met 337,5 meter. Hierdie telekommunikasie- en televisietoring in besit van die Duitse Telekom is in die jare 1974 tot 1978 opgerig. Sy uitkykpunt en ander geriewe vir besoeke is in 1999 om ekonomiese redes gesluit. Tans is die ''Maintower'' die enigste wolkekrabber met 'n uitkykpunt (200 meter) wat nog oop staan vir die publiek. Daar is egter restourante in die 25ste verdieping van die ''Japan Center'' en in die 29ste verdieping van die ''Eurotheum''. Tydens die Wolkekrabber-fees, wat ongereeld gehou word, staan egter ook ander wolkekrabbers oop vir besoekers.
In Augustus 2011 was daar in Frankfurt twaalf geboue met 'n hoogte van meer as 150 meter. Onlangse projekte sluit die ''Opernturm''-wolkekrabber naby die Ou Operahuis in. Die enigste ander stad in Duitsland met 'n wolkekrabber, wat in hierdie kategorie val, is Bonn met sy ''Post Tower''.
=== Nuwe stadsbuurte ===
[[Lêer:Europaviertel modell.jpg|duimnael|links|'n Modelfoto van die ''Europaviertel'']]
[[Lêer:Westhafen Frankfurt W DSCF3943.jpg|duimnael|links|Nuwe woonstelle in die ''Westhafen''-kwartier, met die ''Westhafen-Tower'' links in die agtergrond]]
Die ''Europaviertel'' is 'n nuwe stadsbuurt met 'n oppervlakte van 90 hektaar wat op die voormalige rangeerterrein van 'n vragstasie in die weste van Frankfurt ontstaan. Die terrein is tans in besit van twee eiendomsontwikkelingsmaatskappye, ''Aurelis Real Estate'' (66,7 hektaar) en ''Vivico Real Estate'' (18 hektaar). Die twee ondernemings beplan om hier tot teen 2019 nuwe kantore, hotelle, woonstelle, winkel- en ontspanningsgeriewe op te rig.
Boubedrywighede in die oostelike gedeelte van die terrein het in die tweede kwartaal van 2005 begin, en in 2006 is die nuwe ''Mövenpick''-hotel as een van die eerste geboue voltooi. ''Vivico'' het in Januarie 2008 bekend gemaak dat 'n kontrak vir die bou van 'n nuwe ''Grand Hyatt''-vyfsterhotel reeds aangegaan is. Die luukse hotel sal deel uitmaak van die ''Europaviertel'' se ''Urban Entertainment Center''. In Februarie van dieselfde jaar het die onderneming ook sy planne vir 'n bykomende 110 woonstelle en 'n toeristehotel bekend gestel.
Die ''Urban Entertainment Center (UCE)'' bevat drie gebouekomplekse met 'n hotel- en 'n kantoortoring (210 meter) asook 'n winkelsentrum. Die beplande wolkekrabber ''Millennium Tower'' teenoor die ''UCE'' sal 'n hoogte van 350 meter bereik.
Die Frankfurtse ''Westhafen'' (Weshawe) is 'n voormalige hawe aan die Mainrivier se regteroewer, in die westelike binnestad van Frankfurt en net enkele straatblokke suid van die hoofstasie. Dit beskik oor 'n uitgestrekte hawebekken met 'n lengte van 560 meter en 'n wydte van 75 meter wat deur 'n hawehoof van die Main geskei word. Die ''Westhafen'' is op 16 Oktober 1886 geopen en het die vroeëre Winterhawe vervang.
In 1993 het Frankfurt se stadsraad besluit om die haweterrein met 'n totale oppervlakte van twaalf hektaar tot 'n nuwe stadsbuurt met kantore, woonstelle, winkels, kroeë en restourante om te skep. Die hawebekken het bewaar gebly om as jaghawe te dien.
By die oostelike ingang tot die kwartier het die sogenaamde ''Westhafen-Tower'' ontstaan, 'n ronde kantoorgebou met 'n kenmerkende glasfasade. Dit was een van die eerste geboue wat in die nuwe buurt voltooi is en behoort met 'n hoogte van 112 meter tot die stad se kleiner wolkekrabbers. Wes hiervan het in 2004 bykomende kantoorgeboue soos die ''Torhaus'' en die ''Westhafenpier'' ontstaan.
Naas kantore is ook talle woongeboue in die nuwe stadsbuurt opgerig. Twaalf woonhuise op die hawehoof is gedeeltelik op pilare in die water gebou en beskik oor hul eie boothawe. Ná sy voltooiing sal die ''Westhafen''-kwartier sowat 2 000 bewoners huisves en werkgeleenthede vir 3 000 mense bied.
=== ''The Squaire'' ===
[[Lêer:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|duimnael|''The Squaire'' is die grootste kantoorgebou in Duitsland. (Onder: 'n [[InterCityExpress|ICE-trein]] vertrek)]]
''The Squaire'', ook bekend as ''Airrail Center Frankfurt'', is met 140 000 m² se totale ruimte die grootste kantoorgebou in Duitsland. Die gebou het 'n lengte van 660 meter, 9 verdiepings met 'n totale hoogte van 45 meter en 'n wydte van 65 meter. Die gebou is volledig oor die Frankfurt-lughawe se spoorwegstasie geleë en word deur 'n brug met die lughawe-terminaal 1 verbind.
''The Squaire'', wat as een van die duurste projekte in Frankfurt teen 'n koste van een miljard € (10,3 miljard ZAR) opgerig is, is vir gemengde gebruik ontwerp. Die gebou huisves twee ''Hilton''-hotelle asook 'n aantal winkels en supermarkte en die nuwe kantoor van die ouditeursfirma ''KPMG''. The Squaire word stapsgewys geopen en is in 2012 voltooi.
== Vervoer en infrastruktuur ==
=== Lughawens ===
[[Lêer:Aerial View of Frankfurt Airport 1.jpg|duimnael|links|'n Lugfoto van Frankfurt se lughawe]]
[[Lêer:Frankfurt Skyline at Night.jpg|duimnael|Die hoofstasie van Frankfurt]]
[[Lêer:Frankfurt Hauptbahnhof dk2500.jpg|duimnael|Die hoofstasie is as kopstasie ontwerp. Hier staan twee ICE-hoëspoedtreine naas mekaar]]
[[Lêer:Flughafen-Fernbahnhof-Frankfurt am Main.JPG|duimnael|Die treinstasie van Frankfurt-lughawe]]
[[Lêer:VGF S201 29.11.2005 Suedbahnhof.JPG|duimnael|'n Trem van die stedelike vervoermaatskappy VGF by Frankfurt se Suidstasie (''Südbahnhof'')]]
[[Lêer:Frankfurter Kreuz Luftaufnahme.jpg|duimnael|Europa se besigste snelweë kruis by die Frankfurter Kreuz digby die Ryn-Main-lughawe]]
Frankfurt is danksy sy sentrale ligging 'n belangrike knooppunt van Europa se lug-, spoor-, pad- en watervervoerstelsels en beskik oor een van die grootste internasionale lughawens ter wêreld. Die [[Lughawe Frankfurt|Lughawe Frankfurt am Main]] is die derde grootste in Europa ná [[Lughawe Londen-Heathrow|Londen-Heathrow]] en [[Lughawe Parys-Charles de Gaulle|Parys-Charles de Gaulle]] ten opsigte van passasiersgetalle en die grootste wat lugvrag betref. In 2018 het die lughawe meer as 69,5 miljoen passasiers en 2,2 miljoen ton lugvrag hanteer. In die winter van 2017/18 het 89 nasionale en internasionale lugrederye 262 bestemmings in meer as 100 lande bedien.<ref>{{de}} [https://www.fraport.de/de/unternehmen/fraport/ueber-uns.html ''www.fraport.de: Über uns. Besoek op 6 Maart 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190507121847/https://www.fraport.de/de/unternehmen/fraport/ueber-uns.html |date=7 Mei 2019}}</ref>
'n Moderne en effektiewe vervoer-infrastruktuur is van sentrale belang vir internasionale lugspilpunte soos Frankfurt. Die besigste snelweë in Europa, wat van oos na wes en van suid na noord loop, kruis naby die lughawe en verbind dit met Frankfurt en ander Duitse metropole. Die lughawe beskik daarnaas oor sy eie ICE-treinstasie vir langafstand-hoëspoedtreine en 'n tweede stasie vir streekstreine. Daagliks neem sowat 170 langafstandtreine passasiers na die lughawe.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2709&_ffmpar[_id_inhalt]=3390199 |title=Frankfurt Airport. |publisher=Frankfurt am Main |accessdate=18 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318000314/http://frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=2709&_ffmpar[_id_inhalt]=3390199 |archive-date=18 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref>
Treindienste word aangevul deur Lufthansa se busroetes waarvan ook passasiers van ander lugrederye gebruik kan maak. Lufthansa se ''Airport Bus''-diens bedien roetes tussen Frankfurt en [[Mannheim]], [[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], München en [[Straatsburg]].
Ten spyte van sy naam is Frankfurt se tweede en kleiner lughawe Frankfurt-Hahn nie in die stad self geleë nie, maar sowat 120 kilometer wes van Frankfurt in Lautzenhausen in die deelstaat Rynland-Palts. Dit is die tiende grootste lughawe in Duitsland wat jaarliks tot drie miljoen passasiers en byna 300 000 ton lugvrag hanteer.<ref>{{de}} [https://www.hahn-airport.de/default.aspx?menu=about_us&cc=de ''Amptelike webtuiste van Frankfurt Hahn Airport'']</ref>
=== Padvervoer ===
Die ''Frankfurter Kreuz'' naby die lughawe van Frankfurt is die kruispunt van twee belangrike snelweë, die ''Autobahn 5'' (A 6, wat van die Hattenbacher Dreieck tot by Weil am Rhein in Baden-Württemberg loop) en die ''Autobahn 3'' (A 3) tussen [[Arnhem]] (Nederland) en Passau (Beiere). Die kruispunt is met daagliks sowat 310 000 voertuie die besigste in Europa.
Ander belangrike snelweë in en naby Frankfurt sluit die [[Bundesautobahn 66|A 66]] (wat in die weste tot by Wiesbaden en in die ooste tot by Fulda loop), die A 648 (wat tot by Frankfurt se skouterrein en die binnestad loop), die A 661 tussen Oberursel en Egelsbach, die A5 in die weste, die A 661 in die noordooste en die A 3 in die suide. Die drie laasgenoemdes maak deel uit van 'n kringpad wat rondom Frankfurt loop.
Frankfurt se stadsgebied beskik oor 1 145 kilometer se munisipale strate en paaie, en met 715 motors per 1 000 inwoners het Frankfurt die hoogste motordigtheid in Duitsland.
=== Spoorvervoer ===
Frankfurt se hoofstasie is een van die besigstes in Europa en dien volgens die nasionale Duitse spoorweë ''Deutsche Bahn AG'' as die belangrikste spoorvervoersentrum in Duitsland. Ten opsigte van sy oppervlakte is dit saam met die hoofstasies van [[Leipzig]] en [[Zürich]] ook een van die grootstes in Europa.
Met daagliks sowat 350 000 passasiers is dit saam met die hoofstasie van München die tweede besigste stasie in Duitsland na Hamburg se hoofstasie wat daagliks 450 000 passasiers hanteer. Die [[InterCityExpress|ICE]]-spoorlyn na Keulen is in 2002 in bedryf gestel sodat die reistyd tussen die twee stede tot 1¼ ure ingekort is. As deel van die Rhealys-projek is daarnaas ook 'n hoëspoedspoorlyn na Parys se Gare de l'Est-stasie gebou. Die reistyd na Parys is tot vier ure ingekort.
Die belangrikheid van Frankfurt se stasies vir die vragvervoer het daarenteen afgeneem. Die hoofvragstasie is intussen gesluit sodat slegs die kleiner stasie Frankfurt am Main-Oos tans nog spoorvrag hanteer. Die terrein van die vroeëre hoofvragstasie word intussen gedeeltelik vir handelskoue gebruik, en ook die nuwe stadsbuurt Europaviertel word hier gebou.
=== Openbare vervoer ===
Die openbare vervoerstelsel van Frankfurt behels 'n netwerk van treine, stadstreine, moltreine, trems en busse. Agt van die nege stadstreine ry deur die ''City-Tunnel'', 'n tonnel met sewe stasies onder die stadsentrum.
Die grootste maatskappy van die openbare vervoerstelsel is die ''Verkehrsgesellschaft Frankfurt (VGF)''. Die ''Rhein-Main-Verbund (RMV)'' is 'n oorkoepelende liggaam waarin die verskillende openbare vervoermaatskappye van die metropolitaanse Ryn-Maingebied saamgesluit het om die vervoerstelsels doeltreffend te koördineer en 'n eenvormige tariefstelsel daar te stel.
=== Skeepvaart ===
Die Ryn verbind Frankfurt am Main met die belangrike nywerheidsgebiede in [[Noordryn-Wesfale]] en Nederland, terwyl die Main-Donau-kanaal as 'n waterweg na die suidoostelike Sentraal-Europa dien. Terwyl Frankfurt se vroeëre Weshawe (Duits: ''Westhafen'') intussen in 'n woon- en sakebuurt omgeskep is, hanteer die Ooshawe (''Osthafen''), die rivierhawe Gutleutstraße en die hawe van die nywerheidspark Höchst nog steeds skeepsvragte. In 2007 het 1 668 skepe Frankfurt se hawens aangedoen en is meer as 2,2 miljoen ton vrag gehanteer.<ref name="gesch">{{de}} [http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/geschichte/fakten.html ''frankfurt-interaktiv.de: Frankfurt am Main in Zahlen und Fakten''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625060613/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/geschichte/fakten.html |date=25 Junie 2014}}</ref>
=== Elektroniese kommunikasie ===
Frankfurt am Main speel ook 'n belangrike rol in die nasionale en internasionale internetverkeer. Die stad huisves onder meer die grootste Duitse internet-knooppunt DE-CIX en die registrasiekantoor van DeNIC wat die topvlakdomein ''.de'' beheer. Volgens sy datavolume – dit hanteer tans 85 persent van die nasionale en 35 persent van die Europese internetverkeer<ref name="gesch" /> – is DE-CIX intussen die tweede belangrikste dataknooppunt ter wêreld.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.billig-tarife.de/partner/koop/news/zeige.php?news=1735&partner=bt |title=Frankfurt as die hoofstad van telekommunikasie |accessdate=25 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080125040911/http://www.billig-tarife.de/partner/koop/news/zeige.php?news=1735&partner=bt |archive-date=25 Januarie 2008 |url-status=dead}}</ref>
== Mediabedryf ==
=== Dagblaaie en ander gedrukte media ===
[[Lêer:FR im Depot DSCF3639.jpg|duimnael|Hoofkwartier van die dagblad ''Frankfurter Rundschau'']]
Frankfurt was een van die eerste stede ter wêreld waar dagblaaie uitgegee is. Tans het twee nasionale koerante hier hul hoofkwartiere. Die liberaal-konserwatiewe dagblad ''Frankfurter Allgemeine Zeitung'' (dikwels afgekort tot ''F.A.Z.'') se redaksie en uitgewery is in die stadsdeel Gallus geleë, terwyl dié van die linksliberale ''Frankfurter Rundschau'' sedert Julie 2005 in Sachsenhausen gesetel is. Ook die ''Börsen-Zeitung'', 'n ekonomiese dagblad wat gebeure op die effektebeurse dek, word in Frankfurt uitgegee.
'n Belangrike streekkoerant is die konserwatiewe is die ''Frankfurter Neue Presse'' waarvan die redaksie en uitgewery vlakby dié kantoorgebou van die ''F.A.Z.'' geleë is. In Frankfurt verskyn daarnaas die Russiestalige weekblad ''MK-Deutschland'' as susterblad van die Russiese koerant ''Moskofski Komsomolets''.
Naas die bogenoemde dagblaaie word ook 'n aantal tydskrifte in Frankfurt uitgegee. Die ''Journal Frankfurt'' is die bekendste tydskrif vir kulturele gebeurtenisse en feeste. Sy redaksie is in die stadsdeel Gallus geleë. Die uitgewery ''Öko-Test Verlag'' in Bockenheim spits hom op "ekologiese tydskrifte" toe waarvan ''Öko-Test'' die bekendste is. Die redaksie van ''Titanic'', 'n satiriese tydskrif, is eweneens in Bockenheim gesetel. Die uitgewery ''Bund-Verlag'' in Heddernheim gee vaktydskrifte vir ondernemingsrade (''Arbeitsrecht im Betrieb'') en personeelrade (''Der Personalrat'') uit.
== Onderwys ==
[[Lêer:Goethe University Frankfurt Poelzig Building Panorama.jpg|duimnael|Poelzig-gebou op die Westend-kampus van die Johann Wolfgang von Goethe-universiteit]]
Twee universiteite en 'n aantal ander tersiêre onderwysinstellings is in Frankfurt gesetel. Die bekendste en oudste universiteit, die Johann Wolfgang von Goethe-universiteit Frankfurt am Main, is in 1914 gestig en het tans vier kampusse in die stadsdele Bockenheim, Westend, Riedberg en Niederrad.
In 1971 het 'n aantal akademiese instellings saamgesmelt om die Universiteit vir Toegepaste Wetenskappe (''Fachhochschule Frankfurt am Main'') te vorm wat hom veral op toegepaste ingenieurs- en ekonomiese wetenskappe toespits.
Die Filosofies-Teologiese Skool Sankt Georgen is die oudste privaat tersiêre onderwysinstelling in Frankfurt. Dit word deur die Duitse Provinsie van die Jesuïete-orde bestuur en het sy kampus sedert 1926 in die stadsdeel Sachsenhausen. Ander privaat onderwysinstellings sluit die ''Frankfurt School of Finance & Management'' in Ostend en die ''Provadis School of International Management and Technology'' in Höchst in.
Die Staatsskool vir Beeldende Kunste is in 1817 deur Johann Friedrich Städel as ''Städelschule'' in die lewe geroep. Dit is in 1942 omgeskep tot die Staatsskool vir Vrye Beeldende Kunste. Die Skool vir Musiek en Uitbeeldende Kuns is 'n privaat instelling wat in 1878 as musiekakademie in die lewe geroep is.
== Kultuur ==
=== Operahuise, konsertgeboue en teaters ===
[[Lêer:Alte Oper Frankfurt 2012.jpg|duimnael|''Alte Oper'']]
[[Lêer:HR-Sendesaal.jpg|duimnael|Die Hessiese Uitsaaikorporasie (HR) se ''Sendesaal''. Konserte en Karnaval-byeenkomste word van hier regstreeks na gehore regoor Duitsland uitgesaai]]
Frankfurt pronk met 'n lewendige toneelbedryf. Die Stedelike Teaters (''Städtische Bühnen'') is 'n oorkoepelende liggaam wat verskillende instellings behels. Die Operahuis van Frankfurt is een van die bekendstes ter wêreld en is verskeie kere (onder meer in 2003) as die Operahuis van die Jaar aangewys. Die teater ''Schauspiel Frankfurt'' het in die 1960's veral danksy die akteur en regisseur Harry Buckwitz, wat as direkteur gefungeer het, bekendheid verwerf en het in die 1970's en 1980's opspraak gemaak deur die medeseggenskap wat akteurs en ander personeel by die bestuur van die teater gekry het.
Die ''Alte Oper'' (Ou Operahuis), wat deur die Berlynse argitek Richard Lucae ontwerp en op 20 Oktober 1880 met 'n opvoering van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se opera ''Don Juan'' in die teenwoordigheid van talle eregaste, waaronder keiser Wilhelm I, ingewy is, word algemeen as die mooiste konsertgebou in Duitsland beskou.<ref>{{de}} ''Baedeker Allianz Reiseführer: Frankfurt am Main''. 12de uitgawe. Ostfildern: Karl Baedeker 2011, bl. 130</ref> Die oprigting van die operahuis in die Neorenaissance-styl is deur plaaslike burgers befonds. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is die gebou in 'n lugaanval vernietig en eers ná 'n dekades lange beslissingsproses heropgebou. Die eerste na-oorlogse opvoering is op 28 Augustus 1981 aangebied. Die operahuis beskik oor 'n indrukwekkende konsertsaal en is vandag een van die belangrikste musieksentrums in Europa. Ander bekende konsertgeboue in Frankfurt sluit die ''Jahrhunderthalle'' in die stadsbuurt Unterliedenbach, die ''Festhalle'' in Bockenheim en die ''Sendesaal'' van die ''Hessische Rundfunk'' (Hessiese Uitsaaikorporasie) in.
Bekende boulevardteaters is die ''Komödie'' in die Neue Mainzer Straße en die ''Fritz-Rémond-Theater'' in die ''Zoo-Gesellschaftshaus''. Die ''Volkstheater Frankfurt'' bied klassieke toneelstukke en eietydse dramas in die plaaslike dialek aan, terwyl die ''English Theatre'' die grootste Engelssprekende teater op die Europese vasteland is.
Kabaret en kleinkunsteaters sluit die ''Tigerpalast'', die ''Künstlerische Mousonturm'', die ''Stalburg-Theater'', die ''Gallustheater'', die ''Schmiere'' in die Karmeliete-klooster (wat homself sedert 1950 ironies as die "slegste teater ter wêreld" beskryf), die ''Neue Theater'' in die stadsbuurt Höchst, die ''TiTS-Theater'' en die ''Dramatische Bühne'' in die ''Café Exzess'' in.
=== Feeste ===
[[Lêer:Mainfest Frankfurt.jpg|duimnael|links|[[Vuurwerk]] op die laaste dag van die Mainfees in Augustus]]
[[Lêer:Museumsuferfest 2005 - Riesenrad.jpg|duimnael|Die ''Museumsuferfest'' in 2005]]
[[Lêer:Frankfurter weihnachtsmarkt nacht.jpg|duimnael|Die Kersmark op die Römerberg]]
Die ''Museumsuferfest'', wat sedert 1988 jaarliks gehou word, is 'n gekombineerde kultuur- en musiekfees. Dit is die grootste fees in die Ryn-Main-gebied en het in 2007 oor drie dae sowat 3,5 miljoen besoekers gelok.
Elke Dinsdag ná Pinkster, die sogenaamde ''Wäldchestag'' ("Woudjiesdag"), word 'n volksfees in die ''Frankfurter Stadtwald'', 'n bosgebied in Frankfurt, gehou. 'n Tweede volksfees, die sogenaamde ''Dippemess'', word twee keer jaarliks van April tot Mei en nog eens in September gehou. Ander gewilde feeste is die ''Nacht der Museen'' ("Nag van die Musea") in April waartydens belangrike musea ook snags vir die publiek oop staan en sowat 40 000 besoekers lok, en die ''Nacht der Clubs'' ("Nag van die Klubs").
Die oudste verwysing na die Frankfurtse Kersmark dateer van 1393. Die mark word jaarliks in die Adventstyd in Desember gehou en is een van die grootste kersmarkte in Duitsland met jaarliks sowat drie miljoen besoekers. Vanaf die Mainkaai oor die Römerberg en Paulsplatz tot by die Zeil in die noorde is daar meer as 200 stalletjies. Dit is ook die tyd wanneer ''Glühwein'' (warm [[rooiwyn]] met speserye) en warm appelwyn in keramiekkoppies met tipiese Frankfurtse motiewe bedien word.
Die ''Parade der Kulturen'' is 'n internasionale optog wat sedert 2003 jaarliks in die somer plaasvind. Die optog in die binnestad van Frankfurt simboliseer die kulturele verskeidenheid van Frankfurt se bevolking en is ook steeds 'n politieke betoging teen regse ekstremisme. Die optog het in 2007 30 000 besoekers gelok.
Ander belangrike feeste wat gereeld gehou word, is die sportfees vir Down-sindroom-pasiënte, die Mainfees, die Rose- en Ligtefees, Christopher Street Day, die Fees op Frankfurt se Operaplein, die wynmark ''Rheingauer Weinmarkt'' en die ''Stoffchefest''.
Sommige van Frankfurt se stadsbuurte hou gereeld hul eie feeste soos die ''Höchster Schlossfest'' in Frankfurt-Höchst, die ''Berger Straßenfest'' in die stadsbuurt Bornheim of die Switserse Straatfees in Frankfurt-Sachsenhausen.
Die Wolkekrabber-fees word nie gereeld gehou nie en het in Mei 2007 vir die eerste keer in ses jaar weer plaasgevind. Tydens die fees staan 15 wolkekrabbers in die stadsentrum oop vir die publiek. Die fees het in 2007 1,2 miljoen besoekers gelok en is vervolgens weer in 2010 gehou.
Die musiekfees ''Sound of Frankfurt'' is in die jare tussen 1994 en 2004 gehou en het destyds sowat 500 000 jongmense gelok.
=== Sport ===
[[Lêer:MJL Waldstadion 2006 3.jpg|duimnael|''Commerzbank-Arena'']]
Sowat 400 sportverenigings dek die meeste sportsoorte op alle vlakke, waaronder [[sokker]] (die klub ''[[Eintracht Frankfurt]]'') en [[korfbal]] (''Fraport Skyliners'') op federale liga-vlak (''Bundesliga''), [[rugby]] en [[gholf]]. Groot sportgebeurtenisse lok duisende professionele en amateur-sportgeesdriftiges asook toeskouers, waaronder die fietswedren ''Rund um den Finanzplatz Frankfurt-Eschborn'' (vroeër ''Rund um den Henninger-Turm'') wat jaarliks op 1 Mei gehou word, die ''Frankfurter City''-halfmaraton in Maart, die ''Ironman Germany''-maraton in die somer en die Frankfurtse Stadsmaraton in die najaar.
Die groot verskeidenheid sportvelde en stadions sluit onder meer die ''Commerzbank-Arena'' (een van die stadions waar wedstryde van die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974]], [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2005]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2011]] aangebied is), die ''Eissporthalle'' (yssportstadion), die ''Fraport Arena'', 'n perderenbaan, tennisvelde en gholfbane in. 'n Verskeidenheid boothuise vir roei- en kanoesportgeesdriftiges is langs die Main-oewer geleë. Die openbare swem- en pretbaddens word deur 'n munisipale onderneming, die ''BäderBetriebe Frankfurt GmbH'', bestuur.
Frankfurt is die hoofkwartier van 'n verskeidenheid nasionale sportverenigings, waaronder die ''Deutsche Olympische Sportbund (DOSB)'', die ''Nasionale Olimpiese Komitee (NOK)'', die nasionale Duitse sokkervereniging ''[[Duitse sokkerbond|Deutscher Fußballbund]] (DFB)'', die gimnastiekvereniging ''Deutscher Turnerbund (DTB)'' en die motorsportvereniging ''Deutscher Motor Sport Bund (DMSB)''.
== Kookkuns ==
=== Spesialiteite ===
[[Lêer:Apfelweinviertel.jpg|duimnael|Die ''Äbbelwoiviertel'' of "Appelwynkwartier" in die stadsdeel Alt-Sachsenhausen]]
Danksy die groot aantal welvarende besoekers wat tydens die kroningsplegtighede van keisers en handelskoue na Frankfurt gestroom het, het daar reeds in die 17de en 18de eeu 'n hoogs ontwikkelde gastronomiese en hotelbedryf bestaan. In die 19de eeu is Frankfurt se kookkuns naas dié van Hamburg en [[Wene]] as leidend in Duitsland beskou.<ref>{{de}} Wolfgang Klötzer: ''Zu Gast im alten Frankfurt''. München: Heinrich Hugendubel 1990</ref><ref>{{de}} Norbert Brieke: ''Köstlichkeiten aus Frankfurts Küche und Keller''. Frankfurt am Main: Waldemar Kramer 1991</ref>
Die eerste boek oor kookkuns is in 1573 in Frankfurt uitgegee, hier is in 1896 die eerste vereniging van sjefs gestig, die eerste kookkunsmuseum in 1909 gestig en die Internasionale Kookkunsuitstalling in die lewe geroep waaruit later die Kookolimpiade van die Wêreldvereniging van Sjefs (WACS) sou voortspruit.
Een van die oudste en bekendste spesialiteite is die ''Frankfurter Würstchen'' of Frankfurtse worsies wat reeds sedert die Middeleeue van [[varkvleis]] gemaak word. 'n Tweede soort wors wat uit die 19de eeu dateer en van [[beesvleis]] gemaak word, is ''Frankfurter Rindswurst''. Tot die vryheid van ambagte in 1864 ingevoer is, is slagtings tot een veesoort per week beperk. Aangesien vleis destyds nog nie verkoel of bevries kon word nie, kon daar ook geen vleisprodukte van verskillende soorte vleis vervaardig word nie.
Tipiese geregte is ''Grie Soss'', Hoogduits: ''Grüne Soße'' (Groen Sous, 'n sous met [[karringmelk]], [[kwark (suiwelproduk)|kwark]], [[jogurt]] en kruie wat byvoorbeeld saam met aartappels bedien word), ''Frankfurter Rippchen'' of ''Rippchen mit Kraut'' (ribbetjies met suurkool) en die ''Handkäs mit Musik'' (Handkaas met Musiek. Plaaslike soetgebak sluit onder meer ''Frankfurter Brenten'' en ''Bethmännchen'', ''Haddekuche'' ('n soort peperkoek) en ''Frankfurter Kranz'' in.
Met die agteruitgang van die plaaslike wynbedryf in die 19de eeu het appelwyn, wat reeds sedert 1600 gemaak, maar aanvanklik geringgeskat is, 'n gewilde drank geword. Tans is daar nog net een wynbougebied, die Lohrberger Hang – een van die kleinste in die [[Rheingau]]-streek. Hier word jaarliks 10 000 bottels droë [[Riesling]]-[[wyn]] geproduseer wat in goeie jare as ''Spätlese'' (Laat-oes)-gehaltewyn bemark word. Frankfurt en sy omgewing is tans die tradisionele tuiste van die Duitse appelwyn ([[Duits (taal)|Duits]]: ''Apfelwein'' of ''Äbbelwoi'' in die plaaslike dialek).
<div align="center"><gallery perrow="6">
Lêer:Frankfurter wuerstchen.jpg|''Frankfurter Würstchen''
Lêer:Grie Soss 3.jpg|''Grie Soss''
Lêer:Haddekuche.jpg|''Haddekuche''
Lêer:Bethmaennchen1.jpg|''Bethmännchen''
Lêer:Frankfurter Brenten1.jpg|''Frankfurter Brenten''
Lêer:Frankfurter Kranz, Gefüllt mit Buttercreme und Sauerkirschmarmelade.jpg|''Frankfurter Kranz''
</gallery></div>
=== Appelwyn ===
[[Lêer:Apfelwein Geripptes Bembel.jpg|duimnael|Die tipiese kruik (''Bembel'') en glas (''Geripptes'') waaruit die appelwyn bedien en gedrink word]]
Appelwyn is 'n vrugtewyn wat – mits hy op die juiste manier gepers word – 'n natuurproduk is en tussen 5 en 6 % alkohol bevat. Die aanbevole drinktemperatuur is 11 tot 14 °C.<ref>{{de}} [http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/apfelwein/apfelwein.html ''Apfelwein- das Frankfurter Nationalgetränk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221204424/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/apfelwein/apfelwein.html |date=21 Desember 2007}}</ref>
Die tipiese Frankfurtse appelwyn word in teenstelling met ander soorte slegs van appels gepers. Daar word sowat 150 kilogram appels vir een hektoliter appelwyn benodig, en gewoonlik is dit plaaslike appelsoorte met 'n hoër suurgehalte soos ''Schafsnase'', ''Trierer Weinapfel'', ''Rheinischer Bohnapfel'', ''Kaiser Wilhelm'', ''Bittenfelder'', ''Brettacher'' of ''Roter Boskoop''.<ref>{{de}} [http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/apfelwein/apfelwein.html ''Apfelwein – das Frankfurter Nationalgetränk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221204424/http://frankfurt-interaktiv.de/frankfurt/apfelwein/apfelwein.html |date=21 Desember 2007}}</ref> Aangesien daar geen pere of ander vrugte bygevoeg word nie, het die plaaslike drank 'n vars en minder soet smaak.
Die eerste drank, wat ná die appeloes in die najaar gepers word, word ''Süßer'' genoem – 'n troebel geel drank met 'n soet smaak. Die sap, wat teen die middel van Oktober in die wynvate gis, word ''Rauscher'' genoem. Die appelwyn het in Kersfeestyd genoeg gegis en word as ''Neuer Heller'' en later as ''Alter Heller'' geniet.
''Speierling'' is 'n variant van appelwyn wat met die sap van onryp vrugte van die sorbeboom (Duits: ''Speierlingbaum'') vermeng word. Danksy die hoër suurgehalte word hierdie soort appelwyn klaar en gepreserveer.
Appelwyn word in Frankfurt in al sy stadia van rypwording geniet, en die plaaslike dialek verwys met verskillende terme na die drank soos byvoorbeeld ''Äppelwoi/Äbbelwoi'', ''Äppler'', ''Ebbelwoi'', ''Ebbelwei'', ''Schoppe'' en ''Stöffche''.
== Susterstede ==
{{columns-list|3|
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Lyon]], [[Frankryk]], sedert 1960.<ref name="Susterstede">{{de}} {{cite web |url=https://frankfurt.de/service-und-rathaus/verwaltung/aemter-und-institutionen/referat-fuer-internationale-angelegenheiten/partnerstaedte |title=Städtepartnerschaften als Tor zur Welt |publisher=Frankfurt |accessdate=5 Mei 2025}}</ref>
* {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Birmingham]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 1966.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Frankryk}} [[Deuil-la Barre]], [[Frankryk]], sedert 1967.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Italië}} [[Milaan]], [[Italië]], sedert 1970.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Egipte}} [[Kaïro]], [[Egipte]], sedert 1979.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Israel}} [[Tel Aviv]], [[Israel]], sedert 1980.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Guangzhou]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1988.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]], [[Kanada]], sedert 1989.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Tsjeggië}} [[Praag]], [[Tsjeggië]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Duitsland}} [[Leipzig]], [[Duitsland]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Nicaragua}} [[Granada, Nicaragua|Granada]], [[Nicaragua]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Pole}} [[Krakau]], [[Pole]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Verenigde Arabiese Emirate}} [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Japan}} [[Jokohama]], [[Japan]], sedert 2011.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Turkye}} [[Eskişehir]], [[Turkye]], sedert 2013.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 2015.<ref name="Susterstede" />
* {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Lwif]], [[Oekraïne]], sedert 2024.<ref name="Susterstede" />
}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
; Amptelike webtuistes
----
* {{de}} [https://frankfurt.de/ Amptelike webwerf van die stad Frankfurt am Main]
; Ensiklopediese inligting
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Frankfurt-am-Main|title=Frankfurt am Main|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Mei 2025}}
; Geskiedenis
----
* {{de}} [http://www.frankfurt1933-1945.de/ ''Frankfurt am Main 1933–1945'']
* {{de}} [http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_0.html ''Kroniek van Frankfurt am Main''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204015643/http://www.stadtgeschichte-ffm.de/service/chronik/chronik_0.html |date=4 Februarie 2014}}
; Argitektuur
----
* {{de}} [http://www.altfrankfurt.com/ ''altfrankfurt.com – 'n Elektroniese koffietafelboek met foto's van die Middeleeuse stadskern'']
* {{de}} [http://www.docomomo.de/bauten/frankfurt_m.htm ''docomomo.de: Frankfurtse argitektuur in die 1920's – Fotogalery''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080802221525/http://www.docomomo.de/bauten/frankfurt_m.htm |date=2 Augustus 2008}}
* {{de}} [http://www.aufbau-ffm.de/ ''Die heropbou van Frankfurt ná die Tweede Wêreldoorlog'']
* {{de}} [http://wleonhard.privat.t-online.de/wlhdbff2.htm ''Wolkekrabbers in Frankfurt am Main''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070821042649/http://wleonhard.privat.t-online.de/wlhdbff2.htm |date=21 Augustus 2007}}
* {{de}} [https://www.linksnet.de/artikel/17691 Stephan Boehm-Ott: ''Skyline – Die Frankfurter Hochhäuser in ihrem Bedeutungs- und Bewertungswandel (Die stadshorison van Frankfurt)''. In: ''Forum Wissenschaft'', nommer 1/2001, 5 Februarie 2001]
; Media
----
* {{en}} [http://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=Zqe5vFQPT20 ''youtube.com: Destination Frankfurt am Main'']
; Toerisme
----
* {{en}} {{Wikivoyage|Frankfurt|Frankfurt am Main}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Frankfurt am Main| ]]
gfkp3cy6q4t80go15zrkxgom51y0b8x
Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/4 Junie
4
8105
2909140
2411236
2026-06-03T21:30:48Z
SpesBona
2720
Bygewerk
2909140
wikitext
text/x-wiki
'''[[4 Junie]]''': [[Trianon-verdrag]]-dag in [[Roemenië]] ([[1920]]); [[Onafhanklikheid]]sdag in [[Tonga]] ([[1970]]); Herdenking van die [[Tiananmen-betogings van 1989|Tiananmen-slagting]] (1989); [[Vlag van Finland|Vlagdag van die Finse Verdedigingsmagte]].
[[Lêer:Casanova ritratto.jpg|regs|150px|Giacomo Casanova]]
<!--
* [[1615]] – Magte onder die [[sjogoen]] [[Tokugawa Ieyasu]] neem '''[[Osaka Kasteel]]''' in [[Japan]] in.
* [[1792]] – Kaptein [[George Vancouver]] maak aanspraak op [[Puget Sont]] namens [[Verenigde Koninkryk|Groot-Brittanje]].
* [[1942]] – Die [[Slag van Midway]] begin met 'n reuse [[Japan]]nese aanval op die [[Midway-atol]].
-->
* [[1798]] – Oorlede: '''[[Giacomo Casanova]]''', [[Venesië|Venesiaanse]] avonturier en legendariese vrouejagter.
* [[1917]] – Die eerste [[Pulitzerprys]] word toegeken.
* [[1920]] – Die [[Hongarye|Koninkryk Hongarye]] se grondgebied word met die ondertekening van die [[Trianon-verdrag]] in [[Parys]] op vyf lande verdeel.
* [[1944]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde troepe]] bevry [[Rome]].
* [[1979]] – [[Marais Viljoen]] begin sy termyn as [[Suid-Afrika]] se laaste [[Staatspresident van Suid-Afrika|seremoniële staatshoof]].
* [[1995]] – Die [[Nieu-Seeland]]se [[All Blacks]] behaal hulle grootste oorwinning in dié tyd: 145–17 oor [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]].
ayx5wvbyjme8cgba74i4kux2qzmm812
Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad
4
9591
2909072
2907787
2026-06-03T12:05:43Z
~2026-22503-02
206103
2909072
wikitext
text/x-wiki
{| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10"
| colspan="2" |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''
Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.
Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.
'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.
Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div>
|- valign="top"
| width="50%" |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width="50%" |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}
{{Argiefboks|13<!--
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] -->
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
}}
Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.
U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.
== Nuwe voorstelle ==
=== [[Cabaret (1972-rolprent)]] ===
{{sperdatum|29 Mei 2026}}
* {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:22, 29 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – mooi artikel, geluk Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 29 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC)
=== [[Boekarest]] ===
{{sperdatum|30 Mei 2026}}
* {{ondersteun}} – Dié mooi artikel vertaal deur [[Gebruiker:ArchieTom|ArchieTom]] benoem ek graag. Ek het my bes gedoen met proeflees; sport en susterstede is bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:57, 1 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:18, 25 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Goeie, deeglike artikel. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:50, 25 Mei 2026 (UTC)
=== [[Vlag van Bulgarye]] ===
{{sperdatum|30 Mei 2026}}
* {{ondersteun}} – Dié goeie vlagartikel deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] het ek na aanleiding van die Bulgaarse artikel bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC)
* {{gekant}} – drie vlagartikels binne 2 weke benoem, sal nie werk nie! (pyplyn vir 2027 is ook reeds vol) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:19, 16 Mei 2026 (UTC)
* {{kommentaar}} – {{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ons kan die artikels natuurlik versprei. Elkeen van hierdie artikels klop die Engelse artikel, maar ja! Maar met gekant weier ek om nog vlagartikels te doen. Die vlae van Europa neem reeds jare en van die oorblywende vlae sal waarskynlik eers in 2030 op ons voorblad verskyn. Hoekom sal ons nou dié reeks voortsit? Dit sal nie werk nie. Die eerste, [[vlag van Albanië]], is reeds in 2019 geskep, nou sit ons by [[vlag van Italië]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:48, 16 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 05:58, 17 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC)
=== [[Lando Norris]] ===
{{sperdatum|23 Junie 2026}}
* {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC)
=== [[Prometheus (2012-rolprent)]] ===
* {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC)
=== [[Cottesloe-kerkeberaad]] ===
* {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/~2026-22503-02|~2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-22503-02|talk]]) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC)
<!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! -->
[[Kategorie:Voorblad]]
bczzp49aez7nqkoqv794350szow8qkl
2909074
2909072
2026-06-03T12:36:10Z
~2026-22503-02
206103
2909074
wikitext
text/x-wiki
{| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10"
| colspan="2" |
'''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia'''
Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel.
Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou.
'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag.
Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]].
|-
| colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div>
|- valign="top"
| width="50%" |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }}
| width="50%" |
'''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]'''
{{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }}
|}
{{Argiefboks|13<!--
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] -->
| argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]]
| argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]]
| argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]]
| argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]]
| argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]]
| argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]]
| argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]]
| argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]]
| argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]]
| argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]]
| argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]]
| argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]]
| argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]]
}}
Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien.
U is welkom om die volgende sjablone te gebruik:
* {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}})
* {{sl|gekant}} ({{gekant}})
* {{sl|neutraal}} ({{neutraal}})
* {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}})
* {{sl|vraag}} ({{vraag}})
; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''.
== Nuwe voorstelle ==
=== [[Cabaret (1972-rolprent)]] ===
{{sperdatum|29 Mei 2026}}
* {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:22, 29 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – mooi artikel, geluk Burgert! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:14, 29 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC)
=== [[Boekarest]] ===
{{sperdatum|30 Mei 2026}}
* {{ondersteun}} – Dié mooi artikel vertaal deur [[Gebruiker:ArchieTom|ArchieTom]] benoem ek graag. Ek het my bes gedoen met proeflees; sport en susterstede is bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:57, 1 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:18, 25 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – Goeie, deeglike artikel. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 20:50, 25 Mei 2026 (UTC)
=== [[Vlag van Bulgarye]] ===
{{sperdatum|30 Mei 2026}}
* {{ondersteun}} – Dié goeie vlagartikel deur [[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] het ek na aanleiding van die Bulgaarse artikel bygewerk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 30 April 2026 (UTC)
* {{gekant}} – drie vlagartikels binne 2 weke benoem, sal nie werk nie! (pyplyn vir 2027 is ook reeds vol) --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:19, 16 Mei 2026 (UTC)
* {{kommentaar}} – {{Ping|Aliwal2012}} baie dankie, ons kan die artikels natuurlik versprei. Elkeen van hierdie artikels klop die Engelse artikel, maar ja! Maar met gekant weier ek om nog vlagartikels te doen. Die vlae van Europa neem reeds jare en van die oorblywende vlae sal waarskynlik eers in 2030 op ons voorblad verskyn. Hoekom sal ons nou dié reeks voortsit? Dit sal nie werk nie. Die eerste, [[vlag van Albanië]], is reeds in 2019 geskep, nou sit ons by [[vlag van Italië]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]] [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:48, 16 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 05:58, 17 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:48, 17 Mei 2026 (UTC)
=== [[Lando Norris]] ===
{{sperdatum|23 Junie 2026}}
* {{ondersteun}} – Huidige Formule 1-wêreldbestuurderskampioen --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 19:03, 23 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:40, 25 Mei 2026 (UTC)
=== [[Prometheus (2012-rolprent)]] ===
* {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 23:01, 27 Mei 2026 (UTC)
* {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:23, 28 Mei 2026 (UTC)
=== [[Cottesloe-kerkeberaad]] ===
* {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/~2026-22503-02|~2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-22503-02|talk]]) 12:05, 3 Junie 2026 (UTC)
=== [[Cremona]] ===
* {{ondersteun}} – [[Spesiaal:Bydraes/~2026-22503-02|~2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-22503-02|talk]]) 12:36, 3 Junie 2026 (UTC)
<!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! -->
[[Kategorie:Voorblad]]
8fertgte281boiisg1rjf6th02ednwn
Gebruikerbespreking:Jcb
3
10475
2909220
2906119
2026-06-04T09:05:16Z
Oesjaar
7467
/* Samuel Merrill Woodbridge */ nuwe afdeling
2909220
wikitext
text/x-wiki
Boodskappe kun jy kwyt op [[:nl:Overleg_gebruiker:Jcb]]
== Vandalisme ==
Haai Jcb, dankie vir jou hulp hier! Ons gebruik Sjabloon:Waarskuwing vir vandale. Dankie ook vir die werk met die robot. Gaan hulle dit as robot registreer? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 20:23, 12 Oktober 2005 (UTC)
:Ik het een aanvraag ingedien op [http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_permissions#RobotJcb meta]. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 20:39, 12 Oktober 2005 (UTC)
== 901-909 ==
Haai Jcb,
Ek sien jy het jou eie wysigings by elkeen van hierdie jare terugverander. Was dit die bedoeling? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 23:02, 15 Oktober 2005 (UTC)
:Deze wijzigingen waren fout, daarom had ik ze teruggedraaid. Deze jaren vallen in de 10de eeuw ipv de 9e. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 23:12, 15 Oktober 2005 (UTC)
Hoi Jcb,
Ik heb een bot verzoek. Op de nl.wiktionary is een sjabloon -adj- in gebruik om een bijvoeglijk naamwoord aan te duiden. Dit is ongelukkig gekozen omdat er een taal bestaat (Adioukrou) die adj als kode heeft (ISO) en we gebruiken die kodes om talen mee weer te geven. Dat loopt dus een keer mis als er iemand met woorden in die -toegegeven wat exotische- taal aan komt dragen. Alle -adj- zou daarom in -adjc- veranderd moeten worden en dat zijn een paar honderd wijzigingen.
[[Gebruiker:Jcwf]]
:Ik zal er eens naar kijken. Groetjes, [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:18, 31 Oktober 2005 (UTC)
::Robot draait. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:41, 31 Oktober 2005 (UTC)
==Administrator==
Hello, you are now an [[Wikipediabespreking:Administrateurs|administrator]]. Please read the relevant policies before carrying out tasks like deletion, protection, banning users, and editing protected pages, if these policies exist yet on your Wikipedia. There are instructions on how to use your administrator powers in the [[en:Wikipedia:Administrators' how-to guide|administrators' how-to guide]] on the English Wikipedia. If you have any problems, let me know on my [[w:en:User talk:Angela|talk page]], or leave a note on [[meta:Requests for permissions]]. Good luck. [[Gebruiker:Angela|Angela]] 19:37, 2 November 2005 (UTC)
:Thank you. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 19:48, 2 November 2005 (UTC)
== Mieliestronk ==
Waarom moet sjabloon Miliestronk weg?? [[Gebruiker:Danielm|Danielm]] 21:00, 27 November 2005 (UTC)
:Naar mijn idee strookt dit niet met GNU-FDL en het idee van Wikipedia. Maar het is maar een voorstel, iedereen heeft voorlopig de gelegenheid op het stemblad te reageren. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:06, 27 November 2005 (UTC)
::Lijkt me handiger dat in het Geselshoekie te bespreken in plaats van het sjabloon zomaar op de verwijderlijst te dumpen... Lijkt me royaal aanbod, dat we alles mogen gebruiken, en ik zie eigenlijk niet in wat er anti-GFDL aan is. Zie archief van Alias voor de e-mailwisseling daarover. [[Gebruiker:Danielm|Danielm]] 21:48, 27 November 2005 (UTC)
:::Ok, als dat goed is uitgezocht, dan zal het wel in orde zijn, dan ga ik die nominatie weer weghalen. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:50, 27 November 2005 (UTC)
== RoboDick ==
Mijn robot trekt wel lekker vanavond ist nie???
Dick
== Verwyderings ==
Het jy seker gemaak dat daar nie voorafgeskiedenis was op die artikels met masjienvertalings op nie. Ek sien byvoorbeeld dat diamant geskrap is en as my geheue my nie in die steek laat nie, was daar voorheen 'n artikel met die naam. --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:05, 7 Februarie 2006 (UTC)
:Alles was met alleen bydrages van die IP. ''Diamant'' het ek nog 'n keer bekyk en die was nieuw geplaats door die IP. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 12:26, 7 Februarie 2006 (UTC)
==[[Spaans]]==
{babel-6|af-1|de-1|en-4|fr-2|es-1|nl}
'''''es-1''''' Dit shabloon heeft beslist bewerking nodig. [[Gebruiker:Peter Horn|Peter Horn]] 19:41, 27 Junie 2006 (UTC)
:Ik zal er eens naar kijken, je had de verkeerde pagina te pakken. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 22:16, 27 Junie 2006 (UTC)
== Blokkade vir 'n jaar? ==
Is die blokkade van 'n jaar nie te straf nie? Is dit nie 'n instaanbediener van 'n gewilde Nederlandse diensverskaffer nie? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:16, 9 Julie 2006 (UTC)
:Die webwerf van Annelies Smit bevat interessante inligting en fotomateriaal (ek hou van die argitektoniese voorbeelde). Dit is tog allesbehalwe spam.--[[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] 19:29, 9 Julie 2006 (UTC)
:: Ja, ek stem. Dit is nie net advertensies en gemors nie. Verder voel ek ons kan ligter werk met werwe in Afrikaans en Nederlands (en verwante dialekte). --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:32, 9 Julie 2006 (UTC)
:: (alhoewel ek natuurlik ook advertensies hier haat en wil bestry) --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:33, 9 Julie 2006 (UTC)
:::Die Annelies Smit het haar webwerf gelinkt op bijna al die artikels in al die talen. Ek het haar 'n berig gestuur op haar gebruikerbespreking, maar sy het die genegeer en die skakel opnieu geplaats. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 23:19, 9 Julie 2006 (UTC)
== IPN 143.160.124.40 ==
Goeie-dag, ek merk toevallig die laagtepunt wat die besoeker behaal het en wat u ten regte verwyder het. Die besoeker het reeds genoeg verrig om geblok te word, dit is my opinie. Groete--[[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] 09:21, 23 Augustus 2006 (UTC)
== Standardisering ==
Haai Jcb, sien asseblief my vrae by [[Gebruikerbespreking:RobotJcb]] en stop eers die robot dat ons dit uitklaar, asb. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 09:42, 4 September 2006 (UTC)
==Skrapping==
Hallo Jcb
Ek let op dat jy klomp bladsye geskrap het. Het jy [[Bespreking:Belarus|hierdie]] gelees voordat jy dit geskrap het? Let ook asb. op al die verkeerde opsommings wat jy gegee het tydens skrapping. Opsommings soos "inhoud was:" blyk verkeerd te wees, terwyl (ten minste een wat ek nagegaan het) wel 'n aanstuur ingehad het. Wees asb. versigtig hiermee. Groete, [[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 05:02, 28 Maart 2008 (UTC)
:Belarus was 'n ''stukkende'' aanstuur, sien [[Spesiaal:Undelete/Belarus|hier]]. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:28, 28 Maart 2008 (UTC)
:: Jcb, ek dink ons praat by mekaar verby. As een van die oudste lede van ons gemeenskap 'n paar dae gelede spesifiek vra dat 'n bladsy behou moet word, sien ek dit as effens astrant om net sommer dit te gaan verwyder. Is dit nie beter om eers dit te nomineer nie? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 14:34, 28 Maart 2008 (UTC)
:::EivindJ het die bladsy genomineer op 10 maart. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:39, 28 Maart 2008 (UTC)
::::Ek het die bladsy teruggeplaats, vir bespreking. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:43, 28 Maart 2008 (UTC)
==Your admin status==
Hello. I'm a [[:m:stewards|steward]]. A new [[:m:Admin activity review|policy]] regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|community consensus]] recently. According to this policy, the stewards are reviewing of administrators' and bureaucrats' activity on wikis with no inactivity policy.
You meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for 2 years) on af.wikipedia, where you are an administrator. Since af.wikipedia does not have an own administrators' rights review process, the global one applies.
If you wish to retain your rights, you should notify the community that the stewards sent you this information about your inactivity to discuss the matter. Following your community's discussion, if the community then wants that you keep your rights, please contact the stewards at [[:m:Stewards' noticeboard]], and link to the discussion of the local community, where they express their wish to continue to maintain the rights, and demonstrate a continued requirement to maintain these rights.
We stewards will evaluate the responses. If there is no response at all after approximately one month, we will proceed to remove your administrative rights. In cases of doubt, we will evaluate the responses and will refer a decision back to the local community for their comment and review. If you have any questions, please contact us on [[:m:Stewards' noticeboard]].
Best regards, [[Gebruiker:QuiteUnusual|QuiteUnusual]] ([[Gebruikerbespreking:QuiteUnusual|kontak]]) 10:44, 2 September 2013 (UTC)
:It's not before now that I read this message. I see the status has been removed. No problem, I had no plans of using it. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 22:16, 4 Januarie 2014 (UTC)
== ISBN ==
{{ping|Jcb}}, dankie vir jou harde werk met die ISBN-dinge. Dit word waardeer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 5 Januarie 2026 (UTC)
:Dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:54, 5 Januarie 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Jcb|Jcb]] sien ook https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Magic_words#isbn. Ons kan dalk [[Sjabloon:ISBN]] hiermee vervang. Maar op die oomblik doen dit dieselfde ding. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 17:36, 10 Februarie 2026 (UTC)
:::Dankie, ek het daardie een nog nie geken nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 22:20, 10 Februarie 2026 (UTC)
::::Dankie vir jou werk, Johan. Jy het ISBN sekerlik al amper orals klaar opgedateer. Net 'n kinkel in die kabel: is PMID se sjabloon reg? Hoe vind mens uit of, en waar, die magiese skakels is wat vervang moet word? PMID 23986111 <BR>
::::{{PMID|23986111}}<br> [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:42, 9 Maart 2026 (UTC)
:::::[https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:PMID&diff=prev&oldid=2884433 Is dit beter?] Dit laat dit meer soos die ou situasie lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:36, 9 Maart 2026 (UTC)
::::::Baie Dankie! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC)
== Die oorblywende sintaks foute... ==
{{ping|Jcb}}, ek het nie die vaardighede om die oorblywende foute reg te maak nie. Dankie vir jou moeite. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:51, 18 Mei 2026 (UTC)
:Dit is nie baie moeilik nie: Twee (of drie) keer <nowiki><ref>Dubbele bron</ref></nowiki> jy los dit so op: eerste keer: <nowiki><ref name="abcd">Dubbele bron</ref></nowiki>. Dan: <nowiki><ref name="abcd" /></nowiki>. Ek kan dit alles doen, maar dit sal baie tyd neem. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:59, 18 Mei 2026 (UTC)
::Hi Jcb, wees net bedag hierop...by [[Charles Leclerc]] was die dubbel ref 'n fout van my kant af tydens vertaling. Ek het nou die korrekte "ref" uit Engels oorgedra. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:16, 22 Mei 2026 (UTC)
:::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:19, 22 Mei 2026 (UTC)
== Samuel Merrill Woodbridge ==
{{ping|Jcb}}, weereens dankie vir jou werk hier op ons Wiki! Kyk asb. na bogenoemde, sien die twee rooi verwysings 5&6. Miskien weet jy wat daar verkeerd is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:05, 4 Junie 2026 (UTC)
cegwjg3ecj6wypovmn36f132ht7y5fq
2909236
2909220
2026-06-04T09:43:08Z
Jcb
223
/* Samuel Merrill Woodbridge */ Antwoord
2909236
wikitext
text/x-wiki
Boodskappe kun jy kwyt op [[:nl:Overleg_gebruiker:Jcb]]
== Vandalisme ==
Haai Jcb, dankie vir jou hulp hier! Ons gebruik Sjabloon:Waarskuwing vir vandale. Dankie ook vir die werk met die robot. Gaan hulle dit as robot registreer? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 20:23, 12 Oktober 2005 (UTC)
:Ik het een aanvraag ingedien op [http://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_permissions#RobotJcb meta]. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 20:39, 12 Oktober 2005 (UTC)
== 901-909 ==
Haai Jcb,
Ek sien jy het jou eie wysigings by elkeen van hierdie jare terugverander. Was dit die bedoeling? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 23:02, 15 Oktober 2005 (UTC)
:Deze wijzigingen waren fout, daarom had ik ze teruggedraaid. Deze jaren vallen in de 10de eeuw ipv de 9e. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 23:12, 15 Oktober 2005 (UTC)
Hoi Jcb,
Ik heb een bot verzoek. Op de nl.wiktionary is een sjabloon -adj- in gebruik om een bijvoeglijk naamwoord aan te duiden. Dit is ongelukkig gekozen omdat er een taal bestaat (Adioukrou) die adj als kode heeft (ISO) en we gebruiken die kodes om talen mee weer te geven. Dat loopt dus een keer mis als er iemand met woorden in die -toegegeven wat exotische- taal aan komt dragen. Alle -adj- zou daarom in -adjc- veranderd moeten worden en dat zijn een paar honderd wijzigingen.
[[Gebruiker:Jcwf]]
:Ik zal er eens naar kijken. Groetjes, [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:18, 31 Oktober 2005 (UTC)
::Robot draait. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:41, 31 Oktober 2005 (UTC)
==Administrator==
Hello, you are now an [[Wikipediabespreking:Administrateurs|administrator]]. Please read the relevant policies before carrying out tasks like deletion, protection, banning users, and editing protected pages, if these policies exist yet on your Wikipedia. There are instructions on how to use your administrator powers in the [[en:Wikipedia:Administrators' how-to guide|administrators' how-to guide]] on the English Wikipedia. If you have any problems, let me know on my [[w:en:User talk:Angela|talk page]], or leave a note on [[meta:Requests for permissions]]. Good luck. [[Gebruiker:Angela|Angela]] 19:37, 2 November 2005 (UTC)
:Thank you. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 19:48, 2 November 2005 (UTC)
== Mieliestronk ==
Waarom moet sjabloon Miliestronk weg?? [[Gebruiker:Danielm|Danielm]] 21:00, 27 November 2005 (UTC)
:Naar mijn idee strookt dit niet met GNU-FDL en het idee van Wikipedia. Maar het is maar een voorstel, iedereen heeft voorlopig de gelegenheid op het stemblad te reageren. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:06, 27 November 2005 (UTC)
::Lijkt me handiger dat in het Geselshoekie te bespreken in plaats van het sjabloon zomaar op de verwijderlijst te dumpen... Lijkt me royaal aanbod, dat we alles mogen gebruiken, en ik zie eigenlijk niet in wat er anti-GFDL aan is. Zie archief van Alias voor de e-mailwisseling daarover. [[Gebruiker:Danielm|Danielm]] 21:48, 27 November 2005 (UTC)
:::Ok, als dat goed is uitgezocht, dan zal het wel in orde zijn, dan ga ik die nominatie weer weghalen. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 21:50, 27 November 2005 (UTC)
== RoboDick ==
Mijn robot trekt wel lekker vanavond ist nie???
Dick
== Verwyderings ==
Het jy seker gemaak dat daar nie voorafgeskiedenis was op die artikels met masjienvertalings op nie. Ek sien byvoorbeeld dat diamant geskrap is en as my geheue my nie in die steek laat nie, was daar voorheen 'n artikel met die naam. --[[Gebruiker:Renier Maritz|RM]] 06:05, 7 Februarie 2006 (UTC)
:Alles was met alleen bydrages van die IP. ''Diamant'' het ek nog 'n keer bekyk en die was nieuw geplaats door die IP. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 12:26, 7 Februarie 2006 (UTC)
==[[Spaans]]==
{babel-6|af-1|de-1|en-4|fr-2|es-1|nl}
'''''es-1''''' Dit shabloon heeft beslist bewerking nodig. [[Gebruiker:Peter Horn|Peter Horn]] 19:41, 27 Junie 2006 (UTC)
:Ik zal er eens naar kijken, je had de verkeerde pagina te pakken. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 22:16, 27 Junie 2006 (UTC)
== Blokkade vir 'n jaar? ==
Is die blokkade van 'n jaar nie te straf nie? Is dit nie 'n instaanbediener van 'n gewilde Nederlandse diensverskaffer nie? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:16, 9 Julie 2006 (UTC)
:Die webwerf van Annelies Smit bevat interessante inligting en fotomateriaal (ek hou van die argitektoniese voorbeelde). Dit is tog allesbehalwe spam.--[[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] 19:29, 9 Julie 2006 (UTC)
:: Ja, ek stem. Dit is nie net advertensies en gemors nie. Verder voel ek ons kan ligter werk met werwe in Afrikaans en Nederlands (en verwante dialekte). --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:32, 9 Julie 2006 (UTC)
:: (alhoewel ek natuurlik ook advertensies hier haat en wil bestry) --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 19:33, 9 Julie 2006 (UTC)
:::Die Annelies Smit het haar webwerf gelinkt op bijna al die artikels in al die talen. Ek het haar 'n berig gestuur op haar gebruikerbespreking, maar sy het die genegeer en die skakel opnieu geplaats. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] 23:19, 9 Julie 2006 (UTC)
== IPN 143.160.124.40 ==
Goeie-dag, ek merk toevallig die laagtepunt wat die besoeker behaal het en wat u ten regte verwyder het. Die besoeker het reeds genoeg verrig om geblok te word, dit is my opinie. Groete--[[Gebruiker:GerharBe|GerharBe]] 09:21, 23 Augustus 2006 (UTC)
== Standardisering ==
Haai Jcb, sien asseblief my vrae by [[Gebruikerbespreking:RobotJcb]] en stop eers die robot dat ons dit uitklaar, asb. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] 09:42, 4 September 2006 (UTC)
==Skrapping==
Hallo Jcb
Ek let op dat jy klomp bladsye geskrap het. Het jy [[Bespreking:Belarus|hierdie]] gelees voordat jy dit geskrap het? Let ook asb. op al die verkeerde opsommings wat jy gegee het tydens skrapping. Opsommings soos "inhoud was:" blyk verkeerd te wees, terwyl (ten minste een wat ek nagegaan het) wel 'n aanstuur ingehad het. Wees asb. versigtig hiermee. Groete, [[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 05:02, 28 Maart 2008 (UTC)
:Belarus was 'n ''stukkende'' aanstuur, sien [[Spesiaal:Undelete/Belarus|hier]]. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:28, 28 Maart 2008 (UTC)
:: Jcb, ek dink ons praat by mekaar verby. As een van die oudste lede van ons gemeenskap 'n paar dae gelede spesifiek vra dat 'n bladsy behou moet word, sien ek dit as effens astrant om net sommer dit te gaan verwyder. Is dit nie beter om eers dit te nomineer nie? --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 14:34, 28 Maart 2008 (UTC)
:::EivindJ het die bladsy genomineer op 10 maart. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:39, 28 Maart 2008 (UTC)
::::Ek het die bladsy teruggeplaats, vir bespreking. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb#top|kontak]]) 14:43, 28 Maart 2008 (UTC)
==Your admin status==
Hello. I'm a [[:m:stewards|steward]]. A new [[:m:Admin activity review|policy]] regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|community consensus]] recently. According to this policy, the stewards are reviewing of administrators' and bureaucrats' activity on wikis with no inactivity policy.
You meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for 2 years) on af.wikipedia, where you are an administrator. Since af.wikipedia does not have an own administrators' rights review process, the global one applies.
If you wish to retain your rights, you should notify the community that the stewards sent you this information about your inactivity to discuss the matter. Following your community's discussion, if the community then wants that you keep your rights, please contact the stewards at [[:m:Stewards' noticeboard]], and link to the discussion of the local community, where they express their wish to continue to maintain the rights, and demonstrate a continued requirement to maintain these rights.
We stewards will evaluate the responses. If there is no response at all after approximately one month, we will proceed to remove your administrative rights. In cases of doubt, we will evaluate the responses and will refer a decision back to the local community for their comment and review. If you have any questions, please contact us on [[:m:Stewards' noticeboard]].
Best regards, [[Gebruiker:QuiteUnusual|QuiteUnusual]] ([[Gebruikerbespreking:QuiteUnusual|kontak]]) 10:44, 2 September 2013 (UTC)
:It's not before now that I read this message. I see the status has been removed. No problem, I had no plans of using it. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 22:16, 4 Januarie 2014 (UTC)
== ISBN ==
{{ping|Jcb}}, dankie vir jou harde werk met die ISBN-dinge. Dit word waardeer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:52, 5 Januarie 2026 (UTC)
:Dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:54, 5 Januarie 2026 (UTC)
::@[[Gebruiker:Jcb|Jcb]] sien ook https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Magic_words#isbn. Ons kan dalk [[Sjabloon:ISBN]] hiermee vervang. Maar op die oomblik doen dit dieselfde ding. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 17:36, 10 Februarie 2026 (UTC)
:::Dankie, ek het daardie een nog nie geken nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 22:20, 10 Februarie 2026 (UTC)
::::Dankie vir jou werk, Johan. Jy het ISBN sekerlik al amper orals klaar opgedateer. Net 'n kinkel in die kabel: is PMID se sjabloon reg? Hoe vind mens uit of, en waar, die magiese skakels is wat vervang moet word? PMID 23986111 <BR>
::::{{PMID|23986111}}<br> [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:42, 9 Maart 2026 (UTC)
:::::[https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:PMID&diff=prev&oldid=2884433 Is dit beter?] Dit laat dit meer soos die ou situasie lyk. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:36, 9 Maart 2026 (UTC)
::::::Baie Dankie! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC)
== Die oorblywende sintaks foute... ==
{{ping|Jcb}}, ek het nie die vaardighede om die oorblywende foute reg te maak nie. Dankie vir jou moeite. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:51, 18 Mei 2026 (UTC)
:Dit is nie baie moeilik nie: Twee (of drie) keer <nowiki><ref>Dubbele bron</ref></nowiki> jy los dit so op: eerste keer: <nowiki><ref name="abcd">Dubbele bron</ref></nowiki>. Dan: <nowiki><ref name="abcd" /></nowiki>. Ek kan dit alles doen, maar dit sal baie tyd neem. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 16:59, 18 Mei 2026 (UTC)
::Hi Jcb, wees net bedag hierop...by [[Charles Leclerc]] was die dubbel ref 'n fout van my kant af tydens vertaling. Ek het nou die korrekte "ref" uit Engels oorgedra. Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]] [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:16, 22 Mei 2026 (UTC)
:::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:19, 22 Mei 2026 (UTC)
== Samuel Merrill Woodbridge ==
{{ping|Jcb}}, weereens dankie vir jou werk hier op ons Wiki! Kyk asb. na bogenoemde, sien die twee rooi verwysings 5&6. Miskien weet jy wat daar verkeerd is. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:05, 4 Junie 2026 (UTC)
:Opgelos. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 09:43, 4 Junie 2026 (UTC)
m9n6wx07frpzrbog1ay4rabz4n2amss
Ekonomie van Suid-Afrika
0
11467
2909182
2906747
2026-06-04T06:44:56Z
Jcb
223
2909182
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="4" width="275" style="float:right; border:1px solid gray; border-collapse:collapse; font-size:90%; margin:0 0 .5em 1em;"
! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |<big>Ekonomie van Suid-Afrika</big><br /><small>Gegewens verskaf deur Statistiek SA</small><ref>Statistiek SA, ''Report: Gross domestic product, Third quarter 2021'', 7 December 2021. http://www.statssa.gov.za/publications/P0441/P04413rdQuarter2021.pdf </ref><small>. Internasionale Monetêre Fonds (IMF)</small><ref>IMF. ''2021 Article IV Consultation - Press Release; Staff Report; and Statement by the Executive Director for South Africa''. 11 Februarie 2022. https://www.imf.org/en/countries/zaf?selectedfilters=Article%20IV%20Staff%20Reports#</ref> <small>en Wêreldbank</small><ref>https://www.worldbank.org/en/country/southafrica</ref>
|-
!align="left" valign="top"|Geldeenheid
| valign="top" |1 [[Suid-Afrikaanse Rand|rand]] = 100 sent
|-
!align="left" valign="top"|Fiskale jaar
| valign="top" |[[1 April]] – [[31 Maart]]
|-
!align="left" valign="top"|Handelsorganisasies
| valign="top" |[[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO), [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG), [[Suider-Afrikaanse Doeane-unie]] (SADU)
|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Statistieke
|-
!align="left" valign="top"|Bruto nasionale inkomste – geranglys
| valign="top" |36ste (in 2022)
|-
!align="left" valign="top"|[[BBP]] (2025)
| valign="top" |$418 miljard (nominaal)<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/NGDPD@WEO/ZAF?zoom=ZAF&highlight=ZAF</ref><br />$1003 miljard ([[Koopkragpariteit|KKP]])<ref>https://www.imf.org/external/datamapper/PPPGDP@WEO/ZAF?zoom=ZAF&highlight=ZAF</ref>
|-
!align="left" valign="top"|Groei van reële BBP (2020)
| valign="top" | -6.4%
|-
!align="left" valign="top"|Reële BBP per capita (2020)
| valign="top" |$ 5 673 (nominaal)
|-
!align="left" valign="top"|BBP volgens sektore (2020)
| valign="top" |Landbou, bosbou, seevisserye en mynbou (7.4%), vervaardiging (11.5%), elektrisiteit, water en gas (2.4%), boubedryf (2.6%), handel en toerisme (11.5%), vervoer en kommunikasie (7.4%), finansiële dienste (23.8%), openbare dienste (8.6%), persoonlike dienste (15.5%) en netto belasting (9.4%).
|-
!align="left" valign="top"|Bruto buitelandse valutareserwes
| valign="top" |$57.2 miljard (31 Januarie 2022)<ref>SA Reserwebank. ''Monthly Release of Selected Data - No 396 February 2022.'' 3 Maart 2022. https://www.resbank.co.za/en/home/publications/monthly-releases</ref>
|-
!align="left" valign="top"|[[Inflasie|Inflasiekoers]] (verbruikersprysindeks)
| valign="top" |5.7% (Januarie 2022)
|-
! align="left" valign="top" |Arbeidsmag
| valign="top" |21.9 miljoen (September 2021)
|-
! align="left" valign="top" |[[Werkloosheid]]
| valign="top" |34,9% (September 2021)
|-
!align="left" valign="top"|Hoofnywerhede
| valign="top" |[[Mynbou]] ([[platinum]], [[goud]], [[chroom]], [[diamant]]e), motorvervaardiging, metaalverwerking, masjienbou, tekstiele, [[yster]], [[staal]], chemiese nywerhede, kunsmis en voedselverwerking
|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Handelsvennote<ref name=":19">Suid-Afrikaanse Inkomstediens. Handelstatistieke. https://www.sars.gov.za/customs-and-excise/trade-statistics/</ref>
|-
!align="left" valign="top"|Uitvoere
| valign="top" |R1 818,8 miljard (2021)
|-
!align="left" valign="top"|Vyf grootste uitvoerbestemmings
| valign="top" |[[Volksrepubliek China]] 11%, [[Verenigde State]] 10,6%, [[Duitsland]] 8,5%, [[Japan]] 6,7% en [[Verenigde Koninkryk]] 6,6%
|-
!align="left" valign="top"|Invoere
| valign="top" |R1 379,8 miljard (2021)
|-
!align="left" valign="top"|Vyf grootste lande van oorsprong vir invoere
| valign="top" |[[Volksrepubliek China]] 21%, [[Duitsland]] 8,1%, [[Verenigde State]] 7%, [[Indië]] 5,7% en [[Saoedi-Arabië]] 4,4%.
|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="lightblue" |Openbare finansies<ref name=":2">Nasionale Tesourie. ''Budget Review 2022''. http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2022/default.aspx</ref>
|-
!align="left" valign="top"|Internasionale skuldlas
| valign="top" | R844 miljard (Desember 2021)
|-
!Totale skuldlas
|R4 000 miljard (2022/2023 geskat)
|-
! align="left" valign="top" |Staatsinkomste
| valign="top" |R1 770 miljard (2022/2023 geskat)
|-
! align="left" valign="top" |Staatsuitgawes
| valign="top" |R2 157 miljard (2022/2023 geskat)
|}
Die '''ekonomie van Suid-Afrika''' word as 'n ontwikkelende mark beskou. Dit is tans die wêreld se 39ste grootste ekonomie in terme van nominale [[bruto binnelandse produk]] (BBP) in dollars.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Volgens koopkragpariteit het die land die wêreld se 31ste grootste ekonomie.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.PP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Suid-Afrika se BBP per capita (in nominale dollars) lê 111ste op die lys van lande.<ref>Wêreldbank. 2020. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?most_recent_value_desc=true</ref> Die land se ekonomie word as die mees gevorderde in Afrika beskou, hoewel dit kleiner is as dié van Nigerië en Egipte.<ref>Amerikaanse Departement van Buitelandse Sake. 2022. https://www.state.gov/u-s-relations-with-south-africa/</ref> Die Suid-Afrikaanse ekonomie is gediversifiseer en beskik oor die vasteland se grootste vervaardigingsektor, ʼn sterk mynbousektor, gevorderde finansiële dienste (wat onder meer Afrika se grootste handelsbank insluit), moderne infrastruktuur (soos lughawens, hawens en hoofweë) en is verantwoordelik vir die bykans die helfte van alle elektrisiteit wat in Afrika opgewek word. Die rand, Suid-Afrika se geldeenheid, was in 2019 (toe die laaste driejaarlikse opname gedoen is) die wêreld se 18de mees verhandelde geldeenheid – twee posisies hoër as in 2016.<ref>https://www.businessinsider.co.za/rand-trading-has-increased-by-182-most-of-it-is-outside-south-africa-2020-1</ref> Die grootste uitvoerbestemmings vir Suid-Afrikaanse produkte is [[China]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Duitsland]], [[Japan]] en die [[Verenigde Koninkryk]].<ref name=":19" /> Die vyf lande waarvan die meeste goedere na Suid-Afrika ingevoer word, is China, Duitsland, die Verenigde State, [[Indië]] en [[Saoedi-Arabië]].<ref name=":19" /> Suid Afrika is 'n lid van verskeie wêreldorganisasies wat handel en ekonomiese groei bevorder, insluitend die Internasionale Monetêre Fonds, die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]], die [[Wêreldhandelsorganisasie]], die Afrika Vasteland Vryhandelsooreenkoms, die Gemeenskaplike Monetêre Gebied (wat ook Namibië, Lesotho en Eswatini insluit), en die Suider-Afrikaanse Doeane-unie.
== Minerale rykdom en landbou ==
Die land se ekonomie word deur 'n oorvloed van natuurlike hulpbronne aangevuur. Die ontdekking van [[Diamantbedryf|diamante]] in die Kimberley-omgewing in 1867 en van goud in die Witwatersrand in die 1880’s het die basis vir Suid-Afrika se ekonomiese ontwikkeling gelei.<ref>SA Mineraleraad. 2022. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining</ref> Vandag beskik die land oor 88% van die wêreld se platinumreserwes, 80% van die mangaanreserwes, 72% van die chroomreserwes en 13% van die goudreserwes.<ref name=":20">Universiteit van Witwatersrand. https://www.wits.ac.za/wmi/about-us/the-south-african-mining-sector/</ref> Die Witwatersrand bly die wêreld se grootste goudreserwebron.<ref>SA Mineraleraad. 2022. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/gold</ref> Suid-Afrika beskik ook oor 10% van die wêreld se titaanreserwes, 25% van die sirkoniumreserwes, 40% van die vermikulietreserwes en 17% van veldspaltreserwes.<ref name=":20" />
Benewes die minerale rykdom van Suid-Afrika, is die land se ander primêre sektor, landbou, 'n belangrike bedryf wat inskakel by vervaardiging, op grootskaal mense in diens neem en bydra tot die land se tegnologiese vooruitgang. Die Suid-Afrikaanse landboubedryf is steeds 'n netto uitvoerder van produkte – dit beteken die land voer meer landbouprodukte uit as in.<ref name=":21">[https://www.futuregrowth.co.za/insights/sa-s-agriculture-sector-a-key-driver-of-economic-growth/ Futuregrowth Asset Management. 2021.] </ref> Gedurende 2020 het die uitvoer van Suid-Afrikaanse landbouprodukte $10.2 miljard beloop, oftewel 3% meer as in 2019.<ref name=":21" /> In 2020 het die invoer van landbouprodukte met 8% gedaal en bygedra tot die 26% styging in Suid-Afrika se landbou-handelsurplus.<ref name=":21" /> Die 10 grootste uitvoerprodukte, volgens waarde, in 2020 was sitrus, tafeldruiwe, wyn, appels en pere, mielies, neute, suiker, wol en vrugtesappe.<ref name=":21" />
== Finansiële dienste ==
Suid-Afrika het verder die grootste finansiëledienstebedryf in Afrika. Die [[Johannesburgse Effektebeurs]] (JSE) se markkapitalisasie was in 2020 gelykstaande met 313% van die land se BBP.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/CM.MKT.LCAP.GD.ZS?end=2020&locations=ZA&start=1975 Wêreldbank. 2020.]</ref> Groot internasionale maatskappye, soos BHP (gediversifiseerde mynbou), Prosus/Naspers (internethandel), Anheuser-Busch InBev (bierbrouer), British American Tobacco (tabak), Glencore (metaalverhandeling), Richemont (luuksegoedere), Anglo American (gediversifiseerde mynbou) en South32 (gediversifiseerde mynbou) is op die beurs genoteer.<ref>[https://www.sharedata.co.za/v2/scripts/Shares.aspx ShareData online. 2022.]</ref> Verskeie Suid-Afrikaanse maatskappye het ná die aftakeling van apartheid en die oopstel van die land se ekonomie hul fokus internasionaal gewend. Van hierdie maatskappye sluit in Anglo American, MTN, Vodacom, Standard Bank, Gold Fields, Sasol en Sappi.
Suid-Afrikaanse banke, vernaam die grootste vier Absa, FirstRand, Nedbank en Standard Bank, het almal ná 1994 hul bedrywighede in Afrika uitgebrei. Standard Bank, die vasteland se grootste bank volgens bates, het bedrywighede in 20 ander Afrikalande.<ref>[https://www.standardbank.com/sbg/standard-bank-group/contact-us/ourfootprint Standard Bank. 2022.]</ref> FirstRand, wat First National Bank en Rand Merchant Bank insluit, het bedrywighede in agt ander Afrikalande en die Verenigde Koninkryk.<ref>[https://www.firstrand.co.za/the-group/presence-in-african-region-and-other-markets/ FirstRand. 2022.]</ref> Absa het in agt ander Afrikalande besighede,<ref>[https://www.absa.africa/absaafrica/about-us/country-operations/ Absa. 2022.]</ref> terwyl Nedbank deur sy 20% aandeelhouding in die Togolese Ecobank ʼn teenwoordigheid in 39 ander Afrikalande het.<ref>[https://www.nedbank.co.za/content/nedbank/desktop/gt/en/aboutus/about-nedbank-group/our-partners/ecobank-nedbank-alliance.html Nedbank. 2022.]</ref>
== Mees gevorderde ekonomie in Afrika ==
[[Lêer:Joburg top.jpg|duimnael|links|Die sentrale sakekern van Johannesburg. Die [[metropool]] van Gauteng is in die ekonomiese hartland van Suid-Afrika geleë]]
Alhoewel Suid-Afrika se ekonomie in vergelyking met die ontwikkelde Westerse lande nog steeds klein is, word die land in Afrika-verband as 'n ekonomiese reus beskou. Sy bruto geografiese produk (BGP) is vier keer so groot as dié van sy buurstate in Suidelike Afrika en verteenwoordig sowat 25 persent van die hele Afrika se BGP.
Suid-Afrika spog met die belangrikste nywerheidsektor op die vasteland wat 40 persent van Afrika se totale nywerheidsproduksie oplewer, ontgin 45 persent van Afrika se minerale en wek meer as die helfte van Afrika se elektrisiteit op. In teenstelling met ander Afrikalande het Suid-Afrika sedert die middel van die 17de eeu oor 'n wit bevolking beskik wat sedert die laat 19de eeu 'n moderne kapitalistiese ekonomiese stelsel en infrastruktuur ontwikkel het. Land- en mynbou was die basis van die industrialisering, en vandag beskik die land reeds oor 'n hoogs ontwikkelde nywerheids- en dienstesektor. Sy bankstelsel behoort tot die modernstes ter wêreld, terwyl die Johannesburgse aandelebeurs volgens sy markkapitalisasie tot die 20 grootstes wêreldwyd behoort.
Suid-Afrika se nywerhede is in vier groot metropolitaanse gebiede gekonsentreer: [[Johannesburg]], [[Pretoria]] en [[Vereeniging]]-[[Vanderbijlpark]] (provinsie [[Gauteng]]), die kusgebied van [[Durban]] en [[Pinetown]] (provinsie [[KwaZulu-Natal]]), die Kaapse Skiereiland met [[Kaapstad]] (provinsie [[Wes-Kaap]]) en die gebied van [[Gqeberha]] (voorheen Port Elizabeth) en [[Uitenhage]] in die provinsie [[Oos-Kaap]]. As die finansiële en nywerheidsentrum van Suid-Afrika lewer Gauteng sowat 30 persent van die nasionale BGP op.
=== Ekonomiese struktuur ===
[[Lêer:Canal walk cpt.jpg|duimnael|''[[Canal Walk]]''-winkelsentrum in Kaapstad. Privaatverbruik vervul 'n steeds belangriker rol in die land se ekonomie]]
Die mynbousektor lewer tans 8,3 persent van Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) op en verskaf werk aan meer as 'n halfmiljoen mense, waaronder talle werknemers met laer kwalifikasies. Verkope van minerale en ander mynbouprodukte lewer meer as 'n derde van die totale waarde van die land se uitvoere op.
Die finansiële sektor lewer die grootste bydrae tot die Suid-Afrikaanse BBP met sy aandeel van 19,3 persent. Die bedryf steun op 'n hoogs ontwikkelde bank- en versekeringswese en die Johannesburgse Effektebeurs ([[JEB]]). Die JEB se daaglikse omset is groter as dié van alle ander effektebeurse op die vasteland van Afrika in 'n periode van enkele maande.
Verwerkende nywerhede dra 11,1 persent tot die BBP by, maar sal oor die lang termyn deur vinnig stygende energiekoste, die gebrek aan geskoolde mannekrag en sterk mededinging uit die [[Volksrepubliek China]] onder sterk druk geplaas word.
Privaat (sowat 60 persent van die BBP) en staatsverbruik het sedert 1994 steeds belangriker ekonomiese faktore geword. Sedert die ekonomiese krisis van 2008/2009 het beleggings van die privaat sektor egter afgeneem. Teen die agtergrond van die regering se langtermynbeleid van ekonomiese bemagtiging van voorheen benadeeldes sal die staat gaandeweg 'n sterker rol as werkgewer en belegger speel. Openbare ondernemings sal hierin 'n sentrale rol vervul. Die belangrikste staatsondernemings is Eskom (monopolie op kragopwekking), [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (''South African Airways'', lugredery), [[Sasol]] (olieproduksie, chemiese aanlegte), Denel (wapentuig) en [[Transnet]] (vervoer).
=== Bydraes tot die BBP ===
{| class="wikitable"
! Bedryf<ref name="Germany Trade and Invest">{{de}} [http://www.gtai.de/GTAI/Content/DE/Trade/Fachdaten/PUB/2012/11/pub2012112680241_159400.pdf ''Germany Trade and Invest'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>
! 2011
! 2014
! 2016
|---- |-
| Mynbou en nywerhede
| 26,1%
| 25,4%
| 25,0%
|---- |-
| Handel, gastronomie, hotelbedryf
| 14,5%
| 14,8%
| 15,2%
|---- |-
|Vervoer, logistiek, kommunikasie
| 8,2%
| 10,0%
| 10,0%
|---- |-
|Boubedryf
| 4,5%
| 4,1%
| 4,0%
|---- |-
|Land- en bosbou, vissery
|2,4%
|2,5%
| 2,4%
|---- |-
|Ander
|44,3%
|43,2%
| 43,4%
|}
== Ekonomiese beleid ==
Suid-Afrika se ekonomiese strategie steun op 'n ope ekonomie-beleid wat onder meer die verlaging van invoertariewe, die afskaling van subsidies, 'n markgerigte en mededingende wisselkoers en ekonomiese integrasie behels. Die land is onder meer by die [[Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap]] (SAOG) betrokke en het 'n vryehandelsooreenkoms met die [[Europese Unie]] beding. Die belangrike veranderings op makro-ekonomiese vlak word sedert 1994 in 'n hoër groeikoers van die land se bruto nasionale produk (BNP), 'n laer inflasiekoers (wat in 1999 met 5,3 persent sy laagste vlak in dertig jaar bereik het) en 'n dalende begrotingstekort (weerspieël. Die samestelling van Suid-Afrika se BNP het in 2004 gunstig met dié van ander nywerheidslande vergelyk. Die tersiêre of dienstesektor se bydrae was 64,9 persent, die sekondêre of nywerheidssektor was die tweede belangrikste met 24,5 persent, en die primêre sektor se bydrae, wat onder meer land- en mynbou behels, het 10,6 persent beloop.<ref>{{en}} Gilroy, Bernard Michael; Gries, Thomas en Naudé, Willem A. (uitgewers): ''Multinational Enterprises, Foreign Direct Investment and Growth in Africa. South African Perspectives''. Heidelberg (Duitsland): Physica 2005, bl. 166</ref>
=== Die GEAR-program ===
In 1996 het die Suid-Afrikaanse regering sy nuwe model van makro-ekonomiese beleid, GEAR ("Growth, Employment and Redistrubition"), begin toepas wat die vroeëre modelle van binnewaarts gerigte en dikwels staatsbeheerde ekonomiese ontwikkeling soos die ''[[Bothanomics]]'' van die 1980's vervang het. Die GEAR-program het die privaatsektor as die dryfkrag agter die ekonomiese groei van die land geïdentifiseer en daarnaas ook die volledige integrasie van Suid-Afrika in die globale ekonomie behels. Die program was veral daarop gemik om van Suid-Afrika 'n gewilde bestemming vir [[regstreekse buitelandse belegging]]s te maak. Vryehandelooreenkomste soos dié met die Europese Unie en die SAOG sou in die nabye toekoms deur 'n soortgelyke ooreenkoms met die Suid-Amerikaanse [[Mercosur]]-lidstate uitgebrei word. Die mededingendheid van die Suid-Afrikaanse ekonomie is as een van die sleutelfaktore aangewys om buitelandse beleggers te lok, en volgens die Wêreldekonomiese Forum (WEF) se jaarlikse verslag is Suid-Afrika na [[Tunisië]], [[Mauritius]], [[Botswana]], [[Namibië]], [[Marokko]] en [[Egipte]] die sewende mees mededingende ekonomie in Afrika.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 249</ref>
[[Lêer:ABSA Centre in Cape Town, South Africa.jpg|duimnael|links|Kantoor van Absa in [[Kaapstad]]. Die verkoop van Sanlam se Absa-aandele aan die Britse Barclays Bank-groep was tot dusver die grootste buitelandse belegging in Suid-Afrika]]
Die begrotingstekort het tussen 1994 en 1999 veral danksy die privatisering van staatsbeheerde maatskappye soos byvoorbeeld Telkom en Sun Air van 8 tot 1,9 persent verminder. Die regering se privatiseringsbeleid het in die fiskale jaar 1996/97 'n aanvang geneem en die verkoop van aandele van staatsbeheerde ondernemings (wat op die Suid-Afrikaanse mark dikwels as monopoliste optree) behels, waaronder [[Eskom|ESKOM]] (elektrisiteit), [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] (SAL), Transnet (pad- en spoorwegvervoer) en [[Telkom]] die enigste telefoondiens[[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] met landlyne). Die regering het daarnaas in 1999/2000 ook begin om die selfoonmark te dereguleer en 'n derde lisensie vir 'n diensverskaffer beskikbaar gestel.
Die volume van regstreekse buitelandse beleggings (RBB) sal 'n meer beslissende rol speel in die ekonomiese ontwikkeling van die land. Die privatiseringsbeleid het veral RBB uit lande soos die [[Verenigde State]], [[Maleisië]], die [[Verenigde Koninkryk]], [[Duitsland]], [[Japan]], [[Switserland]] en die [[Republiek van Ierland]] gelok. Nogtans het die vloei van RBB na Suid-Afrika in 1997 volgens die Industrial Development Corporation (IDC) net 0,4 persent van die wêreldwye vloei van RBB beloop.<ref>{{en}} South African Business Guidebook 1999–2000, 4de uitgawe, WriteStuff Publishing 2000, bl. 88</ref>
Hierdie syfer was baie ongunstig in vergelyking met ander ontwikkelende lande. In die tydperk tussen 1994 en 1999 het regstreekse buitelandse beleggings in [[Brasilië]] VS$ 106 per capita, in [[Argentinië]] VS$ 252 en in [[Chili]] selfs VS$ 333 beloop, terwyl daar in Suid-Afrika net VS$ 32 per capita belê en daarnaas selfs 'n netto kontantuitvloei van beleggings ter waarde van VS$ 1,6 miljard aangeteken is.<ref>{{en}} Naudé, W. en Krugell, W. (Noordwes-Universiteit, Suid-Afrika): ''Human Resource Development: A Sine Qua Non for Foreign Direct Investment in South Africa''. In: Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl.249–250</ref>
Hiervoor was veral die internasionale aktiwiteite van Suid-Afrikaanse [[multinasionaal|multinasionale]] ondernemings soos [[Anglo-American Corporation]], [[BHP Billiton]], [[Ou Mutual]], Suid-Afrikaanse Brouerye (tans [[SABMiller]]) en Dimension Data verantwoordelik.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudè (2005) bl. 167</ref> Dimension Data het sy bedrywighede na 36 lande op vyf vastelande uitgebrei. Anglogold, die grootste goudprodusent en tweede grootste mynboumaatskappy ter wêreld, het in 2003 die Australiese maatskappy Acacia Resources gekoop en produseer daarnaas ook in lande soos Argentinië, Brasilië en die Verenigde State.<ref>{{en}} Lohse, Maren en Barkemeyer, Rena: ''Stop and Go am Kap''. In: Aktienresearch, nommer 23, 31 Mei 2000, bl. 80–83</ref> Suid-Afrikaanse ondernemings soos SABMiller, [[Sappi]] Bpk. en Barlow Bpk. verskyn op die UNCTAD se lys van die 50 grootste multinasionale maatskappye uit ontwikkelende lande.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 161</ref>
Alhoewel die Britse bankmaatskappy Barclays in 2005 'n beherende aandeel in die Suid-Afrikaanse [[Absa|Absa Groep]] bekom het in 'n transaksie ter waarde van VS$3 miljard,<ref>{{af}} [http://www.news24.com/Sake/Marknuus/0,,6-256_2150328,00.html Sake24 Marknuus, 19 Julie 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930202206/http://www.news24.com/Sake/Marknuus/0,,6-256_2150328,00.html |date=30 September 2007 }}</ref> wat die grootste regstreekse buitelandse belegging in Suid-Afrika verteenwoordig, bly die feit dat die meeste RBB net gebruik word om bestaande Suid-Afrikaanse maatskappye of hulle aandele te koop nog steeds kommerwekkend.
Die jaarlikse groeikoers van die Suid-Afrikaanse BNP was in die tydperk tussen 1998 en 2000 laer as die 4 persent wat in die GEAR-program beplan was en het slegs 'n gemiddelde 2,7 persent beloop en het die lae RBB weerspieël wat in hierdie periode net VS$3 miljard beloop het. Die meeste wêreldwye RBB het nog steeds na Oos-Asiatiese lande gevloei.
'''Vorms van regstreekse buitelandse beleggings in Suid-Afrika (1994–1999)'''<ref>{{en}} Gilroy/Gries(Naudé (2005), bl. 252</ref>
{| class="wikitable"
! Vorm
! Gemiddelde jaarlikse persentasie 1994–1999
|---- |-
| Samesmeltings en oornames
| 60,4%
|---- |-
| Uitbreiding
| 17,3%
|---- |-
| Nuwe beleggings
| 16,7%
|---- |-
| Finansiële beleggings
| 4,5%
|---- |-
| Voornemens
| -3,1%
|---- |-
| Likwidasies
| 0,6%
|---- |-
| Disinvestering
| -1,5%
|}
== Ekonomiese ontwikkeling ==
{{Hoofartikel|Geskiedenis van die ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika}}
=== Oorspronge van 'n verdeelde samelewing ===
Suid-Afrika word dikwels uitgebeeld as 'n verdeelde samelewing waarin 'n klein klas van besittendes teenoor 'n arm meerderheid staan. Alhoewel hierdie soort stellings die probleem moontlik oorvereenvoudig, het die groot ongelykhede in inkomsteverspreiding hul oorsprong in die laat 19de eeu toe die ontwikkeling van Suid-Afrika se eie vorm van kapitalisme ná die begin van diamante-ontginning in 1867 en goudmynbou in 1886 dramaties begin versnel het.<ref>{{en}} Hein Marais: ''South Africa: Limits to Change. The Political Economy of Transition''. Herdrukte uitgawe. Kenwyn, Londen en New York: UCT Press 2008, bl. 8</ref>
Klein eilande van handels- en agrariese kapitalisme is al vroeër in kusgebiede gevestig wat deur die Britte gekoloniseer is, terwyl die Afrikanerbevolking in binnelandse Suid-Afrika nog steeds in 'n voor-kapitalistiese ekonomie geleef het, net soos onafhanklike swart boere in gebiede wat nog nie deur blankes oorheers is nie. As kolonie was Suid-Afrika voor die ontwikkeling van sy mynboubedryf niks meer as 'n geopolities belangrike besitting nie, 'n gebied dus waar die Britte as koloniale moondheid hulle tot die oorheersing van relatief klein kusgebiede kon beperk. Toe diamante en goud ontdek is, is die Kaap se ware ekonomiese potensiaal vir die eerste keer onthul. Tegelykertyd is die ekonomiese ontwikkelingskoers vir die volgende eeu vasgeskryf.
Danksy 'n groot invloei van Britse kapitaal is Suid-Afrika se mynboubedryf op die wêreldkaart geplaas. Saam met die ontstaan van dié hoogs gesentraliseerde bedryf het groot getalle geskoolde en halfgeskoolde immigrante uit Europa na Suid-Afrika gestroom sodat die persentasie blanke inwoners tot baie hoër vlakke as elders op die Afrikavasteland gestyg het. Swart Suid-Afrikaners se bydrae tot die ekonomiese ontwikkeling het beperk gebly tot die voorsiening van ongeskoolde mannekrag, waarby die goed georganiseerde blanke arbeidsbevolking alles gedoen om hierdie erge ongelykheid met administratiewe maatreëls en wette vas te skryf. Die ongewone alliansie tussen blanke werkers en Suid-Afrika se kapitalistiese klas sou voortduur tot in die 1970's, net soos die fokus op mynbou en landbou wat van die land se nywerheidsektor 'n marginale bedryf gemaak het. Dit het eers later, veral gedurende die Tweede Wêreldoorlog, stewige groei getoon.
=== Die Britse Ryksuitstalling van 1936 ===
Die Britse Ryksuitstalling, wat nog in dieselfde in Johannesburg gehou sou word – en dus vir die eerste keer buite die Verenigde Koninkryk – het, net soos die vinnige pas van groei en ontwikkeling in Suid-Afrika, sentraal gestaan in 'n toespraak wat op 23 Januarie 1936 deur Lord Riverdale of Sheffield in die ''British Empie Club'' gelewer het. Een jaar tevore het Suid-Afrikaners die 25ste jaardag van die stigting van die Unie van Suid-Afrika gevier.
Die kwarteeu tussen 1910 en 1935 is deur 'n ongewone demografiese ontwikkeling gekenmerk wat die blanke bevolking met meer as vyftig persent laat styg het, teenoor 'n groeikoers van meer as veertig persent vir Suid-Afrikaners van nie-Europese afkoms. Dié aanwas het gepaard gegaan met 'n ongekende groei in die vrugte- en mynboubedryf. So het die uitvoer van vars vrugte na die Verenigde Koninkryk van 'n jaarlikse gemiddeld van ₤15 000 voor die Eerste Wêreldoorlog gestyg tot ₤2 270 000 in 1934.
Ook die nywerheidsektor het in daardie periode groot vordering getoon. Suid-Afrika was destyds die tweede belangrikste uitvoermark vir Britse goedere na Brits-Indië, met uitvoere ter waarde van ₤32 miljoen in 1934. In die volgende jaar het 49 persent van Suid-Afrika se invoere uit die Verenigde Koninkryk gekom. Met die oog op 'n verdere uitbreiding van handelsbande is die besluit geneem om die eerste Britse Ryksuitstalling buite die Britse Moederland in Suid-Afrika se nywerheidsmetropool Johannesburg te hou.<ref>{{en}} [http://www.nature.com/nature/journal/v137/n3457/abs/137182a0.html ''Empire Exhibition at Johannesburg''. In: ''Nature'' 137, 182–182, 1 Februarie 1936]</ref>
=== Groeifase ná die Tweede Wêreldoorlog ===
Suid-Afrika se mineraalskatte, goedkoop mannekrag, tegniese kundigheid en immigrasie van gekwalifiseerdes uit oorsese lande het ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] die basis vir 'n langdurige en stabiele groeifase gevorm wat tot 1974 sou duur. Die land se hoogs ontwikkelde mynbousektor en sy groeiende binnelandse mark was trekpleisters vir buitelandse beleggings. In die eerste helfte van die 1970's het die land miljarde met die uitvoer van [[goud]], [[mineraal|minerale]] en [[steenkool]] verdien, en met dié inkomste kon die land werkgeleenthede vir ongeskooldes in die mynbousektor net soos werkgeleenthede vir blankes in 'n vinnig groeiende staatsdiens bekostig.
Die eerste oliekrisis in 1973 het Suid-Afrika in 'n langdurige resessie gedompel waarvan die land eers in 1979 herstel het. Ná die tweede oliekrisis het Suid-Afrika vanaf 1982 'n nog groter insinking beleef nadat pryse vir minerale op die wêreldmark skerp gedaal het. Die krisis het al hoe groter geraak deur die Amerikaanse dollar se dramatiese waardeverlies – pryse vir goud, diamante en mineraaluitvoere op internasionale markte word juis in dié geldeenheid bereken. Steenkooluitvoere het gedaal nadat ruolie voortdurend goedkoper geword het.
Sodoende het die land met 'n voortdurende tekort aan buitelandse valuta te kampe gehad. Die bruto binnelandse produk het ingekrimp, die per-capita-inkomste het tussen 1981 en 1987 met 'n jaarlikse gemiddeld van 1,7 persent afgeneem, terwyl inflasiekoerse skerp gestyg het. Die feit dat talle belangrike oorsese handelsvennote ekonomiese sanksies weens Suid-Afrika se beleid van rasseskeiding ingestel het as politieke komponent tot die krisis bygedra.
=== Ekonomiese vooruitsigte en ontwikkeling tot 2008 ===
[[Lêer:Durban harbor.jpg|duimnael|Durban is die besigste handelshawe op die vasteland van Afrika]]
Teen die begin van die [[21ste eeu]] het die land nog voordeel uit sy politiese en makro-ekonomiese stabiliteit getrek. Die hoogs ontwikkelde infrastruktuur, finansiële bedryf en die groeiende nywerheids- en dienstesektor maak van die land 'n ekonomiese lokomotief vir Afrika. Suid-Afrikaanse ondernemings is tans die belangrikste beleggers op die vasteland.
Lae rentekoerse en die vertroue van privaathuishoudings en -ondernemings in die ekonomie het veral die binnelandse vraag in die afgelope jare aangedryf. Die gemiddelde groeikoers het in die afgelope jare omtrent vier persent beloop, terwyl die inflasiekoers binne die bandbreedte van drie tot ses persent gebly het, soos deur die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] beplan. Die sterk rand het egter uitvoergerigte sektore soos die myn- en landbou onder toenemende druk geplaas. Met die verswakking van die rand se waarde teenoor die VSA-dollar en die euro sal uitvoere weer kan styg. In die volgende jare sal die gemiddelde groeikoers van die ekonomie na ramings steeds omtrent vier persent beloop.
Die lae spaarsyfer van net 13 persent van die bruto binnelandse produk (BBP) vergelyk baie ongunstig met ander lande. Die Suid-Afrikaanse staat se skuldlas beloop tans sowat 35 persent van die BBP.
Die hoë werkloosheidsyfer van veertig persent bly sorgwekkend. Die aantal werksgeleenthede in die mynbou neem steeds af, terwyl die staatssektor een van die belangrikste werkskeppers bly.
=== Ekonomiese ontwikkeling sedert 2008 ===
[[Lêer:Trevor Manuel.jpg|duimnael|upright|[[Trevor Manuel]], gewese minister van finansies en huidige voorsitter van die Nasionale Beplanningskommissie]]
Ná 'n dekade van ekonomiese opswaai, waartydens groeisyfers van tot by vyf persent aangeteken is, het hierdie groei in 2008 as gevolg van die internasionale finansiële en ekonomiese krisis verstadig tot 3,1 persent in 2008. Volgens die amptelike statistiese diens ''Statistieke SA'' het die Suid-Afrikaanse ekonomie in die vierde kwartaal van 2008 met 1,8 en in die eerste kwartaal van 2009 selfs met 6,4 persent gekrimp. Die land is sodoende vroeg in 2009 vir die eerste keer in 17 jaar in 'n resessie gedompel.
Daar is druk op die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] uitgeoefen om sy rentekoers – wat met 7,5 persent in Augustus 2009 in vergelyking met ander lande relatief hoog was – te verlaag. Volgens 'n besluit van die Reserwebank, wat op 25 Junie 2009 geneem is, is hierdie koers nogtans voorlopig nie aangepas word nie, aangesien die inflasiekoers van 8,0 persent nie binne die bank se teiken van tussen 3 en 6 persent was nie.
In sy nasionale [[begroting]] van 2009/10 het die destydse minister van finansies en huidige voorsitter van die Nasionale Beplanningskommissie, [[Trevor Manuel]], in Februarie 2009 vyf ekonomiese doelwitte gestel:
* die bestryding van armoede,
* 'n stabiele groei in werkgeleenthede en meer geleenthede vir beroepsopleiding,
* die verhoging van Suid-Afrika se ekonomiese slaankrag en die bevordering van beleggings,
* die oorkoming van struikelblokke vir gelyke kanse en
* die beheer en beperking van die publieke skuldlas met die oog op toekomstige ontwikkeling.
Die verwagte staatsinkomste sal 659 miljard ZAR, die staatsuitgawes 834 miljard ZAR beloop. Die staat sal onder meer in infrastruktuurprojekte (waaronder projekte in verband met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]]) ter waarde van 787 miljard ZAR oor 'n periode van drie jaar, kragopwekking (60 miljard ZAR) en ekonomiese stimulering (waaronder 870 miljoen ZAR vir die land se motorbedryf) bestee. Die regering sal daarnaas ook openbare middele vir die oplossing van sosiale uitdagings aanwend en onder meer 140,4 miljard ZAR aan onderwys bestee.
Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) het ná drie kwartale met negatiewe groei eers in die vierde kwartaal van 2009 weer met 3,2 persent gegroei. Vir die hele jaar is 'n negatiewe groei van 1,5 persent aangeteken, veral as gevolg van 'n laer binnelandse vraag en krimpende uitvoere.
{| class="wikitable"
! Ekonomiese kernsyfers<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/cae/servlet/contentblob/608470/publicationFile/179062/Wirtschaftsdatenblatt_download.pdf ''Duitse Departement van Buitelandse Sake – Republiek van Suid-Afrika: Ekonomiese gegewens'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
! 2008
! 2009
! 2010
! 2011
! 2012
! 2013
|---- |-
| Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard VS$)
| 274,2
| 284,2
| 363,5
| 408,7
| 391,0
| 353,9
|---- |-
| BBP per capita (KKP, in VS$)
| 10 403
| 10 217
| 10 541
| 10 970
| 11 302
| 11 525
|---- |-
|Reële groei van BBP in %
| 3,6
| -1,5
| 2,9
| 3,1
| 2,5
| 1,9
|---- |-
|Bevolking (in miljoene)
| 48,69
| 49,32
| 49,99
| 51,77
| 51,20
| 52,80
|---- |-
|Inflasiekoers (VPI, jaarlikse gemiddeld in %)
| 11,5
| 7,1
| 4,3
| 5,0
| 5,6
| 5,7
|---- |-
|Staatsverbruik (in %)
| 30
| 33
| 32
| 32
| 32
| 32
|---- |-
|Begrotingstekort (in % van die BBP)
| -0,4
| -4,9
| -4,8
| -4,8
| -5,2
| -4,0
|---- |-
|Tekort op die lopende rekening (in % van die BBP)
| -7,2
| -4,0
| -2,8
| -3,3
| -6,1
| -5,8
|---- |-
|Openbare skuldlas (in % van die BBP)
| 23,4
| 27,4
| 31,3
| 35,1
| 35,4
| 39,7
|---- |-
|Werkloosheid in %
|21,9
|24,3
|24,0
|23,9
|24,9
|24,7
|}
== Arbeidsmag ==
=== Die bestryding van armoede ===
Suid-Afrika word as 'n middelinkomsteland geklassifiseer. Nogtans word die meeste Suid-Afrikaners volgens internasionale standaarde as arm beskou. Die inkomste van Swart huishoudings het tussen 2000 en 2005 met sowat 9 persent gestyg, en sedert 1994 het 'n bykomende nege miljoen mense toegang tot skoon water en 1,5 miljoen huishoudings toegang tot elektrisiteit gekry. Van Suid-Afrika se 10,7 miljoen huishoudings het in 2005 meer as drie miljoen nog steeds geen toegang tot elektrisiteit, en agt miljoen van sy 43 miljoen inwoners het geen regstreekse toegang tot skoon water nie.
Daar het wél 'n herverdeling van inkomste plaasgevind. Tussen 1970 en 1990 het die Blanke bevolking se aandeel aan die totae inkomste van 71 tot 54 persent gedaal, terwyl Swart mense se aandeel tot 33 persent gestyg het. Die rykste tien persent van die bevolking was in 1975 merendeels Wit mense (95 persent), in 1996 egter nog net 22 persent.
=== Vigs ===
[[Lêer:HIV Epidem.png|duimnael|Suider-Afrika het die hoogste persentasie van MIV-besmette persone en Vigs-lyers wêreldwyd]]
Vigs oefen 'n groot invloed op Suid-Afrika se ekonomie uit, aangesien tans sowat tien persent van die bevolking MIV-positief is. Die openbare gesondheidsektor se besteding sal na verwagting tussen 2005 en 2010 van ZAR 28 miljard tot 38 miljard groei, terwyl Suid-Afrika se bruto nasionale produk in 2010 17 persent of VS$ 22 miljard laer sal wees as gevolg van VIGS-sterftes en die koste vir die behandeling van siekes. Vigs sal waarskynlik ook die winsgewendheid van multinasionale maatskappye raak deur laer produktiwiteit, hoër koste vir nuwe aanstellings, 'n tekort aan mannekrag en die stygende koste vir mediese fondse, pensioene en sterftevoordel. 'n Tipiese Suid-Afrikaanse onderneming sal na ramings sowat 'n vyfde van sy personeel as gevolg van Vigs-sterftes verloor.<ref name="Gilroy/Gries/Naudé 2005, bl. 134">{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 134</ref> As mens in ag neem dat die president Thabo Mbeki nog steeds betwyfel dat daar 'n samehang tussen die MIV-virus en Vigs bestaan en sy minister van gesondheid 'n pamflet versprei het waarin Westerse lande beskuldig is dat hulle Vigs sou gebruik om Swart mense dood te maak is dit duidelik dat Suid-Afrikaanse ondernemings hulle eie maatreëls sal moet tref om die uitbreiding van Vigs te bestry.
Van die maatskappye wat reeds hul eie programme in hierdie verband ingestel het is AngloGold (Suid-Afrika se grootste goudmynboumaatskappy), die brouery SABMiller en die papiervervaardiger Mondi.<ref name="Gilroy/Gries/Naudé 2005, bl. 134" /> Van AngloGold se werknemers (kantoorwerkers ingesluit) was 24 persent in 1998 MIV-positief, terwyl 53 persent aan seksueel oordraagbare siektes gely het. SABMiller het nie eers inligting in hierdie verband verstrek nie om nie sy bierverkope aan Suid-Afrikaanse verbruikers in gevaar te stel nie. Mondi het 'n opleidingsprogram ingestel sodat kollegas kan inspring sodra 'n werknemer siekteverlof toegestaan word, asook 'n gesondheidsprogram wat MIV-positiewe werknemers help om gesond te bly.
Ander multinasionale ondernemings het begin om drie geskoolde werknemers in diens te neem vir elke gekwalifiseerde werksgeleentheid sodat siekes en oorledenes gou vervang kan word. Vigs begin ook die mediese fondse van ondernemings raak en dwing hulle om eerder eksterne diens[[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] in te skakel as om self personeel aan te stel.
=== Opgeleide mannekrag ===
Tussen 1970 en 1995 het die werkgeleenthede vir hoogs geskoolde vaklui met meer as 300 persent toegeneem, terwyl die vraag na laer geskoolde werkers in die nywerheids- en landbousektor met sowat 54 persent afgeneem het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 262</ref> Hierdie ontwikkeling het gepaard gegaan met die snelle groei van die tersiêre of dienstesektor en word ook weerspieël in die hoë verhouding van kapitaal tot mannekrag wat in die dienstesektor met 117 persent gestyg het. Die tegnolgiese vooruitgang en Suid-Afrika se toenemende integrasie het die struktuur van die nasionale ekonomie duidelik verander. Die aandeel van geskoolde werkers het tussen 1970 en 1997/98 van 38 tot meer as 57 persent toegeneem, terwyl ongeskoolde werkers se aandeel van 62 tot 43 persent verminder het.
[[Lêer:SouthAfricaFieldwork21989.jpg|duimnael|Plaaswerkers (1989)]]
Ondanks die skerp daling van die Suid-Afrikaanse rand se eksterne waarde in die jare 1996, 1998 en 2001 het daar geen volgehoue groei van uitvoere en gepaardgaande skepping van werkgeleenthede plaasgevind nie. In die periode tussen 1994 en 2000 het die aantal werkgeleenthede in die privaatsektor selfs met 15 persent verminder, en die werkloosheidsyfer is volgens 'n breër definisie op sowat 37 persent beraam.
Beleggings in die privaatsektor het sedert 1994 feitlik onveranderd gebly en was in 2005 met 10,7 persent van die BGP selfs laer as in 1994. Dit is verbasend dat – alhoewel die winste van beleggings in Afrika in die periode tussen 1990 en 1994 sowat 60 persent hoër was as in ander ontwikkelende lande – baie min RBB na hierdie vasteland gevloei het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 248</ref> Net soos in ander Afrika-lande speel die knellende tekort aan opgeleide mannekrag 'n belangrike rol by hierdie probleem.
Dit is net bedrywe soos vervoer en vervoertoerusting, telekommunikasie en inligtingstegnologie wat die meeste geskoolde vaklui benodig en waarop ook die meeste RBB gekonsentreer is. Dit is nog steeds Suid-Afrika se Blanke bevolking wat die meeste geskoolde werkers oplewer, maar tans kan die aanbod nie in die ekonomie se behoeftes voorsien nie. Die persentasie ingenieurs en ander tegnies opgeleide personeel het in Suid-Afrika tussen 1992 en 2004 van 3,6 tot minder as 2 persent van die totale beskikbare mannekrag gedaal, net soos die persentasie studente in natuurwetenskappe en ingenieurswese, wat in 1997 16 persent teenoor 1985 se 19 persent beloop het. Die aantal emigrante, waaronder baie hoogs opgeleide vaklui, word in die periode tussen 1989 en 1997 op meer as 200 000 beraam, terwyl Suid-Afrika se huidige immigrasiewette plaaslike ondernemings die kans ontneem om groter getalle oorsese vaklui in diens te neem. Veral die inligtingsbedryf ondervind tans 'n knellende tekort aan opgeleide werknemers. Volgens 'n ondersoek van SAITIS (1999) het in 1998 31 persent van Suid-Afrika se IT-bestuurders, 29 persent van die programmeerders en 23 persent van die stelselontleders die land verlaat.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 264</ref>
Die produktiwiteit van Suid-Afrikaanse werkers (dit wil sê die BNP per werker) het sedert 1995 met 'n gemiddelde jaarlikse koers van 2,5 persent gegroei, maar is nog steeds laer as dié van mededingende nuwe nywerheidslande in Oos-Asië soos die [[Republiek China]] (+4,7 persent), [[Suid-Korea]] (+4,51 persent), [[Hongkong]] (+3,7 persent) en [[Singapoer]] (+3,0 persent). Die arbeidsproduktiwiteit is nou verbonde aan die verwerkingskoste per eenheid wat in Suid-Afrika se nywerheidsektor duidelik gestyg en sodoende die groei in produktiwiteit verlaag het.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 263</ref> Hierdie ontwikkeling maak dit baie moeilik vir Suid-Afrikaanse ondernemings om op die wêreldmark mee te ding.
Die probleem word ook deur 'n vergelyking van die nywerheidsektor se produktiwiteitsgroei in die tydperk tussen 1972 en 1990 met ander lande verduidelik: Terwyl dit in Suid-Afrika slegs 'n gemiddelde jaarlikse koers van 0,9 persent bereik het, het die groei in die [[Volksrepubliek China]] 9,7 persent, in Suid-Korea 8,2 persent, in Indonesië 7,6 persent en in die [[Republiek China]] 5,9 persent beloop. Die jaarlikse inkomste van 'n nywerheidswerker in 1993 was VS$ 9 088 in Suid-Afrika teenoor VS$ 3 550 in [[Zimbabwe]], VS$ 3 311 in [[Botswana]] en VS$ 656 in die Volksrepubliek China.<ref>{{en}} Gilroy/Gries/Naudè (2005), bl. 263</ref> Suid-Afrika sal dus nie in staat wees om op die basis van lae arbeidskoste met hierdie ekonomieë mee te ding nie.
== Infrastruktuur ==
Een van die min positiewe gevolge van die resessie, waarin Suid-Afrika in 2008/2009 gedompel is, was die laer kragverbruik van die mynbousektor en verwerkende nywerhede. Daar is dus geen kragtekorte meer aangeteken nie. Swak instandhouding, vaardigheidstekorte en die ontoereikende kapasiteit van bestaande kragsentrales sal in die volgende opswaaifase egter weer tot elektrisiteitsprobleme kan lei. Nuwe kragsentrales sal eers vanaf die jaar 2012 beskikbaar wees.
Volgens die Internasionale Energie-agentskap (IEA) het Suid-Afrika se totale primêre energieverbruik in 2005 127,6 miljoen ton olie-eenhede beloop.
=== Elektrisiteit ===
Suid-Afrika is die vasteland se grootste kragopwekker en het teen die einde van 2021 'n geïnstalleerde kapasiteit van 55 778 megawatt (MW) gehad.<ref name=":8">https://www.eskom.co.za/wp-content/uploads/2021/10/TDP_2021_-Public_Presentation_26_Oct2021.pdf</ref> Volgens [[Eskom]], die staatsbeheerde opwekker en transmissienetwerk, sal hierdie kapasiteit teen 2031 altesaam 84 121 MW bereik, te danke aan meer wind- en son-krag asook die gebruik van gas as ’n brandstof vir elektrisiteitsopwekking.<ref name=":8" /> Ondanks die planne vir groter opwekkingsvermoë, gaan Suid-Afrika sedert 2008 gebuk onder sporadiese kragonderbrekings weens swak onderhoud by Eskom se verouderende steenkoolkragsentrales.<ref name=":9">[https://businesstech.co.za/news/energy/541566/load-shedding-in-south-africa-is-inevitable-ramaphosa/#:~:text=Other%20issues%20which%20have%20made,of%20the%20country's%20electricity%20supply. https://businesstech.co.za/news/energy/541566/load-shedding-in-south-africa-is-inevitable-ramaphosa/#:~:text=Other%20issues%20which%20have%20made,of%20the%20country's%20electricity%20supply.]</ref> Besteding aan instandhouding by Eskom se 30 kragsentrales is vir baie jare verwaarloos en van die redes daarvoor sluit in 'n stygende skuldlas, korrupsie en 'n gebrek aan vaardighede.<ref name=":9" /> Dit is veral die beweerde korrupsie wat by Eskom plaasgevind het, wat die maatskappy se finansiële vermoë ingeperk het. Bewerings van korrupsie by Eskom het onder die loep van die [[Regterlike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping]], onder leiding van adjunkhoofregter [[Raymond Zondo]], gekom.<ref>https://www.statecapture.org.za/</ref>
Kort ná die eerste kragonderbrekings Suid-Afrika in 2008 begin tref het, het die regering besluit om private kapitaal te lok ten einde die land se kragopwekkingsvermoë te vergroot. Hierdie nuwe kapasiteit sou van hernubare energiebronne gebruik maak. In 2010 loods Suid-Afrika se nasionale tesourie en die departement van minerale hulpbronne en energie die Kantoor vir Onafhanklike Kragprodusente en sluit 'n memorandum van verstandhouding met die Ontwikkelingsbank van Suider-Afrika ten einde hernubare kragprojekte te lewer.<ref>{{Cite web |url=https://www.ipp-projects.co.za/Home/About |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2022 |archive-date= 3 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303144235/https://www.ipp-projects.co.za/Home/About |url-status=dead }}</ref> Die program is die Onafhanklike Kragprodusente Verkrygingsprogram (oftewel REIPPPP) gedoop. Teen einde Junie 2021 is 5 250 MW se nuwe hernubare energie aan die nasionale transmissienetwerk gekoppel.<ref name=":10">IPP. Kwartaallikse verslag Junie 2021. https://www.ipp-projects.co.za/Publications</ref> Die program het sedert sy ontstaan reeds R41,8 miljard se buitelandse belegging gelok en meer as 60 000 werksgeleenthede tydens die boufase geskep.<ref name=":10" /> Totale belegging in die program beloop R209,7 miljard vir 112 projekte.<ref name=":10" />
{| class="wikitable"
|+
! colspan="3" |Verspreiding van tegnologie as deel van die regering se hernubare energieprogram<ref name=":10" />
|-
|
|'''Gekontrakteer'''
|'''Operasioneel'''
|-
|'''Windkrag'''
|3 357 MW
|2 513 MW
|-
|'''Gekonsentreerde sonkrag'''
|600 MW
|500 MW
|-
|'''Fotovoltaïse sonkrag'''
|2 292 MW
|2 212 MW
|-
|'''Biomassa'''
|74 MW
|26 MW
|-
|'''Ander'''
|99 MW
|0 MW
|}
Suid-Afrika se elektrisiteitslandskap gaan dus deur 'n omwenteling waar daar van steenkoolbrandstof na hernubare bronne beweeg word. Die land steun steeds op steenkool vir ongeveer 88 persent van sy kragopwekking en is gevolglik die wêreld se veertiende grootste vrysteller van koolstofgasse.<ref>https://www.carbonbrief.org/the-carbon-brief-profile-south-africa</ref> Tydens die Verenigde Nasies se Raamwerk Konvensie oor Klimaatsverandering (VN Klimaatsverandering) se sitting in Parys, Frankryk in 2015, het Suid-Afrika hom verbind tot die vermindering van koolstofvrystellings.<ref>https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement/key-aspects-of-the-paris-agreement</ref> Tydens die 26ste sitting van die VN Klimaatsverandering in November 2021 in Glasgow, het die Verenigde State, Verenigde Konkryk, Frankryk, Duitsland en die Europese Unie finansiële steun ter waarde van $8,5 miljard aan Suid-Afrika beloof ten einde sy energie-opwekking te ontkool.<ref>https://www.climatechangenews.com/2021/11/04/south-africa-8-5bn-finance-package-offers-model-ending-reliance-coal/</ref> In antwoord het President Cyril Ramaphosa 'n Taakspan vir Klimaatsverandering in die lewe geroep en in Februarie 2022 vir Daniel Mminele, 'n voormalige uitvoerende hoof van Absa-groep en adjunkgoewerneur van die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank|Reserwebank]], as hoof daarvan aangestel.<ref>{{Cite web |url=https://www.presidency.gov.za/press-statements/daniel-mminele-appointed-head-presidential-climate-finance-task-team |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2022 |archive-date= 3 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303162442/https://www.presidency.gov.za/press-statements/daniel-mminele-appointed-head-presidential-climate-finance-task-team |url-status=dead }}</ref>
Vóór die Glasgow-beraad het die regering die wenners van die vyfde bodronde van die REIPPPP in Oktober 2021 aangekondig.<ref name=":11">Gwede Mantashe. Announcement by the minister of mineral resources and energy. 28 October 2021. https://www.ipp-projects.co.za/PressCentre{{Dooie skakel|date=Julie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Altesaam 25 projekte met opwekkingsvermoë van 2 583 MW is gekies en sal na beraming R50 miljard se belegging lok en ongeveer 13 900 werksgeleenthede in die boufase skep.<ref name=":11" /> President Cyril Ramaphosa het in sy staasrede van Januarie 2022 gesê uitnodigings vir tenders vir die sesde bodronde sal voor die middel van die jaar uitgestuur word.<ref name=":12">https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-2022-state-nation-address-10-feb-2022-0000</ref> Die sesde bodronde sal na verwagting 'n verdere 2 600 MW hernubare energie tot die land se kragpoel voeg.<ref name=":12" />
=== Water ===
Suid-Afrika se waterinfrastruktuur bestaan uit verskeie instansies. Daar is nege staatsbeheerde waterrade in Suid-Afrika: [[Rand Water]], Umgeni Water, Overberg Water, Amatola Water, Bloem Water, Lepelle Northern Water, Magalies Water, Mhlathuze Water en Sedibeng Water.<ref name=":13">https://hsf.org.za/publications/hsf-briefs/understanding-water-issues-and-challenges-iii-water-boards-and-bulk-water-services</ref> Die [[Departement van Water en Sanitasie]] is die enigste aandeelhouer in elk van hierdie waterrade.<ref name=":13" /> Hierdie waterrade lewer grootmaatwater aan kliënte soos munisipaliteite, myne en nywerhede. Weens die swak beheer oor hierdie kritiese infrastruktuur, het die minister van water en sanitasie, [[Senzo Mchunu]], in Januarie 2022 gesê al die waterrade sal hersien word ten einde dienslewering te verbeter.<ref>https://www.engineeringnews.co.za/article/water-boards-to-be-reviewed-2022-01-27-1/rep_id:4136</ref> Waterrade gaan gebuk onder wanbestuur en plaaslike munisipaliteite wat nie hul waterrekenings kan betaal nie.<ref name=":13" />
Benewens die waterrade, is daar watergebruikersverenigings in die res van die land. Hierdie verenigings word ingevolge die Nasionale Waterwet (36 van 1998) gereguleer.<ref name=":14">Nasionale Waterwet. Hoofstuk 8. 1996. https://www.dws.gov.za/iwqs/nwa/tmp_Chapter_8.html</ref> Ingevolge hierdie wetgewing kan waterverbruikers binne 'n sekere geografiese area 'n vereniging skep indien daar 'n behoefte bestaan.<ref name=":14" /> 'n Vereniging word plaaslik deur waterverbruikers bestuur en beheer en is verantwoordelik vir die waterinfrastruktuur soos pypleidings en kanale.<ref name=":14" />
Gegewe dat Suid-Afrika 'n waterarm land is, is daar in die 1980's begin om op grootskaal water in Lesotho op te dam. Die [[Lesotho-Hoogland-waterprojek]], soos dit bekend staan, word deur die staatsbeheerde Trans-Caledon-tonnelowerheid bestuur.<ref name=":15">https://www.tcta.co.za/about-tcta/</ref> Die eerste fase van die projek is in 2003 afgehandel met die voltooiing van die [[Katsedam]], Mohale- en Mueladam. Tydens hierdie fase van die projek is daar ook 'n inlaattoring, 'n oordragtonnel en 'n hidrokragstasie gebou.<ref name=":15" /> Die eerste fase van die projek lewer 780 miljoen m<sup>3</sup> water per jaar aan die Vaalrivierstelsel wat hoofsaaklik aan Johannesburg water voorsien.<ref name=":15" /> Fase twee van die projek is in 2020 geloods en behels die bou van die 165m-hoë Polihalidam en 'n oordragtonnel van 37 kilometer lank.<ref name=":15" /> Hierdie fase van die projek sal vir 'n verdere 465 miljoen m<sup>3</sup> water aan die Vaalrivierstelsel sorg.<ref name=":15" />
Tydens die 2022 begrotingsrede het die regering gesê dat besteding op die land se waterinfrastruktuur vir die drie boekjare geëindig 2025 ongeveer R123,8 milard sal beloop.<ref name=":2" />
=== Paaie ===
Suid-Afrika beskik oor uitgebreide vervoerinfrastruktuur. Die land het ʼn geteerde padnetwerk van ongeveer 750 000 kilometer, die 10de langste in die wêreld.<ref name=":16">{{Cite web |url=https://www.transport.gov.za/roads |title=argiefkopie |access-date= 4 Maart 2022 |archive-date= 4 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304060801/https://www.transport.gov.za/roads |url-status=dead }}</ref> Paaie wat deur die verskillende vlakke van regering onderhou word, beslaan ʼn lengte van 618 081 kilometer.<ref name=":16" />
Die Suid-Afrikaanse Nasionale Padagentskap is verantwoordelik vir die instandhouding van 21 403 kilometer se hoofpaaie, waarvan verskeie tolpaaie is.<ref name=":16" /> Provinsiale regerings is verantwoordelik vir die instandhouding van die meeste paaie, naamlik 47 348 kilometer se teer- en 226 273 kilometer se grondpaaie.<ref name=":16" /> Metrorade en munisipaliteite is verantwoordelik vir die meeste paaie se instandhouding, naamlik 323 057 kilometer.<ref name=":16" />
Volgens die departement van vervoer is die totale vervangingskoste van Suid-Afrika se paaie R2 000 miljard werd.<ref name=":16" /> Tydens die 2022 begrotingsrede het die regering gesê dat besteding op die land se paaie vir die drie boekjare geëindig 2025 ongeveer R199,8 milard sal beloop.<ref name=":2" /> Of hierdie besteding voldoende sal wees, is debateerbaar in die lig van die toestand van die land se paaie, veral provinsiale en munispale padnetwerke. In 'n verslag deur die konsultasiefirma Frost & Sullivan, wat in 2021 vrygestel is, is bevind dat 54 persent van die land se grondpaaie en 30 persent van die geteerde padnetwerk in "swak tot baie swak toestand" is.<ref name=":17">[https://businesstech.co.za/news/motoring/497201/new-data-shows-how-broken-south-africas-roads-are/#:~:text=A%20new%20report%20by%20business,poor%20to%20very%20poor%20condition. https://businesstech.co.za/news/motoring/497201/new-data-shows-how-broken-south-africas-roads-are/#:~:text=A%20new%20report%20by%20business,poor%20to%20very%20poor%20condition.]</ref> Dit is veral die provinsiale regerings van die Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes wat sukkel om hul padnetwerke te onderhou.<ref name=":17" />
== Internasionale handel en buitelandse beleggings ==
=== Buitelandse handel in 2009 ===
Suid-Afrika se buitelandse handel het in 2009 met 24,66 persent afgeneem tot ZAR 1,06 miljard. Uitvoere het met 20,88 persent verminder tot ZAR 524 miljard, terwyl invoere 'n afname van 27,95 persent tot ZAR 540 miljard getoon het. Vanweë die laer invoere kon Suid-Afrika sy tekort op die handelrekening merkbaar verminder: terwyl nog in 2008 'n tekort van ZAR 87,7 miljard aangeteken is, het hierdie syfer aan die einde van 2009 nog net ZAR 16,4 miljard beloop.
Een van die hoofredes vir die sterk dalende tendens van invoere was die laer nywerheidsproduksie. Gevolglik moes sektore soos die motorbedryf minder onderdele en halfverwerkte goedere uit die buiteland invoer. Uitvoere het 'n dalende tendens vertoon weens die laer vraag na Suid-Afrikaanse minerale en motors. Daarnaas het die koopkrag van groot dele van die Suid-Afrikaanse bevolking as gevolg van die globale finansiële en ekonomiese krisis merkbaar gekrimp.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie: Buitelandse handel''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017032751/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html |date=17 Oktober 2007 }}</ref>
Nog in 2008 was Duitsland, die VSA en Japan die belangrikste handelsvennote van Suid-Afrika. Hierdie prentjie het moontlik in 2009 verander aangesien die [[Volksrepubliek China]] minder deur die globale resessie en die krimpende wêreldhandel geraak is en sodoende na verwagting Duitsland en die VSA verbygesteek het.
=== Uitvoere in 2012 ===
[[Lêer:Territorial waters - South Africa.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Suid-Afrika]]
Wat die persentasie afsetgebied van die ingevoerde Suid-Afrikaanse goedere en dienste betref, is hierdie land se wêreldwye aanvraag en ekonomiese impak maar ''uiters gering''.
In Europa maak Suid-Afrikaanse goedere en dienste byvoorbeeld slegs '''1,36%''' ($8,3 miljard) van die [[Verenigde Koninkryk]] (2012) se totale invoere uit.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/gbr/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The United Kingdom (2012)]</ref> Meer as die helfte van die Britse invoere uit Suid-Afrika bestaan uit diamante, goud en platinum.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/gbr/zaf/show/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Products that The United Kingdom imports from South Africa (2012)]</ref> So volg in dieselfde jaar ook [[Duitsland]] met slegs 0,52% ($5,7 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/deu/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Germany (2012)]</ref> [[België]]-[[Luxemburg]] 0,87% ($3,6 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/blx/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Belgium-Luxemburg (2012)]</ref> [[Nederland]] 0,49% ($2,6 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/nld/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The Netherlands (2012)]</ref> [[Italië]] 0,53% ($2,5 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/ita/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Italy (2012)]</ref> [[Switserland]] 0,99% ($2,5 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/che/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Switzerland (2012)]</ref> [[Spanje]] 0,42% ($1,4 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/esp/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Spain (2012)]</ref> en [[Frankryk]] 0,19% ($1,2 miljard).<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/fra/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of France (2012)]</ref>
In die Ooste maak Suid-Afrikaanse goedere en dienste ook 'n klein persentasie van die totale invoere uit (2012): In [[China]] 0,69% ($9,7 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/chn/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of China (2012)]</ref> [[Indië]] 2,03% ($9,1 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/ind/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of India (2012)]</ref> [[Japan]] 0,8% ($6,33 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/jpn/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Japan (2012)]</ref> [[Hongkong]] 1,23% ($5,84 miljard),<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/hkg/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Hong Kong (2012)]</ref> [[Suid-Korea]] 0,43% ($2,11 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/kor/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of South Korea (2012)]</ref> en [[Thailand]] 0,99% ($1,9 miljard)<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/tha/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of Thailand (2012)]</ref>
Suid-Afrikaanse goedere en dienste maak ook slegs 0,52% (VS$9,36 miljard) van die totale invoere van die [[Verenigde State van Amerika]] (2012) uit.<ref>{{en}} [https://atlas.media.mit.edu/en/explore/tree_map/hs/import/usa/show/all/2012/ Obervatory of Economic Complexity: Import origins of The United States (2012)]</ref>
=== Verenigde Koninkryk ===
Die Verenigde Koninkryk (VK) is die tweede belangrikste mark vir Suid-Afrikaanse uitvoerders, en met sowat 12 miljard Pond Sterling bly Britse maatskappye die belangrikste buitelandse beleggers in Suid-Afrika, terwyl ook sowat 200 Suid-Afrikaanse ondernemings filiaalmaatskappye in die VK het. Nege van die twintig belangrikste buitelandse maatskappye in Suid-Afrika het hulle hoofkwartier in die VK.<ref>{{en}} [http://www.info.gov.za/speeches/2006/06120615151003.htm ''South African Government Information – Deputy President Phumzile Mlambo-Ngcuka to pay working visit to London (6 Desember 2006)'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
=== Duitsland ===
==== Duitse multinasionale maatskappye in Suid-Afrika ====
Daar is hegte geskiedkundige en ekonomiese bande tussen die Bondsrepubliek Duitsland en Suid-Afrika wat oorspronklik reeds gedurende die 19de eeu gesmee is. Die ekonomiese betrekkinge weerspieël natuurlik ook die feit dat sowat dertig persent of een miljoen van Suid-Afrika se blanke inwoners van Duitse afkoms is.<ref>{{en}} Gilroy, B.M. en Bauer, N. (Universiteit van Paderborn, Duitsland): ''German Multinationals in Africa''. In: Gilroy/Gries/Naudé (2005), bl. 168</ref> Duitse ondernemings het al vroeg begin om in die Suid-Afrikaanse mynbou en handel te belê, en ook die meeste van die beduidende ''[[Randlords]]'' van die 19de eeu wat 'n rol by die ontwikkeling van die plaaslike goudmynbou gespeel het, was Duits-gebore Suid-Afrikaners.<ref>{{af}} Capstickdale, Lyonel: ''Grondleggers van Johannesburg''. In: Suid-Afrikaanse Panorama, volume 31, nommer 11 (November 1986), bl. 6</ref>
{| class="wikitable"
! Jaar
! Naam van maatskappy of persoonlikheid
! Bedrywighede
|---- |-
| 1795
| Dr. Friedrich Liesching
|Vervaardiging van natuurlike medisyne
|---- |-
| 1823
| Dr. Otto Landsberg
|Uitvoer van tabak
|---- |-
| 1839
| Josef en Adolf Mosenthal
|Handelskompanjie
|---- |-
| 1852
| Hamburgse Kompanjie
|Handelskompanjie
|---- |-
| 1868
| Siemens
|Elektriese nywerheid in Kaapstad
|---- |-
| 1895
| AEG
|Vervaardiging van elektriese komponente
|---- |-
| 1912
| Ernest Oppenheimer (Anglo American-korporasie)
|Diamante-maatskappy
|---- |-
| 1930's
| Mannesmann DEMAG
|Staalnywerheid en steenkoolraffinadery
|---- |-
| 1948
| Volkswagen
|Motorvervaardiging
|---- |-
| 1949
| Vereniging van Duitse Uit- en Invoerders
|Voorloper van Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede
|---- |-
| 1950
| BASF se vennootskap met SASOL
|Steenkool-tot-brandstof-projek
|---- |-
| 1958
| Mercedes-Benz, Oos-Londen
|Motorvervaardiging
|---- |-
| 1962
| Lufthansa
|Lugredery
|---- |-
| 1972
| BMW Groep
|Motorvervaardiging
|}
'''''Die bedrywighede van Duitse maatskappye in Suid-Afrika'''''<ref>{{de}} Mundorf, Dirk: ''Bedeutung von Investitionen deutscher Industrieunternehmen für die Wirtschaft Südafrikas''. Europäische Hochschulschriften, Vol. 1361, Frankfurt am Main: Peter Lang Verlag 1993, bl. 108–112; Gütschleg, Dirk: ''Deutsche Unternehmen im neuen Südafrika''. Berlyn: Deutscher Industrie- und Handelstag (DIHT) 1999, bl. 12; uitgebrei deur Gilroy/Gries/Naudé (2005)</ref>
Volgens die Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede is daar sowat 600 Duitse maatskappye in die land met 'n totaal van 90 000 werknemers. Die meeste Duitse ondernemings behoort tot die nywerheidsektor en spits hulle op bedrywighede soos masjienbou, elektroniese goedere, chemie, farmaseutiese produkte, metaalverwerking en motorvervaardiging toe.<ref>{{de}} Gütschleg (1999); Gilroy/gries/Naudé (2005), bl. 169</ref> Regstreekse beleggings het in 2008 3,3 miljard € beloop.<ref>{{de}} [http://www.bdi.eu/Suedafrika.htm ''Bundesverband der deutschen Industrie e.V.: Südafrika''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110702064147/http://bdi.eu/Suedafrika.htm |date= 2 Julie 2011 }}</ref> In 2016 is die regstreekse beleggings van 415 Duitse ondernemings in Suid-Afrika op €6,6 miljard beraam. Die netto-kapitaaltoevloei uit Duitsland het van €53 miljoen in 2016 gestyg tot €302 miljoen in 2017.<ref>[http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/suche,t=suedafrika-buhlt-um-investitionen,did=1925098.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 6 Junie 2018: Südafrika buhlt um Investitionen. Besoek op 10 Julie 2018'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Die handelsbetrekkinge tussen Duitsland en Suid-Afrika het in die 1960's beduidend verstewig, en daar is verwag dat die bedrywighede van Duitse maatskappye as gevolg van die vryehandelsoorenkoms tussen die Europese Unie en Suid-Afrika in die toekoms verder sal toeneem. Die meeste Duitse beleggings is 'n regstreekse gevolg van die groeiende inheemse mark in Suid-Afrika, en Duitsland was een van min belangrike nywerheidslande wat sy RBB selfs tydens die periode van politieke en ekonomiese onstabiliteit van die 1980's nog verhoog het, terwyl die meeste ander lande se multinasionale maatskappye hul onttrek het tydens die destydse disinvesteringsveldtog.
Duitse maatskappye het 'n belangrike bydrae tot die opleiding van Bruin, Swart en Asiatiese werkers gelewer eerder as om voordeel uit die vroeëre rasseskeidingsbeleid te trek. Die beleggings in behuising, gesondheidssorg en beroepsopleiding was van groot waarde vir Suid-Afrika se sosio-ekonomiese ontwikkeling en het 'n stabiliserende rol in die tydperk van sanksies en handelsboikotte gespeel. Die Duitse motorvervaardigers BMW, Volkswagen en Mercedes-Benz het van Suid-Afrika 'n beskeie, maar suksesvolle, mededinger op die internasionale uitvoermark vir motors gemaak.
Volgens die Suid-Afrikaans-Duitse Kamer van Koophandel en Nywerhede se tiende meningspeiling onder Duitse maatskappye in Suid-Afrika, wat in 2008 gehou is, het Duitse sakeleiers 'n meer pessimistiese houding teenoor Suid-Afrika se politieke en ekonomiese vooruitsigte ontwikkel.<ref>{{en}} [http://suedafrika.ahk.de/fileadmin/user_upload/Dokumente/survey1.pdf Dr. Günter Past: ''10th Survey of German Enterprises in South Africa. Views, opinions, judgements, intentions and considerations with regard to politics and economy''. Kaapstad, September 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Terwyl daar sedert die laaste meningspeiling in 2006 meer in Suid-Afrika belê en ook meer werksgeleenthede geskep is, het vertroue in die regering merkbaar gedaal. Duitse ondernemings is veral bekommerd oor die toekomstige beskikbaarheid en koste van elektrisiteit en die instandhouding van die vervoerinfrastruktuur. Daarnaas blyk swart ekonomiese bemagtiging vir baie ondernemings 'n probleem te wees: 'n derde van alle deelnemende ondernemings het aangedui dat hulle hulself vanweë dié beleid moontlik aan Suid-Afrika sal onttrek. Byna elke tweede onderneming kla oor die koste wat aan swart ekonomiese bemagtiging verbonde is, terwyl hulle hoegenaamd geen voordele daaruit trek nie.
==== Duitse handel met Suid-Afrika ====
Duitsland is nog steeds die belangrikste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffer]] van kapitaalgoedere en tegnologie.<ref name="auswaertiges-amt.de">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017032751/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Suedafrika/Wirtschaft.html |date=17 Oktober 2007 }}</ref> Duitse uitvoere na Suid-Afrika het in 2006 met 10,5 persent gestyg tot €7,4 miljard, terwyl Duitsland se invoere uit Suid-Afrika self met 18 persent gestyg het tot €4,1 miljard. Naas tradisionele uitvoergoedere soos goud, steenkool en metale het die land begin om steeds meer verwerkte nywerheidsgoedere uit Suid-Afrika in te voer. Duitsland se uitvoere het veral bestaan uit masjiene, grondstowwe, nie-edele metale, yster en staal, voedselprodukte, motorvoertuie en -komponente, chemikalieë en elektrotegniese produkte.<ref name="auswaertiges-amt.de" />
In 2008 het Suid-Afrika goedere en dienste ter waarde van VS$ 8,2 miljard na Duitsland uitgevoer, terwyl invoere uit Duitsland VS$ 11,7 miljard beloop het. Duitsland was die belangrikste handelsvennoot van Suid-Afrika, nog voor die Verenigde State en Japan. Regstreekse Duitse beleggings in Suid-Afrika het aan die einde van 2011 €6,273 miljard beloop. In 2012 is 'n netto-afvloei van Duitse beleggingskapitaal ter waarde van €246 miljoen aangeteken. Regstreekse Suid-Afrikaanse beleggings in Duitsland het in 2012 €1,009 miljard beloop.<ref>{{de}} Bron: ''GTAI (Germany Trade and Invest), Wirtschaftsdaten kompakt: Südafrika. November 2013''</ref>
{| class="wikitable"
! Jaar
! Uitvoere na Duitsland
! Invoere uit Duitsland<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=972808.html ''GTAI Germany Trade and Invest, 7 Maart 2014: Deutscher Handel mit Subsahara-Afrika ging 2013 zurück''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406191201/http://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/maerkte,did=972808.html |date= 6 April 2014 }}</ref>
|---- |-
| 2011
| 6 215,4 miljoen €
| 8 664,9 miljoen €
|---- |-
| 2012
| 5 105,8 miljoen €
| 8 813,5 miljoen €
|---- |-
| 2013
| 4 738,6 miljoen €
| 8 543,2 miljoen €
|}
== Dienstesektor ==
=== Toerisme ===
{{Sienook|Toerismesyfers van Suid-Afrika}}
[[Lêer:TheRanchResortPoolandLapaMay2010.JPG|duimnael|Bosveldkampe soos dié in Limpopo is gewilde toeristetrekpleisters]]
Toerisme word deur die Suid-Afrikaanse regering as 'n arbeidsintensiewe sleutelsektor beskou – met 'n voorsieningsketting wat oor 'n verskeidenheid ander ekonomiese bedrywe strek. Dit is een van die ses werkdrywers wat in die regering se Nuwe Ekonomiese Groeiplan geïdentifiseer is.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm#.VPOPIV3nJhc ''www.southafrica.info: South Africa's tourism industry. Besoek op 1 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150321004012/http://www.southafrica.info/business/economy/sectors/tourism-overview.htm#.VPOPIV3nJhc |date=21 Maart 2015 }}</ref>
Volgens 'n ondersoek wat deur Standard Bank gedoen is, is [[toerisme]] tans die belangrikste bron van buitelandse valuta vir die land, met 'n inkomste van R 53,9 miljard (VS$ 5,232 miljard) in 2003 (of sewe persent van die bruto binnelandse produk) – nog voor die goudmynbou, wat R 35,3 miljard verdien het. Terwyl sake-, kulturele, eko-, paleo-, avontuur- en sporttoerisme reeds gevestig is, word nuwe velde soos wyn-, geneeskundige en plattelandse toerisme tans ontwikkel.
Die toerismebedryf in Suid-Afrika het in 2009 R 189 miljard tot die nasionale ekonomie bygedra en verskaf tans werk aan sowat 1,2 miljoen mense, en daar word geraam dat met elke agt toeriste, wat die land kom besoek, een nuwe werksgeleentheid geskep kan word. Volgens die ''South Africa Yearbook 2002/03'' is daar 700 hotelle, 2 800 gastehuise en meer as 10 000 restourante in die land.
In 2012 het 9,2 miljoen internasionale toeriste 'n besoek aan die land gebring, teenoor 8,3 miljoen in 2011 en 8,1 miljoen in [[2010]].<ref>{{en}} [http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_highlights13_en_lr_0.pdf ''UNTWO Tourism Highlights, 2013-uitgawe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127174556/http://dtxtq4w60xqpw.cloudfront.net/sites/all/files/pdf/unwto_highlights13_en_lr_0.pdf |date=27 November 2013 }}</ref> Die toerismebedryf het in 2004 6,729 miljard VSA-$ se buitelandse valuta vir die Suid-Afrikaanse ekonomie verskaf.<ref>{{de}} Bron: World Tourism Organization. In: ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 705</ref> Suid-Afrika was in dié jaar reeds die gewildste toeristebestemming in Afrika, nog voor [[Tunisië]] (vyf miljoen toeriste) en [[Egipte]] (4,9 miljoen).
=== Bankbedryf ===
[[Lêer:00000-CornerHouse-National Bank Building-Cnr Simmonds & Market Streets-Johannesburg-s.jpg|duimnael|links|Nasionale Bank-gebou in Johannesburg]]
Een van die merkwaardigste prestasies van die Suid-Afrikaanse ekonomie is die ontwikkeling van 'n hoogs gesofistikeerde bankbedryf wat van die land die finansiële leier in Afrika maak. Volgens die ''World Competitive Index'', wat deur die [[Wêreld Ekonomiese Forum]] saamgestel en gepubliseer word, word Suid-Afrika tweede gelys ten opsigte van die beskikbaarheid van finansiële dienste en derde ten opsigte van die gesonde fondament van sy bankbedryf. Ondanks die hoogsmededingende mark – veral vir privaatkliënte – is daar volgens ''Finscope'' egter nog sowat nege miljoen Suid-Afrikaners wat nie oor hul eie bankrekening beskik nie. In 2013 het 3,5 miljoen privaatkliënte vir die eerste keer in hul lewe 'n bankrekening geopen.<ref>{{en}} [http://performance.ey.com/2014/12/02/banks-need-put-customer-first/ ''EY Performance Portal: Why banks need to put the customer first. Besoek op 1 Februarie 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150214073749/http://performance.ey.com/2014/12/02/banks-need-put-customer-first/ |date=14 Februarie 2015 }}</ref>
[[Lêer:Downtown Joburg.jpg|duimnael|Trustbank-gebou in Johannesburg (in die middel van die foto)]]
So word die Suid-Afrikaanse mark as besonder ingewikkeld beskou omdat banke na sowel die spesifieke finansiële behoeftes van meer veeleisende klante asook dié van ekonomies benadeeldes, wat min of geen ervaring met bankdienste het nie en hul spaargeld moontlik nog onder hul matrasse wegsteek, moet omsien.
Die Suid-Afrikaanse bankbedryf, waaroor die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]] (SARB) toesig hou, word deur vier hoofrolspelers oorheers – [[Nedbank]], [[Absa Group Limited|Absa Groep]], [[Standard Bank]] en [[Eerste Nasionale Bank|First Rand]] – wat sowel gewone asook beleggingsbankdienste aanbied. Die hertoetreding van leidende oorsese banke, wat ekonomiese bande met Suid-Afrika teen die middel van die 1980's as deel van die internasionale sanksieveldtog verbreek het, het sedert die middel van die negentigerjare vir taai mededinging op die mark gesorg.
Banke, wat sake in die land doen en likwideitsprobleme ondervind, moet by die Reserwebank geld teen 'n fluktuerende rentekoers (repokoers) leen. Hierdie meganisme stel die SARB in staat om likwiditeitsvlakke in die bankbedryf te monitor. In 2014 was vir die eerste keer 'n Suid-Afrikaanse bank op staatshulp aangewese. Die vinnige en doeltreffende manier, waarop die SARB en ander finansiële instellings bystand aan die bankonderneming verleen het, is deur analitici as bewys vir die hoë gehalte van die land se finansiële stelsels en die toesighouding daaroor gewaardeer.<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Suedafrika/Wirtschaft_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie. Besoek op 16 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160319155629/http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/Suedafrika/Wirtschaft_node.html |date=19 Maart 2016 }}</ref>
== Landbou ==
{{Hoofartikel|Landbou in Suid-Afrika}}
[[Lêer:Persea americana fruits.JPG|duimnael|Suid-Afrika is tans die sewende grootste avokado-uitvoerland in die wêreld.]]
Suid-Afrika se [[landbou]]sektor trek voordeel uit die land se groot [[oppervlakte]] van sowat 1,2 miljoen [[vierkante kilometer]] wat oor sewe verskillende klimaatsones van Mediterreense tot subtropiese en halfwoestyn-[[klimaat]] strek en 3 000 [[kilometer]] se kuslyn insluit, die gepaardgaande groot biologiese verskeidenheid van plaaslike landbouprodukte en seekos, en die moderne infrastruktuur met sewe moderne [[seehawe]]ns en drie internasionale [[lughawe]]ns vir uitvoere.
Landbouaktiwiteite sluit intensiewe graanverbouing en gemengde boerdery in; veral [[bees]]teelt in die [[Bosveld]] en [[skaap]]teelt in die droë landsdele. Naas [[mielie]]s, die tradisionele Suid-Afrikaanse [[stapelvoedsel]], word ook [[koring]], [[hawer]], [[hout]], suikerriet, [[sitrus]] en [[sonneblom]]me op groot skaal verbou.
Alhoewel dertien persent van Suid-Afrika se oppervlakte geskik is vir graanverbouing, het slegs 22 persent van hierdie landbougrond groot potensiaal. Die res, in 'n land waar neerslae ongelyk verdeel is, is sterk afhanklik van voldoende watervoorrade, en sommige gebiede word gereeld deur droogtes geteister. Bykans vyftig persent van Suid-Afrika se watervoorraad word deur die landboubedryf verbruik, wat sowat 1,3 miljoen [[hektaar]] landbougrond onder [[besproeiing]] het.
=== Uitvoere ===
[[Lêer:Gauteng-Sheep Farming-001.jpg|duimnael|'n Skaapplaas in [[Gauteng]]]]
Die plaaslike landbousektor lewer sowat 8 persent van Suid-Afrika se totale uitvoere op, met [[wyn]], sitrusvrugte, [[suiker]], [[druiwe]], [[mielies]], vrugtesappe, [[wol]] en seisoenale vrugte soos [[appel]]s, [[peer|pere]], [[perske]]s en [[appelkoos|appelkose]]. Ander belangrike uitvoerprodukte is [[avokado]]'s, [[suiwelproduk]]te, [[blom]]me, verwerkte voedsel, huide en [[vel]]le, [[vleis]], nie-alkoholiese dranke, [[pynappel]]s, ingemaakte vrugte en neute.
Suid-Afrika is die wêreld se tweede grootste uitvoerland van pomelo's, die vierde grootste van [[pruim]]e, die vyfde grootste ten opsigte van pere en tafeldruiwe, die sewende grootste ten opsigte van avokado's en die agtste grootste ten opsigte van mielies en [[nartjie]]s. Daarnaas is tans ook kruiedranke en [[seekos]] vinnig groeiende markte in oorsese gebiede.
Suid-Afrika se omgekeerde seisoene in vergelyking met [[Europa]] verseker dat die land 'n suksesvolle mededinger op die Europese markte kan wees. Suid-Afrika is die mees nabygeleë produsent van tuin- en sierplante vir Europese invoerders. Danksy die ooreenkoms oor wyn en alkoholiese dranke, wat Suid-Afrika met die Europese Unie aangegaan het, mag jaarliks 42 miljoen liter se wyn en alkoholiese dranke doeanevry na Europese bestemmings uitgevoer word.
=== Wynbou ===
{{Hoofartikel|Suid-Afrikaanse wyn}}
[[Lêer:Whitewine - South Africa.jpg|duimnael|Suid-Afrikaanse [[witwyn]] in die Boland.]]
Suid-Afrika se wynbougebiede in die provinsie Wes-Kaap trek voordeel uit die plaaslike Mediterreense klimaat en die gunstige invloede van die koue [[Benguela-stroom]]. Suid-Afrika is met 2,7 persent van die jaarlikse produksie, wat gelykstaan an 730 miljoen liter, tans die negende grootste wynprodusent ter wêreld. 4 406 wynprodusente en 561 wynkelderye was in 2004 in die land geregistreer en het sowat 340 000 werkgeleenthede gebied. Suid-Afrika was in 2003 op sewe na die belangrikste wynprodusent ter wêreld met 885 000 ton.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 653</ref>
Die Kaapse Wynmakersvereniging ([[KWV]]) pronk selfs met die wêreld se grootste wynkelder in die [[Paarl]] – die wynlandgoed met 24 hektaar se wingerde kan tot by 121 miljoen liter wyn stoor.<ref>{{en}} [http://www.southafrica.info/overview/english/agriculture-english.htm southafrica.info: ''Agriculture – South African Wines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027004125/http://www.southafrica.info/overview/english/agriculture-english.htm |date=27 Oktober 2007 }}</ref>
Alhoewel die wynbou in die land 'n tradisie van meer as driehonderd jaar het, was sy uitvoere as gevolg van die internasionale isolering van Suid-Afrika tot by die 1980's baie beperk. Sedertdien het die vraag na Suid-Afrikaanse wyne veral in Sentraal-Europa skerp gestyg.
Danksy die toenemende internasionale gewildheid van Suid-Afrikaanse wyne het die uitvoersyfers sedert die jare negentig skerp gestyg en beloop in 2002 reeds 220 miljoen liter (teenoor 'n skamele 25 miljoen in 1991). Die gewildste soorte op die internasionale mark is Chenin Blanc en Cabernet Sauvignon.
== Mynbou ==
{{Hoofartikel|Mynbedryf van Suid-Afrika}}
Die mynbousektor se bydrae tot die bruto binnelandse produk (BBP) het in 2017 sowat 10,8 persent beloop. Suid-Afrikaanse mynbou-ondernemings het in 2017 465 000 werknemers in diens gehad, 85 000 minder as nog in 2012. Meer as 'n derde van die land se uitvoerinkomste word met onverwerkte minerale en ander hulpbronne verdien.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/suedafrika-node/wirtschaft/208402#content_1 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Suid-Afrika – Ekonomie. Besoek op 11 Julie 2018'']</ref>
=== Goud ===
Suid-Afrikaanse goudmyne dra 4,2 persent by tot wêreldwye goudproduksie.<ref name=":02">Mineraleraad van Suid-Afrika. https://www.mineralscouncil.org.za/sa-mining/gold</ref> Ondanks ʼn skerp afname in goudproduksie in die land, bly die Witwatersrand-kom die wêreld se grootste goudhulpbron.
Gedurende 2019 is goudverkope van R72,5 miljard aangeteken, effe meer as 2018 se R70 miljard.<ref name=":02" /> Volgens die Mineraleraad van Suid-Afrika, die bedryfsorganisasie vir alle mynbouprodusente, het die werkerskorps in goudmynbou van 100 189 in 2018 tot 95 130 in 2019 afgeneem.<ref name=":02" /> “Indiensneming in die goudsektor het sedert die 1980’s afgeneem,” sê die raad.
=== Platinum ===
Suid-Afrika was in 2004 weer verreweg die belangrikste produsent van [[platinum]] met 163 ton, gevolg deur die [[Russiese Federasie]] (60,6 ton), Kanada (26,4 ton) en die Verenigde State (4,0 ton).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2007''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 2006, bl. 658–659</ref> Hierdie vier lande was ook die grootste [[Verskaffer (ekonomie)|verskaffers]] op die wêreldmark. Die grootste invoerders met sowat 25 persent elk is die VSA, die Volksrepubliek China, Japan en Wes-Europa. Platinum word veral vir die vervaardiging van uitlaatgas-katalisators in die motorbedryf (sowat 40 persent van die internasionale vraag), vir die slaan van munte en die vervaardiging van [[juweliersware]], in die elektroniese (hardeskywe in rekenaars), energie- ([[brandstofsel]]le) en in die [[Chemiese ingenieurswese|chemiese bedryf]] benodig.
As gevolg van die hoë vraag uit sowel die Volksrepubliek China asook spekulante het pryse op die wêreldmark tussen 2003 en 2005 skerp gestyg en met VS$ 900 per fynons 'n nuwe rekordvlak bereik. Die motorbedryf het weens die hoë pryse begin om platinum met die nou-verwante metaal [[palladium]], wat teen laer pryse beskikbaar is, te vervang.<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006'', bl. 630</ref>
=== Diamante ===
[[Lêer:Diamant sur kimberlite (République d'Afrique du Sud) 1.JPG|duimnael|'n Brokstuk kimberliet, die mineraal waarin natuurlike diamante voorkom]]
[[Lêer:Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg|duimnael|Suiwer chroomkristalle (99,999%) naas 'n chroomkubus van 1cm³]]
Die wêreldwye [[diamant]]emark word deur die Brits-Suid-Afrikaanse mynboumaatskappy [[De Beers]] se ''Central Selling Organization (CSO)'' oorheers, wat in 2004 65 persent van die markvolume beheer het. Dit sluit ook die meeste Russiese verkope van diamante in wat onlangs skerp gestyg het. Die mark is grotendeels onafhanklik van die jaarlikse ontginning, aangesien groot hoeveelhede diamante teruggehou word ter wille van prysstabilisering. Die wêreldwye diamantontginning het in 2006 194,81 miljoen karaat beloop (waarvan 93,291 miljoen karaat nywerheids- en 101,519 miljoen karaat sierdiamante). 15,37 miljoen karaat is in Suid-Afrika ontgin.<ref name="ReferenceA">{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2009'', bl. 666</ref>
=== Chroom ===
Sowat 55 persent van die wêreld se [[Chroom|chromietertsvoorrade]] is in die [[Bosveldkompleks]] (provinsies Mpumalanga en Limpopo) gekonsentreer, en tans word bykans die helfte van die jaarlikse chromietertsproduksie in Suid-Afrika ontgin. Chroom speel 'n belangrike rol by die vervaardiging van vlekvrye staal en brandbestande materiale en word daarnaas ook in die chemiese bedryf gebruik.
=== Ystererts ===
Die internasionale vraag na [[yster]]erts het in 2004 skerp gestyg, veral danksy die snelgroeiende staalvervaardiging in Oos-Asiatiese lande soos die Volksrepubliek China. Die pryse op die wêreldmark het met tussen 30 en 40 persent gestyg; toekomstige prysverhogings is vanweë die beperkte aanbod en hoër vragtariewe vir seevervoer onvermydelik. Die wêreldwye ontginning het in 2003 1 066,3 miljoen ton beloop, waarvan 37,3 miljoen in Suid-Afrika. Die gemiddelde Fe-gehalte van Suid-Afrikaanse ystererts is 64 persent en vergelyk gunstig met dié van die belangrikste mynboulande soos Brasilië (229,6 miljoen ton, 65 persent), Australië (210,7 miljoen ton, 62 persent) en die Volksrepubliek China (130,5 miljoen ton, 60 persent).<ref>{{de}} ''Der Fischer Weltalmanach 2006'', bl. 629</ref>
=== Steenkool ===
Die [[Steenkool in Suid-Afrika|steenkoolbedryf]] het in 2019 altesaam 92 230 werknemers in diens gehad teenoor 86 647 in 2018.<ref name=":03">{{Cite web |url=https://miningafrica.net/natural-resources-africa/coal-mining-in-africa/ |title=argiefkopie |access-date= 4 Maart 2022 |archive-date= 4 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304133606/https://miningafrica.net/natural-resources-africa/coal-mining-in-africa/ |url-status=dead }}</ref> Dit verteenwoordig ongeveer een uit elke vyf mynwerkers in Suid-Afrika.<ref name=":03" />
Produksie van steenkool het in 2019 altesaam 258,9 miljoen ton beloop teenoor 253 miljoen ton in 2018.<ref name=":03" /> Totale verkope in 2019 was R139,3 miljard.<ref name=":03" /> Die steenkoolbedryf het in 2019 sowat R61 miljard aan die verkryging van goedere en dienste bestee, waarvan die meeste van plaaslike verskaffers was.<ref name=":03" />
=== Uraan ===
[[Lêer:UraniumUSGOV.jpg|duimnael|Uraanerts]]
Die ontginning van [[Uraan in Suid-Afrika|uraan]] in [[Suid-Afrika]] geskied hoofsaaklik as ʼn newe-proses van goud- en kopermynbou.<ref name=":04">Wêreld- Kernvereniging. 2022. https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-o-s/south-africa.aspx</ref> As sodanig is die land nie ʼn groot produsent van die mineraal nie. In 2019 het Suid-Afrika 346 ton uraan geproduseer.<ref name=":04" />
=== Mangaan ===
[[Suid-Afrika]] beskik oor tussen 75% en 80% van die wêreld se geïdentifiseerde [[Mangaan in Suid-Afrika|mangaanreserwes]] en ongeveer 24% van die wêreld se totale reserwes, wat hoofsaaklik in die Noord-Kaap gevind word.<ref name=":0">Van Zyl, H.J., Bam, W.G. & Steenkamp, J.D. ''Identifying barriers faced by key role players in the South African manganese industry'', SAIIE27 Proceedings, 2016, p.2661-3. https://www.mintek.co.za/Pyromet/Files/2016VanZyl.pdf</ref> Daar is 22 mangaanmyne in Suid-Afrika, waarvan slegs vier op die Johannesburgse aandelebeurs genoteer is.<ref name=":1">https://www.miningweekly.com/article/south-africa-has-22-operating-manganese-mines-amaranthcx--2020-09-28</ref> Die getal werkers in mangaanmyne neem stelselmatig toe. In 2012 het mangaanmyne 6 812 werkers in diens gehad en teen 2019 het dit tot 10 032 gegroei.<ref name=":4">Statistiek SA. ''Mining Industry, 2019''. http://www.statssa.gov.za/publications/Report-20-01-02/Report-20-01-022019.pdf</ref> Die totale besteding deur hierdie myne binne die [[ekonomie]] het R22.6 miljard in 2019 beloop.<ref name=":4" />
== Nywerheidsektor ==
=== Motorbedryf ===
[[Lêer:Flickr - plushev - Geneva2010 473.jpg|duimnael|''Joule'' was 'n elektriese motor wat deur ''Optimal Energy'' in Kaapstad ontwikkel, maar nooit bemark is nie. Vervaardiging is intussen gestaak]]
[[Lêer:BMW X1 xDrive 20i (8561290933).jpg|duimnael|''BMW X1 XDrive 20i'']]
Motorvervaardiging is een van die mees florerende bedrywe in Suid-Afrika. Die aantal plaaslikvervaardigde motors het van nagenoeg 390 000 in 1995 gestyg tot 631 921 in 2019 voordat dit tot 447 218 in 2020 teruggesak het.<ref name=":3">NAAMSA|The Automotive Business Council. Bedryfsoorsig van die vierde kwartaal 2021. https://naamsa.net/wp-content/uploads/2022/02/20220215-naamsa-4th-Quarter-Business-Review-2021.pdf</ref> Voertuigverkope word aangewakker deur verbruikers se neiging om meer nuwe voertuie te koop asook korter gebruiksiklusse en die stygende vraag van motorverhuurders wat groter getalle nuwe voertuie koop om in die behoeftes van toeriste en sakereisigers te voorsien. Selfs vóór die uitbreek van die Covid-19 pandemie vroeg in 2020 het nuwe voertuigverkope begin verlangsaam. Die Motorvervaardigings- en -ontwikkelingsprogram, wat in 2013 deur die departement van handel, nywerheid en mededigning geïmplementeer is, het voorsiening gemaak vir 'n verhoging van jaarlikse produksiesyfers tot 1,2 miljoen eenhede in 2020 tesame met hoër persentasies plaaslik vervaardigde onderdele. Die program behels dat motorvervaardigers sekere komponente in die produksie van voertuie tariefvry kan invoer.<ref name=":5">Departement van handel, nywerheid en mededinging. Voorlegging aan die Nasionale vergadering se portefeuljekomitee vir handel, nywerheid en mededinging. 2019. http://www.thedtic.gov.za/wp-content/uploads/Automotives.pdf</ref> Die program het ook voorsiening gemaak vir direkte kontantbetalings deur die nasionale tesourie aan voertuigvervaardigers wanneer nuwe projekte aangepak is.<ref name=":5" />
Motorvervaardigers soos [[BMW]], [[Ford]]/[[Mazda]], [[General Motors]], [[Mercedes-Benz]], [[Nissan]], [[Renault]], [[Toyota]] en [[Volkswagen]] produseer voertuie in plaaslike aanlegte, terwyl verskaffers van motoronderdele soos Arvin Exhaust, Bloxwitch, Corning en Senior Flexonics ook oor hul eie vervaardigingsbasis in die land beskik. Ondanks die uitgebreide plaaslike vervaardiging van motors en die heffing van hoë invoertariewe, word 'n aansienlike persentasie van plaaslikverkoopte voertuie ingevoer. In 2020 het motorinvoere 203 570 eenhede beloop. [[Duitsland|Duits-]] en plaaslikvervaardigde motors van [[Volkswagen]], [[Mercedes-Benz]] en [[BMW]] speel 'n belangrike rol in die Suid-Afrikaanse mark.
Die Suid-Afrikaanse motorbedryf, die grootste nywerheidsektor in die land, is hoofsaaklik in twee provinsies saamgetrek, Gauteng en die Oos-Kaap. Die motorbedryf se bydrae tot die land se BBP het 4,9 persent in 2021 beloop.<ref>NAAMSA|The Autmotive Business Council. https://naamsa.net/industry-overview-2021/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303133933/https://naamsa.net/industry-overview-2021/ |date= 3 Maart 2022 }}</ref> terwyl dit 31 708 werkgeleenthede aan die einde van Desember 2021 verskaf het.<ref name=":3" /> Wanneer ander insetvervaardigers van die motorbedryf in ag geneem word, styg die getal werksgeleenthede tot ongeveer 110 000.<ref name=":6">NAAMSA|The Automotive Business Council. Statistiek vir nuwe voertuigverkope Februarie 2022. https://naamsa.net/wp-content/uploads/2022/03/20220301-naamsa-Media-Release-New-Vehicle-Sales-Feb-2022.pdf</ref>
Volgens die bedryfsorganisasie, NAAMSA|The Automotive Business Council, het voertuig- en -komponentuitvoere R175,7 miljard, oftewel gelykstaande met 13,9 persent van totale uitvoere, in 2020 beloop.<ref name=":6" /> Dit maak die motorbedryf die land se vyfde grootste (uit 'n totaal van 104) uitvoersektor.<ref name=":6" /> Die belangrikste uitvoermarkte was die Europese Unie, die Verenigde State, Japan, Australië en Afrikalande soos Nigerië. Mercedes-Benz is die grootste uitvoerder - 90 persent van voertuie uit die Mercedes-C-klas en ligte vragvertuie is uitgevoer.
Die belangrikste beleggers in die plaaslike motorbedryf tussen 2018 en 2020 was BMW en Toyota. BMW vervaardig sedert 2018 in plaas van die BMW 3-reeks die model BMW X3 in Suid-Afrika. Hiervoor is altesaam meer as €300 miljoen in die land belê. Toyota sal tot 2020 €350 miljoen in sy Durbanse aanleg belê waar die nuwe Hilux- en Fortuner-modelle vervaardig word. 500 nuwe werksgeleenthede is deur die Japannese motorvervaardiger en 'n verdere 1 000 by plaaslike vervaardigers van motoronderdele geskep.<ref>WKO Außenwirtschaft Austria: ''Wirtschaftsbericht Südafrika''. Johannesburg: Außenwirtschaftscenter Johannesburg 2020, bl. 6. Aanlyn beskikbaar: [https://www.wko.at/service/aussenwirtschaft/suedafrika-wirtschaftsbericht.pdf ''Wirtschaftsbericht Südafrika''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201123159/https://www.wko.at/service/aussenwirtschaft/suedafrika-wirtschaftsbericht.pdf |date= 1 Desember 2020 }}</ref>
{| class="wikitable"
! colspan="2" | VOERTUIGSTATISTIEKE IN SUID-AFRIKA<ref>NAAMSA|The Automotive Business Council. Handelstatistiek 2021. https://naamsa.net/auto-sales-2021-imports/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220303133937/https://naamsa.net/auto-sales-2021-imports/ |date= 3 Maart 2022 }}</ref>
|---- |-
|
| '''2016'''
| '''2017'''
| '''2018'''
| '''2019'''
|'''2020'''
|---- |-
| '''Nuwe vertuigverkope (getal)'''
| 520 581
| 531 431
| 524 772
| 508 600
|357 453
|---- |-
| '''Waarde van uitgevoerde voertuie'''
| R114 miljard
| R110,9 miljard
| R123,2 miljard
| R143,2 miljard
|R117 miljard
|---- |-
| '''Nuwe voertuie ingevoer'''
| 291 492
| 293 265
| 292 197
| 290 654
|203 570
|}
=== Boubedryf ===
Suid-Afrika se boubedryf het die afgelope dekade, en veral na afloop van die [[Sokkerwêreldbeker 2010]], onder finansiële druk verkeer. Teen 2019 het eens groot name in die boubedryf, soos Group Five, vir sakeredding begin aansoek doen te midde van yl tenderaktiwiteit deur die staat.<ref name=":7">https://irr.org.za/media/cranes-are-disappearing-from-sa-skyline-2013-and-jse-2013-as-construction-sector-struggles-biznews</ref> Ander groot boumaatskappye, soos Raubex, Murray & Roberts, Afrimat en WBHO, het hul sake na ander lande, soos Australië, begin diversifiseer. Hierdie situasie is vererger deur strawwe mededinging vir boukontrakte in die private sektor wat veroorsaak het dat meer riskante projekte teen laer winsmarges aangeneem is.<ref name=":7" />
Die boubedryf is, soos in ander lande, afhanklik van ekonomiese groei en besteding op infrastruktuur. Groot projekte wat vóór 2010 afgehandel is, sluit die [[Gautrein|Gautrain]]-sneltrein (ongeveer R30 miljard), die opknapping van Gauteng se snelweë (ongeveer R20 miljard), die N4-oos-tolpad (R3,2 miljard), die [[N3 (Suid-Afrika)|N3]]-tolpad (R3 miljard), Inkosi Albert Luthuli-hospitaal in KwaZulu-Natal (R4,5 miljard) en die Mangaung- en Makhado-gevangenisse (R3,6 miljard) in.<ref name=":2" />
Kapitaalbesteding as persentasie van BBP is ’n uitstekende aanwyser van infrastruktuurontwikkeling in 'n land. Volgens hierdie maatstaf het kapitaalbesteding in 2008, vóór die aanbreek van die wêreldwye finansiële krisis 'n hoogtepunt bereik van 21 persent teenoor ’n mikpunt van 30 persent volgens die regering se Nasionale ontwikkelingsplan 2030.<ref name=":2" /> Sedert 2015 het kapitaalbesteding as persentasie van BBP geleidelik gedaal tot die huidige vlak van net onder 15 persent. Tydens die minister van finansies, Enoch Godongwana, se begrotingsrede in Februarie 2022 het die regering hom verbind tot groter belegging in infrastruktuur.<ref>Nasionale Tesourie. Minister van finansies se begrotingsrede. 2022. http://www.treasury.gov.za/documents/national%20budget/2022/speech/speech.pdf</ref> Die regering beoog om besteding op infrastruktuur te vergroot van R183,4 miljard in 2020/2021 tot R249,6 miljard in 2022/2023.<ref name=":2" />
=== Landbouverwerking ===
Landbouverwerking, die proses om landboukommoditeite soos lewendehawe, graangewasse en ander plantprodukte in voedsel, tekstiel en dies meer om te skakel, het in 2017 rofweg 30% van die land se R2 150 miljard vervaardigingsektor beslaan.<ref name=":18">Buro vir Voedsel- en Landboubeleid. 2021. ''BFAP Baseline Report 2021''. https://www.bfap.co.za/wp-content/uploads/2021/09/BFAP-Baseline-2021.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211020012946/https://www.bfap.co.za/wp-content/uploads/2021/09/BFAP-Baseline-2021.pdf |date=20 Oktober 2021 }}</ref>
Binne landbouverwerking het drank en drinkgoed 23% van bruto waarde beslaan, hout en papier 15% en pasta 10%.<ref name=":18" /> In terme van landbouverwerking se bydrae tot handel, is daar in 2020 R9,4 miljard se verwerkte produkte meer uitgevoer as ingevoer.<ref name=":18" />
== Sien ook ==
* [[Ekonomiese geskiedenis van Suid-Afrika]]
* [[Suid-Afrika se regverdige energieoorganginvesteringsplan]]
* [[Politieke ekonomie van Suid-Afrika]]
* [[Inflasie in Suid-Afrika]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|Economy of South Africa|Ekonomie van Suid-Afrika}}
;Algemene oorsig
----
* {{en}} [https://www.gov.za/about-sa/economy ''Suid-Afrikaanse Regering: Ekonomie en finansies'']
;Ekonomiese aanwysers
----
* {{en}} [https://tradingeconomics.com/south-africa/indicators ''Trading Economics: South Africa'']
;Kantoor van die Amerikaanse Handelsverteenwordiger | Office of the United States Trade Representative
----
* [https://ustr.gov/countries-regions/africa/southern-africa/south-africa ''USTR Countries & Regions: South Africa'']
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Ekonomie van Suid-Afrika| ]]
a43sltri14wuwb1l0lhh6j0h93fti9w
Hans Strijdom
0
11910
2909211
2908048
2026-06-04T07:52:15Z
Jcb
223
2909211
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Ampsbekleër
| naam = Johannes Gerhardus Strijdom
| beeld = Hans Strijdom kleur.jpg
| beeldonderskrif =
| orde = 5de [[Eerste Minister van Suid-Afrika]]
| termynaanvang = [[30 November]] [[1954]]
| termyneinde = [[24 Augustus]] [[1958]]
| monarg = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]]
| goewerneur-genl = [[E.G. Jansen]]
| voorganger = [[Daniël François Malan]]
| opvolger = [[Hendrik Verwoerd]]
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1893|7|14}}
| geboortejaar =
| geboortemaand =
| geboortedag =
| geboorteplek = Sandvlakte, distrik [[Willowmore]], [[Kaapkolonie]]
| sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1893|7|14|1958|8|24}}
| sterfteplek = [[Kaapstad]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]]
| party = [[Nasionale Party]]
| eggenoot = [[Marda Vanne]]<br />[[Susan Strijdom|Susan de Klerk]]
| kinders = Johannes Gerhardus, Estelle
| alma_mater = [[Universiteit Stellenbosch]]
| religie = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
| handtekening =
| militer =
| lojaliteit =
| tak =
| diensjare =
| rang =
| eenheid =
| oorloe =
| toekennings =
}}
Adv. '''Johannes Gerhardus (Hans) Strijdom''' (plaas Sandvlakte, distrik [[Willowmore]], [[Kaapkolonie]], [[14 Julie]] [[1893]] – [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], [[24 Augustus]] [[1958]]) was Suid-Afrika se vyfde [[Eerste Minister van Suid-Afrika|eerste minister]] en die derde premier wat behoort het tot die [[Nasionale Party]] ná genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] (1924–1938) en dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] (1948–1954). Hy was, ná genl. [[Louis Botha]], premier van 1910 tot 1919, die tweede eerste minister wat in die amp oorlede is. Die derde en enigste ander was dr. [[Hendrik Verwoerd]], Strijdom se opvolger.
Sy tweede vrou, [[Susan Strijdom|Susan]], het in 1973 van hom gesê: "Daar was iets vreemd gedistingeerds in Hans Strijdom. Hy was in hart en siel 'n volksmens, maar uit die skares wat hom op die hande gedra het, het niemand hom ooit familiêr op die skouers geklop met 'n gemeensame "dag, ou Hans!" nie. Hy was vir almal wel Hans Strijdom, maar in 'n mistieke hoogagting, wat geen familiariteit geken het nie."
Van al Suid-Afrika se premiers tussen 1910 en 1961 was die "Leeu van die Noorde" moontlik die vurigste republikein. Al het hy nie lank genoeg geleef om republiekwording in 1961 te beleef nie, het hy belangrike simboliese voorbereidings vir dié staatkundige verandering getref. Hy was 'n harde politieke werker wat, volgens sy tydgenote, hom doodgewerk het. Sommige waarnemers het hom ná sy dood as 'n [[Bybel]]se [[Moses]] beskryf wat die beloofde land ('n [[republiek]]) kon sien, maar nie binne kon gaan nie.<ref>{{af}} [http://www.afrikanergeskiedenis.co.za/nasionaliste/biografiese-profiele/jg-strydom/ Afrikanergeskiedenis.co.za Hans Striijdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629071247/https://www.afrikanergeskiedenis.co.za/nasionaliste/biografiese-profiele/jg-strydom/ |date=29 Junie 2018 }}. URL besoek op 23 Junie 2017.</ref>
== Herkoms ==
Hans Strijdom was die tweede seun van die vyf seuns en vyf dogters van Petrus Gerhardus Strijdom (29 Junie 1867 – 2 Augustus 1932) en sy vrou, Ellen Elizabeth Nortier (14 September 1871 – 11 November 1938).<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Petrus-Strijdom-b3c2d1e12f2g9h4/6000000011061586388 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom se grootmoeder aan moederskant was Mary-Ann Sarah Quinton, dogter van 'n [[Ierland|Ier]], Richard John Quinton (1818–'91). Die stamvader van die familie Strijdom in Suid-Afrika was Joost Strijdom, wat voor 1686 as skoenmaker in diens van die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie|VOC]] na die [[Kaapstad|Kaap]] gekom het en wie se tweede seun, die vryburger Matthys Stefanus Strijdom (gedoop op 14 Junie 1690), in 1711 met 'n [[Hugenoot|Hugenote]]-dogter van [[Paarl|Drakenstein]], Elizabeth Nortier, getroud is.<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Joost-Strydom-SV-PROG/6000000001634122033 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>
In die loop van die agtiende eeu het die nasate van hierdie tak van die Strijdom-familie, onder andere Hans Strijdom se voorgeslag, met die veeboertrek na die Kaapse binneland beweeg. As jong seun het hy grootgeword in 'n rustige, landelike atmosfeer en so lewenslank innig verkleef gebly aan die bodem en boerdery. Ongetwyfeld het hy ook die taaie volharding geërf van 'n geslag wat 'n lewensbestaan in 'n dorre landstreek moes maak.
== Skoolopvoeding ==
Strijdom het sy laerskoolopleiding aan 'n plaasskool en op die dorp Willowmore ontvang, en sy hoërskoolopleiding op [[Franschhoek]]. Die Franschhoekse skool het, naas sy ouerhuis, die eerste groot en blywende invloed op sy lewe geword. In dié [[Boland]]se skool het so 'n sterk vaderlandse gees geheers dat destyds van owerheidsweë gekla is oor "dislojaliteit" jeens [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Een van Strijdom se skoolhoofde was die later bekende opvoedkundige filosoof prof. [[Gabriël Gideon Cillié|G.G. Cillié]] van [[Stellenbosch]], en onder sy medeskoliere was [[Johan Carinus|J.G. Carinus]], later Kaapse administrateur, en [[D.B. Bosman]] (die gevierde taalgeleerde) en dr. [[Samuel Pellissier|S. H. Pellissier]], later onderskeidelik gesant in Nederland en voorsitter van die Radioraad, kultuurleier en stigter van die [[Volkspele|Afrikaanse Volksang- en Volkspelebeweging]].<ref>{{af}} [http://www.franschhoekhigh.co.za/?page=History+of+our+School&cat=ABOUT+US Die skool se geskiedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917192523/http://www.franschhoekhigh.co.za/?page=History+of+our+School&cat=ABOUT+US |date=17 September 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>
== Naskoolse opvoeding ==
Strijdom het in 1909 gematrikuleer en die volgende jaar student geword aan die Victoria-kollege (van 1918 af die [[Universiteit Stellenbosch]]). Weens die gebrek aan 'n opleidingskursus in [[landbou]] wat hom in staat sou stel om hom wetenskaplik as boer te vorm, het hy besluit om hom aan die studie van tale te wy nadat hy op skool reeds uitgeblink het in [[Latyn]] en [[Grieks]]. Aan die kollege was hy 'n aktiewe lid van die debats- en filosofiese vereniging, die Afrikaanse Taalvereniging en daarby 'n geesdriftige rugby- en tennisspeler. Onder sy tydgenote en vriende van studentedae was daar ook dr. [[N.J. van der Merwe]], adv. [[Stephanus Petrus le Roux|S.P. le Roux]], wat later 'n belangrike aandeel sou hê om Strijdom tot die politiek te laat toetree, prof. M.C. Botha, regter Henry de Villiers, ds. A.C. Stegmann en Jack Pauw.
Op Stellenbosch het Strijdom as vurige vaderlander ontluik. Hy het dadelik ingeskakel by dié deel van die studentegemeenskap wat Afrikanerbelange vooropgestel, gelyke regte vir Afrikaans wou verseker en wal gegooi het teen verengelsing. Toe dr. N.J. van der Merwe in 1912 'n Afrikaanse Taalfees in Kaapstad organiseer, was Strijdom een van diegene wat van Stellenbosch na Kaapstad gegaan het om deel te neem aan die optog, wat groot ontsteltenis onder Engelstaliges in Kaapstad veroorsaak het.<ref>{{af}} [http://www.litnet.co.za/stellenboschstudente-se-rol-in-die-vestiging-van-afrikaans-as-onderrigtaal-aan-die/ Stellenboschstudente se rol in die vestiging van Afrikaans as onderrigtaal aan die Universiteit Stellenbosch]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>
== Die Rebellie en Eerste Wêreldoorlog ==
Nadat Strijdom sy B.A.-graad in 1912 op 18-jarige ouderdom verwerf het, keer hy tot verbasing van al sy kennisse en vriende terug na sy eerste liefde, die boerdery. Saam met sy vader en oudste broer, Matthys, boer hy met volstruise op die familieplaas Sandvlakte, distrik Willowmore, tot die volstruisveremark in 1914 aan die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in duie stort.
Daarna het hy na Pretoria gegaan en aanvanklik 'n betrekking in die staatsdiens aanvaar, moontlik omdat sy opleiding hom destyds min keuse gelaat het. As konserwatiewe Afrikaner en van huis uit Calvinis, het Strijdom innerlik met die [[Maritz-rebellie|versetbeweging van 1914]] gesimpatiseer, maar ingevolge die verpligte diensregulasies van die verdedigingsmag is hy in Desember 1914 opgekommandeer omdat hy by die departement van verdediging gewerk het. Maar hy het nie kans gesien om aan krygsverrigtinge deel te neem nie en is, op eie versoek, by die ambulansafdeling ingelyf en na [[Suidwes-Afrika]] gestuur, waar hy die hele veldtog teen die Duitsers meegemaak het.
Sy tweede vrou, [[Susan Strijdom]], het dié hoofstuk in sy lewe 15 jaar na haar eggenoot se dood as volg saamgevat: "Hy was net 'n paar maande daar, want in hierdie tyd is genl. [[Koos de la Rey|De la Rey]] by Booysens in Johannesburg gedood in 'n ongeval waarvan die amptelike verklaring destyds – en soms vandag nog is – dat hy getref is deur 'n opslagkoeël tydens die skietery op die berugte [[Fosterbende]]. Hans het anders daaroor gedink, want dit was in die felle aanvangswoelinge van die [[Maritz-rebellie|Rebelliedae]] en genl. De la Rey is geskiet op pad na genl. [[Christiaan Frederik Beyers|Beyers]]. Hans se opstandige gedagtes is in sy onsimpatieke departement beantwoord met die verfynde tegniek van volslae veronagsaming. Niemand het daarna na die jong man gekyk of hom werk gegee nie. En so is hy na 'n tydjie weg om hom by prokureur Meintjies in Pretoria in te skryf as prokureursklerk."
== Verdere studie en prokureursfirma ==
Ná sy terugkeer na Pretoria in 1916 besluit hy om regsgeleerde te word, skryf hom in as klerk by 'n Pretoriase prokureursfirma en begin aan die Transvaalse Universiteitskollege (later [[Universiteit van Pretoria]]) met deeltydse studie vir die LL.B.-graad. Hy voltooi die Preliminêre LL.B. onder leiding van adv. W. Pitman aan die einde van dieselfde jaar en slaag net agt maande later in die finale graadeksamen met 'n gemiddelde persentasie van 72.
In Januarie 1918 is hy formeel tot die Kaapse balie toegelaat, maar praktiseer nooit as advokaat nie, want nog in dieselfde jaar word hy prokureur. Sy aansoek hiertoe was die eerste wat in Afrikaans by die hooggeregshof in Pretoria ingedien is. Teen alle verwagtings in het Strijdom hom nie in Pretoria gevestig waar hy goed bekend was nie, maar besluit om liewer 'n eie, onafhanklike praktyk op ’n kleiner plek te begin. Hy het is eers na [[Dullstroom]], maar die kaal Hoëveldse wêreld het hom nie aangetrek nie en so het hy op [[Nylstroom]] beland. Volgens mev. Susan Strijdom het Nylstroom, met die Waterberg, "sy skoonheidsaanvoeling so geroer – miskien omdat dit hom ook heimnisvol herinner het aan die Baviaanskloof by die Langeberge waar hy grootgeword het – dat Hans Strijdom volkome, lewenslank, opgegaan het in Waterberg en Waterberg deel van homself geword het". In Mei 1918 het hy hom dus gevestig as dorpsprokureur op [[Nylstroom]], waar hy mettertyd 'n eie firma van die grond af opgebou het. Dit was moeilike jare en Strijdom het noustrop getrek. Boonop het hy tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griepepidemie]] ernstig siek geword. Hy het herstel, maar sy hart en longe het 'n ernstige knou verduur.
== Toetrede tot die politiek ==
[[Lêer:Hans Strijdom, jonk.jpg|duimnael|Adv. Strijdom voor hy premier geword het.]]
Hoewel Strijdom sterk gevoel het vir die jong [[Nasionale Party]] (NP) onder leiding van genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], het hy aanvanklik nie begeer om hom in die politiek te begewe nie. Nietemin het P. le Roux van Niekerk hom omgepraat en het hy in 1918 afdelingsekretaris van die NP in [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] geword. Dit was hoofsaaklik danksy sy intensiewe reorganisasiewerk dat die NP-meerderheid in dié kiesafdeling tydens die [[Suid-Afrikaanse verkiesing van 1920|verkiesing van 1920]] tot 428 stemme toegeneem het. Waterberg was een van die oorspronklike setels in die eerste volksraad ná [[Uniewording]] in 1910. Die eerste Waterbergse LV was R.G. Nicholson van die [[Regerende Party]] (die voorloper van die NP sowel as die [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] wat in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1910|1910 se algemene verkiesing]] onbestrede verkies is. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1915|1915-verkiesing]] het P.W. le Roux van Niekerk die setel met ’n meerderheid van drie stemme op die SAP-kandidaat verower. In ’n tussenverkiesing op [[12 Januarie]] [[1916]] het Van Niekerk sy meerderheid opgeskuif tot 20 en in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1920|1920-verkiesing]] tot 428.
Met sy toetrede tot die politieke veglinie het Strijdom die geleentheid gekry om die kiesers van Waterberg te leer ken en in die binnekringe van die NP te beweeg. Meer nog het hy sy politieke vuurdoop gekry in die harde skool wat sy beste eienskappe na vore gebring het en so het hy ontluik in ’n doeltreffende spreker. Uit die staanspoor het hy 'n sterk republikeinse gevoel geopenbaar wat kensketsend van sy politieke loopbaan sou word. Op [[19 Oktober]] [[1923]] het hy in ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' geskryf 'n republiek is 'n ideaal wat in die siel van die Afrikaner leef, na die verwesenliking waarvan hy vir ewig en altyd sal strewe. Sy vrou sou dekades later skryf: "Hans Strijdom se politieke lewe, stryd en strewe is te bekend dat ek daaroor sal uitwei, behalwe net om te sê dat diegene wat sy onverwoesbare republikeinse idealisme en doelgerigtheid in sy latere bekende loopbaan wil verstaan, daardie brief moet lees wat hy al in 1923 in ''Ons Vaderland'' geskrywe het oor "Die Toekoms van Suid-Afrika", sy eerste openbare politieke geloofsbelydenis wat deur sy lewe onveranderd gebly het."
Ook het hy die stryd vir die volwaardige erkenning van Afrikaans op Nylstroom voortgesit. Kort ná sy aankoms aldaar het hy 'n huwelikskontrak in Afrikaans by die Aktekantoor laat indien met die oog op registrasie. Die registrateur het die registrasie geweier en eers nadat Strijdom hom met 'n mandamus van die hooggeregshof gedreig het, het hy ingewillig om die kontrak te registreer. Hierdie optrede van Strijdom het nie net ’n skans afgebreek in die pad van Afrikaans na erkenning as regstaal nie, maar het die aandag gevestig op sy morele moed om op beginselgrondslag teen die stroom te beweeg.
Namate sy regspraktyk floreer het, het sy belangstelling in boerdery herleef. Hy het die plaas Elsjeskraal op die [[Springbokvlakte]] gekoop en later saam met sy broer Raymond 'n stoetplaas naby [[Warmbad]] begin. Sy belangstelling in boerdery het daartoe gelei dat hy in 1923 tot voorsitter van die Waterberg-landbougenootskap verkies word, 'n amp wat hy tot 1929 beklee het.
Met die verkiesing van P. le R. van Niekerk as senator, nadat hy Waterberg in elke verkiesing tot 1924 gewen het, is Strijdom eenparig as NP-kandidaat vir die [[Waterberg (kiesafdeling)|kiesafdeling Waterberg]] benoem. In die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1929|verkiesing van 1929]] het hy 'n groot oorwinning toe hy 1 156 stemme kry vergeleke met die [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]]-kanditaat, F.P. van Deventer, se 573. Hy sou Waterberg tot sy dood toe verteenwoordig. In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|1933 se verkiesing]] is hy onbestrede verkies, in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|1938]] wen hy met ’n skrale meerderheid van 242, maar in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] met 984, in albei gevalle teen kandidate van die [[Verenigde Party|VP]]. In [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|1948]] het hy sy meerderheid meer as verdubbel tot 2 448; tog het die VP ook in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|1953]] ’n kandidaat gestel, wat Strijdom met ’n meerderheid van 3 417 verslaan het. Die laaste keer dat hy in Waterberg sou staan, in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958]], enkele maande voor sy dood toe hy reeds siek was, stoot hy sy meerderheid teenoor die VP op tot 4 774, oftewel ’n meer as 80%-aandeel aan die stemme. So het hy Waterberg van 1929 tot 1958 ononderbroke verteenwoordig.<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>
== Eerste jare as Volksraadslid ==
[[Lêer:Johannes Gerhardus Strijdom.jpg|duimnael|links|upright|J.G. Strijdom lewer 'n toespraak]]
[[Lêer:Adv Hans Strijdom en sy gesin, Johannes Gerhardus, Susan en Estelle.jpg|duimnael|Adv. Strijdom en sy gesin: (van links) Johannes Gerhardus, Susan en Estelle.]]
Strijdom het sy eerste toespraak in die Volksraad op 29 Julie 1929 gelewer oor 'n saak wat hom na aan die hart gelê het: waterbewaring en besproeiing. Hy het gepleit dat die staat ’n duidelike besproeiingsbeleid vir die hele Suid-Afrika formuleer en 'n opname van die land se waterbronne gemaak word. Anders as hierdie eerste toespraak oor 'n minder ontvlambare onderwerp, was Strijdom se latere toesprake vol vuur en geesdrif en soms was selfs partygenote bekommerd oor die skerpheid daarvan wat moontlik ondersteuners van die NP kon verdryf. Hy het egter nie aan die goue middeweg geglo nie. Dit het gou duidelik geword dat sy politieke strewe en nasionalisme vir hom 'n ernstige lewensfilosofie was en dat hy Volksraad toe gekom het om te werk en te vorder. "Hy sal ver gaan," het [[Tielman Roos]] indertyd gesê, "want hy is volkome eerlik, toegewy aan sy volk eerder as aan homself en bedeeld met 'n onwankelbare geloof." Oor sy republikeinse oortuiging was daar uit die staanspoor geen twyfel nie. Vir hom het republikanisme onafhanklikheid, los van die kroon, sonder enige Ryksbande beteken. Van sy toetrede tot die Volksraad is hy aangemerk as een van die lede van die republikeinse vleuel van de NP, waarvan dr. [[N.J. van der Merwe]] die leier was. Sy eerste groot politieke toespraak in die Volksraad op 20 Mei 1931 het dan ook gehandel oor republiek los van die Britse kroon. Dit het gevolg op 'n voorstel van genl. [[Barry Hertzog|Hertzog]] waarin goedkeuring gevra is vir aanbevelings spruitende uit die Rykskonferensie van die vorige jaar in Londen. Oor die kwessie van die troonopvolging, naamlik dat geen Statebondsland die troonopvolgingswette kon wysig sonder toestemming van alle ander Statebondslande nie – wat deur genl. Hertzog aanvaar is, was genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] se gevolgtrekking dat Suid-Afrika by geval van republiekwording vooraf die goedkeuring van ander Statebondslande sou moes kry. Strijdom het aan die debat deelgeneem om 'n belangrike beginsel erken te kry. "Hierdie klousule," het hy gesê, "beteken net een ding: As Suid-Afrika uit die Statebond tree, bring dit geen verandering in die troonopvolging nie. Al wat gebeur, is dat ons uittree, en die reg om uit te tree, dit behou ons. Daarom wil ek die volgende amendement indien: 'Mits die artikel nie beskou word as afbreuk doende aan die reg van die Unie om van die Britse Gemenebes af te skei nie.' Dié amendement is in effens gewysigde vorm aanvaar en het Strijdom se eerste belangrike politieke bydrae in die Volksraad geword.
== Huwelikslewe ==
[[Lêer:Susan Strydom.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom eers getroud met die (later lesbiese)<ref name="shiny">{{en}} [http://shinynewbooks.co.uk/non-fiction08/josephine-tey-by-jennifer-morag-henderson/ Josephine Tey by Jennifer Morag Henderson]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> aktrise [[Marda Vanne|Margaretha van Hulsteyn]], maar hulle het binne 'n jaar ná die huwelik geskei. Daarna was hy getroud met [[Susan Strijdom|Susan de Klerk]], die suster van oudmin. [[Jan de Klerk]], tante van oudpres. [[F.W. de Klerk]] en dr. [[Willem de Klerk]] en dogter van ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]]. Sy is op Vrydag [[19 Februarie]] [[1999]] in die ouderdom van 88 jaar oorlede.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/22/5/2.html Gewese premiersvrou sterf], ''[[Die Burger]]'', 22 Februarie 1999.</ref>]]
[[Lêer:Marda Vanne.jpg|duimnael|Strijdom was enkele maande lank getroud met die aktrise [[Marda Vanne]], wat later in 'n langdurige [[Lesbiër|lesbiese]] verhouding met die [[Groot-Brittanje|Britse]] aktrise Gwen Ffrangcon-Davies was.<ref name="shiny" /><ref>{{en}} [http://alchetron.com/Gwen-Ffrangcon-Davies-1287131-W Gwen Ffrangcon-Davies]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref>]]
[[Lêer:Susan en Hans Strijdom tydens die 1958-verkiesingsveldtog.jpg|duimnael|Mev. [[Susan Strijdom|Susan]] en adv. Strijdom tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesingsveldtog]], enkele maande voor sy dood.]]
Adv. Strijdom was minder as ’n jaar met die aktrise [[Marda Vanne]] getroud voor dié huwelik ontbind is. In Februarie 1929 het hy die jong musiekonderwyseres [[Susan Strijdom|Susan de Klerk]], dogter van ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], indertyd vir die tweede keer leraar van die [[Gereformeerde kerk Johannesburg]], en sy tweede vrou, [[Aletta de Klerk]], op 'n aand by vriende ontmoet. Uit hierdie huwelik is ’n dogter, Estelle, en seun, Johannes Gerhardus, gebore. Susan Strijdom het in 1973, met die 25-jarige herdenking van die NP se bewindsoorname in 1948, as volg oor haar man geskryf: "Ek onthou nog hoe hy altyd in daardie lang vervloë jare, ná sy politieke studie van die koerante, altyd na Emol se musiekrubriek in ''[[Die Burger]]'' teruggeblaai het om sy bespreking van nuwe plate te verslind. So het sy plateversameling aangegroei. Tot in die jare toe hy eerste minister was, het ons na elke simfoniekonsert gegaan waartoe die tyd en die geleentheid hom toegelaat het. So sal ons wat die naaste aan hom was, ons weg van die honderdduisendes wat hom net in die openbare lewe geken en aangehang het, hom onthou. Geskiedenis, tradisie, die gevoel vir die skone was verstrengel met sy liefde vir sy huis en sy gesin, van wie toenemende openbare eise hom so dikwels weggeneem het."
Die paartjie is op [[14 Januarie]] [[1931]] in [[Fordsburg]] getroud, waar mev. Strijdom se vader se kerk was. Van sy vroegste jare as Volksraadslid sou sy in 1973 vertel: "Ons het Kaap toe gegaan en daar het hy my al die skoonhede van die ou Kaap gewys. (Hy was) teen hierdie tyd 'n wakker, knap, gesiene jong prokureur. Daardie jaar (1929), en jare daarna, het hy my Saterdag na Saterdag saamgeneem langs en op ou [[Tafelberg]]. Ons het die Kaap deurgestap, dit leer ken en sy skoonheid diep ingedrink. In sy gehegtheid aan tradisie het hy my ook geneem na al die historiese plekke. Maar ná 1933 het die politieke stryd Hans omtrent volkome opgeëis. Hoeveel maal het hy my nie op [[Potchefstroom]] by familie gaan aflaai om dan saam met prof. [[Wicus du Plessis|Wikus du Plessis]], dr. [[Casparus de Wet|C.H. de Wet]] en andere in die politieke wapad te val om die Nasionale Party van Transvaal her op te bou nie."
Vyftien jaar ná haar eggenoot se dood het Susan Strijdom as volg oor hul huwelik geskryf: "So het ons twee 27 wonderlike jare meegemaak, ja, dikwels ook van alleenheid omdat sy reuse take ons so dikwels geskei het. Maar in 1954 het ons vyf salige weke saam in die buiteland kon deurbring. En o, hoe het Hans dit nie geniet nie om al die plekke en dinge te sien wat vir hom tot toe net in sy gedagtewêreld bestaan het. Ek sal immer dankbaar bly oor daardie vyf weke, alleen saam, al was ons nie werklik afgesny van ons land nie omdat in Italië reeds die brief van dr. Verwoerd ons gevind het waarin Hans gevra is om sy bereidwilligheid op skrif te stel dat hy nominasie vir die hoofleierskap van die Nasionale Party na dr. Malan se aftrede sal aanvaar ..." Sy is in 1999 oorlede nadat sy 41 jaar lank 'n weduwee was en haar seun oorleef het.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/22/5/2.html Gewese premiersvrou sterf], ''Die Burger'', 22 Februarie 1999.</ref>
== Prestasies in die Volksraad ==
[[Lêer:Adv Hans Strijdom en dr Hendrik Verwoerd tydens die 1958-verkiesingsveldtog.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom en dr. Hendrik Verwoerd tydens die 1958-verkiesingsveldtog.]]
In 1934 het Strijdom weer in die Volksraad verklaar dat nie net onafhanklikheid sy ideaal was nie, maar soewereine republikeinse onafhanklikheid. Hy het voorts in Volksraadsdebatte te velde getrek teen die veronregting van Afrikaans in staatskantore. As jong lid het hy in parlementêre bedrywighede presteer, soos in die gekose komitee in verband met die goudstandaard in 1931, en as lid van die gesamentlike gekose komitee van die Senaat en Volksraad in verband met die Bantoe-vraagstuk wat in 1930 aangewys is en eers in 1936 sy werksaamhede voltooi. Tussen genl. Hertzog en Strijdom het ’n goeie verstandhouding geheers, hoewel Strijdom tereggewys is oor sy uiterse vrymoedigheid ten opsigte van die republikeinse ideaal. ""Baie politieke skrywers sal vertel van Hans se stryd teen genl. Hertzog en sy verskille met dr. Malan," het sy vrou later geskryf. "Ja, dit (kan) so gewees het, maar ek weet hoe diep, hoe onvernietigbaar die agting was wat hy vir hierdie leiers gehad het. Genl. Hertzog was sy jongmansheld; dr. Malan sy ouer besonkener leier. Hans was onbeweeglik kompromisloos oor die dinge waarin hy geglo het, sou daaroor selfs teen mede-Afrikaners veg, maar hoe veel male het hy nie aan ons, en aan sy volgelinge, gesê om nooit die onvergeetlike dienste van 'n Hertzog en 'n Malan aan die Afrikanersaak te vergeet nie, maar dit altyd in ere te hou."
Dit was ook omstreeks 1934 dat hy, tesame met Nasionaliste soos drr. Malan, [[N.J. van der Merwe|Van der Merwe]], [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]] en adv. [[C.R. Swart]], deur die [[Afrikaner Broederbond]] gewerf is. Genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]] het in 'n toespraak op [[7 November]] [[1935]] op [[Smithfield]] 'n aanval op die organisasie geloods. Luidens 'n berig in ''[[The Star]]'' daardie middag het Hertzog gesê die Broederbond streef daarna om sy lede in die staatsdiens en die politieke lewe te bevorder en Afrikaners aan te spoor om net by winkels in Afrikanerbesit te koop. Hy het die beweging as 'n gevaarlik poging beskryf om verdeeldheid in die land te saai, waarna hy die belangrikheid van eenheid en vriendskaplike betrekkinge tussen die twee dele van die blanke bevolking (Afrikaans en Engels) beklemtoon het. Die eerste minister het aangeval uit 'n omsendbrief wat die voorsitter, prof. [[Joon van Rooy|J.C. van Rooy]], onderteken en wat aan alle lede gestuur is. Daarin word lede aangespoor om in die partypolitieke sfeer dit te kies wat die mees behulpsame is vir die Bond se doelwit en strewe, naamlik die einddoel van die Afrikanerdom van baasskap in Suid-Afrika. "Broeders, ons oplossing vir Suid-Afrika se probleme is nie dat die een of ander party die oorhand in die land sal kry nie, maar dat die Afrikaner Broederbond die land sal regeer," het die omsendbrief gelui. Dit het hulle gedoen deur Nasionaliste soos Strijdom te werf en te beïnvloed om hul doelstelling van Afrikaneroorheersing uit te voer.<ref>{{en}} [[Hans Strydom (verslaggewer)|Strydom, Hans]] en Wilkins, Ivor. 1984. ''The Super-Afrikaners''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers.</ref>
== Transvaalse NP-Leier ==
[[Lêer:Nasionale Party se federale raad, 1933.jpg|duimnael|links|Die [[Nasionale Party]] se federale raad, 1935. Adv. Strijdom staan tweede van regs in die agterste ry. [[Mabel Jansen]] sit derde van links in die tweede ry. Heel links in dié ry sit dr. [[Casparus de Wet]]. Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] sit regs van Jansen en dr. [[N.J. van der Merwe]] regs van hom.]]
[[Lêer:Hendrik Verwoerd, Hans Strijdom en DF Malan.jpg|duimnael|Dr. [[Hendrik Verwoerd]], adv. Strijdom en dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]], in omgekeerde volgorde van 1948 tot 1966 agtereenvolgens Suid-Afrika se eerste minister.]]
[[Lêer:Die 19 Gesuiwerde Nasionaliste van 1934.jpg|duimnael|Die 19 "Gesuiwerde" [[Nasionale Party|Nasionaliste]] wat in 1934 in die party gebly en nie met die [[Suid-Afrikaanse Party]] saamgesmelt het om die [[Verenigde Party]] te vorm nie. Agter van links na regs: [[Stephanus Petrus le Roux|S.P. le Roux]], R.A.T. van der Merwe, [[F.C. Erasmus]], P.J.H. Luttig, J.J. Haywood. Tweede ry van agter: L.J. Vosloo, dr. [[N.J. van der Merwe]], ds. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]], adv. [[J.H.H. de Waal]], A.L. Badenhorst. Derde ry: [[Paul Sauer|P.O. Sauer]], dr. [[Karl Bremer]], adv. '''J.G. Strijdom''', ds. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]]. Voorste ry: J.F. van G. Bekker, adv. [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], [[Bruckner de Villiers|W.B. de Villiers]], C.H. Geldenhuys, G.P. Steyn.]]
Gedurende die [[Groot Depressie|groot handelslapte]] van die vroeë jare dertig en die stryd om die behoud van die [[goudstandaard]], het Strijdom sy leier gesteun, maar geweier om genl. Hertzog te volg toe hy gedurende die parlementsitting van 1933 met Smuts onderhandel met die oog op samewerking. Met die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1933|verkiesing van 1933]] waarin kiesers oorweldigend ten gunste van 'n koalisie van die twee groot partye was, is Strijdom in Waterberg onbestrede verkies, hoewel hy bekend was as 'n teenstander van die toenaderingsbeleid. Al was hy 'n agterbanker met skaars 'n volle parlementêre termyn agter die rug, het hy in Junie 1934 in Transvaal die leiding geneem teen samesmelting wat vir hom die verwatering en ondergang van die Afrikaner se republikeinse ideaal beteken het. Hy kon boonop geen beginselooreenkoms in die Hertzog-Smuts-kombinasie sien nie. Dit het vir hom op oorgawe neergekom wanneer toegewings gemaak word aan groepe wat nie volkome die ideale van Afrikanernasionalisme onderskryf nie. Hy was ook oortuig dat die Smuts-rigting mettertyd sou oorheers.
Op Strijdom se inisiatief is in Transvaal 'n Waaksaamheidskomitee in die lewe geroep waarin hy, prof. [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]] en ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]] (sy skoonvader) gedien het. In sy manifes het dié komitee verklaar dat "Samesmelting plaasvind met imperialistiese kapitaliste wat nie 'n program van Christelik-Nasionale beginsels kan eerbiedig" nie. Nasionaliste wat teen Samesmelting gekant was, het besluit om met die Gesuiwerde NP onder leiding van dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] voort te gaan. Net 18 Volksraadslede het Malan gevolg, van wie Strijdom al Transvaalse LV was. Toe die Transvaalse provinsiale kongres in Augustus 1934 in Pretoria vergader om samesmelting te bespreek, het Strijdom met 'n handjie vol ondersteuners alleen teen die leiding van die reuse van die Suid-Afrikaanse politiek gestaan. Nadat die kongres met 281 teen 38 stemme samesmelting goedgekeur het, het die anti-samesmelters op voorstel van prof. [[Wicus du Plessis|L.J. du Plessis]] en onder voorsitterskap van mev. [[Mabel Jansen|M.M. Jansen]] die "wettige" Nasionale Party-kongres in 'n Pretoriase hotel voortgesit en besluit om formeel die (Gesuiwerde) NP te handhaaf. Strijdom is tot hoofbestuurslid en lid van die federale raad verkies. Iemand het indertyd voorgestel dat die NP as die "Republikeinse Party" herstig word, maar Strijdom het geweier: Die party moes nie net een ideaal nastreef nie, maar hom rig op al die fasette van nasionalisme. Op sy voorstel is ook besluit om 'n eie mondstuk te vind wat dié boodskap sou uitdra, die begin van sy lang betrokkenheid by die Afrikaanse perswese in Transvaal.
Op die daaropvolgende Transvaalse kongres (April 1935) is die partyleiding aan 'n driemanskap opgedra: Strijdom, Jansen en prof. De Wet. Op voorstel van Strijdom is in art. 4 van die Program van Beginsels die strewe na 'n republikeinse staatsvorm weer geformuleer. In 1936 het Strijdom hoofleier geword met Jansen en prof. L.J. du Plessis as onderleiers. Toe die mantel van die leierskap so onverwags op veertigjarige leeftyd op sy skouers val, was Strijdom, sover dit Suid-Afrika betref, kwalik meer as die haas onbekende agterbanker vir Waterberg. Hy moes in die Noorde rekening hou met die invloed van leiers met 'n groot aanhang en in sy eenmanstryd in Transvaal het hy alles teen hom gehad: getalle, invloed, die mag van die pers en die geldmag. Sonder toereikende ervaring, sonder die skittering van reputasie en intellek wat die teenparty kon monster, het Strijdom oor 'n tydperk van 15 jaar al sy vermoëns van hardnekkige wilskrag, aansteeklike ywer en intense toewyding ingespan om Transvaal terug te bring op die pad wat na sy mening die regte was. Dat hy dit op die duur vermag het, is 'n groot prestasie. Later het hy sonder twyfel die kenmerke van daardie worsteljare gedra: waaksaamheid tot die punt van argwaan; afkeer van kompromis tot die punt van onbuigsaamheid; konsentrasie op die essensiële tot die punt van oorvereenvoudiging – eienskappe wat soms selfs ná die Nasionale oorwinning van 1948 merkbaar was.
Om die NP in Transvaal te herbou, het baie moed geverg, want samesmelting het die party tot op sy fondament afgebreek. Die oorgawe waarmee Strijdom hom vir die NP beywer het, het by vriend en vyand die aandag op hom as reguit, eerlike vegter wat reg op sy doel afstuur, gevestig. So het sy ondersteuners die eienskappe leer ken wat vir hom later die erenaam "Leeu van die Noorde" verwerf het. Van die een uithoek van Transvaal tot die ander het hy die boodskap van Nasionalisme uitgedra. Daar was honderde vergaderings, soms in motorhuise of privaat wonings gereël, waar dikwels net vyf mense opgedaag het. Asof dit 'n groot saamtrek in die stadsaal was, het Strijdom dan ook daar die groepie toegespreek met sy kenmerkende vuur en dinamiese geesdrif. Sy doel was om met die krag van beginsels te oortuig en te bekeer. In hierdie tyd het genl. Hertzog, wat in die [[Verenigde Party]] ’n nuwe politieke tuiste gevind het, opgemerk: "As Hans Strijdom aanhou om van my te verskil, sal ek dit verstaan. Hy is 'n man wat sterk staan op eie beginsels." Deurgaans het hy die vurige republikein gebly. "Wat die republikeinse strewe betref, sal ek as leier aftree sodra ek oortuig word dat die Nasionale Party nie werklik 'n republiek wil hê nie," het hy in sy dankwoord ná sy verkiesing tot Transvaalse hoofleier verklaar. Die republikeinse beginsel is dan ook op sy aandrang in 1936 in die grondwet van die NP ingeskryf. Volgens hom moes die republiek gegrond wees op die breë volkswil en dit 'n veilige toekoms vir die wit mense verseker.
Om sy veldtog te finansier, het Strijdom sy praktyk verkoop en borg gestaan vir die NP. Dit het groot eise aan sy finansies gestel en hom amper geruïneer. Toe die party later op stewiger finansiële bene staan, hy geweier om vergoeding te aanvaar. Hoewel die Transvaalse NP geleidelik veld gewen en weer vorm aangeneem het, het sy eerste toets ná die partyskeuring met die provinsiale verkiesing van 1936 gekom. Van die 24 kandidate wat die NP gestel het, het net twee die paal gehaal en in totaal kon die NP net 32 000 stemme monster vergeleke met die 94 000 van die Verenigde Party.
== Oprigting van ''Die Transvaler'' ==
Strijdom het nie moed verloor ná die skrale sukses nie, maar sy volgelinge aangespoor tot groter inspanning. Hy het 'n omvattende program opgestel wat hom toegespits het op reorganisasie, geldinsameling, huisbesoek en eindelik 'n eie mondstuk. Hoewel net £35 in die party se geldkas beskikbaar was, het Strijdom die partyorganisasie uitgebrei en die getal takke van 180 tot 430 vermeerder. Meermale moes hy persoonlik bydra om die party van finansiële ondergang te red. Met die geldinsameling vir 'n NP-dagblad in die Noorde, nadat ''[[Die Vaderland]]'' genl. Hertzog in die samesmelting gesteun het, het hy die leiding geneem en teen 1937 kon hy rapporteer dat £150 000 byeengebring is. Daarop is prof. [[Hendrik Verwoerd|H.F. Verwoerd]] van Stellenbosch genader om redakteur te word en op [[1 Oktober]] [[1937]] verskyn ''[[Die Transvaler]]'' vir die eerste keer. Strijdom het voorsitter van die direksie en die stukrag agter die blad se groei en uitbreiding geword. Hy het ook 'n geesverwant in Verwoerd, veral wat die republikeinse strewe betref het. Saam het hulle 'n gedugte kombinasie geword: Strijdom, die erkende leier in Transvaal, geskool in politieke praktyk; Verwoerd, die skrander en versiende strateeg, die skeppende krag.
== Die 1938-verkiesing en die OB ==
[[Lêer:Republikeinse Strydfonds-sertifikaat.jpg|duimnael|links|Die HNP het die [[Republikeinse Strydfonds]] in 1942 opgerig om geld in te samel sodat die party beter kon vaar in verkiesings ter verwesenliking van die republikeinse ideaal. Dié sertifikaat is aan bydraers uitgereik.<ref>{{af}} [http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/12496/OB_Koerant_J8_No26_p8_1949-05-18.pdf?sequence=1 ''Die O.B.'', 18 Mei 1949]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>]]
[[Lêer:Adv Hans Strijdom.jpg|duimnael|Adv. Strijdom in die tyd dat hy eerste minister was, 1954 tot 1958.]]
Die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1938|algemene verkiesing van 1938]] het hierna Strijdom se grootse geveg geword. Die vier jaar oue [[Verenigde Party]] het alles in die werk gestel hom in [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]] te ontsetel, maar hy behou dié kiesafdeling, hoewel met 'n kleiner meerderheid van 242. Al het byna 75 000 kiesers, meer as dubbel die getal van 1936, vir die NP in Transvaal gestem, het Strijdom die enigste Transvaalse Volksraadslid uit 'n totaal van 27 voormalige Nasionale lede gebly.
Danksy Strijdom se ywer het die party-finansies 'n wending ten goede geneem. Hy het op die gedagte gekom om "stryddae" te reël om geld vir die party in te samel. Die eerste stryddag, op [[Nylstroom]] in 1938, het net £20 opgeword. Dit het nogtans 'n jaarlikse instelling in alle Transvaalse kiesafdelings geword en die vernaamste bron van inkomste vir die NP.
Terwyl Strijdom in Transvaal die NP stelselmatig herbou het, het die [[Tweede Wêreldoorlog]] in 1939 uitgebreek en genls. Hertzog en Smuts se samewerking vernietig nadat Hertzog se mosie van neutraliteit net-net in die Volksraad verslaan het. Hertzog tree uit as eerste minister en Smuts neem die regering oor. Dié gebeurtenis het baie strydgenote, wie se weë in 1933-'34 met samesmelting geskei het, weer bymekaargebring, en Strijdom bevind hom opnuut in dieselfde kamp met genl. Hertzog. Hoë verwagtinge vir die herstel van Afrikaner-eenheid is egter teleurgestel, want die volgelinge van Hertzog en Malan kon nie ooreenkom oor die grondwet van die Herenigde Nasionale Party (HNP) nie. ’n Teleurgestelde Hertzog het hom aan die politiek onttrek en die Nasionale opposisie versplinter toe van sy volgelinge die gematigde [[Afrikanerparty]] onder leiding van [[Klasie Havenga]] stig om sy beginsels te laat voortleef.
Strijdom het 'n leeueaandeel in die suiweringsproses van die HNP geneem. Hy het dit vooraf duidelik gestel dat mense wat hulle by dié party aansluit, die partybeleid moet onderskryf. In Augustus 1941 het hy 'n mosie voor die partykongres gedien wat daarop neerkom dat die [[Oswald Pirow]]-groep of sy [[Nuwe Orde]] moet prysgee, óf uit die NP bedank. Die kragmeting tussen twee briljante sprekers het uitgeloop op 'n groot oorwinning vir Strijdom. Adv. Oswald Pirow en 16 Volksraadslede het bedank uit die party, wat nou met net ses Volksraadslede (van wie vyf uit die VP oorgekom het) in Transvaal gelaat is. Hierop het Strijdom en genl. [[Jan Kemp|J.C.G. Kemp]] medeleiers in Transvaal geword. Intussen het ook die nasionaal-sosialistiese [[Ossewa-Brandwag]] (OB), wat [[Duitsland]] in die oorlog goedgesind was, as kultuurorganisasie skouspelagtig gegroei en dikwels luister aan partybyeenkomste verleen. Nadat dr. [[Hans van Rensburg]] die leiding in 1940 oorgeneem het, het dit 'n mededinger van die NP op politieke terrein geword. Hoewel Strijdom aanvanklik die stigting van die OB verwelkom het, het hy hom daarteen verset toe dié organisasie politieke aspirasies begin koester, soos die aanspraak dat die OB 'n gelyke en ewe onafhanklike status as die party het. Dié belangebotsing het eindelik daartoe gelei dat die partyleiding die OB tot "vyandige organisasie" verklaar het waaruit alle HNP-lede moes bedank. Ontneem van alle politieke mag, het die OB geleidelik weggekwyn. Baie lede het 'n politieke tuiste in die Afrikanerparty gevind omdat hulle nie welkom in die HNP was nie. Die HNP is so gesuiwer, maar die Afrikanerdom was skerper as tevore verdeel.
== Die 1943-verkiesing ==
Strijdom het deur dié optrede naas dr. Malan die belangrikste figuur in Nasionale geledere geword. Hy het onbevrees met belangrike beleidsverklaringe gekom. Voorop het hy steeds die ideaal van 'n "demokratiese republiek" gestel wat hom ten beste sou leen tot "uitlewing van die aspirasies van die volk". Na sy mening sou net 'n verenigde Afrikanerdom onder die vaandel van die HNP deur doelbewuste strewe dié ideaal kon verwesenlik. Op sy voorstel is die stryddae tot "Republikeinse Stryddae" verdoop (wat later aanleiding gegee het tot die stigting van die [[Republikeinse Strydfonds]]), die kruithoring aanvaar as amptelike wapen en die kruithoringvlag as amptelike vaandel van die party. Met betrekking tot die Jode het Strijdom meer na die gematigde beleid van Malan as na die ekstremisme van adv. [[Eric Louw]] geneig, hoewel hy hulle as "onopneembaar" in die Suid-Afrikaanse samelewing beskou het.<ref>{{af}} [http://colinshindler.com/articles/south-africas-nazi-record/ South Africa's Nazi record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629071227/http://colinshindler.com/articles/south-africas-nazi-record/ |date=29 Junie 2018 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Hy het verklaar dat die ekonomie van Suid-Afrika ontwrig sou word as teen Joodse sakelui opgetree word, en dit in 'n stadium toe [[Adolf Hitler|Hitler]] se optrede teen Jode deur baie van Strijdom se volgelinge met 'n mate van simpatie bejeën is. Tog het die Transvaalse NP reeds in 1937 'n verbod op Joodse lidmaatskap van die party geplaas, waarna die [[Oranje-Vrystaat]] kort daarna hul voorbeeld gevolg het, terwyl die Kaaplandse NP Jode nooit verbied het om by die party aan te sluit nie.<ref>{{en}}[http://motlc.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=gvKVLcMVIuG&b=395087 Antisemitism in South Africa During World War II] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917065124/http://motlc.wiesenthal.com/site/pp.asp?c=gvKVLcMVIuG&b=395087 |date=17 September 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>
Teen die agtergrond van die oorlog, suiwering, verdeeldheid en broedertwis het die HNP in [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1943|1943]] na die stembus. Anders as in die verlede het Strijdom nie meer alleen gestaan nie. Die party was weer op dreef en die finansiële prentjie nie meer so somber nie. In Transvaal pluk Strijdom die eerste vrugte van sy jare lange eenmanstryd: Die party het 11 setels verower, terwyl Strijdom sy meerderheid in Waterberg tot 984 opgeskuif het. Bewys van sy groeiende aansien is die feit dat hy ná die dood van genl. Kemp in 1946 die enigste leier in Transvaal geword het.
== Betrokkenheid by Dagbreekpers Beperk ==
[[Lêer:Adv Strijdom.jpg|duimnael|Adv. J.G. Strijdom, tweede voorsitter van die direksie van [[Dagbreekpers Beperk]], tot 1958.]]
Die [[Afrikaans]]e Sondagkoerant ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' is in 1947 opgerig danksy samewerking tussen direksielede van die Strathmore-myngroep, voormalige werknemers van die [[Afrikaanse Pers]] wat in 1946 weens 'n meningsverskil bedank het en prof. Wicus du Plessis se Perskorporasie van Suid-Afrika. Die koerant was polities onafhanklik en moes eenheid tussen Afrikaans- en Engelssprekende Suid-Afrikaners bevorder.
Bedenkings het mettertyd aan albei kante van die taalgrens ontstaan oor hulle samewerking in Dagbreekpers. In 1953 verkry [[Marius Jooste]], besturende direkteur, dus by kol. [[Jack Scott]] van die Strathmore-groep 'n opsie vir al die aandele wat die "Engelse kant" in die koerant besit het. Om die nodige kapitaal hiervoor te verkry, sou 'n vasberade veldtog verg en daarom nader Jooste vir adv. Strijdom, toe leier van die [[Nasionale Party]] in [[Transvaal]], aan wie hy sy opsie oormaak. Van toe af sou ''Dagbreek'' die Nasionale Party sterk steun.
Die destydse NP-sekretaris, Jack Steyl, vertel in "'n Volk staan op uit sy as", hoe die party hom beywer het om ''Dagbreek'' onder sy beheer te kry: "Toe dit duidelik geword het dat die verkryging van ''Dagbreek'' vir die Nasionale saak binne bereik gekom het, het niemand minder nie as adv. Strijdom en [[H.F. Verwoerd|dr. Verwoerd]] saam met ministers [[Ben Schoeman]], [[Jan de Klerk]] en ek self ingespring om die Nasionaliste van [[Transvaal]] te organiseer om tot die daad oor te gaan. Dit was 'n geloofsdaad: £100 000 was nodig om die gedeelte van die aandele wat behoort het aan die destydse Scottgroep oor te neem.
"Groepies Nasionaliste is dwarsdeur Transvaal byeengebring en toegespreek. Afdelingsbesture van die party het hand bygesit. Geld was nie volop nie, maar die leier (Strijdom) het gepraat, die lojaliteit en die geloof was daar. 'n Dag voordat die aanbod sou verval, is nie alleen die volle bedrag gevind nie maar was daar volgens min. Jan de Klerk, 'n aardige som oor wat nuttig as bedryfskapitaal aangewend kon word."
Hierdeur word Strijdom voorsitter van die maatskappy. Ná sy dood skryf Strijdom se weduwee in die koerant: "Die band tussen wyle adv. Strijdom en ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' was besonder nou en intiem. In sy gesprekke met my het hy altyd met liefde van sy koerant gepraat. Vir hom was dit noodsaaklik dat die band tussen koerant en partyleier altyd behoue moes bly, nie om selfsugtige redes nie, maar in belang van ons Afrikanersaak." Strijdom is met sy skielike heengaan op [[24 Augustus]] [[1958]] as voorsitter van Dagbreektrust opgevolg deur sy opvolger eweneens as eerste minister, dr. [[H.F. Verwoerd]].
Die destydse [[Engels]]talige Sondagkoerant in [[Johannesburg]] die ''[[Sunday Express]]'' publiseer op [[15 Oktober]] [[1957]] 'n berig wat die begin van 'n reeks onthullings was wat tot in daardie stadium selde in Suid-Afrika gesien is. Die koerant het te hore gekom dat J.G. Strijdom, eerste minister en voorsitter van [[Dagbreekpers Beperk]], die minister van onderwys en voorsitter van die [[Afrikaanse Pers]], J.H. Viljoen, gedwing het omstand te doen van sy plan om 'n nuwe Afrikaanse Sondagkoerant in [[Johannesburg]] te vestig. Die koerant, wat as ''Sondagstem'' bekend sou staan, sou 'n regstreekse mededinger wees vir Strijdom se maatskappy se ''Dagbreek''. Voorbereidings vir die koerant was reeds ver gevorder, toetslopies is opgemaak en reëlings met Sapa getref. Personeelaanstellings was so te sê afgehandel. Die CNA het selfs reeds onderneem om die koerant te versprei.
Maar kort voor die eerste verskyning van ''Sondagstem'' ontbied Strijdom vir Viljoen na sy kantoor waar nog ses kabinetslede hom ook inwag. Strijdom het Viljoen gewaarsku as hy sou voortgaan met die beplande Sondagkoerant, sou hy nasionalisme ondermyn en sou [[Dagbreekpers Beperk|Dagbreekpers]] 'n dagblad as mededinger vir ''[[Die Vaderland]]'', die Afrikaanse Pers se vlagskipkoerant, uitbring. Uit 'n sakeoogpunt kon Viljoen maklik vir Strijdom die stryd aangesê het, maar vanweë sy ondergeskikte rol in die kabinet, moes hy die aftog blaas.<ref>*Mervis, Joel. ''The Fourth Estate, a newspaper story''. Johannesburg: Jonathan Ball Publishers. 1989.</ref>
== Die 1948-verkiesing ==
[[Lêer:Strijdom-Malan-Sauer.jpg|duimnael|Adv. Strijdom, dr. Malan en [[Paul Sauer]] tydens die 1948-verkiesingsveldtog.]]
[[Lêer:Dr DF Malan se kabinet kort ná die inhuldiging in 1948.jpg|duimnael|Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] se kabinet, 1948. Strijdom sit tweede van regs.]]
Ná die Tweede Wêreldoorlog (1939-'45) het rassepolitiek 'n oorheersende rol in die Suid-Afrikaanse politiek begin speel. Die HNP se beleid het inslag by Afrikaners gevind omdat dit die tradisionele beleid van blanke Suid-Afrikaners vertolk het en omdat die volk 'n besliste oplossing van die kleurvraagstuk geëis het. Strijdom het aangedring op algehele gebiedskeiding en hom onverbiddelik teen enige toegewing in verband met die nie-blanke stemreg verset, anders as Hertzog en die AP wat onversetlik aangedring het om gekwalifiseerde stemreg vir bruin kiesers in die [[Kaapprovinsie]]. Strijdom het dikwels gepraat van "blanke baasskap", waarmee hy nie soseer op blanke oorheersing gedui het nie, maar op 'n veilige toekoms vir wit mense in hul eie gebied. Volgens hom sou die kleurskeidslyn, wat noodsaaklik was vir blanke oorheersing, nie gehandhaaf kon word as die swart mense se onderwyspeil steeds styg nie. Hy het in 1946 aan dr. Malan geskryf dat die uitbreiding van swart onderwys sonder die verlening van gelyke regte aan swart mense noodwendig op bloedige botsings en rewolusies sou uitloop. “Ek is bevrees dat baie van ons predikante, alhoewel hulle teoreties vir die handhawing van die kleurskeidslyn is, hulle, veral wat betref die onderwys ens. van die naturel, heeltemal op ’n verkeerde pad is deurdat hulle met ander kerkgenootskappe wil wedywer om te sien wie nou eintlik jaarliks die meeste klein k*****tjies skoolopleiding kan laat geniet. Dit geld helaas ook vir sommige van ons politici.”<ref>{{af}} [https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/5282/No_56(2008)_Giliomee_H.pdf?sequence=1 Die enigma van Hendrik Verwoerd, deur Hermann Giliomee]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>
Intussen het groeiende eenheid plaasgevind namate Afrikanernasionalisme herleef het. Strijdom het onbevrees bly hamer op republiekwording, iets wat ná die oorlog en met die toenemende reaksie teen die Smuts-bewind, deur steeds meer wit kiesers as staatkundige eindbestemming aanvaar is. Gevolglik wen die HNP veld, veral in Transvaal, want in die Kaapprovinsie was Afrikaners minder geesdriftig oor die vooruitsig van ’n republiek. (''[[Die Transvaler]]'' onder Verwoerd se redakteurskap het byvoorbeeld die koningsbesoek van 1947 botweg geïgnoreer, terwyl Afrikaanse nuusblaaie elders in die land dit volledig gedek het.) Realiste het egter besef die HNP kon alleen nie die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|verkiesing van 1948]] wen nie. In 1947 is 'n verkiesingsooreenkoms met die Afrikanerparty van [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] aangegaan, maar hier het Strijdom en Malan gebots, want terwyl Malan die verkiesingsooreenkoms as voorspel tot eenwording beskou het, het Strijdom onwrikbaar geëis dat samewerking en eenwording net kon geskied deur aansluiting van die Afrikanerparty by die HNP. Strijdom was ook eerder gekant daarteen dat die Afrikanerparty nege veilige setels geëis en ontvang het, as teen die verkiesingsooreenkoms as sodanig. Hoewel hy hom teen die ooreenkoms uitgespreek het, het die Transvaalse partykongres dit eenparig goedgekeur. Lede van die OB kon toe ook weer partylede word sonder om uit die OB te bedank.
Met die verkiesing van Mei 1948 behaal die HNP 'n verrassende oorwinning waarin die Transvalers 'n aansienlike aandeel gehad het. Die HNP het 401 834 van die uitgebragte stemme op hom verenig vergeleke met die VP se 524 230 stemme. Dit het 70 setels aan die Nasionale Party besorg, 65 aan die Verenigde Party, nege aan die [[Afrikanerparty]] (AP) en ses aan die VP-gesinde Arbeidersparty.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2008/05/25/BJ/12/polnattes.html ''Beeld'', 25 Mei 2008]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die HNP en die AP het saamgewerk en so ’n meerderheid van 79 bo die VP en Arbeiders se 71 behaal. Dit was vir die meeste Suid-Afrikaners en vir die buitewêreld ’n algehele verrassing. Selfs met die steun van die drie naturelleverteenwoordigers wat swartes op die afsonderlike kieslys verkies het, was daar geen hoop op die VP se voortgesette bewind nie. Smuts het as eerste minister bedank en is deur dr. D.F. Malan, die HNP-leier, vervang. Vir die eerste keer in sy 38-jarige bestaan is die Unie geregeer deur ’n suiwer Afrikanerbewind, want al 12 ministers in die 74-jarige eerste minister se nuwe kabinet was Afrikaanssprekend.
’n Destydse politieke beriggewer van ''[[Die Transvaler]]'' en later die [[Nasionale Pers]], Jan. J. van Rooyen,<ref name="Van Rooyen 1971">Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk.</ref> skryf in 1971 die opposisiepartye en -pers het ná die HNP-oorwinning groot gewag gemaak daarvan dat dr. [[D.F. Malan|Malan]] ’n “minderheidsregering” saamgestel het omdat sy party meer as 100 000 stemme minder as die VP gekry het. Die totaal vir die opposisiepartye was 614 464 en dié vir die nuwe regering 453 594. Van Rooyen skryf oor die belading en ontlading van kiesafdelings: “Die feit dat die Malan-party hoofsaaklik die steun van die platteland gehad het, het tot sy oorwinning bygedra, maar dit was slegs deel van die oorsaak.” Die debat oor in hoe ’n mate die nuwe bewind ’n “minderheidsregering” was, is bemoeilik deurdat 12 kiesafdelings onbetwis na die een of ander party gegaan het. Elf hiervan was VP en een HNP. Volgens die jare lange formule van 6 000 vir die wenparty en 2 000 vir die verloorder, was die gaping tussen die twee grootse partye dus selfs groter. Die 1948-uitslae is veral gekenmerk, volgens Van Rooyen, deur die groot meerderhede in die stede teenoor die klein meerderhede op die platteland, gedeeltelik danksy die groter konsentrasie kiesers in die stede asook die konsentrasie daar van VP-ondersteuners. Die algemene aanname dat die HNP in 1948 sowel as 1953 veral danksy die belading van plattelandse setels gewen het, is in ’n mate verkeerd bewys deur ’n ontleding van laasgenoemde verkiesing se uitslae deur die Proportional Representation Society van [[Londen]], wat hy gestuur het aan die direkteur van inligting in [[Suid-Afrika-huis (Londen)|Suid-Afrika-huis]]. Die vereniging skryf in sy verslag oor die verkiesingsuitslag: “Ek sluit afskrifte in van (a) ’n ontleding van die syfers wat wys daar is geen gronde vir die algemene stelling dat die oorwinning van die minderheidsparty te danke is aan die ‘belading’ van kiesafdelings en (b) ’n grafiek wat wys dat die werklike oorsaak van die oorwinning die verskil in die grootte van meerderhede is – Nasionalistiese kandidate het in baie kiesafdelings ingeglip met ’n klein meerderheid terwyl die VP- en Arbeiderkandidate baie stemme verspil het deur groot meerderhede in ’n klein aantal setels op te hoop. Die Nasionaliste sou dié verkiesing (en dié van 1948) gewen het selfs al het al die kiesafdeling ’n gelyke getal kiesers gehad – trouens, selfs as die ‘lading’ in die teenoorgestelde rigting was.”
== Strijdom as minister van lande en besproeiing ==
[[Lêer:Dr DF Malan en adv Hans Strijdom in gesprek tydens die verkiesingsveldtog van 1953.jpg|duimnael|links|Dr. [[Daniël François Malan|D.F. Malan]] en adv. Strijdom in gesprek tydens die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|verkiesingsveldtog van 1953]].]]
[[Lêer:Dr DF Malan se kabinet in 1951.jpg|duimnael|Dr. Malan en sy kabinet in 1951.]]
Die HNP-AP-sege het in ’n sekere mate die kroon op Strijdom se jare lange onvermoeide ywer geplaas. Al was hy Transvaalse leier van die HNP, het hy die minder belangrike portefeulje van lande en besproeiing verkies. Hy het hom met kenmerkende oorgawe in die nuwe werk gewerp en die idees wat hy oor boerdery daarop nahou en dikwels as agterbanker verkondig het, ten uitvoer gebring. In sy eerste vier jaar as minister het hy £13 miljoen vir waterbewaring opsygesit in vergelyking met £23 miljoen wat in die voorafgaande 37 jaar daaraan bestee is. Hy het ook 'n kommissie aangestel om verslag te doen oor Suid-Afrika se waterbronne. Daarmee het hy die grondslag van die latere waterbewaringsprogram gelê en mettertyd 'n subdepartement tot 'n selfstandige staatsdepartement uitgebou. Sy deeglike aandag aan besonderhede en sy nougesetheid het spreekwoordelik in sy departement geword. Strijdom het geglo dat beskikbare staatsgrond aan boere beskikbaargestel moes word en bestaande skemas soos Pongola uitgebrei moes word om meer boere te huisves. Talle inspeksietoere het hom in staat gestel om boerderybehoeftes te peil. Te midde van 'n volle ministeriële program, het hy hom nie aan partysake in Transvaal onttrek nie. Hier is sy invloed onteenseglik versterk deur die verkiesing van dr. H.F. Verwoerd – wat in 1948 senator geword het nadat hy in die [[Alberton (kiesafdeling)|kiesafdeling Alberton]] met net 171 teen [[Marais Steyn]] van die VP verloor het – tot ondervoorsitter van die hoofbestuur, en sy bevordering tot minister van naturellesake in 1950. Hulle het in menige opsig eenders gedink en mekaar merkwaardig aangevul.
In 1951 is die naam Nasionale Party van Transvaal op voorstel van Strijdom herstel waarin alle Nasionaalgesinde partye, insluitende die Afrikanerparty, opgegaan het. So het die NP in Transvaal van krag tot krag gevorder om in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|Volksraadverkiesing van 1953]] al 23 plattelandse kiesafdelings te verower en sy setels van 36 tot 43 op te skuif, ’n uitslag wat die feit onderstreep het dat Strijdom die dryfkrag in die party was. Terwyl die HNP en AP saam in 1948 44,3% van die stemme vergeleke met die VP en Arbeiders se 50,4% kon kry, het die NP in 1953 49,5% van die stemme gekry en die VP en Arbeiders saam 51,2%.
== Hoofleier van die NP en premier ==
[[Lêer:Adv Hans Strijdom op 30 November 1954 toe die NP-koukus hom as dr DF Malan se opvolger aangewys het.jpg|duimnael|links|Adv. Strijdom op [[30 November]] [[1954]] nadat die NP-koukus hom as dr. Malan se opvolger aangewys het.]]
[[Lêer:Amptelike portret van adv Hans Strijdom.jpg|duimnael|Adv. Strijdom as premier. Dit lyk asof hy 'n eksemplaar van ''[[Die Transvaler]]'' vashou.]]
Aan die vooraand van dr. Malan se uittrede was Strijdom vir baie die vanselfsprekende opvolger. Al het Malan aan [[Klasie Havenga|N.C. Havenga]] voorkeur gee, is Strijdom op [[30 November]] [[1954]] eenparig tot hoofleier van die NP verkies nadat Havenga, toe hy sien dis ’n verlore stryd, hom aan die verkiesing onttrek het. Strijdom het op 61-jarige leeftyd die vyfde premier van Suid-Afrika geword. Anders as die ander premiers, het Strijdom sy vorming in die Unie self gehad (nie byvoorbeeld in een van die Boererepublieke of Britse kolonies nie) en grootgeword in die politieke werklikheid van die nuwe staat te midde van toenemende Afrikaner-optimisme en -kulturele wasdom. Hy was dus die eerste ware seun van die Unie wat Premier geword het. Sy bewindsaanvaarding het hom eensklaps in die felle soeklig van 'n vyandige wêreld geplaas. Koerant-kommentaar uit baie wêrelddele het onmiddellik 'n karikatuur van hom opgehang as onderdrukker van swart en bruin mense en gesinspeel op botsing en stryd: "grave concern at the choice of Strijdom" (''New York Herald Tribune''); "era of white supremacy, Leader of Northern group of radical republicans takes over" (''The Times'', [[Londen]]); "Storm aan 't komen onder de ewenaar" (''Het Parool''); "from Malan to worse" (''Daily Herald''), ens. In teenstelling met wat teenstanders voorspel het, het Strijdom met verdrag en oorleg beweeg. Daar was steeds die byna fanatieke koersvastheid waarmee hy op 'n doelwit afgestuur het, maar dit is gepaar aan 'n intuïtiewe foutlose oordeel oor die pas waarteen hy moes beweeg en 'n besef van leiersverantwoordelikheid. So het hy in meer as een opsig 'n bestendigheidsfaktor in die nasionale lewe van die land geword. Sy premierskap, in vergelyking met dié van sy voorgangers, was kortstondig, nie 'n volle vier jaar nie, en 'n aansienlike gedeelte daarvan is hy gekwel deur 'n kwaal (bloedkanker)<ref>{{af}} [[Dirk Richard|Richard, Dirk]]. 1986. ''Tussen bid en droom, 'n koerantman het albei nodig''. Pretoria:Constantia Uitgewers.</ref> wat eindelik sy lewensdraad sou afsny. Daarom is sy premierskap in heelwat opsigte 'n antiklimaks ná soveel intensiewe worsteljare as opposisielid.
Sy vrou sou later oor sy verkiesing skryf: "Daar was geen persoonlike verheugenis in hom nie die dag in November 1954 toe hy as hoofleier gekies is om dr. Malan op te volg en dus ook eerste minister te word. Hy sou dit nie verwerp nie, hierdie Godgegewe geleentheid tot praktiese vormgewing aan sy idealisme, maar daar was tog op daardie oomblik diepe gevoel van deernis in sy hart jeens mnr. Klasie Havenga, wat eintlik dr. Malan se keuse was. Die dag toe Hans eerste minister geword het, was hy die stilste wat ek hom ooit geken het. 'Is jy dan nie bly nie?' het ek hom gevra. Sy antwoord was ja, maar hierdie groot taak, hierdie kroontyd van sy lewenslange strewe, is in hom ook 'n oomblik van te diepe erns om net te jubel. Hy het toe al sy eerste gesondheidsterugslag gehad, ernstiger destyds as wat die publiek of die meeste van sy naastes besef het..."
Allereers het hy die kabinet herskommel. Vir die eerste keer vanaf [[Uniewording]] het die premier geen portefeulje geneem nie om so vry te wees om sy volle aandag aan landsake te wy. Buitelandse sake, wat tradisioneel aan sy amp gekoppel is, vertrou hy toe aan [[Eric Louw]], sy ou vriend en ondersteuner uit die Kaap, wat boonop met finansies belas is. Dr. Verwoerd behou bantoesake en word naas Strijdom die grootste krag in die kabinet. Strijdom se invloed – en Verwoerd s’n – is verder versterk deur die aanstelling van sy swaer sen. [[Jan de Klerk]], as minister van arbeid met die amp van senator. Oor De Klerk se vinnige vordering van lid van die Transvaalse provinsiale raad tot senator en minister (hy het nie aan in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|algemene verkiesing van 1953]] vir die Volksraad gestaan nie) was indertyd ontevredenheid.
Oor die algemeen het die kabinet die groeiende republikeinse element weerspieël. Ten opsigte van die republikeinse kwessie het Strijdom as premier 'n realistiese en gematigde benadering geopenbaar: Die republiek sal nie op die volk afgedwing word nie en die Engelssprekendes se regte sal gerespekteer word. Hy het ook belowe dat republiekwording nie voor die volgende verkiesing (1958) 'n praktiese vraagstuk gemaak sal word nie. In hierdie verband geld aanvanklik twee oorwegings vir Strijdom: eerstens, dat republiekwording en uittrede uit die [[Statebond]] gelyktydig moet plaasvind; tweedens dat die republiek tot stand moet kom "deur 'n voorafbepaalde getallemeerderheid". Vir die beginsel van 'n blote meerderheid, wat vir Verwoerd gegeld het, was hy nie te vinde nie, hoewel hy mettertyd (ná die toelating van republieke in die Statebond) aanvaar dat republiekwording en uittrede uit die Statebond twee afsonderlike handelinge verteenwoordig. Strijdom se bewind het voorts in die teken van toenemende ekonomiese voorspoed en ekonomiese volwassenheid gestaan. Die interne kapitaalgroei het voldoende geword om ontwikkeling te finansier en Suid-Afrika word minder aangewese op buitelandse lenings.
== Kleurlinge verloor hul stemreg ==
[[Lêer:Adv Hans Strijdom en lede van die Swart Serp-beweging voor die parlementsgebou in Kaapstad, omstreeks 1955.jpg|duimnael|Strijdom en lede van die Swart Serp-beweging voor die parlementsgebou in Kaapstad, omstreeks 1955, toe die organisasie gestig is, bes moontlik in 'n betoging teen die regering se voorneme om [[Kleurlingstemregvraagstuk|bruin kiesers]] van die gemeenskaplike kieserslys te verwyder.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/black-sash-organisation-history-transformation-ashley-schumacher Die geskiedenis van die Black Sash]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> Dr. Malan het voorgegee dat hy hulle nie sien nie, maar Strijdom het altyd sy hoed afgehaal en hulle in die verbygaan met 'n kopknik gegroet.<ref>{{af}} [http://repository.up.ac.za/xmlui/bitstream/handle/2263/30509/03chapters1-2.pdf?sequence=4&isAllowed=y J.G. Strijdom se verblyf in Libertas kortgeknip deur sy dood, 1954–1958]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>]]
[[Lêer:JG Strijdom.jpg|duimnael|Hans Strijdom voor 1958]]
Die grootste taak wat op Strijdom gewag het toe hy premier word, was om 'n oplossing te vind vir die dooiepunt in die grondwetlike stryd wat ontstaan het na aanleiding van die Malan-bewind se planne om die kleurlinge op 'n afsonderlike kieserslys te plaas, die sogenaamde [[Kleurlingstemregvraagstuk]]. Nadat die appèlhof in 1952 die regering in die ongelyk gestel het oor kleurlingstemreg, misluk die een poging ná die ander om die krisis te oorbrug. Om sekerheid te bring na die teenstrydige appèlhof-uitsprake van 1937 en 1952, is die getal appèlregters uitgebrei van vyf tot elf in sake waarby die regsgeldigheid van die wette van die parlement betrokke is. Die doelwit hiervan was duidelik om te keer dat die hof ooit weer grondwetlike wetgewing dwarsboom soos tydens die voorafgaande jare. Tydens die debat oor die wetsontwerp het adv. [[C.R. Swart]], minister van justisie, ruiterlik erken dat die wetsontwerp nou verband gehou het met die Kleurlingstemregvraagstuk en die grondwetlike krisis. Volgens hom was die doelwit daarvan om die soewereiniteit van die parlement as hoogste wetgewende instelling te herstel. Die wetsontwerp is aanvaar danksy die NP se meerderheid in die Volksraad.
Om die grondwetlike dooiepunt uit die weg te ruim, het Strijdom kort hierna eenvoudig die Gordiaanse knoop deurgehak met die ongewone metode om die Senaat in Mei 1955 so te vergroot (deur senatore op 'n meerderheidstem aan te wys en die regering 'n meerderheid van 65 uit die 89 lede in die nuwe Senaat te gee, 41 meer senatore is in die bestaande Senaat) dat die regering die nodige tweederdemeerderheid sou hê om die wetgewing deur te loods.<ref>{{en}} [http://www.electionresources.org/za/system/ Election Resources on the Internet: The Republic of South Africa Electoral System]. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> In 1956 het Strijdom self die Wetsontwerp tot Wysiging van die Suid-Afrika-wet aan 'n gesamentlike sitting van albei kamers van die parlement voorgelê. Dit moes regskrag aan die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers gee en alle grondwetverskansings herroep, uitgesonderd dié in verband met taalregte. ’n Landwye storm van protes het losgebars teen die voorgestelde maatreël, selfs van sommige Nasionaliste wat saamgestem het dat die kleurlingkiesers eindelik op ’n afsonderlike kieserslys geplaas moes word, maar gekant was teen Strijdom en die kabinet se werkwyse. Die [[Swart Serp]]-organisasie is in 1955 gestig juis om beswaar te maak teen die regering se, na hul mening, minagting van die Grondwet.<ref>{{en}} [http://www.blacksash.org.za/index.php/our-legacy/our-history Die geskiedenis van die Swart Serp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150426012713/http://www.blacksash.org.za/index.php/our-legacy/our-history |date=26 April 2015 }}. URL besoek op 16 Augustus 2016.</ref> Etlike Afrikaanse akademici aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] het, enkele dae nadat die strekking van die wetsontwerp bekendgemaak is, in die openbaar beswaar gemaak. Hulle het gemeen dat die wetsontwerp strydig was met ’n basiese beginsel van parlementêre regering, dat dit ondemokratiese was, ongrondwetlik en die regte van minderhede vertrap het. Hulle het dit, ten regte, as ’n poging deur die regering beskryf om ’n kunsmatige tweederdemeerderheid in die parlement te skep waarop die regerende party nie geregtig was nie aangesien sy aandeel van die uitgebragte stemme selfs in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1953|verkiesing van 1953]] minder as die helfte (49,1%) van die totaal was. Die wetsontwerp sou aan die NP 171 stemme tydens ’n gesamentlike sitting van albei huise bied, vergeleke met die gesamentlike opposisie se 77, ’n gerieflike tweederdemeerderheid. Die regeringspers het skerp gereageer en die beswaarmakers met oorgawe sleggesê en hul protesstem stilgemaak.
Die meeste Nasionaliste was ontevrede met die metode wat die regering ingespan het. ''[[Die Burger]]'' het op 18 Mei 1955 erken geen regdenkende kon die wetsontwerp op sigself goedpraat nie, maar gemeen Nasionaliste moes dit aanvaar as die enigste manier om die heersende dooiepunt – waarvoor die koerant die VP verkwalik het – op te los. Enkele dae later het ''Die Burger'' se politieke medewerker die mening uitgespreek dat die vergrote Senaat ’n tydelike maatreël sou wees. Die amptelike opposisie het die regering daarvan beskuldig dat sy eindelike strewe was om die Grondwet dermate te ondermyn dat hy op die ou end ’n outoritêre staatsvorm kom instel. Strijdom het dié aantyging tydens die debatte oor die wetsontwerp ontken en hom daartoe verbind om albei dele van die wit bevolking (Afrikaans en Engels) se regte te beskerm. Sy opregtheid is nie in twyfel getrek nie.
Die wetsontwerp is ná 'n lang debat aanvaar. Die Verenigde Party het belowe dat, indien hy weer aan die bewind sou kom, hy die algemene kieserslys sou herstel. So 'n gebeurlikheid het egter toe reeds hoogs onwaarskynlik gelyk. Die sessie het geëindig as een van die ongelukkigste sedert [[Uniewording]]. Die laaste hoofstuk in die voortslepende drama oor Kleurlingstemreg het in Februarie 1956 afgespeel toe die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] en Senaat gesamentlik sitting ingeneem het om oor die Wetsontwerp oor Afsonderlike Verteenwoordiging te stem. Die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Arbeidersparty]] het die sitting geboikot, maar die Verenigde Party het die wetsontwerp met hand en tand beveg tydens elkeen van sy stadiums. Ná 'n twee weke lange debat is die wetsontwerp aanvaar met 'n meerderheid van twee derdes. Drie van die ses [[Nasionale Konserwatiewe Party]]-lede, wat van die VP weggebreek het, het ten gunste daarvan gestem. Die wetsontwerp is aanvaar. Nie alleen is die sowat 45 000 bruin kiesers op 'n afsonderlike kieserslys geplaas nie, maar die klousules wat daaroor gehandel het, is herroep. Terselfdertyd is die grondwet van die Verteenwoordigende Kleurlingraad gewysig sodat dit merendeels uit benoemde lede sou bestaan. Ook het die Kleurlingbevolking die reg verbeur om hul eie mense in die Kaapse Provinsiale Raad te verteenwoordig, soos voorsien in die [[Suid-Afrika-Wet]].
Die Senaatwet is in die Hooggeregshof betwis, maar die applikante het hul saak verloor, aangesien die hof eenparig beslis het geen beperking kon geplaas word op die omvang van die mag wat die Parlement het om enige gewone wet te aanvaar nie. Al elf regters van die Appèlhof het die besluit gehandhaaf in Oktober 1956. Dit was eindelik 'n oorwinning vir Strijdom en sy regering, en die einde van die pynlike hoofstuk in die land se geskiedenis. In 1951 reeds het John Hatch aangevoer: "Let daarop dat die Verenigde Party se teenstand teen die wetsontwerp nie gegrond is op die beginsel van hulle verdediging van die nieblanke se stemreg nie. In 1936 was die meeste van hulle heeltemal bereid om saam te werk en die swart kiesers van die algemene kieserslys te verwyder en sodoende vir Hertzog in staat te stel om die nodige tweederdemeerderheid te verkry. As Kleurlingkiesers nie gewoond daaraan was om vir die Verenigde Party te stem nie, kan daar min twyfel bestaan dat die regering maklik sy tweederdemeerderheid sou verkry het." Gegewe die latere skeuring in die party (ter wille van 45 000 kiesers in die Westelike Provinsie), is dié stelling hoogs aanvegbaar.
Oor dié stryd wat haar man enduit so onwrikbaar gevoer het, het [[Susan Strijdom]] in 1973 geskryf: "Wanneer ek terugdink aan die jare van Hans se vurige stryd waarin hy hom met so 'n volkome oorgawe gewerp het, aan al die beskuldiginge van sy hatigheid, baasskaphoudinge en al dies meer, dan moet ek wrang glimlag. Naas God het Hans op aarde net een gesag erken, onversetlik, vergelykloos: Die volk en sy stem. Niemand het enige aanslag op die volksoewereiniteit vreesloser en vuriger beveg as Hans nie, selfs in eie broederkring. Hy het Suid-Afrika se roeping en bestemming gesien in republikeinse vryheid, maar dit moes die volk, die koningstem, se beslissing wees. In die oorlogsjare het hy nooit geheul met andere se tydelike ongrondwetlike flirtasies nie Hy het sy party uit die volk uit opgebou, met ongelooflike persoonlike opoffering, man vir man gewerf en besiel om die oorwinning in 1948 te help behaal.
"Maar vir hom kon niks die volksoewereiniteit, soos uitgespreek in vrye stemming en vorm gegee in die Parlement, aantas of beperk nie. Hy het destyds erken dat die vergroting van die Senaat om die verwydering van die [[Kleurlingstemregvraagstuk|Kleurling-stem]] van die gemeenskaplike kieserslys te verkry, 'n onpopulêre daad sou wees, maar niks kon of durf in sy siening, in die weg van die uitgesproke volkswil staan nie. Hans was 'n waaragtige, onkreukbare demokraat. Sy grootste ideaal was die [[Republiek van Suid-Afrika]], en al die werk wat hy gedoen het in die korte 3½ jaar dat die premierskap aan hom vergun was, was voorbereidings op daardie pad. Hy was baie siek in die verkiesingstyd van 1958 maar nóg ons mooipraat nóg sy doktersadvies sou hom weghou van die groot vergadering wat hy in Pretoria moes toespreek. Hy het aan ons gesê: 'Met my hele hart en my hele siel glo ek dat ons ons Republiek binne afsienbare tyd sal kry. Maar ek sal nie die tyd daarvoor hê nie; iemand na my sal dit moet doen.' Ek glo dat wyle dr. [[Hendrik Verwoerd|Verwoerd]] wat politiek onder Hans Strijdom se leierskap uitgegroei het, skaars twee jaar later daardie gewaagde Republiekstap gedoen het omdat hierdie woorde van Hans Strijdom onuitwisbaar in sy gedagtenis voortgelewe het."
== Apartheid kry teenstand ==
[[Lêer:Adv Strijdom se laaste vergadering in Pretoria.jpg|duimnael|links|Adv. Strijom spreek sy laaste vergadering in [[Pretoria]] op [[Kerkplein]] toe. Sy gesondheid was reeds so ernstig agteruit dat hy aan die begin van 1958 nie sy parlementêre pligte in die Kaap kon gaan waarneem nie, maar daarna het Strijdom egter so hoopvol herstel dat hy in die verkiesingsveldtog van daardie jaar 'n reuse-vergadering in Pretoria kon toespreek. Hy het eintlik daarheen gegaan teen mediese advies, maar niks kon die vurige vegter weerhou van sy mense te besiel om die Nasionale regering andermaal aan die bewind te stel nie, luidens ''Die Nasionale boek''. Regs kyk mev. [[Susan Strijdom|Strijdom]] toe.]]
[[Lêer:Adv Hans Strijdom besoek Suidwes-Afrika, 1955.jpg|duimnael|Op besoek aan [[Suidwes-Afrika]] in September 1955.]]
[[Lêer:Adv en mev Strijdom op besoek aan Suidwes-Afrika, 1955.jpg|duimnael|Nog 'n foto, hier met mev. [[Susan Strijdom|Strijdom]] by, geneem tydens die egpaar se besoek aan [[Suidwes-Afrika]] in 1955.]]
Die stof het nouliks gaan lê ná hierdie pynlike hoofstuk in die politieke geskiedenis, of Suid-Afrika word op twee fronte aangeval: die [[Verenigde Nasies|VVO]] het kommer uitgespreek oor die [[apartheid]]sbeginsel en die Voogdykomitee van dié wêreldliggaam het sy vroeëre versoek herhaal dat [[Suidwes-Afrika]] onder sy jurisdiksie geplaas en jaarliks 'n verslag van die administrasie daarvan aan hom voorgelê word. Suid-Afrika het beswaar gemaak teen sodanige inmenging in sy huishoudelike sake, maar sy houding het net bygedra om 'n reeds vyandige wêreldmening meer vyandig te maak. Strijdom het die volle trefkrag daarvan ervaar toe hy in 1956 die Statebondskonferensie in [[Londen]] bywoon en op 'n ongeleë tydstip die oorhandiging van die Protektorate ([[Swaziland]] en [[Lesotho]]) opper.
Onder leiding van Strijdom en met Verwoerd as minister van bantoesake, is die beleid van afsonderlike ontwikkeling van 1956 af met groter krag toegepas, onder meer deur die Nywerheidsversoeningswet (1956) wat gemengde vakbonde beëindig, deur die instelling van instromingsbeheer, deur die [[Groepsgebiedewet]] en die aankondiging van grensnywerhede om "nie-blanke" arbeid uit blanke gebiede te onttrek.<ref>{{en}} [https://www.nelsonmandela.org/omalley/index.php/site/q/03lv01538/04lv01828/05lv01829/06lv01881.htm Lys van apartheidswette]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In 1957 is wetgewing ingedien om gemengde universiteite te beëindig. Strijdom het opnuut sy geloof in "blanke baasskap" bevestig, tot teleurstelling van sommige van sy ondersteuners wat die negatiewe betekenis van blanke oorheersing daaraan geheg het. Ten opsigte van buitelandse aangeleenthede het Strijdom wel met meer positiewe beleidsverklarings vorendag gekom: met die Suez-krisis het hy dit onomwonde gestel dat Suid-Afrika se heil nie in isolasie lê nie en dat hy in die toekomstige internasionale oorloë nie neutraal sal staan nie.<ref>{{en}} [http://mepc.org/journal/middle-east-policy-archives/south-africa-and-middle-east?print South Africa and the Middle East]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Verder het hy hom bereid verklaar om met buur- en ander Afrika-state saam te werk ter bevordering van "gemeenskaplike veiligheid", maar ten opsigte van die [[dekolonisering van Afrika]] het hy geen duidelike standpunt ingeneem nie en daar-deur die indruk geskep dat hy hom aan die kant van die koloniale moondhede in Afrika skaar.
Ook binnelands het die teenstaan teen apartheid tydens Strijdom se premierskap verskerp. In 1955 is die Vryheidsmanifes by Kliptown naby Johannesburg aanvaar wat die ideologiese beginsels van die [[ANC]] omvat het. ’n Jaar later, op [[9 Augustus]] [[1956]], het 20 000 vroue van alle rasse teen die Strijdom-bewind na die [[Uniegebou]] opgeruk om te betoog teen voorgestelde wysigings aan die Wet op Stedelike Gebiede van 1950.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/former-south-african-prime-minister-jg-strijdom-dies SA History Online]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom het geweier om hulle te ontvang.<ref>{{en}} [http://academy.code4sa.org/stories/strike-woman-strike-rock-womens-day-events-led-becoming-national-holiday You strike a woman, you strike a rock! Women’s Day and the events that led to it becoming a national holiday] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160813073214/http://academy.code4sa.org/stories/strike-woman-strike-rock-womens-day-events-led-becoming-national-holiday |date=13 Augustus 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref>
== Republikeinse simbole geskep ==
[[Lêer:Adv Hans en mev Susan Stijdom, 11 September 1957.jpg|duimnael|links|[[Dirk Richard]] skryf by dié foto, wat verskyn in sy boek ''Bid en droom, 'n koerantman het albei nodig'': Toe ek advokaat Strijdom begin 1958 op kantoor gaan besoek het, het hy laggend gesê: 'Die Engelse pers wil my in die graf hê, maar hulle sal lank moet wag.' Op 24 Augustus 1958 was hy dood. Op dié foto, wat op [[11 September]] [[1957]] geneem is, kan 'n mens reeds die tekens van bloedkanker sien waaraan hy minder as 'n jaar later oorlede is.]]
[[Lêer:Adv Hans Strijdom spreek ondersteuners toe op Kerkplein, Pretoria, ná die 1958-verkiesing.jpg|duimnael|Adv. Strijdom spreek ondersteuners toe op [[Kerkplein]], [[Pretoria]], ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesing]].]]
Naas die oplossing van die dooiepunt oor Kleurlingstemreg, is die tweede belangrikste kenmerk van die Strijdom-era die doelbewuste skepping van die uiterlike simbole van die naderende republiek. In Februarie 1957 het [[Arthur Barlow]] 'n voorstel ingedien om die Unievlag tot die enigste landsvlag te verhef. Strijdom jey dadelik kragtige steun hieraan verleen en gesorg dat dit nog daardie sitting op die wetboek geplaas word. Vir hom het die beginsel van net een vlag, samewerking tussen die twee taalgroepe, gemeenskaplike trots en trou aan net een vaderland beteken. In Mei 1957 het Strijdom aangekondig dat ''[[Die Stem van Suid-Afrika]]'' (ook met 'n weergawe in Engels) as enigste volkslied deur die regering aanvaar is.<ref>{{en}} [http://www.flatinternational.org/template_volume.php?volume_id=272 The Call of South Africa]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> In 1957 het Strijdom die [[Simonstad-ooreenkoms|oorname van die vlootbasis]] [[Simonstad]] op [[1 April]] daardie jaar deur die Suid-Afrikaanse Vloot bewerkstellig, want dit was vir hom ondenkbaar dat 'n deel van Suid-Afrikaanse grondgebied nie aan Suid-Afrika behoort nie, afgesien daarvan dat die oorname besonderse militêre betekenis gehad het.<ref>{{en}} [http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/navy-history.htm South African Naval History]. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Sy vertroue in die Suid-Afrikaanse jeug was sodanig dat hy daarvoor verantwoordelik was dat die agttienjariges die stemreg verkry. Dié verlaging in die ouderdom waarop wit mense kon stem, het hoofsaaklik die Nasionale Party bevoordeel omdat sy ondersteuners veral Afrikaners was wie sê natuurlik aanwas destyds heelwat hoër as Engelssprekendes s’n was. Die NP se vertoning by die stembus sou volgens alle aanduidings aansienlik versterk word, maar die VP is verplig om die maatreël in ’n goeie gees te aanvaar. As die party dit teengestaan het, sou dit as bewys gedien het dat sy kiesers aan die verouder was en dat hy in gebreke gebly het om jong kiesers se steun te werf, al was demografie die grootste rede vir die NP se toenemende steun.<ref name="kruger">{{en}} Krüger, D.W. 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan.</ref>
== Die 1958-verkiesing ==
[[Lêer:NP-plakkaat met adv Hans Strijdom.JPG|duimnael|'n NP-plakkaat in die 1958-verkiesing.]]
In November 1957 het Strijdom in Pretoria ernstig siek geword aan griep en longontsteking. Vroeg in 1958 het sy geneesheer behandeling en rus voorgeskryf omdat daar reeds vroeër tekens van geringe hartklepletsel was. Dit het meegebring dat hy die eerste parlementsitting van 1958 nie kon bywoon nie. Daarna breek die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1958|1958-verkiesingsveldtog]] aan. Strijdom het sodanig herstel dat hy enkele vergaderings kon toespreek. Die verkiesingsuitslag besorg aan die NP 103 setels, sy grootste verkiesingsoorwinning tot op daardie datum en die eerste keer dat hy die meeste setels én ’n volstrekte meerderheid van die stemme wen, 55,2% , vergeleke met die VP se 43,2%.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/article/south-african-general-elections-1958 South African general elections: 1958] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160706155430/http://www.sahistory.org.za/article/south-african-general-elections-1958 |date= 6 Julie 2016 }}. URL besoek op 15 Augustus 2016.</ref> Strijdom se verlagings van die ouderdom waarop mense kon stem, het duidelik die gewenste uitwerking gehad.
== Sy dood ==
[[Lêer:Twee lede van die Voortrekkers waak by 'n portret van adv Hans Strijdom ná sy dood.jpg|duimnael|links|Twee Voortrekkers waak by 'n portret van Strijdom kort ná sy dood.]]
[[Lêer:Susan Strijdom op haar man, adv JG Strijdom, se begrafnis, Augustus 1958.jpg|duimnael|Mev. [[Susan Strijdom]] op haar man se begrafnis, Augustus 1958. Haar broer sen. [[Jan de Klerk]], die vader van [[Willem de Klerk|Willem]] en [[FW de Klerk]], staan regs van haar. Dis moontlik haar seun, Johannes Gerhardus, wat regs staan. Sy was ten tyde van haar man se dood self in die hospitaal; vandaar moontlik die verpleegster links van haar.]]
Aan die begin van die nuwe Volksraadsessie was hy weer op sy pos en lewer vir die laaste keer 'n kragtige rede van anderhalf uur tydens die wantrouedebat. Die ou vuur en krag breek deur toe hy die republikeinse kwessie behandel en verklaar: "Ons marsjeer voorwaarts na ons einddoel, die republiek." Enkele dae hierna is hy weer siek. Hy het 'n pynlike karbonkel in die neus opgedoen en is in sy ampswoning, [[Groote Schuur]], behandel. Kort hierna het 'n aankondiging gevolg dat hy weens die letsel aan die hartklep in die bed moes bly en daarna vir 'n redelike tydperk sy normale werksaamhede nie moes hervat nie. Hy is in die [[Volkshospitaal]] in Kaapstad opgeneem waar 'n verdere terugslag tot sy dood lei.
Oor haar man se laaste dae het Susan Strijdom 15 jaar later soos volg geskryf: "Ek was ook opgeneem in die hospitaal in die laaste weke van Hans se lewe, Augustus 1958. Ek onthou hoe die dokters en verpleegsters my die derde dag voor sy dood op die been gehelp het omdat hy my so graag wou sien en die geneeshere gemeen het dat as ek op eie bene voor hom staan, dit hom sou opbeur. Ek het dit gewaag hoewel my bene maar net onder my wou weg swik. Maar hy was so opgewonde bly om my so staande te sien. Ek het hom nog nooit in al die tyd dat ek geweet het dat sy kragte aan die taan is, so goed sien lyk nie.
"Hans was nooit 'n emosioneel demonstratiewe mens nie, maar daardie oomblik was sy oë sprekend, vonkelend blou, vol lewe en liefde. Die volgende twee dae, Vrydag en Saterdag, was hy feitlik voortdurend in 'n koma. Maar toe ek die Saterdagaand vra of ek hom dan nie net goeienag kan gaan sê nie, het dr. Fransie van Zyl dadelik gesê: 'Maar natuurlik.' Toe ek van hom wegstap, met 'n 'slaap gerus', was al antwoord wat hy gegee het, 'n sagte 'totsiens'. Daardie 'totsiens', sy laaste woorde aan my, sal my altyd bybly – totsiens, nie vaarwel nie; ook aan sy volk en sy land wat hy so hartstogtelik liefgehad en so selfloos gedien het, by wie sy onsterflike gees altyd sal bly."
Ná 'n roudiens in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk, Kaapstad]], is sy stoflike oorskot per spesiale trein na Pretoria vervoer en op sy laaste rit na die Noorde het roerende tonele langs die roete afgespeel. Op [[30 Augustus]] [[1958]] het sowat 10 000 mense die roudiens by die [[Uniegebou]] bygewoon waarna Strijdom in die [[Heldeakker]] in die Ou Begraafplaas naby die graf van pres. [[Paul Kruger|S.J.P. Kruger]] ter ruste gelê is. Sy eggenote en twee kinders, Johannes Gerhardus en Estelle, het hom oorleef. Mev. Strijdom is in 1999 langs haar man in die heldeakker begrawe.
== Waardering ==
[[Lêer:Hillbrow Tower-1.jpg|duimnael|links|upright|Die [[Hillbrow-toring]] is oorspronklik na adv. Strijdom genoem. Dis tussen [[Junie]] [[1968]] en [[April]] [[1971]] opgerig, en op 270 m hoog een van die hoogste bousels in [[Afrika]].]]
[[Lêer:Adv Hans Strijdom spreek sy laaste vergadering by in sy kiesafdeling, 1958.jpg|duimnael|Adv. Strijdom was begin 1958 te siek om die parlementsitting by te woon, maar tydens die verkiesingsveldtog kon hy weer 'n verkiesingsvergadering op Nylstroom toespreek, sy heel laaste in die [[Waterberg (kiesafdeling)|Waterberg]]-kiesafdeling wat hy sedert 1929 in die Volksraad verteenwoordig het.]]
[[Lêer:JG Strijdom-lughawe, Windhoek.jpg|duimnael|[[Windhoek]] se internasionale lughawe is in 1964 geopen en die J.G. Strijdom-lughawe genoem. Dit staan nou bekend as die [[Hosea Kutako Internasionale Lughawe]].]]
[[Lêer:Johannes Gerhardus Strijdom 6 th Prime Minister of South Africa Church Street Cemetery in Pretoria 036.jpg|duimnael|links|upright|Adv. en mev. J.G. Strijdom se graf in Pretoria-Wes.]]
[[Lêer:Adv JG Strijdom.jpg|duimnael|Die buiteblad van ''Hans Strijdom, Lewensloop en Beleid van Suid-Afrika se Vyfde Premier'', deur Gert Coetsee, in 1958 uitgegee deur [[Tafelberg Uitgewers]].]]
A.P.J. van Rensburg skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Strijdom se groot deug was "dat hy altyd mens gebly het, goedgeaard, genaakbaar, doodnatuurlik en vol liefde. Sy absolute eerlikheid was alombekend: hy het ten ene male geweier om staatsgeld of -vervoer vir persoonlike sake te gebruik. Daarby was hy nederig. Die [[Universiteit van Pretoria]] het hom in 1952 vereer met 'n doktorsgraad in publieke administrasie vir 'sy bydrae tot die staatkundige en kulturele ontwikkeling van ons land', maar hy het steeds geweier om as 'doktor' aangespreek te word."
Strijdom het moontlik die meeste toesprake van enige Suid-Afrikaanse politikus gelewer. Van Rensburg skryf: "Hy was 'n vlot spreker, briljant in sy logika en altyd effektief. Hy het met 'n vuur en geesdrif gepraat wat nie anders kon as om 'n gehoor te inspireer nie. Mense het na sy vergaderings gestroom en reeds gedurende sy lewe het ongeëwenaarde heldeverering hom te beurt geval. In die Volksraad het die politieke temperatuur gestyg (wanneer) hy aan die woord kom. Sy tegniek was om te moker, en met armgebaar het hy sy argumente ingehamer. Op die politieke verhoog het hy geen neerlaag of teenstand geduld nie. Hy was soms skerp, nooit persoonlik nie, met dikwels 'n ondertoon van ongeduld in sy toesprake."
Scott Haig, 'n Engelstalige joernalis, het op ’n keer geskryf dat een ná die ander deel van Hansard deurgesoek kan word, maar dat geen enkele bewys gevind sal word waar Strijdom ooit afgewyk het van sy lewensfilosofie of waar hy in die verlede iets gesê het wat teenstrydig met latere uitlatings was nie.
As premier was Strijdom bestem om die brug tussen die "ou" en "nuwe" bedeling te slaan. Die "halfeeu van die generaals" is afgesluit met dr. Malan as laaste premier wat uit daardie era van volkstryd gegroei het. Strijdom het daardie era finaal afgesluit en die weg voorberei vir die nuwe era in die Suid-Afrikaanse politiek wat deur sy opvolger, dr. Verwoerd, ingelui is, 'n tydvak waarin die ou stryd en twispunte tussen Afrikaans- en Engelstaliges ná Republiekwording 'n natuurlike dood gesterf, en die proses van nasiebou (ten minste wat wit mense betref het), waaroor Strijdom net kon profeteer, in vervulling begin tree het. Dit was trouens hy wat A.E.G. Trollip (die later leier in die [[Demokratiese Alliansie]] [[Athol Trollip]] se oupa) as [[Natal]]se administrateur aangestel en daardeur die pad vir Engelssprekendes na die kabinet oopgemaak het.
Van Rensburg meen Strijdom het, meer as enigiemand anders, “die Afrikanervolk bewus gemaak van sy republikeinse erfenis en dit as enigste staatkundige eindbestemming voorgehou. Gedurende die jare dertig het hy die republikanisme in die noorde wat destyds min lewensvatbaarheid getoon het, tot herlewing gebring en sy latente kragte gemobiliseer. Met elke oorwinning het hy die republiek sien nader kom. So is hy tereg die argitek van die Republiek van Suid-Afrika. Dit is sy grootste betekenis. Hy en Hertzog het dikwels in politieke uitkyk, oor metodes en beginsels verskil. Nogtans het sowel Hertzog as Strijdom die soewereiniteit van ons parlement op sy eie manier help bevestig. Deur die [[Statuut van Westminster]] het Hertzog daarin geslaag om die onafhanklikheid van die Suid-Afrikaanse parlement bo alle twyfel te stel, terwyl Strijdom in sy stryd met die howe die soewereiniteit van ons parlement binnelands bevestig het”.
Van Rensburg swaai Strijdom ook lof toe vir sy bydrae tot die NP en die Transvaalse politiek. “Die eenvormigheid en die dissipline van die party in dié provinsie is inderdaad die gevolg van 'n langsame, innerlike saamgroei waarin hy 'n aansienlike rol gespeel het. Aan die NP het hy 'n politieke erfenis gelaat wat goed geadministreer en aansienlik verstewig is sedert hy dit van Malan oorgeneem het. In uiterlike krag en innerlike eenheid het die party by sy dood sterker as ooit gestaan. Sy welslae as partyleier was, naas sy standvastigheid, te danke aan sy vuur, sy welsprekendheid, sy oortuiging, sy vlekkelose eerlikheid, en sy deugdelike begrip dat 'n politieke beweging slegs slaag wanneer dit 'n uitdrukking van die volkswil is en op prakties bereikbare doelstellings afstuur. Hy het geen sistematiese uiteensetting van sy lewensfilosofie en staatkundige opvattings nagelaat nie. Dit moet uit sy baie toesprake afgelei word. Sy verhuising na Transvaal in die tweede dekade van hierdie eeu omvorm hom van plaasboer tot 'n ongekompliseerde politieke leier vol geesdrif en dadedrang. Die rigsnoer van sy denke was die verhouding tussen Afrikaans- en Engelssprekendes; die taalregte van die Afrikaner; die baasskap van die Blanke in eie gebied en die ekonomiese selfstandigheid van Suid-Afrika. Dit alles moes heenlei na een einddoel: die Republiek van Suid-Afrika.”
Van Rensburg beskryf Strijdom as “stewig van liggaamsbou, van middelmatige lengte, met krullerige bruin hare. In sy jonger dae was hy lief vir amateurtoneel en rugby – hy was kaptein van 'n klubspan asook van 'n gekombineerde Pretoriase span. Van persoon was hy besonder netjies in sy kleredrag, met 'n veerkragtige stap. Sy vorsende blou oë het van vasberadenheid getuig en as geheel was hy 'n gesagsinboesemende figuur. Hy het nie gerook nie en selde alkoholiese drank gebruik. Hy kon nie maklik of lank slaap nie en was altyd lank voor sonop aan die werk. Hy was diep godsdienstig en 'n gesinsman by uitnemendheid.”
Prof. D.W. Krüger skryf Strijdom was ’n amper legendariese figuur in Transvaal se politiek. “Hy was die enigste Nasionale parlementslid in daardie provinsie wat geweier het om Hertzog in 1934 tot in die koalisie met Smuts te volg. Die heropbou van die NP in Transvaal was grotendeels sy werk en dit was hy wat die republikeinse ideaal lewend gehou het in ’n tyd toe die meeste Nasionaliste bereid was om die grondwetlike verhouding met Groot-Brittanje te aanvaar soos dit omskryf is in die Statuswet van 1934. In ’n groot mate was dit deur sy toedoen dat die republikeinse klousule in 1934 amptelik deur die Transvaalse Nasionale Party aanvaar is. Dit was hy wat dr. Malan en die Kaaplandse Nasionale Party oorreed het om twee jaar later hul voorbeeld te volg. Saam met Malan was hy die leidende gees in die herlewing van eksklusiewe Afrikanerdom sedert 1934 tydens ’n tydperk toe die teenstand teen die Hertzog-Smuts-samesmelting se vooruitsigte swak gelyk het. Die beleid van 'blanke opperheerskappy' of 'blanke baasskap', wat hy dikwels verkondig het, het baie aanhangers gehad, veral in Transvaal, waar hy uiters gewild was. Met sy dood het een van die sterkste persoonlikhede in Suid-Afrika van die politieke toneel verdwyn." <ref name="kruger" />
J.H. Abraham, indertyd kommissaris-generaal van die Xhosa-volkseenheid, het in 1973 geskryf Strijdom se "onkreukbare eerlikheid" was vir hom sy grootste eienskap. "Die opregtheid waarmee hy die hele lewe benader het, maar veral volksake, het aan hom 'n unieke plek onder die leiers van die Afrikanervolk gegee. Hiermee bedoel ek natuurlik geen afbreuk aan die grootheid van ander leiers nie. Maar, hy het net daardie persoonlikheid gehad, net daardie besondere eienskappe wat hom by uitstek die vertroude leier van die volk gemaak het. Die volk het hom geglo en in hom vertroue gehad omdat hy elke vraagstuk wat in die volkslewe na vore gekom het, met absolute eenvoudige eerlikheid en waarheid tegemoet gegaan het. Hans Strijdom was nie die man van die omweg nie. Hy het dit verstaan om die eenvoudige, maar raak siening van die massa te formuleer in beleid en om dit vas te lê in dade. Die kompromis het hy nie geken nie, want elke keer as mens 'n kompromis moet aangaan, word 'n deel van jou eie en van jou volk se persoonlikheid vernietig. Jy kan maar net 'n leier, 'n peilbaken vir jou volk wees as die wese van jou geestelike gestalte môre en oormôre dieselfde is as wat dit gister en eergister was. En, hierby kom nog die feit dat hierdie vurige vaderlander, wat dikwels deur vyandige koerante en ander beskryf was as "die wilde man van die noorde, wat 'n leier is van wilde manne", eintlik 'n mens met 'n begrypende siel was, wat verstaan het, wat aangevoel het wat die behoefte van sy mense was, wat aangevoel en begryp het wat die probleme van sy volgelinge en vriende en ook sy vyande was.
"Sommige mense het hom as 'n kwaai man beskryf, sommige het gesê hy is onverbiddelik en onvriendelik. Ander het gesê hy is hooghartig in sy eiegeregtigheid as Afrikaner. Hoe verkeerd was hierdie mense nie! Hierdie man, Hans Strijdom, was in werklikheid iemand wat vol liefde was, wat hy bereid was om te omskep in dade ten koste van sy eie welsyn en sy eie gemak en gerief. Hy was in werklikheid niks anders nie as 'n dienswillige en liefdevolle dienaar van sy volk. So het ons dan – 'n klompie Parlementslede wat in dieselfde hotel saam tuis was vir die sitting – in een van die kamers byeengekom en ons groot ontslape leier beween. Daar het geharde politici, wat ook reeds hulle deel gehad het aan lewenservaring en gevolglik aan teleurstellings en verdriet, gehuil soos klein kinders. Ja, die klein kinders wat daar tussen ons was, het saam met hulle vaders en moeders gehuil oor hierdie groot en geliefde leier. Later in die dag, in die wandelgang van die Parlementshuis, het ons rondgedwaal. Ek het helder trane sien vloei oor die wange van sommige van sy politieke teenstanders. Sy sterwe het 'n groot droefheid nagelaat. 'n Era is met sy afsterwe afgesluit, maar sy lewe bly vir ons volk 'n besieling en sy voorbeeld van eerlikheid en getrouheid bly vir ons soos 'n magtige basuingeskal, wat sal voortklink deur die eeue in ons volksgeskiedenis."<ref>{{af}} Van Schoor, A.M. (red.) 1973. ''Die Nasionale boek, gewy aan 25 jaar van Nasionale bewind (1948–1973)''. Johannesburg: Edupress (Edms.) Bpk.</ref>
== Gedenktekens ==
[[Lêer:JG Strijdom-beeld, Krugersdorp.jpg|duimnael|Beeld van J.G. Strijdom langs Beginstraat, Krugersdorp.]]
'n Aantal monumente is na Strijdom genoem. Op Nylstroom was die die [[Strijdomhuis]] 'n nasionale gedenkwaardigheid. Ná adv. Strijdom se dood het die gedagte ontstaan om 'n gedenkteken ter nagedagtenis aan hom in Pretoria op te rig. 'n Komitee is onder voorsitterskap van S.G.J. van Niekerk, administrateur van Transvaal, gestig. [[Coert Steynberg]] was die beeldhouer van die kopstuk en [[Danie de Jager]] van die perdegroep. Die hele opset is uitgevoer onder toesig van die argitekte Roelf en Hans Botha. Nadat die onthulling van die beeld ’n tyd lank vertraag is, het Susan Strijdom dit op [[31 Mei]] [[1972]] onthul, terwyl premier [[John Vorster|B.J. Vorster]] as geleentheidspreker opgetree het. In [[2001]] het Strijdomplein inmekaargestort.
Die [[Hoërskool Hans Strijdom]] op [[Mookgophong]] (Naboomspuit) is na hom genoem.<ref>{{af}} [http://hansies.co.za/ Die skool se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823074343/http://hansies.co.za/ |date=23 Augustus 2016 }}. URL besoek op 17 Augustus 2016.</ref>
== Bronne ==
* {{af}} Cameron, T. 1986. ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad: Human & Rousseau.
* {{en}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] 1978. ''The making of a nation. A history of the Union of South Africa, 1910–1961''. Johannesburg & London: Macmillan.
* {{af}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] en Beyers, C.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1977.
* {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
* {{af}} [[Beaumont Schoeman|Schoeman, B.M.]] 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.
* {{af}} Van Schoor, A.M. (red.) 1973. ''Die Nasionale boek, gewy aan 25 jaar van Nasionale bewind (1948–1973)''. Johannesburg: Edupress (Edms.) Bpk.
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Johannes Gerhardus Strijdom}}
* {{en}} {{Find a Grave|8544087}}
{{beginboks}}
{{opvolgboks|titel=[[Eerste Minister van Suid-Afrika]]|voor=[[Daniël François Malan]]|na=[[Hendrik Verwoerd]]|jare=1954–1958}}
{{eindboks}}
{{Voorbladster}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Strijdom, Hans}}
[[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]]
[[Kategorie:Eerste Ministers van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1893]]
[[Kategorie:Sterftes in 1958]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers van buitelandse sake]]
oozemn67iq4sae45bgm0sc3kc9liou3
Hennie Aucamp
0
15635
2909242
2908199
2026-06-04T09:48:49Z
Jcb
223
2909242
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Outeur
| naam = Hennie Aucamp
| bynaam =
| beeld = Hennie Aucamp.jpg
| beeldbeskrywing = Hennie Aucamp, 2013.
| onderskrif = Hennie Aucamp in 2013.
| geboortenaam = Hendrik Christoffel Lourens Aucamp
| geboortedatum = [[20 Januarie]] [[1934]]
| geboorteplek = [[Dordrecht, Oos-Kaap]]
| dood_datum = {{Sterfdatum en ouderdom|2014|3|20|1934|1|20|df=y}}
| sterfteplek = [[Kaapstad]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ner
| beroep = Digter, skrywer
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Verskeie, sien teks.
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Hennie Aucamp''' ([[20 Januarie]] [[1934]] – [[20 Maart]] [[2014]]) was 'n bekroonde [[Afrikaanse skrywer]] en [[digter]] en [[skrywer]] van hoofsaaklik [[kortverhaal|kortverhale]].<ref name=":0">http://www.esaach.org.za/index.php?title=Aucamp,_Hennie_(Hendrik_Christoffel_Lourens{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daar is ook al na hom verwys as 'die vader van die Suid-Afrikaanse letterkundige kabaret'<ref>[http://www.nb.co.za/listing/aucamp/164/ NB-uitgewers: Hennie Aucamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091025103229/http://www.nb.co.za/listing/aucamp/164 |date=25 Oktober 2009 }}, verkry op 4 Julie 2009.</ref> en hy het 'n belangrike plek onder die beoefenaars van die Afrikaanse kontreikuns beklee.<ref>{{Cite web |url=http://www.netwerk24.com/Vermaak/Hennie-Aucamp-Kenners-en-kollegas-bring-hulde-20140120 |title=argiefkopie |access-date= 4 Oktober 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003052843/https://www.netwerk24.com/Vermaak/Hennie-Aucamp-Kenners-en-kollegas-bring-hulde-20140120 |url-status=dead }}</ref>
Hennie Aucamp was by uitstek 'n belese kortverhaalskrywer, maar het ook heelwat sterk verhoogtekste gelewer, veral vir die kabaretgenre – onder meer '' 'n Brommer in die boord'', ''Die sewe doodsondes'', ''Met permissie gesê'' en ''Slegs vir almal''. Sy werk is ook gewild vir prosa-aanbiedings en talle van sy gedigte is getoonset. Die Afrikaanse sangeres [[Amanda Strydom]] het hom as haar mentor beskou. In 1982 is hy met die [[Hertzogprys]] vir sy prosawerk bekroon, en in 2004 met die Fleur du Cap-toekenning vir sy lewenslange bydrae tot die groei en ontwikkeling van die Suid-Afrikaanse teater.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref>
== Lewe en werk ==
Hendrik Christoffel Lourens Aucamp is op 20 Januarie 1934 op [[Dordrecht, Oos-Kaap|Dordrecht]] in die [[Kaapprovinsie]] gebore<ref name=":1">http://esat.sun.ac.za/index.php/Hennie_Aucamp</ref> as een van twee kinders. Sy ma was ’n nooi Coetzee en hy het ’n suster, Rina. Hy word groot op die plaas Rust-mijn-ziel op die Stormberg-hoogland in die distrik [[Jamestown, Oos-Kaap|Jamestown]]. Van substanderd A af gaan hy op die dorp skool, waar hy in die week in die koshuis inwoon. Sy onderwyseres op laerskool moedig hom aan om versies te skryf en sy stuur dit vir ''[[Die Jongspan]]'', wat dit in Maart [[1946]] publiseer toe Hennie slegs elf jaar oud was. In [[1951]] [[matrikuleer]] hy aan die Jamestown Hoërskool, waar die skrywer [[Jan Rabie]] vir ’n ruk ’n onderwyser was. Vanaf [[1952]] studeer hy Afrikaanse, Engels en Drama aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] waar hy die [[B.A.-graad]] in [[1955]], die B.A. Honneurs-graad in [[1956]], die Hoër Onderwysdiploma in [[1957]] en die [[Magister artium|M.A.-graad]] in [[1958]] (met lof) behaal met ’n studie oor ''Die poësie van Ernst van Heerden''. In [[1959]] en [[1960]] bring hy as toeris sowat tien maande in [[Europa]] deur, waar hy kennis maak met die goue era van die teater en veral in Londen klassieke werke te siene kry. Hy is daarna vir ’n periode tydelike lektor aan die Fakulteit van Opvoedkunde op Stellenbosch en in [[Kaapstad]] en tree dan op as onderwyser op Stellenbosch (in die Lückhoffskool vir Kleurlinge), sy tuisdorp Jamestown, [[Cradock]] en in [[Rondebosch]]. Vanaf Oktober [[1963]] tot Junie [[1964]] studeer hy letterkunde-onderwys op hoërskole aan die Katolieke Universiteit van Leuven in [[België]].<ref>http://www.stellenboschwriters.com/aucamph.html</ref>
Sedert middel 1964 is hy dosent en sedert [[1983]] departementshoof in Opvoedkunde aan die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":0" /> Op Stellenbosch bly hy vir baie jare in die Molenvliet-woonstelkompleks, waar die digter [[Lina Spies]] een van sy bure is. In [[1974]] promoveer hy met lof (D.Ed.-graad) aan hierdie universiteit met die proefskrif ''’n Ondersoek na die doeltreffendheid van die eksterne'' ''eksaminering van voorgeskrewe letterkunde vir Afrikaans Hoër in die Kaaplandse Senior Sertifikaat''. Vir die Taalfeesprogram in [[1975]] in die [[Paarl]] is hy die samesteller van ’n program onder die titel ''Om Boer te wees''. Hierdie program bied ’n beeld van die boer soos vervat in die [[Afrikaners|Afrikaner]] se letterkunde en preliterêre erfgoed. In 1979 ontvang hy ’n beurs vir buitelandse studie en hy studeer dan in [[New York Stad|New York]] in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] aan die Teachers College en die Columbia University, waar hy die spesialisasiekursusse volg in The writing of drama, Professional and Educational Writing en Popular Fiction. Hy onderneem in die begin van [[1982]] ’n kabarettoer na [[Nederland]] en [[Duitsland]]. In [[1986]] word hy aangestel as medeprofessor en hoof van die Departement Afrikaans en tree dan aan die einde van [[1993]] af as hoogleraar by die Universiteit van Stellenbosch.<ref name=":2">http://www.litnet.co.za/hennie-aucamp-1934/</ref>
Hierna verhuis hy na ’n woonstel in [[Tamboerskloof]] in [[Kaapstad]] en wy hom daarna voltyds aan sy skryfwerk. Hy ondergaan in hierdie tyd ’n knievervanging, wat sy mobiliteit bemoeilik. Tot 2006 is hy besonder aktief as resensent van nuwe boeke vir verskeie tydskrifte en koerante. In April [[2011]] het hy ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]] en hoewel hy weer herstel, het hierdie gebeurtenis ’n groot impak op sy gesondheid en lewenswyse. Hierna kan hy nie meer bestuur nie en moet sy motor verkoop, waarna ’n motoris oor sy regtervoet ry en sy mobiliteit verder belemmer. Noodgedwonge moet hy sy woonstel in Tamboerskloof ontruim en trek na ’n ander woonstel, omdat hy nie meer trappe kan klim nie. Daar is ook gebrekkige koördinasie in sy regterhand en sy geheue is aangetas, wat dit vir hom toenemend moeilik maak om te skryf.
[[Lêer:Jong Hennie Aucamp.jpg|links|duimnael|'n Jong Hennie Aucamp]]
Hy skryf sy hele omvangryke [[oeuvre]] met die hand en gebruik nooit ’n [[tikmasjien]] of ’n [[rekenaar]] nie. So is hy dan altyd afhanklik van die hulp van tiksters om sy manuskripte persklaar te maak. Dwarsdeur sy lewe is hy ook ’n entoesiastiese korrespondent wat briewe skryf (en ontvang) van baie van die leidende persoonlikhede in die land en ook van die buiteland.
Hennie Aucamp is Donderdagnag 20 Maart 2014 in sy woonstel in Kloofstraat in Kaapstad oorlede.<ref name=":2" />
== Skryfwerk ==
=== Kortverhale ===
As letterkundige, opvoedkundige en veelsydige skrywer van veral korter vorme, publiseer hy oor ’n breë spektrum, wat insluit verhale, essays, toneel- en kabarettekste, lirieke, aforismes, dagboeke, gedigte en resensies. Reeds in standerd twee begin hy skryf wanneer ''[[Die Jongspan]]'' van sy gediggies publiseer, waarna vanaf [[1949]] verhale in ''Die Naweek'' en ''Die Huisvrou'' volg en in sy matriekjaar verskyn sy eerste verhaal in [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']]. Van hierdie kortverhale (getipeer as landelike sketse en vertellings) word opgeneem in sy debuutbundel ''Een somermiddag'', wat ’n plaas en die platteland as agtergrond het vir jeugherinneringe. Eitemal skryf ’n kort voorwoord vir hierdie bundel, waarin hy reeds die aandag vestig op die gevoeligheid van Aucamp se woordgebruik.
''Die hartseerwals'' is ’n groot vooruitgang op hierdie debuut. Soos die titel aandui, staan die verhale in die bundel almal in die gees van een of ander hartseer gebeurtenis.
Die titel ''Spitsuur'' roep kennelik die grootstadlewe op en Aucamp verbreed hier sy tematiek en aanslag. Die bundel is in drie dele verdeel, waar die verhale in die eerste deel die problematiek van die individu aanspreek soos hulle dit in herinnerings ervaar, die tweede deel simbolies-allegoriese verhale is wat bewustelik met die surrealistiese eksperimenteer en die derde deel ’n aantal beelde van eensame mense skep.<ref>Van Heerden, Ernst. Standpunte. Nuwe reeks 77, Junie 1968</ref>
''’n Bruidsbed vir tant Nonnie'' bevat verhale in drie afdelings. In die eerste afdeling is die lewe en dood die oorheersende tema, met die titelverhaal ’n hoogtepunt. Die tweede afdeling werk hoofsaaklik met die kontras tussen tyd en ruimte, waar die karakters teruggryp na die verlede en die geluk of liefde onthou wat hulle toe ervaar het. In die derde afdeling is daar twee verhale wat aanpassing as tema het. ’n Tafelberg-prys word in [[1970]] vir ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' toegeken.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 92, Desember 1970</ref>
Saam met [[Margaret Bakkes]]<ref name=":3">NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/Authors/164 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116102527/http://www.nb.co.za/Authors/164 |date=16 November 2016 }}</ref> bundel hy in ''’n Baksel in die more'' kortverhale oor die [[Stormberg]]e, met ''Want kyk, die bruidegom is hier'' wat wentel rondom die verhouding van ’n ouma en ’n kind.<ref name="bouwer">Bouwer, Alba. Sarie Marais, 21 November 1973</ref><ref>Coetzee, A.J. Rapport, 25 November 1973</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Huisgenoot, 12 Julie 1974</ref>
Die bundel ''Hongerblom'' bevat vyf elegieë (treurliedere) en is ’n besondere hoogtepunt in sy werk. Soos die beskrywing “elegieë” reeds aandui het die verhale almal met verganklikheid en die dood te doen. Die titel van die bundel vind weerklank in die terugkerende motief van blomme in die verskillende verhale, terwyl die “honger” gestalte vind in die roofdier-motief en die uitreik na son en genade (liefde en aanvaarding) wat ook in verskeie verhale te vinde is. In die bundel kom die subtiele mengsel van woede en weemoed oor die verganklikheid van die mooie fyn aan die woord.<ref name="botha">Botha, Elize. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 1, April 1976</ref><ref name="bouwer" /><ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Spies, Lina. Standpunte. Nuwe reeks 105, Februarie 1973</ref> Hierdie bundel word onder andere in Duits vertaal. ''Hongerblom'' verower saam met ''Wolwedans'' die [[W.A. Hofmeyr-prys]] in 1974.
''Wolwedans'' bevat ’n bonte verskeidenheid van kunsvorme (kortverhale, sketse, gedigte en selfs ’n eenbedryf), waarin die styl wissel tussen ironies, bytend, satiries en geestig. Deur hierdie veelvoud word menswees ondersoek en word die mens agter sy masker ontbloot.<ref name="botha" /><ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Huisgenoot, 10 Mei 1974</ref>
''Dooierus'' kan stagnasie of die rus van die dooies beteken maar ook sekuur aanlê op die teiken, terwyl dit ook balans impliseer. Die temas van die verhale is onder andere die eensaamheid en angs van gefrustreerde mense, met die Stormberge wat dikwels as agtergrond dien. In hierdie verhale bemoei Aucamp hom vir die eerste keer werklik met die tydshantering in die kortverhaal, veral om die chronologie van verskillende belewenisse wat oor verskeie tye plaasvind, op te hef ten einde so beter die samehang en betekenis hieruit te haal.<ref>Botha, Elize. Beeld, 31 Januarie 1977</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 7 November 1976</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg</ref>
Die titel van ''Enkelvlug'' verwys daarna dat daar vir hierdie lewe nie ’n retoer is nie, terwyl dit ook die enkeling en eensaamheid suggereer en “vlug” ook die konsep van weghardloop bevat. Die bundel bevat dan ook verhale oor mense besig met hulle alleenreis deur die troostelose wêreld. Aucamp situeer agt van die tien verhale binne ’n fisiese reis, waarbinne die emosionele reis voltrek word.<ref>Botha, Johann. Beeld, 6 November 1978</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 26 November 1978</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref>
''Volmink'' vat in sy titel die teenpole van “volmaak” en “vermink” saam. In hierdie bundel word veral die gestroopte mens ondersoek, wat in sy emosionele naaktheid met groot deernis behandel word. Die oorwegende boodskap is dat ons genade met ander moet hê, omdat almal iewers tussen volmaak en vermink is. Onderliggende temas is ook eensaamheid en die erotiek.<ref>Roos, Henriette Beeld, 23 November 1981</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref>
Aucamp kry in 1982 die [[Hertzogprys]] vir al sy gepubliseerde prosawerke tot op daardie datum, te wete ''Een somermiddag'', ''Die hartseerwals'', ''Spitsuur'', ''Karnaatjie'', ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'', ''Hongerblom'', ''Wolwedans'', ''Dooierus'', ''Enkelvlug'' en ''Volmink''.<ref name=":1" />
''Wat bly oor van soene?'' bevat weer hoofsaaklik herinnering- en belydeniskuns, maar hier is daar kennelik ’n ouer en wyser verteller aan die woord. Die titel word herlei na Brecht se vraag, “Wonde laat letsels, maar wat bly oor van soene?”, met die implikasie dat intimiteit tussen mense vergaan. Aucamp beeld hier die melodrama en seksualiteit uit, maar altyd binne die subtiliteit wat sy kuns kenmerk. Hy sê self in ’n onderhoud met Koos Prinsloo in ''Beeld'' van 20 Januarie 1986 dat dit hier gaan om die bankrotskap van seks en liefde, teenoor die beswerende krag van kreatiwiteit. Die soektog na vervulling en die futiliteit daarvan onderlê dan die verhale, met die lewe en letterkunde wat ten nouste aan mekaar verbonde is.<ref>Brink, André P. Rapport, 5 Oktober 1986</ref><ref>De Vries, Abraham. Die Burger. 23 Oktober 1986</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref>
''Dalk gaan niks verlore nie'' se titel is ontleen aan die sterftoneel binne [[N.P. van Wyk Louw]] se ''Germanicus''. Die bundel bevat werk wat verskeie genres en stylvorms oorspan, wat deur omvattende intertekstualiteit gekenmerk word.<ref>De Lange, Johann. Insig, Augustus 1992</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Pakendorf, Gunter. Die Burger, 3 November 1992</ref><ref>Van Zyl, Ia. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref><ref>Venter, L.S. Rapport, 22 November 1992</ref>
''Gewis is alles net ’n grap'' sluit by die twee vorige bundels aan deur die geografiese gebondenheid in die Stormberge, Stellenbosch en Kaapstad en die skrynende indring in die individuele pyn. ’n Deurlopende tema is die skildering van die menslike ervaring van die skadukant van die lewe, deurgaans met insig en empatie geteken met die wete dat soortgelyke gebeure maklik op elkeen se lewensweg kon gekom het.<ref>De Vries, Abraham H. Die Burger, 22 Februarie 1995</ref><ref>Wybenga, Gretel. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 12 Februarie 1995</ref><ref>Grové, Henriette. Insig, Mei 1995</ref>
In ''Ook skaduwees laat spore'' maak Aucamp ’n keuse uit die meer populêre kortverhale wat hy in die jare 1959–1970 geskryf het en wat in tydskrifte soos ''Sarie Marais'' en ''Die Huisgenoot'' gepubliseer is of oor die radio voorgelees is. Weens tematiek of ander oorwegings het hierdie verhale egter nie ingepas in die bundels wat hy in hierdie tyd saamgestel het nie. Oor die algemeen staan hierdie verhale egter nie stilisties agter by verhale wat wel opgeneem is nie en dit is ook duidelik dat sommige van hierdie verhale later ontwikkel het in ander bekende verhale. Die oorheersende tema is brose menslike verhoudings.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 9 Julie 2000</ref>
Die letterkundige [[Elize Botha]] maak ’n keuse uit Hennie Aucamp se werk wat as ''In een kraal'' gepubliseer word, terwyl [[Charles Fryer]] se keuse as ''Brandglas''<ref>Brink, André P. Rapport, 20 Maart 1988</ref> verskyn.
’n Keur uit sy werk, vanaf ''Hartseerwals'' tot ''Volmink'', word deur Ian Ferguson in Engels vertaal en in 1983 onder die ''House visits'' gepubliseer.<ref>Ferguson, Ian. Rapport, 22 Mei 1983</ref><ref>Smuts, J.P. Die Burger, 7 Julie 1983</ref><ref>Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref>
Van sy kortverhale en sketse word opgeneem in versamelbundels soos ''Die Afrikaanse Kortverhaalboek'', ''Kompas'', ''Steekbaard'', ''Vertellers 1 en 2,'' ''Op Afrikaanse werf'', ''Kortverhale vir verkenning'', ''Windroos'', ''Mosaïek'', ''Op hulle stukke'', ''Borde borde boordevol'', ''Vuurslag'', ''Allegaartjie'', ''Soort soek soort'', ''Uit die kontreie vandaan'', ''Trekvoëls'', ''Willekeur'', ''Kleinbegin in die prosa'', ''Kort keur'', ''Majesteit, die kat'', ''Stad en stedelig'' en ''The Heinemann book of South African short stories'', om slegs ’n paar te noem.
In ''Rooi'', ’n versamelbundel van sketse en essays deur prominente skrywers (hoofsaaklik [[Sestigers]]), word vier sketse en essays van hom opgeneem, naamlik ''Sy naam moet hy nog kry'', ''Die handskoen'', ''’n Verdwaalde somerdag'' en ''Die vals noot in die herinnering''. Sommige hiervan het tussen [[1962]] en 1964 in ''Die Huisvrou'' verskyn. Verskeie van sy kortverhale verskyn in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Kol'' en ''Tydskrif vir Letterkunde''.
=== Ander prosa ===
Aucamp skryf ook verskeie ander vorme van prosa. ''Karnaatjie'' bundel sketse oor reise na [[Ierland]], [[Spanje]], [[Oostenryk]], [[Vlaandere]] en [[Italië]], terwyl hy ook met die sketse ''Winter op die Stormberge'' en ''In die Vloorvlei'' ’n verkenning van plaaslike milieus onderneem. ’n Uitspraak in die skets ''Grüss Gott'' tipeer Aucamp se reisliteratuur en lewensbeskouing, naamlik dat jy van toeris na reisiger promoveer wanneer jy volledig katalisator geword het en alles wat die oog sien en die oor hoor vergeestelik.
''In lande ver vandaan'' is sy reisjoernaal van ’n reis deur die Oosterse lande [[China]], [[Tibet]] en [[Nepal]].<ref>John, Philip. Beeld, 14 Januarie 2002</ref>
''’n Boekreis ver'' bevat sy leeservarings van ’n aantal Afrikaanse skrywers. Hierdie is ’n spesiale publikasie om [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg]] se veertigste bestaansjaar te vier en die boek is dus nie in die handel beskikbaar gemaak nie. Die opstel waarop die uitgawe gebaseer word, is oorspronklik as praatjie aangebied voor Die Vriende van die Biblioteek in [[Bellville]] op [[25 Oktober]] [[1990]], waarna dit aangevul en uitgebrei is.
''Rampe in die ruigte'' bevat ’n sewetal fabels oor eietydse probleemtemas. Die konvensie van die fabel, om menslike eienskappe aan diere toe te ken, word hier met groot sukses beoefen. Deur hierdie middel lewer hy kommentaar op die Suid-Afrikaanse werklikheid en verskaf ook stof tot nadenke oor sedelike verval, die behoud van nugterheid te midde van emosionele beproewings en misbruik van militêre mag.<ref>Botha, Willem M. Insig, April 1997</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 12 Januarie 1997</ref><ref>Visagie, Andries, Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4, Augustus 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 16 Desember 1996</ref>
''Woorde wat wond'' is ’n bundel wat sy geleentheidstukke oor die randkultuur saambundel, onder andere sy praatjies by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] oor “musiek en liriek” en sy lesing as gasdosent by die Letterkundige Laboratorium in Stellenbosch oor die vertolking van ligte musiek en die ballade. Hierdie bundel bevat ook kabarettekste. Hy maak voorbrand vir ’n wyer definisie van wat kultuur en literatuur behels, omdat die tradisionele opvattinge te eng raak vir die verskillende vorme van geestesuitinge van die twintigste eeu en lewer sodoende baanbrekerswerk in hierdie verband.<ref>Snyman, Henning, Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984</ref>
''Kommerkrale'' is kort prosatekste waarin Aucamp die alfabet neem en by elke letter ’n kernbegrip vind en ’n kort stuk daaroor skryf, as kunsvorm soortgelyk aan die gelykenisse wat in die Bybel aangetref word, gemeng met die anekdotiese en die grappige.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 31 Desember 1989</ref><ref>Spies, Lina. Die Burger, 7 Desember 1989</ref>
''Pluk die dag'' bevat kort meditasies (aforismes of spreuke), waarin lewenswaarhede in kort en bondige manier geformuleer word en hy goed daarin slaag om die cliché te vermy.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 27 Maart 1994</ref><ref>Scholtz, Merwe, Die Burger, 1 Maart 1994</ref>
Van sy veertiende jaar af hou Aucamp al dagboek en uittreksels uit sy latere dagboeke word dan uitgegee as ''Gekaapte tyd'' (September [[1994]] tot April [[1995]] – wat in [[1997]] bekroon word met die [[Recht Malanprys|Recht Malan-prys]]<ref>Pieterse, H.J. Rapport, 2 Junie 1996</ref><ref>Viljoen, Louise. Insig, Mei 1996</ref>), ''Allersiele''<ref>Venter, L.S. Rapport, 26 Oktober 1997</ref><ref>Olivier, Fanie. Beeld, 18 Augustus 1997</ref> (Mei 1995 tot Februarie [[1996]]) en ''Skuinslig''<ref>Visagie, Andries, Beeld, 15 Maart 2004</ref> (Maart 1996 tot April 1997). Hierdie egodokumente is ryk aan verwysings, portretstudies (van straatkarakters tot vooraanstaande persoonlikhede), kommentaar op en kommer oor aktuele kwessies en essayistiese en aforistiese gedeeltes. Sy kunsbeskouing word al geselsende op boeiende wyse aangebied en sy landskap- en natuurbeskouings getuig van ’n besonder skerp waarnemingsvermoë. Die dagboekdissipline word hier ’n uiting van die wondere, die mistiek, die kwellings en die banaliteite van die lewe. “''In die vroegte''” bevat outobiografiese herinneringe in essayistiese formaat en besinninge oor sy skryfkuns.
In ''Bly te kenne'' skryf hy persoonlike huldeblyke oor verskeie mense wat ’n impak op sy lewe gemaak het, onder andere [[Audrey Blignault]], [[M.E.R.|M.E.R]]., dr. Con de Villiers, [[Anna Neethling-Pohl]], [[Anna de Villiers]], [[Uys Krige]], [[W.A. de Klerk]], [[Ernst van Heerden]], Robert Mohr en [[Stephan Bouwer]].<ref>John, Philip. Beeld, 3 Desember 2001</ref>
In ''Beeltenis verbode'' laat hy hom literêr-teoreties uit oor die praktyk van dagboeke en outobiografieë, wat met die besondere insig en wye kennis daarin ’n belangrike bydrae maak tot die in-diepte letterkundige gesprek in Afrikaans.<ref>Wybenga, Gretel, Beeld, 24 Augustus 1998</ref>
’n Keur uit sy briewe tussen 1958 en 2011 aan verskeie van die leidende figure in die Afrikaanse kultuurlewe word uitgegee as ''Mits dese wil ek vir jou sê'', waar die titel ’n aanhaling is uit ’n bekende gedig van [[Boerneef]]. Die boek bevat ook ’n inleidende oorsig oor sy lewe en werk en ’n omvattende persoonsregister. Amper al die bekende figure in die Afrikaanse wêreld van die letterkunde, teater en beeldende kunste uit die afgelope halfeeu kom in hierdie register voor. As die briewe nie aan hulle gerig is nie, word daar wel met waardering na hulle verwys. Daar is ook twee dele met foto’s op glanspapier. Hoewel daar talle verklarende voetnote by die briewe is, kon die boek gebaat het by agtergrond oor sekere voorvalle waarna in die briewe verwys word, sodat die konteks waaruit die korrespondensie ontstaan duideliker na vore kon kom. In die briewe staan die trefseker woordgebruik uit en word baie belangrike kwessies aangeraak, sodat die bundel terselfdertyd ’n oorsig word van die belangrikste kultuurkwessies van sy tyd.<ref>Hugo, Daniel. Rapport, 7 April 2013</ref><ref>Van Aardt, Peet. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks Jaargang 51 no. 1 Herfs 2014</ref>
Aucamp lewer talle artikels vir vakwetenskaplike tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Klasgids'', ''Tydskrif vir letterkunde'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' en ''New Contrast''. Van hierdie artikels is opgeneem in sy vakkundige bundel ''Kort voor lank'', waarin hy dit veral het oor verskillende aspekte van die onderrig van Afrikaans en oor die aard van die kortverhaal.
''Die blote storie'' en ''Die blote storie 2'' is werkboeke vir kortverhaalskrywers.<ref>Heese, Marié. Die Burger, 26 Julie 1986</ref>
''Dagblad'' is ’n versameling van sy dagbladresensies en artikels tussen [[1968]] en 1986.<ref>Malan, Charles. Insig, Januarie 1988</ref>
''Windperd'' ''is'' ’n bundel met opstelle oor kreatiewe skryfwerk, waar die teikengehoor almal is wat ''ge''moeid is by skryf, van instrukteur tot leerling en student. Hy besin oor enkele kwelvrae soos die verband tussen kreatiwiteit en ander faktore soos kunssinnigheid, intelligensie, denke, emosies en oorspronklikheid.<ref>Malan, Lucas. Rapport, 18 Oktober 1992</ref>
''Oor en weer'' is ’n keur uit al die onderhoude wat oor die jare met hom gevoer is, waarin hy groter duidelikheid gee oor sy eie oeuvre en ook oor die skryfkuns, veral van kortverhale.<ref>De Jager, Shaun. Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 49 no. 1, Herfs 2012</ref><ref>Human, Thys. Rapport, 6 Junie 2010</ref><ref>Kleyn, Leti. Beeld, 7 Junie 2010</ref>
''Lendetaal'' (met die subtitel ''Homoërotiek in die kunste en letterkunde'') is ’n versameling van essays oor die homoërotiese, waarin ’n wye verskeidenheid temas, werke en kunstenaars betrek word.
''Koffer in Berlyn'' is die eerste bundel in Afrikaans met essays wat uitsluitlik oor die kabaret handel. Aan die hand van die denkbeeldige kabaret ''Dans op ’n vulkaan'' gee hy verder verduidelikings oor die integrasie tussen beeld, musiek en woord en bespreek hy die geskiedenis van die kabaret, invloede, temas, skeppers en spelers en ’n magdom ander inligting oor hierdie kunsvorm. Ingeweef in die essays is ook lewenswyshede en verrassende insigte oor kuns en die kultuur in die algemeen, wat hierdie ’n besondere naslaanwerk maak.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks 50 (2) Lente 2013</ref><ref>Rust, Riette. Rapport, 3 Februarie 2013</ref><ref>Schoombie, Schalk. Beeld, 4 Februarie 2013</ref>
Aucamp vertaal Jack Schaefer se ''Ou Ramon'' in Afrikaans.
Hy is ook verantwoordelik vir verskeie versamelbundels, waaronder ''M.E.R. 100'' (’n keuse uit die werk van M.E.R.) en die versamelbundels met kortverhale ''Bolder'', ''Blommetjie gedenk aan my'', ''Die bruid en ander verhale'' (die tien wenverhale in ''[[De Kat]]'' en Potpourri se kortverhaalwedstryd van [[1988]], waarvoor hy ’n inleiding skryf), ''Wisselstroom'' (’n bloemlesing homoërotiese verhale<ref>Pakendorf, Gunther. Die Burger, 18 Oktober 1990</ref>), ''Vuurslag'' (’n versameling kort-kortverhale<ref>Malan, Lucas. Rapport, 10 November 1991</ref><ref>Van der Merwe, C.N. Die Burger, 10 Desember 1991</ref>), ''Sewe sondes, nee meer'' (met verhale van plaaslike skrywers en buitelanders in vertaling, wat die sewe doodsondes en ander sondes illustreer<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 21 Januarie 1996</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref>), ''Wys my waar is Timboektoe'' (verhale oor verskeie aspekte van Afrika in 25 afdelings met temas soos woestyne, droogte, wild en wolke, reën en plantegroei, diere, siektes, berge, see, jag, konflik en geweld<ref>Botha, Elize. Beeld, 1 September 1997</ref><ref>Engelbrecht, Theunis. Kalender, 2 Julie 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 31 Augustus 1997</ref><ref>Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref>) en ''Borde borde boordevol'' (verhale en essays oor kos<ref>Aldrich, Elsabe. Insig, November 1998</ref><ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 12 Oktober 1998</ref>).
Sy belangstelling in sy streek van herkoms blyk onder andere uit die bundel ''Op die Stormberge'', waarin hy sketse en essays van verskeie skrywers oor hierdie streek saambundel en ook van sy eie werk opneem.
=== Drama ===
Op die gebied van die drama maak Aucamp aanvanklik ’n groot impak met sy kabarette, tot op daardie stadium ’n verwaarloosde vorm in Afrikaans, waarna hy ook dramas en radiodramas skryf. Dit is nie ’n oordrywing om hom as die vader van die Afrikaanse kabaret te beskou nie.<ref>http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/viewFile/469/630</ref>
In ''Die lewe is ’n grenshotel'' bundel hy ryme wat veral vir kabaret gebruik kan word en begin daarmee met die oopbreek van die letterkunde om ook liedjies in te sluit, wat dan weer terugkeer na die oorsprong van poësie as kunsvorm wat aanvanklik gesing is.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 18 no. 2, Junie 1978</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979</ref> ’n kabaretopvoering wat hoofsaaklik op hierdie liedere gebaseer is, word in [[1979]] deur [[Swaruk|SWARUK]] in [[Windhoek]] op die planke gebring.
''Teen latenstyd'' is ’n soortgelyke bundel met lirieke.
''Met permissie gesê'' is die eerste volwaardige kabaretteks wat in Afrikaans gepubliseer word. Die sosiale kommentaar hierin is gerig teen dwaashede in die volkslewe en die liedjies beïndruk met talle slim woordspelings. Daar is veral twee hooftemas, naamlik die stryd tussen die vleeslike en die geestelike en die oorlogsituasie aan die grens en die oorlewing van die Afrikaner in Suid-Afrika. Die tweede deel van die kabaret bind die temas saam in die sentrale gegewe van ’n skoonheidswedstryd wat deur Miss Konsepsie gewen word.<ref>Bruwer, Johan. Rapport, 13 November 1983</ref><ref>Conradie, P.J. Standpunte. Nuwe reeks 158, April 1982</ref><ref>Elferink, Rita. Beeld, 20 April 1981</ref><ref>Kruger, Joan. Die Transvaler, 10 April 1981·</ref>
''Dubbeldop'' bevat sy keuse uit die kabarettekste van ''Blomtyd is bloeityd'' en ''Oudisie!'', asook opstelle, waarby dit by die soortgelyke bundel ''Woorde wat wond'' aansluit.<ref>Diedericks, Erla-Mari. Die Burger, 30 November 1994</ref> In ''Blomtyd is bloeityd'' is die tema die vrou wat vasgevang is in haar rol in die samelewing en in haar biologie. ’n Vrou bloei op meer as een manier, maar omdat sy die draer van lewe is, word sy ook die hoofbepaler van hierdie lewe en oorstyg so haar verganklikheid. Hierdie kabaret word in 1988 by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer, nadat dit in [[1987]] die Fleur du Cap-toneelprys verower het.<ref>Hough, Barrie. Rapport, 6 Desember 1989</ref>
''Slegs vir almal'' en ''Van hoogmoed tot traagheid'' is kabarettekste. Reeds in die titel van ''Slegs vir almal'' is daar ’n toespeling op die “slegs vir blankes” kennisgewings van die apartheidsera, maar die satiriese lem sny baie verder as net hierdie aspek van die Suid-Afrikaanse maatskaplike lewe. Die skrywer gee in die tien sekwense ’n spreekbeurt aan die verskillende rassegroepe en belig ook sekere karaktertipes, terwyl die dramatiese sekwens ''Ai, die ou nasie (nazi) darem'' ’n duidelike verband trek tussen [[Adolf Hitler|Hitler]] se [[Duitsland]] en [[apartheid]]<ref>Britz, E.C. Die Burger, 11 Desember 1986</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 27 no. 3, September 1987</ref><ref>Olivier, Fanie. Rapport, 24 Maart 1985</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref>
In ''Stank en dank'' dryf ’n monoloog van ’n boemelaar in Joubertpark die rassehaat op die spits. Aucamp bring die boodskap dat almal leef en sterf in een verband, dus as deel van ’n omvattende Suid-Afrikanerskap, en dat elkeen derhalwe verdraagsaam moet wees teen die ander. Hierdie stuk het ’n gedetailleerde inleiding oor die kabaret as kunsvorm deur Herman Pretorius.
Die kabaret ''Van hoogmoed tot traagheid'' benader die sewe doodsondes vanuit ’n postmodernistiese hoek en beskryf elke doodsonde in ’n volkse versverhaal op paarrym, met ’n bypassende temalied. Daar is ook ’n ekstra doodsonde, naamlik dat die moderne mens so oorval is deur sonde dat hy dit nie meer kan identifiseer nie.<ref>Bouwer, Stephan. Rapport, 9 Februarie 1997</ref><ref>Van Zyl, Ia. Insig, Februarie 1997</ref><ref>Wybenga, Gretel. Beeld, 3 Maart 1997</ref>
''Papawerwyn en ander verbeeldings vir die verhoog'' bevat onder andere dramatiese verwerkinge van elemente uit die ballet en sprokieswêreld en bevat drie stukke, naamlik ''Papawerwyn'', ''Trits'' en ''Die skreeu''. Geeneen van hierdie stukke kan as realisties gesien word nie en is eerder ’n voortsetting van die tradisie van die Teater van die Absurde. In ''Papawerwyn'' beeld Aucamp die tirannieke heerskappy van ’n ou moeder oor haar kinders, Lourens en Engela, uit. Selfs na haar dood kan hulle steeds nie sin in die lewe ontdek nie. Geestige volkstaal, veral by die naïewe bediende Sara, word gebruik om die motiewe van sinloosheid en die invloed van tyd uit te beeld. Hierdie drama is reeds in 1979 deur Dinkteater in Pretoria opgevoer. Die eerste prys in die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] se wedstryd vir eenbedrywe word in [[1980]] toegeken aan ''Papawerwyn''. ''Trits'' word aangedui as “drie sprokies grimmig bewerk”, met Rooikappie, Aspoestertjie en Sneeuwitjie die sprokies wat ter sprake is. Hierin dramatiseer Aucamp voort op die gegewe van die sprokie, met hedendaagse omstandighede daarin vervat en die uitkoms glad nie so idillies as wat die sprokie wou voorgee nie. Rooikappie streef vergeefs daarna om deur ’n wolf verlei te word en beland eindelik in die arms van haar ouma. Twintig jaar na haar huwelik is dit duidelik dat Aspoestertjie maar ’n platvloerse meisie is wat nou ver bo haar stand verhef is. Die koning ontdek dat Sneeuwitjie nie suiwer blank is nie en dat sy destyds gedwing is om die dwergies se luste te bevredig.<ref>Conradie, P.J. Standpunte. Nuwe reeks 158, April 1982</ref><ref>Schutte, H.J. Die Transvaler, 16 Februarie 1981</ref>
''Die skreeu'' (wat in sy titel die bekende skildery van [[Edvard Munch]] oproep) is ’n uitbeelding van die nagmerrie-agtige binne die danswêreld. Aucamp beskryf dit as ’n toneelballet en dit is ’n eksperimentele teaterstuk. Aanvanklik word die verhaal aangebied deur deels vertelling en deels uitbeelding deur akteurs, maar dan word die verhaal weergegee deur die mimiek van ballet, sonder enige woorde. So word die stuk ’n treffende ontginning van die dramatiese woord en die plek daarvan binne ’n drama, met die boodskap dat gruwels geluidloos oorgedra kan word. ''Die skreeu'' word deur [[Ian Ferguson]] in Engels vertaal as ''The scream''.
''Punt in die wind'' is ’n [[Homoseksualiteit|homoseksuele]] sekskomedie in drie bedrywe, met die oerteks van [[Euripides]] se ''[[Orestes van Makedonië|Orestes]]'' as basis. Die sukkelende toneelskrywer Jack wil hierdie oerteks modern aanbied (’n drama binne ’n drama), maar vind dat die klassieke nie noodwendig meer modern of aktueel word met aanpassings nie. Jack woon saam met die jong Tim, met wie hy ’n meester-slaaf verhouding het. Jack se gewese vrou Shirley het ’n verhouding met Dawid en haar aanmoediging lei tot Jack se motivering om die drama oor Orestes klaar te skryf en vir Tim om ’n suksesvolle haarkapper te word. Die drama se handeling bevat vele elemente uit die oerteks, verplaas na ’n hedendaagse milieu. Die teks dryf die spot met erotiese fantasieë, seksuele manipulasie en ontgin dekadensie as verskynsel van kultuur.<ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref><ref>Weideman, George. Die Burger, 12 Oktober 1989</ref>
''Sjampanje vir ontbyt'' is ’n versameling van drie dramatiese stukke, wat as vingeroefeninge in hierdie genre en ’n eksperimentering met vorm beskryf kan word. Al drie stukke het die seksuele as kernmotief, waar die gay vanuit verskillende hoeke betrag word. Die titelstuk, ''Sjampanje vir ontbyt'', is ’n gay Kersontbyt wat skeefloop en die ingewikkelde netwerk verhoudings tussen ’n aantal gay mans openbaar. Hierdie eksplisiete stuk maak ’n venster oop op ’n leefwyse waarvan die heteroseksueel min kennis en ervaring het en ontbloot benewens die eksesse van die leefwyse ook die wondbaarheid van die karakters.<ref>Hough, Barrie. Insig, September 1988</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 4, Desember 1989</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref>
''Jakobregop, ’n saterspel'' is meer van ’n revueskets as ’n eenbedryf. Twee bejaarde mense van onsekere geslag (Beulah wie se naam verwys na “beautiful” en Freda, wie se naam verwys na frustrasies) is onder die wanindruk dat die jongman (Gertjie) wat hulle besoek hulle kom meet vir kiste, terwyl hy eintlik ’n gigolo is. Die “sater” van die subtitel verwys na ’n halfgod, ’n navolger van Dionisius wat op wellus, musiek en dans versot is.
In ''Die nagapie'' (wat aanvanklik in Augustus [[1985]] in ''Standpunte'' gepubliseer is) loop ’n mislukte verleiding op moord uit. Die ryk Wynand tel die manlike prostituut Johny in ’n kroeg op en bring hom na sy huis toe. Wynand hou ’n nagapie in sy woonstel aan en Johny draai die dier nek-om wanneer Wynand gaan koffie maak en gooi hom terug in sy hok sonder dat Wynand daarvan bewus is. Later daag die eienaar van die nagapie op om hom te haal en is histeries wanneer hy uitvind dat die diertjie dood is. Nadat hy vertrek vermoor Johny vir Wynand. Hierdie stuk belig die gevaar van manlike prostitute.
''By Felix en Madame'' bevat ses eenbedrywe. Die titelstuk, ''By Felix en Madame'', speel in ’n soort oorgangsryk tussen lewe en dood af. Felix en Madame is die gasheer en gasvrou van ’n aantal gestorwenes wat partytjie hou totdat hulle vir ewig gaan rus.''Wolf, wolf, hoe laat is dit?'' (’n verwerking van die gelyknamige kortverhaal in ''Hongerblom'') beeld oumense uit wat ’n makabere fantasiespel speel, waarin hulle preokkupasie met die dood duidelik blyk. In ''Die kis'' behou ’n pas gestorwe ou man (Stefaans) steeds ’n greep op sy veel jonger vrou Drieka en sy stiefseun Daiel. Drieka en Daiel het ’n verhouding, maar sy sal die plase verloor as sy ooit weer sou trou. Nou forseer sy vir Daiel om haar langs Stefaan se lyk te soen, om op so ’n wyse tog wraak te neem teen hom.In ''Die solderkamer'' (aanvanklik in Augustus [[1986|1986 in]] ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer) keer ’n gestorwene terug om in te gryp in die lewens van die agtergeblewenes. Drie geslagte se vroue is teenwoordig, naamlik die reeds gestorwe Ma, haar dogter Hannie en kleindogter Annatjie. Na haar dood kom besoek die ma vir Hannie om aan haar en haar dogter Annatjie bemoediging te gee oor die hiernamaals en die lewe op aarde. Annatjie staan op troue en besluit eindelik om Ma se trourok vir die geleentheid te dra, wat bevestiging word van die erfenis wat die voorouers aan die agtergeblewenes nalaat. ''Die sosiopaat'' speel ’n gesplete bestaan uit waarin ’n [[psigiater]] (die sosiopaat genoem) sy kliënt Margot se gesplete persoonlikhede Loeloe en Jenny letterlik uit haar uitdink. Deur die loop van die dramaskets vind ’n omkering van rolle plaas, met die psigiater wat verander tot kind en sy kliënt Margot tot moederfiguur. In hierdie stukke is die dood en die oorgange en oomblikke van afskeid ’n dominante motief. Die radiodrama ''Op ’n kaal eiland'' sluit hierby aan deur die interaksie uit te beeld tussen ’n Spaanse prins (Carlos) en boermense (Miguel en Maria). Carlos skuil na ’n volksrewolusie by die boermense en probeer dan ontvlug. Hierdie drama word deur [[Gerhard Beukes|Gerhard J. Beukes]] opgeneem in die versamelbundel ''Spel en spelers'', deur P.J. du Toit in die versamelbundel ''Fasette'' en deur [[Temple Hauptfleisch]] en P.P.B. Breytenbach in ''Die kleiner kosmos''.<ref>Brink, André P. Rapport, 22 November 1987</ref><ref>Hauptfleisch, Temple. Insig, Oktober 1987</ref><ref>Odendaal, L.B. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 29 no. 4, Desember 1989</ref><ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref>
''’n Brommer in die boord'' is ’n Boereklug en hierdie drama word genomineer vir die Rapportprys van 1990. Die radiodrama ''Die dood van ’n matador'' word opgeneem in ''Hoorspelkeur''. Die joernalis Ramón Rojas ondersoek die dood van die beroemde stiervegter Gallito Murillo, wat ’n held is in die oë van sy baie bewonderaars. Soos Ramón met sy ondersoek vorder, begin hy twyfel daaraan of Murillo wel ’n held was.
''Vyf blikkies boeliebief'' is ’n eenbedryf wat opgeneem word in ''Die magiese kring'', saamgestel deur Temple Hauptfleisch.
Die eenbedryf ''Die volgende ronde'' word eers in ''Standpunte'' gepubliseer en dan opgeneem in die versamelbundel ''Rostrum''. Dit beeld die interaksie tussen gay mans in ’n stoombadkompleks uit. Die sentrale karakters is die ou akteur Larry van der Merwe en die Joodse sakeman Melzer. Laasgenoemde gee aan Larry ’n geskenk in die vorm van ’n massering waarvoor hy betaal, maar Larry se poging om die verhouding tussen Martin en Rinus te herstel is ’n klaaglike mislukking.<ref>De Koker, Ben. Die Burger, 31 Oktober 1985</ref>
Die eenbedryf ''Janblom dans ’n masurka'' (vroeër as kabaret gepubliseer in ''Met permissie gesê'') word in die versamelbundel ''Skouspel'' opgeneem.
Die eenbedryf ''Die appel'' word deur P.G. Nel opgeneem in ''Die storm en ander eenbedrywe'', deur J.P. ([[Jan Spies|Jan) Spies]] in ''Kleinbegin in die drama'' en deur Temple Hauptfleisch in die versamelbundel ''Boomhuis, droomhuis''. Die skoolseun Japie Bosman steel ’n appel uit die pastorie se tuin om vir sy nooi, Naomi Havenga, te gee. Die pastoriemoeder kuier by Naomi se peettante en iemand sien vir Japie deur die venster klim. So kom die hele episode op die lappe en word Japie en Naomi uitgevang.
[[George Weideman]] neem die eenbedrywe ''Die rooi bal'' en ''Die silwer arende'' op in ''Alles op die spel''.
In ''Die silwer arende'' maak Aucamp van sirkusartieste gebruik om ’n fiktiewe wêreld aan te dui. Die onderliggende tema van die teks is verwaarloosde kinders wat aktuele sake soos bendes en geweld moet hanteer, terwyl familietwis en die stryd van goed teenoor kwaad newe-temas is. ’n Hawelose tweeling (elf jaar oud) word hier gered van ’n bendeleier. Die lewensles in die kort werk is dat dit beter is om te werk as om misdade te pleeg.
''Die rooi bal'' is ’n uitbeelding van ’n eensame seun se drome. Die rystoel gekluisterde Henkie sien hoe ’n rooi bal oor die muur kom. Die twee anderskleurige kinders, Faried en Zubayda, kom haal die bal. Die kontras wat die twee sorgelose kinders teenoor Henkie in sy rystoel skep versterk Henkie se begeerte, selfs in sy drome, om normaal te wees, om soos ander kinders te kan speel en rondhardloop. Faried beveel hom om op te staan en ’n paar tree te loop, maar wanneer die verpleegster terugkom, is daar geen teken van die bal of die kinders nie.
Die program ''Om Boer te wees'' word in 1975 deur Aucamp saamgestel vir die Taalfeesprogram in die [[Paarl]].
Verder skryf hy ook die volgende dramas wat deur [[DALRO]] bewaar word, naamlik die eenbedryf ''’n Winter agter tralies'' (wat reeds in 1979 deur Dinkteater in Pretoria opgevoer is), die kabaretmonoloog ''Die hoededoos'', die monoloog ''Op ’n Dinsdag as dit reën'', die eenbedryf ''Liefde onder lede'' en die eenbedryf ''Ou-Kersaand, 1901''. Die monoloë ''Troostyd vir ’n bang gemoed'' (Februarie [[1977]]) en ''Die skawagter van Stompiesfontein'' (Mei 1990) word in ''Tydskrif vir Letterkunde'' gepubliseer. Die eenbedryf ''Die Caledonner'' word deur DALRO bewaar en is ’n verwerking deur H. Roux van die gelyknamige kortverhaal.
Die radiodrama ''Die peerboom in die tuin'' word in [[2008]] deur [[Radio Sonder Grense|Radiosondergrense]] uitgesaai, maar is nooit gepubliseer nie. In ’n radio-onderhoud met [[Bettie Kemp]] (Drama 75 episode 12, uitgesaai op 20 September 2012) erken Aucamp dat hy selfs nie eens meer die teks van hierdie hoorspel het nie. Hy vertel ook dat hy drie verhale geskryf het spesifiek vir voorlees op die radio, naamlik ''Die pers rok'', ''Die hartseerwals'' en ''’n Man soos Johannes''.
Nadat Aucamp in 1993 afskeid neem van die kabaret voer die Universiteit van Stellenbosch se Dramadepartement ''Wie gryp ’n handvol?'' op, wat ’n keur is uit al sy kabaretwerk (liedjies, sketse, gedigte en monoloë) en ook ’n paar ongepubliseerde tekste insluit. Die kabaret ''Lyflied'' is ’n keur uit Hennie se stoutste verse getoonset deur die komponis André Strijdom en word verder aangevul deur verse van onder andere R.K. Belcher, [[Peter Blum]], [[Lina Spies]], [[Breyten Breytenbach]] en [[Antjie Krog]] en as deel van ''Kabaretmania'' in 2008 op Stellenbosch op die planke gebring.
Van sy kortverhale, soos ''Die hartseerwals'', ''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie'' en ''’n Bars loop deur die wasbak'' word vir die televisie verwerk en as televisiedramas uitgesaai. ''Die sewe doodsondes'', wat hy as ’n moraliteitspel beskryf, word deur die Universiteit van Stellenbosch se dramadepartement by die ATKV Kampustoneel in 1995 en ook in Stellenbosch by die H.B. Thom-teater opgevoer. Hierdie drama/kabaret word later as ''Van hoogmoed tot traagheid'' gepubliseer.
=== Poësie ===
Reeds in die bundel “''Wolwedans''”, wat ’n verskeidenheid kunsvorme bevat, sluit Aucamp ’n sestal gedigte in wat hy in die voorwoord “verdigte prosa sonder fatsoen” noem. Enkele hiervan, soos ''Selfportret op amper veertig'' en die kwatryn ''Summer View'', kan egter reeds as geslaagde gedigte beskou word. Die lirieke wat Aucamp in ''Die lewe is ’n grenshotel'' saambundel is ook reeds ’n bydrae tot die digkuns, al noem hy dit self in die subtitel slegs “ryme vir pop en kabaret”. Op grond van sy eie beskrywings is dit duidelik dat hy op hierdie stadium nog nie sy poësie ernstig opneem nie. Die lirieke in ''Die lewe is ’n grenshotel'' sluit egter aan by die oorsprong van die poësie, naamlik liedere wat gesing is. Sy deeglike vakmanskap en beleë wysheid blyk ook reeds uit hierdie ligter vorm van poësie, wat reeds ’n meer beduidende bydrae tot die Afrikaanse digkuns maak as baie meer ernstige digbundels.
In ''Enkelspel'' word die spel tennis as metafoor gebruik vir ’n beskrywing van die liefdesspel en die lewensspel, met eindelik slegs een wenner in hierdie stryd, naamlik die dood.
''Teen latenstyd'' is ’n soortgelyke bundel met lirieke, waarna sy kabarettekste (''Met permissie gesê'', ''Dubbeldop'', ''Blomtyd is bloeityd'', ''Slegs vir almal'' en ''Van hoogmoed tot traagheid'' bevat vele lirieke bevat wat ook poëties geslaagd is. ''’n Windharp teen die tyd'' uit ''Met permissie gesê'' is ’n goeie voorbeeld, waarin die stilte van die nag die bome se geruis soos poësie laat klink en die spreker ook in staat stel om die geliefde te onthou en saam te sing. Sodoende word die verganklikheid van die verhouding opgehef in die lied se opgaan in die kosmos en ewigheid en word dit, soos die titel aandui, “’n windharp teen die tyd”.
''Die blou uur'' is “cocktail-kwatryne” met ’n kenmerkende angel in die stert. Die blou uur is die uur na sonsondergang of skemertyd, wanneer dit tyd is vir cocktails en nadenke. Aktuele temas word hierin betrek, soos die Suid-Afrikaanse rassesituasie, feminisme, prostitusie, seks, aborsie en homoseksualisme.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 23 no. 2, Mei 1985</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 23 Augustus 1984</ref>
Die bundel ''Koerier'' is opdragkwatryne vir vriende, asook kwatryne oor landskappe, seks en verganklikheid, waarin Aucamp se beleë wysheid blyk. Die geleentheids-aard van die bundel laat dit egter afsteek teen die groter trefkrag van die kwatryne in ''Die blou uur''.<ref>Olivier, Fanie. Rapport, 10 Augustus 1998</ref><ref>Pieterse, H.J. Beeld, 10 Mei 1999</ref>
''Lyflied'' is ’n versameling deur Daniel Hugo van sy liedtekste (met ’n diskografie wat reeds aantoon hoeveel van hierdie liedere deur kunstenaars soos [[Coenie de Villiers]], Marica Otto, [[Laurika Rauch]], Alida White, [[Louis van Rensburg]] en [[Amanda Strydom]] opgeneem is).<ref>Van Rensburg, Cas. Beeld, 6 September 1999</ref>
''Hittegolf'' (subtitel ''wulpse sonnette met ’n nawoord'') is ’n bundel van gay liefdesonnette. Die tegniese vorm van hierdie sonnette is merendeels drie kwatryne, gevolg deur ’n rymende koeplet wat op aforistiese wyse die voorafgaande afsluit. Die nawoord tot ''Hittegolf'' plaas die erotiese gedigte binne ’n literêre milieu en Aucamp onderskei hier tussen erotiek en pornografie, erotiek en ruwe seksualiteit asook tussen die eksplisiete en die gesublimeerde.<ref>De Wet, Karen. Beeld, 21 Oktober 2002</ref><ref>Snyman, Henning. Die Burger, 14 Oktober 2002</ref>
''Stad op hitte'' vergelyk die hitte van die dag (wat dikwels brand en gepaardgaande vernietiging tot gevolg het) met die erotiese vuur van binne, wat die mens van binne verbrand. Tekenend is die slim woordspeling wat die gedigte dikwels verskillende betekenislae gee.
''Dryfhout'' is ’n opvolgbundel sonnette, waarin die homo-erotiese weer figureer, maar dit bevat ook lykdigte en ’n afdeling met verse oor die dood.<ref>Bezuidenhout, Zandra. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 2, Lente 2006</ref><ref>John, Philip. Beeld, 15 Mei 2006</ref><ref>Visagie, Andries. Rapport, 12 Februarie 2006</ref>
''Vlamsalmander'' bevat ’n groot verskeidenheid digvorms, waarmee Aucamp dan wegbreek van sy gewoonte van slegs een digvorm in ’n bundel. Benewens die kwatryne, sonnette en ander digvorme durf hy hier selfs die Japannese haikoe aan. Met hierdie bundel bevestig hy sy status as een van die vernuftigste digters in Afrikaans.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 46 no. 1, Herfs 2009</ref><ref>Naudé, Charl-Pierre. Boeke Insig. No. 6, Somer 2009</ref><ref>Viljoen, Louise. Rapport, 19 Oktober 2008</ref>
''Teen die lig'' word opgedra aan [[Johann de Lange]]. Die bundel ondersoek veral afskeid, herinneringe en die dood. T Kenmerkend van die bundel is dat die digter hom nie hou by die streng voorskrifte vir die digvorm nie en telkens eksperimenteer met byvoorbeeld rymskemas.<ref>Kuhn, Karen. Tydskrif vir Letterkunde. Vierde reeks 50 (2) Lente 2013</ref>
Op gevorderde leeftyd begin hy ook die kindervers beoefen. [[Riana Scheepers]] het skrywers van kinderverse uitgenooi om verse aan haar te stuur vir die publikasie van ''Nuwe Kleuterverseboek'' en ''Nuwe Kleinverseboek''. Hennie het twee versies gehad wat baie jare terug dateer. Hierna kom verdere verse spontaan en eindelik sien twee bundels, ''Woerts in die hoekie'' en ''Ghoera: Afrika-verse vir kinders'', die lig. Albei bundels staan in die gedeeltelike teken van ’n terugreis in die tyd na die diere, die natuur en die folklore van sy kindertyd. ''Ghoera'' se titel kom uit die San en is die naam van ’n booginstrument wat by talle [[inheemse volke]], insluitende die [[San]], die [[Khoikhoi|Khoi-Khoi]] en die [[Korana]], ­voorgekom het.
Aucamp se gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder ''Groot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Digters en digkuns'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Speelse verse'' en ''Nuwe verset''.
Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Standpunte'', ''Tydskrif vir Letterkunde'' en ''Ensovoort''.
Niel van der Watt toonset ''Die wind dreun soos ’n ghoera'', deel van ’n San-siklus en ’n aantal Afrika-verse uit ''Ghoera'' en dit word in Augustus [[2012]] saam met ander getoonsette gedigte van ander digters in die Centurion-teater opgevoer.
== Eerbewyse en toekennings ==
=== Eerbewyse ===
In [[1989]] ontvang Hennie Aucamp saam met [[Margaret Bakkes]] en wyle Han Aucamp van [[De Aar]] ’n erepenning van die Sterkstroom Rapportryerskorps in samewerking met die Direktoraat Kultuursake. [[Randse Afrikaanse Universiteit|Die Randse Afrikaanse Universiteit]] se jaarlikse simposium oor aspekte van die populêre kultuur word in 1994 in sy geheel aan sy woordkuns gewy en in dieselfde jaar ontvang hy erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring op Stellenbosch. Ook in 1994 word ’n huldigingsprogram vir Hennie vir sy belangrike bydrae tot die Afrikaanse kabaret op Stellenbosch gehou. In Augustus [[1998]] bied die Departement Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit van Stellenbosch ’n Aucampfees aan, wat ’n herhaling is van die een wat vroeër die jaar tydens die Leipoldt Letterkundefees op [[Clanwilliam]] aangebied is. Die Universiteit van Stellenbosch ken in Maart [[2000]] ’n eredoktoraat in die letterkunde aan hom toe en in [[2003]] is hy die onderwerp van ’n landwye vasvrawedstryd wat deur Akpol, die Afrikaanse kultuurarm van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]], en die ATKV aangebied word. Die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] vereer hom in [[2004]] met ’n Afrikaans Onbeperk Kanna vir sy lewensbydrae en in hierdie jaar, sy sewentigste, word hy vereer met die huldigingsbundel ''’n Skrywer by sonsopkoms: Hennie Aucamp 70'', saamgestel deur [[Lina Spies]] en [[Lucas Malan]]. In 2004 ontvang hy ook ’n Fleur du Cap-teaterprys vir lewenswerk en bydrae tot teater en die ATKV se Prestige-toekenning, die ATKVeertjie.
Die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] vir Literatuurwetenskap van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] word in [[2006]] aan hom toegeken, terwyl die ATKV in dieselfde jaar hom vereer as ’n ATKV-Afrikoon. In April 2008 word hy by die Cederberg-fees in Clanwilliam gehuldig vir sy werk as akademikus, kortverhaalskrywer, dramaturg, digter en kabaretskrywer. ’n Spesiale huldigingsprogram word by Woordfees [[2009]] aangebied ter herdenking van sy 75e verjaardag. In [[2010]] verower hy die Woordfees se eerste prys as woordkunstenaar. In hierdie jaar verwerf hy ook ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur, vir sy lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde. Tydens die Vriende van Afrikaans se jaarafsluiting in [[2013]] word hy vereer met ’n multimedia-aanbieding oor sy oeuvre. Die Universiteit van Stellenbosch se Dokumentesentrum stel in 2014 ’n katalogus van sy dokumente by die J.S. Gericke Biblioteek bekend. Hierdie katalogus bestaan uit ’n opsomming van sy werk en sluit in oorspronklike briewe, manuskripte, dagboeke, notaboeke, plakboeke, foto’s wat gesorteer, beskryf en genommer is met titel-, outeur- en onderwerpindekse om potensiële navorsers se taak te vergemaklik.<ref>University of Stellenbosch Hennie Aucamp Collection: https://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/3874 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018210319/http://digital.lib.sun.ac.za/handle/10019.2/3874 |date=18 Oktober 2016 }}</ref>
=== Toekennings<ref name=":3" /> ===
* 1970 – Tafelbergprys
* 1974 – [[W.A. Hofmeyr-prys]] (saam met [[Chris Barnard]])
* 1980 – [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]]-toneelprys
* 1982 – [[Hertzogprys]]
* 1987 – Fleur du Cap-prys vir die beste Suid-Afrikaanse toneelstuk van die jaar
* 1997 – [[Recht Malan-prys]]
* 2004 – Fleur du Cap-merietetoekenning
* 2004 – [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]]-veertjie
* 2004 – Afrikaans-Onbeperk-toekoenning van die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]]
* 2004 – Wenner van [[LitNet]] se Mont du Toit-kelderkompetisie vir wynpoësie
* 2006 – Die Gustav Preller-medalje vir Letterkundige Teorie
== Publikasies<ref>Digitale bibliotheek voor Nederlandse letteren: http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=auca001</ref> ==
=== Prosa ===
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasie
|-
|1963
|''Een somermiddag''
|-
|1965
|''Die hartseerwals''
|-
|1967
|''Spitsuur''
|-
|1968
|''Karnaatjie''
|-
|1970
|''’n Bruidsbed vir Tant Nonnie''
|-
|1972
|''Hongerblom''
|-
|1973
|''’n Baksel in die more'' (saam met Margaret Bakkes)
''Wolwedans''
|-
|1976
|''Dooierus''
|-
|1977
|''Kort voor lank''
|-
|1978
|''Enkelvlug''
|-
|1979
|''In een kraal'' (’n keuse uit sy werk deur Elize Botha)
|-
|1980
|''Met permissie gesê''
''Papawerwyn''
|-
|1981
|''Volmink''
|-
|1983
|''House visits''
|-
|1984
|''Woorde wat wond''
|-
|1986
|''Die blote storie''
''Wat bly oor van soene?''
|-
|1987
|''Dagblad''
''Brandglas'' (’n keuse uit sy werk deur Charles Fryer)
|-
|1989
|''Kommerkrale''
|-
|1991
|''’n Boekreis ver''
|-
|1992
|''Dalk gaan niks verlore nie''
''Windperd''
|-
|1994
|''Pluk die dag''
''Gewis is alles net ’n grap''
''Die blote storie 2''
|-
|1996
|''Gekaapte tyd''
''Rampe in die ruigte''
''Van hoogmoed tot traagheid''
|-
|1997
|''Allersiele''
|-
|1998
|''Beeltenis verbode''
|-
|2000
|''Ook skaduwees laat spore''
|-
|2001
|''Bly te kenne''
''In lande ver vandaan''
|-
|2003
|''In die vroegte''
''Skuinslig''
|-
|2007
|''’n Vreemdeling op deurtog''
|-
|2009
|''Die huis van die digter en ander liefdesverhale''
|-
|2010
|''Oor en weer''
|-
|2011
|''Lendetaal''
|-
|2012
|''Koffer in Berlyn''
|-
|2013
|''Mits dese wil ek vir jou sê''
|}
=== Poësie ===
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasie
|-
|1977
|''Die lewe is ’n grenshotel''
|-
|1984
|''Die blou uur''
|-
|1987
|''Teen latenstyd''
|-
|1999
|''Koerier''
''Lyflied''
|-
|2002
|''Hittegolf''
|-
|2005
|''Dryfhout''
|-
|2008
|''Vlamsalmander''
|-
|2010
|''Woerts in die hoekie''
|-
|2011
|''Ghoera''
|-
|2012
|''Teen die lig''
|-
|2014
|''Skulp''
|-
|2020
|''Oopkardoes: boertige ryme. Versôre deur Johann de Lange'' (postuum, [[Johann de Lange]], red)
|}
=== Drama ===
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasie
|-
|1980
|Met permissie gese - kabaret
Papawerwyn
|-
|1986
|''Slegs vir almal''
|-
|1987
|''By Felix en Madame en ander eenbedrywe''
|-
|1988
|''Sjampanje vir ontbyt''
''Punt in die wind''
|-
|1990
|''’n Brommer in die boord''
|-
|1994
|''Dubbeldop''
|}
=== Vertalings ===
* 1963 ''Ou Ramon'' – Jack Schaefer
=== Samesteller en redakteur ===
* 1971: ''Op die Stormberge''
* 1973: ''Bolder''
* 1976: ''Die sneeu van anderjare – C.G.S. de Villiers''
* 1978: ''Blommetjie gedenk aan my''
* 1979: ''Soete Inval: Nagelate Geskrifte van Con de Villiers''
* 1980: ''Met ander oë'' – ''Uys Krige''
* 1982: ''Kinders van die wind – Koos du Plessis''
* 1983: ''Mense wat maar eenmaal liefhet – J. van Melle''
* 1986: ''As die maan oor die lug loop – Minnie Postma''
* 1988: ''Die bruid en ander verhale''
* 1989: ''Verhale en essays 1942–1981 – Elise Muller''
* 1990: ''Wisselstroom''
* 1991: ''Vuurslag''
* 1995: ''Sewe sondes, nee meer''
* 1996: ''Mal Hansie en ander verhale – Audrey Blignault''
* 1997: ''Wys my waar is Timboektoe''
* 1998: ''Borde borde boordevol''
== Sien ook ==
* [[Afrikaanse skrywers]]
== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980
* Aucamp, Hennie. ''Windperd – Opstelle oor kreatiewe skryfwerk''. HAUM-Literêr Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1992
* Beukes, Gerhard J. (red.) ''Spel en spelers.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1988
* Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992
* Bosch, Erna. ''Mosaïek.'' Academica Pretoria Eerste uitgawe 1986
* Botha, Danie. ''Die helder dae.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014
* Botha, Elize. ''Prosakroniek.'' Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Breytenbach, P.P.B. en Hauptfleisch, Temple (samestellers) ''Die kleiner kosmos''. Academica Pretoria,Kaapstad en Johannesburg Tweede druk 1983
* Brink, André P. e.a. ''Rooi.'' John Malherbe Edms. Bpk. Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1982
* Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980
* De Jager, Johan. ''Allegaartjie''. De Jager-HAUM Pretoria Eerste uitgawe Vierde druk 1982
* De Vries, Abraham H. ''Kortom''. Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1983
* De Vries, Abraham H. ''Kortom 2.'' [[Human & Rousseau]] Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989
* De Vries, Abraham H. ''Kort vertel: Aspekte van die Afrikaanse kortverhaal''. Suid-Afrikaanse Instituut Amsterdam 1998
* Du Toit, P.A. ''Hennie Aucamp (1934 -)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Grobbelaar, Mardelene “Hennie Aucamp as dekadent” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste Uitgawe 1994
* Grobler, Hilda. ''Bolder.'' Blokboeke 57 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1988
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Grové, A.P. ''Trekvoëls''. Voortrekkerpers Beperk Johannesburg 1969
* HAUM. ''Stellenbosse Galery.'' HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974
* Hauptfleisch, Temple. ''Die magiese kring''. Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe Derde druk 1995
* Hugo, Daniel. ''Hennie Aucamp as digter.'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006
* [[Kannemeyer, J.C.]] ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde''. Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Malan, Charles. ''Kleinbegin in die prosa''. De Jager-HAUM Uitgewers Pretoria Tweede uitgawe Sewentiende druk 1994
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Schwerdtfeger, A en Snyman, N.J. ''Op Afrikaanse werf''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Tweede uitgawe 1988
* Smuts, J.P. ''Burgerband''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985
* Smuts, J.P. (Red.) ''Kompas''. HAUM Kaapstad Eerste uitgawe 1965
* Smuts, J.P. en Van Rensburg, R. ''Mosaïek''. HAUM Kaapstad Vierde druk 1969
* Snyman, Henning. ''Kort keur: Abraham H. de Vries''. Reuse-Blokboek 3 Academica Pretoria Kaapstad en Johannesburg Tweede druk1983
* Spies, Lina. ''Ontmoetings.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979
* Van Biljon, Madeleine. ''Geliefde leesgoed''. Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996
* [[Van Coller, H.P.]] (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006
=== Vaktydskrifte ===
*Bezuidenhout, Zandra. 2006. ''Dryfhout'' (Hennie Aucamp) . ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Bloemhof, François. 1993. Enkele aspekte in Hennie Aucamp se '''n Bruidsbed vir tant Nonnie'' en Jan Rabie se ''Die man met die swaar been''. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Cochrane, Neil. 2009. '''n Vreemdeling op deurtog'', Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.''
*Crous, Marius. 2015. ''Skulp'' (Hennie Aucamp) . ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*De Korte, Ilse. 2017. Om Hennie Aucamp te onthou. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Du Randt, WSH. 1989. ''Bolder'' (Hennie Aucamp). ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Du Toit, PA. 1999. Vertellershouding, afgelei van die taal en styl van die teks- Hennie Aucamp se 'Vir vier stemme'. ''Journal of Literary Studies.''
*Grobbelaar, Mardelene. 1987. 'n Interpretasie van die montageverhaal "Vir vier stemme" in Hennie Aucamp se kortverhaalbundel ''Volmink''. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Grové, Waldo. 2016. Hennie Aucamp en sy Weimar-kompleks - ’n Germanistiese blik op sy kreatiewe omgang met die Duitse kultuur. ''Stilet.''
*Jooste, GA. 1984. ''Die hartseerwals'' (Hennie Aucamp). ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Malan, Karin. 1983. Hennie Aucamp ''Met permissie gesê'' 'n speurtog. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Malan, Lucas. 2000. "My soort poesie" - oor die poetiese aspekte in Hennie Aucamp se prosa. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Moon, Jihie. 2017. Hybride zelf(re)presentatie in de dagboeken van Hennie Aucamp . ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Pretorius, Jannie. 2023. 'n Persoonlike waardering van Hennie Aucamp se gepubliseerde dagboeke. ''Stilet.''
*Smuts, J.P. en Ria Smuts. 1996. Die verteller by Hennie Aucamp '''n Bruidsbed vir tant Nonnie''. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Smuts, J.P. en Ria Smuts. 1998. 'n Verteller by Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Smuts, Ria. 1998. Teleskoop en bril - van William Herschel tot Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Spies, Lina. 2004. Hennie Aucamp-huldiging. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Van Aardt, Peet. 2014. Mits dese wil ek vir jou sê. Briewe van Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Van der Merwe, T. 1984. Tipering van ''Wolf, wolf hoe laat is dit?'' (Hennie Aucamp). ''Literator.''
*Van der Mescht, Heinrich. 2006. "Dat ek my boodskap insing in mense se harte" - musiekkunstenaars in die kortverhale van Hennie Aucamp. ''Stilet.''
*Visagie, Andries. 2004. Travestie en gay identiteit in ''Volmink'' (1981) van Hennie Aucamp. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.''
*Visagie, Andries. 2015. Huldeblyk Hennie Aucamp (1934–2014). ''Tydskrif vir Letterkunde.''
=== Tydskrifte en koerante ===
* Aucamp, Hennie. ''Die onsigb’re naelstring''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 3, Augustus 1995
* Bloemhof, Francois. ''Enkele aspekte in Hennie Aucamp se ’n Bruidsbed vir tant Nonnie en Jan Rabie se Die man met die swaar been''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 31, no. 2, Mei 1993
* Bosman, Martjie. ''Aucamp het intens geleef.'' Rapport, 30 Maart 2014
* Botha, Elize. ''Huldigingswoord vir Hennie Aucamp met oorhandiging van Hertzogprys vir Prosa op 24 Junie 1982''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982
* Bouwer, Stephan. ''Hennie Aucamp: Die kontinentale konneksie.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no.3, Augustus 1996
* Brümmer, Willemien. ''Ek het nou alles gesê''. By, 19 Oktober 2013
* Dekker, Leendert. ''Reisiger, oog en bril: Die kortkuns van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 16 no. 4, Desember 1976
* De Kock, Anita. Kakkerlak. Uitgawe 8, 2007
* De Vries, Willem. ''Aucamp dig oor ‘bewuswording’''. Beeld, 21 November 2012
* De Vries, Willem. ''Katalogusse vir Spies en Aucamp''. Beeld, 10 Maart 2014
* Du Plessis, Sonia. ''Verhale uit ‘Verlore paradyse’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997
* Du Toit, P.A. ’''n Verkenning van enkele kortverhale uit ‘Kort keur’ deur Abraham H. de Vries.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 4, November 1981
* Friis, Jens. ''’Bo ’n somberte in my hart…'' Beeld, 27 Oktober 2010
* Grobbelaar, Mardelene. ’''n Interpretasie van die montageverhaal ‘Vir vier stemme’ in Hennie Aucampse kortverhaalbundel ‘Volmink''’. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987
* Grobbelaar, Mardelene. ''’Heiligheid vandag’ – ’n ironiese visie in ‘’n Heilige met huisbesoek’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 1, Februarie 1988
* Hambidge, Joan. ''Die Afrikaanse letterkunde: ’n Queer-obsessie oftewel: die gawe moffie op die dorp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998
* Johl, Ronél. ''Gedagtes om Hennie Aucamp se nuwe werke.'' Standpunte. Nuwe reeks 174, Desember 1984
* Jooste, G.A. ’''Die hartseerwals’ van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984
* Kannemeyer, J.C. ''Die kuns van Hennie Aucamp''. Standpunte. Nuwe reeks 162, Desember 1982
* Malan, Karin. ''Hennie Aucamp: ‘Met permissie gesê’: ’n speurtog.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 1, Februarie 1983
* Malan, Lucas. ''Sensibiliteit van gevormde mens.'' Plus, 20 Januarie 2009
* Marais, G.F. ''’Die les’ van Hennie Aucamp.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983
* Maritz, Avriane. ''Die klein bestaan van die mens: ‘Rust-mijn-ziel: ’n aandgesang’''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984
* Odendaal, Bernard. ''Afrikaanse se Brel rigsnoer en maatstaf.'' Beeld, 31 Oktober 2011
* Odendaal, L.B. ''Hoorspelkeur.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1983
* Pienaar, Corné. ''Mitologie en didaktiek in twee Aucamp-verhale.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984
* Pieterse, Henning. ''‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 25 no. 1, Februarie 1987
* Pieterse, Henning. ''‘Pylvak’ saamgestel deur J.P. en Ria Smuts.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26 no. 2, Mei 1988
* Pieterse, Henning. ''Vyf verhale uit ‘My mense’ saamgestel deur P.J. du Toit''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 2, Mei 1989
* Prins, M.J. ''Die masker en sy manifestasie in die prosa van Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982
* Smuts, J.P. en Smuts, Ria. ''Die verteller by Hennie Aucamp: ‘’n Bruidsbed vir tant Nonnie’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no.3, Augustus 1996
* Smuts, J.P. en Smuts, Ria. ''’n Verteller by Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1998
* Smuts, Ria. ''’n Bars loop deur die wasbak’: ’n Interpretasie van die verhaal en wenke vir die klaskamer.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995
* Spies, Lina. ''Hennie Aucamp-huldiging''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 41 no. 2 Winter 2004
* Spies, Lina. Totsiens my vriend. [[Rapport]], 23 Maart 2014
* Steenberg, Elsabe. ''’n Bespreking van vyf verhale uit ‘Kort keur’ van Abraham H. de Vries.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 2, Mei 1982
* Van Coller, H.P. ''’Geld is ook nie alles nie’ deur Hennie Aucamp''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 2, Mei 1997
* Van der Spuy, Bobbi. ''Venter, Aucamp, ander wen pryse van Naspers.'' Beeld, 25 April 1997
* Van Vuuren, Helize''. Eg Afrikaanse erfenis in Duits.'' By, 6 Januarie 2007
* Van Vuuren, Helize. ''Aucamp was ’n woordstilis enig in sy soort.'' Beeld, 26 Maart 2014
* Van Zyl, Dorothea. ''Commendatio Hennie Aucamp: Erelidmaatskap van die Afrikaanse Skrywerskring, 24 Mei 1994''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995
* Visagie, Andries. ''Huldeblyk: Hennie Aucamp (1934–2014).'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015
=== Internet ===
* Seven Circumstances: http://sevencircumstances.com/2014/04/11/death-of-an-author-goodbye-hennie-aucamp/
* Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/aucamph.html
* Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n50-58081/
* [http://www.boekwurm.co.za/blad_skryf_a-e/aucamp_hennie.html Francois Loots ontmoet Hennie Aucamp, Insig 2002]
* [http://www.oulitnet.co.za/chain/hennie_aucamp_vs_johann_de_lange.asp LitNet-onderhoud met Hennie Aucamp, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090814101504/http://www.oulitnet.co.za/chain/hennie_aucamp_vs_johann_de_lange.asp |date=14 Augustus 2009 }}
* http://oulitnet.co.za/seminaar/02Aucamp.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160720001905/http://www.oulitnet.co.za/seminaar/02Aucamp.asp |date=20 Julie 2016 }}
* https://sevencircumstances.com/2014/04/11/death-of-an-author-goodbye-hennie-aucamp/
* [http://praag.co.za/?p=46966 Leon Lemmer: Ter huldiging van Hennie Aucamp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200302053052/http://praag.co.za/?p=46966 |date= 2 Maart 2020 }}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Sestigers}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
{{DEFAULTSORT:Aucamp, Hennie}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1934]]
[[Kategorie:Sterftes in 2014]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
gwxuzin3jdqsc309c6z1atgxpdz8wx1
Gideon Scheepers
0
17678
2909207
2907727
2026-06-04T07:43:48Z
Jcb
223
2909207
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas militêre persoon
| naam = Gideon Scheepers
| beeld = Kmdt Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps.jpg
| byskrif = Kmdt. Gideon Scheepers as artilleris en hoof van die seinkorps
| gebore = 4 April 1878
| oorlede = {{SDEO|1878|4|4|1902|1|18}}
| begraweplek_etiket =
| begraweplek = Onbekend
| geboorteplek = [[Middelburg, Mpumalanga|Middelburg]]
| sterfteplek = [[Graaff-Reinet]]
| begraweplek_koordinate = <!-- {{Koördinate|grade|minute|N of S|grade|minute|O of W|aansig=inlyn,titel}} -->
| bynaam =
| geboortenaam = Gideon Jacobus Scheepers
| lojaliteit = {{vlagikoon|Oranje-Vrystaat}} {{vlagikoon|Zuid-Afrikaansche Republiek}} [[Boere]]
| tak = Heliografie
| diensjare = 1899–1902
| rang = Kommandant
| diensnommer =
| eenheid = Verkenningskommando
| poste =
| oorloë = [[Tweede Vryheidsoorlog]]<br />--[[Slag van Magersfontein]]<br />--[[Slag van Paardeberg]]
| oorloë_etiket =
| toekennings =
| familie =
| anderwerk =
}}
Kommandant '''Gideon Scheepers''' (*[[4 April]] [[1878]] – †[[18 Januarie]] [[1902]]) was ʼn Boere- militêre leier en [[Heliograaf|heliografis]] tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]].
== Vroeë lewe ==
Gideon Jacobus Scheepers is gebore op 4 April 1878 op die plaas Grootlaagte, Middelburg, Transvaal, in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] as die seun van Jacobus Johannes Scheepers en Sophia Charlotte (née Van der Merwe).<ref name="preller1940" />
President Kruger het gesê dat die jongmans moes aansluit omdat daar ‘n goeie toekoms vir hulle was en dié in die Staatsartillerie sou die geleentheid kry om nog verder te studeer en dit het gemaak dat Gideon aangesluit het, hy het gekies om opgelei te word in veldtelegrafie. Gideon het in die militêre diens van die ZAR getree toe hy ‘n weerbare burger van die land geword het op 16 jarige ouderdom in '''1894'''. Gideon het ook saam met al die ander artilleriste gewone skoolonderrig ontvang van die latere majoor Thomas Kroon. Hy het gesukkel met die Nederlandse grammatika maar het dit onder die knie gekry. Gideon was vier jaar later ('''1898''') reeds ‘n kundige in heliografie en word toe gevra om by die Vrystaatse Artillerie aan te sluit om sodoende die veldtelegrafie daar op die been te bring, Gideon was “geleen” met die verstandhouding dat hy na afloop van sy werk daar, weer by sy ou korps sal aansluit. Vir meer as ‘n jaar tot ongeveer September '''1899''' het Gideon opleiding gegee aan jong veldtelegrafiste van die Vrystaatse Artillerie in Bloemfontein en ‘n maand later (Oktober 1899) toe oorlog verklaar word, kon Gideon byna elke Vrystaatse kommando eenheid voorsien van jong heliografiste, al was hulle toe nog nie kundiges nie, maar reeds vertroud met morse kode en die gebruik van twee spieëltjies. Verskeie van hulle het veral in latere fases van die oorlog uitnemende diens verskaf. '''In Augustus 1899, ses weke voor die oorlogsverklaring, was''' '''Gideon Scheepers''' (nou reeds '''sersant''') besig met die oprigting van ‘n helio verbinding tussen Bloemfontein en Pretoria. Die idee daarvoor het uit Pretoria gekom. Gideon word in Augustus 1899 teruggeroep na Pretoria, maar president Steyn het aan Scheepers gesê om te wag. Dus het Gideon nie weer na Transvaal terug gegaan nie, maar het aangesluit onder generaal Piet '''Cronjé''' se kommando en was hy teenwoordig tydens die slag van Magersfontein.<ref name="preller1940" />
== Tweede Vryheidsoorlog ==
[[Beeld:Scheepers.jpg|links|duimnael|200px|Kmdt. Gideon Scheepers.]]
Toe die Tweede Vryheidsoorlog uitbreek het Gideon Scheepers aangesluit onder generaal Piet '''Cronjé''' se kommando en Gideon was teenwoordig tydens die slag van Magersfontein. Toe Cronjé hom en 4 000 man op 27 Februarie 1900 (Amajubadag) laat vaskeer in die Modderrivier en oorgegee het aan die Engelse het Gideon Scheepers dit ontsnap en skryf daarna aan sy moeder: “Juist ‘n halfuur voordat de Engelsen het hoofdlager omsingelden, werd ik weggeroepen om ‘n kabel te leggen en soedoende ben ik uitgekomen. Ou Cronjé heeft zich zeer zwak gedragen en is nu (2 Maart) krygsgevangen genomen met byna 6 000 Boeren. Wy gevoelen ons allen erg kwaad, dat zóveel Boeren niet instaat waren om ‘n pad door te vechten en uit te komen, ‘n waarachtige schande!” (Cronjé was oud, het gemaksugtig, het eiewys geword en het toegelaat dat daar ‘n groot vrouelaer om sy kommando vorm. Cronjé se kommando het 3 918 mans bestaan, sonder die vrouens wat teenwoordig was, wat Scheepers moontlik op 6 000 geskat het.) Kaptein Danie Theron het in die nag van die 26ste Februarie 1900 deur die Engelse linies gekruip met ‘n voorstel van generaal De Wet dat Cronjé in samewerking met De Wet ‘n pad moes oopveg deur die Engelse, maar Cronjé se krygsraad het dit afgekeur en het die volgende dag oorgegee. Daarna het Scheepers by generaal De Wet vir ‘n tyd as gewone burger gedien het tot ongeveer Meimaand, toe Scheepers '''kaptein''' geword het van ‘n klein verkennerseenheid en saam met Danie Theron teenwoordig was toe die Engelse in Junie 1900 Prinsloo en sowat 7 000 Boere teen die Witberge vasgedruk het en gevange geneem het. Na hierdie gebeurtenis is Danie Theron met sy korps terug na Transvaal, maar '''Scheepers het nog in generaal De Wet se nabyheid gebly tot die einde van 1900, toe generaal Botha vir Scheepers aangestel het as kommandant met die opdrag om die Kaapkolonie in te gaan met ‘n klein kommando''' en daar die Engelse verbindingslinies te saboteur en Kaapse rebelle kry om by hom aan te sluit en soveel moontlik skade aan die Engelse aanrig as wat hy kon. Scheepers het ook nie op hom laat wag nie en het met slegs met ‘n '''twintigtal Transvaalse en Vrystaatse burgers''' op '''15 Desember 1900''' '''saam met generaal Hertzog''' al langs die Basuto grens afgetrek en die Oranjerivier oorgesteek naby Rouxville om sodoende om Middelburg in die Kaap te bereik en daarna die spoorlyn daar die eerste keer te breek. Dit was die eerste aanduiding wat die Engelse ontvang het dat daar ‘n Boere kommando binne Kaapland aanwesig was en dit het skok in die Engelse hoë bevel veroorsaak. Die spoorlyne moes toe daarna bewaak word, blokforte is gebou en ‘n aansienlike Engelse weermag moes die spoorlyne bewaak. '''Scheepers was die eerste Boereoffisier wat na Desember 1900 Kaapland binne gedring en heeltyd daar gebly het''' en die Engelse binne hulle eie gebied aangeval het. Sy kommando het gegroei tot 150 van die beste uitgesoekte manskappe en hy het die rang van '''kommandant''' beklee.<ref name="preller1940" />
Tydens die [[beleg van Kimberley]] skiet hy twee gevange swart mense dood omdat hulle na bewering spioene was.<ref>Shearing, supra, p. 16</ref> [[Christiaan de Wet|Generaal De Wet]] het hom as rapportryer gebruik. Later het De Wet hom bevorder tot kaptein en in bevel van sy eie verkennerskorps geplaas.<ref>Shearing, supra, p. 19.</ref>
=== Bedrywighede in die Kaapkolonie ===
'''Generaal Botha het vir Scheepers aangestel as kommandant met die opdrag om die Kaapkolonie in te gaan met ‘n klein kommando, Scheepers het ook nie op hom laat wag nie en het met slegs met ‘n twintigtal Transvaalse en Vrystaatse burgers op 15 Desember 1900 saam met generaal Hertzog al langs die Basuto grens afgetrek en die Oranjerivier oorgesteek naby Rouxville.''' Na Scheepers het ander Boere aanvoerders soos '''Kritzinger, Lötter, Lategan, Malan, Maritz en Smuts''' hulle verskyning in Noord Kaapland gemaak terwyl '''Dirk Hertzog en Brand''' ‘n tyd daar was maar weer na die Vrystaat terruggekeer het. Met die '''tweede verskyning van Kritzinger''' en ander kommandante soos Lötter, Fouché en Lategan, wat in oorleg met mekaar opgetree het, het Scheepers homself onder generaal Kritzinger geplaas.<ref name="preller1940">{{Cite book |last=Preller |first=Gustav Schoeman |title=Scheepers se Dagboek |date=1940 |publisher=Nasionale Pers Beperk |year=1940 |edition=2nd |location=Kaapstad, Bloemfontein, Port Elizabeth. |publication-date=1940 |trans-title=Scheepers Diary}}</ref>
(In Desember 1900 het Scheepers onder aanvoering van kommandant Kritzinger die Kaapkolonie binnegegaan.<ref>Shearing, supra, p. 29.</ref> Binne 8 weke het hul paaie geskei.<ref>Shearing, supra, p. 55.</ref> Kritzinger was terug in die Vrystaat op 29 April 1901. Hy het weer op 16 Mei die Oranjerivier oorgesteek.<ref>Neville Gomm, ''Commandant P.H. Kritzinger in the Cape,''Military History Journal, vol. 1, No. 7</ref>)
In Julie 1901 het Kritzinger aan Scheepers geskryf en sy spyt uitgespreek oor Scheepers se afbrand van wonings. Hy vertrou dat Scheepers dit sal staak. Kritzinger was gekant teen die afbrand van private wonings want dit het vyandskap tussen die Boere en “Engelsch gesinde Afrikanders” verwek.<ref>Shearing, supra, p. 109, nota 3.</ref> Generaal [[Wynand Malan]] het Scheepers ook gewaarsku dat die afbrand van huise nie hul saak bevorder nie.<ref>Shearing, supra, p. 67. Die outeurs maak staat op Oorlogsavonture van genl. Wynand Malan deur Pieterse, p. 239.</ref>
Nadat hy Kaapse Rebelle gewerf het, is hy op 22-jarige leeftyd bevorder tot kommandant van ʼn 150-maneenheid, die Witkoppenkommando (na aanleiding van die wit band op hul hoede),<ref name="Travel">{{cite web |url=http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |title=Die Karoo se ewige kommandant |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=travelkaroo.co.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922005336/http://www.travelkaroo.co.za/news-article/49/The-Karoos-eternal-Commandant- |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> wat die Britse troepe die stryd in die [[Kaapkolonie]] moet aansê. Die klein kommando het veral sukses om Britse spoor- en telegraafverbindings in die Oos-Kaap te saboteer, terwyl hinderlae die Britse troepe verliese toedien. Hy het ook nie-blankes tereggestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het. In hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit lei daartoe dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meebring dat baie Kapenaars by die Boeremagte aansluit teen Brittanje. Gedurende 1901 is sy kommando hoofsaaklik in distrikte van [[Graaff-Reinet]], [[Cradock]], [[Murraysburg]] en [[Montagu]] bedrywig.
Gedurende die eerste helfte van 1901 was Murraysburg ʼn veilige hawe vir die Boerekrygers omdat daar nie genoeg mense uit die dorp bereid was om te help met die beskerming van die dorp nie.<ref name="Heritage">{{cite web |url=http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |title=Murraysburg: rustigheid vir omgewingsbewustes en eko-bewakers |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Kaapstadse Erfenistrust |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422214351/http://www.heritage.org.za/karoo/murray.htm |archive-date=22 April 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Junie 1901 het Scheepers vir die burgemeester van Murraysburg gesê dat indien die Britte die dorp nie binne agt dae in garnisoen lê nie, hy alle openbare kantore sou afbrand. Die Britte het nie reageer op die dreigement nie en op 6 Julie is die openbare kantoor, poskantoor, hoofkonstabel se kantoor, die winkel van Herbert Sharwood en Rose-Innes se huis aan die brand gesteek.<ref name="Heritage" />
=== Siekte ===
[[Beeld:Gideon Scheepers op Beaufort-Wes.jpg|duimnael|270px|regs|Scheepers en sr. Johnson in Beaufort-Wes hospitaal.]]
Scheepers het reeds vroeg in September 1901 begin siek word. Begin '''Oktober 1901''' was Scheepers en sy kommando in die Langberge, suid van Ladismith en alhoewel hy so siek was dat hy nie kon perdry nie het hy nog steeds die bewegings van sy kommando bestuur.Op die '''4de Oktober 1901''' het hulle tot by die Witteberge gevorder maar die behoefte aan perdevoer het hulle genoodsaak om die suidwaartse bewegings te stop en noordwaarts in die rigting van Ladismith terug te keer, na die plase Buffelsfontein en Okkert se Kraal, waar die Engelse hulle in ‘n hinderlaag gelei en hulle tussen die berge vasgekeer het. Die hele dag was daar geveg en Scheepers het 10 manne verloor wat gewond of gevange geneem was. Op die '''6de Oktober 1901''' is hulle weg van Okkert se Kraal, suidwaarts in die rigting van Riversdal en moes die hele dag veg, maar het op die '''7de Oktober 1901''' aan die Anysberg ‘n ruskans gehad en ‘n dokter van Ladismith het op Scheepers se versoek na hulle uitgekom. Op die oggend van die '''9de Oktober 1901''' trek die nou baie siek Scheepers in die rigting van Prins Albert. Op die '''9de Oktober 1901''' in die omgewing van die Dwyka en Gamka was Scheepers die aand ingedra in ‘n boerewoning en om 04:00 die oggend van '''10 Oktober 1901''' het Scheepers probeer opstaan toe almal klaar opgesaal was en hy sê “Ik trachtte met al de kracht in myn vermogen om myzelven van het bed te krygen, doch te vergeefs.” Dus op die '''10de Oktober 1901''' uitgeput en gedaan, moes Scheepers homself oorgee, maar ten minste het luitenant Pypers en die kommando weggekom. Scheepers se kommando het hom op die plaas Kopjes Kraal, digby die huidige Prins Albertwegstasie, agtergelaat. Die Britte het hom daar op 10de Oktober gekry en onmiddellik ’n dokter ontbied. Dr. Mearns se diagnose was onheilspellende obstruksie van die ingewande en blindedermontsteking.<ref name="shearing">Shearing, supra, p. 144.</ref> '''Op 8 November 1901 skryf Scheepers aan sy ma dat hy aan ingewandekoors ly'''.<ref name="shearing" /> Gedurende die 1930’s het sommige van Scheepers se vorige makkers aangevoer dat hy deur ’n verraaier vergiftig is.<ref>Sien Rodney Constantine, ''The poisoning of Gideon Scheepers,'' Kaapstad, Afrika-instituut, 1998.</ref> Die outeur Shearing spekuleer dat dit moontlik depressie of posttraumatiese stresversteuring kon gewees het.<ref>Shearing, supra, p. 146</ref>
Aanvanklik word Scheepers gehuisves in ’n hospitaal op [[Matjiesfontein]] en na ‘n week op Matjesfontein word hy na Beaufort Wes vervoer en hy word streng bewaak in die hospitaaltent wat met wagte wat dag en nag met gevelde bajonette staan. Scheepers was in Beaufort Wes van die '''19de Oktober''' tot die '''14de November''' waar hy weer na Graaf Reinet vervoer word. By Matjesfontein moes hy nog na en van die trein gedra word en by die Naauwpoort aansluiting was hy heeltemal natgesweet en vol pyn sodat hulle hom van die trein na die hospitaal gedra het waar ook van die gewonde rebelle van kommandant Lötter gelê het. Binne enkele dae het dit met Scheepers beter gegaan en hy het minder pyn gehad sodat hy briewe kon skryf en besoekers ontvang. (sy dieet het net uit melk bestaan) Op die '''8ste Desember 1901''' word Scheepers van Naauwpoort vervoer en kom op die '''9de Desember 1901''' in Graaf Reinet aan en was sterk genoeg om met behulp van een man uit die trein en in die ambulanswa te stap. Omdat hy te swak was moes die verhoor uitgestel word van Maandag 16 Desember tot die Woensdag 18 Desember. Op Maandag 23 Desember kon hy weer agv die siekte nie na die hof toe gaan nie en dit was uitgestel tot Vrydag 27 Desember waar hy met ‘n koors van 103°F (39,4°C) sy eie verdediging moes behartig. Die middag van Saterdag 28 Desember was die hofsaak voltooi en Scheepers was oortuig na Tennant se bullebakkery en waarneming van die hof se houding dat die hele spul slegs ‘n komediespel was met ‘n geknoeiery van die begin tot die einde en dat die uitspraak reeds teen hom gereed was. Gideon se aanklaers het Transvaal en Vrystaat afgebrand, hulle het in Transvaal dorpe verwoes en kerke met die grond gelyk gemaak maar vir sy afbrand van Engelse se regeringsgeboue was hy aangekla van “brandstigting” verder ook vir “moord”. In die Soutpansberg het die Engelse soldate 5 maande voor Scheepers se veroordeling vir eerwaarde '''Carl August Daniel Heese''' koelbloedig doodgeskiet aangesien hy afgekom het op Boere krygevangenis se lyke. (Hulle het kort tevore by hom verby gegaan het onder bewaking van Engelse soldate) Luitenant Peter Handcock en Kaptein “Breaker” Morant van die Bushveldt Carbineers, was aangekla vir Heese se moord maar albei was vrygespreek daarop, maar was skuldig bevind op ander aanklagte van moord en hulle twee was tereggestel in 1902. George Witton was ook tot doodstraf veroordeel maar dit word deur lord Kitchener verander tot lewenslange gevangenisstraf. Witton skryf later die boekie “Scapegoats of the Empire” In 1929 het George Witton, ‘n mede-offisier in die Bushveldt Carbineers aan James Thomas geskryf en verklaar dat Handcock kort hulle vryspraak op hulle moord op Heese, daardie moord op Heese erken het. Handcock die moordenaar en Morant dat hierdie moord deur die Boere gepleeg was. Die Duitse konsul in Pretoria het van die Engelse ‘n ondersoek geëis. Maar hier in die Graaf Reinet word die een na die ander Boer doodgeskiet. Op die 28ste Desember, twintig dae voordat Scheepers die uitspraak gehoor het, (Scheepers se doodsvonnis was deur lord Kitchener self dit gefiateer, “Fiat” is die Latyns vir goedkeur/bekragtig. Die militêre hof het '''Tomas (Tom) Auret''' aangestel om Scheepers sogenaamd te “verdedig”. Scheepers skryf: “Wy Afrikaners zullen onder de Engelsman nooit recht zien.” En later nadat hy sy vonnis verneem het: “Ik wist al myn dagen dat de Engelsman vals was geweest, en onschuldig bloed vergoot; doch ik had niet gedacht dat zy zó verregaande blind kunnen zyn, en de waarheid niet willen zien.” Generaal Kritzinger, sy meerde in rang word in dieselfde tronk aangehou maar Scheepers mag nie met hom praat nie. Kritzinger sou kon getuig dat Gideon ‘n Transvaler was en dat alles wat hy gedoen het vanaf hoër bevel gekom het en dat dit nie strafbaar was nie. Op '''17 Januarie 1902''' word Gideon gehaal en sy vonnis word voorgelees deur Kolonel Henniker wat gebewe het tydens die lees daarvan. Ook Botha wat by was het gesê “Kolonel Henniker het só gerittel en gebeef, dat ek gedag het hy het beswyk.” Aan die ander kant staan Scheepers sy vonnis en aanhoor sonder uiterlike teken van vrees, nie omdat hy ongevoelig was nie, want die teendeel is waar, soos sy hele dagboek bewys, omdat hy in sy onskuld geglo het. Toe die vonnis klaar is haal hy sy hoed af en met ‘n eerbiedige buiging vir die man wat die volgende aand sy lyk sou laat opgrawe en wegsteek, stap hy daarna kalm terug na die ambulanswa.Scheepers se uitdruklike versoek was dat die vonnis voltrek moes word deur lede van die “Guards” omdat hy nie geskiet wou word deur lede van die Kaapse Vrywilligerkorps nie. Gereelde troepe moes hom skiet en nie mense wat vir slegs 5 shillings per dag veg nie. Kolonel Henniker het hierdie versoek van Scheepers goedgekeur. Terug in sy sel het Tennant hom om verskoning kom vra vir die onbeskofte wyse waarop hy Scheepers aangespreek het. Tom Auret het hom kom groet en Scheepers het sy items aan hom oorhandig het, wat hy alles nagekom het met uitsondering die dagboek. Op '''18 Januarie 1902''' om 04:30 word aan Gideon meegedeel dat sy vonnis uitgestel was. Dit was sodat die offisiere wat besig was met ‘n polo wedstryd die geleentheid te gee om sy vonnis by te woon! Later dieselfde dag om 12:00 die middag word Gideon meegedeel dat hy om 15:00 doodgeskiet sou word.<ref name="preller1940" />
=== Verhoor ===
[[Beeld:Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die Camdeboo Nasionale Park, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|270px|Inligtingsbord langs die Gideon Scheepers-gedenkteken aan die grens van die [[Kamdeboo Nasionale Park]].]]
[[Beeld:Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet, Morné van Rooyen, 11 Junie 2012.jpg|duimnael|regs|230px|Die Gideon Scheepers-gedenknaald buite Graaff-Reinet.]]
Scheepers het tereg gestaan op 16 aanklagtes: 7 van moord, 1 van poging tot moord, 1 aanklag dat hy gevangenes in ’n vuurlinie geplaas het, 1 van mishandeling van gevangenes, 3 aanklagtes dat hy mense ’n loesing (met ’n sambok) gegee het, 2 aanklagtes van saakbeskadiging (spoorlyn en trein) en 1 aanklag van brandstigting (wat 15 insidente ingesluit het). Die aanklaer het 52 getuies geroep.<ref>Louis Creswicke, South Africa and the Transvaal War, volume VII, Kenneth Maclennan,Manchester p. 146-8 ook op angloboerwar.com</ref> Scheepers het sy eie prokureur, Thomas Auret, aangestel om hom te verdedig.<ref>Shearing, supra, p. 150.</ref>
; Aanklag 1
Scheepers is aangekla dat hy Jacob Fillies en Kiedo vermoor het. Hierdie insident het plaasgevind op die plaas Secretariskraal in die Murraysburgdistrik. Die eerste getuie, Sharwood, ’n winkelier, het gesê dat hy Fillies en Kiedo uitgestuur het om te gaan verken. Toe hulle nie terugkeer nie, het hy ander mense uitgestuur en hulle het op Fillies en Kiedo se liggame afgekom. In Maart 1901 het Scheepers weer by Murraysburg aangedoen en hom toe vertel dat hy twee van sy (Sharwood) se verkenners by Secretariskraal doodgeskiet het. In kruisondervraging het hy gesê dat Kritzinger en Fouché ook in dieselfde omgewing was. Later het Scheepers aangevoer dat hy Sharwood gesê het dat hy net gehoor het dat twee van sy spioene doodgeskiet was.<ref>Johannes Meintjes,Sword in the Sand, Kaapstad, Tafelberg,1969,p. 173; Shearing, supra, p. 151; Dr. Gustav S. Preller, Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938, p. 92</ref>
; Aanklag 2
Scheepers is aangekla dat hy skuldig is aan die moord van konstabel Moyewka. Die insident het plaasgevind op 18 Januarie op die plaas Brakwater in die distrik van [[Willowmore]]. John David Momberg het getuig dat hy ’n vorige lid van Scheepers se kommando was. Hy het getuig dat Scheepers aan Moyewka gesê het dat hy ’n spioen was en doodgeskiet sou word. Moyewka het toe weggehardloop en hy is geskiet. Scheepers se weergawe was dat toe Moyewka meegedeel is dat hy vrygelaat gaan word, hy weggehardloop het en toe doodgeskiet is.<ref>Shearing, supra, p. 152; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 93</ref>
; Aanklag 3
In hierdie aanklag is beweer dat Scheepers vir Christian Smit vermoor het. Die insident het op 17 Maart op die plaas Uitkomst in die [[Jansenville]]-distrik plaasgevind. John Momberg en Johannes Jacobus Marais het getuig dat toe hulle op die plaas aankom het Smit daar vasgebind gelê. Scheepers het opdrag gegee dat hy doodgeskiet moes word. Dit is gedoen. Dick Nylokoka het getuig dat hy Smit se lyk daar gevind het met drie skote deur sy kop. Scheepers het getuig dat hy niks van die insident weet nie.<ref>Meintjes, supra, 174; Shearing, supra, p. 153; Preller, supra, p. 93</ref>
; Aanklag 4
Die aanklagte was dat Scheepers skuldig is aan die moord van James Madlaila. Die moord was gepleeg op die plaas Rooiklip, [[Steytlerville]] op 7 Augustus 1901. Edith Carey het getuig dat sy by die opstal was toe die ongewapende oorledene daar aangejaag kom op ’n perd. Scheepers se manskappe het hom gejaag. Die oorledene het afgespring en op die werf gehardloop. Die manskappe het hom toe in die heup geskiet. Hulle gaan toe na ’n koppie, kom tien minute later terug en skiet hom dood. Scheepers het getuig dat sy manskappe aan hom verslag gedoen het dat die oorledene in ’n geveg doodgeskiet was. Verder weet hy niks van die insident nie.<ref>Shearing, supra, 153; Meintjes, supra, p.174; Preller, supra, p. 93.</ref>
; Aanklag 5
Scheepers is onskuldig bevind op hierdie aanklag van moord.
; Aanklag 6
Scheepers is daarvan aangekla dat hy op 7 September 1901 te De Fontein, [[Worcester]], vir John Kennedy vermoor het. Die eerste getuie was Johannes David Kriel. Hy het getuig dat Scheepers se manskappe by die plaas opgedaag het met Kennedy as ’n gevangene. Hulle het hom vertel dat Kennedy by hul laer gekom het met ’n witvlag. Scheepers het later opgedaag en die huis binnegegaan. Daarna is Kennedy doodgeskiet. Die eienaar van die plaas, Burger, en ’n vorige lid van Scheepers se kommando, De Beer, het hierdie weergawe bevestig. Scheepers het aangevoer dat Kennedy deur ’n krygsraad skuldig bevind was van spioenasie omdat hy in siviele drag met ’n witvlag na hul laer gekom het.<ref>Shearing, supra, p. 155; Meintjes, supra, p. 174; Preller, supra, p. 94.</ref>
; Aanklag 7
Hierdie aanklagte het betrekking gehad op die moord van Zederas alias Jacobus Hermanus. Die voorval het by ’n winkel op 26 September plaasgevind. August Abrahams het getuig dat hy deur sy baas na die winkel gestuur is. Scheepers het hom en Zederas daarvan beskuldig dat hulle spioene was. Scheepers het hulle toe gedwing om lootjies te trek. Die verloorder, Zederas, is doodgeskiet en Abrahams is met ’n briefie na die Engelse gestuur. Daarin het Scheepers geskryf dat hy deur sy owerstes beveel is om alle naturelle spioene dood te skiet. Die Engelse moet daarom die skuld dra vir die bloedvergieting. Scheepers het nie hierdie weergawe betwis nie.<ref>Shearing, supra, pp. 155-6; Meintjes, supra, p. 174, Preller, supra, p. 94.</ref>
; Aanklag 8
Scheepers is aangekla van poging tot moord omdat Scheepers en sy manskappe na bewering op 21 Mei 1900 naby die Marais Sylyn ’n treindrywer, Wassman, geskiet en gewond het. Henry Wassman het getuig dat klippe op die spoor gepak was en die trein het daarteen gebots. Skote is toe afgevuur en hy was gewond. Watson het getuig dat dit ’n passasierstrein was en dat daar ook vrouens en kinders op die trein was. Scheepers-hulle het sigare en perdeskoene verwyder. Scheepers het geen verskoning aangebied waarom Wassman geskiet moes word nie.<ref>Shearing, supra, p. 157; Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 95.</ref>
; Aanklag 9
Hierdie aanklagte het betrekking op ’n loesing wat Peter Huggert toegedien is op 12 April 1901. Dit het by Vredenburg, Graaff-Reinet, gebeur. Een van Scheepers se manskappe het hom daarvan beskuldig dat hy voorheen hul teenwoordigheid aan die Engelse rapporteer het. Sy baas, Gideon Smith, het getuig dat hy £10 aangebied vir Huggert se loslating, maar Scheepers dit ignoreer het. Hy is 8 houe met ’n sambok toegedien en het toe bewusteloos geword. Scheepers het getuig dat die loesing op versoek van Smith toegedien was.<ref>Shearing, supra, 158; Meintjes, supra, p. 175, Preller, supra, p. 95.</ref>
'''Aanklag 10'''
Die aanklagte was dat ene Swartbooi Goxo ’n loesing toegedien is by Spitskop. Nes die vorige geval het Scheepers aangevoer dat die loesing op Swartbooi se baas se versoek uitgevoer is. Scheepers was gebelg omdat die swartes "vanzelven" sy kommando se teenwoordigheid aan die Engelse verklap het.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96</ref>
'''Aanklag 11'''
Hierdie aanklag was vir die loesing wat Jan Aanhuizen toegedien is by Buffelsfontein. Aldus Scheepers is hy 15 houe gegee, in plaas van om doodgeskiet te word, al het hy in privaatklere verkenning gedoen.<ref>Shearing, supra, p. 158; Preller, supra, p. 96.</ref>
'''Aanklagtes 12 en 13'''
Hierdie twee aanklagtes behels die barbaarse behandeling van krygsgevangenes. Scheepers het hulle beskryf as Koloniale Hollandssprekende Afrikaners.<ref>Meintjes, supra, p. 175; Preller, supra, p. 96.</ref> Hulle was lede van die Graaff-Reinet Guides. Pieter Booysen het getuig dat hulle gevang was in ’n geveg noord van Aberdeen.<ref>Maurice & Grant, ''History of the War in South Africa, 1899–1902, volume IV, p. 175''</ref> Hulle is toe geneem na Langfontein in die [[Kamdebooberge]]. Daarvandaan moes hulle voetslaan agter die kommando aan na die plaas Uitkomst en toe na Zeekoeigat, waar die kommando slaags geraak het met een van die Britse kolonnes.<ref>Shearing, p. 157</ref> Aanvanklik was die gevangenes veilig langs ’n rivier, maar hulle was toe blootgestel aan die Britse vuurlinie.<ref name="shearing157">Shearing, supra, p. 157-8</ref> Die gevangenes moes loop totdat hulle Uitkomst in die Jansenvilledistrik bereik het. Hulle is nie kos gegee nie, maar kon vir hulself kos soek op die plase waar hulle aangedoen het.<ref name="shearing157" /> Scheepers het nooit verduidelik waarom hy hierdie krygsgevangenes vir byna twee weke saamgesleep het nie.<ref>Sien Preller, supra, p. 96-7.</ref>
'''Aanklag 14'''
Hierdie aanklag het te doen met die skade aan die trein en is verbind aan aanklag 8.
'''Aanklag 15'''
Hierdie aanklag het te doen gehad met die vernietiging van die trein by die Maraissylyn.<ref>Shearing, supra, p. 158</ref>
'''Aanklagtes 16 tot 30'''
[[Lêer:Sharwood 001.jpg|duimnael|Een van die geboue wat Scheepers erken het hy afgebrand het.]]
Meeste aanklagtes het brandstigting van woonhuise op plase en dorpe behels. Twee aanklagte het betrekking gehad op spoorwegeiendom. Tydens die verhoor het Scheepers erken dat hy verantwoordelik was vir die afbrand van meeste van die geboue maar dat sy luitenant verantwoordelik was vir die res. Hy het valslik getuig dat ’n krygsraad besluit het om Lord [[Kitchener]] te dreig dat, indien die afbrand van eiendom nie stopgesit word nie, voortgegaan sou word met die vernietiging van eiendom van mense wat nie vriendelik was teenoor die Republieke nie. Hy het valslik aangevoer dat hy in Maart 1900 ’n skriftelike opdrag, onderteken deur generaal De Wet en president Steyn, ontvang waarin hy aangesê is om dit te doen.<ref>Shearing, supra, p. 160; Preller, supra, p. 97.</ref>
Die hofverrigtinge is afgehandel voor die einde van die jaar. Die oorkonde is toe na die “Judge Advocate General” gestuur vir sy beslissing en na Kitchener vir sy bevestiging. Op 17 Januarie 1902 is Scheepers meegedeel dat hy skuldig bevind is op alle aanklagte behalwe nommer 5 en dat hy ter dood veroordeel is.<ref>Meintjes, supra, p. 183.</ref>
=== [[Fusillering]] ===
Op '''18 Januarie 1902''' om 04:30 word aan Gideon meegedeel dat sy vonnis uitgestel was. Dit was sodat die offisiere wat besig was met ‘n polo wedstryd die geleentheid te gee om sy vonnis by te woon! Later dieselfde dag om 12:00 die middag word Gideon meegedeel dat hy om 15:00 doodgeskiet sou word. '''Wilfred H. Harrison''', lid van die Coldstream Guards: “Die oggend van die '''18de Januarie 1902''' het ons in gelid marsjeer na die plek oorkant die Sondagsrivier waar die graf reeds gegrawe was en waar daar reeds '''AGT''' ander Afrikaners doodgeskiet was. Elk kry ‘n ander opdrag, een word na Scheepers gestuur om sy hande te boei en saam met hom in die ambulans te ry. Toe Gideon uit die ambulans stap moes hy ‘n paar tree van die graf verby loop, na die plek waar die stoel vir hom neergesit was om op vasgebind te word en kyk vir ‘n oomblik in sy graf. Gideon het daarna sy geboeide hande teen sy hoed gedruk as laaste saluut en kalm op die stoel gaan sit. Verskeie het aan Gideon gevra vir sy hoed met onderskeidingsteken as aandenking maar Gideon het geweier omdat hy daarmee begrawe wou word. Sy arms en bene word vasgebind nieteenstaande sy versoek om nie vasgemaak te word nie. ‘n Sakdoek word ook om sy oë gebind. Volgens Harrison was daar TIEN soldate met senuwees van staal, waarvan vyf gewere met loskruitpatrone en vyf met skerppuntpatrone gelaai was sodat nie een kan sê hy het Gideon doodgeskiet nie. “Lê aan! Vuur! Gideon Scheepers val agteroor met verskeie koeëls deur sy hart. “Ons het hom op die grond uitgestrek en hy het onmiddelik van kleur verander. Die dokter het een van sy ooglede oopgemaak en verklaar dat hy dood was.'''Harrison''', lid van die ‘Coldstream Guards’ het as volg aan Scheepers se moeder geskryf: “Ek, wat sy teregstelling aanskou het, kan U die verseker hoe dapper hy gesterf het. Uit die rytuig het hy gestap na die stoel wat ek vir hom neergesit had, sonder ‘n word, en sonder uiterlike teken van vrees en so het hy gebly tot die daad verrig was. Ons het hom op dieselfde plek begrawe, en ek was een van die eerstes by hom, wat hom die laaste asem sien uitblaas het. Hy had tevore gesê dat hy heeltemal bereid was om te sterf.” Daar was geen begrafnisplegtigheid nie en ons het die vier hoeke van die kombers gevat waarop hy gelê het maar ons kon hom nie verder laat sak as wat die komberspunte gereik het nie. Laat hom val, se ons adjudant. En so het Scheepers in sy graf gedaal “ ‘n Sak ongebluste kalk word as eerste bedekking op sy lyk gegooi en daarna is die graf met grond gevul.” Die graf word gelyk gevee met die grond sodat niemand sy presiese ligging kon ontdek nie. “Onderwyl het die trommels van die ‘Coldstream Guards’ waarby ons teenwoordig was en ingelyf was, nie die ‘Dodemars uit Saul’ gespeel het nie maar die destyds populêre liedjie, ‘More work for the Undertaker’.” “Toe ons adjudant ons beveel om hom te laat val,” sê die een, “het dit my siek gemaak, ek was weke lank sy persoonlike versorger en ek het gevoel of ek my eie broer begrawe.” En hierdie getuie bevestig ook verder: “dat ‘n groot gedeelte van Graaf Reinet se inwoners teenwoordig was omdat hulle beveel was om die teregstelling by te woon as grusame waarskuwing wat met hulle sou gebeur as hulle rebelleer.” Keelan sê dat daar offisiere vanaf ander plekke in die omgewing gekom het om getuie te wees van die teregstelling. Daar het nooit enige onduidelikheid bestaan oor die presiese plek van die graf waarin Scheepers direk begrawe was na die teregstelling nie. '''Carel Oberholzer Botha''' was tot Februarie 1901 ‘n welvarende en vooruitstrewende boer naby Pearston, waar hy een van die mooiste plase in Kaapland besit het. Carel word op 5 Februarie deur '''generaal George Frederick Gorringe''' gevange geneem onder beskuldiging dat hy met Kritzinger en Scheepers saamsweer. Carel was teenwoordig tydens Scheepers se veroordeling en ‘n ywerige lid van die kommissie vir die herbegrafnis van Scheepers en die agt ander wat in Graaf Reinet as rebelle doodgeskiet was. Carel Oberholzer Botha se komitee het Gideon Scheepers se graf maklik en sonder enige moeite gevind nadat vrede gesluit was. Dieselfde graf was ook aan Gideon se ouers aangewys. Dit het toe geblyk dat die graf lank tevore oopgemaak en die lyk verwyder was omdat behalwe sy hoed en stukke van die stoel waarop hy gesit het, daar niks verder in die graf was nie. (een van die stoel se pote was deur Gustav Preller aan die Bloemfonteinse Oorlogsmuseum gegee.) Uit ‘n brief van lord Selborne blyk dit sonder enige twyfel die stoflike oorskot na die teregstelling weer opgegrawe was. Lord Selborne skryf: “For some reason which is not now known, the body of commandant Scheepers appears to have been exhumed after the execution, and taken away from the spot where the execution took place, to some other spot, which is not now known.” '''Carel O. Botha''' verseker dat kolonel A. Henniker (later brigadier Generaal) in Graaf Reinet in bevel was van die tweede batteljon ‘Coldstream Guards’. Henniker het die aand na die teregstelling ‘n vyftal soldate die lyk van Gideon laat opgrawe en het dit of in die rivierbedding of iewers anders laat begrawe, sodat familie of vriende na die oorlog dit nooit sou kry nie, omdat dit beweer was dat Gideon met dum-dum koeëls geskiet was. Tennant sou ook die volgende oggend die '''19de Januarie 1902''' aan George Enslin gesê het: “The brutes won’t ever find his body.” Steward bevestig: “It was known that the Boers intended to disinter his body from the original grave in the veld, and rebury it in consecrated ground. They were forestalled by the British, who dug up the body the night after the execution and removed it to its final resting place in the bed of the Sundays River.” Hierdie verklaring word ook bevestig deur die enigste oorlewende lid van die vyftal ‘Coldstream Guards’ wat deur die Britse Oorlogsdepartement aan die lig gekom het. “Dit was ‘n verskriklike donker nag toe ons vyftal manne die lyk se opgrawing verrig het, terwyl ons besig was het daar ‘n verskriklike donderstorm opgesteek, bliksemstrale het herhaaldelik die aaklige toneel helder verlig. Nouliks was ons klaar met hierdie deel van ons taak toe die storm in al sy woede op ons losbars, Struikel, struikel oor die ongelyke veld het ons vyf met die lyk voortgesukkel, waarheen weet ek nie, maar uiteindelik het ons onder ‘n klompie doringbome sagte grond gevind en het so gou as ons kon, Scheepers weer begrawe en die grond gelyk getrap. Niemand moes die plek vind nie, Dit was die bevele.” (Huisgenoot 27 April 1928)
Jare na die oorlog teen die tweede helfte van 1930, het daar in die bedding van die Sondagsrivier ‘n geraamte uitgespoel en mnr. Botha was daarvan oortuig dat dit dié van kommandant Scheepers was. In Graaf Reinet het C.O. Botha se kommitee ‘n £50 beloning aangebied vir enigeen wat nadere inligting kon verskaf oor die graf of die gebeente. Indiwidue wat die teregstelling bygewoon het kon slegs die oorspronklike graf aanwys.
Scheepers verwerf martelaarstatus deur die Britse krygshof se optrede en hy word as een van die helde van die Boeremagte gereken.
Sy teregstelling het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en oorsee ontlok. Selfs in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] het die Huis van Verteenwoordigers en die Senaat besluite ondersteun dat hy volgens die [[Geneefse konvensies|Geneefse Konvensie]] behandel moet word, maar hierdie pogings was te laat om sy teregstelling te voorkom. Alhoewel Scheepers op sommige van die aanklagte skuld erken het, het hy deurgaans aangevoer dat hy die bevele van hoër offisiere uitgevoer het. Dit is ook bekend dat selfs Britse offisiere hulle aan dieselfde dade skuldig gemaak het. Dit word ook betwyfel of ’n Britse militêre hof kragtens die internasionale reg bevoeg was om, terwyl die oorlog nog aan die gang was, die doodvonnis uit te spreek oor ’n krygsgevangene wat nie ’n Britse onderdaan was nie. Gideon Scheepers was ’n gebore Transvaler.
Scheepers se ouers het tot met hulle dood (Jacobus in 1934 en Sophia in 1956) na Gideon se oorskot gesoek. S.B. Spies skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel II'': “Hy is op die plek van teregstelling begrawe en volgens sommige berigte is daar ongebluste kalk oor sy stoflike oorskot gegooi. Dit wil egter voorkom of sy liggaam daardie selfde nag nog deur Britse troepe opgegrawe is uit vrees dat sy kommando dit sou probeer terugkry. Daarna is S. op ’n onbekende plek herbegrawe, moontlik in die bedding van die Sondagsrivier. In 1904 is ’n plaaslike kommissie in die lewe geroep om die stoflike oorskot van Boere wat gedurende die oorlog op Graaff-Reinet tereggestel is, op te spoor. Ondanks navrae gerig aan die Britse regering en die militêre owerheid, was dit onmoontlik om vas te stel waar Scheepers herbegrawe is. ’n Latere kommissie onder die voorsitterskap van J.A. Smith het ewe min sukses gehad. Die feit dat sy stoflike oorskot nooit gevind is nie, het gelei tot die algemene opvatting, wat tot jare na die oorlog geheers het, dat hy nog in die lewe was.”<ref>* {{af}} De Kock, W.J. (tot 1970) en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (sedert 1971, hoofred.) . 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel II''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers.</ref>
== Nalatenskap ==
* Straatname in verskeie dorpe in Suid-Afrika
* Plaasname in die Karoo soos Scheeperskraal, Scheepersdrift en Scheepersrus<ref name="Travel" />
* Die toonsetting deur [[Hendrik Hofmeyr]] van die gedig ''Gebed om die gebeente''<ref>{{cite web |url=http://www.oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |title=Hendrik Hofmeyr se toonsetting van "Gebed om die gebeente" deur D.J. Opperman |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=LitNet |archive-date= 5 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105180735/http://oulitnet.co.za/klank/opbed.asp |url-status=dead }}</ref>
* Peter Klatzow se ''Suite vir Klavier From the Poets / Uit Ons Digkuns'' begin met ’n toonsetting van ''Gebed om die gebeente'' deur D.J. Opperman. Die [[Helgaard Steyn-prys]] is aan die komponis vir hierdie komposisie toegeken.
* Regiment Gideon Scheepers van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]]
* Die Gideon Scheepers-voetslaanpad in die [[Kamdeboo Nasionale Park]]<ref>{{cite web |url=http://www.karoopark.co.za/trails.html |title=Voetslaan in die Kamdeboo Nasionale Park |access-date=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Karoopark Gastehuis |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027061440/http://www.karoopark.co.za/trails.html |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
{{Raanhaling|regs|As ons gevra word waarom ʼn gedenksteen in 1978 opgerig moet word vir ʼn man wat in 1902 gesterf het is die antwoord eenvoudig. Die lewe en wese van hierdie man was van so ’n aard dat die geskiedenis hom in die heldesaal geplaas het en niks en niemand kan hom dit ontneem nie.|Eerste Minister [[John Vorster]]}}
* Gedenksteen opgerig deur die Afrikaanse Kultuurgenootskap van [[Graaff-Reinet]] sowat 2 km buite Graaff-Reinet op die pad na [[Murraysburg]] in die Kamdeboo Nasionale Park. Die gedenksteen bestaan uit drie rotse wat in die omgewing gevind is en wat ʼn vlekvrye staalnaald regop hou. Die grootste rots verteenwoordig die standvastigheid van die jong Afrikanervolk en die twee gekantelde rotse simboliseer die volk wat onderdruk is maar nie geval het nie. ’n Vierde rots bevat die bewoording: ''Ter nagedagtenis aan Komdt. Gideon Jacobus Scheepers. Die onvergeetlike boereheld. Gebore dist. Middelburg 4 April 1878. Gefusilleer op Graaff-Reinet 8 Jan 1902. Sy lewe was beminlik. Sy stryd dapper. Sy dood onverdiend. Sy graf onbekend. Opgerig deur bewonderaars oor heel S. Afrika. Onthul in 1978, honderd jaar na Gideon Scheepers se geboorte, deur mnr. John Vorster.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.graaffreinet.co.za/index.php?page_name=more&listing_id=250&attractions=Gideon+Scheepers+Memorial |title=Gideon Scheepers Gedenksteen |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Graaff-Reinet Toerisme }}</ref><ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=1396748 Scheepers, Gideon Jacobus (1878–1902) op eggsa.org]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 22 Augustus 2016</ref>
=== Boeke ===
* [[Johannes Meintjes|Meintjes, Johannes]]. 1969. Sand in the sword: the life and death of Gideon Scheepers. 242 p.
* Shearing, Taffy & David. 1999. Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave. Privaat uitgegee. 240 p.
* [[Gustav Preller|Dr. Gustav S Preller]], Scheepers se dagboek en stryd in die Kaapland, Nasionale Pers, Kaapstad, 1938.
* Constantine, R.J. 1998. The poisoning of Gideon Scheepers: the Anglo-Boer War 1899–1902: a true incident from the guerrilla war in the Cape Colony. Africa Institute. 28 p.
=== Gedigte ===
* ''Gebed om die gebeente'' deur [[D.J. Opperman]]<ref name="nuwegeskiedenis">{{cite web |url=http://nuwegeskiedenis.co.za/boere-held-gideon-scheepers-herdenk/ |title=Boere-held Gideon Scheepers herdenk |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Nuwe Geskiedenis }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* ''Gideon Scheepers'' deur [[H.J. Pieterse]]
* ''Scheepers'' deur [[Elizabeth Molteno]]<ref name="nuwegeskiedenis" />
* ''The cry of South Africa'' deur [[Olive Schreiner]]<ref name="nuwegeskiedenis" />
* ''Droom en doen'' deur [[C. Louis Leipoldt]]<ref name="nuwegeskiedenis" />
* ''Gideon Scheepers'', ''Kommandant Gideon Scheepers'' en ''Kommandant Gideon Scheepers (2)'' deur [[Gert Strydom]]<ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |title=Gideon Scheepers |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |format=html |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204847/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/gideon-scheepers-1298442005 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |title=Kommandant Gideon Scheepers |format=html |accessdate=18 Januarie 2012 |publisher=Woes |archive-date=23 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123121637/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |title=Kommandant Gideon Scheepers (2) |accessdate=18 Januarie 2012 |format=html |publisher=Woes |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204714/http://www.woes.co.za/bydrae/gedig/kommandant-gideon-scheepers-2 |url-status=dead }}</ref>
* ''Manibus Gideon Jacobus Scheepers'' deur [[Pieter Cornelis Boutens|P.C. Boutens]].<ref>{{cite web |url=http://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |title=Manibus Gideon Jacobus Scheepers |format=html |last=Boutens |first=P.C. |date=2005 |access-date=15 Junie 2012 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110326/https://www.dbnl.org/tekst/bout005stem01_01/bout005stem01_01_0051.php |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Die Langkloof en die Anglo-Boereoorlog 1901]]
* [[Gideon Scheepers-gedenktekens]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Bronne ==
* Peter Joice (ed): The South African Family Encyclopaedia. Struik, 1989
* www.hvsgrt.org.za Hoër Volkskool-nuusbrief 2018
* www.graaffreinetmuseums.co.za/News08_02.doc.
== Eksterne skakels ==
* [http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument Gideon Scheepers-monument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014033931/http://www.camdeboocottages.co.za/index.php/site-seeing/gideon-scheepers-monument |date=14 Oktober 2012 }}
* [http://www.sawar.co.za/scheepers.php Commandant Gideon Scheepers & the search for his grave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140305014526/http://www.sawar.co.za/scheepers.php |date= 5 Maart 2014 }}
* [http://www.angloboerwar.com/books/37-davitt-boer-fight-for-freedom/869-davitt-chapter-xxxix-diary-of-the-warjanuary-to-march-1902 AngloBoerWar.com]
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Scheepers, Gideon}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse tereggestelde mense]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Kapteins]]
[[Kategorie:Mense in die Tweede Vryheidsoorlog]]
[[Kategorie:Geboortes in 1878]]
[[Kategorie:Sterftes in 1902]]
1h6mgcm4kfv7pqvr91rw5gm0wr2n37v
Hamlet
0
19045
2909210
2908037
2026-06-04T07:46:27Z
Jcb
223
2909210
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Edwin Booth Hamlet 1870.jpg|duimnael|250px|Hamlet, soos voorgestel deur die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] akteur [[Edwin Booth]] in ongeveer 1870.]]
'''''Hamlet''''' is 'n [[tragedie|treurspel]] deur [[William Shakespeare]] wat waarskynlik tussen 1599 en 1601 geskryf is. Die toneelstuk speel in [[Denemarke]] af en vertel hoe prins Hamlet wraak neem op sy oom, Claudius, wat Hamlet se vader vermoor, met sy moeder getrou en die troon oorgeneem het. ''Hamlet'' bevat 'n intensiewe kartering van die loop van egte en geveinsde kranksinnigheid, van oorweldigende smart tot briesende woede, en verken temas soos verraad, wraak, bloedskande en morele korrupsie.
Ten spyte van 'n groot hoeveelheid letterkundige speurwerk word die presiese jaar waarin die toneelstuk geskryf is steeds betwis. Drie verskillende vroeë weergawes van die toneelstuk bestaan vandag: hulle staan bekend as die Eerste Kwartyn (of "First Quarto" in Engels), die Tweede Kwartyn (of "Second Quarto") en die Eerste Folio ("First Folio"). Elke weergawe bevat reëls en selfs tonele wat nie in die ander voorkom nie. Shakespeare het ''Hamlet'' waarskynlik op die Amletus-legende gebaseer. Dié legende, wat sterk ooreenkomste met Shakespeare se toneelstuk bevat, is vandag bekend danksy die 13de-eeuse geskiedkundige [[Saxo Grammaticus]], wat dit in sy ''[[Gesta Danorum]]'' weergegee het. Dit is daarna ook verhaal deur die 16de-eeuse geleerde [[François de Belleforest]], asook in 'n verlore [[Elisabethaanse teater|Elisabethaanse]] toneelstuk wat vandag as die ''[[Ur-Hamlet]]'' bekendstaan.
Die toneelstuk se dramatiese struktuur en die diepsinnigheid van die karakterisering beteken dat ''Hamlet'' uit verskeie oogpunte geanaliseer, geïnterpreteer en bespreek kan word. Kommentaarskrywers krap al eeue lank kop oor Hamlet se huiwering om sy oom te vermoor. Sommige sien dit as 'n manier om die aksie te verleng, terwyl ander dit sien as 'n gevolg van die druk wat uitgeoefen word deur die ingewikkelde filosofiese en etiese kwessies rondom koelbloedige moord, voorbedagte wraak en verydelde begeerte. Meer onlangse en psigoanalitiese kritici het Hamlet se [[onderbewussyn]] ondersoek en [[Feminisme|feministiese]] kritici het die soms beswadderde karakters van Ophelia en Gertrude herevalueer en gerehabiliteer.
''Hamlet'' is verreweg Shakespeare se langste toneelstuk en word gereken as een van die kragtigste en invloedrykste treurspelle in die [[Engels|Engelse taal]]. Dit bied 'n intrige wat vatbaar is vir "oënskynlik eindelose hervertelling en verwerkings deur ander".<ref>Thompson en Taylor (2006a, 74). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''...capable of "seemingly endless retelling and adaptation by others".''</ref> Tydens Shakespeare se leeftyd was dit een van sy gewildste werke<ref name="popular" /> en dit word steeds gelys onder die toneelstukke wat die meeste opgevoer is: dit is sedert [[1879]] bo-aan die lys van die Britse toneelgeselskap die [[Royal Shakespeare Company]].<ref>Crystal en Crystal (2005, 66).</ref> Die toneelstuk het reeds 'n verskeidenheid skrywers geïnspireer, van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] en [[Charles Dickens]] tot [[James Joyce]] en [[Iris Murdoch]], en is beskryf as die "wêreld se mees verfilmde storie na [[Aspoestertjie]]".<ref>Thompson en Taylor (2006a, 17). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"..the world's most filmed story after ''Cinderella''."''</ref> Die titelrol is waarskynlik geskep met [[Richard Burbage]] in gedagte; hy was die vernaamste treurspelspeler van Shakespeare se tyd.<ref name="gary">Sien Taylor (2002, 4); Banham (1998, 141); Hattaway beweer dat "Richard Burbage … played Hieronimo and also Richard III but then was the first Hamlet, Lear, and Othello" (1982, 91); Peter Thomson oorweeg dat die identiteit van Hamlet as Burbage in die dramaturgie van verskeie oomblike van die toneelstuk ingebou is: "we will profoundly misjudge the position if we do not recognise that, whilst this is Hamlet talking ''about'' the groundlings, it is also Burbage talking ''to'' the groundlings" (1983, 24); sien ook Thomson se bespreking oor die eerste speler se baard (1983, 110).</ref> In die vierhonderd jaar sedert die toneelstuk se skepping is die rol deur die vernaamste akteurs, en soms ook aktrises, van elke era vertolk.
== Oorsig ==
[[Lêer:Johann Heinrich Füssli 043.jpg|duimnael|Horatio, Hamlet, Marcellus en die spook (1780–1785), in ''Hamlet'' 1.4.]]
Die hooffiguur in ''Hamlet'' is Prins Hamlet van Denemarke, die seun van die pas oorlede Koning Hamlet en die broerskind van Koning Claudius. Na die dood van Koning Hamlet trou Claudius in aller haas met die koning se weduwee, Gertrude, Hamlet se moeder, en volg hy sy broer as koning op. Op die agtergrond is [[Denemarke]] se langdurige vete met die naburige [[Noorweë]] en 'n inval, onder leiding van die Noorse prins, Fortinbras, word verwag.
Die toneelstuk open met 'n koue wintersnag by Elsinore, die Deense koninklike kasteel. Die skildwagte probeer Hamlet se vriend, Horatio, daarvan oortuig dat hulle Koning Hamlet se spook gesien het; die spook verskyn weereens, wat die wagte se verhale beaam. Na Horatio hom van die spook vertel het, besluit Hamlet om dit met sy eie oë te sien. Daardie nag verskyn die spook aan Hamlet: hy vertel Hamlet dat hy sy vader se gees is en onthul dat Claudius die koning vermoor het deur gif in sy ore te giet. Die spook beveel Hamlet om sy vader se dood te wreek; Hamlet stem in en besluit om homself as kranksinnig voor te doen in 'n poging om agterdog te verhoed. Hy is egter nie seker of die spook betroubaar is nie.
Claudius en Gertrude hou hulself besig met staatsaangeleenthede en probeer om 'n inval deur Prins Fortinbras van Noorweë af te weer. Hulle is besorgd oor Hamlet se aanhoudende droefheid oor sy vader se dood en sy toenemende wispelturige gedrag. Hulle stuur twee van Hamlet se vriende, Rozencrantz en Guildernstern, om die oorsaak van Hamlet se veranderde gedrag uit te vind. Hamlet ontvang sy vriende goedhartig, maar gewaar gou dat hulle spioene van sy moeder en stiefvader is.
[[Polonius]] is Claudius se getroue hoofraadgewer; sy seun, Laertes, staan op die punt om sy studies in Frankryk voort te sit en sy dogter, Ophelia, word deur Hamlet die hof gemaak. Nóg Polonious nóg Laertes keur die verhouding goed en beide waarsku haar daarteen. Kort daarna ontmoet Ophelia Hamlet in die geheim, maar sy is so verontrus deur sy vreemde gedrag dat sy haar vader van Hamlet se toestand vertel. Polonius skryf Hamlet se kranksinnigheid toe aan die "ekstase van die liefde"<ref>Uit ''Hamlet'' 2.1.99-100 "''This is the very ecstacy of love, / whose violent property foredoes itself,"''.</ref> en lig Claudius en Gertrude daaroor in. Tydens hulle volgende afspraak vaar Hamlet teen Ophelia uit en beskuldig haar van onbeskeidenheid en sê dat sy haar na 'n nonneklooster moet haas.
Hamlet is steeds nie daarvan oortuig dat die spook hom die waarheid vertel het nie, maar die aankoms van 'n toneelgeselskap bied hom 'n uitweg. Hy besluit om 'n toneelstuk op die planke te bring wat sy vader se moord sou weergee; hy kan dan Claudius se skuld of onskuld vasstel deur sy reaksie. Die howelinge vergader om die toneelstuk te aanskou, met Hamlet wat deurlopende kommentaar lewer. Na die toneel waarin die akteur wat die koning vertolk vermoor word deur gif in sy ore, staan Claudius skielik uit sy stoel op en verlaat hy die kamer: dit is bewys genoeg om Hamlet van sy oom se skuld te oortuig. Claudius vrees vir sy lewe en stuur Hamlet onder valse voorwendsels na Engeland, onder die toesig van Rosencrantz en Guilderstern. Saam met Hamlet stuur Claudius 'n brief aan die Engelse wat instruksies gee dat die draer van die brief vermoor moet word.
Gertrude ontbied Hamlet na haar slaapkamer om 'n verduideliking te eis. Op pad daarheen ontdek Hamlet 'n biddende Claudius: hy besluit om hom nie daar en dan dood te maak nie, omdat hy glo dat, indien Claudius tydens gebed sou sterf, hy na die hemel sal gaan. In Gertrude se slaapkamer ontstaan daar 'n hewige argument tussen haar en Hamlet. Polonius beloer hulle van agter 'n muurtapyt; hy maak 'n geluid en Hamlet, wat glo dat dit Claudius is, steek hom dood. Die spook verskyn en versoek Hamlet om Gertrude sagkens te hanteer en herinner hom daaraan om Claudius dood te maak. Gertrude kan self nie die spook sien of hoor nie en neem aan dat Hamlet se gesprek met die spook verdere bewyse van sy kranksinnigheid is. Hamlet steek Polonius se lyk weg.
Opheila raak buite haar sinne van droefheid oor Polonius se dood en Hamlet se vertrek na Engeland. Sy wandel deur Elsinore terwyl sy onkuise liedjies sing. Haar broer, Laertes, keer terug van Frankryk en word siedend oor sy vader se dood en sy suster se waansinnigheid. Claudius oortuig Laertes dat Hamlet alleen hiervoor verantwoordelik is; dan arriveer daar nuus dat Hamlet steeds op vrye voet is. (Hy is op pad na Engeland deur seerowers gevangene geneem, maar weer vrygelaat.) Claudius flans gou 'n komplot saam: hy stel voor dat Laertes en Hamlet aan 'n skermgeveg deelneem, waartydens Laertes se skermsabel se punt met gif bedek sal wees. Indien Hamlet wen, beplan hy om Hamlet stilswyend 'n glas vergiftigde wyn aan te bied. Gertrude onderbreek sy gedagtes om hom in te lig dat Ophelia verdrink het.
[[Lêer:Hamlet und Horatio auf dem Friedhof (Eugène Ferdinand Victor Delacroix).jpg|duimnael|upright|Die grafgrawertoneel: ''Hamlet'' 5.1.1-205 (1839).]]
Twee grafgrawers bespreek Ophelia se klaarblyklike selfmoord terwyl hulle haar graf grawe. Hamlet daag op, vergesel deur Horatio, en skerts met een van die grafgrawers. Dié grawe die skedel van Yorick op, 'n hofnar uit Hamlet se jeug. Ophelia se begrafnisstoet daag op, gelei deur Laertes. Hy en Hamlet stoei, maar hulle worsteling word opgebreek.
Terug by Elsinore vertel Hamlet aan Horatio hoe hy ontsnap het en dat Rosencrantz en Guildenstern dood is. 'n Howeling, Osric, onderbreek hulle en nooi Hamlet uit na 'n skermgeveg met Laertes. Die wedstryd begin, met Fortinbras se leër wat nader aan Elsinore beweeg. Laertes deurboor Hamlet met die giftige sabel, maar word dan self noodlottig daarmee beseer. Gertrude drink die giftige wyn en sterf. In sy laaste oomblikke maak Laertes vrede met Hamlet en onthul hy Claudius se moorddadige komplot. Hamlet slaag daarin om Claudius dood te maak en Fortinbras as sy erfgenaam te verklaar voor hy sterf. Met Fortinbras se aankoms vertel Horatio die verhaal aan hom en Fortinbras beveel dat Hamlet se liggaam eervol begrawe word.
== Bronne ==
[[Lêer:Saxo original 001.jpg|duimnael|'n Faksimilee van ''[[Gesta Danorum]]'' deur [[Saxo Grammaticus]], wat die legende van Amletus bevat.]]
''Hamlet''-agtige legendes kan op so baie verskillende plekke gevind word (byvoorbeeld in Italië, Spanje, Bisantium en Arabië), dat die kerntema van 'n "held-as- 'n-dwaas" moontlik van Indo-Europese oorsprong is.<ref>Saxo en Hansen (1983, 36–37).</ref> Verskeie antieke geskrewe bronne vir ''Hamlet'' kan geïdentifiseer word. Die eerste is die anonieme Skandinawiese ''Saga van Hrólfr Kraki'', waarin die vermoorde koning twee seuns het, Hroar en Helgi, wat die grootste gedeelte van die verhaal vermom is en hulself valse name gee, eerder as om te maak asof hulle kranksinnig is; die loop van die verhaal verskil ook van Shakespeare s'n.<ref>Saxo en Hansen (1983, 16–25).</ref> Die tweede is die Romeinse legende van Brutus, wat in twee verskillende Latynse werke aangeteken is. Die legende se held, Lucius ("skyn", "lig"), verander sy naam na Brutus ("eentonig", "dom") en speel die rol van 'n dwaas om die lot van sy vader en broers te systap en uiteindelik sy familie se moordenaar, Koning Tarkwinius, dood te maak. 'n 17de-eeuse Nordiese geleerde, Torfaeus, het die Yslandse held Amlodi en die Spaanse held Prins Ambales (uit die ''Ambales Sage'') met Shakespeare se ''Hamlet'' vergelyk. Ooreenkomste sluit in die prins se voorgegewe malheid, die dood van die koning se raadgewer in sy moeder se kamer (wat per abuis gebeur het) en die uiteindelike moord op die prins se oom.<ref>Saxo en Hansen (1983, 5–15).</ref>
Baie van die vroeë legendariese elemente hang ten nouste saam met die 13de-eeuse ''Vita Amlethi'' ("Die Lewe van Amletus") deur [[Saxo Grammaticus]], as deel van sy ''[[Gesta Danorum]]''.<ref>Saxo en Hansen (1983, 1–5).</ref> Dit is 'n Latynse werk wat die klassieke Romeinse konsepte van deugsaamheid en heldhaftigheid weerspieël en wyd verkrygbaar was in Shakespeare se tyd.<ref>Saxo en Hansen (1983, 25–37).</ref> Merkbare ooreenkomste sluit in die prins se voorgegewe malheid, sy moeder se haastige troue met die troonrower, die prins se moord op 'n weggesteekte spioen en die prins wat twee diensknegte in sy plek laat ombring. 'n Redelik getroue weergawe van Saxo se verhaal is in 1570 in Frans vertaal deur [[François de Belleforest]], in sy ''Histoires tragiques''.<ref>Edwards (1985, 1–2).</ref> Belleforest het Saxo se teks aansienlik opgesmuk en amper in lengte verdubbel; hy het ook die held se swartgalligheid ingevoer.<ref>Saxo en Hansen (1983, 66–67).</ref>
[[Lêer:The Spanish Tragedy.jpg|duimnael|links|Voorblad van ''[[The Spanish Tragedy]]'', deur [[Thomas Kyd]]. Hierdie gewilde wraaktreurspel mag ook 'n invloed op ''Hamlet'' gehad het. Kyd was moontlik ook die outeur van die ''[[Ur-Hamlet]]''.]]
Daar word geglo dat Shakespeare se hoofbron vir ''Hamlet'' 'n vroeër (nou verlore) toneelstuk was, wat vandag bekend staan as die ''[[Ur-Hamlet]]''. Dié toneelstuk, wat moontlik deur [[Thomas Kyd]] geskryf is, was teen 1589 in opvoering en is die eerste weergawe van die verhaal wat 'n spook inlyf.<ref>Jenkins (1982, 82–85).</ref> Shakespeare se toneelgeselskap, die Chamberlain's Men, kon die toneelstuk gekoop en opgevoer het, en Shakespeare kon dit mettertyd verwerk het.<ref>Saxo en Hansen (1983, 67).</ref> Aangesien daar geen kopie van die ''Ur-Hamlet'' bewaar gebly het nie, is dit dus onmoontlik om die taal en styl van die werk met dié van enige van die vermeende outeurs te vergelyk. Daar is dus geen direkte bewyse dat Kyd die ''Ur-Hamlet'' geskryf het nie, maar ook geen bewyse dat dit nie 'n vroeë weergawe van ''Hamlet'' was wat deur Shakespeare self geskryf is nie. Hierdie laaste teorie, wat die skepping van ''Hamlet'' baie vroeër as die algemeen aanvaarde datum plaas, met 'n langer ontwikkelingsperiode, het ondersteuning, maar sommige skryf dit af as spekulasie.<ref>In sy 1933-boek ''The Problem of Hamlet: A Solution'' beweer Andrew Carincross dat die ''Hamlet'' waarna in 1589 verwys word deur Shakespeare geskryf is; Peter Alexander (1964), Eric Sams (volgens Jackson 1991, 267) en, meer onlangs, Harold Bloom (2001, xiii en 383; 2003, 154) stem met hom saam. Dit is ook die opinie van sogenaamde anti-Stratfordiane, wat bevraagteken of Shakespeare die outeur van ''enige'' van sy werke was (Ogburn 1988, 631). Harold Jenkins, die redakteur van die tweede reeks Arden-weergawe van die toneelstuk, skryf die idee as grondloos af (1982, 84 n4). Francis Mere se ''Palladis Tamia'' (uitgegee in 1598, moontlik in Oktober), bevat 'n lys van twaalf Shakespeare-toneelstukke, maar ''Hamlet'' verskyn nie daarin nie. (Lott 1970, xlvi).</ref>
Die uitkoms is dat geleerdes nie met enige vertroue kan aanvoer hoeveel materiaal Shakespeare van die ''Ur-Hamlet'' geneem het nie, of hoeveel van Belleforest of Saxo, en hoeveel van ander eietydse bronne (soos Kyd se ''[[The Spanish Tragedy]]'') nie. Geen duidelike bewyse bestaan dat Shakespeare enige direkte verwysing na Saxo se weergawe gemaak het nie. Daar verskyn egter elemente uit Belleforest se weergawe in Shakespeare se toneelstuk wat nié in Saxo se verhaal voorkom nie. Of Shakespeare hierdie direk uit Belleforest se skrywe geneem het, en of hy dit uit die ''Ur-Hamlet'' geneem het, bly onduidelik.<ref>Saxo en Hansen (1983, 66–68).</ref>
Die meeste geleerdes verwerp die idee dat ''Hamlet'' hoegenaamd 'n konneksie het met Shakespeare se enigste seun, Hamnet, wat in 1596 op elfjarige ouderdom gesterf het. ''Hamlet'' is duidelik op legende gebaseer, terwyl die naam "Hamnet" baie gewild was in Shakespeare se tyd.<ref>Saxo en Hansen (1983, 6).</ref> Stephen Greenblatt stry egter dat die toeval van die name en Shakespeare se rou oor die verlies van sy seun wel in die wese van die treurspel lê. Hy verwys na Hamnet Sadler, die Stratford-buurman na wie Hamnet genoem is, en wie se naam dikwels as "Hamlet Sadler" geskryf is en dat, in die los skryfstelsel van die tyd, die name vrywel wisselbaar was.<ref>Greenblatt (2004a, 311); Greenblatt (2004b).</ref> Shakespeare het self sy buurman se eerste naam as "Hamlett" gespel in sy testament.<ref>[http://www.bardweb.net/will.html ''Shakespeare's Last Will and Testament''].</ref>
== Datum ==
[[Lêer:Hamlet quarto 3rd.jpg|duimnael|Titelplaat van die 1605-weergawe (K2) van ''Hamlet''.]]
"Enige datering van ''Hamlet'' moet versigtig wees", vermaan die ''New Cambridge''-redakteur, Phillip Edwards.<ref>Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"Any dating of ''Hamlet'' must be tentative."''. MacCary stel 1599 of 1600 voor (1998, 13); James Shapiro is ten gunste van 1600 of vroeg 1601 (2005, 341); Wells en Taylor stel voor dat die toneelstuk in 1600 geskryf is en later hersien is (1988, 653); die New Cambridge-redakteur berus by middel 1601 (Edwards 1985, 8); waarmee die redakteur van die ''New Swan Shakespeare Advanced Series'' saamstem (Lott 1970, xlvi); Thompson en Taylor stel versigtig voor (''"according to whether one is the more persuaded by Jenkins or by Honigmann"'') dat die werk teen die lente van 1601 of êrens in 1600 voltooi is (2001a, 58–59).</ref> Die vroegste datering is gegrond op ''Hamlet'' se gereelde sinspelings op Shakespeare se ''Julius Caeser'', wat self uit die middel van 1599 dateer.<ref>MacCary (1998, 12–13) en Edwards (1985, 5–6).</ref> Die laaste datering is gebaseer op 'n inskrywing van [[26 Julie]] [[1602]] in die register van die ''Stationer's Company'', wat by ''Hamlet'' meld: ''"latelie Acted by the Lo: Chamberleyne his servantes"''.
In 1598 het Francis Meres in sy ''Palladis Tamia'' 'n opname ingesluit van die Engelse letterkunde vanaf Chaucer tot die (destydse) hede. Twaalf van Shakespeare se toneelstukke verskyn hierin, maar daar is geen melding van ''Hamlet'' nie, wat kan beteken dat dit toe nog nie geskryf was nie. Siende dat die toneelstuk baie gewild was, glo die redakteur van die ''New Swan''-reeks, Bernard Lott, dit is "onwaarskynlik dat hy [Meres] so 'n noemenswaardige stuk sou oorsien".<ref name="lott">Lott (1970, xlvi). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"...unlikely that he [Meres] would have overlooked … so significant a piece."''</ref>
Die frase "little eyases"<ref>''Hamlet F1'' 2.2.337. Die hele gesprek tussen Rozencrantz, Guildenstern en Hamlet rakende die toneelgeselskap se vertrek uit die stad is in ''Hamlet "F1"'' 2.2.324–360</ref> in die Eerste Folio (F1) mag verwys na die kinder-toneelgeselskap Children of the Chapel, wie se gewildheid in Londen beteken het dat Shakespeare se toneelgeselskap die provinsie rond moes toer. Die resulterende Oorlog van die Teaters, soos dit later sou bekend staan, ondersteun 'n 1601-datum.<ref name="lott" />
Een van Shakespeare se tydgenote, Gabriel Harvey, het 'n aantekening in sy kopie van die 1598-weergawe van Chaucer se werke gemaak: sommige geleerdes gebruik hierdie aantekening as bewys vir 'n datering van ''Hamlet''. Harvey se nota lees dat "die wyser soort" ''Hamlet'' geniet en impliseer verder dat Robert Devereux, die Graaf van Essex, wat in Februarie 1601 tereggestel is, toe steeds gelewe het. Ander beskou hierdie aantekening as nie afdoende nie. Edwards, byvoorbeeld, kom tot die gevolgtrekking dat die "gevoel van tyd so deurmekaar is in Harvey se aantekening dat dit regtig van min waarde is in die datering van ''Hamlet''".<ref>Edwards (1985, 5). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"...sense of time is so confused in Harvey's note that it is really of little use in trying to date ''Hamlet''."''</ref> Dit is aangesien dieselfde aantekening ook na Edmund Spenser (c. 1552–1599) en Thomas Watson (c. 1557–1592) verwys asof hulle steeds lewe ("ons florerende metrici"), maar ook melding maak van "Jown Owen se nuwe epigramme", wat in 1607 gepubliseer is.<ref>Edwards (1985, 5).</ref>
== Tekste ==
[[Lêer:FirstFolioHamlet.jpg|250px|links|duimnael|'n Faksimilee van die eerste bladsy van ''Hamlet'' uit die Eerste Folio, wat in 1623 gepubliseer is.]]
Daar bestaan vandag drie vroeë weergawes van ''Hamlet'', wat dit moeilik maak om 'n enkele outentieke teks te identifiseer,<ref>Hattaway (1987, 13–20).</ref> veral siende dat die tekste van mekaar verskil.<ref>Chambers (1923, vol. 3, 486–487) en Halliday (1964, 204–205).</ref>
* Eerste Kwartyn ('''K1''', ook genoem die ''First Folio'' in Engels) – In 1603 verskyn die sogenaamde "slegte" kwartyn, uitgegee deur die boekverkopers Nicholas Ling en John Trunde en gedruk deur Valentine Simmes. K1 bevat net meer as die helfte van die teks van die latere Tweede Kwartyn.
* Tweede Kwartyn ('''K2''', ook genoem die ''Second quarto'' in Engels) – Die Tweede Kwartyn verskyn in 1604, uitgegee deur Nicholas Ling en gedruk deur James Roberts. Die jaar 1605 verskyn in sommige kopieë, wat dui op 'n tweede druk. Vervolgens word die datum vir K2 dikwels as "1604/05" gegee. K2 is die langste vroeë weergawe, alhoewel daar 85 reëls uitgelaat word wat in F1 gevind word (moontlik uitgelaat in 'n poging om nie Jakobus I van Engeland se vrou, [[Anna van Denemarke]], te beledig nie).<ref name="Halliday">Halliday (1964, 204).</ref>
* Eerste Folio ('''F1''', of ''First Folio'') – Die Eerste Folio verskyn in 1623, uitgegee deur Edward Blount en William en Isaac Jaggard, as deel van die eerste uitgawe van Shakespeare se ''Complete Works''.<ref name="tt78">Thompson en Taylor (2006a, 78).</ref>
Daar is ook ander folio's en kwartyne gepubliseer, waaronder John Smethwick se K3, K4 en K5, maar dit word as verwerkings van die bogenoemde drie uitgawes beskou.<ref name="tt78" />
[[Lêer:To be or not to be (Q1).jpg|duimnael|Die K1-weergawe van die bekende alleenspraak, "To be, or not to be".]]
Vroeë bewerkers van Shakespeare se werke, vanaf Nicholas Rowe (1709) en Lewis Theobald (1773), het teks saamgevoeg uit die twee vroegste weergawes van ''Hamlet'' wat in daardie tyd beskikbaar was, K2 en F1. Elke teks bevat dele wat die ander kort, met 'n groot aantal klein verskille in die bewoording: skaars 200 reëls in die twee weergawes is identies. Bewerkers het hulle saamgevoeg in 'n poging om een "omvattende" teks te skep, wat die voorgestelde "ideaal" van Shakespeare se oorspronklike werk weerspieël. Theobald se weergawe was vir 'n lang tyd die standaard,<ref>Hibbard (1987, 22–23).</ref> en sy "volledige teks"-benadering beïnvloed selfs vandag redaksionele gebruik. Sommige eietydse geleerdes trek hierdie metode in twyfel en beskou 'n "outentieke ''Hamlet'' as 'n onrealiseerbare ideaal … daar is ''tekste'' van hierdie toneelstuk, maar geen ''teks'' nie".<ref>Hattaway (1987, 16).</ref> Die Arden Shakespeare se 2006-weergawe van die verskillende ''Hamlet''-tekste in verskillende volumes is moontlik die beste bewys vir hierdie skuiwende fokus en beklemtoning.<ref>Thompson en Taylor het K2 met bylae in hulle eerste volume gepubliseer (2006a) en die F1- en K1-tekste in hulle tweede volume (2006b). Bate en Rasmussen (2007) bied die F1-teks met addisionele K2-uittreksels in 'n bylaag. Die New Cambridge-reeks het begin om verskillende volumes vir die verskillende kwartynweergawes van Shakespeare se toneelstukke uit te gee (Irace 1998).</ref>
Bewerkers van Shakespeare se toneelstukke het hulle tradisioneel in vyf bedrywe gedeel. Geen van die vroeë tekste van ''Hamlet'' is egter op hierdie manier georganiseer nie: die toneelstuk se verdeling in bedrywe en tonele kom uit 'n 1676-kwartyn. Moderne bewerkers volg oor die algemeen hierdie tradisionele verdeling, maar beskou dit as onbevredigend: die einde van die derde bedryf vind plaas nes Hamlet Polonius se lyk uit Gertrude se kamer gesleep het, maar aan die begin van die vierde bedryf blyk dit dat die handelinge ononderbroke voortduur.<ref>Thompson en Taylor (2006a, 543–552).</ref>
Die bestaan van 'n Eerste Kwartyn is nie vermoed nie en die ontdekking daarvan in 1823 het aansienlike belangstelling en opwinding gewek, asook baie vrae oor redaksionele praktyk en interpretasie gestel. Geleerdes het onmiddellik skynbare ontbrekings in K1 geïdentifiseer, wat belangrik was in die ontwikkeling van die konsep van 'n Shakespeariaanse "slegte kwartyn".<ref>Jenkins (1982, 14).</ref> K1 se waarde moet egter nie onderskat word nie: dit bevat teateraanwysings wat die gebruike van 'n Shakespeariaanse teater blootlê op 'n manier wat nie in K2 en F1 verskyn nie; dit bevat 'n hele toneel (gewoonlik gemerk as 4.6)<ref>''Hamlet Q1'' 14.</ref> wat nie in K2 óf in F1 voorkom nie en dit is van groot nut vir die vergelyking met die ouer weergawes.
K1 is aanmerklik korter as K2 en F1 en is moontlik geskryf deur 'n akteur wat 'n klein rol gespeel het (waarskynlik Marcellus), wat die toneelstuk neergeskryf het soos hy dit onthou het.<ref>Jackson (1986, 171).</ref> Geleerdes is dit nie eens of hierdie herkonstruksie [[plagiaat]] is en of dit deur Shakespeare goedgekeur is nie. 'n Ander teorie, wat deur Kathleen Irace, die redakteur van die New Cambridge-weergawe, aangevoer word, is dat K1 'n beknopte weergawe is wat spesifiek vir reisende produksies bedoel is.<ref>Irace (1998); Thompson en Taylor (2006a, 85–86).</ref> Die idee dat K1 nie 'n horde foute bevat nie, maar eerder besonders gepas is vir die verhoog, het gelei to 28 verskillende K1-produksies sedert 1881.<ref>Thompson en Taylor (2006b, 36–37) asook die ''Checklist of Q1 Productions'' in Thompson en Taylor (2006b, 38–39).</ref>
== Analise en kritiek ==
=== Kritieke geskiedenis ===
Die toneelstuk was vanaf die vroeë 17de eeu bekend vir sy gebruik van 'n spook en die intensiewe dramatisering van droefgeestigheid en kranksinnigheid, wat gelei het tot 'n reeks mal howelinge en dames in die teaterwêreld van die daaropvolgende heerskappye van [[Jakobus I van Engeland|Jakobus I]] en [[Karel I van Engeland|Karel I]].<ref>Wofford (1994) en Kirsch (1968).</ref> Alhoewel dit steeds aanklank by die massa gevind het, het die kritici van die [[Engelse Restourasie|Restourasie]] in die laat 17de eeu die toneelstuk as primitief beskou en afgekeur vanweë sy tekort aan betaamlikheid en eenheid (soos in die tyd verwag, sien [[#Dramatiese struktuur|"Dramatiese struktuur"]] hier onder).<ref>Vickers (1974a, 447) en (1974b, 92).</ref> Hierdie siening het in die 18de eeu drasties verander, toe kritici Hamlet as 'n held beskou het: 'n rein, briljante jong man wat in ongelukkige omstandighede gedompel is.<ref>Wofford (1994, 184–185).</ref> Teen die middel van die 18de eeu het die koms van Gotiese letterkunde meer psigologiese en mistieke lesings meegebring, wat die waansin en die karakter van die spook na die voorgrond geskuif het.<ref>Vickers (1974c, 5).</ref> Dit was eers laat in die 18de eeu dat beide die kritici en toneelspelers Hamlet as verwarrend en veranderlik begin beskou het. Voor hierdie tydperk was hy óf mal óf nie; óf 'n held óf nie: daar was geen tussenoplossing nie.<ref>Wofford (1994, 185).</ref> Hierdie verwikkelinge het 'n wesenlike verandering in letterkundige kritiek weerspieël, wat meer op karakter eerder as intrige gefokus het.<ref name="wof186">Wofford (1994, 186).</ref> Teen die 19de eeu het Romantiese kritici ''Hamlet'' hoog aangeslaan vir die werk se interne, individuele konflik wat die sterk eietydse beklemtoning op interne worsteling en innerlike karakter in die algemeen weerspieël het.<ref>Rosenberg (1992, 179).</ref> Dit is ook in hierdie tyd dat kritici begin het om te fokus op Hamlet se huiwering en getalm as 'n karaktereienskap eerder as 'n manier om die intrige te verleng.<ref name="wof186" /> Hierdie fokus op karakter en innerlike stryd het tot in die 20ste eeu voortgeduur, waartydens dit vertak het in verskillende areas van kritiek, soos bespreek in [[#Konteks en interpretasies|"Konteks en interpretasies"]] hier onder.
=== Dramatiese struktuur ===
''Hamlet'' het op 'n aantal wyses afgewyk van die destydse dramatiese gebruike. In Shakespearse se tyd is verwag dat toneelstukke [[Aristoteles]] se raad uit sy ''Poëtika'' volg: 'n drama moes op aksie en handeling fokus, nie op karakter nie. In ''Hamlet'' het Shakespeare hierdie idee omgekeer, sodat dit deur sy alleensprake is wat die gehoor Hamlet se beweegredes en gedagtes leer ken en nié deur sy handelinge nie. Verder, en hier verskil ''Hamlet'' ook van Shakespeare se ander werke (Othello uitgesluit), is daar geen sterk ondergeskikte intrige nie; al die verskeie intriges hou direk verband aan die hoofintrige: Hamlet se stryd om wraak. Die toneelstuk is ook vol oënskynlike onsamehangendhede en onreëlmatighede wat die handelinge betref. Hamlet sal een oomblik, soos in die toneel met die grafgrawers, vasbeslote wees om Claudius dood te maak; in die volgende toneel, sodra Claudius te voorskyn kom, is hy egter skielik gedwee. Geleerdes debatteer steeds of hierdie onverwagte wendings foute is en of hulle opsetlike byvoegings is wat bedoel is om by te dra tot die toneelstuk se tema van verwarring en dualiteit.<ref>MacCary (1998, 67–72, 84).</ref> Laastens is die speeltyd van die toneelstuk ongewoon lank: toneelstukke uit hierdie tydperk het oor die algemeen twee uur geduur, maar die volledige teks van ''Hamlet'', met 4 042 reëls en 29 551 woorde, neem meer as vier uur om op te voer.<ref>Gebaseer op die lengte van die eerste uitgawe van ''The Riverside Shakespeare'' (1974).</ref> ''Hamlet'' bevat ook 'n toneelstuk binne-in 'n toneelstuk – 'n kunsie wat Shakespeare graag gebruik het.<ref>Ook gebruik in [[Love's Labour's Lost]] en [[A Midsummer Night's Dream]]. Kermode (2000, 256).</ref> Die ekstra toneelstuk se naam is eers ''The Murder of Gonzago'' ("Die moord van Gonzago"), maar Hamlet verander dit na ''The Mousetrap'' ("Die muisval") wanneer hy die storielyn wysig.
=== Taal ===
[[Lêer:Delacroix-1834-I2-QueenConsolesHamlet.JPG|duimnael|Hamlet se uitlating dat sy donker klere 'n uiterlike teken van sy innerlike rou is, demonstreer redekunstige vaardigheid.]]
'n Groot deel van die taalgebruik in die toneelstuk is elegant: uitvoerige, geestige redevoering, soos aanbeveel deur [[Baldassare Castiglione]] se etiketgids, ''Il Libro del Cortigiano'' ("Die Boek van die Howeling"), uit 1528. Hierdie werk beveel koninklike dienaars spesifiek aan om hulle meesters te vermaak met vindingryke taal. Veral Osric en Polonius blyk hierdie opdrag te respekteer. Claudius se spraak is gevul met rederyke figure, net soos Hamlet en, met tye, Ophelia s'n. Die taalgebruik van Horatio, die wagte en die grafgrawers is eenvoudiger. Claudius se hoë status word benadruk deur sy gebruik van die koninklike eerste persoon meervoud (''"we"'' of ''"us"'') en anafore gemeng met metafore wat soos Griekse politieke toesprake klink.<ref>MacCary (1998, 84–85).</ref>
Van al die karakters is Hamlet die vaardigste met redekuns. Hy gebruik hoogs ontwikkelde metafore, wisselrede en in nege onvergeetlike woorde gebruik hy beide anafoor en asindeton: "to die: to sleep— / To sleep, perchance to dream".<ref>Afrikaanse vertaling: "om te sterf: te slaap— / miskien om te droom". ''Hamlet'' 3.1.63–64.</ref> In kontras, wanneer die omstandighede dit vereis, is hy presies en onomwonde, soos wanneer hy sy innerlike emosie aan sy moeder verduidelik: "But I have that within which passes show, / These but the trappings and the suits of woe".<ref>Eenvoudige Afrikaanse vertaling: "Maar ek het dit hier binne wat ek nie kan wys nie. Hierdie uiterlike tekens is slegs die tooisels van droefheid."</ref> Met tye vertrou hy op woordspelings om uiting aan sy ware gedagtes te gee én dit terselfdertyd ook te verberg.<ref>MacCary (1998, 89–90).</ref> Sy opmerking aan Ophelia om haar na 'n "nunnery" (nonneklooster) te haas, is 'n voorbeeld van 'n gemene dubbelsinnigheid: die woord "nunnery" was Elisabethaanse slang vir "bordeel".<ref>Oxford English Dictionary (2004, CD).</ref>
'n Ongewone redekunstige vorm, [[hendiadis]], verskyn in 'n aantal dele van die toneelstuk. Voorbeelde kan gevind word in Ophelia se toespraak aan die einde van die "nunnery"-toneel: "Th''{{'}}expectancy and rose'' of the fair state"; "And I, of ladies most ''deject and wretched''".<ref>In Eenvoudige Afrikaans: "Die verwagting en roos van ons mooi land"; "En ek, van al die dames die mismoedigste en ellendigste". ''Hamlet'' 3.1.151 en 3.1.154. ''Die "nunnery"-toneel'': ''Hamlet'' 3.1.87–160.</ref> Baie geleerdes vind dit vreemd dat Shakespeare hierdie vorm van redekuns so skynbaar willekeurig in die toneelstuk gebruik. Een verduideliking is moontlik dat ''Hamlet'' later in Shakespeare se lewe geskryf is, toe hy meer ervare was met die harmonisering van redekunstige vorms en sy karakters en die intrige van die toneelstuk. Die taalkundige George T. Wright stel voor dat Shakespeare hendiadis met opset gebruik het om die toneelstuk se gevoel van dualiteit en ontwrigting te verhoog.<ref>MacCary (1998, 87–88).</ref>
Hamlet se alleensprake het ook die aandag van geleerdes getrek. Hamlet onderbreek homself, gee uiting aan sy afsku of sy instemming met homself en verfraai sy eie woorde. Hy sukkel om homself direk uit te druk en verstomp die hoofbetoog van sy gedagtes met woordspelings. Dit is eers laat in die toneelstuk, na sy ervaring met die seerowers, dat hy daarin slaag om vrye uiting aan sy gevoelens te gee.
== Konteks en interpretasies ==
=== Gelowige interpretasie ===
[[Lêer:Millais - Ophelia.jpg|duimnael|links|''Ophelia'', 'n uitbeelding van haar raaiselagtige verdrinking. Die hofnar se gesprek oor of haar dood selfmoord was en of sy 'n Christelike begrafnis verdien, is in wese 'n godsdienstige onderwerp.]]
''Hamlet'' is geskryf tydens 'n gelowige omwenteling, kort na die Engelse Hervorming, en die toneelstuk is met tye Katoliek (of bygelowig Middeleeus) en dan weer Protestants (of bewustelik modern). Die spook beskryf dat hy in die vaevuur is en dat hy sonder sy laaste sakramente gesterf het. Hierdie tonele en Ophelia se begrafnisdiens, wat kenmerkend Katoliek is, vorm die meeste van die toneelstuk se Katolieke konneksies. Sommige geleerdes het gemerk dat treurspele waarin wraak 'n hoofelement is, dikwels uit tradisioneel Katolieke lande kom, soos Italië en Spanje; en dat hulle 'n teenstrydigheid bied, siende dat, volgens die Katolieke geloof, mens se hoofplig aan God en familie is. Hamlet worstel dus met die besluit om sy vader se dood te wreek en Claudius dood te maak, of om oordeel aan God oor te laat, soos sy geloof vereis.<ref>MacCary (1998, 37–38); in die [[Nuwe Testament]], sien Romeine 12:19: "Moenie self wraak neem nie, geliefdes, maar laat dit oor aan die oordeel van God."</ref>
'n Groot deel van die toneelstuk se Protestantisme is vanweë die stuk se ligging in Denemarke – tans en toe 'n hoofsaaklik Protestantse land, alhoewel dit nie duidelik is of die fiktiewe Denemarke van die toneelstuk veronderstel is om hierdie feit te weerspieël nie. Die stuk verwys na [[Wittenberg]], waar Hamlet, Horatio en Rosencrantz en Guildenstern die universiteit bywoon en waar [[Maarten Luther]] sy [[95 stellings]] vasgespyker het.<ref>MacCary (1998, 38).</ref> Wanneer Hamlet praat van die ''"special providence in the fall of a sparrow"'' ("spesiale voorsienigheid in die val 'n swael", ''Hamlet'' 5.2.197–202), peins hy oor die Protestantse geloof dat die wil van God, Goddelike Voorsienigheid, selfs die kleinste gebeurtenis beheer. In K1 lees die eerste sin van dieselfde deel ''"There's a predestinate providence in the fall of a sparrow"'' ("Daar's 'n voorbestemde voorsienigheid in die val van 'n swael", ''Hamlet K1'' 17.45–46), wat 'n selfs sterker Protestantse verband deur [[Johannes Calvyn]] se doktrine van voorbeskikking suggereer. Geleerdes spekuleer dat ''Hamlet'' moontlik gesensor is, aangesien die woord "predestined" ("voorbestem") slegs in hierdie kwartyn verskyn.<ref>Blits (2001, 3–21).</ref>
=== Filosofiese interpretasie ===
[[Lêer:Montaigne-Dumonstier.jpg|duimnael|upright|Filosofiese idees in ''Hamlet'' is vergelykbaar met dié van die Franse skrywer [[Michel de Montaigne]], een van Shakespeare se tydgenote.]]
Hamlet word dikwels gesien as 'n filosofiese karakter wat 'n uiteensetting van idees gee op 'n manier wat vandag as [[relativisme|relivisties]], [[eksistensialisme|eksistensieel]] en [[skeptisisme|skepties]] beskryf sou word. Hy uiter, byvoorbeeld, 'n relativistiese idee wanneer hy aan Rosencrantz sê ''"there is nothing either good or bad but thinking makes it so"'' ("daar is niks óf sleg óf goed nie, maar denkwyses maak dit so", ''Hamlet F1'' 2.2.247–248). Die idee dat niks werklik is behalwe in die denke van die individu nie, kan teruggevoer word na die Griekse [[Sofisme|Sofiste]], wat geredeneer het dat, aangesien niks waargeneem kan word behalwe deur die sintuie nie, en aangesien alle individuele dinge anders deur hulle sintuie waarneem, daar geen absolute waarheid is nie, maar slegs 'n relatiewe waarheid.<ref>MacCary (1998, 47–48).</ref> Die duidelikste voorbeeld van eksistensialisme kan gevind word in die beroemde alleenspraak wat begin met ''"to be, or not to be"'' ("om te wees, of om nie te wees nie", ''Hamlet'' 3.1.55–87 veral reël 55). Hier vergelyk Hamlet "om te wees" met beide lewe en handeling en "om nie te wees nie" met die dood en daadloosheid. Hamlet se oorweging van selfmoord is in hierdie geval meer gelowig as filosofies, siende dat hy glo hy sal voortbestaan na sy dood.<ref>MacCary (1998, 28–49).</ref>
Geleerdes stem saam dat ''Hamlet'' die eietydse skeptisisme weerspieël wat die oorhand gekry het in Renaissance-humanisme.<ref name="m49">MacCary (1998, 49).</ref> Voor Shakespeare se tyd het humaniste geredeneer dat die mens God se belangrikste skepping is, wat in God se beeld geskape is en sy eie aard kan kies. Hierdie siening is later in twyfel getrek, veral in [[Michel de Montaigne]] se ''Essais'' van 1590. Hamlet se ''"What a piece of work is a man"''-toespraak (''Hamlet'' 2.2) eggo baie van Montaigne se idees, maar geleerdes is dit nie eens of Shakespeare gebruik gemaak het van Montaigne se idees en of altwee mans bloot eenders gereageer het op die gees van die tyd nie.<ref>Knowles (1999, 1049 en 1052–1053) aangehaal deur Thompson en Taylor (2006a, 73–74); MacCary (1998, 49).</ref>
=== Politieke interpretasie ===
Politieke satire is in die vroeë 17de eeu ontmoedig en toneelskrywers is gestraf vir "beledigende" werke. In 1597 is [[Ben Johnson]] gevange geneem vir sy deelname aan die toneelstuk ''The Isle of Dogs''.<ref>Baskerville (1934, 827–830).</ref> [[Thomas Middleton]] is in 1624 ingekerker en sy toneelstuk ''A Game at Chess'' is na nege opvoerings verbied.<ref>Jones (2007).</ref> Verskeie geleerdes glo dat ''Hamlet'' se Polonius die gek skeer met die oorlede William Cecil, die Heer Hoë Penningmeester en hoofraadgewer van Elisabeth I,<ref>French skryf in 1869: ''"The next important personages in the play are the 'Lord Chamberlain', Polonius; his son, Laertes; and daughter, Ophelia; and these are supposed to stand for Queen Elizabeth's celebrated Lord High Treasurer, Sir William Cecil, Lord Burleigh; his second son, Robert Cecil; and his daughter, Anne Cecil"'' (301). Uittreksels van sy ondersoek kan [http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/texts.html hier] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010231838/http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/texts.html |date=10 Oktober 2008 }} gevind word. In 1932 het John Dover Wilson geskryf: ''"the figure of Polonius is almost without doubt intended as a caricature of Burleigh, who died on August 4, 1598"'' (1932, 104).</ref> aangesien 'n hele aantal ooreenkomste tussen hulle bestaan. Polonius se rol as 'n ouer staatsman is vergelykbaar met die rol wat Burghley ingeneem het;<ref>Winstanley (1921, 112). Winstanley spandeer 20 bladsye aan voorgestelde verbindings tussen tonele met Polonius en mense en gebeurtenisse in Elisabethaanse Engeland.</ref> Polonius se raad aan Laertes mag dié van Burghley aan sy seun, Robert Cecil, eggo.<ref>Sien Chambers (1930, 418); in 1964 het Hurstfield en Sutherland geskryf: ''"The governing classes were both paternalistic and patronizing; and nowhere is this attitude better displayed than in the advice which that archetype of elder statesmen William Cecil, Lord Burghley—Shakespeare's Polonius—prepared for his son"'' (1964, 35).</ref> en Polonius se langdradigheid stem moontlik ooreen met Burghley s'n.<ref>Rowse (1963, 323).</ref> Die karakter van Polonius het in K1 "Corambis" geheet, wat klink soos die Latyn vir "dubbelhartig", 'n moontlike gekskeerdery met Heer Burghley se Latynse leuse, ''Cor unum, via una'' ("Een hart, een weg").<ref>Ogburn (1988, 202–203). Soos vertaal deur [http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/corambis3.html Mark Anderson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080808135831/http://www.sourcetext.com/sourcebook/essays/polonius/corambis3.html |date= 8 Augustus 2008 }}, kan "cor" "hart" beteken, met "bis" of "ambis" wat "twee keer" of "dubbel" beteken, dus kan "Corambis" ook gesien word as die Latyn vir "dubbelhartig", wat moontlik "bedrieglik" of "tweegesig" impliseer.</ref> Laastens kan die verhouding tussen Polonius se dogter, Ophelia, en Hamlet vergelyk word met die verhouding tussen Burghley se dogter, Anne Cecil, en Edward de Vere, die Graaf van Oxford.<ref>Winstanley (1921, 122–124).</ref> Hierdie redenasies word ook gebied vir ondersteuning van die bevraagtekening van Shakespearse as outeur, ten gunste van die Graaf van Oxford.<ref>Ogburn (1984, 84–86).</ref> Hoe dit ook al sy, Shakespeare het sensuur ontsnap en, in plaas daarvan dat dit onderdruk is, het ''Hamlet'' koninklike drukverlof gekry, soos gesien kan word aan die koninklike wapen op die titelplaat van die 1604-uitgawe.<ref>Matus (1994, 234–237).</ref>
=== Psigoanalitiese interpretasie ===
[[Lêer:Claudius at Prayer Hamlet 3-3 Delacroix 1844.JPG|duimnael|links|[[Sigmund Freud|Freud]] het voorgestel dat 'n onbewustelike [[Oidipus-kompleks|Oidipus-konflik]] Hamlet se getalm veroorsaak het.]]
Sedert die ontstaan van [[psigoanalise]] in die latere gedeelte van die 19de eeu is ''Hamlet'' 'n bron vir sulke studies, deur onder andere [[Sigmund Freud]], [[Ernest Jones]] en [[Jacques Lacan]]; hulle bevindings het ook teaterproduksies beïnvloed.
In sy ''Die Traumdeutung'' van 1900 spruit Freud se analise van die toneelstuk uit die veronderstelling dat "die toneelstuk gebou [is] op Hamlet se huiwerings oor die uitvoering van sy taak van wraak wat aan hom gegee is; maar die teks bied geen redes of motivering vir hierdie huiwerings nie".<ref>Engelse aanhaling: ''"the play is built up on Hamlet's hesitations over fulfilling the task of revenge that is assigned to him; but its text offers no reasons or motives for these hesitations"''.</ref><ref name="dreams">Freud (1900, 367).</ref> Na hy verskeie letterkundige teorieë geraadpleeg het, kom Freud tot die gevolgtrekking dat Hamlet 'n "Oidipus-begeerte vir sy moeder het en die daaropvolgende skuldgevoelens verhinder hom om die man te vermoor wat gedoen het wat hy self onbewustelik wou doen".<ref>Engelse aanhaling: ''Hamlet has an "Oedipal desire for his mother and the subsequent guilt [is] preventing him from murdering the man [Claudius] who has done what he unconsciously wanted to do".''</ref><ref name="Britton">Britton (1995, 207-211).</ref> Nadat Hamlet met sy onderdrukte begeertes gekonfronteer word, besef hy dat "hy self letterlik nie beter is as die sondaar wat hy veronderstel is om te straf nie".<ref>Engelse aanhaling: ''"...he himself is literally no better than the sinner whom he is to punish"''.</ref><ref name="dreams" /> Freud beweer dat Hamlet se skynbare "afkeer van seksualiteit", wat duidelik word uit sy "nunnery"-gesprek met Ophelia, met hierdie interpretasie ooreenkom.<ref name="dream2">Freud (1900, 368).</ref><ref>Die "nunnery"-gesprek waarna in hierdie sin verwys word is ''Hamlet'' 3.1.87–160.</ref> [[John Barrymore]] het Freudiaanse bybetekenisse in sy 1922-produksie in New York ingesluit, wat vir 'n rekordgetal van 101 aande gespeel het.
In die 1940's het Ernest Jones, 'n psigoanalis en Freud se lewensbeskrywer, Freud se idees ontwikkel tot 'n reeks werkstukke wat gelei het tot sy boek ''Hamlet and Oedipus'' (1949). Verskeie produksies is deur Jones se psigoanalitiese benadering beïnvloed en het die toneel waar Hamlet sy moeder in haar private woonkamer konfronteer (3.4) in 'n seksuele lig uitgebeeld. Volgens hierdie vertolking is Hamlet gewalg deur sy moeder se "bloedskandelike" verhouding met Claudius, maar terselfdertyd ook bang om hom dood te maak, aangesien dit Hamlet se pad na sy moeder se bed sonder hindernisse sou laat. Ophelia se waansinnigheid na haar vader se dood kan ook deur 'n Freudiaanse lens beskou word: as 'n reaksie op die dood van die minnaar wat sy begeer het, haar vader. Sy is verpletter omdat haar onvervulde liefde vir hom so skielik beëindig is en dwaal tot in die vergetelheid van waansin.<ref>MacCary (1998, 104–107, 113–116) en de Grazia (2007, 168–170).</ref> In 1937 het Tyrone Guthrie die regie behartig van 'n Jones-geïnspireerde ''Hamlet'' met [[Laurence Olivier]] in die hoofrol.<ref>Smallwood (2002, 102).</ref>
In die 1950's is [[Jacques Lacan]] se [[strukturalisme|strukturalistiese]] teorieë oor ''Hamlet'' eers bekend gemaak in 'n reeks seminare wat in Parys gegee is en later gepubliseer in "Desire and the Interpretation of Desire in ''Hamlet''". Lacan het veronderstel dat die menslike psige deur die strukture van taal beslis word en dat die taalkundige strukture van ''Hamlet'' lig werp op menslike begeerte.<ref name="Britton" /> Sy uitgangspunt is Freud se Oidipus-teorieë en die sentrale tema van rou wat deur ''Hamlet'' loop.<ref name="Britton" /> In Lacan se analise neem Hamlet onbewustelik die rol van ''fallus'' aan – die rol van passiwiteit – en doen hy al hoe meer afstand van realiteit "deur rou, fantasie, narsissisme en psigose", wat gate grou in die werklike, verbeelde en simboliese aspekte van sy psige.<ref name="Britton" /> Lacan se teorieë het letterkundige kritiek van ''Hamlet'' beïnvloed deur sy alternatiewe siening van die toneelstuk en sy gebruik van [[semantiek]] om die stuk se psigologiese landskap te ontdek.<ref name="Britton" />
=== Feministiese interpretasie ===
[[Lêer:Ophelia - Henrietta Rae.jpg|duimnael|Ophelia, waansinnig van droefheid (''Hamlet'' 4.5). Feministiese kritici het haar verval in kranksinnigheid ondersoek.]]
In die 20ste eeu het feministiese kritici nuwe benaderings tot Gertrude en Ophelia begin. Nuwe Historisistiese en kultureel materialistiese kritici het die toneelstuk in sy geskiedkundige konteks bestudeer en gepoog om sy oorspronklike kulturele omgewing op te bou.<ref>Wofford (1994, 199–202).</ref> Hulle het gefokus op die geslagstelsel van die vroeë moderne Engeland, met verwysing na die algemene drie-eenheid "maagd, vrou of weeduwee", met "hoer" wat buite hierdie stereotipe staan. In hierdie analise is die kern van ''Hamlet'' die sentrale karakter se veranderde siening van sy moeder as 'n hoereerder vanweë haar versuim om getrou aan Hamlet se vader te bly. As 'n gevolg verloor Hamlet sy vertroue in alle vroue; hy behandel Ophelia asof sy ook hoereer en oneerlik is met Hamlet. Volgens sommige kritici kan Ophelia beide eerlik en regverdig wees, maar ander glo dat dit onmoontlik is om 'n verband tussen hierdie karaktereienskappe te skep, aangesien 'regverdigheid' 'n uiterlike eienskap is en 'eerlikheid' 'n innerlike eienskap.<ref>Howard (2003, 411–415).</ref>
Carolyn Heilbrun se 1957-skrywe ''Hamlet's Mother'' verdedig Gertrude en redeneer dat die teks nooit 'n aanduiding gee dat Gertrude daarvan bewus is dat Claudius Koning Hamlet vergiftig het nie. Hierdie analise is deur baie feministiese kritici gesteun. Heilbrun redeneer dat mans Gertrude eeue lank heeltemal verkeerd geïnterpreteer het, omdat hulle Hamlet se siening van haar sonder enige bevraagtekening aanvaar het, eerder as om die eintlike teks van die toneelstuk te volg. Volgens hierdie interpretasie is daar geen duidelike bewyse dat Gertrude 'n egbreekster is nie: sy pas bloot aan by die omstandighede van haar man se dood vir die welvaart van die koninkryk.<ref>Bloom (2003, 58–59); Thompson (2001, 4).</ref>
Ophelia is ook deur feministiese kritici verdedig, veral Elaine Showalter.<ref>Showalter (1985).</ref> Ophelia is omring deur magtige en invloedryke mans: haar vader, broer en Hamlet. Al drie verdwyn: Laertes vertrek na Frankryk, Hamlet laat haar in die steek en Polonius sterf. Volgens konvensionele teorieë word Ophelia tot waansin gedryf sonder hierdie drie magtige mans om haar besluite vir haar te neem.<ref>Bloom (2003, 57).</ref> Feministiese kritici redeneer dat sy mal word as gevolg van haar skuldgevoelens: wanneer Hamlet haar vader vermoor, vervul hy haar seksuele begeerte dat Hamlet hom vermoor, sodat hulle verenig kan word. Showalter dui daarop dat Ophelia die simbool vir verontrusde en histeriese vrouens in moderne kultuur geword het, 'n onakkurate en onvanpaste wending.<ref>MacCary (1998, 111–113).</ref>
== Invloed ==
[[Lêer:Mignon Nevada Ophelia2.jpg|duimnael|Mignon Nevada as Ophelia in Hamlet, 1910]]
''Hamlet'' is een van die mees aangehaalde werke in die Engelse taal en word dikwels ingesluit in lyste van die wêreld se beste letterkunde.<ref>''Hamlet'' het 208 aanhalings in die ''Oxford Dictionary of Quotations''; dit neem 10 van die 85 bladsye wat aan Shakespeare bestee word in in die ''Bartlett's Familiar Quotations'' (1986). Sommige lyste wat ''Hamlet'' onder die beste of belangrikste werke tel, sluit in dié van ''Harvard Classics'', ''Great Books'', ''Great Books of the Western World'', Harold Bloom se ''The Western Canon'', St. John's College se leeslys en die Columbia College se kernkurrikulum.</ref> As sulks weergalm die toneelstuk ook in die skrywes van latere eeue. Die geleerde Laurie Osborne identifiseer die direkte invloed van ''Hamlet'' in talle moderne verhale en deel hulle in vier hoofkategorieë in: fiktiewe verhale van die toneelstuk se komposisie, vereenvoudigings van die verhaal vir jong lesers, verhale wat die rolle van een of meer karakters uitbrei en verhale wat opvoerings van die toneelstuk bevat.<ref>Osborne (2007, 114–133 veral 115 en 120).</ref>
Henry Fielding se ''Tom Jones'' (ongeveer 1749) beskryf 'n besoek aan ''Hamlet'' deur Tom Jones en Meneer Partridge, met ooreenkomste tussen die "toneelstuk binne-in 'n toneelstuk".<ref name="T&T 123">Thompson en Taylor (2006a, 123–126).</ref> Daarteenoor bevat [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] se ''Wilhelm Meisters Lehrjahre'' (1776–1796) nie net 'n produksie van ''Hamlet'' in die kern van die verhaal nie, maar skep dit ook ooreenkomste tussen die karakter van die spook en Wilhelm Meister se oorlede vader.<ref name="T&T 123" /> In die vroeë 1850's het Herman Melville se ''Pierre'' gefokus op 'n Hamlet-agtige karakter se lang ontwikkeling as 'n skrywer.<ref name="T&T 123" /> Tien jaar later het [[Charles Dickens]] se ''Great Expectations'' se intrige dele bevat wat sterk aan ''Hamlet'' herinner: karakters word deur hulle motiverings tot wraak gedryf, die verhaal bevat spookagtige karakters (Abel Magwich en Miss Havisham) en fokus op die held se skuldgevoelens.<ref name="T&T 123" /> Die geleerde Alexander Welsh dui aan dat ''Great Expectations'' 'n "outobiografiese verhaal" is en "self psigoanalitiese lesings van ''Hamlet'' voorsien".<ref>Welsh (2001, 131).</ref> In ongeveer dieselfde tyd is [[George Eliot]] se ''The Mill on the Floss'' gepubliseer, met die karakter Maggie Tulliver wat "uitdruklik met Hamlet vergelyk word",<ref name="T&T 126">Thompson en Taylor (2006a, 126–131).</ref> maar "met 'n reputasie vir gesonde verstand".<ref name="Novy">Novy (1994, 62, 77–78).</ref>
In die 1920's het [[James Joyce]] 'n "vroliker" weergawe van ''Hamlet'' geskep, ontneem van obsessie en wraak, in die vorm van sy roman ''Ulysses''; alhoewel die roman se hoofoorenkomste met [[Homeros]] se ''Odussee'' is.<ref name="T&T 123" /> In die 1990's is twee skryfsters duidelik deur ''Hamlet'' beïnvloed. In Angela Carter se ''Wise Children'' word ''"To be or not to be"'' (''Hamlet'' 3.1.55–87) verwerk tot 'n sing-en-dansroetine en Iris Murdoch se ''The Black Prince'' verweef Oidipus-temas en moord met 'n liefdesverhouding tussen Bradley Pearson, 'n skrywer wat 'n obsessie met ''Hamlet'' het, en die dogter van sy vyand.<ref name="T&T 126" />
== Opvoeringsgeskiedenis ==
=== Van Shakespeare se tyd tot die Interregnum ===
[[Lêer:Thomas Betterton as Hamlet.jpg|duimnael|Thomas Betterton as Hamlet tydens die [[Engelse Restourasie|Restourasie]].]]
Shakespeare het amper sekerlik die rol van Hamlet geskryf met die akteur Richard Burbage in gedagte. Burbage was die hooftreurspelspeler van die Lord Chamberlain's Men (Shakespeare se toneelgeselskap), met 'n uitstekende geheue vir sy reëls en 'n wye emosionele vermoë.<ref name="gary" /> As mens die herdrukke in ag neem, blyk dit dat ''Hamlet'' Shakespeare se vierde mees gewilde toneelstuk in sy leeftyd was; slegs ''Henry IV, Part 1'', ''Richard III'' en ''Pericles'' het dit oortref.<ref name="popular">Taylor (2002, 18).</ref> Shakespeare gee nie 'n duidelike aanduiding van die tydperk waarin die toneelstuk afspeel nie, maar aangesien Elisabethaanse toneelspelers by die Globe-teater in moderne klere en met die minimum dekor opgetree het, sou dit nie die opvoering beïnvloed het nie.<ref>Taylor (2002, 13).</ref>
Soliede bewyse vir spesifieke vroeë opvoerings is dun gesaai. Wat wel bekend is, is dat die bemanning van die skip ''Red Dragon'', wat aan die kus van [[Sierra Leone]] geanker was, ''Hamlet'' in September 1607 opgevoer het;<ref>Thompson en Taylor (2006a; 53–55); Chambers (1930, vol. 1, 334), aangehaal deur Dawson (2002, 176).</ref> dat die toneelstuk in Duitsland getoer het binne die eerste vyf jaar na Shakespeare se dood;<ref>Dawson (2002, 176).</ref> en dat dit in 1619 voor [[Jacobus I van Engeland|Jacobus I]] opgevoer is en in 1637 voor [[Karel I van Engeland|Karel I]].<ref>Dawson (2002, 176).</ref> Die Oxford-redakteur, George Hibbard, redeneer dat, aangesien eietydse letterkunde so baie sinspelings op en verwysings na ''Hamlet'' maak, die toneelstuk sekerlik meer dikwels opgevoer is as wat daar melding van is in geskiedkundige aantekeninge.<ref>Uit al Shakespeare se werke word slegs [[Falstaff]] meer genoem. Hibbard (1987, 17).</ref>
Alle teaters is tydens die [[Engelse Interregnum|Interregnum]] deur die Puriteinse regering gesluit.<ref>Marsden (2002, 21).</ref> Selfs tydens hierdie tydperk is egter klein toneelstukkies, genaamd ''"drolls"'', onwettig opgevoer; een hiervan was ''The Grave-Makers'', wat gebaseer was op die eerste toneel van die vyfde bedryf van ''Hamlet''.<ref>Holland (2007, 34).</ref>
=== Restourasie en die 18de eeu ===
Die toneelstuk het vroeg in die [[Engelse Restourasie|Restourasie]] 'n herlewing ervaar. Toe die oorblywende voorraad van [[Engelse Burgeroorlog|vooroorlogse]] toneelstukke tussen die twee nuutgeskepde "patent"-teatermaatskappye verdeel is, was ''Hamlet'' die enigste Shakespeariaanse gunsteling wat Sir William Davenant se geselskap, die ''Duke's Company'', verkry het.<ref>Marsden (2002, 21–22).</ref> Dit was die eerste van Shakespeare se toneelstukke wat aangebied is met beweegbare skerms wat met algemene dekor versier is, in die Lincoln's Inn Fields-teater.<ref>[[Samuel Pepys]] het genoem hoe verheug hy is oor die nuwigheid van ''Hamlet'' "wat met tonele gedoen word"; sien Thompson en Taylor (1996, 57).</ref> Hierdie nuwe gebruik het die frekwensie beklemtoon waarmee Shakespeare se toneelstukke se liggings verander, wat gelei het tot meer kritiek oor Shakespeare se gebrek aan "eenheid van ligging".<ref>Taylor (1989, 16).</ref> Sir Davenant het die titelrol aan Thomas Betterton toegeken en Betterton het aangehou om die rol van die Deen te vertol tot hy 74 was.<ref>Thompson en Taylor (2006a, 98–99).</ref> David Garrick het 'n produksie op die planke gebring wat Shakespeare se toneelstuk baie aangepas het; hy het verklaar: "Ek het gesweer dat ek nie die verhoog sou verlaat tot ek daardie edele toneelstuk gered het van al die gemors van die vyfde bedryf nie. Ek het dit voortgebring sonder die grafgrawer se truuk, Osrick & die skermgeveg".<ref> 'n Brief aan Sir William Young, 10 Januarie 1773, soos aangehaal deur Uglow (1977, 473). Oorspronklike Engelse aanhaling: ''"I had sworn I would not leave the stage till I had rescued that noble play from all the rubbish of the fifth act. I have brought it forth without the grave-digger's trick, Osrick, & the fencing match."''</ref> Die eerste akteur wat Hamlet in Noord-Amerika vertolk het is (sover bekend) Lewis Hallam Jr., in die ''American Company'' se produksie in 1759 in Philadelphia.<ref>Morrison (2002, 231).</ref>
[[Lêer:Garrick as Hamlet.jpg|duimnael|David Garrick se ikoniese handgebaar beeld Hamlet se skok uit tydens sy eerste blik van die spook.]]
John Philip Kemble het sy debuut as Hamlet in 1783 in Engeland gemaak.<ref>Moody (2002, 41).</ref> Volgens oorlewering was sy opvoering twintig minute langer as enige ander persoon s'n en sy langdurige stiltes het mense laat dink dat "musiek tussen die woorde gespeel moet word".<ref>In Engels: ''"...music should be played between the words"'' Moody (2002, 44), 'n aanhaling van Richard Brinsley Sheridan aanhaal.</ref> Sarah Siddons was die eerste aktrise wat Hamlet vertolk het (sover bekend); baie vroue het sedertdien die rol vertolk, tot groot toejuiging van die gehoor.<ref>Gay (2002, 159).</ref> Aleksandr Soemarokof het 'n Russiese verwerking geskryf wat gefokus het op Hamlet as die verpersoonliking van opposisie teen Claudius se tirannie – 'n verwerking wat in Oos-Europese weergawes herhaal sou word tot in die 20ste eeu.<ref>Dawson (2002, 185–187).</ref> In die jare na [[Verenigde State|Amerika]] se onafhanklikwording het Thomas Abthorpe Cooper, die jong nasie se voorste treurspelspeler, verskeie toneelstukke, waaronder ook ''Hamlet'', by die Chetnust Street-teater in Philadelphia opgevoer, asook by die Park-teater in New York. Ten spyte van berispings oor sy "erkenning van kennisse in die gehoor" en "onvoldoende memorisering van sy reëls" het hy nasionale roem verwerf.<ref>Engelse aanhalings: ''...chided for "acknowledging acquaintances in the audience" and "inadequate memorisation of his lines".''Morrison (2002, 232–233).</ref>
=== 19de eeu ===
Van ongeveer 1810 tot 1840 was die bekendste Shakesperiaanse opvoerings in die Verenigde State in die vorm van toere deur vername Londense akteurs, insluitende George Frederick Cooke, Junius Brutus Booth, [[Edmund Kean]], William Charles Macready en Charles Kemble. Booth was die enigste wat in die Verenigde State agtergebly het om 'n loopbaan daar te begin. Daar het hy die vader geword van die nasie se berugste akteur, [[John Wilkes Booth]] (wat later die sluipmoord op [[Abraham Lincoln]] uitgevoer het), én die nasie se bekendste Hamlet, Edwin Booth.<ref>Morrison (2002, 235–237).</ref> Edwin Booth se ''Hamlet'' is beskryf as "soos die donker, mal, dromerige, misterieuse held van 'n gedig... [vertolk] op 'n ideale wyse, sover as moontlik verwyder van die vlak van eintlike lewe".<ref>William Winter, ''New York Tribune'' 26 Oktober 1875, aangehaal deur Morrison (2002, 241).</ref> Booth het die rol van Hamlet vir 100 aande vertolk in die 1864/5-seisoen by die Winter Garden-teater, wat die era van langlopende Shakespeare-toneelstukke in Amerika ingelui het.<ref>Morrison (2002, 241).</ref>
In die Verenigde Koninkryk het die akteur-bestuurders van die Victoriaanse era (waaronder ook Kean, Samuel Phelps, Macready en Henry Irving) Shakespeare op 'n deftige manier aangebied, met fyn afgewerkte dekor en kostuums.<ref>Schoch (2002, 58–75).</ref> Die neiging van akteur-bestuurders om die belangrikheid van hulle eie sentrale karakter te beklemtoon, het nie altyd die goedkeuring van die kritici weggedra nie. [[George Bernard Shaw]] se prysing van Johnston Forbes-Robertson se opvoering eindig met 'n sydelingse hou na Irving: "Die verhaal van die toneelstuk was volkome verstaanbaar, en het die aandag van die gehoor met oomblikke glad van die hoofakteur afgelei. Wat word van die Lyceum[-teater]?" <ref>George Bernard Shaw in ''The Saturday Review'' 2 Oktober 1897, aangehaal in Shaw (1961, 81).</ref>
In Londen was Edmund Kean die eerste Hamlet wat afstand gedoen het van die koninklike swier wat gewoonlik met die rol geassosieer is, ten gunste van 'n eenvoudige kostuum; volgens oorlewering het hy sy gehoor verras deur Hamlet as ernstig en introspektief te vertolk.<ref>Moody (2002, 54).</ref> In sterk kontras met vroeë weelde, was William Poel se 1881-produksie van die K1-teks 'n vroeë poging om die [[Elisabethaanse teater]] se eenvoud vas te vang: sy enigste agterdoek was 'n stel rooi gordyne.<ref>Halliday (1964, 204) en O'Connor (2002, 77).</ref> [[Sarah Bernhardt]] het die prins in haar gewilde 1899-produksie in Londen gespeel. In kontras met die verwyfde siening van die sentrale karakter wat gewoonlik met 'n vroulike rolverdeling gepaard gegaan het, het sy haar karakter beskryf as "manlik en vasberade, maar nietemin bedagsaam … [hy] dink voor hy handel, 'n eienskap wat dui op groot sterkte en groot spirituele krag".<ref>Engelse aanhaling: ''" ...manly and resolute, but nonetheless thoughtful … [he] thinks before he acts, a trait indicative of great strength and great spiritual power".'' [[Sarah Bernhardt]] in 'n brief aan die Londense ''Daily Telegraph'', aangehaal deur Gay (2002, 164).</ref>
In Frankryk het Charles Kemble entoesiasme vir Shakespeare aangewakker en voorste lede van die Romantiese beweging, soos [[Victor Hugo]] en [[Alexandre Dumas]], het sy 1827-opvoering van ''Hamlet'' in Parys gesien; hulle het die waansin van Harriet Smithson se Ophelia in besonder bewonder.<ref>Holland (2002, 203–205).</ref> In Duitsland is ''Hamlet'' teen die middel van die 19de eeu in so 'n mate opgevoer dat die skrywer Ferdinand Freiligrath verklaar het "Duitsland is Hamlet".<ref>Dawson (2002, 184).</ref> Vanaf die tweede helfte van die 1850's het die [[Parsi]]-teatertradisie in Indië Hamlet in 'n volksopvoering verander en 'n hele aantal liedjies bygevoeg.<ref>Dawson (2002, 188).</ref>
=== 20ste eeu ===
[[Lêer:André Huguenet en Berdine Grunewald - Hamlet en Ophelia 1947.jpg|duimnael|links|215px|[[André Huguenet]] as Hamlet en [[Berdine Grünewald]] as Ophelia in ''Hamlet'', wat Huguenet in 1947 ter viering van sy 21ste jubileum in [[Johannesburg]] en [[Pretoria]] opgevoer het.]]
Behalwe vir 'n paar Westerse geselskappe se 19de-eeuse besoeke, was die eerste professionele opvoering van Hamlet in [[Japan]] Otojiro Kawakami se ''Sjimpa''-verwerking van 1903 ("Sjimpa" beteken "nuwe skool-teater").<ref name="Gillies 259">Gillies ''en ander'' (2002, 259–262).</ref> Die toneelstuk is ook vertaal en 'n 1911-opvoering gebied wat ''Sjingeki''- ("nuwe drama") en ''Kabuki''-style vermeng het.<ref name="Gillies 259" /> Hierdie vermengde genre het sy piek bereik in Foekoeda Tsoeneari se ''Hamlet'' van 1955.<ref name="Gillies 259" /> In 1998 het Joekio Ninagawe 'n toegejuigde weergawe van ''Hamlet'' in die ''Nogaku''-teaterstyl gebied; hy het ook hierdie produksie na die Londense teaterwêreld geneem.<ref>Dawson (2002, 180).</ref>
[[Lêer:John Barrymore Hamlet 1922.jpg|duimnael|John Barrymore as Hamlet in 1922.]]
Konstantin Stanislawski en Edward Gordon Craig, twee van die 20ste eeu se invloedrykste teaterbeoefenaars, het saamgewerk aan die Moskouse Kunsteater se hoogs invloedryke produksie van Hamlet in 1911-12.<ref>Craig en Stanislawski het die beplanning vir hierdie produksie in 1908 begin, maar dit is vertraag tot Desember 1991 weens 'n ernstige siekte wat Stanislawski geteister het. Sien Benedetti (1998, 188–211).</ref> Terwyl Craig ten gunste was van gestileerde abstraksie het Stanislawski psigologiese motivering ondersoek.<ref>Benedetti (1999, 189, 195).</ref> Craig het aan die toneelstuk gedink as 'n simbolistiese monodrama, wat 'n droomagtige visie gebied het, soos gesien deur slegs Hamlet se oë.<ref>Sien Taxidou (1998, 38–41) vir meer oor Craig se verhouding met Russiese simboliek en die beginsels van monodrama; sien Innes (1983, 153) vir meer oor Craig se opvoeringsvooorstelle; sien beide Taxidou (1998, 181, 188) en Innes (1983, 153) vir meer oor die sentraliteit van die hoofkarakter en sy weerspeëling van die "outeurlike self".</ref> Dit was veral duidelik in die opvoering van die eerste hoftoneel (1.2.1-128).<ref>'n Helder beligte goue piramide het neergedaal van Claudius se troon, 'n voorstelling van die feodale hiërargie, wat die illusie gegee het van 'n enkele, verenigde massa van liggame. Op die donker, skadu-agtige voorgrond, geskei van die agtergrond deur 'n net, het Hamlet gelê, asof hy droom. Soos Claudius die verhoog verlaat het die figure gebly, maar die net is losgemaak, sodat dit sou lyk asof hulle wegkwyn, asof Hamlet se gedagtes elders heen beweeg. Vir hierdie effek het die toneel 'n staande toejuiging gekry, die eerste by die Moskouse Kunsteater. Sien Innes (1983, 152).</ref> Die bekendste aspek van die produksie is Craig se gebruik van groot, abstrakte skerms wat die grootte en vorm van die verhoog vir elke toneel verander het, bedoel om die karakter se geestestoestand te verteenwoordig.<ref>Sien Innes (1983, 140–175; veral. 165–167 vir die gebruik van skerms).</ref> Die produksie het vir die teater entoesiastiese en ongekende wêreldwye aandag verwerf en dit "op die kulturele kaart van Wes-Europa geplaas".<ref>Innes (1983, 172).</ref>
''Hamlet'' word dikwels opgevoer met eietydse politieke bybedoelings. Leopold Jessner se 1926-produksie by die Berlynse ''Staatstheater'' het Claudius se hof as 'n bespotting van die korrupte en kruiperige hof van Kaiser Wilhelm uitgebeeld.<ref>Hortmann (2002, 214).</ref> In Pole het die aantal produksies van ''Hamlet'' gestyg met tye van politieke onrus, aangesien die toneelstuk se politieke temas (vermoedelike misdade, omverwerpings, bewaking) gebruik kan word as kommentaar op 'n eietydse situasie.<ref>Hortmann (2002, 223).</ref> Op 'n soortgelyke wyse het Tsjeggiese regisseurs die toneelstuk met tye van besetting gebruik: 'n 1941-produksie in Vinohrady het "met die nodige versigtigheid die hulpelose situasie beklemtoon van 'n intellektueel wat poog om 'n meedoënlose omgewing te verduur".<ref>Engelse aanhaling: ''"...emphasised, with due caution, the helpless situation of an intellectual attempting to endure in a ruthless environment"''. Burian (1993), aangehaal deur Hortmann (2002, 224–225).</ref> In Sjina het opvoerings van ''Hamlet'' dikwels politieke betekenisse gehad: Goe Woewei se 1916-''The Usurper of State Power'', 'n samesmelting van ''Hamlet'' en ''Macbeth'' was 'n aanval op Juan Sjikai se poging om die republiek omver te werp.<ref name="Gillies 267">Gillies, en ander (2002, 267–269).</ref> In 1942 het Jiao Joejin die toneelstuk in 'n Konfusiaanse tempel geregisseer, waaruit die regering onttrek het om die naderende Japannese troepe te vermy.<ref name="Gillies 267" /> In die onmiddellike nasleep van die onderdrukking van die opstande by die [[Plein van die Hemelse Vrede]] in Beijing, het Lin Zjaohoea in 1990 'n ''Hamlet'' op die planke gebring waarin die prins 'n gewone individu was, gemartel deur 'n verlies aan betekenis. In hierdie produksie het die akteurs wat Hamlet, Claudius en Polonius speel hulle rolle op belangrike oomblikke tydens die opvoering omgeruil; ook met Claudius se dood, op welke oomblik die akteur wat met hoofsaaklik Hamlet geassosieer is op die grond geval het.<ref name="Gillies 267" />
Merkwaardige Londense produksies sluit in die 1925-produksie deur John Barrymore by die Haymarket-teater: dit het daaropvolgende vertolkings deur [[John Gielgud]] en [[Laurence Olivier]] beïnvloed.<ref>Morrison (2002, 247–248); Thompson en Taylor (2006a, 109).</ref> Gielgud het die hoofrol talle kere vertolk: sy 1936-produksie in New York het vir 136 opvoerings geloop, wat gelei het tot die lofbetuiging dat hy die "beste vertolker van die rol sedert Barrymore" was.<ref>Morrison (2002, 249).</ref> Maurice Evans is deur baie beskou as die voorste vertolker van Shakespeare in die Verenigde State en in die 1938/9-seisoen het hy Broadway se eerste volledige weergawe van ''Hamlet'' aangebied: met 'n totale speeltyd van vier en 'n half uur.<ref>Morrison (2002, 249–250).</ref> Olivier was in 1963 die regisseur van 'n produksie met [[Peter O'Toole]] as Hamlet, in die eerste opvoering van die nuwe ''Royal National Theatre''.
=== Op die silwerdoek ===
[[Lêer:Sarah-Bernhardt (Hamlet).jpg|duimnael|[[Sarah Bernhardt]] as Hamlet, met Yorick se skedel.]]
Die vroegste sukses vir ''Hamlet'' op die silwerdoek was [[Sarah Bernhardt]] se vyf minute lange rolprent van die skermgeveg (5.2.203-387), wat in 1900 vervaardig is. Die rolprent was 'n vroeë en dus kru klankrolprent: die musiek en woorde is op fonograafplate opgeneem, wat dan veronderstel was om saam met die rolprent gespeel te word.<ref name="Brode 117">Brode (2001, 117–118).</ref> Stilprente is in 1907, 1908, 1910, 1913 en 1917 uitgereik.<ref name="Brode 117" /> In 1920 het [[Asta Nielsen]] Hamlet vertolk as 'n vrou wat haar lewe vermom as 'n man deurbring.<ref name="Brode 117" />
Laurence Olivier se [[film noir]]-weergawe van 1948 het die [[Oscar]]-toekenning vir beste rolprent en beste akteur gewen. Sy vertolking het die Oidipus-konflik van Hamlet beklemtoon, in so 'n mate dat hy op 41-jarige ouderdom die 28 jaar oue Eileen Herlie as Hamlet se moeder gekies het, teenoor homself as Hamlet.<ref>Davies (2000, 171).</ref> ''Gamlet'' is 'n Russiese verwerking van 1964, gebaseer op 'n vertaling deur [[Boris Pasternak]], met Grigori Kozintsef as regisseur en 'n klankbaan deur [[Dmitri Sjostakovitsj]].<ref>Guntner (2000, 120–121).</ref> John Gielgud was die regisseur van 'n 1964/5-produksie by die Lunt-Fontanne-teater, met [[Richard Burton]] in die hoofrol; 'n rolprent van een van die regstreekse vertonings is ook vervaardig.<ref>Brode (2001, 125–127).</ref> [[Franco Zeffirelli]] se Shakespeare-rolprente is as "sensueel, eerder as beredeneerd" beskryf: sy doelwit was om Shakespeare "selfs gewilder" te maak.<ref>Beide aanhalings van Cartmell (2000, 212), die laaste aanhaling word aan Zeffirelli self toegeskryf, uit 'n onderhoud met die ''South Bank Show'' in Desember 1997.</ref> Ten einde hierdie doel te bereik het hy die Australiese akteur [[Mel Gibson]], toe beroemd as Mad Max, in die titelrol van sy 1990-rolprent gekies en Glenn Close, toe bekend as die psigotiese "ander vrou" in ''Fatal Attraction'', as Gertrude.<ref>Guntner (2000, 121–122).</ref>
In kontras met Zeffirelli, wie se ''Hamlet'' drasties verkort is, het [[Kenneth Branagh]] in 1996 die hoofrol in sy eie verwerking van die toneelstuk gespeel, asook die regie behartig. Dié weergawe het elke woord van Shakespeare se toneelstuk bevat en materiaal van die F1- en K2-tekste gekombineer. Branagh se ''Hamlet'' het 'n speeltyd van ongeveer vier uur.<ref>Crowl (2000, 232).</ref> Die rolprent gebruik kostuums en meubilering uit die laat 19de eeu en Blenheim-paleis (Engeland), wat uit die 18de eeu dateer, is vir die buitetonele van Elsinore gebruik. Die rolprent is gestruktureer as 'n epos en gebruik terugflitse om elemente te beklemtoon waarna daar nie duidelik in die toneelstuk verwys word nie: Hamlet se seksuele verhouding met [[Kate Winslet]] se Ophelia, byvoorbeeld, of sy jeugdige verhouding met Yorick.<ref>Keyishian (2000, 78–79).</ref> In 2000 het Michael Almereyda die verhaal in 'n moderne Manhattan laat afspeel, met [[Ethan Hawke]] as Hamlet, nie 'n prins nie, maar 'n filmstudent. In hierdie weergawe is Claudius die hoof- uitvoerende beampte van die "Denmark Corporation" en het hy die besigheid oorgeneem deur sy broer te vermoor.<ref>Burnett (2000).</ref>
=== Verwerkings vir die verhoog en silwerdoek ===
Die Wes-Duitse regisseur Helmut Käutner het ''Hamlet'' verwerk tot 'n verhaal wat siviele korrupsie behandel in ''Der Rest ist Schweigen''; [[Akira Kurosawa]] het dieselfde tema gebruik vir sy verwerking, ''Warui Yatso Hodo Yoku Nemuru''.<ref>Howard (2000, 300–301).</ref> In die Franse Claude Chabrol se ''Ophélia'' (1962) kyk die hoofkarakter, Yvan, na Olivier se ''Hamlet'' en oortuig hy homself daarvan dat hy in Hamlet se situasie verkeer.<ref>Howard (2000, 301–302).</ref> [[Tom Stoppard]] se toneelstuk ''[[Rosencrantz and Guildenstern Are Dead]]'' (wat ook as 'n 1991-rolprent verkrygbaar is) beeld die gebeurtenisse van ''Hamlet'' uit die perspektief van Hamlet se twee vriende uit: 'n treurspel oor twee minder belangrike karakters wat moet sterf om hulle rol te vervul in 'n drama wat hulle nie verstaan nie. In 1977 het die Oos-Duitse toneelskrywer Heiner Müller ''Die Hamletmaschine'' geskryf: 'n postmodernistiese, gekondenseerde weergawe van ''Hamlet''; hierdie weergawe was gevolglik saamgesmelt met sy vertaling van Shakespeare se toneelstuk in sy 1989/1990-produksie ''Hamlet/Maschine''.<ref>Teraoka (1985, 13).</ref> Sommige beskou Disney se ''The Lion King'' as die ''Hamlet''-verwerking wat die hoogste bruto wins geniet het; die animasierolprent vertel 'n los weergawe van die verhaal met Afrika-leeus in die rolverdeling.<ref>Vogler (1992, 267–275).</ref>
== Afrikaanse vertalings ==
* ''Hamlet'' (1973), vertaal deur [[Eitemal]]. {{ISBN|0-624-00440-6}}
* ''Hamlet: prins van Denemarke'' (1959), vertaal deur D.P. de Klerk.
== Verwysings ==
=== Aantekeninge ===
: ''Hierdie artikel is 'n vertaling van die Engelse Wikipedia-artikel, [[:en:Special:PermanentLink/200941719|"Hamlet"]].''
<div class="references-small">Alle verwysing na ''Hamlet'', tensy anders aangedui, is geneem uit die Arden Shakespeare K2 (Thompson en Taylor, 2006a). Volgens hulle verwysingstelsel beteken 3.1.55 bedryf 3, toneel 1, reël 55. Die Arden Shakespeare se "Hamlet: the texts of 1603 and 1623 (Thompson en Taylor, 2006b) het geen bedryfverdelings nie, dus beteken 7.115 toneel 7, reël 115.</div>
{{Verwysings|3}}
=== Weergawes van ''Hamlet'' ===
<div class="references-small" style="-moz-column-count:1; column-count:1;">
* Bate, Jonathan, en Eric Rasmussen, reds. 2007. ''Complete Works''. By William Shakespeare. The RSC Shakespeare. New York: Modern Library. {{ISBN|0-679-64295-1}}.
* Edwards, Phillip, red. 1985. ''Hamlet, Prince of Denmark''. New Cambridge Shakespeare reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-29366-9}}.
* Hibbard, G. R., red. 1987. ''Hamlet''. Oxford World's Classics reeks. Oxford. {{ISBN|0-19-283416-9}}.
* Hoy, Cyrus, red. 1992. ''Hamlet''. Norton Critical Edition reeks. 2de uitgawe. New York: Norton. {{ISBN|978-0-393-95663-4}}.
* Irace, Kathleen O. 1998. ''[https://phdify.com/hamlet-essay-topics The First Quarto of Hamlet]''. New Cambridge Shakespeare-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-65390-8}}.
* Jenkins, Harold, red. 1982. ''Hamlet''. The Arden Shakespeare, tweede uitgawe. Londen: Methuen. {{ISBN|1-903436-67-2}}.
* Lott, Bernard, red. 1970. ''Hamlet''. New Swan Shakespeare Advanced reeks. Nuwe uitgawe. Londen: Longman. {{ISBN|0-582-52742-2}}.
* Spencer, T. J. B., red. 1980 ''Hamlet''. New Penguin Shakespeare reeks. Londen: Penguin. {{ISBN|0-14-070734-4}}.
* Thompson, Ann en Neil Taylor, reds. 2006a. ''Hamlet''. The Arden Shakespeare, 3de reeks. Volume een. Londen: Arden. {{ISBN|1-904271-33-2}}.
* 2006b. ''Hamlet: The Texts of 1603 en 1623''. The Arden Shakespeare, derde reeks. Volume twee. Londen: Arden. {{ISBN|1-904271-80-4}}.
* Wells, Stanley, en Gary Taylor, reds. 1988. ''The Complete Works''. Deur William Shakespeare. The Oxford Shakespeare. Kompakte weergawe. Oxford: Clarendon Press; New York: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-871190-5}}.
</div>
=== Sekondêre bronne ===
<div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"><div style="font-size:90%;">
* Alexander, Peter. 1964. ''Alexander's Introductions to Shakespeare''. Londen: Collins.
* Banham, Martin, red. 1998. ''The Cambridge Guide to Theatre''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-43437-8}}.
* Baskerville, Charles Read. red. 1934. ''Elizabethan and Stuart Plays''. New York: Henry Holt and Company.
* Benedetti, Jean. 1999. ''Stanislavski: His Life and Art''. Hersiene uigawe. Oorspronklike uitgawe gepubliseer in 1988. Londen: Methuen. {{ISBN|0-413-52520-1}}.
* Blits, Jan H. 2001. Introduction. In ''Deadly Thought: "Hamlet" and the Human Soul'': 3–22. Langham, MD: Lexington Books. {{ISBN|0-7391-0214-1}}.
* Bloom, Harold. 2001. ''Shakespeare: The Invention of the Human''. Open Market red. Harlow, Essex: Longman. {{ISBN|1-57322-751-X}}.
* 2003. ''Hamlet: Poem Unlimited''. Edinburg: Cannongate. {{ISBN|1-84195-461-6}}.
* Britton, Celia. 1995. "Structuralist and poststructuralist psychoanalytic and Marxist theories" in ''Cambridge History of Literary Criticism: From Formalism to Poststructuralism (Vol 8)''. red. Raman Seldon. Cambridge: Cambridge University Press 1995. {{ISBN|978-0-521-30013-1}}.
* Brode, Douglas. 2001. ''Shakespeare in the Movies: From the Silent Era to Today''. New York: Berkley Boulevard Books. {{ISBN|0-425-18176-6}}.
* Brown, John Russell. 2006. ''Hamlet: A Guide to the Text and its Theatrical Life''. Shakespeare Handbooks reeks. Basingstoke, Hampshire en New York: Palgrave Macmillan. {{ISBN|1-4039-2092-3}}.
* Burian, Jarka. 1993. "Hamlet in Postwar Czech Theatre". In ''Foreign Shakespeare: Contemporary Performance''. Red. Dennis Kennedy. Nuwe uitgawe. Cambridge: Cambridge University Press, 2004. {{ISBN|0-521-61708-1}}.
* Burnett, Mark Thornton. 2000. " 'To Hear and See the Matter': Communicating Technology in Michael Almereyda's ''Hamlet'' (2000)". ''Cinema Journal'' 42.3: 48–69.
* Carincross, Andrew S. 1936. ''The Problem of Hamlet: A Solution''. Herdrukte uitgawe. Norwood, PA.: Norwood Editions, 1975. {{ISBN|0-88305-130-3}}.
* Cartmell, Deborah. 2000. "Franco Zeffirelli and Shakespeare". In Jackson (2000, 212–221).
* Chambers, Edmund Kerchever. 1923. ''The Elizabethan Stage''. 4 volumes. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-811511-3}}.
* 1930. ''William Shakespeare: A Study of Facts and Problems''. Oxford: Clarendon Press, 1988. {{ISBN|0-19-811774-4}}.
* Crowl, Samuel. 2000. "Flamboyant Realist: Kenneth Branagh". In Jackson (2000, 222–240).
* Crystal, David, en Ben Crystal. 2005. ''The Shakespeare Miscellany''. New York: Penguin. {{ISBN|0-14-051555-0}}.
* Davies, Anthony. 2000. "The Shakespeare films of Laurence Olivier". In Jackson (2000, 163–182).
* Dawson, Anthony B. 1995. ''Hamlet''. Shakespeare in Performance reeks. Nuwe uitgawe. Manchester: Manchester University Press, 1997. {{ISBN|0-7190-4625-4}}.
* 2002. "International Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 174–193).
* [[T.S. Eliot|Eliot, T.S.]] 1920. [http://www.bartleby.com/200/sw9.html "Hamlet and his Problems"]. In ''The Sacred Wood: Essays in Poetry and Criticism''. Londen: Faber & Gwyer. {{ISBN|0-416-37410-7}}.
* [[Reginald A. Foakes|Foakes, R. A.]] 1993. ''Hamlet versus Lear: Cultural Politics and Shakespeare's Art''. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-60705-1}}.
* French, George Russell. 1869. ''Shakspeareana Geologica''. Londen: Macmillan. Herdruk in New York: AMS, 1975. {{ISBN|0-404-02575-7}}.
* [[Sigmund Freud|Freud, Sigmund]]. 1900. ''[[The Interpretation of Dreams]]''. Trans. James Strachey. Red. Angela Richards. The Penguin Freud Library, vol. 4. Londen: Penguin, 1991. {{ISBN|0-14-013794-7}}.
* Gay, Penny. 2002. "Women and Shakespearean Performance". In Wells en Stanton (2002, 155–173).
* Gillies, John, Ryuta Minami, Ruru Li, en Poonam Trivedi. 2002. "Shakespeare on the Stages of Asia". In Wells en Stanton (2002, 259–283).
* Greenblatt, Stephen. 2004a. ''Will in the World: How Shakespeare Became Shakespeare''. New York: W.W. Norton & Co. {{ISBN|0-393-05057-2}}.
* 2004b. [http://www.nybooks.com/articles/17483 "The Death of Hamnet and the Making of Hamlet"]. ''N.Y. Review of Books'' 51.16 (Oct. 21, 2004).
* Greg, Walter Wilson. 1955. ''The Shakespeare First Folio, its Bibliographical and Textual History''. Oxford: Clarendon Press. {{OCLC|580880}}
* Guntner, J. Lawrence. 2000. "''Hamlet'', ''Macbeth'' and ''King Lear'' on film". In Jackson (2000, 117–134).
* Halliday, F. E. 1964. ''A Shakespeare Companion 1564–1964''. Shakespeare Library reeks. Baltimore, Penguin, 1969. {{ISBN|0-14-053011-8}}.
* Hattaway, Michael. 1982. ''Elizabethan Popular Theatre: Plays in Performance''. Theatre Production reeks. Londen en Boston: Routledge en Kegan Paul. {{ISBN|0-7100-9052-8}}.
* 1987. ''Hamlet''. The Critics Debate reeks. Basingstoke, Hampshire: Macmillan. {{ISBN|0-333-38524-1}}.
* Holland, Peter. 2002. "Touring Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 194–211).
* 2007. "Shakespeare Abbreviated". In Shaughnessy (2007, 26–45).
* Hortmann, Wilhelm. 2002. "Shakespeare on the Political Stage in the Twentieth Century". In Wells en Stanton (2002, 212–229).
* Howard, Jean E. 2003. "Feminist Criticism". In ''Shakespeare: An Oxford Guide'': 411–423. Red. Stanley Wells en Lena Orlin. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-924522-3}}.
* Howard, Tony. 2000. "Shakespeare's Cinematic Offshoots". In Jackson (2000, 303–323).
* Hurstfield, Joel, en James Sutherland. 1964. ''Shakespeare's World''. New York: St. Martin's Press.
* Innes, Christopher. 1983. ''Edward Gordon Craig''. Directors in Perspective-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-27383-8}}.
* Jackson, MacDonald P. 1986. "The Transmission of Shakespeare's Text". In ''The Cambridge Companion to Shakespeare Studies'' Red. Stanley Wells. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-31841-6}}. 163–185.
* 1991. "Editions and Textual Studies Reviewed". In ''Shakespeare Survey 43, The Tempest and After'': 255–270. Red. Stanley Wells. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-39529-1}}.
* Jackson, Russell, red. 2000. ''The Cambridge Companion to Shakespeare on Film''. Cambridge Companions to Literature reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-63975-1}}.
* Jenkins, Harold. 1955. "The Relation Between the Second Quarto and the Folio Text of ''Hamlet''". ''Studies in Bibliography'' 7: 69–83.
* Jones, Gwilym. 2007. [http://www.globelink.org/research/thomasmiddleton/ ''Thomas Middleton at the Globe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110930154009/http://www.globelink.org/research/thomasmiddleton/ |date=30 September 2011 }}. Londen: ''Globe Theatre education resource centre''. Verkry op: 30 Desember 2007.
* Kermode, Frank. 2000. ''Shakespeare's Language''. Londen: Penguin. {{ISBN|0-14-028592-X}}.
* Keyishian, Harry. 2000. "Shakespeare and Movie Genre: The Case of ''Hamlet''". In Jackson (2000, 72–84).
* Kirsch, A. C. 1968. "A Caroline Commentary on the Drama". ''Modern Philology'' 66: 256–261.
* Knowles, Ronald. 1999. "Hamlet and Counter-Humanism" ''Renaissance Quarterly'' 52.4: 1046–1069.
* [[Jacques Lacan|Lacan, Jacques]]. 1959. "Desire and the Interpretation of Desire in ''Hamlet''". In ''Literature and Psychoanalysis: The Question of Reading Otherwise''. Red. Shoshana Felman. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1982. Het oorspronklik verskyn as 'n dubbeluitgawe van ''Yale French Studies'', nrs. 55/56 (1977). {{ISBN|0-8018-2754-X}}.
* [[John Lennard|Lennard, John]]. 2007. ''William Shakespeare: Hamlet''. Literature Insights-reeks. Humanities-Ebooks, 2007. {{ISBN|1-84760-028-X}}.
* MacCary, W. Thomas. 1998. ''"Hamlet": A Guide to the Play''. Greenwood Guides to Shakespeare-reeks. Westport, CT: Greenwood Press. {{ISBN|0-313-30082-8}}.
* Marsden, Jean I. 2002. "Improving Shakespeare: from the Restoration to Garrick". In Wells en Stanton (2002, 21–36).
* Matheson, Mark. 1995. "Hamlet and 'A Matter Tender and Dangerous' ". ''Shakespeare Quarterly'' 46.4: 383–397.
* Matus, Irvin Leigh. 1994. ''Shakespeare, in Fact''. Nuwe uitgawe. New York: Continuum International Publishing, 1999. {{ISBN|0-8264-0928-8}}.
* Moody, Jane. 2002. "Romantic Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 37–57).
* Morrison, Michael A. 2002. "Shakespeare in North America". In Wells en Stanton (2002, 230–258).
* O'Connor, Marion. 2002. "Reconstructive Shakespeare: Reproducing Elizabethan and Jacobean Stages". In Wells en Stanton (2002, 76–97).
* Osborne, Laurie. 2007. "Narration and Staging in ''Hamlet'' and its afternovels" in Shaughnessy (2007, 114–133).
* Oxford English Dictionary (Tweede Uitgawe) CD-ROM-weergawe 3 Januarie 2004. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-861016-8}}.
* Novy, Marianne. 1994. ''Engaging with Shakespeare: Responses of George Eliot and Other Women Novelists''. (Athens, Georgia) in Thompson en Taylor (2006a, 127).
* [[Charlton Ogburn|Ogburn, Charlton]]. 1984. ''The Mystery of William Shakespeare''. New York: Dodd, Mead & Co. {{ISBN|0-396-08441-9}}.
* [[Charlton Ogburn|Ogburn, Charlton]]. 1988. ''The Mystery of William Shakespeare''. Londen : Cardinal. {{ISBN|0-7474-0255-8}}.
* Pennington, Michael. 1996. ''"Hamlet": A User's Guide''. Londen: Nick Hern. {{ISBN|1-85459-284-X}}.
* Pitcher, John, en Woudhuysen, Henry. 1969. ''Shakespeare Companion, 1564–1964''. Londen: Penguin. {{ISBN|0-14-053011-8}}.
* Rosenberg, Marvin. 1992. ''The Masks of Hamlet''. Londen: Associated University Presses. {{ISBN| 0-87413-480-3}}.
* Rowse, Alfred Leslie. 1963. ''William Shakespeare: A Biography''. New York: Harper & Row. Herdruk in New York: Barnes & Noble Books, 1995. {{ISBN|1-56619-804-6}}.
* [[Saxo Grammaticus|Saxo]], en Hansen, William. 1983. ''Saxo Grammaticus & the Life of Hamlet''. Lincoln: University of Nebraska Press. {{ISBN|0-8032-2318-8}}.
* Schoch, Richard W. 2002. "Pictorial Shakespeare". In Wells en Stanton (2002, 58–75).
* Shapiro, James. 2005. ''1599: A Year in the Life of William Shakespeare''. Londen: Faber, 2006. {{ISBN|0-571-21481-9}}.
* Shaughnessy, Robert. 2007. ''The Cambridge Companion to Shakespeare and Popular Culture''. ''Cambridge Companions to Literature''-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-60580-9}}.
* [[George Bernard Shaw|Shaw, George Bernard]]. 1961. ''Shaw on Shakespeare''. Red. Edwin Wilson. New York: Applause. {{ISBN|1-55783-561-6}}.
* [[Elaine Showalter|Showalter, Elaine]]. 1985. "Representing Ophelia: Women, Madness, and the Responsibilities of Feminist Criticism" In ''Shakespeare and the Question of Theory'': 77–94. Red. Patricia Parker en Geoffrey Hartman. New York en Londen: Methuen. {{ISBN|0-416-36930-8}}.
* Smallwood, Robert. 2002. "Twentieth-century Performance: The Stratford and London Companies". In Wells en Stanton (2002, 98–117).
* Starks, Lisa S. 1999. "The Displaced Body of Desire: Sexuality in Kenneth Branagh's ''Hamlet''". In ''Shakespeare and Appropriation'': 160–178. Red. Christy Desmet en Robert Sawyer. Accents on Shakespeare-reeks. Londen: Routledge. {{ISBN|0-415-20725-8}}.
* Taxidou, Olga. 1998. ''The Mask: A Periodical Performance by Edward Gordon Craig''. Contemporary Theatre Studies-reeks, volume 30. Amsterdam: Harwood Academic Publishers. {{ISBN|90-5755-046-6}}.
* Taylor, Gary. 1989. ''Reinventing Shakespeare: A Cultural History from the Restoration to the Present''. Londen: Hogarth Press. {{ISBN|0-7012-0888-0}}.
* 2002. "Shakespeare Plays on Renaissance Stages". In Wells en Stanton (2002, 1–20).
* Teraoka, Arlene Akiko. 1985. ''The Silence of Entropy or Universal Discourse : the Postmodernist Poetics of Heiner Müller''. New York: Peter Lang. {{ISBN|0-8204-0190-0}}.
* Thompson, Ann. 2001. "Shakespeare and sexuality" in Catherine M S Alexander en Stanley Wells ''Shakespeare and Sexuality'': 1–13. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-80475-2}}.
* Thompson, Ann en Taylor, Neil. 1996. ''William Shakespeare, "Hamlet"''. Plymouth, UK: Northcote House. {{ISBN|0-7463-0765-9}}.
* Thomson, Peter. 1983. ''Shakespeare's Theatre''. Theatre Production-reeks. Londen en Boston: Routledge en Kegan Paul. {{ISBN|0-7100-9480-9}}.
* Tomm, Nigel. 2006. ''Shakespeare's "Hamlet" Remixed''. BookSurge. {{ISBN|1-4196-4892-6}}.
* Uglow, Jenny. 1977. ''Hogarth: A Life and a World''. Nuwe uitgawe. Londen: Faber and Faber, 2002. {{ISBN|0-571-19376-5}}.
* Vickers, Brian, red. 1974a. ''Shakespeare: The Critical Heritage''. Volume one (1623–1692). Nuwe uitgawe. Londen: Routledge, 1995. {{ISBN|0-415-13404-8}}.
* 1974b. ''Shakespeare: The Critical Heritage''. Volume 4 (1753–1765). Nuwe uitgawe. Londen: Routledge, 1995. {{ISBN|0-415-13407-2}}.
* 1974c. ''Shakespeare: The Critical Heritage''. Volume 5 (1765–1774). Nuwe uitgawe. Londen: Routledge, 1995. {{ISBN|0-415-13408-0}}.
* Vogler, Christopher. 1992. ''The Writer's Journey: Mythic Structure for Storytellers and Screenwriters''. Tweede hersiene uitgawe. Londen: Pan Books, 1999. {{ISBN|0-330-37591-1}}.
* Ward, David. 1992. "The King and 'Hamlet' ". ''Shakespeare Quarterly'' 43.3: 280–302.
* Weimann, Robert. 1985. "Mimesis in ''Hamlet''". In ''Shakespeare and the Question of Theory'': 275–291. Red. Patricia Parker en Geoffrey Hartman. New York en Londen: Methuen. {{ISBN|0-416-36930-8}}.
* [[Stanley Wells|Wells, Stanley]], en Stanton, Sarah, reds. 2002. ''The Cambridge Companion to Shakespeare on Stage''. Cambridge Companions to Literature-reeks. Cambridge: Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-79711-X}}.
* Wilson, John Dover. 1932. ''The Essential Shakespeare: A Biographical Adventure''. Cambridge: Cambridge University Press.
* 1934. ''The Manuscript of Shakespeare's "Hamlet" and the Problems of its Transmission: An Essay in Critical Bibliography''. 2 volumes. Cambridge: The University Press.
* 1935. ''What Happens in Hamlet''. Cambridge: Cambridge University Press, 1959. {{ISBN|0-521-06835-5}}.
* Welsh, Alexander. 2001. ''Hamlet in his Modern Guises'' (New Jersey: Princeton) in Thompson en Taylor (2006a, 125).
* Winstanley, Lilian. 1921. ''Hamlet and the Scottish succession, Being an Examination of the Relations of the Play of ''Hamlet'' to the Scottish Succession and the Essex Conspiracy''. Londen: Cambridge University Press. Herdruk: Philadelphia: R. West, 1977. {{ISBN|0-8492-2912-X}}.
* Wofford, Susanne L. 1994. "A Critical History of Hamlet" In ''Hamlet: Complete, Authoritative Text with Biographical and Historical Contexts, Critical History, and Essays from Five Contemporary Critical Perspectives'': 181–207. Boston: Bedford Books of St. Martins Press. {{ISBN|0-312-08986-4}}.
</div></div>
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
; Tekste
* [http://www.opensourceshakespeare.org/views/plays/playmenu.php?WorkID=hamlet Open Source Shakespeare—Hamlet] Die volledige teks van ''Hamlet'', gebaseer op die Tweede Kwatryn.
* [http://internetshakespeare.uvic.ca/Library/plays/Ham.html ISE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131007115145/http://internetshakespeare.uvic.ca/Library/plays/Ham.html |date= 7 Oktober 2013 }} — ''Internet Shakespeare Editions'': transkripsies en faksimilees van K1, K2 en F1.
* [http://www.hamletregained.com/ ''Hamlet (Regained)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151012173914/http://hamletregained.com/ |date=12 Oktober 2015 }} — Volledige teks van die toneelstuk, met 'n moderne Engelse vertaling en uitgebreide aantekeninge.
* [http://www.hyperhamlet.unibas.ch/ "HyperHamlet"] — Die teks van die Tweede Kwatryn, met 'n hele aantal verwysings en aantekeninge.
; Analises
* [http://shea.mit.edu/ramparts ''Hamlet on the Ramparts''] — Die ''Massachusetts Institute of Technology'' se Shakespeare Elektroniese Argief.
* [http://www.leoyan.com/global-language.com/ENFOLDED/ Hamletworks.org] {{Webarchive|url=https://archive.is/20050323042557/http://www.leoyan.com/global-language.com/ENFOLDED/ |date=23 Maart 2005 }} – 'n Bron met verskeie weergawes van ''Hamlet'' en 'n groot hoeveelheid kommentaar, faksimilees, konkordansies en meer.
* [http://www.brightlightsfilm.com/51/hamlet.htm "Nine Hamlets"] — 'n Analise van die toneelstuk en nege rolprentweergawes.
{{Voorbladster}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Toneelstukke]]
[[Kategorie:William Shakespeare]]
2nxij6fim1ys36eugbgixds92kn570m
Treblinka-verdelgingskamp
0
19790
2909105
1885146
2026-06-03T15:04:35Z
~2026-22503-02
206103
2909105
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Treblinka's Memorial in Winter.JPG|duimnael|200px|'n Herdenking by die voormalige Treblinka. Elke steen verteenwoordig 'n dorp of stad wie se Joodse bevolking in die kamp uitgeroei is.]]
[[Lêer:Treblinka Concentration Camp sign by David Shankbone.jpg|duimnael|200px|]]
'''Treblinka''' was 'n [[Nazi verdelgingskamp]] in [[Nazi-Duitsland|Duits]]-besette [[Pole]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Verdelgingskampe soos die een by Treblinka is gebruik tydens die Joodse volksmoord, of [[Sjoa]], vir die sistematiese uitroeiing van mense wat deur die Nazi's as ''[[Untermensch|ondermense]]'' gekategoriseer is. Die kamp was in gebruik van Julie [[1942]] tot Oktober [[1943]]. Oor die 780 000 mense is daar vermoor,<ref>''Treblinka - ein Todeslager der "Aktion Reinhard"'', in: ''"Aktion Reinhard" - Die Vernichtung der Juden im Generalgouvernement'', deur Bogdan Musial (red.), Osnabrück 2004, bl. 257-281.</ref> die plek met die tweede hoogste dodetal naas die [[Auschwitz-konsentrasiekamp|Auschwitz II (Birkenau)]]-verdelgingskamp.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005193 Treblinka // Holocaust Encyclopedia]
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Pole]]
[[Kategorie:Nazi-konsentrasiekampe]]
miz47y1ziwtdb8bwmfyc6rauhivm5wk
SV Waldhof Mannheim
0
20293
2909167
2499078
2026-06-04T04:28:28Z
Mrmw
89401
2909167
wikitext
text/x-wiki
{{Sokker club infobox2
| image = Svwaldhof.svg
| clubnaam = SV Waldhof Mannheim
| Volledige naam = Sportverein Waldhof <br/> Mannheim 07 e.V.
| Bynaam =
| Opgerig = [[11 April]] [[1907]]
| Stadion = Carl Benz-stadion,<br />[[Mannheim]]
| Kapasiteit = 27 000
| Kompetisie = [[3. Liga]]
}}
'''SV Waldhof Mannheim''' is 'n Duitse [[sokker]]klub uit die stad [[Mannheim]] in [[Baden-Württemberg]]. ''Waldhof'' is 'n stadswyk van Mannheim. Tydens die [[Derde Ryk]] het die klub in die [[Gauliga]] Baden gespeel en was redelik suksesvol. Die beste resultate is behaal in [[1934]] en [[1940]], toe die halfeindronde van die uitspeelwedstryde om die nasionale titel gehaal is (beide kere is daar teen [[FC Schalke 04]] vasgeval.
In [[1983]] promoveer die klub na die [[Bundesliga]] en bly daar vir 7 seisoene. In [[1998]] en [[2003]] was daar samesprekings om saam te smelt met stadgenote [[VfR Mannheim]], maar VfR het beide kere op die laaste oomblik kop uitgetrek.
== Onlangse ligaposisionering ==
{|
|-
| valign="top" |
* 1963-64 (II) Regionalliga Suid 11de
* 1964-65 (II) Regionalliga Suid 4de
* 1965-66 (II) Regionalliga Suid 3de
* 1966-67 (II) Regionalliga Suid 11de
* 1967-68 (II) Regionalliga Suid 12de
* 1968-69 (II) Regionalliga Suid 11de
* 1969-70 (II) Regionalliga Suid 20ste
* 1970-71 (III) Amateurliga Noord-Baden 1ste
* 1971-72 (III) Amateurliga Noord-Baden 1ste
* 1972-73 (II) Regionalliga Suid 7de
* 1973-74 (II) Regionalliga Suid 7de
* 1974-75 (II) 2.Bundesliga Suid 8ste
* 1975-76 (II) 2.Bundesliga Suid 8ste
* 1976-77 (II) 2.Bundesliga Suid 11de
* 1977-78 (II) 2.Bundesliga Suid 8ste
* 1978-79 (II) 2.Bundesliga Suid 16de
* 1979-80 (II) 2.Bundesliga Suid 11de
* 1980-81 (II) 2.Bundesliga Suid 6de
* 1981-82 (II) 2.Bundesliga 6de
* 1982-83 (II) 2.Bundesliga 1ste
* 1983-84 (I) Bundesliga 11de
* 1984-85 (I) Bundesliga 6de
* 1985-86 (I) Bundesliga 8ste
| valign="top" |
* 1986-87 (I) Bundesliga 14de
* 1987-88 (I) Bundesliga 16de
* 1988-89 (I) Bundesliga 12de
* 1989-90 (I) Bundesliga 17de
* 1990-91 (II) 2.Bundesliga 7de
* 1991-92 (II) 2.Bundesliga 2de
* 1992-93 (II) 2.Bundesliga 4de
* 1993-94 (II) 2.Bundesliga 6de
* 1994-95 (II) 2.Bundesliga 5de
* 1995-96 (II) 2.Bundesliga 7de
* 1996-97 (II) 2.Bundesliga 15de
* 1997-98 (III) Regionalliga Suid 7de
* 1998-99 (III) Regionalliga Suid 1ste
* 1999-00 (II) 2.Bundesliga 12de
* 2000-01 (II) 2.Bundesliga 4de
* 2001-02 (II) 2.Bundesliga 9de
* 2002-03 (II) 2.Bundesliga 18de
* 2003-04 (IV) Oberliga Baden-Wrt. 3de
* 2004-05 (IV) Oberliga Baden-Wrt. 11de
* 2005-06 (IV) Oberliga Baden-Wrt. 8ste
* 2006-07 (IV) Oberliga Baden-Wrt.
|}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.waldhof-mannheim.de/ Amptelike klubblad]
* [http://www.abseits-soccer.com/clubs/waldhof.html Abseits Guide to German Soccer]
{| align=center cellspacing=1 style="border:1px solid #888888;" width="70%"
|-
| align=center style="background:#94bfe7;" | '''[[Oberliga Baden-Württemberg]] 2007/08-seisoen'''
|-
| align="center" style="font-size: 90%;" colspan="2" |
[[1. FC Normannia Schwäbisch Gmünd]]|
[[TSV Schwieberdingen]]|
[[Bahlinger SC]]|
[[FC 08 Villingen]]|<br />
[[FC Astoria Walldorf]]|
[[FC Nöttingen]]|
[[Heidenheimer SB]]|
[[SC Freiburg|SC Freiburg II]]|
[[SG Sonnenhof Großaspach]]|<br />
[[SGV Freiberg]]|
[[SSV Ulm 1846]]|
[[Stuttgarter Kickers|Stuttgarter Kickers II]]|
[[SV Linx]]|
[[VfL Kirchheim/Teck]]|
[[TSG Hoffenheim|TSG Hoffenheim II]]|<br />
[[TSV Crailsheim]]|
[[VfR Mannheim]]|
SV Waldhof Mannheim
|-
|}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Duitse sokkerklubs|Mannheim]]
j6v1mg19ys6dv89e4qmnorhud2ucc3a
Hester Heese
0
21329
2909245
2908209
2026-06-04T09:53:28Z
Jcb
223
2909245
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Hester Heese
| bynaam =
| beeld = Hester Heese.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Hester de Swardt
| geboortedatum = [[26 Oktober]] [[1911]]
| geboorteplek = [[Kuilsrivier]]
| dood_datum = [[24 Mei]] [[1992]]
| sterfteplek = [[Kaapstad]]
| ouers = Willem Hendrik de Swardt en Johanna Adriana Bosman
| titel =
| nasionaliteit = Suid-Afrika
| beroep = Onderwyser, skrywer
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| godsdiens = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]]
| huweliksmaat = Dr. [[Karl Heese|K.W. (Kalie) Heese]]
| kinders = 5
| webblad =
| handtekening =
}}
[[Beeld:Dr KW en Hester Heese se gesin omstreeks 1943 op Malmesbury.jpg|duimnael|regs|240px|Hester Heese, haar man, [[Karl Heese|Kalie]], hul drie oudste kinders en haar moeder in die tyd toe dr. Heese medeleraar was van die [[NG gemeente Swartland]] op [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] (1943–'45).]]
'''Hester Heese''' ([[26 Oktober]] [[1911]] – [[24 Mei]] [[1992]])<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Hester-Maria-Heese/6000000021825415613 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 11 September 2016.</ref> was 'n bekroonde Afrikaanse skrywer van kinder- en jeuglektuur.
== Lewe en werk ==
Hester Maria de Swardt is op 26 Oktober 1911 in [[Kuilsrivier]] naby [[Kaapstad]] gebore as die derde jongste van sewe kinders. Haar ouers is Willem Hendrik de Swardt en Johanna Adriana Bosman.<ref name=":0">Geni: https://www.geni.com/people/Hester-Maria-Heese/6000000037683812911</ref>
Sy gaan eers skool in Kuilsrivier en matrikuleer dan aan die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in Kaapstad. Ten einde haar as kindertuinonderwyser te bekwaam, studeer sy aan die Onderwyskollege op [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] en ook aan die Denneoord Kollege<ref name=":1">Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/heeseh.html</ref> op [[Stellenbosch]]. Sy gee onderwys op [[Upington]] en later ook aan die [[Laerskool Jan van Riebeeck]] in Kaapstad.
In Junie [[1937]] trou sy met dr. [[Karl Heese|Karl Willem (Kalie) Heese]] en uit die huwelik word vyf kinders gebore.<ref name=":0" /> Dr. Heese is eers dosent in [[Sielkunde]] aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]], maar word daarna predikant. Danksy haar huwelik was sy pastoriemoeder van onder meer die [[NG gemeente Swartland]] van [[1943]] tot [[1946]] en van die [[NG gemeente Pinelands]] van [[1956]] tot [[1960]]. Die predikantspaar dien ook die gemeentes [[Malmesbury, Wes-Kaap|Malmesbury]] en [[Bonnievale]]. Later word dr. Heese aangestel as professor in [[Sielkunde]] aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland]], hy is ook die skrywer van ''Oom Kalie gee raad''.<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/heeseh.html</ref> Twee van haar swaers was skrywers, [[Japie Heese|Japie]] en dr. [[J.A. Heese|Johannes August]].
Die egpaar vestig hulle in die rietdakhuis in [[Jonkershoek-natuurreservaat|Jonkershoek]] op Stellenbosch, waar dr. Heese op [[21 April]] [[1974]] aan ’n hartaanval oorlede is. Na haar man se dood trek sy na die historiese Morkelhuis in Ryneveldstraat in Stellenbosch. Die laaste jare van haar lewe bly sy eers op [[Prins Albert]],<ref>Coetzee, Nina. Hester Heese het rykdom op Prins Albert ontdek. Oosterlig, 13 Junie 1988</ref> naby haar dogter Dinkie en dié se familie, en daarna in die aftreeoord Serenitas in die [[Strand]].<ref name=":1" /> Sy het aktief aan die [[Voortrekkers (organisasie)|Voortrekkerbeweging]] deelgeneem en hierdie beweging se silwerjuk is aan haar toegeken. Sy is op 24 Mei 1992 op [[Somerset-Wes]] oorlede<ref>Boekeredaksie. Hester Heese oorlede. Die Burger, 26 Mei 1992</ref> nadat sy ’n week vroeër ’n operasie ondergaan het.<ref>Thom, Rina. Hester Heese heen. Die Voorligter, Februarie 1993</ref>
== Skryfwerk ==
Aanvanklik skryf sy verhaaltjies vir jeug- en kindertydskrifte en as predikantsvrou lewer sy bydraes vir kerktydskrifte en skryf selfs dramas vir opvoerings in die gemeenskap om geld in te samel. Eers op 55-jarige leeftyd begin sy boeke skryf. Sy lewer veral kinder- en jeugboeke, wat sy as artritislyer moeisaam met die hand skryf.
=== Kinderversies ===
Benewens verhale skryf sy ook kinderverse, wat deur sommige kritici as haar belangrikste werk beskou word. Die onderwerpe van hierdie versies behandel almal die onmiddellike wêreld van die kind, soos ’n ouma, ma en baba, voëltjies, katte en ’n reënboog. Hierdie wêreld word dan op vars wyse aangebied, met ’n fyn oor vir klank en ritme. Hierdie verse word opgeneem in bundels soos ''Opsêgoed vir kleingoed'' (later bygewerk tot ''Bokmakierie sing''), ''Kompatjierie is my liedjie'', ''Waarom is die reënboog krom?'' en ''Sêra Madêra''.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 21 no. 1, Maart 1981</ref> In [[1979]] word die [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-prys]] toegeken aan ''Sêra Madêra''.
''Sy wat die soen op haar voorkop dra'' is ’n fantasieversverhaal wat in [[1982]] met die [[Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur|Tienie Holloway-medalje]] vir kleuterliteratuur bekroon word. Dit is die verhaal van die dogtertjie Karalie wat in ’n glasboot wil wegvaar na ’n droomeiland. Voor sy vertrek wil sy iets moois weggee en sy gee dan tien soene, die laaste een aan haar ma wat op haar voorkop die lekkerste soen sal dra. Wanneer sy by die bootsman kom, wil hy ook tien soene hê, maar Karalie het reeds haar tien soene weggegee en sy besef nou dat haar droomland by haar ma is.<ref>Pienaar, Lydia.Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 22 no. 3, September 1982</ref> ''Sy wat die soen op haar voorkop dra'' se illustreerder, Ann Walton, word in [[1980]] bekroon met die Katrine Harries-prys vir haar illustrasies.
''Daar diep in die see'' is nog ’n versverhaal en ''Steweltjies na Wonderland'' bevat ’n keur uit haar kinderverse. ''Steweltjies na Wonderland'' is in 1999 die naaswenner van die ATKV-kinderboekprys vir ouderdomsgroep 6-7 jaar. [[Verwysing benodig - Heese is oorlede in 1992]] Van haar kinderverse word in die versamelbundels ''Nuwe Kleinverseboek'' en ''Nuwe Kleuterverseboek'' opgeneem.
=== Kleuterboeke ===
Vir kleuters skryf sy verskeie boeke. ''Wat is daai – hè Pappa?'' word deur Ann Walton geïllustreer. Op ’n sonskynoggend gaan stap Johan en Pappa. Onderweg sien hulle baie mooi dinge raak, soos ’n gousblom, ’n padda en ’n koei met haar kalf. Die mooiste is egter Mamma wat by die huis wag op hulle terugkoms.<ref name="sny28">Snyman, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 28 no. 1, Maart 1988</ref>
''Piet Vrolik en Ben Verstrooi'' is die storie van twee maats, Piet en Ben, wie se trae verstand sukkel om die regte planne te maak. Hulle hoor twee muise piep in die huis en probeer dan om hulle te vang, eers met ’n muisval, dan met ’n gemmerkat en dan gaatjies in die vloer. Ten einde raad roep hulle Naas Buurman se hulp in, wat gou uitvind dat die “groot piep” en die “klein piep” van Piet en Ben se skoene afkomstig is.<ref name="wiehahn163">Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 16 no. 3, September 1976</ref>
In ''Die peperboom'' vind ’n moeë reisiger onder ’n peperboom in die woestyn rus en gasvryheid. Om sy dankbaarheid te bewys, verdubbel hy die oes van die barmhartige boer wat vir hom gesorg het en van toe af dra alle peperbome rooi bessies, elkeen soos ’n druppel bloed.<ref name="wiehahn163" />
''So ’n soort aand'' vertel van Bennie wat in die bed lê en deur die venster na die maan, sterre en wolke kyk. Die wolke lyk vir hom soos ’n skaap en ’n renoster, wat dan die skaap en die maan en die sterre insluk. Dan bars die renoster oop sodat alles wat hy ingesluk het weer uitgly. Hierdie keer is daar ’n lam ook by, maar almal word dan soos ’n wasige vrou wat na hom toe aankom.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 19 no. 1, Maart 1979</ref> Dit is sy ma wat hom kom nagsê. Sy ontvang in 1976 die Tienie Holloway-medalje vir al haar kleuterboeke tot op daardie stadium (te wete ''Wat is daai – hé Pappa?'', ''Oustryk'', ''Piet Vrolik en Ben Verstrooi'', ''Die peperboom'' en ''Bokmakierie sing'').
''Kobus het ’n blom'' vertel van die betowering wat ’n suidisselblom in die koeikamp vir Kobus het. Dit is die enigste blom en wanneer die blom ’n saadknop maak, is Kobus te bang om daaraan te raak. Op ’n dag is die saadknop weg en het net die blomsteel oorgebly, wat Kobus treurig maak. Van die sade het egter terug gekom na die weikamp en op ’n dag staan die koeikamp vol geel blomme.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 22 no. 3, September 1982</ref> Adriaan van Zyl ontvang die Katrine Harries-prys in 1982 vir sy super-realistiese illustrasies in ''Kobus het ’n blom''. Hierdie boek word in [[Zoeloe]] vertaal.
Die prenteboek ''Op die vensterbank in April'' is deur Paddy Bouma geïllustreer. Voor Tessa se pa dood is, het hy die week voor die verjaarsdag elke dag vir haar ma ’n present gegee en op die verjaarsdag self iets besonders. Hierdie April moet Tessa in haar pa se plek presente uitdink. Sy gee dan vir haar ma elke dag iets wat vir haar mooi is, soos ’n rooi wingerdblaar, ’n voëlnessie met ’n blou eiertjie en ’n ruikertjie lusernblomme in ’n bottel. Elke dag sit haar ma die geskenk op die vensterbank. Op die sewende dag kry Tessa se ma ’n groot boks, met Tessa se kat, Siska, daarin. Nadat hy vrygelaat is, spring Siska ook op die vensterbank, sodat ’n hele week se verjaarsdaggeskenke op die vensterbank is. Die boekie is veral aandoenlik oor die innige verhouding tussen Tessa en haar ma wat daarin uitgebeeld word.<ref>Snyman, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 25 no. 1, Maart 1985</ref>
=== Boeke gerig op skoolgaande kinders ===
’n Aantal van haar boeke is op kleiner skoolgaande kinders gerig.
''Die huis op pale'' is ’n verhaal wat in Pieter se verbeelding afspeel tydens sy rit saam met Albert, wat by sy ouma Mien in die tuin werk, na sy ouma se huis op Ver-eiland by die see. Verbeelding en werklikheid word hier op vernuftige wyse met mekaar verbind. Die chronologiese vervolg hierop is ''Die wildsbok van Ver-eiland'', waar Pieter brand om die wildsbok wat sy ouma beskryf te kan sien. Die bok kom gewoonlik in die maanlig, maar Pieter sien hom nie wanneer hy kom nie, sodat die bok ’n soort magiese betowering verkry. Eindelik verskyn hy slegs vir ’n oomblik in die lig van ’n weerligstraal.<ref>Wiehahn, Rialette. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 15 no. 3, September 1975</ref>
''Hokaai'' word deur [[Marjorie Wallace]] geïllustreer. Gertjie-Piet en Gomma ry mark toe in ’n donkiekar en Ghaki, Gertjie-Piet se skaduwee, gaan ook saam.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 17 no. 3, September 1977</ref><ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref>
In ''Wannelas'' gaan Jakkie vir die wintervakansie na sy ouma op die plaas [[Soebatsfontein]] in die [[Karoo]]. Hier maak hy kennis met Wannelas, die bokwagtertjie, wie se pa die plaasopsigter Solilê is. Wannelas se ma is dood toe hy nog ’n baba was en hy wil vreeslik graag ’n eie ma hê. Solilê val van die donkiekar af en moet hospitaal toe. Wanneer hy terugkom van die hospitaal af vertel hy vir Wannelas dat een van die verpleegsters in die hospitaal sy nuwe ma gaan word.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref>
''Polka-masurka'' beskryf ’n sorgvrye kindertyd, waarin die byna elfjarige Maria die hoofkarakter is. Hierdie boek slaag met sy rare uitbeelding van ’n betekenisvolle verhouding tussen ’n jong dogter en haar pa.
''Kinders van die konkahut'' beskryf die lewe op ’n plattelandse dorp en die Voortrekkerspannetjie kinders daarop. Hierdie boek is geïnspireer deur haar jare as onderwyseres op Upington.
Bybelse temas word ook gereeld ontgin in verhale soos ''En daar is lig – verhale uit die Bybel'', ''Moses'' en ''Rut, Hagar en Maria''.<ref name="sny28" /> ''Josef is ’n jong vrugteboom'' vertel die verhaal van Josef van sy sewentiende jaar tot met sy dood. Haar kinderverhale ''Die heks van Hexrivier'' en ''Die Christus-draer'' word opgeneem in die versamelbundel ''Goue fluit, my storie is uit'' onder redaksie van [[Linda Rode]]. ''Ons noem haar sommer'' word opgeneem in ''Storiehuis, woordpaleis''. Sy is ook betrokke by die saamstel van die ''Jeugland leesboekies'' vir die eerste skooljare.
=== Jeugverhale ===
Vir die jeug skryf sy ook verhale. ’n Tema wat sy gereeld in haar realistiese verhale vir hierdie groep ontgin is dié van ’n sensitiewe kind wat deur ’n groeiproses probleme oorkom. Miekel in ''Miekel die koerantjoggie'' en die tiener Jacomien in ''Dwars-in-die-weg'' moet die dood van ’n ouer verwerk en aanpas in ’n nuwe dorp en skool; Fanus in ''Die klein pasella'' moet sy doofheid verwerk; terwyl Frans in ''Frans se vyf dae in Desember'' en Alota in ''Ek en jy, Grootbroer'' die selfvertroue moet kry om te doen wat hulle moet doen.
Miekel Marais is veertien jaar oud en die hoofkarakter in ''Miekel die koerantjoggie''. Kort na hulle na Stellenbosch verhuis is sy pa in ’n motorongeluk dood en is sy ma in die hospitaal opgeneem. Hy bly by sy ouma en oupa totdat sy ma ontslaan word en keer dan terug na Stellenbosch, waar hy nog baie vreemd voel. Die buurseun, Rikus van der Merwe, help hom egter om sy ou afgeleefde fiets reg te maak en stel hom voor aan ’n aantal gawe seuns. Geld is skaars en dit word Miekel se hartsbegeerte om vir sy ma ’n geskenk te gee, roosstruike om in die 36 gate te plant wat sy pa kort voor sy dood hiervoor gemaak het. Hy word ’n koerantjoggie om geld te kry en hierdie wens te vervul, maar dan word sy ou fiets gesteel.
Die vyftienjarige Jacomien is die hoofkarakter in ''Dwars-in-die-weg''. Haar pa is dosent by die Teologiese Kollege in [[Lusaka]] in [[Zambië]] en sy kuier saam met ’n vriendin op hulle plaas in hierdie land terwyl haar ouers oorsee is. Die polisie bring egter die tyding dat haar ouers in ’n vliegtuigongeluk dood is. Hierna moet sy noodgedwonge by haar tant Emma van wie sy nog nooit gehou het nie, op Stellenbosch gaan woon. Sy moet aanpas in ’n nuwe land en ’n nuwe skool, waar sy nuwe maats moet maak en intussen ook vir tant Emma leer ken en haar ouers se dood verwerk. Geleidelik begin sy agter tant Emma se stroewe uiterlike die ware mens ontdek en kry sy weer beheer oor haar lewe.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 20 no. 1, Maart 1980</ref>
In ''Die klein pasella'' is die standerd nege leerling Fanus du Toit doof, maar daar is tog tye wat sy ore oopgaan en hy kan hoor, waarna dit weer toeslaan. Hierdie tye is sy klein pasella. Die boek neem ons deur sy laaste twee skooljare en die stryd om sy gebrek te oorkom en ’n normale lewe te lei.
''Frans se vyf dae in Desember'' vertel van die elfjarige Frans se verhoudings binne en buite sy familie. Sy oupa vertel vir hom stories oor die verlede van ’n seun met die naam François en Frans vind eers aan die einde uit dat Oupa en François dieselfde persoon is. Sy vriend Patroon se pa is in die tronk oor diamante en hy baklei met Klaas wanneer dié Patroon se pa ’n tronkvoël noem. Wanneer Klaas se gesindheid verander nooi Frans hom om saam met hulle te gaan bergklim.<ref>Pienaar, Lydia. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, Jaargang 18 no. 1, Maart/April 1978</ref>
''Ek en jy grootbroer'' word in [[1970]] bekroon as die beste jeugboek in ’n wedstryd van [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg-Uitgewers]]. Hierdie verhaal speel af in Malawi, waar die hoofkarakter, Alota, te klein, swak en jonk voel vir wat hy wil doen. Hy wil graag soos Grootbroer op die bangwe (musiekinstrument) speel en saam met hom op die meer van Malawi uitvaar, verder as al die ander vissers. Daar is ’n krisis in sy verhouding met sy Grootbroer wanneer dié vir Alota beskuldig dat hy sy bangwe gesteel het. Alota bewys sy onskuld en Grootbroer leer hom en die werklike dief, Mangani, hoe om die bangwe te speel. Gaandeweg deur onderlinge spanning en interaksie met ander kinders ondergaan Alota karaktergroei en word hy ook fisies groter en sterker, sodat hy op ’n dag ook saam met sy Grootbroer op die meer uitvaar en die net ingooi. Heese slaag daarin om die landelike Afrika-omgewing oortuigend weer te gee. Hierdie boek word in Duits vertaal as ''Alota und sein grosser Bruder''.
Tien van haar boeke word eervol vermeld by SAIBI (die Suid-Afrikaanse Instituut vir Biblioteek- en Inligtingwese), naamlik ''Aljander, aljander so deur die bos'', ''Loekie die rondlopertjie'', ''En daar is lig – verhale uit die Bybel'', ''Die blou duif'', ''Die huis op pale'', ''Die wildsbok van Ver-eiland'', ''Die peperboom'', ''Josef is ’n jong vrugteboom'', ''Hokaai'' en ''Kompatjierie is my liedjie''. Sy lewer ook as vertaler ’n bydrae deur agt kinderboeke te vertaal en saam met [[AJ van der Merwe|A.J. van der Merwe]] skryf sy aanvullende leesboeke in die Jeugland-reeks vir die tweede skooljaar. ''Die geluid van wakker'' word in Engels vertaal as ''The sound of awakening''.
=== Skryfwerk vir volwassenes ===
Vir volwassenes skryf sy die digbundel ''Sonder jou''. Hierdie gedigte is geskryf na die dood van haar man en bevat herinneringsverse in ’n treffende intieme toon.<ref>Anoniem. Die Vaderland, 19 November 1976</ref><ref>De Villiers, I.L. Beeld, 12 April 1976</ref>
Van haar gedigte word opgeneem in Gerrit Komrij se bloemlesing ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''.
In ''Ek gooi my luike oop'' bundel sy outobiografiese vertellings. As predikantsvrou skryf sy ook ongepubliseerde toneelstukke en godsdienstige voorstellings.<ref>Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_hesterheese_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913114231/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_hesterheese_ph.htm |date=13 September 2014 }}</ref>
== Eerbewyse ==
[[Hoërskool Jan van Riebeeck|Jan van Riebeeck Hoërskool]] ken in [[1989]] ’n erepenning aan haar toe. Ten tyde van haar tagtigste verjaarsdag in [[1990]] gee [[Tafelberg Uitgewers|Tafelberg-Uitgewers]] die huldigingsbundel ''Die herfsblaar gooi ’n Kaapse draai'' uit. Hierin bring vriende en familielede hulde aan haar as mens en aan haar werk.
== Publikasies ==
Sy publiseer die volgende werke:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AHeese%2C+Hester.&qt=hot_author</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/hester_heese_kinderboeke.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161108184547/http://www.springbokboeke.co.za/html/hester_heese_kinderboeke.html |date= 8 November 2016 }}</ref>
{| class="wikitable"
!Jaar
!Naam van publikasie
|-
|1966
|
* ''Moks van Ver-wêreld''
* ''Aljander, aljander, so deur die bos''
* ''Loekie die rondlopertjie''
* ''Opsêgoed vir kleingoed''
|-
|1967
|
* ''Boertjie word ryk''
* ''Kinders van die konka-hut''
* ''Miekel die koerantjoggie''
|-
|1968
|
* ''Die klein pasella''
|-
|1969
|
* ''Hierdie lente''
|-
|1970
|
* ''Ek en jy, grootbroer''
|-
|1971
|
* ''En daar is lig: verhale uit die Bybel''
* ''Tomaja''
|-
|1972
|
* ''Die blou duif''
* ''Polka-masurka''
* ''Wat is daai – hè Pappa?''
|-
|1973
|
* ''Die huis op pale''
* ''Oustryk''
* ''Die rooi tapyt is jou pad''
|-
|1974
|
* ''Die wildsbok van Ver-eiland''
|-
|1975
|
* ''Die peperboom''
* ''Piet Vrolik en Ben Verstrooi''
* ''Bokmakierie sing''
|-
|1976
|
* ''Daniël in die leeukuil''
* ''Josef is ’n jong vrugteboom''
* ''Sonder jou''
* ''So ’n soort aand''
* ''Die verhaal van Jona''
|-
|1977
|
* ''Frans se vyf dae in Desember''
* ''Hokaai''
|-
|1978
|
* ''Wannelas''
|-
|1979
|
* ''Dwars-in-die-weg''
* ''Sêra Madêra''
|-
|1980
|
* ''Sy wat die soen op haar voorkop dra''
|-
|1981
|
* ''Kompatjierie is my liedjie''
* ''Die geluid van wakker''
|-
|1982
|
* ''Kobus het ’n blom''
|-
|1983
|
* ''Op die vensterbank in April''
* ''Waarom is die reënboog krom?''
* ''Wondernag''
|-
|1984
|
* ''The sound of awakening''
|-
|1986
|
* ''Ek gooi my luike oop''
|-
|1987
|
* ''Moses''
* ''Rut, Hagar en Maria''
|-
|1988
|
* ''Noag se ark''
* ''Ons twee, ek en jy''
* ''Wag hier vir my''
|-
|1990
|
* ''Skaakmat vir ’n vlugteling''
|-
|1991
|
* ''Daar diep in die see''
|-
|1998
|
* ''Steweltjies na wonderland''
|}
=== Vertaling ===
{| class="wikitable"
!Jaar
!Naam van publikasie
|-
|1971
|
* ''Die mooiste plek'' – Gina Ruck-Pauquèt
|-
|1972
|
* ''Die reënboog'' – Max Bolliger
|-
|1974
|
* ''Die koning en die waarsêer'' – James Reeves
|-
|1985
|
* ''Die lappieskombers'' – Valerie Flournoy
|}
== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980
* HAUM. ''Stellenbosse Galery''. HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2.'' Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Steenberg, Elsabe. ''Kinderverhale van ses tot twaalf''. Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en KaapstadTweede druk 1984
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005
=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem. Hester Heese graaf in eie hart. Die Burger, 20 Junie 1986
* Fryer, Charles. ’n Ruiker vir nig Hester. Sarie, 5 November 1986
* Le Roux, Marina. Hester Heese is volksbesit. Die Burger, 2 November 1991
* Smit, Sarah-Ann. Lykwa was haar leesplek. Die Burger, 19 Junie 1979
* Steenberg, Elsabe. Twee bokkies in die kinderliteratuur. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 16 no. 2, Mei 1978
=== Internet ===
* Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/09/12/4/5.html
* Grütter, Wilhelm Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/05/28/3/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Le Roux, Marina Die Burger: http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/1991/11/02/4/6.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
=== Verwysings ===
{{Verwysings}}
{{DEFAULTSORT:Heese, Hester}}
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1911]]
[[Kategorie:Sterftes in 1992]]
[[Kategorie:Alumni van Hoërskool Jan van Riebeeck]]
o7dl91e8p9icn83gumhy2oommaqq1z8
Hawaii
0
27620
2909239
2908156
2026-06-04T09:44:06Z
Jcb
223
2909239
wikitext
text/x-wiki
{{VSA-deelstaat
|Naam = Hawaii
|Volledige naam = Deelstaat Hawaii<br />Mokuʻāina o Hawaiʻi
|Flag = Flag of Hawaii.svg
|Flaglink = [[Vlag van Hawaii]]
|Seal = Seal of the State of Hawaii.svg
|Kaart = Map of USA HI full.svg
|Leuse = Die lewe van die land word voortgesit in geregtigheid
|Bynaam = The Aloha State
|Inwonernaam = Hawaiianer
|Hoofstad = [[Honolulu]]
|Amptelike tale = Engels, Hawais
|Tale = [[Engels]] (73,4%), [[Tagalog]] (5,4%), [[Japannees]] (5,0%), [[Ilokano]] (4,0%), [[Chinees]] (2,0%), [[Hawais]] (1,7%), [[Spaans]] (1,7%), [[Koreaans]] (1,6%) en [[Samoaans]] (1,0%)
|Grootste stad = [[Honolulu]]
|Goewerneur = Josh Green ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]])
|Luitenant-Goewerneur = Sylvia Luke (D)
|Rang = 43<sup>ste</sup>
|Totaal = 28 311
|Land = 16 649
|Water = 11 672
|PWater = 41,2
|BevRang = 40<sup>ste</sup>
|2010Bev = 1 428 557
|DigtheidRang = 13<sup>de</sup>
|2010Digtheid = 82,6
|Voormalig = [[Gebied van Hawaii]]
|ToelatingRangorde = 50<sup>ste</sup>
|ToelatingDatum = [[21 Augustus]] [[1959]]
|Tydsone = [[UTC-10]] / [[Somertyd]]: Geen
|Breedtegraad = 18°55' N tot 28°27' N
|Lengtegraad = 154°48' W tot 178°22' W
|Wydte =
|Lengte = 2 450
|Hoogste punt = [[Mauna Kea]]
|Hoogste hoogte = 4 205
|GemHoogte = 920
|Laagste punt = [[Stille Oseaan]]
|Laagste hoogte = 0
|Wetgewer = Hawaii Algemene Vergadering
|Hoërhuis = Senaat
|Laerhuis = Huis van Verteenwoordigers
|Senatore = Brian Schatz (D)<br />Mazie Hirono (D)
|Poskantoor = HI
|ISOCode = US-HI
|Webwerf = www.hawaii.gov
}}
'''Hawaii''' ([[Engels]]: [həˈwaɪ.i], {{Audio|En-us-Hawaii.ogg|luister}}; [[Hawais]]: ''Hawaiʻi'', [həˈvɐjʔi] of [həˈwɐjʔi]), amptelik die '''Deelstaat Hawaii''' (Engels: ''State of Hawaii''; Hawais: ''Mokuʻāina o Hawaiʻi''), is 'n [[vulkaan|vulkaniese]] eilandgroep wat sewe groot bewoonde en 125 kleiner onbewoonde eilande behels, asook die 50ste en mees westelike van die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|deelstate]]. Alhoewel die grootste eiland, wat met sy kenmerkende driehoeksvorm byna twee derdes van die totale oppervlak beslaan, ook die naam Hawaii dra, bly [[Oahu|Oʻahu]] met die hoofstad [[Honolulu]] die belangrikste en mees digbevolkte eiland – en ook steeds die hoofbestemming vir miljoene toeriste. Ter onderskeiding van die eilandgroep word die [[Hawaii (eiland)|eiland Hawaii]] deur die plaaslike bewoners dikwels ''Big Island'' (Groot Eiland) genoem. Hawaii se bynaam is ''Die Aloha-staat'' (Engels: ''The Aloha State'').
[[Lêer:Downtown Honolulu (16038342219).jpg|duimnael|links|Die [[hoofstad]] [[Honolulu]] op die eiland [[Oahu]]]]
Hawaii lê suid van die deelstaat [[Alaska]], noord van die [[Frankryk|Franse]] eiland [[Tahiti]] in [[Frans-Polinesië]] en sowat 3 700 kilometer wes van die Amerikaanse vasteland. Alhoewel die eilandgroep polities deel uitmaak van [[Noord-Amerika]], vanweë sy ligging noord van die [[ewenaar]] en in geografiese opsig ook nie by die Suidsee-eilande gereken word nie, behoort dit ten opsigte van sy inheemse bevolking en beskawing wél tot [[Polinesië]] en vorm dit die noordelike punt van die [[Polinesiese Driehoek]].
Die bewoners van die huidige Amerikaanse deelstaat is 'n mengelmoes van Europese en Oosterse nasies en rasse, terwyl die oorspronklike Polinesiese bewoners vandag in die minderheid is.
Ondanks sy ligging in die Noordelike [[Stille Oseaan]] naby die [[Kreefskeerkring]] en byna 2 400 kilometer noord van die ewenaar word Hawaii in die algemeen veral deur [[toeriste]] as 'n tipiese Suidsee-eiland gereken en dikwels met 'n sorgvrye paradys geassosieer. Gevolglik het [[Honolulu]] met sy bekende [[Waikiki|Waikiki-strand]] al dekades gelede 'n sinoniem vir moderne Amerikaanse massatoerisme geword. Sowat 60 persent van alle besoekers kom tans uit die Verenigde State en [[Japan]].<ref>{{de}} Stahn (1995), bl. 14</ref> Nogtans het Hawaii sy natuurskoon danksy die [[omgewingsbewustheid]] van sy inwoners bewaar.
== Etimologie ==
Die Deelstaat Hawaii het sy naam te danke aan die grootste eiland [[Hawaii (eiland)|Hawaii]]. Volgens 'n algemene verklaring vir die naam ''Hawaiʻi'' is dit afkomstig van ''Hawaiʻiloa'', 'n karakter in die Hawaiiaanse mondelinge oorlewering. Hy het die eilandgroep glo ontdek toe die Hawaiiaanse volk hulle op dié eilande gevestig het.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Bruce Cartwright |title=The Legend of Hawaii-loa |url=http://www.ethnomath.org/resources/cartwright1929.pdf |url-status=dead |journal=Journal of the Polynesian Society |volume=38 |pages=105–121 |year=1929 |via=Ethnomathematics Digital Library (EDL) |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713091306/http://www.ethnomath.org/resources/cartwright1929.pdf |archive-date=13 Julie 2007}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hawaiischoolreports.com/symbols/origins.htm |title=Origins of Hawaii's Names |accessdate=30 Desember 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061230195509/http://www.hawaiischoolreports.com/symbols/origins.htm |archive-date=30 Desember 2006 |url-status=dead}}</ref>
Die [[Hawais]]e woord ''Hawaiʻi'' is baie soortgelyk aan die [[Polinesiese tale|Proto-Polinesiese]] woord ''Sawaiki'' met die gerekonstrueerde betekenis "tuisland."<ref>{{en}} {{cite book |author=Bruce Biggs |editor=Douglas G. Sutton |chapter=Does Māori have a closest relative? |title=The Origins of the First New Zealanders |publisher=Auckland University Press |location=Auckland |date=1994 |isbn=978-1-86940-098-9 |pages=96–105}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Ross Clark |editor=Douglas G. Sutton |chapter=Moriori and Māori: The Linguistic Evidence |title=The Origins of the First New Zealanders |publisher=Auckland University Press |location=Auckland |date=1994 |isbn=978-1-86940-098-9 |pages=123–135}}</ref> [[Kognaat|Kognate]] van ''Hawaiʻi'' bestaan in ander Polinesiese tale soos [[Maori (taal)|Maori]] (''Hawaiki''), [[Cookeilandse Māori]] (''ʻAvaiki'') en [[Samoaans]] (''Savaiʻi''). Volgens die [[Taalwetenskappe|taalkundiges]] Pukui en Elbert<ref>{{en}} {{cite book |author=M.K. Pukui; S.H. Elbert |title=Hawaiian Dictionary |publisher=University of Hawaiʻi Press |location=Honolulu |year=1986 |isbn=978-0-8248-0703-0 |page=62}}</ref> is "êrens in [[Polinesië]] ''Hawaiʻi'' of 'n kognaat die naam van die onderwêreld of van die voorvaderlike tuiste, maar in Hawaii het dié naam geen betekenis nie".<ref>{{en}} {{cite book |author=M.K. Pukui; S.H. Elbert; E.T. Mookini |title=Place Names of Hawaii |publisher=University of Hawaiʻi Press |location=Honolulu |year=1974 |isbn=978-0-8248-0208-0}}</ref>
In 1978 is Hawais opgeneem in die grondwet van die deelstaat Hawaii as [[Amptelike taal|ampstaal]] saam met Engels.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://lrbhawaii.org/con/conart15.html |title=Article XV, Section 4 |work=Die Grondwet van die Deelstaat Hawaii |publisher=Wetgewende Verwysingsburo van Hawaii |accessdate=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101203129/http://lrbhawaii.org/con/conart15.html |archive-date=1 November 2017 |url-status=live}}</ref> Die titel van die deelstaatgrondwet is ''The Constitution of the State of Hawaii'' ("Die Grondwet van die Deelstaat Hawaii"). Artikel XV, Afdeling 1 van die grondwet noem dit ''The State of Hawaii'' ("Die Deelstaat Hawaii").<ref>{{en}} {{cite web |url=http://lrbhawaii.org/con/conart15.html |title=Article XV, Section 1 |work=Die Grondwet van die Deelstaat Hawaii |publisher=Wetgewende Verwysingsburo van Hawaii |accessdate=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101203129/http://lrbhawaii.org/con/conart15.html |archive-date=1 November 2017 |url-status=live}}</ref> Diakritiese tekens word nie gebruik nie, aangesien die dokument, wat in 1949 opgestel is,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://lrbhawaii.org/con/conorg.html |title=The Constitution of the State of Hawaii |work=Die Grondwet van die Deelstaat Hawaii |publisher=Wetgewende Verwysingsburo van Hawaii |accessdate=9 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150309102450/http://lrbhawaii.org/con/conorg.html |archive-date=9 Maart 2015 |url-status=live}}</ref> die gebruik van die ''[[ʻOkina|ʻokina]]'' (ʻ) en die ''[[Makron|kahakō]]'' in die moderne Hawaise [[ortografie]] voorafgaan. Die presiese spelling van die deelstaatnaam in Hawais is ''Hawaiʻi''. In die Hawaiiaanse toelatingswet, wat Hawaiiaanse [[burgerskap]] toestaan, gebruik die federale regering ''Hawaii'' vir die deelstaatnaam. Amptelike regeringspublikasies, departement- en kantoortitels, asook die Seël van Hawaii gebruik die tradisionele spelling sonder simbole vir glottale pouses of vokaallengte.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.wowpolynesia.com/hawaiian-language/ |title=Hawaiian language |publisher=Wow Polynesia |date=2 Desember 2009 |accessdate=18 Junie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110618030826/http://www.wowpolynesia.com/hawaiian-language/ |archive-date=18 Junie 2011 |url-status=dead}}</ref>
== Geografie ==
[[Lêer:Hawaje-NoRedLine.jpg|duimnael|[[Nasa]]-satellietbeeld van Hawaii, soos afgeneem in 2003]]
[[Lêer:Hawaii Islands2.png|duimnael|Ligging van Hawaii]]
[[Lêer:Hawaiianislandchain USGS.png|duimnael|Die Hawaii-eilande]]
[[Lêer:Map of Hawaii NA.png|duimnael|'n Kaart van Hawaii se hoofeilande]]
Die eilandketting van Hawaii behels 132 eilande, eilandjies, riwwe en seerotse en strek soos 'n groot boog vanuit die mees suidelike eiland – Hawaii (19° Noord, 154° Wes) – oor 'n lengte van byna 2 600 kilometer in noordelike rigting tot by die Kure-atol (28° Noord, 179° Wes) digby die internasionale datumlyn. Hawaii is in die sentrum van die Stille Oseaan geleë – sowat 4 700 kilometer van die Amerikaanse weskus, 6 200 kilometer van [[Japan]] en 8 000 kilometer van die [[Australië|Australiese]] [[metropool]] [[Sydney]] af.
Aangesien die Hawaii-eilandketting deel uitmaak van die uitgestrekte [[Polinesiese Driehoek]], wat oor Tahiti en die [[Paaseiland]] tot by [[Nieu-Seeland]] strek, word dit dikwels by die Suidsee gereken. Sy natuur, klimaat en inheemse beskawing deel inderdaad talle gemeenskaplike kenmerke met die Suidsee-eilande suid van die ewenaar.
Slegs sewe van die Hawaise eilande is bewoon en vorm saam met een onbewoonde eiland die sogenaamde agt hoofeilande aan die suidelike eindpunt van die eilandketting. Die hoofeilande beslaan die grootste deel van Hawaii se oppervlakte: Hawaii (die "Groot Eiland" en naamgewer) met 10 548, [[Maui]] met 1 888, [[Oahu]] met 1 574, [[Kauai]] met 1 432, [[Molokai]] met 673, [[Lanai]] met 362, [[Niihau]] met 180 en Kahoolawe (digby Lanai) met 117 vierkante kilometer. Met altesaam 16 697 vierkante kilometer beslaan die hoofeilande byna die hele oppervlakte van die eilandketting met 16 705 vierkante kilometer, terwyl die sowat 125 kleiner eilande, atolle en rotsbanke slegs 'n totale oppervlakte van sowat 8 vierkante kilometer het.
Die enigste noemenswaardige van die kleiner eilande is die [[Midway-atol]]. Aangesien hulle sedert 1903 regstreeks deur die [[Amerikaanse Vloot]] beheer word, word hierdie eilandgroep met sowat 2 000 inwoners – merendeels soldate met hul gesinne – in administratiewe opsig nie by die deelstaat Hawaii gereken nie.
Oahu met die hoofstad Honolulu vorm ondanks sy relatief klein oppervlakte die politieke en ekonomiese sentrum van die deelstaat Hawaii en behels vier vyfdes van die totale bevolking. Aangesien Oahu as die hoofeiland fungeer, word na die ander eilande dikwels as die "buureilande" of "buite-eilande" verwys. Nogtans dra elkeen van die eilande sy trotse bynaam: Terwyl Hawaii se bynaam – ''Big Island'' of die "Groot Eiland" – slegs na sy grootte verwys (die altrnatiewe naam "Orgideë-Eiland" het nie ingeburger geraak nie), is aan die ander eilande met min of meer fantasieryke name gegee soos "Tuin-Eiland" (Kauai), "Vriendelike Eiland" (Molokai), "Vallei-Eiland" (Maui) of "Spoke-" en "Pynappel-Eiland" (Lanai).
Vanweë die naam Hawaii se dubbelsinnigheid is daar 'n konvensie om van ''op Hawaii'' te praat as iemand op die Groot Eiland bly, en van ''in Hawaii'' indien 'n mens die deelstaat bedoel.<ref>{{de}} Stahn (1995), bl. 21</ref>
Afgesien van die [[koraalriwwe]] is die Hawaise eilande uitsluitlik van vulkaniese oorsprong. Terwyl die grootste vulkane soos [[Mauna Kea]] en [[Mauna Loa]] sigbare hoogtes van meer as 4 000 meter bereik, is hierdie bergspitse net die pieke van reusagtige berge wat meer as 10 000 meter hoog vanaf die Stille Oseaan se seebodem rys en dus as die hoogste pieke ter wêreld beskou word.
== Klimaat ==
[[Lêer:Windswept tree on Big Island, Hawaii.jpg|duimnael|'n Windverwaaide boom op Big Island]]
Vanweë sy ligging in die buitenste sone van die tropegordel het Hawaii 'n stabiele oseaanklimaat met lae temperatuurskommelings: Die gemiddelde somertemperature is met 26 °C net vier graad hoër as dié van die winter. Naas die tropiese invloede speel ook die ligging in die passaatgordel van die [[Noordelike Halfrond]] 'n beduidende rol ten opsigte van die weerspatrone. Die wind waai meestal uit noordoostelike rigting sodat daar aan die eilande se loefkante jaarliks tussen 3 000 en 5 000 liter se neerslae per vierkante meter aangeteken word. Met uiterstes van 15 000 liter per vierkante meter is die Hawaii-eilande selfs die wêreld se rekordhouers ten opsigte van jaarlikse [[reën]]val.
In teenstelling met die noordoostelike kante van die eilande kry die benedewindse streke minder as 600 liter reën per vierkante meter wat in die poreuse [[vulkaan]]grond dikwels vinnig wegsypel. In die hoofstad Honolulu word minder as 600 millimeter jaarlikse reënval aangeteken, terwyl die droogste en natste plek van die eilandketting op die eiland Kauai lê: Die jaarlikse reënval varieer hier tussen 0 millimeter in die Ka'u-woestyn in die weste van die eiland en 12 000 millimeter teen die hange van Mount Wai'ale'ale. Die meeste reënval word in die [[winter]]maande tussen laat Oktober en April aangeteken.
As gevolg van die eilande se ligging in die passaatgordel is die weer dikwels bewolk sodat Hawaii in vergelyking met ander gebiede op dieselfde breedtegraad slegs tussen 40 en 75 persent van die maksimale sonskynure per jaar kry. Behalwe vir Augustus, die enigste baie warm en bedompige maand, varieer die relatiewe humiditeit tussen 55 en 70 persent.
Temperature in die hoër geleë dele van die eilande is gewoonlik laer en kan selfs tot vriespunt daal. Vanweë die groot verskeidenheid landskapsvorme en mikroklimaatsones is die gegewens ten opsigte van gemiddelde temperature en neerslae in die algemeen slegs in 'n redelik klein gebied – meestal langs die kuslyn – van toepassing en varieer grootliks in ander dele van die eilande.
== Geologie ==
=== Raaiselagtige lawastrome ===
[[Lêer:Hawaiian Eruption-numbers.svg|duimnael|Die tipiese uitbarsting van 'n Hawaise skildvulkaan: ''1 aswolk 2 lawafontein 3 krater 4 lawameer 5 fumarole 6 lawastroom 7 lae van lawa en as 8 stratae 9 sill (drumpel) 10 magmapyp 11 magma-kamer 12 dyk'']]
Die geologiese geskiedenis van Hawaii het in die dieptes van die Stille Oseaan begin. Die groot vulkane op die eiland Hawaii is slegs drie miljoen jaar oud, en hulle het sowat 2,5 miljoen jaar benodig voordat hulle vir die eerste keer uit 'n oorspronklike diepte van 5 000 meter bo die seespieël verrys het. Die twee aktiewe vulkane [[Mauna Loa]] en [[Kīlauea]] het daarna oor 'n tydperk van 500 000 jaar nog 4 000 meter se lawa opeengehoop om hul huidige pieke te skep.
Volgens die berekeninge van wetenskaplikes het elkeen van die vulkane jaarliks 0,1 kubieke kilometer lawa na die oppervlak vervoer. Voor die 1960's was die heersende geowetenskaplike teorieë nie in staat om die oorsprong van hierdie geweldige lawastrome te verklaar nie, net soos 'n aantal ander geologiese fenomene: Slegs die suidoostelike eilande se vulkane is nog steeds aktief, terwyl die nie-vulkaniese eilande in die noordwestelike rigting al hoe kleiner en in geologiese opsig ouer word: Hawaii is 'n relatief jong eiland wat eers sowat 500 000 jaar gelede ontstaan het, Molokai is twee, Nihoa 7,5, die French Frigate Shoals twaalf en Midway-atol selfs 28 miljoen jaar oud.
Voor die 1960's het die heersende opvatting oor die aardkors beweer dat dit orals op die planeet tektonies stabiel en onbeweeglik sou wees. Wetenskaplikes het wél besef dat daar tektoniese prosesse soos verskuiwings plaasvind wat onder meer aardbewings tot gevolg het, maar was daarvan oortuig dat die kontinentale plate hierdeur nie geraak sou word en as "vas veranker" beskou moes word.
Eers in die 1960's het navorsers die bewys vir 'n hipotese gelewer wat al in 1920 deur die Duitse geoloog [[Alfred Wegener]] (1880–1930) gestel is: Die aardkors en ook die vastelande dryf as groot plate op die taai-vloeibare magma van die aardmantel. Hierdie nuwe teorie staan nou as [[plaattektoniek]] bekend.
Volgens die plaattektoniek is gesteentes verganklik, en in die sentrale bergrûe van die oseane, waar magma deur groot splete in die aardkors opbeweeg, ontstaan steeds nuwe aardkorsgesteentes. Die splete vorm tegelykertyd die buitekante van die aardkors se groot plate wat deur onderstromings van mekaar weggedryf word. Die plate beweeg jaarliks net enkele sentimeter, en in bepaalde randgebiede gly hulle terug na die aardmantel toe om sodoende gesmelt te word en 'n nuwe kringloop te begin.
Die plaattektoniek-teorie lewer 'n eenvoudige verklaring vir geologiese fenomene soos vulkanisme, aardbewings en die vorming van bergreekse. Orals waar twee plate bymekaarkom en teen mekaar bots, is daar seismiese en vulkaniese aktiwiteite en word nuwe gebergtes gevorm.
=== John Tuzo Wilson se ''hotspot''-teorie ===
[[Lêer:Hawaiian lava flow.jpg|duimnael|Strome van ''pāhoehoe'' of basaltiese lawa op Big Island. Foto: Mila Zinkova (2007)]]
Aangesien die Hawaise vulkane nie by 'n breuklyn nie, maar in die middel van die Pasifiese Plaat – en dus duisende kilometer van enige plaatgrens af – geleë is, is 'n bykomende teorie benodig wat deur die geowetenskaplike John Tuzo Wilson (1908–1993) geformuleer is: Volgens hom tree sogenaamde ''hotspots'' as onbeweeglike vurige vlekke op bepaalde plekke van die aardkors op. Hul sterk hitte brand holtes in die Pasifiese Plaat sodat magma kan opbeweeg wat eers op die seebodem uitstroom en later na die seevlak opstyg om uiteindelik nuwe eilande te vorm.
Wilson se ''hotspot''-teorie verduidelik ook hoekom net die suidoostelike Hawaii-eilande nog deur vulkanisme geraak word – hulle lê tans regstreeks oor een van die vurige plekke, terwyl die ander eilande al lank daarvan wegbeweeg het. Geowetenskaplikes is nou ook in staat om die spesifieke eienskappe van Big Island se lawa – dit is meer vloeibaar en bevat minder gasse as ander soorte lawa – te verklaar. Dit is afkomstig van 'n gedeelte van die aardkors wat deur baie hoë temperature gekenmerk word.
Aan die hand van die ouderdom van die Hawaii-eilandketting en sy lengte het wetenskaplikes berekeninge ten opsigte van die snelheid, waarmee die Pasifiese Plaat beweeg, gedoen om sodoende Wilson se hipotese te toets. Die berekeninge het ooreenkom met ander metings en bevestig dat die Pasifiese Plaat teen 'n snelheid van sowat agt sentimeter per jaar in noordwestelike rigting beweeg.
In 1972 het die Amerikaanse geofisikus James Morgan die oorspronklike ''hotspot''-teorie as sy uitgangspunt geneem om ook die beweging van die ondersese Emperor Seamounts-bergreeks te ondersoek. Die bergreeks, wat van die mees noordwestelike punt van die Hawaii-eilandketting tot naby die Aleoete-eilande strek, is volgens Morgan net soos Hawaii deur 'n hotspot geskep en het sowat 34 miljoen jaar gelede sy bewegingsrigting verander. Morgan se hipotese verduidelik hoekom die bergreeks 'n draai maak en voorspel ook dat die Emperor Seamounts se mees noordelike bergspits Meiji, wat 70 miljoen jaar gelede ontstaan het, binne enkele miljoen jare in 'n diepseetrog voor die Aleoete sal versink.
'n Verdere bewys vir die juistheid van Wilson se bevindings is jong vulkaniese gesteentes op die seebodem sowat 30 kilometer suidoos van Big Island – die Loihi Seamount, wat in 1978 deur geoloë ontdek is, is twee jaar later as 'n aktiewe vulkaan geïdentifiseer. Sy bergspits rys nog net 950 meter benede seevlak en sal in enkele duisend jare met fonteine van waterdamp uit die Stille Oseaan opstyg om geleidelik 'n nuwe eiland te vorm.
=== Verwering en erosie ===
[[Lêer:Nihoa aerial.jpg|duimnael|'n Lugfoto van Nihoa]]
Die tweede belangrike geologiese kringloop, waardeur die Hawaii-eilandketting geraak word, speel hom in teenstelling met die vulkanisme in 'n korter tydsduur van slegs enkele miljoen jare af. Verwering en erosie omskep die vulkaniese landskappe tot tropiese reënwoude, vrugbare landbougrond en klipstrande. Terwyl die branders die lawastroom op die strand van Kaimu (Big Island), wat meer as 250 jaar gelede hier gevloei en gestol het, tot swart korreltjies fyngemaal het, is die strande op die noordwestelike eilande soos O'ahu reeds wit.
Die mees westelike eilande het vulkaniese berge as gevolg van erosieprosesse tot rotskoppies gekrimp soos byvoorbeeld Tanager Peak op die eiland Nihoa en Miller's Peak. Nihoa lyk vandag op 'n ysberg in die oseaan aangesien die grootste gedeelte van sy skildvulkaan, wat vroeër net soos Mauna Kea enkele duisend meter bo seevlak verrys het, nou onder water lê. Rolstene en sand van die vulkaniese berghellings is hier opeengehoop, en 'n koraalrif word hier tans langsamerhand opgebou. Die uiterste weste van Hawaii is tot atolle met blou strandmere en kringvormige sandeilande soos Laysan en Midway geërodeer.
== Geskiedenis ==
=== Polinesiese setlaars ===
[[Lêer:Hawaii petroglyph men.jpg|duimnael|links|Petrogliewe in die ''Hawaii Vulkane Nasionale Park'']]
[[Lêer:Polynesian Migration.svg|duimnael|Migrasie van die Polinesiese volke vanaf [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] tot die [[Polinesiese Driehoek]] met Hawaii, [[Nieu-Seeland]] en [[Paaseiland]] as sy hoekpunte]]
Hawaii was miljoene jare lank 'n afgeleë, onbewoonde eilandgroep in die uitgestrekte Stille Oseaan. Die eerste Polinesiese setlaars, wat hier voet aan wal gesit het, het op vir-hulle-onbekende flora afgekom, terwyl die plaaslike fauna hoofsaaklik uit sewentig voëlspesies bestaan het. Die eilande was daarnaas ook 'n gewilde rusplek vir trekvoëls.
Moontlik het die eerste Polinesiese setlaars die roetes van trekvoëls gevolg – die Polinesiërs was bekwame seevaarders en navigeerders wat met eenvoudige dog doeltreffende hulpmiddels soos hulle dubbelrompkanoes, die sterre, winde en seestromings oor die Stille Oseaan geseil en hulle op 'n verskeidenheid eilandgroepe gevestig het.
Dit is tans nie moontlik om die presiese datum van die Polinesiese volksplanting op Hawaii te bepaal nie. Navorsers neem aan dat die eerste setlaars hier in die vierde eeu n.C., moontlik ook so laat as 800 n.C. aangekom het. In die volgende 500 tot 600 jaar het hulle 'n geïsoleerde gemeenskap gebly.
'n Tweede immigrasiegolf – hierdie keer uit Tahiti en Raiatea – het eers tussen 1100 en 1300 gevolg. Die Hawaii-eilandgroep het by die Polinesiërs in die suide as ''Hawaii'ia'' ("brandende" of "skynende Hawaii") bekend gestaan. Die nasate van die eerste setlaars is deur die nuwe immigrante òf in slawerny gevoer òf na afgeleë en tot dusver onbewoonde eilande verdryf.
=== Nuwe tyd ===
[[Lêer:King Kalaniopuu Greeting Cook 1781.png|duimnael|Koning Kalaniʻōpuʻu van Hawaii bring geskenke aan James Cook]]
Hawaii het bekendheid verwerf as een van die laaste groot eilandgroepe ter wêreld wat op 20 Januarie 1778 deur die Britse seevaarder en ontdekkingsreisiger kaptein [[James Cook]] ontdek is. Die inheemse bevolking het Cook aanvanklik as 'n godheid beskou, maar tydens sy tweede besoek in Januarie 1779 is hy met wantroue bejeën toe die Hawaiërs waargeneem het dat hy blykbaar nie in staat was om 'n seestorm te kalmeer nie. Uiteindelik is Cook in die heilige Kealakekuabaai vermoor.<ref>{{de}} Stahn, Eberhard: ''Hawaii. Reiseführer mit Landeskunde''. Dreieich: Mai Verlag 1995, bl. 53-55</ref>
In 1795 is die Hawaii-eilande onder Kamehameha I verenig en in 1810 het hy die eerste koning van Hawaii geword.<ref>{{en}} Linda Wedel Greene: ''[http://www.nps.gov/history/history/online_books/kona/history4.htm A Cultural History of Three Traditional Hawaiian Sites on the West Coast of Hawai'i Island (Kapitel 4)]''</ref> In 1845 is die hoofstad [[Honolulu]] gestig<ref>{{en}} [http://wehewehe.org/gsdl2.5/cgi-bin/hdict?d=D48690 Lahaina]</ref> en in 1887 het [[David Kalakaua]] [[Pearl Harbor]] aan die Verenigde State oorhandig.
=== Die einde van die monargie ===
Die afsterwe van koning Kalakaua vroeg in 1891 het die monargiese stelsel in 'n krisis gedompel. Sy suster Lydia Lili'uokalani het vir die eerste vrou in Hawaii se geskiedenis geword om die troon te bestyg. Gedurende haar regeringstyd van net twee jaar het sy daadkragtig teen die aanhangers van 'n anneksasie deur die Verenigde State opgetree wat veral in die ''Reform Party'' georganiseer was en vergeefse pogings onderneem om die regte en politieke onafhanklikheid van Hawaiërs deur die hervestiging van die monargiese stelsel te beskerm.
Die Amerikaanse lobbie, wat die sogenaamde ''Annexation Club'' in die lewe geroep het, het nou kort proses van die monargie gemaak. 160 vlootsoldate van 'n Amerikaanse oorlogskip het militêre bystand by die omverwerping van die koningin verleen. Sy is op 17 Januarie 1893 gedwing om afstand van die troon te doen, en 'n voorlopige regering is onder die voorsitterskap van Sanford B. Dole, 'n Hawais-Amerikaanse suikerbaron, gevorm.<ref>{{en}} Donald Rowland: ''The Establishment of the Republic of Hawaii, 1893–1894''. In: ''The Pacific Historical Review'', Vol. 4, No. 3. (Sept. 1935), bl. 201–220. ([http://links.jstor.org/sici?sici=0030-8684%28193509%294%3A3%3C201%3ATEOTRO%3E2.0.CO%3B2-K PDF])</ref>
In die [[19de eeu]] het die bekende Amerikaanse skrywer [[Mark Twain]] Hawaii as "''the loveliest fleet of islands that lies anchored in any ocean"'' ("die bekoorlikste vloot eilande wat in enige oseaan geanker lê") beskryf.<ref>{{en}} Young, Gordon: ''Hawaii, Island of Fire and Flowers''. In: National Geographic Magazine, volume 147, nommer 3, Maart 1975, bl. 399</ref> In 1898 het Hawaii 'n Amerikaanse besitting geword. Die [[Japan]]se lugaanval op die Amerikaanse vlootbasis [[Pearl Harbor]] op 7 Desember 1941, waartydens meer as 2 300 mense hul lewens verloor het, was 'n keerpunt in die [[Tweede Wêreldoorlog]]. In 1959 is Hawaii as die 50ste deelstaat tot die Unie toegelaat.
== Ekonomie ==
[[Lêer:NCL Nawiliwili.jpg|duimnael|'n Luukse [[plesierboot]] van die [[Noorweë|Noorse]] redery ''Norwegian Cruise Lines (NCL)'' in Nawiliwili Harbor (Kauai)]]
Hawaii is een van die vinnigs-ontwikkelende deelstate van die VSA – die per capita-inkomste het tussen 1960 en 1970 met $4 600 meer as verdubbel en in 1990 die $18 000-kerf oorskry. In 2006 het dit reeds meer as $38 000 beloop en was die 16de hoogste in die VSA.
Hawaii se ekonomiese geskiedenis word deur 'n opeenvolging van hoofuitvoere en hoofnywerhede gekenmerk wat sandelhout, walvisvangs, suikerriet en pynappels ingesluit het. Tot by die periode kort ná die Tweede Wêreldoorlog is die ekonomiese lewe daarnaas deur vyf groot suikerriet-maatskappye, die sogenaamde ''Big Five'', oorheers wat ook 'n groot invloed op die politieke ontwikkeling uitgeoefen het. Eers met die staatwording van Hawaii en die opkoms van 'n georganiseerde vakbondbeweging het die ''Big Five'' hul oorheersende invloed geleidelik verloor.
Sedert die middel van die 20ste eeu het die Amerikaanse Weermag, toerisme en onderwys tot die belangrikste ekonomiese sektore ontwikkel. Toerisme is sedert 1959, toe Hawaii 'n Amerikaanse deelstaat geword het, die grootste sektor wat sowat 'n kwart van die bruto nasionale produk (BNP) oplewer. Die openbare sektor het nogtans die belangrikste werkgewer gebly. Die huidige ekonomiese beleid is veral op diversifisering gemik.
=== Landbou ===
[[Lêer:Sandalwood.jpg|duimnael|'n Jong Hawaise sandelhoutboom (''Santalum ellipticum'')]]
[[Lêer:Taro fields.JPG|duimnael|Tarovelde op die eiland Kaua'i]]
[[Lêer:Taro corms.JPG|duimnael|Taroknolle, 'n tradisionele Hawaise stapelvoedsel]]
Die tradisionele gewasse, wat deur die eerste Polinesiese setlaars in Hawaii ingevoer is en naas [[vis]] 'n belangrike rol as [[stapelvoedsel]] gespeel het, was die stapelvoedsel taro (''Colocasia esculenta'' of ''antiquorum'', Hawais: ''kalo'', 'n plant wat vanweë sy mitologiese betekenis ook 'n beduidende rol by Hawaise rituele gespeel het), broodvrugte ('' 'ulu''), [[patats]] ('' 'uala''), yams, [[groente]], [[varing]]s, [[vrugte]] en [[seewier]] (''limu'').<ref>{{en}} [http://www.canoeplants.com/kalo.html ''Canoe Plants of Ancient Hawai'i'']</ref>
Sandelhout was sedert 1790 een van die eerste belangrike uitvoere, maar grootskaalse ontbossing het reeds in die 19de eeu 'n einde aan die sandelhoutbedryf gemaak. Ook die walvisvangers, wat Hawaii as 'n basis en handelsentrum gebruik het, het met die ontginning van ruolie in die VSA op 'n slag broodloos geword nadat die goedkoop petroleum walvisolie vinnig vervang het.
Ander gewasse en bome, wat eers in die moderne tydperk in Hawaii ingevoer is, sluit [[lemoen]]e (1792), [[koffie]] en [[pynappel]]s (1813), [[Mango-agtiges|mangobome]] (1824), [[rys]] (1858), [[eucalyptus]] (bloekom, 1870), [[ysterhout]]bome (1880's en 1890's), [[makadamia]]neute (1881), ''Smooth Cayenne''-pynappels (1890) en ''Solo''-[[papaja]]s (1911) in.
Suikerriet is reeds deur die eerste Polinesiese setlaars op Hawaii ingevoer, en in die vroeë 19de eeu het Chinese en [[Spanjaarde]] die eerste pogings onderneem om dié gewas op 'n grootskaalse manier te verbou. Maar eers in 1835 het die industriële suikerbedryf op die eiland Kauai met die bou van die eerste suikermeule 'n aanvang geneem.
Vanweë die knellende tekort aan mannekrag – talle inheemse Hawaiërs het aan nuwe siektes beswyk wat deur die Europeërs en ander vreemdelinge op die eilande versprei is – het die suikerbedryf vanaf 1850 gasarbeiders uit China en later ook uit Japan, [[Korea]], [[Puerto Rico]], die [[Filippyne]] en selfs [[Europa]] in diens geneem. Die bedryf het land – wat dikwels aan die droë, benedewindse kant van die eilande geleë was – teen lae pryse van Hawaise families gekoop en danksy die besproeiing van die suikerrietgewasse in vrugbare grond omgeskep. Nuwe landboumetodes, plaagbeheer en die teelt van geskikte suikerrietsoorte het die opbrengste aansienlik verhoog.
Weens oorproduksie en die gepaardgaande prysverlaging, maar ook as gevolg van 'n nypende watertekort het die Hawaise suikerbedryf in die laat 20ste eeu groot moeilikhede ondervind, en 'n aantal suikermeule is gesluit.
Ofskoon dit steeds minder landbougrond beslaan het as die suikerrietplantasies, het die pynappelbedryf 'n simbool van Hawaii geword, onder meer danksy die hoë gehalte van plaaslike kultivars wat op die vrugbare vulkaangrond goed geaard het. Die geskiedenis van die bedryf het reeds in die vroeë 19de eeu begin, tog word James Drummond Dole as die pionier van die industriële pynappelverbouing in Hawaii beskou. In 1901 het Dole sy ''Hawaiian Pineapple Company'' geïnkorporeer. Dole se pynappelfabriek in Honolulu, waar in die tydperk tussen 1907 en 1991 die meeste van sy vrugte ingeblik is, was 'n tyd lank die grootste van sy soort wêreldwyd. Net soos die suikerbedryf was ook die pynappelprodusente op buitelandse plaaswerkers aangewese.
Teen die middel van die 20ste eeu was Hawaii die grootste pynappelprodusent ter wêreld, en die plaaslike bedryf het met sy agt maatskappye en 3 000 werkers sowat 80 persent van die wêreldoes opgelewer.<ref>{{en}} [http://gohawaii.about.com/od/oahuhonolulu/a/pineapple_2006a.htm ''gohawaii.about.com''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613154104/http://gohawaii.about.com/od/oahuhonolulu/a/pineapple_2006a.htm |date=13 Junie 2008 }}</ref> In die 1990's het steeds 60 persent van alle ingeblikte pynappelvrugte op die Amerikaanse mark uit Hawaii gekom.
Vanweë die hoër produksiekoste het Hawaii sy status as belangrike pynappelprodusent intussen lankal aan lande soos [[Thailand]], die Filippyne en [[Brasilië]] afgestaan wat elkeen tussen tien en dertien persent van die wêreldproduksie oplewer, terwyl Hawaii se aandeel tot sowat twee persent gekrimp het. Nadat die maatskappy ''Del Monte'' aangekondig het dat hy sy pynappelverbouing in 2008 sal staak, is daar naas ''Dole Food Hawaii'' nog net een ander belangrike produsent in die deelstaat aktief, ''Maui Pineapple Co.'' Die bedryf het tans nog 1 200 werknemers in diens.<ref>{{en}} [http://gohawaii.about.com/od/oahuhonolulu/a/pineapple_2006a.htm ''gohawaii.about.com: Del Monte to End Pineapple Production in Hawaii''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613154104/http://gohawaii.about.com/od/oahuhonolulu/a/pineapple_2006a.htm |date=13 Junie 2008 }}</ref>
Aangesien die tipiese monokulture vier vyfdes van Hawaii se landbougrond beslaan het, het ander gewasse steeds 'n minder belangrike rol gespeel. Terwyl groente, graan en aartappels nog in die middel van die 19de eeu na [[Kalifornië]] uitgevoer is, voorsien invoere tans aan 80 persent van Hawaii se voedselbehoeftes. Selfs die verbouing van ''taro'', 'n inheemse knolgewas en tradisionele stapelvoedsel, het sedert 1950 met sowat 50 persent afgeneem.
Die belangrikste landbouprodukte, wat nog steeds uitgevoer word, is papajas en ander tropiese vrugte, [[Kona-koffie]] (eiland Hawaii), Maui-koffie (Maui), macadamianeute (Hawaii), gemmer (met 'n rekordoes van 18 miljoen pond in 1998) en blomme, veral orgideë. Die stad [[Hilo]] op Big Island is die sentrum van die Hawaise orgideëbedryf.
Hawaii is die enigste VSA-deelstaat waar koffie op 'n kommersiële basis verbou word. Die jaarlikse produksie op die eilande Hawaii, Kauai, Maui, Molokai en Oahu het in die 1990's sowat 7,6 miljoen pond beloop.
Tans word sowat 'n tiende van die deelstaat se totale oppervlakte vir landboukundige doeleindes gebruik. Die landboubedryf word deur groot plantasies met 'n gemiddelde oppervlakte van meer as 200 hektaar oorheers.<ref>{{en}} MERIAN: ''Hawaii''. Hamburg: Hoffmann und Campe, September 1984, bl. 146</ref>
=== Veeteelt ===
[[Lêer:ParkerRanch.jpg|duimnael|Die vrugbare vulkaniese weivelde van die ''Parker Ranch'' op Big Island]]
Die eerste beeste uit Kalifornië is deur kaptein George Vancouver tydens sy tweede seereis in 1793 ingevoer. Saam met hierdie eerste vee het in die volgende jaar nog enkele beeste op die eiland Hawaii aangekom. Van die agt vroulike en vier manlike diere het twee kort ná die landing beswyk. Aangesien koning Kamehameha I 'n taboe op die slagting van die beeste geplaas het, was daar in 1830, toe die taboe opgehef is, het die kudde beeste aansienlik vermeerder.
Veeteelt word in Hawaii vandag met die ''Parker Ranch'' op Big Island vereenselwig. Die ''ranch'' is as een van die oudste bestaande veeplase in die VSA al in 1847 deur die veeteler John Palmer Parker gestig wat destyds probeer het om Europese beesrasse op die eiland in te voer. Die ''ranch'' op die Waimea-hoogplato het met sy sowat 60 000 beeste vinnig tot een van die grootste Amerikaanse veeplase gegroei en strek tans oor 'n oppervlakte van 150 000 akkers (610 vierkante kilometer).
Die plaaslike cowboys van oorspronklik Spaans-Meksikaanse afkoms staan plaaslik as ''paniolos'' bekend ('n Hawaise weergawe van ''españoles'' of Spaanssprekendes), alhoewel later ook Filippyne, [[Han-Chinese]] en [[Japanners]] as ''paniolos'' op die veeplaas kom werk het. ''Parker Ranch'', wat gedurende die Tweede Wêreldoorlog as 'n oefenterrein vir 50 000 soldate van die [[Amerikaanse Marinierskorps]] gebruik is, is ná die afsterwe van sy laaste eienaar, Richard Smart, in 1992 in 'n nie-winsgewende stigting (''Parker Ranch Foundation Trust'') omgeskep wat hom vir gesondheidsorg, onderwys en die sosiale welsyn van mense in die plaaslike Waimea-gemeenskap beywer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.parkerranch.com/Parker-Ranch/160/about-the-ranch |title=Die amptelike webwerf van die Parker Ranch: About the Ranch |accessdate=15 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071215002624/http://www.parkerranch.com/Parker-Ranch/160/about-the-ranch |archive-date=15 Desember 2007 |url-status=dead}}</ref>
Naas die ''Parker Ranch'' is daar nog 'n aantal kleiner veeplase op die ander eilande, tog kan die plaaslike veetelers net in sowat veertig persent van Hawaii se vleisbehoeftes voorsien. Kleiner veeboederye spits hulle op melkproduksie toe.
=== Energie en natuurlike hulpbronne ===
[[Lêer:HickamAFB&C-17.jpg|duimnael|'n Hawais-gebaseerde ''C-17 Globemaster III'' oor die Hickam-lugmagbasis. Die energie-intensiewe militêre sektor is 'n grootskaalse verbruiker van keroseen]]
[[Lêer:South Point Wind Farm.jpg|duimnael|'n [[Windplaas]] by South Point ([[Ka Lae]]), Big Island]]
Die deelstaat Hawaii beskik – behalwe vir [[bauxiet]] wat op die eiland Kauai aangetref word – nie oor enige noemenswaardige minerale hulpbronne nie.
Aangesien die deelstaat Hawaii ver af van die Amerikaanse vasteland geleë is, verskil sy energie-infrastruktuur en sy verbruik sterk van dié van die ander 49 deelstate. Tans is Hawaii nog afhanklik van ingevoerde fossiele brandstowwe om in sy energiebehoeftes te kan voorsien. Ruolie lewer sowat 90 persent van die benodigde energie op, terwyl steenkool en aardgas geen noemenswaardige rol speel nie.
Die per capita-energieverbruik is een van die laagstes in die VSA, en vanweë die warm tropiese klimaat benodig die meeste huishoudings byvoorbeeld geen energie vir verwarmingdoeleindes nie. Die vervoersektor, wat veral keroseen vir militêre en kommersiële vliegtuie benodig, is die belangrikste verbruiker van energie met 'n aandeel van meer as 50 persent, terwyl die deelstaat se ekonomiese hoofsektor toerisme nie energie-intensief is nie.<ref name="tonto">{{en}} {{cite web |url=http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=HI |title=Energy Information Administration: Hawaii |accessdate=9 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609213401/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=HI |archive-date=9 Junie 2008 |url-status=dead}}</ref>
Twee groot olieraffinaderye op Oahu verwerk ruolie wat uit Alaska en uit die buiteland ingevoer word en voorsien in Hawaii se groot behoefte aan vloeibare brandstowwe vir siviele en militêre doeleindes. 'n Plaaslike wet skryf voor dat petrol vir motorvoertuie met suurstof verryk moet word.<ref name="tonto" />
Hawaii se huidige termiese kragsentrales is oorwegend oliegedrewe en wek meer as drie kwart van die deelstaat se elektrisiteit op.
Met die begin van die energiekrisis in die laat 20ste eeu het [[hernubare energie]] 'n steeds belangriker rol in Hawaii begin speel, en 'n talle kleinskaalse energieprojekte is aangepak.
Die termiese kragsentrales op die eiland Hawaii maak uitsluitlik gebruik van biologiese afvalprodukte van die plaaslike suiker- en macadamianeutbedryf of etanol, terwyl 'n windkragsentrale bykomende elektrisiteit in spitstye verskaf. Geotermiese vulkaniese energie word eweneens op Hawaii ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.hawaiisenergyfuture.com/Articles/Renewable_Energy_Sources.html |title=Hawaii's Energy Future: Renewable Enerrgy Sources |accessdate=16 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080316193942/http://www.hawaiisenergyfuture.com/Articles/Renewable_Energy_Sources.html |archive-date=16 Maart 2008 |url-status=dead}}</ref> Danksy die intensiewe sonstraling het sonenergie 'n beduidende bron vir warmwater in privaathuise geword. Die veertien windturbines van die Pakiki Nui-windkragprojek in South Point (Big Island) verskaf sedert 2007 elektrisiteit aan sowat 10 000 huishoudings op die eiland.<ref>{{en}} [http://www.hawaii.gov/dbedt/info/energy/publications/soutpoint-starbulletin06sep14.pdf ''Wind farm to service 10,000 households''. In: Honolulu Star-Bulletin, 14 September 2006]</ref>
Die regering van Hawaii het vroeg in 2008 'n ambisieuse inisiatief aangekondig waarvolgens die deelstaat sy ruolieverbruik tot by die jaar 2030 met 72 persent sal verminder en dit deur hernubare energie sal vervang.<ref>{{en}} [http://www.hawaiicleanenergyinitiative.org/ '' Hawaii Clean Energy Initiative'']</ref>
== Politiek en regering ==
Die Hawaise regeringstelsel volg die voorbeeld van die federale regering, alhoewel daar ook aanpassings gemaak is wat hulle oorsprong in die tydvak van die Hawaise koninkryk het. Soos deur die Grondwet van Hawaii bepaal word, is daar 'n skeiding van magte tussen die uitvoerende, wetgewende en regsprekende gesag.
[[Lêer:Washington Place Honolulu HI.jpg|duimnael|''Washington Place'' in Honolulu, die ampswoning van die Goewerneur van Hawaii]]
Die uitvoerende gesag word deur die Goewerneur en Luitenant-Goewerneur van Hawaii verteenwoordig wat saam verkies word. Die Goewerneur, wat sy setel in Washington Place te Honolulu het, is die enigste regeringsamptenaar wat op deelstaatvlak verkies word – alle ander amptenare word deur hom benoem. Die Luitenant-Goewerneur fungeer as minister van binnelandse sake. Die Goewerneur en Luitenant-Goewerneur hou vanuit hul kantore in die State Capitol toesig oor die werksaamhede van twintig staatsdepartemente en agentskappe.
Die wetgewende gesag word deur die twee kamers van Hawaii se parlement verteenwoordig – vyf afgevaardigdes in die Senaat van Hawaii onder voorsitterskap van die Senaatspresident en 51 afgevaardigdes in die Hawaise Huis van Afgevaardigdes (''House of Representatives'') onder voorsitterskap van die Speaker. Die twee kamers vorm saam die ''State Capitol''.
Die Hawaise Hooggeregshof (''Hawaii State Supreme Court''), wat sy setel in die Aliʻiōlani Hale het, vorm die leidende instelling van die regsprekende gesag. Laer howe vorm die ''Hawaii State Judiciary''.
Uniek aan Hawaii se administratiewe stelsel is die afwesigheid van munisipale owerhede – alle plaaslike owerhede word op countyvlak bestuur. Die enigste geïnkorporeerde gebied in die deelstaat is 'n gekonsolideerde stedelike county – Honolulu County wat die administratiewe gesag oor die hele eiland Oahu het. Die burgemeesters van Hawaii, Honolulu, Kaua'i en Maui, wat almal nie vanuit partylyste verkies word nie, fungeer as hoof uitvoerende amptenare op countyvlak.
== Kultuur ==
=== Taal ===
Hawais (Hawais: ''‘Ōlelo Hawai‘i''), 'n Polinesiese taal met 'n oorspronklike woordeskat van sowat 25 000 woorde, maak deel uit van die Austronesiese taalfamilie en het naas Engels ampstaalstatus in die deelstaat Hawaii. Die eerste grondwet in Hawais is in die jare 1839 en 1840 deur koning Kamehameha afgekondig.
[[Lêer:Adalbert von Chamisso.jpg|duimnael|links|Adelbert von Chamisso (1781–1838) het die eerste Hawaise grammatika saamgestel]]
Die eerste Europeër, wat Hawais noukeurig bestudeer het, was die Duitse digter en natuurkundige Adelbert von Chamisso (1781–1838). Hy het aan boord van die Russiese [[brik]] ''Rurik'' na Hawaii geseil en in die laat herfs van 1816 drie weke op Big Island gebly. Tien maande later het hy 'n tweede reis van twee weke na Hawaii onderneem. Danksy sy navorsingsreise en uitgebreide leeswerk was Chamisso in staat om twintig jaar later die eerste Hawaise grammatika te skryf. Die werk met die titel ''Über die hawaiische Sprache'' is op 12 Januarie 1837 aan die Berlynse ''Akademie der Wissenschaften'' voorgelê wat Chamisso destyds as lid aanvaar het.<ref>{{de}} Schweizer, Niklaus R.: ''Aloha Kelemania''. In: ''MERIAN – Hawaii''. Hamburg: Hoffmann und Campe, September 1984, bl. 90</ref>
In die periode tussen die 1830's en die 1950's het die aantal moedertaalsprekers van Hawais geleidelik afgeneem, en op ses van die sewe bewoonde eilande is die inheemse taal deur Engels vervang. In die laat 20ste eeu het nog sowat 2 000 mense, veral bejaardes, op alle eilande Hawais as hul eerste taal gebruik. Die Hawaise bevolking van die "Verbode Eiland" Niihau is met sowat 180 mense een van die belangrikste groepe Hawaissprekendes.<ref name="stahn82">{{de}} Stahn (1995), bl. 82</ref>
Sedert 1949 het belangstelling in die inheemse taal weer toegeneem. Hawais is in 1978 as tweede ampstaal naas Engels erken, en in 1979 is 'n leerstoel vir Hawais aan die Universiteit van Hawaii in Hilo gevestig. Openbare Hawaismedium-voorskole (''Pūnana Leo'') is in 1984 as die eerste in 'n reeks Hawaistalige skole in die lewe geroep. Die eerste leerders wat hier skoolgegaan het, het intussen grade by kolleges behaal, en baie van hulle praat vlot Hawais. Die kulturele herlewing op die eilande skep 'n gunstige klimaat vir die oorlewing van die taal wat dekades lank as bedreig beskou is.
As 'n Polinesiese taal is Hawais veral ten opsigte van sy melodieuse klankstelsel verwant met die ander tale van die Polinesiese Driehoek soos Tahitiaans en Samoaans. Die kenmerkende spelling met sy talle vokale, wat deur Amerikaanse sendelinge ná hul aankoms op die eilandketting in 1820 geskep is, verskil egter sterk van dié van ander Suidseetale. Die sendelinge het hulle by die transkripsie van Hawais beperk tot die vyf klinkers (a, e, i, o en u) en sewe medeklinkers (h, k, l, m, n, p en w). Om die transkripsie van Hawaise tussenklanke te bepaal, het die taalkundige sendelinge gewoonlik gestem en die spelling volgens die meerderheid se besluit vasgelê. Gevolglik verskil die spelwyse van woorde soms sterk van dié van ander Polinesiese tale – ''tabu'' ("taboe"), wat in die meeste Polinesiese tale voorkom, word in Hawaii byvoorbeeld as ''kapu'' weergegee.<ref name="stahn82" /> In woorde soos ''lūʻau'' ("Hawaise feesmaal") verteenwoordig elke klinker 'n sillabe.
Saam met die ''okina'', 'n soort plofklank en medeklinker, beskik die Hawaise [[alfabet]] oor dertien letters. Die ''okina'' is eers in die laat 20ste eeu ingevoer en soos 'n omgekeerde apostroof (ʻ) geskryf om klinkers van mekaar te skei, soos byvoorbeeld in ''Hawaiʻi''.
Naas die twee amptelike tale Engels en Hawais speel die plaaslike kreooltaal (''Hawaiʻi Creole'') nog 'n belangrike rol as omgangstaal. Die Hawaie Kreools het oorspronklik as 'n verkeerstaal vir kommunikasie tussen inheemse en uitheemse Engelssprekendes in Hawaii ontstaan en die Polinesiese Hawaise Pidgin as omgangstaal vervang. Die woordeskat van ''Hawaiʻi Creole'' is met Portugese, Hawaise, Tagalog-, Japannese, Koreaanse en in 'n mindere mate Spaans-Meksikaanse en Spaans-Puertorikaanse leenwoorde verryk.
=== Branderplankry ===
[[Lêer:Oahu North Shore surfing hand drag.jpg|duimnael|'n Branderplankryer op die golwe van Oahu se North Shore]]
Net soos in ander Polinesiese gemeenskappe het [[branderplankry]] ook in Hawaii 'n belangrike rol gespeel en het deel gevorm van die plaaslike rituele. Tydens die vervaardiging van 'n branderplank en sy eerste gebruik is religieuse plegtighede gehou. Volgens Hawaise liedere was dit die "sport van konings" wat al in die 15de eeu beoefen is. Gewoonlik het die konings en stamhoofde oor die beste branderplanke beskik wat van die beste beskikbare hout vervaardig is, en ook die mees geskikte strande was net vir die heersersklas toeganklik.
Die stamhoof was gewoonlik die beste branderplankryer van die gemeenskap en het sodoende sy hoë status bevestig. Ook gewone Polinesiërs was by die sport betrokke en het hulle vaardighede op die swaar branderplanke bewys. Hierdie tradisionele planke was sowat ses meter lank met 'n gewig van meer as 150 pond en is oorwegend van swaar ''koa''-hout gemaak. Die historiese swaar branderplanke word deesdae net op baie groot branders gebruik.
[[Lêer:Duke Kahanamoku c1912.jpg|duimnael|links|Duke Kahanamoku op 'n poskaart uit die jaar 1915]]
Die Christelike sendelinge, wat omstreeks 1820 na Hawaii gekom het, het branderplankry as 'n dekadente tydverdryf beskou, en tydens die 19de eeu het hierdie sport by die inheemse bevolking minder gewild geraak. Eers in die vroeë 20ste eeu het Blanke geesdriftiges die ou Polinesiese sport herontdek. Veral die plaaslike branderplankryer Duke Kahanamoku (1890–1968), wat as swemmer in [[Olimpiese Somerspele 1912|1912]] en [[Olimpiese Somerspele 1920|1920]] Olimpiese goue medaljes gewen het, het baie tot die nuwe gewildheid van die sport bygedra. Hy het in Kalifornië en aan die Amerikaanse weskus net soos in Australië duisende aangesteek met sy geesdrif vir branderplankry. In 1968, die jaar van sy afsterwe, is 'n belangrike kompetisie, die ''Duke Kahanamoku Surfing Classic'', na hom vernoem.
Makaha Beach aan die weskus van Oʻahu is die toneel van die ''Buffalo's Big Board Surfing Classic'', 'n kompetisie waarby die ou tradisionele ''olo''-branderplankrystyl met die sogenaamde ''elephant guns'' herleef – baie swaar Polinesiese branderplanke met 'n gewig van tot by vyftig pond en 'n lengte van dikwels meer as drie meter. Die kompetisie, wat in die styl van die ou Hawaise ''[[makahiki]]''-sportfees gehou word, is deur die plaaslike branderplankryer Richard "Buffalo" Keaulana in die lewe geroep.
Die atletiese sport word vandag dwarsoor die wêreld deur mans en vroue beoefen. Die groot Hawaise branderplankry-kompetisies word gewoonlik tussen laat November en die middel van Desember gehou wanneer die winterstorms in die noordelike Stille Oseaan veral langs die noordkus van Oahu baie groot branders laat ontstaan en sodoende gunstige toestande vir branderplankryers skep. 'n Sirene kondig die natuurverskynsel aan vir alle geesdriftiges in die gebied, wat met bekende branderplankrystrande soos Sunset Point, Waimea Bay en Halaiwa pronk.
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie}}
; Regeringswebtuistes
----
* {{en}} [http://www.hawaii.gov/ ''Amptelike webwerf'']
; Ensiklopediese inligting
----
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Hawaii-state|title=Hawaii|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 Mei 2024}}
; Toerisme
----
* {{en}} {{Wikivoyage|Hawaii}}
* {{en}} [https://www.gohawaii.com/ ''Hawaii Travel Information'']
; Geskiedenis
----
* {{en}} [https://www.hawaiianhistory.org/ ''Hawaiian Historical Society'']
; Landbou
----
* {{en}} [http://www.canoeplants.com/index.html ''The "Canoe Plants" of Ancient Hawai'i'']
* {{en}} [http://www.hawaiiag.org/harc/HARCHS11.HTM ''Hawaii Agricultural Research Center: Hawaii's Sugar Industry'']
* {{en}} [http://www.hawaiiag.org/history.htm ''Hawaii's Agricultural Gateway: Some History of Hawaii Agriculture''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302075849/http://www.hawaiiag.org/history.htm |date=2 Maart 2008}}
{{Geografiese ligging
| Senter = {{vlagland|Hawaii}}
| Noord = [[Lêer:Flag of Alaska.svg|20px]] [[Alaska]] ({{vlagland|Verenigde State}}) • [[Stille Oseaan]]
| Noordoos = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Kanada}} • {{vlagland|Verenigde State}}
| Oos = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Meksiko}}
| Suidoos = [[Stille Oseaan]] • {{vlagland|Paaseiland}} ({{vlagland|Chili}})
| Suid = [[Stille Oseaan]] • [[Kingman-rif]] • [[Palmyra-atol]] ({{vlagland|Verenigde State}})
| Suidwes = [[Johnston-atol]] ({{vlagland|Verenigde State}}) • [[Stille Oseaan]]
| Wes = [[Wake-eiland]] ({{vlagland|Verenigde State}}) • [[Stille Oseaan]]
| Noordwes = [[Midway-atol]] ({{vlagland|Verenigde State}}) • [[Stille Oseaan]]
}}
{{Navigasie indeling Verenigde State}}
{{Lande van Oseanië}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Hawaii| ]]
gp47636m9se0himkvvax0jky74xehoh
Ganesha
0
28108
2909194
2907490
2026-06-04T07:16:57Z
Jcb
223
2909194
wikitext
text/x-wiki
{{Hindoegod Inligtingskas
| Naam = Ganesha ({{IAST|Gaṇeśa}})
| Beeld = Ganesha Basohli miniature circa 1730 Dubost p73.jpg
| Byskrif = Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi.<ref>"Ganesha wat gereed maak om sy lotus te gooi. Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi. Hy is in 'n oranje dhoti geklee; sy liggaam is geheel en al rooi. Aan die drie punte van sy piepklein kroon is lotusbloeisels geheg. Hy hou in sy twee regterhande die bidsnoer en 'n beker gevul met drie ''modakas'' vas ('n vierde is in sy slurp). In sy twee linkerhande hou hy 'n groot lotusblom bo en 'n byl onder, met die handvatsel wat teen sy skouer rus. In die {{IAST|Moedgala-poerāṇa}} (VII, 70) gooi Ganesha 'n lotus na die demoon van eiewaan ({{IAST|Mamāsura}}) wat hom aangeval het. Die demoon, wat nie die geur van die goddelike blom kan uitstaan nie, gee aan Ganesha oor." Vir aanhalings en ’n beskrywing van die werk sien: Martin-Dubost (1997), bl. 73.</ref>
| Devanagari = {{lang|sa|गणेश}}
| Sanskrit_Transliterasie = {{IAST|gaṇeśa}}
| Pali_Transliterasie =
| Tamil_skrif =
| Affiliasie = [[Deva]]
| Mantra = {{lang|sa|ॐ गणेशाय नमः}} <br />({{IAST|Oṃ Gaṇeśāya Namaḥ}})
| Wapen = Byl
| Metgesel = [[Buddhi]] (wysheid),<br />Riddhi (welvaart),<br />[[Siddhi]] (vervulling)
| Rydier = muis
}}
'''Ganesha''' of '''Ganesja''' ([[Sanskrit]]: ''गणेश''; {{Audio|Ganesha.ogg|luister}}), wat ook as '''Ganapati''' en '''Winajaka''' bekend staan, is een van die bekendste en mees geliefde [[Hindoeïsme|Hindoe]][[Godheid|gode]].<ref>Rao, bl. 1.</ref> Sy gelykenis word oral in [[Indië]] aangetref<ref>Verwys:
* Brown, bl. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}} is often said to be the most worshipped god in India."
* Getty, bl. 1. "{{IAST|Gaṇeśa}}, Lord of the {{IAST|Gaṇas}}, although among the latest deities to be admitted to the Brahmanic pantheon, was, and still is, the most universally adored of all the Hindu gods, and his image is found in practically every part of India."</ref> en alle Hindoe-affiliasies aanbid hom.<ref>Verwys:
* Rao, bl. 1.
* Martin-Dubost, bl. 2–4.
* Brown, bl. 1.</ref> Sy aanbidding is nie tot Hindoes en Indië beperk nie, maar kom wydverspreid voor, ook onder [[Djainisme|Djainas]] en [[Boeddhisme|Boeddhiste]].<ref>Verwys:
* Chapter XVII, "The Travels Abroad", in: Nagar (1992), bl. 175–187. Vir 'n oorsig oor Ganesha se geografiese verspreiding en gewildheid buite Indië.
* Getty, bl. 37-88, Vir bespreking van die verspreiding van Ganesha-aanbidding in Nepal, Sjinese Turkestan, Tibet, Burma, Siam, Indo-China, Jawa, Bali, Borneo, Sjina en Japan.
* Martin-Dubost, bl. 311–320.
* Thapan, bl. 13.
* Pal, bl. x.</ref>
Ganesha word maklik uitgeken as die god met 'n olifantkop.<ref>Martin-Dubost, bl. 2.</ref> Hy word oor die algemeen aanbid vir die wegneem van hindernisse<ref>Verwys:
* Thapan, bl. 254.
* Kommentaar op {{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}}, vers 12 in {{Harvnb|Saraswati|2004|p=80}} vir Ganesha se rol as die verwyderaar van hindernisse</ref> en as die heer van beginpunte en van hindernisse ('''Wignesja''', '''Wignesjwara'''),<ref name="Vignesha">Hierdie idees is so algemeen dat Courtright hulle gebruik in die titel van sy boek, ''Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings''. Vir die naam ''Wighnesja'', sien: {{Harvnb|Courtright|1985|p= 156, 213}}</ref> asook beskermheilige van die kunste en wetenskappe en die [[deva]] (god) van intellek en wysheid.<ref>{{Harvnb|Heras|1972|p=58}}</ref> Hy word vereer aan die begin van rituele en seremonies en word opgeroep as die beskermer van letterkunde tydens skryfsessies.<ref>Getty, bl. 5.</ref> Verskeie geskrifte bevat mitologiese anekdotes wat met sy geboorte en dade verbind word en verduidelik sy eiesoortige ikonografie.
Ganesha het in die [[4de eeu|4de]] en [[5de eeu]] tydens die Ghoepta-ryk as 'n afsonderlike godheid in ’n duidelik herkenbare vorm ontwikkel, en het eienskappe van [[Vediese religie|Vediese]] en voor-Vediese voorgangers geërf.<ref>Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon" in {{Harvnb|Brown|1991|p=27}}</ref> Hy het vinnig gewild geword en is in die [[9de eeu]] plegtig ingesluit by die vyf hoofgode van [[Smartisme]] ('n Hindoe-denominasie). Aanhangers van die Ganapatja-sekte, wat Ganesha as die allerhoogste godheid geïdentifiseer het, het in dié tydperk ontstaan.<ref>Vir die geskiedenis van die ontwikkeling van die ''{{IAST|gāṇapatya}}'' en hulle verhouding met die wye geografiese verspreiding van Ganesha-aanbidding, sien: Hoofstuk 6, "The {{IAST|Gāṇapatyas}}" in: Thapan (1997), bl. 176–213.</ref> Die hoofgeskrifte toegewy aan Ganesha is die ''Ganeshapurana'', ''Moedgalapurana'' en ''Ganapati-atharvashirsa''.
== Etimologie en ander name ==
Ganesha het baie ander titels en byname, insluitend ''Ganapati'' en ''Wignesjwara''. Die Hindoe-eretitel ''Sjrie'' (ook gespel ''Sri'') word dikwels voor sy naam geplaas. Een van die gewilde maniere waarop Ganesha aanbid word, is deur 'n ''Ganesha-sahasranama'', 'n litanie van "'n duisend name van Ganesha", te dreunsing. Elke naam het 'n ander betekenis en simboliseer 'n ander aspek van Ganesha. Minstens twee verskillende weergawes van die Ganesha-sahasranama bestaan: een weergawe kom uit die ''Ganeshapurana''.<ref>Vir 'n Engelse vertaling van die ''Ganeshapurana'' 1.46, sien: Bailey, bl. 258–269.</ref>
Die naam Ganesha is 'n Sanskrit samestelling van die woorde ''gana'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|गण}}; ''{{IAST|gaṇa}}''), wat "groep", "menigte" of "kategoriestelsel" beteken, en ''isja'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|ईश}}; ''{{IAST|īśa}}''), wat "heer" of "meester" beteken.<ref>Verwys na:
* Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, bl. 21–22.
* Apte, bl. 395.</ref> Die woord ''gaņa'' word dikwels gesien asof dit na die ''gaņas'', 'n groep halfgoddelike wesens wat deel vorm van die gevolg van [[Sjiwa]], verwys wanneer dit met Ganesha geassosieer word.<ref>Vir die afleiding van die naam en die verhouding met die {{IAST|gaņas}}, verwys: Martin-Dubost. bl. 2.</ref> Die term beteken meer algemeen 'n kategorie, klas, gemeenskap, verenigings, of koöperasie.<ref name="ap395">Apte, bl. 395.</ref> Sommige kommentaarskrywers interpreteer die naam "Heer van die {{IAST|Gaņas}}" as "heer van gashere" of "heer van geskepte kategorieë", soos die elemente.<ref>Die woord gaņa word deur Bhāskararāya in sy kommentaar op die {{IAST|gaṇeśasahasranāma}} in hierdie metafisiese sin vertolk. Verwys in besonder na kommentaar op vers 6 insluitend name {{IAST|Gaṇeśvaraḥ}} and {{IAST|Gaṇakrīḍaḥ}} in: {{Harvnb|Śāstri Khiste|1991|pp=7–8}}.</ref> ''Ganapati'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|गणपति}}; {{IAST|gaṇapati}}), 'n sinoniem vir Ganesha, is 'n samestelling wat bestaan uit ''{{IAST|gaṇa}}'', wat "groep" beteken, en ''{{IAST|pati}}'', wat "heerser" of "heer" beteken.<ref name="ap395" /> Die ''Amarakośa'',<ref>Verwys na:
* {{Harvnb|Oka|1913|p=8}} vir bronteks van {{IAST|Amarakośa}} 1.38 as {{IAST|vināyako vighnarājadvaimāturagaṇādhipāḥ - apyekadantaherambalambodaragajānanāḥ}}.
* {{Harvnb|Śāstri|1978}} vir teks van ''{{IAST|Amarakośa}}'' ''versified'' as 1.1.38.</ref> 'n vroeë Sanskrit leksikon, lys agt sinonieme vir Ganesha: Winajaka, Wighnaraja (ewkivalent aan ''Wignesja''), Dwaimatoera ("een wat twee moeders het"),<ref>Y. Krishan ({{IAST|Gaṇeśa}}:Ontrafeling van 'n Enigma, bl. 6): "Pārwati wat 'n beeld van {{IAST|Gaṇeśa}} geskep het uit haar liggaamlike onreinhede<!--impurities--> maar wat ''bedeel is met lewe na dompeling in die heilige water van die Gangā.'' Daar word dus gesê dat hy twee moeders het – Pārwati en Ghangā en word daarom dvaimātura en ook Gāngeya genoem."</ref> Ganadhipa (ekwivalent aan ''Ganapati'' en Ganesha), Ekadanta ("een wat 'n olifanttand het"), Heramba, Lambodara ("een wat 'n boepmaag het", of, letterlik, "een wat 'n hangmaag het"), en ''Gajanana'' ("een wat die gesig van 'n olifant het").<ref>Krishan bl. 6</ref>
''Winajaka'' ([[Sanskrit]]: {{lang|sa|विनायक}}; ''{{IAST|vināyaka}}'') is 'n algemene naam vir Ganesha wat in die puranas en in Boeddhistiese tantras voorkom.<ref name="tha20">Thapan, bl. 20.</ref> Die naam word weerspieël in die benaming van die agt beroemde Ganesha-tempels in Maharashtra wat bekend staan as die astawinajaka.<ref>Vir die geskiedenis van die {{IAST|aṣṭavināyaka}}-terreine en 'n beskrywing van pelgrimsgebruike wat daaraan verwant is, verwys: Mate, bl. 1–25.</ref> Die name ''Wignesja'' en ''Wignesjwara'' ("heer van hindernisse")<ref name="Vignesha" /> verwys na sy primêre funksie in [[Hindoemitologie]] as die skepper en verwyderaar van hindernisse (''{{IAST|vighna}}'').<ref name="Krishanvii">Vir Krishan se standpunte oor Ganesha se tweeledige aard sien sy aanhaling: "{{IAST|Gaṇeśa}} het 'n tweeledige aard; as Vināyaka, as 'n ''{{IAST|grāmadevatā}}'', is hy ''{{IAST|vighnakartā}}'', en as {{IAST|Gaṇeśa}} is hy ''{{IAST|vighnahartā}}'', 'n ''{{IAST|paurāṇic devatā}}''." Krishan, bl. viii.</ref>
'n Prominente naam vir Ganesha in [[Tamil]] is ''Pille'' of ''Pillaiyar'' ("klein kind").<ref>Martin-Dubost, bl. 367.</ref> A.K. Narain onderskei die terme deur aan te dui dat ''pille'' "kind" beteken, terwyl ''pillaiyar'' "adellike kind" beteken. Hy voeg by dat die woorde ''pallu'', ''pella'', en ''pell'' in die [[Drawidiese tale|Drawidiese taalfamilie]] op "tand", of "olifanttand" dui, maar meer dikwels op "olifant".<ref>Narain, A. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: The Idea and the Icon". Brown, bl. 25.</ref> Anita Raina Thapan merk op dat die stamwoord ''pille'' in die naam ''Pillaiyar'' oorspronklik "die kleintjies van die olifant" kon beteken het, omdat die [[Pali]] woord ''pillaka'' "'n jong olifant" beteken.<ref>Thapan, bl. 62.</ref>
== Ikonografie ==
[[Lêer:13th century Ganesha statue cleaned and colour adjusted.jpg|duimnael|250px|Dié standbeeld van Ganesha is in die [[13de eeu]] in die Mysore-distrik van Karnataka opgerig.]]
Ganesha is 'n gewilde figuur in Indiese kuns.<ref>Pal, bl. ix.</ref> Anders as dié van ander gode, vertoon afbeeldings van hom groot verskeidenheid en onderskeibare patrone wat gaandeweg verander.<ref>Verwys na:
* Martin-Dubost, vir 'n omvattende oorsig van ikonografie wat mildelik geïllustreer is.
* Hoofstuk X, "Development of the Iconography of {{IAST|Gaņeśa}}", in: {{Harvnb|Krishan|1999|pp=87–100}}, vir 'n oorsig van ikonografie met klem op ontwikkelende temas, goed geïllustreer met plate.
* Pal, vir 'n geïllustreerde versameling van studies oor spesifieke aspekte van Ganesha met die klem op kuns en ikonografie.</ref> Hy kan staande of dansende uitgebeeld word; heldhaftig besig om demone te beveg, spelend met sy familie as seun, sittende, of besig met aksies in verskeie eietydse situasies.
Ganesha-beelde was teen die [[6de eeu]] algemeen in baie dele van Indië.<ref>Brown, bl. 175.</ref> Die beeld regs is tipies van Ganesha-standbeelde van 900–1 200, nadat Ganesha goed gevestig is as 'n onafhanklike god met sy eie sekte. Hierdie voorbeeld vertoon sommige van Ganesha se algemene ikonografiese elemente. 'n Byna identiese standbeeld is deur Paul Martin-Dubost as vanuit 973–1200 gedateer,<ref>Martin-Dubost, bl. 213. In die boonste regterhoek is die beeld gedateer as (973–1200).</ref> en 'n ander soortgelyke beeld is deur Pratapaditya Pal as vanuit ca. [[12de eeu]] gedateer.<ref>Pal, bl. vi. Die prent op die bladsy beeld 'n klipstandbeeld in die Los Angeles County Museum of Art uit wat gedateer is as ca. 12de eeu. Pal vertoon 'n voorbeeld van die vorm gedateer ca. 13de eeu on bl. viii.</ref> In hierdie beelde het Ganesha die kop van 'n olifant, 'n groot maag en vier arms, iets wat algemeen is in uitbeeldings van hom. Hy hou sy eie gebroke tand in sy onderste regterhand en 'n lekkerny (wat hy met sy slurp proe) in sy onderste linkerhand. Hierdie motief waarin Ganesha sy slurp skerp na sy linkerkant draai om 'n lekker in sy onderste linkerhand te proe is 'n besonder argaïese eienskap.<ref>Brown, bl. 176.</ref>
'n Meer primitiewe standbeeld in een van die Elloragrotte in hierdie vorm word terugdateer tot die 7de eeu.<ref>Sien foto 2, "Large Ganesh", in: Pal, bl. 16.</ref> Die ander hande se besonderhede kom nie duidelik na vore in die beeld regs nie. In die standaardkonfigurasie hou die god 'n byl<ref name="parasu" /> of 'n ankus (olifantstaf)<ref name="ankus" /> in een boonste arm vas en 'n vangriem<ref name="pasa" /> in die ander boonste arm.
Die invloed van hierdie ou samestelling van ikonografiese elemente kan steeds in eietydse voorstellings van Ganesha gesien word. In een moderne vorm is die enigste variasie op die ou elemente die onderste regterhand wat nie die gebroke tand vashou nie, maar eerder na die kyker gedraai is in 'n gebaar van beskerming of vreesloosheid.<ref>Verwys:
* Martin-Dubost, bl. 197–198.
* foto 9, "Ganesh images being taken for immersion", in: Pal, bl. 22–23. Vir 'n voorbeeld van 'n groot beeld van die tipe wat in 'n optog gedra word.
* Pal, bl. 25, Vir twee soortgelyke beelde wat gedompel gaan word.</ref> Dieselfde kombinasie van vier arms en eienskappe kom voor in beelde waar Ganesha dansend vertoon word, wat 'n baie gewilde tema is.<ref>Sien:
* Pal, bl. 41–64. Vir baie voorbeelde van Ganesha wat dans.
* Brown, bl. 183. Vir die gewildheid van die dansende vorm.</ref>
=== Algemene eienskappe ===
[[Lêer:Ganesha Nurpur miniature circa 1810 Dubost p64.jpg|duimnael|links|250px|'n Tipiese vierarm-vorm. Miniatuur van die Nurpurskool (circa 1810).<ref>Four-armed {{IAST|Gaṇeśa}}. Miniatuur van die Nurpurskool, circa 1810. Museum van Chandigarh. Vir die beeld sien: Martin-Dubost (1997), bl. 64, wat dit as volg beskryf: "On a terrace leaning against a thick white bolster, {{IAST|Gaṇeśa}} is seated on a bed of pink lotus petals arranged on a low seat to the back of which is fixed a parasol. The elephant-faced god, with his body entirely red, is dressed in a yellow [[dhoti]] and a yellow scarf fringed with blue. Two white mice decorated with a pretty golden necklace salute {{IAST|Gaṇeśa}} by joining their tiny feet together. {{IAST|Gaṇeśa}} counts on his rosary in his lower right hand; his two upper hands brandish an axe and an elephant goad; his fourth hand holds the broken left tusk."</ref>]]
Ganesha is sedert die vroeë stadiums van sy verskyning in Indiese kuns uitgebeeld met die kop van 'n [[olifant]].<ref>Nagar, bl. 77.</ref> Poeraniese mites verskaf talle verduidelikings vir hoe hy die olifantkop gekry het.<ref>Brown, bl. 3.</ref> Een van sy gewilde vorms, Heramba-Ganapati, het vyf olifantkoppe. Ander minder bekende variasies met verskillende getalle koppe kom ook voor.<ref>Nagar, bl. 78.</ref> Terwyl sommige tekste aandui Ganesha is met 'n olifantkop gebore, kry hy dit in die meeste verhale eers later.<ref>Brown, bl. 76.</ref> Die motief wat die meeste voorkom in hierdie verhale is dat hy met 'n mens se kop en liggaam gebore is en dat [[Sjiwa]] sy kop afgekap het toe Ganesha tussen hom en [[Parwati]] gekom het. Sjiwa het daarna Ganesha se oorspronklike kop met dié van 'n olifant vervang.<ref>Brown, bl. 77.</ref> Detail van die geveg en waar die nuwe kop vandaan gekom het, wissel volgens verskillende bronne.<ref>Brown, bl. 77–78.</ref> In 'n ander verhaal het sy moeder, Parwati, met Ganesha se geboorte haar nuwe baba aan die ander gode gewys. Die ongeluk het toegeslaan toe die god [[Sjani]] (Saturnus), van wie gesê word hy het 'n bose oog gehad, na hom kyk. Dit het veroorsaak dat die baba se kop tot as verbrand het. Die god [[Wisjnoe]] het die situasie beredder en die ontbrekende kop met dié van 'n olifant vervang.<ref>Brown, bl. 76–77.</ref> 'n Ander verhaal vertel dat Ganesha direk deur Sjiwa se lag geskep is. Omdat Sjiwa Ganesha as té aanloklik beskou het, het hy hom 'n olifanthoof en 'n groot maag gegee.<ref>Vir die skepping van Ganesha uit Sjiwa se lag en Sjiwa se vloek wat daarop gevolg het, sien ''Varahapurana'' 23.17 soos aangehaal in Brown: bl. 77.</ref>
Ganesha se vroegste naam was Ekadanta ("Eentand"), wat verwys na sy heel tand (die ander een is afgebreek).<ref>Getty, bl. 1.</ref> Sommige van die vroegste beelde van Ganesha vertoon hom waar hy sy gebreekte tand vashou.<ref>Heras, bl. 29.</ref> Die belangrikheid van hierdie onderskeidende eienskap word weerspieël in die Moedgalapurana, wat stel dat die naam van Ganesha se tweede inkarnasie "Ekadanta" is.<ref>Granoff, Phyllis. "{{IAST|Gaṇeśa}} as Metaphor". Brown, bl. 90.</ref> Ganesha se boepmaag verskyn as 'n onmiskenbare eienskap in vroeë standbeelde van hom wat dateer uit die Ghoepta-tydperk.<ref>"Ganesha in Indian Plastic Art" en ''Passim''. Nagar, bl. 101.</ref> Hierdie eienskap is so belangrik dat twee verskillende inkarnasies van Ganesha volgens die Mudgalapurana name het wat daarop gebaseer is: Lambodara ("boepmaag" of, letterlik, "hangende maag") en Mahodara ("groot maag").<ref>Granoff, Phyllis. "{{IAST|Gaṇeśa}} as Metaphor". Brown, bl. 91.</ref> Albei name is Sanskrit samestellings wat sy maag beskryf (Sanskrit: ''{{IAST|udara}}'').<ref>Vir vertaling van ''udara'' as "maag" verwys na: Apte, bl. 268.</ref> Die Brahmandapurana sê dat Ganesha die naam Lambodara het omdat al die heelalle (d.w.s. kosmiese eiers) van die verlede, hede en toekoms in hom teenwoordig word.<ref>Verwys:
* ''Br. P.'' 2.3.42.34
* Thapan, bl. 200, Vir 'n beskrywing van hoe 'n variant van die storie gebruik word in die ''Moedgala-poerana'' 2.56.38–9</ref> Die aantal arms wat Ganesha het, wissel; sy bekendste vorms het tussen twee en sestien arms.<ref>Vir 'n ikonografiese kaart wat aantal arms en attribute vertoon geklassifiseer volgens bron en genaamde vorm, verwys na: Nagar, bl. 191–195. Appendix I.</ref> Baie uitbeeldings van Ganesha vertoon vier arms. Die vierarmvorm word in Puranabronne genoem en is in sommige ikonografiese tekste as 'n standaardvorm gekodifiseer.<ref>Vir geskiedenis en voorkoms van vorms met verskeie arms, en die vierarmige vorm as een van die standaard tipes, verwys na: {{Harvnb|Krishan|1999|p=89}}.</ref> Sy vroegste beelde het twee arms.<ref>Verwys na:
* {{Harvnb|Krishan|1999|p=89}}, vir twee-armige vorms as 'n vroeëre ontwikkeling as vierarmige vorms.
* Brown, bl. 103. Maroeti Nandan Tiwari en Kamal Giri sê in "Images of {{IAST|Gaṇeśa}} In Jainism" dat die teenwoordigheid van slegs twee arms op 'n Ganesha beeld dui op 'n vroeë datum.</ref> Vorms met 14 en 20 arms het in die 9de en 10de eeu in Sentraal-Indië verskyn.<ref>Martin-Dubost, bl. 120.</ref> Die slang is 'n algemene vorm in Ganesha-ikonografie en verskyn in baie vorms.<ref>Verwys:
* Martin-Dubost, bl. 202, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesha-ikonografie.
* {{Harvnb|Krishan|1999|pp=50–53}}, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesha-ikonografie.</ref> Volgens die Ganeshapurana het Ganesha die slang Wasuki om sy nek gedraai.<ref>Verwys na:
* Martin-Dubost, bl. 202. Vir die Ganeshapurana verwysings vir {{IAST|Vāsuki}} om die nek en die gebruik van 'n slangtroon.
* {{Harvnb|Krishan|1999|pp=51–52}}. Vir die storie van die bedekking van die nek met {{IAST|Vāsuki}} en {{IAST|Śeṣa}} om die maag en vir die naam in sy sahasranama as {{IAST|Sarpagraiveyakāṅgādaḥ}} ("Who has a serpent around his neck"), wat verwys na hierdie standaard-ikonografiese element.</ref> Ander uitbeeldings van slange sluit in die gebruik van 'n heilige draad<ref>Verwys na:
* Martin-Dubost, bl. 202. Vir teks van 'n rots inskripsie gedateer 1470 wat Ganesha se heilige draad as die slang {{IAST|Śeṣa}} identifiseer.
* Nagar, bl. 92. vir die slang as 'n algemene tipe ''{{IAST|yajñyopavīta}}'' vir Ganesha.</ref> om die maag gedraai as 'n gordel, in 'n hand vasgehou, om die enkels gedraai, of as 'n troon. Op Ganesha se voorkop kan daar 'n derde oog voorkom, of die sektariese merk (Sanskrit: ''tilaka'') wat uit drie horisontale lyne bestaan.<ref>Verwys na:
* Nagar, bl. 81. Vir derde oog of Sjaiwa ''tilaka'' met drie horisontale lyne.
* die ''{{IAST|dhyānam}}'' in: Sharma (1993 uitgawe van ''Ganeshapurana'') I.46.1. Vir Ganesa gevisualiseer as ''{{IAST|trinetraṁ}}'' (drie-oog).</ref> Die Ganeshapurana beskryf 'n ''tilaka''-merk sowel as 'n sekelmaan op die voorkop.<ref>Verwys:
* Nagar, bl. 81. Vir aanhaling van tot ''Ganeshapurana'' I.14.21–25 en vir aanhaling tot ''Padma-poerana'' as beskrywend van die sekel vir versiering van die voorkop van Ganesha
* Bailey (1995), bl. 198–199. Vir vertaling van ''Ganeshapurana'' I.14, wat 'n meditasievorm insluit met maan op voorkop.</ref> 'n Bepaalde vorm van Ganesha genaamd ''Bhalachandra'' ("Maan op die Voorkop") sluit hierdie ikonografiese element in.<ref>Verwys na:
* Nagar, bl. 81. Vir {{IAST|Bhālacandra}} as 'n bepaalde vorm wat aanbid word.
* Sharma (1993 uitgawe van ''Ganeshapurana'') I.46.15. Vir die naam {{IAST|Bhālacandra}} wat in die Ganesha Sahasranama voorkom</ref>
Die kleure wat die meeste met Ganesha geassosieer word, is rooi<ref>Nagar, Voorwoord.</ref> en geel, maar spesifieke ander kleure word met sekere vorms geassosieer.<ref>"The Colors of Ganesha". Martin-Dubost, bl. 221–230.</ref> Baie voorbeelde van kleurassosiasies met spesifieke meditasievorms word in die Sritattvanidhi, 'n verhandeling oor Hindoe-ikonografie, voorgeskryf. Wit word byvoorbeeld met sy voorstelling as Heramba-Ganapati en Rina-Mochana-Ganapati ("Ganapati wat van gebondenheid bevry is") verbind.<ref>Martin-Dubost, bl. 224–228</ref> Ekadanta-Ganapati word as blou gevisualiseer tydens [[meditasie]].<ref>Martin-Dubost, bl. 228.</ref>
=== Wahanas ===
[[Lêer:Ganesha on mouse.jpg|duimnael|250px|Ganesha wat op sy muis ry. 'n Beeld by die Vaidyeshwara-tempel in Talakkadu, Karnataka, [[Indië]]. Let op die rooi blomme wat deur die aanbidders geoffer word.]]
Die vroegste Ganesha-beelde ontbreek 'n ''wahana'': 'n [[dier]], mitiese entiteit of droombeeld wat dikwels as rydier gebruik word en 'n noue verbintenis met 'n Hindoegod het.<ref>Krishan, bl. 48, 89, 92.</ref> Van die agt inkarnasies van Ganesha wat in die Mudgalapurana beskryf word, het Ganesha in vyf daarvan 'n muis. In sy inkarnasie as Vakratunda gebruik hy 'n leeu, in sy inkarnasie as Vikata 'n pou en in sy inkarnasie as Wighnaraja Shesha die goddelike slang.<ref>Krishan, bl. 49.</ref> Van die vier inkarnasies van Ganesha wat in die Ganeshapurana gelys word, het Mohotkata 'n leeu, Majuresvara 'n pou, Dhumraketu 'n perd en Gajanana 'n rot.<ref>Verwys na:
* Krishan, bl. 48–49.
* Bailey (1995), bl. 348. Vir die Ganeshapurana storie van {{IAST|Mayūreśvara}} met die pou wahana (GP I.84.2–3).</ref> [[Djainisme|Djainistiese]] uitbeeldings van Ganesha vertoon sy wahana as 'n muis, olifant, skilpad, ram of pou.<ref>Verwys na:
* Krishan, bl. 49.
* Maruti Nandan Tiwari en Kamal Giri, "Images of {{IAST|Gaṇeśa}} In Jainism", in: Brown, bl. 101-102.</ref>
Ganesha word dikwels uitgebeeld waar hy op 'n muis of rot ry of waar die diere na hom omsien.<ref>Verwys na:
* Nagar. Preface.
* Martin-Dubost, bl. 231–244.</ref> Martin-Dubost sê die rot het in die 7de eeu in Sentraal- en Wes-Indië as die hoofrydier in beelde van Ganesha begin verskyn en is altyd naby sy voete geplaas.<ref>Sien aantekening op figuur 43 in: Martin-Dubost, bl. 144.</ref> Die muis as 'n wahana het vir die eerste keer in geskrewe bronne verskyn in die Matshapurana en later in die Brahmananda- en Ganeshapurana, waar Ganesha dit slegs in sy laaste inkarnasie as sy rydier gebruik.<ref>Aanhalings van ''Matsja-poerana'' 260.54, ''Brahmananda-poerana Lalitamahatmya'' XXVII, en ''Ganeshapurana'' 2.134–136 word verskaf deur : Martin-Dubost, bl. 231.</ref> Die Ganapati-atharvashirsa sluit 'n meditasievers oor Ganesha in wat noem dat die muis op sy vlag verskyn.<ref>Martin-Dubost, bl. 232.</ref> Die name ''{{IAST|Mūṣakavāhana}}'' ("muis-wahana") en ''{{IAST|Ākhuketana}}'' ("rot-banier") verskyn in die Ganesha Sahasranama.<ref>Vir {{IAST|Mūṣakavāhana}} sien v. 6. Vir Ākhuketana sien v. 67. In: ''{{IAST|Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita}}''. ({{IAST|Prācya Prakāśana: Vārāṇasī}}, 1991). Bronteks met kommentaar deur {{IAST|Bhāskararāya}} in Sanskrit.</ref>
Die muis word op verskeie manier vertolk. Volgens Grimes interpreteer "baie, indien nie almal nie … dit op negatiewe wyse; dit simboliseer ''tamoguna'' ['donkerheid'] sowel as begeerte".<ref>Vir 'n oorsig van die verskillende vertolkings en aanhalings, sien: Grimes (1995), bl. 86.</ref> Op soortgelyke wyse sê Michael Wilcockson dit simboliseer diegene wat begeertes wil oorkom en minder selfsugtig wil wees.<ref>''A Student's Guide to AS Religious Studies for the OCR Specification,'' deur Michael Wilcockson, pg.117</ref> Krishan merk op dat die rot verwoestend en 'n plaag vir gewasse is. Die Sanskrit woord ''{{IAST|mūṣaka}}'' ("muis") is afgelei van die stam ''{{IAST|mūṣ}}'' ("steel", "roof"). Dit was noodsaaklik om die rot as 'n vernietigende pes te onderdruk, 'n soort belemmering wat oorkom moes word. Volgens die teorie, wat Ganesha wys as meester van die rot, demonstreer dit sy funksie as ''Wignesjvara'' ("heer van hindernisse") en verskaf dit getuienis van sy moontlike rol as 'n volks-''grāmata-devatā'' (dorpgoddelikheid) wat later belangriker geword het.<ref>Krishan bl. 49–50.</ref> Martin-Dubost merk op dat daar 'n siening is dat die rot 'n simbool is wat voorstel dat Ganesha, soos die rot, selfs die mees geheime plekke binnedring.<ref>Verwys:
* Martin-Dubost, bl. 231.
* Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaṇeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature", in: Brown (1991), bl. 73. Vir verwysings na die interpretasie dat "die rot die dier is wat sy weg na elke plek vind,'"</ref>
== Assosiasies ==
=== Hindernisse ===
[[Lêer:Ganesha India.jpg|duimnael|250px|'n Oordadige beeld van Ganesja in die Kudroli Bhagavathi-tempel in Mangalore, Indië. Ganesja word algemeen in Indië aanbid as die verwyderaar van hindernisse.]]
Ganesja is ''Wignesjvara'' of ''Wighnaraja'', die "heer van hindernisse", beide van 'n materiële en geestelike aard.<ref>"Lord of Obstacles", 'n algemene naam kom in die titel van Courtright se ''{{IAST|Gaṇeśa}}: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings'' voor. Vir ekwivalente Sanskrit name ''Vighneśvara'' en ''Vighnarāja'', sien: Courtright, bl. 136.</ref> Hy word algemeen as die verwyderaar van hindernisse aanbid. Hy plaas egter ook tradisioneel hindernisse op die pad van dié wat getoets moet word. Paul Courtright sê dat dit "sy taak in die goddelike skema, sy [[dharma]] is om hindernisse te plaas en te verwyder … dit is sy besondere gebied, die rede vir sy skepping".<ref>Courtright, bl. 136.</ref>
Krishan merk op dat sommige van Ganesja se name skakerings van veelvuldige rolle weerspieël wat met die loop van tyd ontwikkel het.<ref name="Krishanvii" /> Dhavalikar skryf die snelle opkoms van Ganesja in die Hindoepanteon én die verskyning van die Ganapatjas toe aan die klemverskuiwing van ''{{IAST|vighnakartā}}'' ("hindernisskepper") na ''{{IAST|vighnahartā}}'' ("hindernisvermyer").<ref>Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja se veranderende rol, sien Dhavalikar, M. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: Myth and reality" in {{Harvnb|Brown|1991|p=49}}</ref> Beide funksies is egter steeds wesenlik tot sy karakter, soos Robert Brown verduidelik: "selfs ná die {{IAST|Poerāṇiese Gaṇeśa}} goed gedefinieer is, het {{IAST|Gaṇeśa}} in kuns hoofsaaklik belangrik gebly vir sy tweeledige rol as skepper en verwyderaar van hindernisse en het hy dus beide 'n negatiewe en 'n positiewe aspek".<ref>Brown, bl. 6.</ref>
=== Boeddhi ===
Ganesja word ook beskou as die heer van intelligensie.<ref>Nagar, bl. 5.</ref> In Sanskrit is die woord ''boeddhi'' die vroulike [[selfstandige naamwoord]] wat as intelligensie, wysheid, of intellek vertaal word.<ref>Apte, bl. 703.</ref> Die konsep van boeddhi word nou geassosieer met die persoonlikheid van Ganesja, veral in die Poeraniese tydperk, toe baie stories klem geplaas het op sy slimheid en liefde vir intelligensie. Een van Ganesja se name in die Ganeshapurana en die Ganeshasahasranama is ''Boeddhiprija''.<ref>''Ganesja-poerana'' I.46, v. 5 van die Ganesja Sahasranama afdeling in GP-1993, Sharma uitgawe. Dit verskyn in vers 10 van die weergawe soos gegee in die Bhaskararaya kommentaar.</ref> Hierdie naam kom ook voor in 'n lys van 21 name aan die einde van die Ganeshasahasranama<!-- wat Ganesja sê is veral belangrik-->.<ref>Sharma uitgawe, GP-1993 I.46, verse 204–206. Die Bailey uitgawe gebruik 'n effens ander bewoording, en waar Sharma lees ''Boeddhiprija'', vertaal Bailey ''Toekenner-van-lakhs.''</ref> Die woord ''prija'' kan beteken "lief vir" en in 'n huwelikskonteks kan dit "minnaar" of "eggenoot" beteken,<ref>Practical Sanskrit Dictionary Deur Arthur Anthony MacDonell; bl. 187 (''priya''); Gepubliseer 2004; Motilal Banarsidass Publ; {{ISBN|81-208-2000-2}}</ref> die naam kan dus "lief vir intelligensie" of "boeddhi se man" beteken.<ref>Krishan 1999; bl. 60-70 bespreek Ganesja as "Boeddhi se Man".</ref>
=== Om ===
[[Lêer:Ganesha-aum.jpg|duimnael|250px|Omjuweel wat Ganesja uitbeeld.]]
Ganesja word met die Hindoe-[[mantra]] ''[[om]]'' ({{lang|sa|ॐ}}, ook ''aum'') verbind. Die term ''{{IAST|oṃkārasvarūpa}}'' ("om is sy vorm"), wanneer dit met Ganesja verbind word, verwys na die gedagte dat hy die oerklank verpersoonlik.<ref>Grimes, bl. 77.</ref> Die Ganapati-atharvashirsa getuig van dié verbintenis. Chinmayananda vertaal die relevante gedeelte as volg:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">(O heer Ganapati!) U is (die drie-eenheid) [[Brahma]], [[Wisjnoe]] en [[Sjiwa|Mahesa]]. U is [[Indra]]. U is vuur <nowiki>[</nowiki>Agni<nowiki>]</nowiki> en lug <nowiki>[</nowiki>{{IAST|Vāyu}}<nowiki>]</nowiki>. U is die son <nowiki>[</nowiki>{{IAST|Sūrya}}<nowiki>]</nowiki> en die maan <nowiki>[</nowiki>Candrama<nowiki>].</nowiki> U is [[Brahman]]. U is (die drie wêrelde) Bhuloka [aarde], Antariksha-loka [ruimte], en Swargaloka [hemel]. U is Om. (Dit wil sê, U is al hierdie dinge).<ref>Chinmayananda, bl. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel, is dit ''upamantra'' 8.</ref></blockquote>
Sommige aanhangers sien ooreenkomste tussen die vorm van Ganesja se liggaam in ikonografie en die vorm van om in die Devanāgarī Tamil-skrifte.<ref>Vir voorbeelde van beide, sien: Grimes, bl. 79–80.</ref>
=== Eerste chakra ===
Volgens Kundalini-joga is Ganesja gesetel in die eerste [[chakra]], genaamd {{IAST|mūlādhāra}}. ''Mula'' beteken "oorspronklik, hoof"; ''adhara'' beteken "basis, fondament". Die muladhara chakra is die beginsel waarop die manifestasie of uiterlike uitbreiding van die goddelike krag berus.<ref name="T83">Tantra Unveiled: Seducing the Forces of Matter & Spirit By Rajmani Tigunait; Bydraer Deborah Willoughby ; Gepubliseer 1999; Himalayan Institute Press; bl. 83; {{ISBN|0-89389-158-4}}</ref> Daar word ook van hierdie assosiasie getuig in die Ganapati-atharvashirsa. Courtright vertaal die gedeelte as volg: "[O Ganesja,] U vertoef voortdurend in die sakrale pleksus by die basis van die ruggraat [{{IAST|mūlādhāra cakra}}]".<ref>Translation. Courtright, bl. 253.</ref> Dus het Ganesja 'n permanente woonplek in elke wese by die Muladhara.<ref>Chinmayananda, op. cit., bl. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel is dit deel van ''upamantra'' 7. 'You have a permanent abode (in every being) at the place called "Muladhara"'.</ref> Ganesja hou, ondersteun en lei al die ander chakras, en "bepaal [hiermee] die kragte wat die wil van die lewe aandryf".<ref name="T83" />
== Familie en metgeselle ==
[[Lêer:Ganesha Kangra miniature 18th century Dubost p51.jpg|duimnael|250px|[[Sjiwa]] en [[Parwati]] skenk die lewe aan Ganesja. Kangra-miniatuur, [[18de eeu]]. Allahbad-museum, Nieu-Delhi.]]
[[Lêer:Ganapati1.jpg|duimnael|links|250px|Ganesja met Riddhi en Siddhi.]]
Hoewel Ganesja dikwels beskou word as die seun van [[Sjiwa]] en [[Parwati]], verskil die Poeraniese mites oor sy geboorte.<ref>Verwys:
* Nagar, bl. 7-14. Vir 'n opsomming van Poeraniese variante van geboorteverhale.
* Martin-Dubost, bl. 41–82. Hoofstuk 2, "Stories of Birth According to the {{IAST|Purāṇas}}".</ref> Hy kon deur Sjiwa geskep gewees het,<ref>''Linga-poerana''.</ref> of deur Parwati,<ref>''Sjiwa-poerana'' IV. 17.47–57. ''Matsja-poerana'' 154.547.</ref> of deur Sjiwa én Parwati,<ref>''{{IAST|Varāha}} Poerana'' 23.18–59.</ref> of op geheimsinnige wyse verskyn het en deur Sjiwa en Parwati ontdek gewees het.<ref>Vir 'n opsomming van ''Brahmawaiwarta-poerana, Ganesja Khanda'', 10.8–37, sien: Nagar, bl. 11–13.</ref>
Ganesja se familie sluit in sy broer Skanda, wat ook "Karttikeya", "Murugan" en ander name genoem word.<ref>Vir 'n opsomming van variante name vir Skanda, sien: Thapan, bl. 300.</ref> Streeksverskille bepaal die volgorde van hul geboortes. In noordelike Indië word gewoonlik gemeen Skanda is ouer, terwyl Ganesja in die suide as die eersgeborene gesien word.<ref>Khokar en Saraswati, bl. 4.</ref> Skanda was tussen omstreeks 500 en 600 v.C. 'n belangrike oorlogsgod, waarna aanbidding van hom in Noord-Indië drasties gedaal het. Namate Skanda geval het, het Ganesja gewilder geraak. Verskeie verhale vertel van wedywering tussen die twee broers<ref>Brown, bl. 4, 79.</ref> wat sekere sektariese invloede kan weerspieël.<ref>Gupta, bl. 38.</ref>
Ganesja se huwelikstatus, die onderwerp van heelwat vakkundige navorsing, wissel drasties in mites.<ref name="lawrence_cohen">For a review, sien: Cohen, Lawrence. "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}". Brown, bl. 115–140</ref> Een patroon identifiseer Ganesja as 'n ongetroude ''brahmacārin'': 'n godheid wat vir 'n bepaalde tyd [[selibaat]] is.<ref>Verwys na:
* {{Harvnb|Getty|1936|p=33}}. "Volgens antieke tradisie, was {{IAST|Gaṇeśa}} 'n {{IAST|Brahmakārin}}, d.i. 'n ongetroude godheid; maar legende het aan hom twee metgeselle toegedig; verpersoonlikhede van Wysheid (Boeddhi) en Sukses (Siddhi)."
* {{Harvnb|Krishan|1999|p=63}}. "... in the ''{{IAST|smārta}}'' or orthodox traditional religious beliefs, {{IAST|Gaṇeśa}} is a bachelor or ''{{IAST|brahmacārī}}''"</ref> Hierdie standpunt is algemeen in Suid-Indië en dele van Noord-Indië.<ref>Vir bespreking van kuisheid van Ganesja, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=126–129}}.</ref> 'n Ander partoon verbind hom met die begrippe ''boeddhi'' ("intellek"), ''siddhi'' ("geestelike krag"), en ''riddhi'' ("welvaart"); hierdie drie eienskappe word soms verpersoonlik as godinne, wat as Ganesja se vroue beskryf word.<ref>Vir 'n oorsig van assosiasies met Boeddhi, Siddhi, Riddhi en ander figure, en die stelling "In kort is die gades van {{IAST|Gaṇeśa}} die verpersoonliking van sy kragte, wat manifesteer in sy funksionele aspekte...", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=62}}.</ref> Hy kan ook saam met 'n enkele gade of 'n naamlose bediende uitgebeeld word.<ref>Vir 'n enkele gade of 'n naamlose bediende ''{{IAST|daşi}}'' (bediende), sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|p=115}}.</ref> Nog 'n patroon verbind Ganesja met die godin van kultuur en kunste, [[Saraswati]] of Śarda (veral in die Indiese staat Maharashtra).<ref>Vir assosiasies met Śarda en [[Sarasvati]] en die identifikasie van dié godinne met mekaar, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=131–132}}.</ref> Hy word ook verbind met die godin van geluk en welvaart, [[Laksjmi]].<ref>Vir verbintenisse met Laksjmi, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=132–135}}.</ref> Nog 'n patroon, hoofsaaklik in die [[Bengale]]-gebied, verbind Ganesja met die meelpiesangboom, Kala Bo,<ref>Vir bespreking van die Kala Bo, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=124–125}}.</ref> wat tydens 'n ritueel in 'n godin verander.
Die Shiwapurana sê dat Ganesja twee seuns gehad het: Kşema ("welvaart") en Lābha ("wins"). In Noord-Indiese variante van die verhaal word dikwels genoem dat die seuns Śubha ("gunstigheid") en Lābha is.<ref>Vir 'n stelling oor seuns, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}", in: {{Harvnb|Brown|1991|p=130}}.</ref> Die 1975-Hindifilm ''Jai Santoshi Maa'' beeld Ganesja uit as getroud met Riddhi en Siddhi en met 'n dogter genaamd Santoshi Ma, die godin van bevrediging. Die storie het geen Poeraniese gronde nie en Anita Raina Thapan en Lawrence Cohen haal Santoshi Ma se kultus aan as getuienis van Ganesja se volgehoue ontwikkeling as 'n gewilde god.<ref>Sien:
* Cohen, Lawrence. "The Wives of {{IAST|Gaṇeśa}}". Brown, bl. 130.
* Thapan, bl. 15–16, 230, 239, 242, 251.</ref>
== Aanbidding en feeste ==
[[Lêer:Ganesh Paris 2004 DSC08471.JPG|duimnael|250px|Ganesja-feesvieringe deur die Indiese en [[Sri Lanka]]anse [[Tamil]]gemeenskap in [[Parys]], [[Frankryk]].]]
Ganesja word op baie godsdienstige en sekulêre geleenthede aanbid; veral aan die begin van ondernemings, soos die koop van 'n motor of die stigting van 'n sakeonderneming.<ref>Krishan bl. 1-3</ref> K.N. Somayaji sê, "daar kan skaars 'n Hindoehuis [in Indië] wees wat nie 'n beeld van Ganapati het nie. [..] Ganapati, wat die gewildste god in Indië is, word deur alle [[kaste]]s en in alle dele van die land aanbid."<ref>K.N. Somayaji, ''Concept of Ganesha'', bl. 1 soos aangehaal in Krishan bl. 2-3</ref> Aanhangers glo as Ganesja gunstig gestem word, verskaf hy sukses, welvaart en beskerming teen teëspoed.<ref>Krishan bl. 38</ref>
Ganesja is 'n niesektariese god en Hindoes van alle denominasies roep hom op aan die begin van gebede, belangrike ondernemings en godsdienstige seremonies.<ref>Vir aanbidding van Ganesja deur "volgelinge van alle sektes en denominasies, Saiwiete, Waisnawiete, Boeddhiste en Jaïniste" sien {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=285}}</ref> Dansers en musikante, veral in Suid-Indië, begin opvoerings soos die ''Bharatnatjam''-dans met 'n gebed aan Ganesja.<ref>Nagar, Voorwoord.</ref> [[Mantra]]s soos ''Om Sjrie {{IAST|Gaṇeshāya}} Namah'' ("Om, begroeting tot die Roemryke Ganesja") word dikwels gebruik. Een van die bekendste mantras wat met Ganesja verbind word, is ''Om {{IAST|Gaṃ}} Ganapataye Namah'' ("Om, Gam, Begroeting tot die Heer van Gashere").<ref>Grimes bl. 27</ref>
Volgelinge offer soetgoed soos modakas (neut-en-klapperballetjies) en laddu's (klein gebakte deegballetjies wat in stroop gedoop word) aan Ganesja.<ref>Die term ''modaka'' is van toepassing op alle streeksvariëteite van koeke of lekkers wat aan Ganesja geoffer word. Martin-Dubost, bl. 204.</ref> Hy word dikwels uitgebeeld waar hy 'n bak lekkers, genaamd 'n ''modakapatra'', dra.<ref>Martin-Dubost, bl. 204.</ref> As gevolg van sy identifikasie met die kleur rooi word hy dikwels met rooi sandelhoutpasta<ref>Martin-Dubost, bl. 369.</ref> of rooi blomme aanbid. Kweekgras (''Cynodon dactylon'') en ander materiale word ook in sy aanbidding gebruik.<ref>Martin-Dubost, bl. 95–99.</ref>
Een van die feeste wat met Ganesja verbind word, sluit in die Winajaka- of Ganesja-''chaturthi'' op die vierde dag van die aanwassende maan (''{{IAST|śuklapakṣa}}'') in Augustus of September (''bhādrapada'' in die Hindoekalender). Ganesja se versjaarsdag (''Ganesja jajanti'') word op die (vierde dag van die afnemende maan (''{{IAST|kṛṣṇapakṣa}}'') in Januarie of Februarie (''māgha'' in die Hindoekalender) gevier.<ref>Thapan bl. 215</ref>
=== Ganesja-''tjatoerthi'' ===
[[Lêer:Ganesh mimarjanam 2 EDITED.jpg|duimnael|links|250px|Die ''visarjan''-seremonie van Ganesja tydens die ''Tjaturthi''-fees in Hyderabad, [[Indië]].]]
[[Lêer:Ganesha divali.jpg|duimnael|250px|Ganesja-beeld tydens [[Diwali]] in [[Londen]].]]
'n Jaarlikse fees vereer Ganesja tien dae lank. Dit begin op Ganesja Tjaturthi, wat gewoonlik in laat Augustus of aan die begin van September val.<ref>Vir die vierde wassende dag in {{IAST|Māgha}} toegewy tot Ganesa ({{IAST|Gaṇeśa-caturthī}}) sien: Bhattacharyya, B., "Festivals and Sacred Days", in: Bhattacharyya, volume IV, bl. 483.</ref> Die fees bereik sy hoogtepunt op die dag ''Ananta Tjatoerdasji'', wanneer afbeeldings (''moertis'') van Ganesja in die mees geleë waterliggaam gedompel word.<ref>''The Experience of Hinduism: Essays on Religion in Maharashtra'' ; Saamgestel deur Eleanor Zelliot, Maxine Berntsen, bl. 76-94 ("The Ganesh Festival in Maharashtra: Some Observations" by Paul B. Courtright); Gepubliseer 1988; SUNY Press; {{ISBN|0-88706-664-X}}</ref> In [[1893]] het Lokmanya Tilak hierdie jaarlikse fees van private familievieringe omskep tot 'n openbare gebeurtenis.<ref>Metcalf en Metcalf, bl. 150.</ref> Hy het dit gedoen om "die gaping tussen die [[Brahmane]] en die nie-Brahmane te oorbrug en 'n gepaste konteks te vind om 'n nuwe eenheid tussen hulle op voetsoolvlak te bou" in sy nasionalistiese strewe teen die Britte in Maharashtra.<ref>Sien:
* Brown (1991), bl. 9.
* Thapan, bl. 225. Vir Tilak se rol in die omskepping van die private familiefeeste tot 'n openbare gebeurtenis ter ondersteuning van Indiese nasionalisme.</ref> As gevolg van Ganesja se groot gewildheid as "die god vir almal" het Tilak hom gekies as 'n saamtrekpunt vir Indiese protes teen die Britse bewind.<ref>Sien:
* Momin, A. R., ''The Legacy Of G. S. Ghurye: A Centennial Festschrift'', bl. 95.
* Brown (1991), bl. 9. Vir Ganesja se aantrekking as "the god for Everyman" as 'n motivering vir Tilak.</ref> Tilak was die eerste om groot openbare beelde van Ganesja in paviljoene te laat aanbring, en hy het die gebruik daargestel om openbare beelde op die tiende dag in water te dompel.<ref>Vir Tilak as die eerste om groot publieke beelde te installeer in ''{{IAST|maṇḍapas}}'' (paviljoene of tente) sien: Thapan, bl. 225.</ref>
Vandag vier Hindoes oral in Indië die Ganapati-fees met groot entoesiasme, maar dit is die gewildste in die staat [[Maharashtra]].<ref>Vir Ganesh Tjatoerthi as die belangrikste fees in Maharashtra, sien: Thapan, bl. 226.</ref><ref>"{{IAST|Gaṇeśa}} in a Regional Setting". Courtright, bl. 202–247.</ref> Groot feeste word in [[Mumbai]] en in die omliggende gordel van Ashtavinajaka-tempels gehou.
=== Tempels ===
In Hindoetempels word Ganesja op verskeie maniere uitgebeeld: as 'n akoliet of ondergeskikte god (''pãrśva-devatã}''); as 'n god verwant aan die hoofgod (''parivāra-devatã''); of as die hoofgod van die tempel ({{IAST|pradhāna}}), wat op soortgelyk wyse behandel word as die hoogste gode van die Hindoepanteon.<ref>Krishan bl. 92</ref> As die god van oorgange word hy in die deure van baie Hindoetempels geplaas om die onwaardiges buite te hou, wat analoog aan sy rol as [[Parwati]] se deurwag is.<ref>Brown bl. 3</ref> Verder is verskeie aanbiddingsplekke<!--shrines--> toegewy aan Ganesja self, waarvan veral die [[Asjtawinajak]] (Sanskrit: अष्टविनायक; aṣṭavināyaka; letterlik "agt Ganesja (-tempels)") in Maharashtra bekend is. Die agt tempels wat binne 'n radius van 100 km van die stad Pune geleë is, vereer elkeen 'n besondere vorm van Ganapati, met sy eie leër en legende; saam "vorm hulle 'n ''mandala'' wat die heilige kosmos van Ganesja afmerk".<ref>Grimes, bl. 110-112</ref>
Daar is baie ander belangrike Ganesja-tempels in die volgende plekke: Wai in Maharashtra; Ujjain in Madhya Pradesh; Jodhpur, Nagaur en Raipur (Pali) in Rajasthan; Baidyanath in Bihar; Baroda, Dhokala en Valsad in Gujarat en die Dhundiraj-tempel in Varanasi, Uttar Pradesh. Prominente Ganesja-tempels in Suid-Indië sluit die volgende in: die Jambukeśvara-tempel in Tiruchirapalli; in Rameshvaram en Suchindram in Tamil Nadu; in Malliyur, Kottarakara, Pazhavangadi, Kasargod in Kerala, Hampi en Idagunji in Karnataka; en Bhadrachalam in Andhra Pradesh.<ref>Krishan bl. 91-92</ref>
T.A. Gopinatha merk op: “Elke dorp het sy eie beeld van Wighnesjwara, met of sonder 'n tempel om dit te huisves. By die ingange van dorpe en forte, onder ''pīpaḹa''-bome […], in 'n hoek […] in tempels van Wisjnoe sowel as Sjiwa en ook in aparte bedevaartplekke spesifiek in Sjiwa-tempels gebou […]; word die figuur van Wighnesjwara byna sonder uitsondering gesien.”<ref>T.A.Gopinatha; ''Elements of Hindu Iconography'', bl. 47-48 soos aangehaal in Krishan bl. 2</ref> Ganesja-tempels is ook buite Indië gebou insluitend in Suidoos-Asië, [[Nepal]],<ref>Krishan bl. 147-158</ref> en in verskeie Westerse lande.<ref>{{cite web|url=http://ganapati.club.fr/anglais/tslesganesheng.html|title=Ganesha Temples worldwide|access-date= 9 Januarie 2008|archive-date=17 Desember 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071217044207/http://ganapati.club.fr/anglais/tslesganesheng.html|url-status=dead}}</ref> Die eerste beduidende Hindoetempel wat in [[Suid-Afrika]] opgerig is, is die Ganesja-tempel in Mount Edgecombe in [[Durban]] wat in [[1899]] deur 'n arbeider uit Indië, ene Kistappa Reddy, gebou is.<ref>[http://www.southafrica.net/ SA Tourism], [http://www.southafrica.net/index.cfm?SitePageID=14146 DID YOU KNOW], besoek op 9 Januarie 2007</ref>
== Opkoms as vername Hindoegod ==
=== Eerste verskyning ===
Ganesja het in sy klassieke vorm as 'n duidelik herkenbare god met goed gedefinieerde ikonografiese eienskappe te voorskyn gekom in die vroeë 4de tot 5de eeu.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, bl. 19.</ref> Shanti Lal Nagar sê die vroegste bekende kultusbeeld van Ganesja word word in die nis van die Sjiwa-tempel in Bhumra aangetref. Dit dateer van die Ghoepta-tydperk.<ref>Nagar, bl. 4.</ref> Sy onafhanklike kultus het teen omstreeks die [[10de eeu]] verskyn.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, bl. 19.</ref> Narain som die omstredenheid tussen volgelinge en akademici oor die ontwikkeling van Ganesja as volg op:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">Wat onnaspeurbaar is, is die redelik dramatiese verskyning van Ganesja op die geskiedkundige toneel. Dit is nie duidelik wie sy voorgangers is nie. Sy wye aanvaarding en gewildheid, wat oor sektariese en gebiedsgrense strek, is inderdaad wonderbaarlik. Aan die een kant is daar die vrome geloof van ortodokse volgelinge in Ganesja se Vediese oorsprong en in die Poeraniese verduidelikings in die deurmekaar, maar nietemin interessante, mitologie. Aan die ander kant is daar twyfel oor die bestaan van die ideë en die ikoon van dié god voor die 4de tot 5de eeu n.C. … Na my mening is daar inderdaad geen oortuigende bewyse van die bestaan van die godheid voor die 5de eeu nie.<ref>Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, bl. 19–20.</ref></blockquote>
=== Moontlike invloede ===
Courtright bespreek verskeie spekulatiewe teorieë oor die vroeë geskiedenis van Ganesja, insluitend veronderstelde stamtradisies en dierekultusse, en verwerp almal as volg:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">In die soeke na 'n historiese oorsprong vir Ganesja het sommige presiese liggings buite die Brahmaniese tradisie voorgestel.... Hierdie historiese liggings is vir seker belangwekkend, maar die feit bly staan dat dit alles gissings is, variasies op die Drawidiese hipoteses, wat redeneer dat enigiets waarvan nié in die Vediese en Indo-Europese bronne getuig word nie, van Drawidiese of inboorlingbevolkings van Indië in die Brahmaniese geloof moes beland het, as deel van die proses wat Hindoeïsme uit die interaksies tussen die Ariese en nie-Ariese bevolkings laat ontstaan het. Daar is geen onafhanklike getuienis vir 'n olifantkultus of 'n totem nie; ook nie enige argeologiese data wat dui op 'n tradisie voor dit wat ons reeds in plek kan sien in die Poeraniese geskrifte en die ikonografie van Ganesja nie.<ref>Courtright, bl. 10–11.</ref></blockquote>
Thapan se boek oor die ontwikkeling van Ganesja wy 'n hoofstuk aan gissings oor die rol wat olifante in vroeë Indië gespeel het, maar kom tot die gevolgtrekking: "alhoewel die olifantkopvorm ''yaksha'' teen die 2de eeu bestaan het, kan daar nie aangeneem word dat dit Ganapati-Vinayaka is nie. Daar is geen getuienis van 'n godheid met dié naam wat in ’n vroeë stadium die vorm van ’n olifant of ’n olifantkop gehad het nie. Ganapati-Vinayaka moes nog sy debuut maak."<ref>Thapan, bl. 75.</ref>
Een teorie oor die oorsprong van Ganesja is dat hy geleidelik op die voorgrond getree het saam met die vier Winajakas.<ref>Verwys na:
* ''Passim''. Thapan.
* Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 70–72.</ref> In Hindoemitologie was die Winajakas 'n groep van vier lastige demone wat hindernisse en probleme geskep het,<ref>''Aitareya Brāhmana'', I, 21.</ref> maar wat maklik gepaai kon word.<ref>Bhandarkar. Vaisnavism, Saivism and other Minor Sects. bl. 147–48.</ref> Die naam "Winajaka" is 'n algemene naam vir Ganesja beide in die Puranas en in Boeddhistiese tantras.<ref name="tha20" /> Krishan is een van die akademici wat die standpunt aanvaar en prontuit oor Ganesja sê: "Hy is 'n nie-Vediese god. Sy oorsprong moet teruggespoor word na die vier Winajakas, bose geeste, van die ''Manavagrhyasutra'' (7de–4de eeu v.C.) wat verskeie soorte boosheid en leiding veroorsaak".<ref>Krishan, bl. vii.</ref> Uitbeeldings van mensefigure met olifantkoppe, wat sommige met Ganesja identifiseer, verskyn reeds in die [[2de eeu]] in Indiese kuns en op muntstukke.<ref>Vir 'n bespreking van vroeë uitbeeldings van olifanthooffigure in kuns, sien {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=287–290}} of {{Harvnb|Krishna|1985|p=31–32}}</ref>
=== Vediese en epiese letterkunde ===
[[Lêer:Gardesh Ganesha dedicated by Khingila, Kabul, 7-8th century CE.jpg|duimnael|250px|’n 5de-eeuse marmerbeeld van Ganesja wat naby Gardez, [[Afganistan]], gevind is en nou by Dargah Pir Rattan Nath, Kabul, staan. Die inskripsie sê hierdie "groot en beeldskone beeld van Mahavinayaka" is deur die Shahi-koning Khingala heilig gemaak.<ref>Vir 'n foto van die beeld en detail van die inskripsie, sien: Dhavalikar, M. K., "{{IAST|Gaņeśa}}: Myth and Reality", in: {{Harvnb|Brown|1991|pp=50,63}}.</ref>]]
Die titel "leier van die groep" (Sanskrit: ''{{IAST|gaṇapati}}'') kom twee keer in die ''Righveda'' (RV) voor, maar in nie een van die twee gevalle verwys dit na die moderne Ganesja nie (die [[Veda]]s is die oudste heilige boeke bekend aan die Hindoes). Die term verskyn volgens kommentaarskrywers in RV 2.23.1 as 'n titel vir die Vediese god Brahmanaspati.<ref>Wilson, H. H. ''{{IAST|Ŗgveda Saṃhitā}}''. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume II: {{IAST|Maṇḍalas}} 2, 3, 4, 5. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K. L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). (Vol. II); {{ISBN|81-7110-138-0}} (Set). RV 2.23.1 (2222) {{IAST|gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam}} | 2.23.1; "We invoke the {{IAST|Brahmaṇaspati}}, chief leader of the (heavenly) bands; a sage of sages."</ref> Hoewel die vers sonder twyfel na Brahmanaspati verwys, is dit later aangeneem vir aanbidding van Ganesja en word dit vandag nog gebruik.<ref>Sien:
* Nagar, bl. 3.
* Rao, bl. 1.</ref> In die verwerping van enige bewering dat die gedeelte in die ''Righveda'' getuienis van Ganesja is, sê Ludo Rocher dat dit "duidelik verwys na Brhaspati, die god van dié psalm, en slegs na Brhaspati verwys".<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 69. {{IAST|Bṛhaspati}} is 'n variante naam vir Brahamanaspati.</ref> Verder sê hy: "Net so verwys die tweede gedeelte (RV 10.112.9) duidelik na [[Indra]] [die koning van die gode],<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 69–70.</ref> wat die bynaam ganapati gegee is, vertaal as "heer van die geselskappe" (van die ''Maruts'')".<ref>Wilson, H.H. ''{{IAST|Ŗgveda Saṃhitā}}''. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume IV: {{IAST|Maṇḍalas}} 9, 10. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K.L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). (Vol. IV); {{ISBN|81-7110-138-0}} (Stel). RV 10.112.9 (10092) {{IAST|ni ṣu sīda gaṇapate gaṇeṣu tvāmāhurvipratamaṃ kavīnām}}; "Lord of the companies (of the ''Maruts''), sit down among the companies (of the worshippers), they call you the most sage of sages".</ref> Rocher merk egter op die meer onlangse Ganapatja-letterkunde haal dikwels die Righvediese verse aan om Vediese aansien aan Ganesja te gee.<ref>Vir gebruik van RV-verse in onlangse Ganapatya-geskrifte, sien Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in {{Harvnb|Brown|1991|p=70}}</ref>
Twee verse in tekste wat tot die Swart Jadjoerweda behoort, ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}'' (2.9.1)<ref>Die vers: "{{IAST|tát karāţāya vidmahe}} | {{IAST|hastimukhāya dhîmahi}} | {{IAST|tán no dántî pracodáyāt}}||"</ref> en ''{{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}'' (10.1),<ref>Die vers: " {{IAST|tát púruṣâya vidmahe vakratuṇḍāya dhîmahi}}| {{IAST|tán no dántî pracodáyāt}}||"</ref> verwys na 'n god as "die getande een" ({{IAST|Dantiḥ}}), "olifantgesig" (Hastimukha), en "met 'n gekromde slurp" ({{IAST|Vakratuņḍa}}). Hierdie name suggereer Ganesja, en die 14de-eeuse kommentator Sayana bepaal hierdie identifikasie uitdruklik.<ref>Vir teks van ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}'' 2.9.1 en ''{{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}'' 10.1 en identifikasie deur {{IAST|Sāyaṇa}} in sy kommentaar op die {{IAST|āraṇyaka}}, sien: Rocher, Ludo, "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in {{Harvnb|Brown|1991|p=70}}.</ref> Die beskrywing van Dantin, wat 'n slurp het en 'n koringgerf, suikerriet en knuppel vashou,<ref>Taittiriya Aranyaka, X, 1, 5.</ref> is so karakteriserend van die Poeraniese Ghanapati dat Heras sê "ons kan nie die aanvaarding van sy volle identifikasie met hierdie Vediese Dantin teenstaan nie".<ref>Heras, bl. 28.</ref> Krishan beskou die psalms egter as latere toevoegings.<ref>Sien:
* {{Harvnb|Krishan|1981–1982|p=290}}
* {{Harvnb|Krishan|1999|pp=12–15}}. Vir argumente vir die interpolasie na die ''{{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}}''</ref> Thapan meen hierdie gedeeltes "word algemeen beskou asof dit geïnterpoleer sou wees". Dhavalikar sê: "Die verwysings na die olifantkopgod in die ''Maitrayani-samhita'' is bewys as baie laat interpolasies en is dus nie baie nuttig vir die bepaling van die vroeë vorming van die god nie."<ref>Sien:
* Thapan, bl. 101. Vir interpolasie na die {{IAST|Maitrāyaṇīya Saṃhitā}} en {{IAST|Taittirīya Āraṇyaka}}.
* Dhavalikar, M. K. "{{IAST|Gaṇeśa}}: Myth and reality" in {{Harvnb|Brown|1991|p=56–57}}. Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja's in vroeë Literatuur.</ref>
Ganesja verskyn nie in Indiese epiese letterkunde wat uit die Vediese tydperk dateer nie. 'n Laat interpolasie tot die epiese gedig ''[[Mahabharata]]'' lui dat die wysgeer Vyasa Ganesja gevra het om as sy skriba (skrywer) te dien om die gedig neer te skryf soos hy dit aan hom dikteer. Ganesja het ingestem, maar op voorwaarde dat Vyasa die gedig sonder onderbreking opsê. Die wysgeer het ingestem, maar het agtergekom dat om enige rus te kry hy baie komplekse dele moes opsê sodat Ganesja vir verduidelikings moes vra. Die storie word nie aanvaar as deel van die oorspronklike teks deur die redakteurs van die kritiese uitgawe van die ''Mahabharata'',<ref>Rocher, Ludo "Ganesa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature", Brown, bl. 71–72.</ref> waarin die storie van 20 lyne as voetnoot verplaas is, nie.<ref>''{{IAST|Mahābhārata}}'' Vol. 1 Part 2. Critical edition, bl. 884.</ref> Die storie van Ganesja wat as die skrywer optree kom voor in 37 van die 59 manuskripte wat geraadpleeg is in die voorbereiding van die kritiese uitgawe.<ref>Vir die stelling dat "Nege-en-vyftig manuskripte van die ''{{IAST|Ādiparvan}}'' geraadpleeg is vir die herkonstruksie van die kritiese uitgawe. Die storie van {{IAST|Gaṇeśa}} wat optree as die skrywer vir die skryf van die ''{{IAST|Mahābhārata}}'' kom in 37 manuskripte voor", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=31, note 4}}.</ref> Ganesja se verbintenis met skranderheid en leer is een rede waarom hy as skrywer van Vyasa se diktee van die ''Mahabharata'' in hierdie interpolasie voorkom.<ref>Brown, bl. 4.</ref> Richard L. Brown dateer die storie van die 8ste eeu en Moriz Winternitz kom tot die gevolgtrekking dat dit so vroeg as c. 900 bekend was, maar dat dit eers sowat 150 jaar later tot die ''Mahabharata'' toegevoeg is. Winternitz merk ook op dat die weglating van hierdie Ganesja-legende 'n bepaalde eienskap van Suid-Indiese manuskripte van die ''Mahabharata'' is.<ref>Winternitz, Moriz. "{{IAST|Gaṇeśa}} in die {{IAST|Mahābhārata}}". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (1898:382). Aanhaling verskaf deur Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaņeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 80.</ref> Die term ''{{IAST|vināyaka}}'' word aangetref in sommige hersienings van die ''{{IAST|Śāntiparva}}'' en ''{{IAST|Anuśāsanaparva}}'' wat beskou word as interpolasies.<ref>Vir interpolasies van die term vināyaka sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=29}}.</ref> 'n Verwysings na ''{{IAST|Vighnakartṛīṇām}}'' ("Skepper van Hindernisse") in ''Vanaparva'' word ook gesien as 'n interpolasie en verskyn nie in die kritiese uitgawe nie.<ref>Vir verwysing {{IAST|Vighnakartṛīṇām}} en vertaling as "Creator of Obstacles", sien: {{Harvnb|Krishan|1999|p=29}}.</ref>
=== Poeraniese tydperk ===
Stories oor Ganesja kom gereeld in die Poeraniese korpus voor. Brown merk op dat hoewel die Poeranas "presiese chronologiese ordening verontagsaam", die meer gedetailleerde verhale van Ganesja se lewe in die latere tekste voorkom, c. 600–1300.<ref>Brown, bl. 183.</ref> Yuvraj Krishan sê dat die Poeraniese mites oor die geboorte van Ganesja en hoe hy 'n olifantkop gekry het in die latere Poeranas voorkom wat van c. 600 af geskryf is. Hy brei daarop uit deur te sê verwysings na Ganesja in die vroeëre Poeranas, soos die Vayu- en Brahmanda-poeranas, is latere interpolasies wat in die 7de tot 10de eeu gemaak is.<ref>Krishan, bl. 103.</ref>
In sy oorsig van Ganesja se opkoms tot prominensie in Sanskrit letterkunde merk Ludo Rocher op:
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;">In die eerste plek kan 'n mens nie help om getref te word deur die feit dat die tallose stories wat om Ganesja wentel, op 'n onverwags beperkte aantal insidente konsentreer nie. Hierdie insidente is hoofsaaklik drie: sy geboorte en ouerskap, sy olifantkop en sy enkele tand. Ander insidente word in die tekste aangeraak, maar in 'n baie mindere mate.<ref>Rocher, Ludo. "{{IAST|Gaṇeśa}}'s Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, bl. 73.</ref></blockquote>
Ganesja se opkoms tot prominensie is gekodifiseer in die [[9de eeu]], toe hy amptelik ingesluit is as een van die vyf hoofgode van Smartisme. Die 9de-eeuse filosoof Śaṅkarācārya het die "aanbidding van die vyf vorme" -stelsel (''pañcāyatana pūjā'') gewild gemaak onder ortodokse Brahmane van die Smarta-tradisie.<ref>Verwys:
* Courtright, bl. 163. Vir Datering van die ''{{IAST|pañcāyatana pūjā}}'' en die verbinetnis daarvan met {{IAST|Smārta}} Brahmane.
* Bhattacharyya, S., "Indian Hymnology", in: Bhattacharyya (1956), volume IV, bl. 470. Vir die "vyf" gode (''{{IAST|pañcādevatā}}'') wat "die hoofgode" geword het in die algemeen, en hulle die lys as Sjiwa, Shakti, Wisjnoe, Surya, en Ganesja.</ref> Hierdie aanbiddingsgebruik roep die vyf gode Ganesja, [[Wisjnoe]], [[Sjiwa]], [[Devi]] en [[Soerja]] op.<ref>Verwys na:
* Grimes, bl. 162.
* Pal, bl. ix.</ref> Śaṅkarācārya het die tradisie hoofsaaklik ingestel om die hoofgode van die vyf hoofsektes op gelyke basis te verenig. Dit het die rol van Ganesja as 'n komplementêre god daargestel.
== Buite Indië en Hindoeïsme ==
[[Lêer:Ganesha.jpg|duimnael|links|250px|Standbeeld van Ganesja in die Cham-museum, Danang, Sentraal-[[Viëtnam]]. Uit die 8ste eeu.]]
[[Lêer:TibetianGanpati.jpg|duimnael|250px|"Dansende Ganesj. Sentraal-Tibet. Vroeg [[15de eeu]]. Kleure op katoen. Hoogte: 68 sentimeter".<ref>Hierdie werk en sy beskrywing word vertoon in Pal, bl. 125.</ref> Hierdie vorm staan ook bekend as Maharakta ("Die Groot Rooi Een").<ref>Vir 'n voorstelling van hierdie vorm as Maharakta, sien Pal, bl. 130.</ref>]]
[[Lêer:Prambanan-ganesha.jpg|duimnael|250px|Ganesja-standbeeld in Prambanan, Java, [[Indonesië]].]]
Kommersiële en kulturele kontak het Indië se invloed in Wes- en Suidoos-Asië uitgebrei. Ganesja is een van baie Hindoegode wat as gevolg hiervan in ander lande bekend geraak het.<ref>Nagar, bl. 175.</ref>
Hy is in besonder aanbid deur handelaars wat van Indië af gereis het vir kommersiële ondernemings.<ref>Nagar, bl. 174.</ref> Die tydperk van omstreeks die 10de eeu af is gekenmerk deur die ontwikkeling van nuwe handelsnetwerke, die vorming van handelsgildes en 'n herlewing in die omloop van geld. In hierdie tydperk het Ganesja ontwikkel tot die hoofgod wat met handelaars verbind word.<ref>Thapan, bl. 170.</ref> Die vroegste inskripsie wat Ganesja voor enige ander god oproep, word verbind met die handelaarsgemeenskap.<ref>Thapan, bl. 152.</ref>
Hindoes het na die Maleise Argipel migreer en hul kultuur, insluitend Ganesja, met hulle saamgeneem.<ref>Getty, bl. 55.</ref> Talle standbeelde van Ganesja word in die Maleise Argipel aangetref, dikwels langs toevlugsoorde. Die vorms van Ganesja wat in die Hindoekuns van Java, Bali, en Borneo voorkom, vertoon spesifieke streekinvloede.<ref>Getty, bl. 55–66.</ref> Die geleidelike verspreiding van die Hindoekultuur na Suidoos-Asië het Ganesja in aangepaste vorm in [[Birma]], [[Kambodja]] en [[Thailand]] gevestig. In [[Indo-China]] is Hindoeïsme en Boeddhisme saam beoefen en wedersydse invloede kan gesien word in die ikonografie van Ganesja in dié streek.<ref>Getty, bl. 52.</ref> In Thailand, Kambodja en onder die Hindoeklasse van die Chams in [[Viëtnam]] is Ganesja hoofsaaklik as 'n verwyderaar van hindernisse beskou.<ref>Brown, bl. 182.</ref> Selfs vandag word Ganesja in Boeddhistiese Thailand beskou as verwyderaar van hindernisse en die god van sukses.<ref>Brown, bl. 182.</ref>
Voor die aankoms van [[Islam]] het [[Afganistan]] noue kulturele bande met Indië gehad en beide Hindoe- en Boeddhiste-gode is aanbid. 'n Paar voorbeelde van beelde uit die 5de tot die 7de eeu het oorleef wat daarop dui dat die aanbidding van Ganesja in daardie stadium hoogty gevier het in die omgewing.<ref>Sien:
* Nagar, bl. 175.
* Martin-Dubost, bl. 311.</ref>
Ganesja verskyn in [[Mahayana]]-Boeddhisme, nie slegs as die Boeddhiste-god Winajaka nie, maar ook as 'n Hindoedemoonvorm met dieselfde naam.<ref>Getty, bl. 37–45.</ref> Hy word ook in die laat Gupta-tydperk uitgebeeld.<ref>Getty, bl. 37.</ref> As die Boeddhistiese god Winajaka word hy dikwels dansende uitgebeeld. Hierdie vorm, genaamd "Nṛtta Ganapati", was gewild in Noord-Indië, is later in [[Nepal]] aangeneem en daarna in [[Tibet]].<ref>Getty, bl. 38.</ref> In Nepal is die Hindoevorm van Ganesja, wat as Heramba bekend staan, baie gewild; hy het vyf koppe en ry op 'n leeu.<ref>Getty, bl. 40.</ref> Tibettaanse uitbeeldings van Ganesja vertoon ambivalente beelde.<ref>Nagar, bl. 185.</ref> 'n Tibetaanse vertaling vir Ganapati is ''tsjogs bdag''.<ref>Wayman, Alex (2006). ''Chanting the Names of Manjushri''. Motilal Banarsidass Uitgewers: bl. 76. {{ISBN|81-208-1653-6}}</ref> In een Tibettaanse vorm word hy uitgebeeld waar hy vertrap word deur Mahakala, 'n gewilde Tibettaanse god.<ref>Verwys:
* Getty, bl. 42
* Nagar, bl. 185.</ref> Ander uitbeeldings wys hom as die vernietiger van hindernisse, soms in 'n dansende houding.<ref>Nagar, bl. 185–186.</ref> Ganesja word gesien in [[China]] en [[Japan]] in vorms wat eienskappe van bepaalde streekkarakters vertoon. In Noord-China dra die oudste bekende beeld van Ganesja 'n inskripsie wat terugdateer van [[531]].<ref>Martin-Dubost, bl. 311.</ref> In Japan is die Ganesja-kultus in 806 vir die eerste keer genoem.<ref>Martin-Dubost, bl. 313.</ref>
Die kanonieke letterkunde van [[Djainisme]] noem nie die kultus van Ganesja nie.<ref>Krishan, bl. 121.</ref> Die god word egter deur die meeste Djains aanbid vir wie hy oënskynlik sekere funksies van die god Kubera oorgeneem het.<ref>Thapan, bl. 157.</ref> Djain-verbindings met die handelsgemeenskap ondersteun die idee dat Djainisme die aanbidding van Ganesja opgeneem het as gevolg van kommersiële bande.<ref>Thapan, bl. 151, 158, 162, 164, 253.</ref> Die vroegste bekende Djainistiese Ganesja-standbeeld dateer van omstreeks die [[9de eeu]].<ref>Krishan, bl. 122.</ref> 'n [[15de eeu|15de-eeuse]] Djain-teks lys prosedures vir die oprig van Ganapati-beelde.<ref>Krishan, bl. 121.</ref> Beelde van Ganesja verskyn in die Djain-tempels van Rajasthan en Gujarat.<ref>Thapan, bl. 158.</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronnelys ==
{{refbegin|4}}
* {{Citation |series=Indian Civilization Series |last=Agrawala |first=Prithvi Kumar |authorlink= |coauthors= |title=Goddess Vināyakī: The Female {{IAST|Gaṇeśa}} |year=1978 |publisher=Prithivi Prakashan |location=Varanasi |isbn= }}
* {{Citation |last=Apte |first=Vaman Shivram |authorlink= |coauthors= |title=The Practical Sanskrit Dictionary |year=1965 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location=Delhi |isbn=81-208-0567-4 }} (fourth revised and enlarged edition).
* {{Citation |last=Avalon |first=Arthur |authorlink=John Woodroffe |coauthors= |title=Śāradā Tilaka Tantram |year=1933 |publisher=Motilal Banarsidass Publishers |location= |isbn=81-208-1338-3 }} (1993 reprint edition).
* {{Citation |last=Bailey |first=Greg |authorlink= |coauthors= |title=Ganeśapurāna: Introduction, translation, notes and index |year=1995 |publisher=Harrassowitz |location= |isbn=3-447-03647-8 }}
* {{Citation |last=Bhattacharyya (Editor) |first=Haridas|authorlink= |coauthors= |title=The Cultural Heritage of India |year=1956 |publisher=The Ramakrishna Mission Institute of Culture |location=Calcutta |isbn= }} Four volumes.
* {{Citation| last =Brown| first =Robert| year = 1991| title =Ganesh: Studies of an Asian God | publication-place =Albany| publisher =State University of New York | isbn =0-7914-0657-1}}
* {{cite book |last=Chinmayananda |first=Swami |authorlink=Chinmayananda | title=Glory of Ganesha |year=1987 |publisher=Central Chinmaya Mission Trust |location=Bombay |isbn= }}
* {{Citation |last=Courtright |first=Paul B. |authorlink= |coauthors= |title={{IAST|Gaṇeśa}}: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings |year=1985 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn={{ISBN|0-19-505742-2}} }}
* {{Citation |last=Danielou |first=Alain |authorlink=Alain Danielou |coauthors= |title=The meaning of Ganapati |year=1954 |publisher=The Adyar Library bulletin |location=Madras |isbn=}}
* {{Citation |last=Doniger |first=Wendy |authorlink=Wendy Doniger |coauthors= |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |year=1996 |publisher=Merriam-Webster |location= |isbn= 0-87779-044-2}}
* {{Citation |last=Ellawala|first=H |authorlink= |coauthors= |title=Social History of Early Ceylon |year=1969 |publisher=Department of Cultural Affairs |location=Colombo |isbn= }}.
* {{Citation |last=Flood |first=Gavin |authorlink= |coauthors= |title=An Introduction to Hinduism |year=1996 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn= 0-521-43878-0}}
* {{Citation | last =Getty | first =Alice | year =1936 | title =Gaņeśa: A Monograph on the Elephant-Faced God | edition =1992 reprint | volume = | publication-place =Oxford | publisher =Clarendon Press | isbn =81-215-0377-9}}.
* {{Citation |series=SUNY Series in Religious Studies |last=Grimes |first=John A. |authorlink= |coauthors= |title=Ganapati: Song of the Self |year=1995 |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=0-7914-2440-5 }}
* {{Citation |last=Gupta |first=Shakti M. |authorlink= |coauthors= |title=Karttikeya: The Son of Shiva|year=1988 |publisher=Somaiya Publications Pvt. Ltd.|location=Bombay|isbn= 81-7039-186-5}}
* {{Citation |last=Heras |first=H. |authorlink= |coauthors= |title=The Problem of Ganapati |year=1972 |publisher=Indological Book House |location=Delhi |isbn= }}
* {{Citation |last=Jansen |first=Eva Rudy|authorlink= |coauthors= |title=The Book of Hindu Imagery|year=1993 |publisher=Binkey Kok Publications BV |location=Havelte, Holland |isbn=90-74597-07-6 }}
* {{Citation |last=Khokar |first=Ashish |authorlink= |coauthors=S. Saraswati |title=Ganesha-Karttikeya |year=2005 |publisher=Rupa and Co |location=New Delhi |isbn= 81-291-0776-7}}
* {{Citation |last=Krishan |first=Yuvraj |year=1981–1982 |month= |title={{IAST|The Origins of Gaṇeśa}} |journal=Artibus Asiae |volume=43 |issue=4 |pages=285–301 |url=http://links.jstor.org/sici?sici=0004-3648%281981%2F1982%2943%3A4%3C285%3ATOOG%3E2.0.CO%3B2-A |accessdate= 2007-09-11 |quote= |doi=10.2307/3249845 }}
* {{Citation| last =Krishan| first =Yuvraj| year = 1999| title =Gaņeśa: Unravelling An Enigma |edition = | volume = | publication-place =Delhi | publisher =Motilal Banarsidass Publishers | isbn =81-208-1413-4}}
* {{Citation| last= Krishna | first=Murthy, K. | year=1985 | title= Mythical Animals in Indian Art|publication-place=New Delhi| publisher = Abhinav Publications|isbn=0-391-03287-9}}
* {{Citation |last=Macdonell |first=Arthur Anthony |authorlink=Arthur Anthony Macdonell |coauthors= |title=A Practical Sanskrit Dictionary |year=1996 |publisher=Munshiram Monoharlal Publishers |location= |isbn=81-215-0715-4 }}
* {{Citation |last=Martin-Dubost |first=Paul |authorlink= |coauthors= |title=Gaņeśa: The Enchanter of the Three Worlds |year=1997 |publisher=Project for Indian Cultural Studies |location=Mumbai |isbn= 81-900184-3-4}}
* {{Citation |last=Mate |first=M. S. |authorlink= |coauthors= |title=Temples and Legends of Maharashtra |year=1988 |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |location=Bombay |isbn= }}
* {{Citation |last=Metcalf |first=Thomas R.|authorlink= |coauthors=Metcalf, Barbara Daly|title=A Concise History of India |year= |publisher= |location=}}
* {{Citation |last=Nagar |first=Shanti Lal |authorlink= |coauthors= |title=The Cult of Vinayaka |year=1992 |publisher=Intellectual Publishing House |location=New Delhi |isbn=81-7076-043-9 }}
* {{Citation | last =Oka | first =Krishnaji Govind | year =1913 | title =The Nāmalingānuśāsana (Amarakosha) of Amarasimha: with the Commentary ({{IAST|Amarakoshodghāṭana}}) of Kshīrasvāmin | edition = | volume = | publication-place =Poona | publisher =Law Printing Press | url=http://ia310939.us.archive.org/1/items/namalinganusasan00amariala/namalinganusasan00amariala.pdf | accessdate =2007-09-14 | isbn =}}.
* {{Citation |last=Pal |first=Pratapaditya |authorlink= |coauthors= |title=Ganesh: The Benevolent |year=1995 |publisher=Marg Publications |location= |isbn=81-85026-31-9 }}
* {{Citation |last=Ramachandra Rao |first=S. K. |authorlink= |coauthors= |title=The Compendium on Gaņeśa |year=1992 |publisher=Sri Satguru Publications |location=Delhi |isbn= 81-7030-828-3 }}
* {{Citation| last =Saraswati| first =Swami Tattvavidananda | year = 2004| title ={{IAST|Gaṇapati Upaniṣad}} | publication-place =Delhi | publisher =D. K. Printworld Ltd. | isbn =81-246-0265-4}}
* {{Citation | last=Śāstri Khiste | first={{IAST|Baṭukanātha}} | year=1991 | title={{IAST|Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita}} | place={{IAST|Vārāṇasī}} | publisher=Prācya Prakāśana | edition= | isbn= }}. Source text with a commentary by Bhāskararāya in Sanskrit.
* {{Citation | last=Śāstri | first=Hargovinda | year=1978 | title={{IAST|Amarkoṣa}} with Hindi commentary | place=Vārānasi | publisher=Chowkhambā Sanskrit Series Office | edition= | isbn= }}
* {{Citation |last=Thapan |first=Anita Raina |authorlink= |coauthors= |title=Understanding Gaņapati: Insights into the Dynamics of a Cult |year=1997 |publisher=Manohar Publishers |location=New Delhi |isbn=81-7304-195-4 }}
* {{Citation |last=Wilson|first=H. H.|authorlink= |coauthors= |title=Rgveda-Samhita, Text in Devanagari, English translation Notes and indices by H. H. Wilson, Ed. W.F. Webster |year=1990|publisher=Nag Publishers,11A/U.A. Jawaharnagar |location=New Delhi |isbn= }}
{{refend}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Ganesha}}
*[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Ganesha|Engelse Wikipedia]]
{{Voorbladster}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Hindoegode]]
ky0570p68v4ys6420yvk7lwe3qs3hxm
Sint Petersburg
0
28455
2909086
2908459
2026-06-03T13:18:15Z
BurgertB
2401
Paar goed
2909086
wikitext
text/x-wiki
{{Russiese deelgebied
| naam= Sint Petersburg<br />Санкт-Петербург<br /><small>([[Federale stede van Rusland|Federale stad]])</small>
| beeld= Spb collage.JPG
| onderskrif= Kloksgewys van links bo: [[Sint Isak-katedraal]] troon bo die stad uit; die [[Fort van Petrus en Paulus]]; [[Paleisplein]]; [[Peterhof]]; [[Nefski-prospekt]]; die [[Winterpaleis]].
| land= [[Lêer:Flag of Russia.svg|20px|border]] [[Rusland|Russiese Federasie]]
| feddistrik= [[Noordwestelike Federale Distrik|Noordwestelike]]
| ekonstreek= [[Noordwestelike ekonomiese streek|Noordwestelike]]
| stigting= [[27 Mei]] [[1703]]
| hoofstad=
| hoof= Alexander Beglof
| amp= Goewerneur
| wetgewer= Wetgewende Raad
| sensus= 2020
| totaal= 5 392 992<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://www.gks.ru/storage/mediabank/PrPopul2020.xls |title=Bevolking soos op 1 Januarie 2020 |publisher=Federale Staatsstatistiekdiens |date=24 Januarie 2020 |accessdate=24 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124195204/https://www.gks.ru/storage/mediabank/PrPopul2020.xls |archive-date=24 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
| rang1= 4de
| digtheid= 3 843,9/km²
| stedelik=
| plattelands=
| oppervlakte= 1 439 km²
| rang2= 82ste
| tydsone= [[UTC+04:00]]
| registrasie= 78, 98, 178
| tale= [[Russies]]
| webtuiste= [https://kvs.gov.spb.ru/ ''kvs.gov.spb.ru'']
| wapen-vlag=
[[Lêer:Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg|links|110px]]<br />
[[Lêer:Flag of Saint Petersburg Russia.svg|regs|130px|border]]
}}
'''Sint Petersburg''' ([[Russies]]: Санкт-Петербург; [[transkripsie]]: ''Sankt-Peterburg'', [ˈsankt pʲɪtʲɪrˈburk], {{Audio|Ru-Sankt Peterburg Leningrad Petrograd Piter.ogg|luister}}) is ’n [[Federale stede van Rusland|federale stad]] van [[Rusland]] en die naasgrootse stad ná die hoofstad [[Moskou]]. Dit is geleë in die [[Noordwestelike Federale Distrik]] aan die [[Newarivier]] oos van die [[Golf van Finland]]. Die stad, wat na tsaar [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] se beskermheilige, die [[apostel]] [[Simon Petrus]], genoem is en die Duitse naam Sankt Petersburg dra, het met die begin van die [[Eerste Wêreldoorlog]], toe anti-Duitse gevoelens opgewek is, die Russiese naam '''Petrograd''' (Russies: Петроград) gekry en is later tot ere van [[Wladimir Lenin]] '''Leningrad''' (Russies: Ленинград) genoem. Ná die [[ontbinding van die Sowjetunie]] is in 1991 'n referendum gehou oor die stadsnaam. Sint Petersburg, wat deur sy bewoners dikwels kortweg ''Piter'' genoem word, het sy oorspronklike naam teruggekry.
[[Lêer:RUS-2016-Aerial-SPB-Peterhof Palace.jpg|duimnael|links|Lugaansig van die [[Peterhof-paleis]], die gunstelingpaleis en somerresidensie van tsaar [[Pieter die Grote]] waarna dikwels as die "Russiese Versailles" verwys word]]
[[Lêer:Magic Sankt Petersburg - Kunstkammer at White Nights (Weisse Nächte).jpg|duimnael|links|Wit Nagte gedurende midsomer in Junie en Julie]]
[[Lêer:Алые Паруса 2019. Бриг Россия.jpg|duimnael|links|Sint Petersburgse hoërskoolleerders vier hul matriekeksamen sedert die 1950's met 'n vrolike en kleurryke fees in Junie waarin die hele stad deel – Alje Paroesa of die "Fees van skarlaken seile"]]
[[Lêer:Bolsheokhtinsky Bridge SPB 04.jpg|duimnael|links|Bolsjeochtinski-brug met Smolni-katedraal teen die agtergrond]]
Sint Petersburg is op [[27 Mei]] [[1703]] gestig deur [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] van die [[Russiese Ryk]] en was langer as tweehonderd jaar (1712–1728, 1732–1918) die land se [[hoofstad]]. Met 'n bevolking van 5,39 miljoen (soos op 1 Januarie 2020) is dit die tweede grootste stad in Rusland na [[Moskou]], asook die vierde grootste in [[Europa]] na [[Londen]] en [[Parys]]. Sint Petersburg is een van Europa se vernaamste wetenskap-, kultuur- en nywerheidsentrums en ’n belangrike hawe aan die [[Baltiese See]]. Daarnaas is dit die wêreld se noordelikste miljoenestad.
Die "Venesië van die Noorde", soos Sint Petersburg – 'n stad wat op 42 eilande in die Newa-delta ontstaan wat deur meer as 400 brûe en talle kanale met mekaar verbind word – dikwels genoem word, was die resultaat van 'n grootskaalse stedelike bouprojek wat in 1703 onder tsaar Pieter die Grote begin is en slegs danksy die grootskaalse gebruik van dwangarbeiders – onder wie Russiese soldate, Sweedse en Ottomaanse krygsgevangenes – en Finse en Estniese werkers verwesenlik kon word. Hierdie mense het in minder as twintig jaar 'n stad voltooi wat, volgens die ontwerp van die Franse boumeester en tuinontwerper Jean-Baptiste Alexandre Leblond (1679−1719), wat in 1716 as hoofargitek vir die Sint Petersburg-projek aangestel is, 'n onherbergsame kusgebied in 'n eersterangse Europese [[metropool]] met paleise, kerke en kloosters asook tweeverdiepingwoonhuise omgeskep het.
Tsaar Pieter die Grote se visie was om vir Rusland – destyds 'n uitgestrekte, maar agtergeblewe ryk – 'n "venster na die weste" te open om sy land toeganklik te maak vir die ontwikkelde Europa se ambagte, kuns en beskawing. As timmerman in Amsterdam het hy self onder die indruk van 'n moderne stad gestaan wat as voorbeeld vir sy nuwe regeringsetel sou dien – 'n vooruitstrewende metropool met seehawe, kanale en brûe.
Sint Petersburg se pragstraat, die Nefskij-prospekt met sy indrukwekkende Jugendstilfasades, die Russiese Museum en die Grand Hotel Europa, ding mee met Parys se Champs-Élysées en die Kurfürstendamm in Berlyn – en vir die digter Nikolai Gogol was hierdie laan die grootste aantreklikheid in Rusland se Oosseemetropool.
Sint Petersburg se argitektoniese erfenis verenig 'n verskeidenheid uiteenlopende boustyle soos barok-, rokoko- en suiwer neoklassieke boustyle met geboue soos die Admiraliteits-, [[Winterpaleis|Winter-]] en Marmerpaleis en die [[Hermitage]]. So is die historiese middestad tot [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]] verklaar.
Sint Petersburg was in die laat 19de en vroeë 20ste eeu, 'n dinamiese periode van ontwikkeling in die Russiese Ryk, die setel van die meeste banke en sodoende die spilpunt van Russiese [[kapitalisme]] en [[globalisering]], waar sosiale klasse gevorm en maatskaplike mobiliteit begin het (maar ook grootskaalse verstedelikings- en transformasieprosesse aan die gang was – die oorgrote meerderheid van Sint Petersburgers in die jare voor die Groot Oorlog was voormalige boere), die bakermat van nuwe strominge in literatuur, argitektuur, musiek en skilderkuns, van Russiese massakultuur en van 'n lewendige burgerlike samelewing – prosesse wat van die stad omstreeks 1900 een van die sentra van Europese [[modernisme]] gemaak het en eers deur die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Oktoberrewolusie in 1917]], waarin die stad 'n sleutelrol gespeel het, skielik tot stilstand gedwing is.<ref>{{de}} [[Karl Schlögel]], Frithjof Benjamin Schenk en Markus Ackeret (reds.): ''Sankt Petersburg. Schauplatz einer Stadtgeschichte''. Frankfurt am Main: Campus 2007, bl. 29</ref>
Ter geleentheid van sy driehonderdjarige jubileum in 2003 het Sint Petersburg sy status as een van Europa se groot metropole hervat.
== Stadsnaam en bynaam ==
Pieter die Grote het die stad, wat hy laat bou het, genoem na sy beskermheilige, die apostel Petrus. Aanvanklik is – na gelang van sy verblyf in Nederland – die [[Nederlands]]e toponimie ''Sankt-Pieterburch'' gekies, maar dit is kort na die stad se stigting na die [[Duits]]e ''Sankt-Peterburg'' verander. Ná die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]], toe anti-Duitse sentiment hoog geloop het, is die stad herdoop tot Petrograd. Ná [[Wladimir Lenin]] se afsterwe is dit ter ere van die Sowjetleier hernoem as Leningrad. Met die verbrokkeling van die [[Sowjetunie]] en die ontbinding van die kommunistiese regeringstelsel het die stad op 6 September 1991 weer sy historiese naam teruggekry. Die omliggende distrik se naam is nogtans nie aangetas nie – dit staan steeds bekend as die [[Leningrad-oblast]].
Naas "Venesië van die Noorde" word na Sint Petersburg ook verwys as die "Palmyra van die Noorde", die "Noordelike Hoofstad van Rusland" (na gelang van sy mededinging met Moskou, Rusland se ander groot metropool en huidige hoofstad) en "Stad op 101 Eilande" ('n sinspeling op die stad se ligging in die Newarivierdelta met sy talle eilande).<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saint-petersburg.com/quick-facts/ |title=Quick Facts |publisher=saint-petersburg.com |accessdate=14 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214084956/http://www.saint-petersburg.com/quick-facts/ |archive-date=14 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
== Geografie ==
[[Lêer:Отель "Терийоки".jpg|duimnael|Strandlewe naby 'n hotel in die stadsdeel Zelenogorsk]]
Sint Petersburg het in 'n voormalige moerasgebied naby die Newamonding in die Finse Golf ontstaan. Die huidige stadsgebied strek oor 1 431 km² (insluitende die voorstede Peterhof en Poesjkin wat sedert 1999 administratief onder beheer van die Sint Petersburgse stadsregering staan), waarvan sowat 'n tiende deur waterliggame beslaan word. Van die oorspronlike eilande in die stadsgebied het 42 bewaar gebly. Hul getal is merkbaar verminder nadat baie kanale opgevul is.
Omrede die Newamonding ongeveer op seevlak geleë is, en grondwater tydens die boubedrywighede reeds op 'n diepte van enkele sentimeter aangetref is, moes die beboude gebied op hoër geleë terrein ontstaan. Tans is Sint Petersburg tussen twee en vier meter bo seevlak geleë. Die oewers is met granietblokke beveilig wat die stad nie net teen vloedwater beskerm nie, maar ook bydra tot Sint Petersburg se stadskarakter. Die Russiese digter Alexander Poesjkin het die Newa in sy gedig ''Die Ysterruiter'' derhalwe as 'n rivier beskryf wat "in graniet gehul" is.
Nogtans word Sint Petersburg voortdurend deur vloedwater en oorstromings bedreig. Die stadsdeel Kronstadt, wat op 'n eiland geleë is, dien as nulpunt vir die waterstand. Die "Kronstadtse waterpeil" se nulpunt is sowat 15 sentimeter hoër as die Amsterdamse waterpeil (wat ook in Duitsland gebruiklik is). Dit is die verwysingspunt vir waterpeilmetings in groot dele van Oos-Europa. Tot en met 1993 is dit ook in die oostelike deelstate van die herenigde Duitsland vir hierdie doeleinde gebruik.
Sint Petersburg is reeds verskeie kere deur oorstromings geraak. Volgens die amptelike statistiek van 2003 is die stad vanaf sy stigting 295 keer oorstroom (waarvan 44 oorstromings vanaf 1980 voorgekom het). Verwoestende oorstromings het die stad in 1824 en 1924 getref. Tydens die vloed van 1824, wat as inspirasie vir Poesjkin se Ysterruiter-gedig gedien het, was die waterpeil 4,2 meter bo die nulpunt. Tussen 200 en 500 inwoners het hul lewens verloor, terwyl 462 geboue vernietig is.
== Klimaat ==
Sint Petersburg, die noordelikste miljoenemetropool op aarde, is op die 60ste en dus dieselfde breedtegraad geleë soos die Skandinawiese hoofstede [[Oslo]] en [[Stockholm]], die suide van [[Alaska]] en die suidpunt van [[Groenland]]. Die wisselende weerstoestande van Sint Petersburg word deur sy ligging aan die Oossee bepaal. Die stad het 'n seeklimaat met gematigde somers en gemiddelde temperature van tussen 19 en 22 °C. Gedurendce die wintermaande daal die kwik tot gemiddeldes tussen -4 en -8 °C. Die hoogste temperatuur ooit is in 2010 met 37 °C gemeet, die laagste was -42 °C in die winter van 1941.
Die ligging op die noordelike 60ste breedtegraad beteken dat die stad in die tyd van die Somersonstilstand snags nie volledig in donkerheid gehul is nie. Die sogenaamde Wit Nagte van Sint Petersburg lok inheemses en toeriste na buite. Een van die gewildste besiensxwaardighede is die opening van Sint Petersburg se brûe vir skeepsvervoer tussen 1 uur snags en 5 uur soggens.
== Geskiedenis ==
=== 'n Beplande stad ===
[[Lêer:Bronze Horseman002.jpg|duimnael|links|200px|Die Bronsruiter, ’n monument ter ere van [[Pieter die Grote]], op Sint Petersburg se Senaatsplein]]
[[Lêer:Дворец великого князя Николая Николаевича.jpg|duimnael|Die verlate paleisruïne van groothertog Nikolai Nikolajewitsj in Znamenka (Peterhof) voer mens terug na 'n vergane tydperk]]
[[Lêer:Дворец великого князя Николая..jpg|duimnael|Sonstrale val helder deur die vensters van die verlate paleis. As gevolg van die rewolusie in 1917 het die meeste adellikes uit die stad gevlug. Baie verlate wonings het vervolgens begin verval. So het waterpype gedurende die winter bevries en in die lente gebars]]
[[Lêer:Saint Petersburg Lakhta center 07.jpg|duimnael|links|200px|Die Lachta-sentrum in die gelyknamige stadsdeel, met 462 m die hoogste wolkekrabber in die Russiese Federasie, dien onder meer as hoofkwartier vir die energie-onderneming ''Gazprom'']]
Pieter die Grote het Sint Petersburg op [[27 Mei]] [[1703]] gestig in 'n voorheen yl bevolkte gebied wat hy – net soos die Baltiese provinsies – deur oorlogvoering van [[Swede]] verower het. Die militêre oorwinnings was eweneens aan 'n moderniseringsproses te danke – danksy Wes-Europese spesialiste is die Russiese leër in 'n strydmag met groot slaankrag omgeskep. Voordat dit aan die tsaar se verwagtinge kon voldoen, is geweldige bedrae daaraan bestee. In Sint Petersburg se stigtingsjaar is byna die hele Russiese staatsbegroting vir militêre uitgawes aangewend. Nog in 1725, die jaar van Pieter se afsterwe, het verdedigingsuitgawes sowat tagtig persent van die totale staatsbesteding verteenwoordig. Tot vandag toe speel die Russiese vloot en leër 'n belangrike rol in die stad.
Vir Pieter het hierdie beleggings uiteindelik die gewenste vrugte afgewerp. Hy – wat as tsaar meer nog as [[Iwan IV van Rusland|Iwan IV]] die weswaartse oriëntasie van Rusland op byna alle gebiede, van politiek tot [[mode]]s (Russiese mans is gedwing om hul baarde af te sny en Wes-Europese klere te dra) met alle mag bevorder het – het Sint Petersburg beskou as sy "venster op die Weste" – groot genoeg om die wind van verandering oor sy uitgestrekte ryk te laat waai. Wat modernisering betref, was Pieter nie net ambisieus nie, maar het hy ook gou ongeduldig geraak met sy onderdane.
Toe hy ná sy studies in Wes-Europa, wat 'n verblyf daar van anderhalf jaar vereis het, na Moskou teruggekeer het, moes hy sy gesag eers weer verstewig en opponente in 'n bloedige stryd uitskakel. Dit was vir hom duidelik dat Moskou met sy dikwels eiesinnige bevolking – wat nie net 'n opposisionele karakter vertoon het nie, maar hardnekkig geweier het om hervormings te aanvaar en steeds vasgeklou het aan ou gelowe en tradisies – aan sy verwagtinge en aanspraak as eersterangse moderne Europese heerser nie langer sou kon voldoen nie. Die enigste opsie was om 'n nuwe moderne hoofstad te bou. [[Amsterdam]], die stad waar Pieter 'n tyd lank gebly het, sou as voorbeeld hiervoor dien.
Sint Petersburg, wat in die nuut-verworwe Oossee-kusgebiede van noordelike Europees-Rusland sou ontstaan, was aanvanklik beperk tot die status van tegnokraties-administratiewe seehawe – as setel van regering en basis vir die Russiese Oosseevloot en leër. Maar gaandeweg sou dit groei tot een van Europa se mees vooruitstrewende metropole. Die pad daarheen was in baie opsigte moeilik begaanbaar.
Die weer, geografie en haglike omstandighede het hul tol geëis met die bou van die stad. Duisende dwangarbeiders is jaarliks na die gebied vervoer, dikwels onder bewaking en selfs vasgeketting om ontsnapping te voorkom.Die kleinste oortredings is onmiddellik en swaar gestraf. Baie het egter ontsnap en talle ander is aan siektes en weens blootstelling aan die elemente dood. Die dodetal tydens die boutydperk van 18 jaar word op tot 100 000 geskat.
In [[1712]] het Pieter Sint Petersburg amptelik tot nuwe hoofstad verklaar. Die stad het veral floreer onder die bewind van twee van die magtigste vroue in die Russiese geskiedenis – Pieter se dogter [[Elisabeth van Rusland|keiserin Elisabeth]] (1740–1762) en [[Katharina II van Rusland|keiserin Katharina die Grote]] (1762–1796). Talle paleise en ander indrukwekkende geboue het in hul regeringstyd ontstaan.
=== Beleg van Leningrad ===
{{Hoofartikel|Beleg van Leningrad}}
[[Lêer:RIAN archive 93172 Defenders of Leningrad.jpg|duimnael|Russiese troepe tydens 'n stormaanval]]
In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die stad byna 900 dae lank deur Duitse troepe onder bevel van generaal-veldmaarskalk Wilhelm Ritter beleër en aan bombardement blootgestel. Tydens die [[beleg van Leningrad]] tussen 8 September 1941 en 27 Januarie 1944 het die Duitse Weermag op bevel van [[Adolf Hitler]] geen poging aangewend om die stad in te neem nie, maar dit van die res van die land afgesny.
In die koudste wintermaande kon kosvoorraad oor die bevrore [[Ladogameer]] ingesmokkel en sowat 'n derde van die stadsbewoners in veiligheid gebring word, maar die res van die tyd was daar ’n groot hongersnood, en tot 'n miljoen mense is na raming in hierdie tyd dood – van wie sowat 800 000 van honger gesterf het.
Die Nasionaal-Sosialistiese bewind het ná die inval in die Sowjetunie planne ontwikkel om van die land 'n grootskaalse verskaffer van landbouprodukte vir die Duitse bevolking en weermag te maak. Van begin af is die onvermydelike hongerdood van tientalle miljoene Sowjetburgers, onder meer in die metropole Leningrad en Moskou, koudbloedig aanvaar.
Op 23 September 1941 het die Opperkommando van die Duitse Weermag 'n geheime bevel ontvang: ''„Der Führer ist entschlossen, die Stadt Petersburg vom Erdboden verschwinden zu lassen. Es besteht nach der Niederwerfung Sowjetrusslands keinerlei Interesse am Fortbestand dieser Großsiedlung.“'' ("Die ''Führer'' is vasbeslote om die stad Petersburg van die aardbodem te verdelg. Ná die oorwinning oor Sowjetrusland is daar geen behoefte meer om hierdie groot nedersetting te laat voortbestaan nie.")<ref>{{de}} Jörg Ganzenmüller: ''Das belagerte Leningrad 1941–1944. Eine Stadt in den Strategien von Angreifern und Verteidigern.'' Schöningh, Paderborn 2005, bl. 13–82, Zitate bl. 17 en 20; das Joachim Hoffmanns Position betreffende Zitat bezieht sich auf dessen Beitrag: Joachim Hoffmann, ''Die Kriegführung aus der Sicht der Sowjetunion''. In: ''Das Deutsche Reich und der Zweite Weltkrieg'', hrsg. v. Militärgeschichtlichen Forschungsamt. Band 4. ''Der Angriff auf die Sowjetunion''. DVA, Stuttgart 1983, {{ISBN|3-421-06098-3}}, S. 713–809, hier bl. 741.</ref>
Vanaf die lente van 1942 was die NS-bewind van plan om die historiese gewes Ingermanland, waarvan Leningrad deel uitgemaak het, volgens die ''Generalplan Ost'' te annekseer en Duitse setlaars in die gebied te vestig. Hierdie plan sou op die volksmoord aan sowat drie miljoen inwoners van Leningrad uitgeloop het vir wie by hierdie ''Neuordnung des Ostraums'' ("Herordening van gebiede in die Ooste") geen plek meer was nie.
Josef Stalin se bevel was om Leningrad onder alle omstandighede te verdedig en nie aan die Duitse invallers te oorhandig nie. Die stad is deur die Rooi Leër, maar ook 'n halfmiljoen inwoners verdedig wat barrikades en tenkversperrings opgerig het. Vir die eerste keer tydens die Tweede Wêreldoorlog is gebruik gemaak van die gevreesde Katjoesja-missiellanseerder waarna Duitse soldate later as "Stalinorrel" sou verwys. Vir sy heldhaftige verdediging is aan Leningrad later die eretitel Heldestad van die Sowjetunie toegeken.
=== Moderne geskiedenis ===
[[Lêer:Russian National Bibliotheque, Saint Petersburg.jpg|duimnael|Die nuwe gebou van Rusland se Nasionale Biblioteek het langs die Moskou-prospekt ontstaan]]
[[Lêer:RUS-2016-Aerial-SPB-Krestovsky Stadium 01.jpg|duimnael|Krestofski-stadion op die gelyknamige eiland]]
Volgens 'n besluit van [[Wladimir Lenin]] het Sint Petersburg in 1918 sy status as regeringsetel kwytgeraak; Russiese departemente en ander regeringsinstellings het vervolgens na Moskou teruggekeer. Vandag is Sint Petersburg – naas Moskou en die [[Goue Ring van Rusland]] een van drie hoofbestemmings in die Russiese Federasie vir buitelandse toerisme. Met sy argitektuur uit die agttiende en negentiende eeu, sy talle kanale, lang reguit strate, tuine, parke en paleise beskik die stad oor unieke argitektoniese ensembles. In 2018 het die stad 3,9 miljoen buitelandse ontvang. Ná die invoering van elektroniese visa vir toeriste uit 53 lande op 1 Oktober 2019 sal besoekergetalle in Sint Petersburg en die Leningrad-oblast na verwagting merkbaar toeneem.<ref>{{en}} [http://www.visit-petersburg.ru/en/evisa/ ''Visit Petersburg – Official St. Petersburg City Guide: E-visa. Besoek op 14 Januarie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200114214357/http://www.visit-petersburg.ru/en/evisa/ |date=14 Januarie 2020 }}</ref>
Daar is ook talle nywerhede, onder meer [[staal]], [[chemie]] en masjienbou. Sint Petersburg is die setel van die Russiese Akademie vir Wetenskappe en het drie universiteite en ’n konservatorium. Daar is sowat 120 museums, waaronder die enorme [[Hermitage]], en 18 teaters, waaronder die Marinskiteater. Sedert 1955 is daar ook ’n moltreinstelsel.
Dit was een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]].
== Ekonomie ==
Sint Petersburg is 'n belangrike handelshawe en dien as die finansiële en industriële sentrum van Rusland, met spesialisering in olie- en gashandel; skeepsbouwerwe; lugvaartbedryf; tegnologie, insluitend radio, elektronika, sagteware en rekenaars; masjienbou, swaar masjinerie en vervoer, insluitend tenks en ander militêre toerusting; mynbou; instrumentvervaardiging; ysterhoudende en nieysterhoudende metallurgie (produksie van aluminiumlegerings); chemikalieë, farmaseutiese produkte en mediese toerusting; perswese en drukwerk; voedsel en spyseniering; groothandel en kleinhandel; tekstiel- en klerebedrywe; en baie ander besighede. Dit was ook die tuiste van Lessner, een van Rusland se twee baanbrekende motorvervaardigers (saam met Russo-Baltic); dit is in 1904 gestig deur die masjiengereedskap- en ketelmaker G.A. Lessner, met ontwerpe deur Boris Loutsky, en dit het tot in 1910 bestaan.<ref>{{en}} G.N. Georgano: ''Cars: Early and Vintage, 1886–1930''. (London: Grange-Universal, 1985)</ref>
Tien persent van die wêreld se kragturbines word by die LMZ vervaardig, wat meer as tweeduisend turbines vir kragsentrales regoor die wêreld gebou het. Groot plaaslike nywerhede is die Admiralti- en die Baltiese Skeepswerf, LOMO, die Kiroffabriek, Elektrosila, Izjorskije Zawodi. Sovcomflot, die Petersburgse Brandstofmaatskappy en Siboer is onder die ander groot Russiese en internasionale maatskappye wat in Sint Petersburg geregistreer is.
== Vervoer ==
=== Spoorweë ===
Die eerste spoorlyn in die Russiese Tsareryk is in 1837 vanaf Sint Petersburg na Zarskoje Selo (die "Tsaredorp", soos die keiserlike somerresidensie genoem is) gebou. Veertien jaar later, in 1851, is die treinroete na Moskou geopen, terwyl die spoorlyn na [[Warskou]] tussen 1851 en 1862 gebou is. Die Warskou-treinroete het in [[Vilnius]] vertak en Sint Petersburg sodoende via die Pruisiese Oosspoorlyn (''Preußische Ostbahn'') regstreeks met [[Koningsberg]] en [[Berlyn]] verbind nadat die Pruisiese en Russiese spoornetwerk in 1861 naby die [[Oos-Pruise|Oos-Pruisiese]] nedersetting Eydtkuhnen met mekaar verbind is.
Vanaf 1896 tot die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog in 1914 het hierdie spoorlyn ook die luukse treindiens ''Nord-Express'' bedien wat Sint Petersburg met Parys verbind het – met 'n reistyd tussen 48 en 52 uur. Vir passasiers, wat in Parys aangekom het, was daar treinverbindings na die [[Franse Riviera]], [[Londen]], [[Spanje]] en [[Portugal]]. In Sint Petersburg kon reisigers maklik oorstap na treine soos die Trans-Siberiese Spoorweg wat hulle na die [[Stille Oseaan]] en bestemmings in China geneem het.<ref>{{en}} Ralf Roth en Henry Jacolin (reds.): ''Eastern European Railways in Transition. Nineteenth to Twenty-first Centuries''. Abingdon, Oxon and New York, NY: Routledge 2016, bl. 121</ref>
=== Openbare watervervoer ===
[[Lêer:Meteor-197 on Neva River.jpg|duimnael|Die skeerboot Meteor-197 op die Newa]]
Skeerbote, in Russies ''meteori'' genoem, is 'n gewilde vervoermiddel vir toeriste wat besoeke aan die voorstede Peterhof en Kronstadt bring. ''Meteori'' is bote met vlerke benede die wateroppervlak wat danksy hul stygkrag met toenemende spoed bo die wateroppervlak begin opstyg. Hierdie bote kann snelhede van tot 43 knope of 80 km per uur behaal. Die rit vanaf St. Petersburg na Peterhof neem sowat 'n halfuur. Skeerbootvervoer is beperk tot die somermmaande aangesien die Newa in die wintermaande moontlik bevries.<ref>{{en}} ''Fodor's Travel Guides: Fodor's Moscow & St. Petersburg (Full-color Travel Guide)''. Kindle eBoek--uitgawe 2014, pos. 7919-7924</ref>
=== Metro van Sint Petersburg ===
[[Lêer:Metro SPB Line1 Narvskaya1.jpg|duimnael|links|Narvskaja-stasie op lyn 1]]
Die moltreinstelsel of metro van Sint Petersburg (Russies: Санкт-Петербургский Метрополитен; ''Sankt Petersburgskij Metropoliten'') word vanweë sy indrukwekkende boustyl en versierings, wat as "ondergrondse paleise vir die volk" beskryf is, as een van die aantreklikstes ter wêreld beskou. Die Sowjetunie se vernaamste argitekte is uitgenooi om stasies te ontwerp waarvan die mure met duisende ton marmer, graniet en kalksteen versier is. Beeldhouwerke, mosaïeke en kandelare is deur kunstenaars ontwerp. Tegelykertyd is Sint Petersburg se metro een van die diepste moltreinstelsels op aarde – met stasies wat op 'n gemiddeld van tussen 70 en 80 meter ondergronds geleë is. Die diepste daarvan, Admiralteiskaja, is teen 'n diepte van 96 meter gebou.
Die Sint Peterburgse stelsel is heelwat jonger as Moskou s'n; die eerste moltreinlyn is op 15 November 1955 in bedryf gestel. Tans bestaan die netwerk uit vyf lyne met 'n totale lengte van 124,8 km en 72 stasies. Daagliks word sowat twee miljoen, jaarliks meer as 720 miljoen passasiers vervoer. Die stelsel het sowat 13 000 medewerkers in diens.
== Bekende boorlinge ==
* [[Joseph Brodsky]] (1940−1996), Russies-Amerikaanse digter en essayis
* [[Wladimir Poetin]] (1952), Russiese politikus
* [[Daniel Bederov]] (1991), Russies-Kanadese fotomodel
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Bronnelys ==
[[Lêer:Grand Cascade in Peterhof 01.jpg|duimnael|Peterhof]]
[[Lêer:Catherine Palace in Tsarskoe Selo.jpg|duimnael|Die Katharina-paleis]]
[[Lêer:Spb 06-2017 img19 Moskovsky railway station.jpg|duimnael|Die Moskouse treinstasie van Sint Petersburg is een van vyf hoofstasies in die Newametropool en bedien roetes na Moskou, soos sy naam aandui, en ander bestemmings in die Federasie]]
* {{en}} Edward Acton: ''Rethinking the Russian Revolution''. Oxford University Press 1990
* {{en}} Edward Acton, Vladimir Cherniaev en William G. Rosenberg (reds.): ''A Critical Companion to the Russian Revolution'', 1914–1921. Bloomington 1997
* {{en}} John Barber: [https://www.bbc.co.uk/history/worldwars/wwtwo/leningrad_betrayal_01.shtml''BBC History'' – ''Stalin and the Betrayal of Leningrad'']
* {{en}} Orlando Figes: ''A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924''
* {{fr}} Oleg Kobtzeff: "Espaces et cultures du Bassin de la Neva: représentations mythiques et réalités géopolitiques", in:''Saint-Petersbourg: 1703–2003'', Actes du Colloque international, Université de Nantes, Mai 2003, ouvrage coordonné par Walter Zidaric, CRINI, Nantes 2004
* {{ru}} Р. А. Нежиховский: ''Река Нева и Невская губа''. Leningrad: Гидрометеоиздат 1981
* {{en}} Richard Pipes: ''The Russian Revolution''. New York 1990
* {{en}} Edvard Radzinsky: ''Stalin. The First In-depth Biography Based on Explosive New Documents from Russia's Secret Archives'' 1997
* {{en}} John Reed: [http://www.marxists.org/archive/reed/1919/10days/10days/index.htm ''Ten Days that Shook the World'']. Eerste uitgawe 1919, uitgegee deur BONI & Liveright, Inc. vir International Publishers. Transkripsie en aanmerkings deur David Walters vir [http://www.marxists.org/archive/reed/works/index.htm ''John Reed Internet Archive'']. Penguin Books, eerste uitgawe 1980
* {{de}} Karl Schlögel: ''Petersburg. Das Laboratorium der Moderne 1909–1921''. München en Berlyn: Carl Hanser 2002
* {{en}} Voline: ''The Unknown Revolution''. Black Rose Books
* {{en}} Dmitri Volkogonov ''Stalin: Triumph and Tragedy'' 1996
== Eksterne skakels ==
; Wiki-webtuistes
----
{{CommonsKategorie|Saint Petersburg|Sint Petersburg}}
* {{en}} {{Wikivoyage|Saint_Petersburg|Sint Petersburg}}
* {{en}} [http://www.wikimapia.org/#y=59920613&x=30272827&z=9&l=0&m=a ''Satellietbeeld van Sint Petersburg by WikiMapia'']
; Amptelike webtuistes
----
* {{ru}} [http://gov.spb.ru/ ''Amptelike webtuiste van die stadsadministrasie'']
* {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/540.htm ''Amptelike Unesco-bladsy'']
; Algemene inligting
----
* {{en}} {{ru}} [http://www.encspb.ru/en/ ''Ensiklopedie van Sint Petersburg'']
; Media
----
* {{de}} http://www.swr.de/schaetze-der-welt/st-petersburg/-/id=5355190/nid=5355190/did=5978146/mpdid=5978142/1hn9aqy/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507185452/http://www.swr.de/schaetze-der-welt/st-petersburg/-/id=5355190/nid=5355190/did=5978146/mpdid=5978142/1hn9aqy/index.html |date= 7 Mei 2013 }}
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=y6IIW3U0x-8 ''Around the World 8K: St. Petersburg'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=4EoUz39nPMM ''St. Petersburg Aerial Timelab.pro'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=xx0Os4sOquc ''Winter in St. Petersburg 4K Ultra HD'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=XpMzAJJL1l0 ''Nuwejaar 2018 in St. Petersburg'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=eMEH6LG9_iQ ''St. Petersburg – The City of White Nights (Timelab.pro)'']
; Fotogalerye
----
* {{en}} [http://www.alexanderpalace.org/petersburg1900/ ''Sint Petersburg omstreeks 1900 – Hoofstad van Keiserlike Rusland'']
* {{en}} [http://www.leningrad.su/ ''Foto-webtuiste oor die lewe in Sint Petersburg'']
* {{en}} [http://www.myworldshots.com/Russia/St-Petersburg ''Sint Petersburg-foto's'']
; Boukuns
----
* {{en}} [http://www.petersburg-bridges.com/ ''Geskiedenis en foto's van die stadsbrûe'']
{{Deelgebiede van Rusland}}
{{Wêrelderfenisgebiede in Rusland}}
{{Russiese stede met meer as miljoen inwoners}}
{{Normdata}}
{{Koördinate|59|57|N|30|18|O|aansig=titel}}
[[Kategorie:Heldestede van die Sowjetunie]]
[[Kategorie:Nedersettings langs die Oossee]]
[[Kategorie:Sint Petersburg| ]]
[[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Rusland]]
5vimdaan0tgzce5kg2to0t2a4pt0xvz
Górnik Zabrze
0
30130
2909206
2888706
2026-06-04T07:33:35Z
Makenzis
94013
2909206
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Sokkerklub infoboks
| beeld = [[Lêer:Sports_flag_icons_-_Red_bars_with_white_and_blue_G.svg|200px]]
| klubnaam = Górnik Zabrze
| vollenaam = Górnik Zabrze Spółka Akcyjna<ref>{{cite web|url=http://www.krs-online.com.pl/gornik-zabrze-sportowa-s-a-krs-101107.html |title=KRS 0000106227 GÓRNIK ZABRZE SPORTOWA S A, NIP 6481278811, REGON 273128033 |publisher=Krs-online.com.pl |access-date=23 August 2022}}</ref>
| bynaam = ''Trójkolorowi'' (Drie-Kleure),<br>''Górnicy'' (Die Mynwerkers)
| stigting = {{Start date and age|df=yes|1948|12|14}}
| stadion = Arena Zabrze
| kapasiteit = 28 236
| voorsitter =
| afrigter = {{vlagikoon|Slowakye}} Michal Gašparík
| liga = Ekstraklasa
| seisoen = 2025/26
| posisie = 2de van 18
| webwerf = https://www.gornikzabrze.pl
| patroon_la1 = _zabrze2526h
| patroon_b1 = _zabrze2526h
| patroon_ra1 = _zabrze2526h
| patroon_sh1 = _zabrze2526h
| linkerarm1 = FFFFFF
| liggaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _zabrze2526a
| patroon_b2 = _zabrze2526a
| patroon_ra2 = _zabrze2526a
| patroon_sh2 = _zabrze2526a
| linkerarm2 = e9c486
| liggaam2 = e9c486
| regterarm2 = e9c486
| broek2 = 000000
| kouse2 = 000000
| huidige_seisoen = 2025–26 Górnik Zabrze-seisoen
}}
'''Górnik Zabrze''' (voluit:'''Klub Sportowy Górnik Zabrze''') is 'n Poolse [[Sokker]]klub in die stad [[Zabrze]]. Górnik Zabrze is in [[1948]] gestig.
== Erelys ==
'''Poolse sokkerkampioen''' '''(14)'''
: 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972, 1985, 1986, 1987, 1988
'''Poolse Beker''' '''(6)'''
: 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commonskat|Górnik Zabrze}}
* [https://www.gornikzabrze.pl Górnik Zabrze]
{{Sokkersaadjie}}
{{DEFAULTSORT:Gornik Zabrze}}
[[Kategorie:Poolse sokkerklubs]]
lqdw5a27ia5x623xwm7wy8im3gww98m
Elisabeth Eybers
0
31961
2909184
2906749
2026-06-04T06:57:56Z
Jcb
223
2909184
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Elisabeth Eybers
| bynaam =
| beeld = Elisabeth Eybers.jpg
| beeldbeskrywing = Elisabeth Eybers
| onderskrif =
| geboortenaam = Elisabeth Françoise Eybers
| geboortedatum = [[26 Februarie]] [[1915]]
| geboorteplek = [[Klerksdorp]]
| dood_datum = {{SDEO|2007|12|1|1915|2|26|df=y}}
| sterfteplek = [[Amsterdam]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = Suid-Afrika/Nederland
| beroep = Digter
| ander =
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = Hertzogprys, P.C. Hooft-prys
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat = Albert Wessels
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Elisabeth Françoise Eybers''' [[Orde van Ikhamanga|OIG]] (26 Februarie [[1915]] – 1 Desember [[2007]]) was 'n [[Afrikaans]]e [[digter]]es, en die eerste vrou wat 'n [[Hertzogprys]] vir poësie gewen het.<ref name="weet" /> Haar belangrikheid in die Afrikaanse poësie is geleë daarin dat sy begin het om die vrou se ervaringswêreld – die kennismaking met die liefde, swangerskap en geboorte, maar later ook besinnings oor die middeljare – te beskryf. Sy sterf in [[Amsterdam]] weens haar hoë ouderdom.<ref name=":0">http://www.litnet.co.za/elisabeth-eybers-1915-20071/</ref>
== Lewe en werk ==
[[Lêer:Elisabeth Eybers - Taalles.JPG|duimnael|links|''Taalles'' van Elisabeth Eybers as muurgedig in [[Leiden]] ]]
=== Vroeë lewe en herkoms ===
Elisabeth Francoise Eybers is op 26 Februarie 1915 op [[Klerksdorp]] gebore as die middelste van drie dogters van ’n Afrikaanse pa, die NG predikant dr. John Henry Eybers (1878–1962), en ’n Engelse ma, Elisabeth Susanna (Lily) le Roux (1879–1968). Haar ouer suster is Marianne Maria en haar jonger suster Jeanette. Die familie Eybers stam af van John Heinrich Eybers, afkomstig van Siedenburg in [[Duitsland]], wat in [[1779]] in [[Suid-Afrika]] aankom. Haar ouers is sewe jaar verloof en ds. Eybers studeer eers op [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en dan aan die Vrije Universiteit van Amsterdam, waarna hulle trou en Klerksdorp hulle eerste gemeente word. ’n Jaar na Elisabeth se geboorte vestig die gesin hulle in [[1916]] steeds in Wes-Transvaal op [[Schweizer-Reneke]],<ref>http://www.esaach.org.za/index.php?title=Eybers,_Elisabeth_(Fran%C3%83%C2%A7oise){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waar haar vader die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] predikant op die dorp is en haar ma onderwys in Engels gee. Haar moeder se begaafdheid blyk duidelik uit die feit dat sy op 26-jarige ouderdom aangestel is as die eerste hoof van die Meisieskool Oranje in [[Bloemfontein]] en dat sy alle hoërskoolvakke, [[Duits]] uitgesonderd, kon doseer. Die oupa-grootjie aan moederskant is Pieter W. Bosman, ’n boer van [[Stellenbosch]], wie se ''Nagelaten Gedichten'' in [[1894]] deur sy seun, destyds die burgemeester van Stellenbosch, uitgegee is.
=== Opleiding ===
[[Lêer:Elisabeth Eybers 1968.jpg|duimnael|regs|300px|Elisabeth Eybers omstreeks 1968.]]
Elisabeth ondergaan haar gehele skoolopleiding op die laerskool en hoërskool op die dorp in Schweizer-Reneke. Haar vader is een van die eerste leraars wat in [[Afrikaans]] in stede van [[Nederlands]] preek, wat konserwatiewe gemeentelede erg ontstig. Sy doen baie huisbesoek saam met haar vader en sy leer dus die omgewing en landskap baie goed ken, belewenisse wat neerslag vind in haar eerste bundels. Dwarsdeur sy lewe bly haar vader student en sy studies in die kerkreg kulmineer in [[1934]] met die proefskrif oor ''Die Kerkinrigting van die Nederduits Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika''. Haar ouers bedien die Schweizer-Reneke gemeente tot Maart [[1945]], waarna dr. Eybers sy emeritaat neem en hulle in die aftree-oord Siësta in Bloemfontein gaan woon. Wanneer Elisabeth veertien jaar oud is, begin sy reeds gedigte skryf in Engels wanneer Lionel Bennet, haar Engels onderwyser, die kinders vir strafwerk gedigte laat skryf en sy ontdek dat sy besonder goed is daarmee. In [[1931]] matrikuleer sy op Schweizer-Reneke.
Op sestienjarige leeftyd begin sy in [[1932]] haar studies aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in [[Johannesburg]], waar [[C.M. van den Heever]] indertyd die hoogleraar was. Op universiteit is sy aktief betrokke by die Afrikaanse toneel wat jaarliks deur die studente opgevoer word. In 1934 behaal sy haar B.A.-graad met Duits en Afrikaans as hoofvakke en in [[1935]] verwerf sy die B.A. Honneurs-graad met lof met ’n verhandeling oor ''Die ontwikkeling van individualisme in die Afrikaanse'' ''liriek''. Hierna is sy ’n tyd lank verbonde aan die redaksies van ''Die moderne vrou'' en ''[[Die Brandwag]]''.
=== Lewe in Europa ===
Na haar egskeiding van Dr [[Albert Wessels]] in [[1961]] emigreer sy na Amsterdam in [[Nederland]], vanwaar sy steeds ’n lewendige belangstelling toon in ontwikkelings in haar land van herkoms. In die vroeë sestigerjare het sy ’n ernstige verhouding met die psigiater professor Henricus Cornelis Rümke, wat in [[1967]] oorlede is. Sy het daarna vanaf [[1973]] tot met sy dood in Julie [[1994]] ’n besonder hegte verhouding met die ekonoom professor Pieter Hennipman, professor in teoretiese ekonomie aan die [[Universiteit van Amsterdam]]. Haar digterskap toon na haar emigrasie ’n verruiming, aangesien sy vir gewone kommunikasie ’n ander taal moet aanleer en ook aan ’n nuwe omgewing gewoond moet raak, terwyl sy haar steeds vreemd voel en aanvanklik sukkel om aan te pas. Hierdie stryd verruim haar tematiek en haar woordgebruik. Twee van haar dogters vestig hulle ook hier in Nederland en sy aanvaar in [[1985]] Nederlandse burgerskap. In Maart [[1968]] koop sy ’n huis in Van Breestraat in Amsterdam (naby die [[Concertgebouw]]) en trek dan in Mei [[1979]] na ’n kleiner woning op die eerste verdieping in Stadionkade in Amsterdam. In die laat tagtigerjare het sy ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]], maar herstel weer mooi, al hou sy sekere nagevolge van hierdie gebeurtenis oor. Hierdie voorval word beskryf in die gedig ''Hemi-facialis spasme'' in die bundel ''Noodluik''. Sy is vier tale magtig, naamlik Afrikaans, Nederlands, [[Engels]] en [[Frans]].
=== Persoonlike lewe ===
In Desember [[1937]] tree sy in die huwelik met Albert Jan Jurie Wessels, skrywer van ''Moffie en sy maats'' (1938) en ''Tog sterker'' ([[1941]]) en later bekende sakeman. Die egpaar vestig hulle in Johannesburg en uit die huwelik word drie dogters (Marita, Elisabeth en Jeanne) en ’n seun (Bert) gebore.
Op Saterdag 1 Desember 2007 is sy in haar woonstel in Amsterdam oorlede en word sy in die Zorgvlied-begraafplaas aan die [[Amstel (rivier)|Amstel]] in Amsterdam begrawe.<ref name=":0" />
== Skryfwerk ==
=== Poësie ===
[[Beeld:Elisabeth Eybers se gedig Verjaardag in haar handskrif.jpg|duimnael|regs|220px|Eybers se gedig "Verjaardag" in haar handskrif.]]
Aanvanklik is die gedigte wat sy op skool skryf hoofsaaklik Engels, maar sy slaan later oor na Afrikaans as uitdrukkingsmedium. Vanaf [[1935 v.C.|1935]] publiseer sy gedigte in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'' (met “''Aand''” wat reeds op [[12 April]] [[1935]] in hierdie tydskrif verskyn), ''Umpa'', ''[[Die Vaderland]]'' en die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'' en later ook in ''Standpunte''. As student wen sy ’n prys in ’n poësiewedstryd van ’n tydskrif met die gedig “''Abandonado''”, wat later in haar eerste digbundel opgeneem word. In haar eerste bundels beeld sy hoofsaaklik “vroulike” temas uit, waarin moederskap veral prominent figureer. Hierdie tema word reeds aangekondig in haar jeuggedig ''Maria'', (oorspronklik gepubliseer in ''Die Vaderland'' van [[26 Junie]] [[1936]]) waarin die [[Maria|moeder van Christus]] op onvergeetlike wyse ’n gewone vrou word wat die bitter ervaring van die onverbiddelike fisieke skeiding met ’n kind moet ervaar, al bly die kind aan die moeder gebonde deur die mistieke onsigbare naelstring wat nie breek nie. ''Belydenis in die skemering'' is nog die werk van ’n jong digter wat haar jeugdige liefdes en verlangens bely. Opvallend is die groot aantal [[sonnet]]te in die bundel, wat die eerste belangrike gedigte van hierdie soort van die [[Dertigers]] is. Haar voorliefde vir die sonnet blyk reeds duidelik op hierdie vroeë stadium. Soos te verwagte in jeugverse is baie nog onafgerond, bevat dit retoriek eerder as ontroering en gebruik sy soms ongelukkig gekose woorde. Met die herdruk van hierdie bundel in [[1956]] laat sy twee gedigte weg en later neem sy slegs ses van die gedigte uit hierdie bundel op in haar ''Versamelde gedigte''. [[Hertzogprys|Die Hertzogprys]] word in [[1943]] vir ''Belydenis in die skemering'' en ''Die stil avontuur'' toegeken.
''Die stil avontuur'' toon reeds groot vooruitgang in haar digkuns. Hierin word die stil avontuur van die titel ervaar in die liefde tussen twee jongmense, die huwelik, swangerskap, geboorte en moederskap. Opmerklik is ’n groter volwassenheid in vergelyking met haar debuut, met die bepeinsing en gevoelens wat nie net persoonlik is nie maar ook by tye meer universeel geldend is. Die bundel word afgesluit met vyf vry vertalings uit [[Duits]], waar twee oor Maria en haar kind handel en drie oor die oorlog. [[Hertzogprys|Die Hertzogprys]] word in 1943 vir ''Belydenis in die skemering'' en ''Die stil avontuur'' toegeken.
Hierna volg verdere groei in die bundel ''Die vrou en ander verse'' waarin die vrou (en moeder) optree as beskermer en bewaker teen die gevare. Die vrou is bron van nuwe lewe teenoor die vernietigende krag van die dood.<ref>Mulder, H.A. Standpunte. Reeks 1, no.2 1945</ref>
''Die ander dors'' se titel verwys na die sonnet oor die Bybelse ''Hagar'', slavin van Abraham en moeder van Ismael, waarin hierdie woorde ook voorkom. Daar word dan ook aandag geskenk aan die bitter aspekte van die liefde tussen man en vrou, met die eindelike besef dat die verlange dalk beter is as die vervulling daarvan. Die gedigte in die bundel bevat nugtere beredenering en kalmte en rustige nadenke in verworwe lewenswysheid, maar tog mis dit iets van die passie en hartstog van haar eerste bundels, terwyl daar steeds verstegniese gebreke is wat ’n groot deurbraak in haar digkuns verhoed. Hierdie gebreke sluit in die gebruik van blote verbindingswoorde soos “waar”, “want”, “nog” en vele ander in prominente rym-of enjambementposisies, waardeur die gedagte-inhoud en impak verswak word.<ref>Grové, A.P. Standpunte. Jaargang 4, no.2, 1949</ref>
''Tussensang'' blyk later ’n profetiese titel te wees, want hierdie ietwat yl bundel met herinneringspoësie is inderdaad ’n oorgang tussen haar vroeër gevoelsverse en die ryper besinningsverse van later. As geheel is die bundel reeds meer heterogeen as haar vorige bundels, met ’n herontdekking van sintuiglikheid wat die beelding ten goede meewerk. Die bundel het enkele verse oor die moeder-kind-motief wat vorige bundels oorheers het.<ref>Van der Walt, P.D. Die Transvaler. 25 Junie 1977</ref><ref>Brink, André P. Rapport. 19 Junie 1977</ref><ref>Antonissen, Rob. Standpunte, No. 20, Julie 1951</ref>
Met die bundel ''Die helder halfjaar'' breek sy deur na nuwe dimensies waar haar verse meer gelade word en die tematiek ingrypend verruim word. Hier is ’n wegbeweeg van die moeder- en vrougedigte wat haar poësie tot op daardie tydstip getipeer het en ontdek sy die buitewêreld met sy natuurskoon en die menslike kondisie in sy ruimheid. Die gedigte toon uitstekende gebruik van die sintuie, wat veel en skerp waarneem en dan in suiwer taal weergee. Opmerklik is die noukeuriger gebruik van woorde en beelde en die vermoë om terme uit verskillende lewensgebiede op verrassende wyse in ander kontekste te gebruik om idees op te helder. Die gedigte in die bundel het ontstaan tussen April en Oktober 1955, ’n halfjaar van geestelike helderheid en dinamiese skeppingskrag, wat ook aan die bundel sy titel gegee het. Hierdie bundel is ’n onbetwiste hoogtepunt in haar oeuvre tot op daardie stadium en bevat veel meer geslaagde gedigte as enigeen van haar vorige bundels.<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 13, Augustus-September 1956</ref><ref>Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> In [[1957]] verskyn haar volledige ''Versamelde gedigte'' vir die eerste keer, behalwe dat sy slegs ses gedigte uit haar debuutbundel opneem, aanduidend daarvan dat sy hierdie bundel as onvolwasse jeugwerk beskou. Die ongepubliseerde gedigte hierin vorm later die kern van haar volgende bundel, ''Neerslag''. Haar versamelde gedigte word daarna by verskeie geleenthede bygewerk en heruitgegee.
''Neerslag'' se titel is bewys van hoe haar aandag na die gedig verskuif as neerslag van menslike ervaring en hoe die digkuns vervulling kan bring waar die werklikheid tekortskiet. Hierdie bundel dui dan ook die rigting aan waar sy van hier af toenemend filosofeer oor die ontstaan, aard en wese van die poësie. Ook in die bundel is vertalings van tien sonnette van die Kubaans-gebore Franse digter José-Maria de Hérédia.<ref>Antonissen, Rob. ''Kern en tooi.'' Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref>
''Balans'' verskyn nadat sy reeds na Nederland verhuis het, maar die meeste gedigte het in Suid-Afrika ontstaan. Die titel dui reeds die soeke na ewewig aan wat ’n deurlopende tema in die bundel is. Die mens moet voortdurende die middeweg vind tussen gevoel en verstand, droom en werklikheid, digterskap en menswees en ten slotte tussen die herinnering aan die ou vaderland en die ervaring van die nuwe tuiste.<ref>Antonissen, Rob. ''Spitsberaad''. Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref>
Veral na haar emigrasie na Nederland ontgin sy in haar bundels die teenstelling tussen haar vaderland en nuwe tuiste; die belewenis van eng en krimpende horisonne wat tegelykertyd bedreig en skuiling bied; die aanvaarding van grense asook die oorskryding daarvan; die intense belewenis van lewe en liefhê, hoewel bewus van eie tydelikheid. In al haar bundels van hierdie tydperk tref die woordsekerheid, die ironie, die toenemende okkupasie met ouderdom en verganklikheid en die evaluering en herevaluering van temas wat reeds voorheen aangeroer is (mislukte verhoudings, nuwe verhoudings, die natuur, die digkuns, die soeke na vastigheid en ’n tuiste). Sy maak deurgaans ook gebruik van die dissipline van ’n vaste digvorm. ''Onderdak'' ondersoek in groot mate die nuwe omgewing in ’n nuwe vaderland, waar die soeke na ’n tuiste of onderdak (fisies, in die digkuns en in die liefde) oorheersend is. Die ontstaantyd van die gedigte word aangedui as die tydperk tussen November [[1962]] en Junie 1967 en die alledaagse gebeure in hierdie tydperk word omtower tot poësie. Uit die gedigte spreek behalwe moeilike aanpassing in die vreemde ook die vreugde as sy uiteindelik onderdak vind, haar geestelike ewewig herwin en deur ’n nuwe liefde van haar eensaamheid genees word, maar dan die nuwe minnaar deur die dood verloor.<ref>Cloete, T.T. Standpunte. Nuwe reeks 83, Junie 1969</ref> Die Hertzogprys word in 1971 vir ''Onderdak'' toegeken.
''Kruis of munt'' fokus veral op die ouderdom, vreemdelingskap en die digkuns in ’n bundel met ’n droewige ondertoon. Die bitterheid (veral van ’n mislukte verhouding) staan hier teenoor berusting, liefde teenoor haat en vreemdheid teenoor tuiste. Hierdie bundel verower in 1973 die C.N.A.-prys en in 1975 word dit bekroon met die Nederlandse Herman Gorter-prys.<ref>Brink, André P. ''Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1976</ref><ref>Bouwer, Stephan. Rapport. 18 November 1973</ref>
''Einder'' behandel soortgelyke temas, met die addisionele perspektief van ’n nuwe liefde, wat aan die een kant die einder of vergesigte vergroot en verskuif tot ’n eindeloosheid, maar gekoppel aan die besef dat die einde nou vinnig nader kom. Die bundel is dan tegelyk ’n samevatting van haar werk wat die bundel voorafgaan as ’n nuwe begin en uitstrek na die toekoms.<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 18 no. 2, Junie 1978</ref><ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport''. Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref><ref>Lindenberg, E. Standpunte. Nuwe reeks 132, Desember 1977</ref><ref>Kannemeyer, J.C. Oggendblad, 30 Junie 1977</ref><ref>Brink, André P. Rapport. 28 Augustus 1977</ref><ref>Grobler, Hilda. Hoofstad. 17 November 1977</ref><ref>H.W. Die Vaderland, 30 November 1977</ref><ref>Johl, Johann. Die Volksblad, 26 Oktober 1977</ref> Die C.N.A.-prys en die W.A. Hofmeyr-prys vir [[1977]] word aan ''Einder'' toegeken, terwyl die Reina Prinsen Geerligs-prys in [[1978]] aan haar toegeken word vir al haar werk tot op daardie stadium.
In ''Bestand'' suggereer die titel ’n wapenstilstand of tydelike opheffing van vyandighede, met suggestie op afwagting van die onsekere toekoms, wat óf verdere vyandighede óf vrede sal wees. Die gedigte staan dan ook grootliks in diens van die onsekerheid oor die toekoms, die verdriet oor die verlede van verlore kanse en versuim en die tydelikheid van die hede. Die hede word egter baie intens beleef. Soos telkens in haar ander bundels ontgin Eybers hier ook die moontlikhede van teenstelling, soos weereens die geboorteland gestel teenoor die nuwe vaderland, die verskillende persoonlikhede van die digter en die beminde en ten spyte van die verskille die toegeneentheid in die verhouding. Baie van die gedigte behandel ook die gebeurtenisse uit die algemene daaglikse lewe. Die bundel eindig vreugdevol met die verse oor die verhouding tussen grootmoeder, kind en kleinkind.<ref>Brink, André P. Standpunte. Nuwe reeks 161, Oktober 1982</ref><ref>Nienaber-Luitingh, M. Die Burger, 30 September 1982</ref><ref>Huisamen, Tim. Rapport, 30 Januarie 1983</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref><ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> In [[1982]] verower ''Bestand'' die C.N.A.-prys, in 1983 kry dit die [[W.A. Hofmeyr-prys]] en hierdie bundel verwerf ook die Louis Luyt-prys in [[1984]] nadat dit in [[1983]] tweede geplaas is.
''Dryfsand'' neem die tematiek van oud word en die wisselwerking tussen verlede, hede en toekoms verder en is in 1986 op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys. In hierdie bundel toon sy haar beleë wysheid met insiggewende gedagtes en stellings wat telkens van diepe bepeinsing getuig. Die bundel verkry sy titel van die verval van die liggaam, wat sy beskryf as “ek sit van dryfsand aanmekaar”.<ref>Brink, André P. Rapport, 8 Desember 1985</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 26 no. 3, September 1986</ref>
''Rymdwang'' se ironiese titel suggereer reeds die oorheersende ingesteldheid wat die digkuns op die lewe uitoefen, waar die drang na die maak van poësie inbraak maak op ander maniere van vryetydsbesteding. ’n Siklus natuurverse word ook ingesluit en die perspektief en besinning van vorige bundels op die ouderdom word voortgesit, waar hierdie dwingende proses ook met die maak van poësie in verband gebring word.<ref>Spies, Lina. Die Burger, 22 Oktober 1987</ref><ref>Hugo, Daniel. Insig, Oktober 1987</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 25 Oktober 1987</ref>
''Noodluik'' sit die tendens in haar latere poësie voort om deur middel van die digkuns te ontsnap van pynlike herinneringe en die triestigheid van daaglikse bestaan en word die helende krag van die woord besing. Die bundel bevat dan ook ’n aantal gedigte oor baie alledaagse onderwerpe, soos byvoorbeeld die voorbereiding van ontbyt, die stel van ’n muisval, wat telkens in betekenis verdiep deur die vernuftige gebruik van teenstelling en metafoor.<ref>Van Heerden, Ernst. Rapport, 22 Oktober 1989</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Hambidge, Joan. Insig, Februarie 1990</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 30 no. 3, September 1990</ref> ''Noodluik'' word in [[1990]] eervol vermeld tydens die toekenning van die W.A. Hofmeyr-prys.
Tydens toekenning van die P.C. Hooft-prys in [[1991]] word die feesbundel ''Teëspraak'' uitgereik, wat die prys se huldigingswoord, haar repliek en negentien nuwe gedigte bevat en hierdie bundel word in 1991 genomineer vir die Rapportprys.<ref>Olivier, Gerrit. Insig, Februarie 1992</ref> Hierdie gedigte word almal opgeneem in haar volgende bundel, ''Respyt''. Die titel beteken ’n kort uitstel van betaling na die vervaldatum en het verwysing na die tyd wat daar steeds aan haar gegun word om te dig. Weereens neem sy ou bekende temas hier in heroorweging, met die onmiddellikheid wat die daaglikse ervarings bied op refleksie en besef van verganklikheid. Boeiend is die wyse waarop die teenpole telkens as kontraste gebruik word sodat begin en end, wieg en graf, vroedvrou en begrafnisondernemer teenoor mekaar gestel word om die uiterstes te benadruk. Ook die teenpole in die mens, veral man teenoor vrou, word poëties ontgin, sodat die man se selfgenoegsaamheid gestel word teen die vrou se geborgenheid in die familie en sy koue selfsugtige eise teenoor haar emosionele belydenis van vernedering.<ref>Pretorius, Réna. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 32 no. 1, Februarie 1994</ref><ref name="kann2">Kannemeyer, J.C. ''Op weg na 2000''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Jansen, Ena. Rapport, 28 Februarie 1993</ref><ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 33 no. 3, September 1993</ref><ref>Grové, A.P. Insig, Maart 1993</ref> Die Ou Mutual-prys word in 1994 aan ''Respyt'' toegeken.
''Nuweling'' se titel verwys na die voortdurende besef van die vreemdheid en vreemdelingskap in hierdie lewe, ten spyte van en ook juis as gevolg van hoë ouderdom. Dit bevat hoofsaaklik verse van selfinkeer en selfondersoek in die besef van die vinnig naderende dood, met veel minder prikkels van buite as in vorige bundels. Die titelgedig vergelyk die doelgerigte lewenspad van die gelowige vader met haar eie, meer buigsame koers, maar ook met ’n besef dat die eindbestemming vanweë die onkunde daaroor meer angswekkend is.<ref>Grové, A.P. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 35 no. 3, September 1995</ref><ref>Spies, Lina. Insig, Desember 1994/Januarie 1995</ref><ref name="kann" /><ref>Kannemeyer, J.C. Rapport, 6 November 1994</ref><ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 2, Mei 1995</ref><ref>Hugo, Daniel. Die Burger. 2 November 1994</ref>
==== Engelse poësie en vertalings ====
Verskeie van haar gedigte word deur ander in [[Engels]] vertaal en sy vertaal haar latere gedigte self in Engels om gelyktydig met die Afrikaanse verse in een bundel te verskyn. Die eerste van hierdie bundels is ''Tydverdryf / Pastime'', waar die twintig gedigte telkens in beide Afrikaans en Engels verskyn. Sy slaag daarin om beide die Afrikaanse en Engelse verse na oorspronklike gedigte te laat klink, eerder as vertalings, hoewel die Engels oor die algemeen die sprankel van die Afrikaans ontbeer en, soos die titel reeds aandui, aan nuanse inboet. Waar die Engelse term die inherente betekenis het van ledigheid besweer, suggereer die Afrikaans boonop die weghou en oorwinning van tyd deur gedigte te skryf wat nie vergaan nie. Die betekenis van woorde verskil ook partykeer wat die skep van heel ander rymklanke en sinsvorme noodsaak. Verskillende gedigte kry dus ’n verskillende betekenislaag, eerder as klakkelose ooreenstemming. Die tematiek is nou reeds bekend uit haar vroeër werk, veral die sloping van die ouderdom, die terugdink aan die herinneringe van die verlede, die digkuns en digterskap en die natuur. Die voorliefde vir koeplet, tersine en kwatryn as raamwerk vir die gedigte is ook herkenbaar. Dit is duidelik dat sy nie probeer om haarself te vernuwe nie, maar eerder om aan haarself gelyk te bly, wat sy dan ook vermag. ''Metode'' is ’n besinning oor die digterskap, met elke woord wat sy presiese plek moet kry.<ref name="kann" /><ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 34 no. 4, November 1996</ref><ref>Cloete, T.T. Beeld, 20 Mei 1996</ref><ref>Brink, André P. Insig, Junie 1996</ref>
''Verbruikersverse / Consumer's verse'' se titel dui daarop dat haar verse in vergelyking met baie ander moderne verse meer verstaanbaar is. Hier bundel sy grotendeels selfstandige gedigte in beide tale, eerder as verwerkings. Die bundel bevat dan tien gedigte wat in beide Afrikaans en Engels weergegee word, 24 wat net in Afrikaans verskyn en agt net in Engels. Die digter se toenemende ouderdom en gepaardgaande kleiner blootstelling aan buite-invloede veroorsaak dat sy nou feitlik uitsluitlik aangewese is op die besinning oor en herwaardering van reeds verworwe kennis, indrukke en herinneringe. Hierdie besinning word, kenmerkend van haar digkuns, in fyn woordspel weergegee.<ref name="kann2" /><ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998</ref><ref>Grové, A.P. Beeld, 22 September 1997</ref>
''Winter-surplus'' is reeds ’n volkome tweetalige titel, waar sy terugval na die prosedure om (met enkele uitsonderings) elke gedig in beide tale weer te gee. Die titel verwys na die surplus, of restant, wat oorbly nadat die winter sy tol geëis het. Die vernaamste wins wat dan agterbly is die wysheid van perspektief en besinning (oor bekende onderwerpe), nadat emosie en irrasionaliteit van die jeug afgelê is.<ref>Grové, A.P. Beeld, 14 Junie 1999</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 1 Augustus 1999</ref> Haar laaste bundel is ''Valreep/ Stirrup-cup'', wat vyftien Afrikaanse gedigte met Engelse ekwivalente oor die ouderdom en die naderende ontmoeting met die dood bevat.<ref>Cloete, T.T. Beeld, 11 April 2005</ref>
Die bundel ''Klinkklaa''r wat na haar dood uitgegee word, is ’n versameling van 53 gedigte en vergesel van ’n [[Laserskyf|CD]] waar Eybers self haar gedigte voorlees. Die gedigte is gekeur deur Ena Jansen, wat die bundel ook van ’n inleiding voorsien.<ref>Beukes, Marthinus. Beeld, 23 Maart 2009</ref><ref>Anoniem. Rapport, 15 Februarie 2009</ref>
==== Versamelbundels ====
In ''Uit en tuis'' bundel Ena Jansen en Hans Ester by geleentheid van haar tagtigste verjaarsdag Afrikaanse verse wat in Nederland ontstaan het en haar verhouding tot Suid-Afrika en Nederland belig.<ref>Hambidge, Joan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 33 no. 4, November 1995</ref><ref>Grové, A.P. Insig, April 1995</ref>
Haar gedigte word opgeneem in alle belangrike Afrikaanse versamelbundels, waaronder ’n ruim keuse in ''Groot verseboek'' en ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''.
Dit word ook in talle ander versamelbundels opgeneem, insluitende ''Afrikaanse versameling'', ''Afrikaanse verse'', ''Ons jongste letterkunde'', ''Uit ons letterkunde'', ''Afrikaanse ballades'', ''Digters en digkuns'', ''Uit ons digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Afrikaanse natuurpoësie'', ''Faune'', ''Woordpaljas'', ''Digterstemme'', ''Digters en digsoorte'', ''Die junior digbundel'', ''Die dye trek die dye aan'', ''Liggaamlose taal'', ''Verse vir Opperman'', ''Majesteit, die kat'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die goue vreugde'', ''Tussen die engtes'', ''Voorspraak'' en ''Goudaar''. In 2020 word sewe van haar gedigte in ''Vers en vrou'' opgeneem. <ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref>
=== Boeke oor haar werk ===
Verskeie boeke word oor haar werk gepubliseer, insluitende ''Die gespitste binneblik'' van [[J.C. Kannemeyer]], ''Die enkel taak: die merkwaardige verwantskap tussen Elisabeth Eybers en Emily Dickinson'' van [[Lina Spies]] en Ena Jansen se ''Afstand en verbintenis'', ’n publikasie van haar proefskrif oor Eybers se bundels wat in Nederland ontstaan het.<ref>Grové, A.P. Beeld, 1 Julie 1996</ref><ref>Malan, Lucas. Rapport, 12 Mei 1996</ref><ref>Viljoen, Hein. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998</ref>
=== Vertaalwerk ===
As vertaler van haar eie en ander se digkuns maak sy ook ’n klein maar suiwer bydrae. In ''Die stil avontuur'' neem sy vyf vrye vertalings uit [[Duits]] op, terwyl sy in ''Neerslag'' tien sonnette van die Franse skrywer José-Maria de Hérédia herdig. Met die hulp van [[Olga Kirsch]] maak sy in ''The quiet adventure'' ’n keuse van gedigte uit haar eerste vier bundels en vertaal dit in Engels. Hierdie vertaalde gedigte word dan saam met die oorspronklike Afrikaans gepubliseer. Die bundel is heg gestruktureer en die verse handel almal oor die vrou, van haar voorbereiding vir die lewe tot met ’n voorlopige aanvaarding van die dood. Ten spyte van die titel van hierdie bundel is vertalings van slegs twee gedigte uit ''Die stil avontuur'' en twee uit ''Belydenis in die skemering'' opgeneem, met dertien gedigte uit ''Die vrou en ander verse'' en twaalf gedigte uit ''Die ander dors''. Haar gedigte word benewens Engels ook in Italiaans vertaal. Verder vertaal André Piot van haar gedigte in Frans en daar word ook Duitse vertalings deur onder andere Hans Ester gemaak, waaronder ’n prestige handgedrukte uitgawe van taalf van haar gedigte in ''Bestand'' by geleentheid van haar sewentigste verjaarsdag. Versamelbundels waarin vertaalde gedigte van haar verskyn sluit in Helmut Erbe se ''Afrikaanse Lyrik'' (vertalings in Duits), Giacomo Prampolini se ''Poeti Afrikaans'' (vertalings in Italiaans) en ''Janus'', ''Afrikaans poems with English translations'' en ''The Penguin book of South African verse'' (vertalings in Engels).
=== Prosa ===
Sy skryf tussen 1936 en [[1947]] ’n aantal skerpsinnige resensies (onder andere oor werke van [[N.P. van Wyk Louw]], [[W.E.G. Louw]], [[C.M. van den Heever]], H.A. Mulder, J. van Melle en [[M.E.R.|M.E.R]].) en literêre opstelle wat in verskillende Afrikaanse koerante en tydskrifte (''[[Die Vaderland]]'', ''[[Die Brandwag]]'', [[Huisgenoot|''Die Huisgenoot'']], ''Ons Eie Boek'' en ''[[Die Suiderstem]]'') gepubliseer word. ’n Keur hieruit word later deur J.C. Kannemeyer in ''Voetpad van verkenning'' gebundel. Die bundel bevat ook die teks van twee praatjies wat sy op versoek oor haar eie werk gelewer het. Hierdie praatjies is haar bespreking van ''Die ander dors'', wat in [[1949]] deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] uitgesaai is, en die lesing wat sy in [[1963]] ''Oor poësie'' in [[Brussel]] in [[België]] lewer.<ref>Venter, L.S. Standpunte. Nuwe reeks 153, Junie 1981</ref><ref>Nienaber-Luitingh, M. Beeld, 12 Maart 1979</ref><ref>Johl, Ronél. Die Transvaler, 2 Junie 1979</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 20 Mei 1979</ref><ref>Botha, Johann. Tydskrif vir Letterkunde, Nuwe reeks 18 no. 2, Mei 1980</ref> In die versamelbundel ''My jeugland'' vertel sy van haar kinderlewe en hierdie bydrae word ook later opgeneem in ''Herinnering se wei'' en in ’n bibliofiele publikasie as ''<nowiki/>'n Pastoriedogter'' uitgegee. Vir haar vertaling van Jules Superveille se ''L'enfant de la haute mer'' as ''Die os en die esel van die krip'' ontvang sy in 1961 die Akademieprys vir Vertaalde Werk.
In ''Die Brandwag'', ''Die Huisgenoot'' en ''Standpunte'' verskyn enkele sketse en verhale van haar. ''Interlude'' (weergawe van ’n ontmoeting tussen ’n getroude vrou en ’n vroeëre vriendin, wat klaarblyklik groot moeite het om haar verlede te verwerk), word op [[10 September]] [[1937]] in ''Die Brandwag'' gepubliseer; ''Die avontuur'' (beskrywing van die verskillende lewensopvattings van man en vrou, waardeur hulle teenstrydige gevoelens en aksies blyk) in ''Die Huisgenoot'' van [[29 April]] [[1938]]; ''Slaaplose nag'' (waarin die hoofkarakter Lena Retief haar lewensherinneringe bedink en tot insig in die lewe kom) in ''Die Brandwag'' van [[1 Desember]] [[1939]] en ''Die tuiskoms'' (oor lewe en dood en loutering deur verlies) in ''Die Huisgenoot'' van [[20 Februarie]] [[1942]]. Twee kortverhale van haar, ''Die wit sakdoek'' en ''Amos en Tabita'', word in ''Kwartet'' opgeneem, wat ook kortverhale van M.E.R., Ina Rousseau en Henriette Grové bevat. ''Die wit sakdoek'' verskyn aanvanklik in ''Die Huisgenoot'' van [[21 Junie]] [[1940]]. Dit is ’n verhaal oor ’n dag uit die lewe van ’n jong meisie, waarin haar wisselende emosies beskryf word. Hermien word na ’n nagmerrie met ’n hoofpyn wakker en het ’n galaanval onder lede. Haar skooldag word dan gekleur met die emosies van ’n jong meisie aan die begin van seksuele ontwaking en wissel voortdurend afhangend van elke klein voorvalletjie. Sy word naar en gooi op, waarna haar Engelse onderwyser, mnr. Edmondson haar help en sy wit sakdoek vir haar leen. Sy gaan huis toe en na sy geslaap het, is sy nie meer siek nie. Sy hoor egter dan by haar vriendin dat mnr. Edmondson, op wie sy verlief is, op trou staan. ''Amos en Tabita'' verskyn aanvanklik in ''Standpunte'' nr. 6 van 1955. Dit is ’n geestige weergawe van ’n Johannesburgse huisvrou se interaksie met twee bediendes, met die onderstroming van dood en verlies. Die verskillende kulture, meegebring deur rasse- en standverskil, sorg vir gebrek aan insig en begrip van weerskante. Amos se gedrag verander nadat Tabita eers huis toe is na die geboorte van haar kind en ses maande later oorlede is. ''Kwartet'' verower in 1957 die W.A. Hofmeyr-prys
[[Lêer:'n Jong Elisabeth Eybers.jpg|links|duimnael|'n Jong Elisabeth Eybers]]
----
== Eerbewyse en toekennings ==
Eredoktorate word aan haar toegeken deur die [[Universiteit van die Witwatersrand]] in [[1972]], die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] in 1979, die [[Universiteit van Pretoria]] in 1982 en die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] in 1990.
By geleentheid van haar sestigste verjaardag in [[1975]] verskyn ''Ter wille van die edel spel'', ’n huldigingsbundel oor haar werk onder redaksie van M. Nienaber-Luitingh. Dit word opgevolg in 1990, haar 75e verjaardag, met die huldigingsbundel ''Uit liefde en ironie: Liber amicorum'' saamgestel deur Hans Ester en Ernst Lindenberg.
In 1990 ontvang sy ook ’n goue erepenning met ’n oorkonde van die Stigting Jan van Riebeeck vir haar letterkundige prestasies en die bevordering daardeur van die Afrikaanse taal en kultuur. Sy word in 1991 verkies tot ’n erelid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en in 1994 kondig die Akademie en die Albert Wessels Trust aan dat die [[Elisabeth Eybersbeurs]]fonds gestig is, wat hierna jaarliks toegeken gaan word aan óf ’n Suid-Afrikaner óf ’n Nederlander met die doel om die kultuurbande tussen Suid-Afrika en Nederland te bevorder. Haar tagtigste verjaardag word in [[1995]] op verskeie wyses gehuldig. Die [[Universiteit van Amsterdam]] hou te midde van toenemende belangstelling in Nederland in die Afrikaanse letterkunde ’n simposium oor haar werk, waartydens ''Uit en tuis'', ’n keur uit haar gedigte deur Hans Ester en Ena Jansen, aan haar oorhandig word. Ander publikasies oor haar werk in hierdie jaar is ''Die gespitste binneblik'' van [[J.C. Kannemeyer]], Eybers se nuwe ''Versamelde gedigte'' en ''Die enkel taak: die merkwaardige verwantskap tussen Elisabeth Eybers en Emily Dickinson'' deur Lina Spies. Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|FAK]] ken hulle Prestigeprys vir poësie in [[1997]] aan haar toe. In [[1998]] word die program ''Doepa teen opdroog'' by die [[Aardklop Kunstefees]] op die planke gebring, waarin van haar gedigte wat deur Wilhelm Joubert getoonset is, opgevoer word deur kunstenaars soos [[Mathys Roets]], [[Susan Coetzer]] en Suzette Eloff. Staatspresident [[Nelson Mandela]] ken in [[1999]] die Orde vir Voortreflike Diens aan haar toe en in 2007 word die [[Orde van Ikhamanga]] in die goue klas aan haar toegeken.
Vir haar lewensbydrae tot die Suid-Afrikaanse letterkunde ontvang sy in [[2010]] [[postuum]] ’n Suid-Afrikaanse Letterkundetoekenning, geborg deur die Departement van Kuns en Kultuur. In [[2014]] stel [[Media24]] die jaarlikse Elisabeth Eybers-prys in vir digbundels in Afrikaans of Engels wat deur Media24 se uitgewersgroepe uitgegee is. Vroeër het digbundels saam met kortverhaalbundels, dramas en romans om die WA Hofmeyr-prys meegeding. Die eerste ontvanger van die prys is [[Marlene van Niekerk]] se ''Kaar''. Haar eeufees in [[2015]] word by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] gevier met die produksie ''’n Eeu van Eybers'', waarvoor die sanger [[Lize Beekman]] die bindingsteks en musiekregie verskaf, met die werke uit haar [[oeuvre]] wat só gekies is om haar lewensverhaal te vertel. Benewens uitvoerings van Eybers se getoonsette gedigte, is daar ook opnames waar Eybers self van haar werk voorlees.
In haar aangenome vaderland, Nederland, geniet sy groot prominensie en vestig haar as een van die belangrikste digters aldaar. In 1975 word sy vereer met die Herman Gorter-prys van die stad Amsterdam vir ''Kruis of munt'' en in 1978 met die Constantijn Huygens-prys vir haar hele oeuvre. Sy is al bestempel as die “belangrikste lewende Nederlandse digteres” en ontvang in 1991 die belangrikste Nederlandse letterkundige toekenning, naamlik die P.C. Hooft-prys vir haar ''Versamelde gedigte''. In 1995, ter viering van haar tagtigste verjaarsdag, word haar digkuns gevier met ’n simposium aan die Universiteit van Amsterdam, waartydens die bloemlesing ''Uit en tuis'' met ’n keuse uit haar gedigte deur Hans Ester en Ena Jansen, aan haar oorhandig word. Op haar negentigste verjaarsdag organiseer Zuid-Afrika Huis in Nederland in samewerking met Querido Uitgewery ’n spesiale byeenkoms, waartydens die sopraan Julia Bronkhorst van haar getoonsette gedigte sing en verskeie huldigingstoesprake (deur Hans Ester, Ena Jansen en Tomas Lieske) gehou word. Haar drie dogters is ook almal teenwoordig by hierdie geleentheid. Alfred Schaffer stel ’n keur van haar gedigte saam vir die Nederlandse mark, wat in [[2013]] onder die titel ''My radarhart laat niks ontglip'' gepubliseer word.
== Toekennings ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Toekenning
!Vir
|-
|1943
|Hertzogprys vir Poësie
|''Belydenis in die skemering''
''Die stil avontuur''
|-
|1961
|Nedbank-Akedemieprys vir Vertaalde Werk
|''Die os en die esel by die krip van Supervielle''
|-
|1971
|Hertzogprys vir Poësie
|''Onderdak''
|-
|1972
|Eredokterskap in Letterknde aan die Universiteit van die Witwatersrand
|
|-
|1973
|CNA-prys
|''Kruis of munt''
|-
|1974
|Herman Gorter-prys
|''Kruis of munt''
|-
|1978
|CNA-prys
Constantjin Huygens-prys
|''Einder''
''haar hele oeuvre''
|-
|1982
|CNA-prys
|''Bestand''
|-
|1983
|Louis Luyt-prys
|''Bestand''
|-
|1989
|Ou Mutual-prys
|''Noodluik''
|-
|1991
|P.C. Hooft-prys
|''haar hele oeuvre''
|-
|1994
|Ou Mutual-prys
|''Respyt''
|-
|1997
|Van Riebeeck-penning
|
|}
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Titel van publikasie
|-
|1936
|''Belydenis in die skemering''
|-
|1939
|''Die stil avontuur''
|-
|1945
|''Die vrou en ander verse''
|-
|1946
|''Die ander dors''
|-
|1948
|''The quiet adventure'' (saam met Olga Kirsch)
|-
|1950
|''Tussensang''
|-
|1956
|''Die helder halfjaar''
|-
|1957
|''Versamelde gedigte''
''Kwartet'' (saam met Henriette Grové, M.E.R. en Ina Rousseau)
|-
|1958
|''Neerslag''
|-
|1962
|''Balans''
|-
|1968
|''Onderdak''
|-
|1973
|''Kruis of munt''
|-
|1977
|''Einder''
|-
|1978
|''Gedigte 1936–1958''
''Gedigte 1958–1973''
''Voetpad van verkenning''
|-
|1982
|''Bestand''
|-
|1985
|''Dryfsand''
''Gedichten''
''Gedigte, 1962–1982''
|-
|1987
|''Rymdwang''
|-
|1989
|''Noodluik''
|-
|1990
|''Versamelde gedigte''
|-
|1991
|''Teëspraak''
|-
|1993
|''Respyt''
|-
|1995
|''Uit en tuis'' (saamgestel deur Hans Ester en Ena Jansen)
''<nowiki/>'n Pastoriedogter''
''Nuweling''
|-
|1996
|''Tydverdryf/Pastime''
|-
|1997
|''Tweegelui''
''Verbruikersverse/Consumer's verse''
|-
|1999
|''Winter-surplus''
|-
|2005
|''Valreep/Stirrup-cup''
|-
|2009
|''Klinkklaar''
|-
|2013
|''My radarhart laat niks ontglip'' (saamgestel deur [[Alfred Schaffer]])
|}
=== Vertalings ===
{| class="wikitable"
!Jaar
!Titel van publikasie
|-
|1959
|''Die os en die esel van die krip'' – [[Jules Supervielle]]
|}
== Bronne ==
=== Boeke ===
* Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964
* Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963
* Antonissen, Rob. ''Spitsberaad.'' Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966
* APB-Komitee vir Skoolboeke. ''Die junior digbundel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963
* Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers). ''Voorspraak''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994
* Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952
* Buning, Tj. ''Uit ons digkuns.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960
* Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980
* Cloete, T.T. ''Faune.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Ester, Hans. ''Het helende woord.'' Dimensie Leiden 1987
* Ester, Hans en Lindenberg, Ernst (reds.). ''Liber Amicorum''. Human & Rousseau Tafelberg 1990
* Eybers, Elisabeth. ’''n Pastoriedogter'' i''n Herinnering se wei.'' Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977
* Grobler, P. du P. ''Verkenning''. Human & Rousseau Kaapstad 1962
* Grobler, P. du P. en [[A.P. Grové|Grové, A.P.]] ''Elisabeth Eybers''. in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Grové, A.P. ''Die duister digter.'' Universiteitspers, Natal Pietermaritzburg en Durban 1949
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Jansen, Ena. ''Afstand en verbintenis: Elisabeth Eybers in Amsterdam''. J.L. van Schaik Pretoria Eerste uitgawe 1996
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1''. Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. ''Die gespitste binneblik''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste druk 1995
* Kannemeyer, J.C. ''Ontsyferde stene''. Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996
* Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Krige, Uys (red.) ''Afrikaanse versameling.'' A.A.M. Stols Uitgevers-maatschappij Maastricht Eerste uitgawe 1937
* Kritzinger, M.S.B. ''Ons jongste letterkunde.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Tweede druk 1940
* Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940
* Nienaber, C.J.M. ''Oor literatuur 2.'' Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1977
* Nienaber, P.J. en Lategan, F.V. ''Afrikaanse natuurpoësie''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1952
* Nienaber, P.J. (samesteller) ''Digters en digkuns''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Derde druk 1954
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns.'' Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig'' Jaar. Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965
* Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949
* Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanseletterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. ''Uit ons letterkunde''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Sewende druk 1968
* Nienaber-Luitingh, M. ''Kwartet''. Reuse-Blokboek 12 Academica Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe 1981
* Nienaber-Luitingh, M. ''Die poësie van Elisabeth Eybers.'' Blokboek 4 Academica “Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1985
* Nienaber-Luitingh, M. (samesteller) ''Ter wille van die edel spel.'' Human & Rousseau Pretoria en Kaapstad 1975
* Opperman, D.J. ''Digters van Dertig.'' Nasou Beperk Kaapstad Eerste druk 1953
* Opperman, D.J. ''Junior verseboek''. Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960
* Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde druk 1993
* Pretorius, Réna. ''Ryk domeine.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Tweede uitgawe Derde druk 1990
* Scholtz, Merwe. ''Die teken as teiken.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1978
* Spies, Lina. ''Die enkel taak''. Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1995
* Spies, Lina. ''Ontmoetings''. Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1979
* Spies, Lina. ''Elisabeth Eybers (1915-)''. in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3''. Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006
* Van den Heever, C.M. (samesteller) ''My Jeugland''. Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste druk 1953
=== Vakkundige artikels ===
*Crous, Marius. 2015. Sonder siel en anoniem. Elisabeth Eybers se ''Huiskat'' in die konteks van dierestudies. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe.''
*Du Plooy, Heilna. 1991. Elisabeth Eybers- die volgehoue 'edel spel'. ''Literator.''
*Ester, Hans. 1994. De interne en de externe poetica van Elisabeth Eybers. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Ester, Hans. 2008. Met Elisabeth Eybers (1915–2007) is een fenomenale dichteres heengegaan. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Hambidge, Joan. 2008. Vier gedigte vir Elisabeth Eybers (1915–2007). ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Jansen, Ena. 2008. “Tintelend oningekring”- Elisabeth Eybers . ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Pretorius, Rena. 1981. Twee verse van Elisabeth Eybers. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Pretorius, Rena. 1994. ''Respyt'' (Elisabeth Eybers) - 'n Duursame leesavontuur. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Spies, Lina. 2006. Die poësie van Elisabeth Eybers- ’n Digterskap van sewentig jaar. ''Tydskrif vir Letterkunde.''
*Spies, Lina. 2006. Die verwantskap tussen Elisabeth Eybers en M. Vasalis. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.''
*T'Sjoen, Yves. 2018. Leessporen van Ernst van Heerden in dichtbundels van Elisabeth Eybers, Antjie Krog en Daniel Hugo Aanzetten voor een privé-lezerspoëtica. ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans.''
*Viljoen, Hein. 2014. ‘Die choreografie van ontwyking’- Die poëtiese krag van negativering by Elisabeth Eybers. ''Literator.''
=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem. ''Eybers word sewentig''. Die Burger, 6 Maart 1985
* Anoniem. ''Eybers se woordkuns musikaal gevier in Pta''. Beeld, 25 September 2015
* Bax-Botha, Marie. ''Vriendskap met Eybers oor jare heen geskets.'' Die Burger, 25 Mei 1994
* Bax-Botha, Marie. ''’Paar woorde’ by die Ou Mutual-prys vir Elisabeth Eybers se ‘Respyt’ – 17 Mei 1994.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 32 no. 3, Augustus 1994
* Britz, E.C. ''Die juiste slotsom oor die Eybersgedig?'' Standpunte. Nuwe reeks 159, Junie 1982
* Britz, E.C. ''Eybers voorste digteres – in Nederland!'' Die Burger, 1 Junie 1989
* Britz, Etienne. ''Hy het Afrikaans in Duits laat leef.'' Insig, Mei 1994
* Conradie, P.J.J. ''Kritiek op D.J. Hugo se ‘Slotsom oor ’n Eybersgedig’'' (Standpunte 156). Standpunte. Nuwe reeks 162, Desember 1982
* Cloete, T.T. ''Oor een en ander in E. Eybers se poësie.'' Standpunte. Nuwe reeks 57, Februarie 1965
* Cloete, T.T. ''Die taalles van die gedig.'' Standpunte, Nuwe reeks 86, Desember 1969
* Cronjé, Henno. ''Eybers kry die Prestigeprys.'' Rapport, 28 September 1997
* De Bruin, Philip. ''Dig het lewenswyse geword, sê Eybers''. Beeld, 21 Junie 1997
* De Vries, Willem. ''Eybers was laaste van die grotes, sê André P.'' Beeld, 3 Desember 2007
* Eie kantoor. ''Ná ‘Tydverdryf’ lê sy digpen neer.'' Die Burger, 27 Februarie 1996
* Eie kantoor. ''Digteres se sig swak, voel ‘lusteloos''’. Die Burger, 11 April 1996
* Ester, Hans. ''De interne en de externe poëtica van Elisabeth Eybers.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 32 no. 3, Augustus 1994
* Ester, Hans. ''Nieuwe woorden uit de oude bron…''Insig, Februarie 1995
* Ester, Hans. ''Eybers-briewe iets besonders''. Plus, 10 Julie 2009
* Greeff, Rachelle. ''Elisabeth Eybers 1915-2007.'' Rapport, 9 Desember 2007
* Grobler, P. du P. ''Oor die verstegniek van Elisabeth Eybers''. Standpunte, No. 19, Februarie 1951
* Hugo, D.J. ''Slotsom oor ’n Eybersgedig.'' Standpunte. Nuwe reeks 156, Desember 1981
* Hugo, Daniel.''’n Eeu van Eybers.'' Rapport, 29 November 2015
* Jansen, Ena. ''Eybers, Stockenström vind byval oorsee''. Die Burger, 16 November 1977
* Jansen, Ena. ''Stockenström en Eybers (II)''. Die Burger, 17 November 1977
* Jansen, Ena. ''Lof vir Eybers in Nederland''. Beeld, 13 November 1978
* Jansen, Ena. ''Só dig Eybers ook vir Hollandse oor''. Rapport, 23 Junie 1991
* Jansen, Ena. ''Eybers die lig bevreemde vreemdeling – ’n digter in ballingskap''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 30 no. 1, Februarie 1992
* Jansen, Ena. ''Hoe sal ons eendag doodgaan?'' By, 8 Desember 2007
* Kannemeyer, J.C. ''Eybers op tagtig bemind op twee vastelande''. Die Burger, 25 Februarie 1996
* Keyser, Gawie. ''Eybers se poësie vir Nederlanders uniek.'' Die Burger, 23 Februarie 1991
* Keyser, Gawie. ''Nederlandse hulde aan Eybers.'' Beeld, 9 Maart 1995
* Lake, Arthur. ''Digteres kwaai oor dié ‘afgod’''. Rapport, 16 April 1989
* Lindenberg, Ernst. ''Emigrant in haar vaderland''. Beeld, 26 Februarie 1975
* Malan, Lucas. ''Digteres Eybers vandag 80, en word wyd vereer.'' Rapport, 26 Februarie 1995
* Middag, Guus. ''Dichteres Elisabeth Eybers (92) overleden''. NRC Handelsblad, 3 Desember 2007
* Nienaber-Luitingh, M. ’''n Gedig oor die kunstenaarskap?'' Standpunte, Nuwe reeks 71, Junie 1967
* Nienaber-Luitingh, M. ''Die digteres Elisabeth Eybers''. Lantern Jaargang XIX no. 3, Maart 1970
* Nienaber-Luitingh, M. ’''n Vreugdevolle herdenking''. Standpunte. Nuwe reeks 175, Februarie 1985
* Nienaber-Luitingh, M. ''Eybers staan nog volop in die lewe''. Rapport, 10 Maart 1985
* Pretorius, Réna. ''Die mens-kunstenaar verhouding in Elisabeth Eybers se poësie'', Standpunte. Nuwe reeks 51, Februarie 1964
* Pretorius, Réna. ''Twee verse van Elisabeth Eybers.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 1, Februarie 1981
* Prins, M.J. ''Aantekeninge oor die rym in ‘Onderdak’.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 19 no. 3, Augustus 1981
* Slabber, Coenie. ''Eybers-vriend kom haal haar prys.'' Rapport, 22 Mei 1994
* Spies, Lina. ''Huldeblyk in die jaar van die vrou en van Afrikaans aan ons twee eerste digteresse.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 13 no. 4, November 1975
* Spies, Lina. ''In die aanskyn van die son en die lig van die maan''. Insig, April 1989
* Spies, Lina. ''In die veld en agter die raam:'' ''Elisabeth Eybers se natuurbelewenis in haar Suid-Afrikaanse en Nederlandse periodes''. Tydskrif vir Letterkunde Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998
* Spies, Lina. ''Die poësie van Elisabeth Eybers: ’n Digterskap van sewentig jaar.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 2, Lente 2006
* Spies, Lina. ''Aristokraat van die gees.'' Beeld, 3 Maart 2007
* Steenkam, Lizel. ’''Praat jou taal, kjend,’ hoor Eybers op dinee''. Beeld, 16 Julie 2004
* Swanepoel, Thalyta. ''Op 88 vang Eybers ontglippende woorde steeds vas''. Beeld, 10 Mei 2003
* Van Heerden, Ernst. ''Kilroy was hier''. Insig, Oktober 1988
* Van Heerden, Ernst. ''Elisabeth Eybers 75''. Rapport, 25 Februarie 1990
* Van Vuuren, Helize. ''Die spanning mens-natuur in ‘Nagwandeling’ van Elisabeth Eybers''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 13 no. 4, November 1975
* Van Zyl, Ia. ''Slotsom oor ’n Eybersgedig?'' Standpunte. Nuwe reeks 168, Desember 1983
* Van Zyl, Ia. ''Slot(?)opmerkings oor Eybers se raaf.'' Standpunte. Nuwe reeks 176, April 1985
* Viljoen, Hein. ''Gespreksvoorwaardes vir die poësie''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979
=== Internet ===
* Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1990/04/30/3/13.html
* De Bruin, Philip Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1996/02/27/3/7.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* De Bruin, Philip Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/06/21/7/1.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* De Vries, Willem Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/02/24/KA/1/eybers.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* De Vries, Willem Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/12/03/SK/3/EYBERS.html
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/06/01/10/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/12/16/2/7.html
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1990/04/28/6/3.html
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2005/02/26/BS/16k/01.html
* Ester, Hans Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2008/02/15/SK/12/elisabetheybers.html
* Hambidge, Joan Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/11/21/10/20.html
* Jansen, Ena Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/02/25/KA/04/01.html
* Jansen, Ena Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/12/08/BY/14/EnaEybers-239.html
* Jansen, Ena Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/10/17/VB/14/eybers.html
* Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/08/27/6/6.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Nieuwoudt, Stephanie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1998/09/22/3/9.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Pople, Laetitia Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/02/06/8/lpeybers_31_0_347115275.html
* Spies, Lina Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/03/21/2/27.html
* Spies, Lina Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/02/24/SK/19/FORUM24.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Spies, Lina Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/12/04/SK/10/elisabeth.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Steenkamp, Lizel Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/07/16/B1/16/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Swanepoel, Thalyta Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/05/14/DB/10LDNk/03.html
== Verwysings ==
{{Verwysings|3|verwysings=
<ref name="weet">https://weet.co.za/kabv/afrikaans/elisabeth-eybers/</ref>
}}
{{Dertigers}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Eybers, Elisabeth}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Nederlandse digters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1915]]
[[Kategorie:Sterftes in 2007]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
bsyhuzsrdpjncxzdf0h67yw9fey3ehp
Herman Charles Bosman
0
32074
2909243
2908207
2026-06-04T09:49:35Z
Jcb
223
2909243
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Herman Charles Bosman
| bynaam =
| beeld = HC Bosman.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Herman Charles Bosman
| geboortedatum = [[3 Februarie]] [[1905]]
| geboorteplek = [[Kuilsrivier]], [[Kaapkolonie]]
| sterfdatum = {{SDEO|1905|2|3|1951|10|14}}
| sterfteplek = [[Edenvale]], [[Unie van Suid-Afrika]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}
| beroep = Joernalis, kortverhaalskrywer
| ander =
| bekend = Oom Schalk Lourens-stories
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat = Vera Sawyer<br />Ella Manson
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Herman Charles Bosman''' (1905–1951) was 'n [[Suid-Afrika]]anse [[skrywer]] en [[joernalis]].<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Hy was ’n meester van die kortverhaal en is veral bekend vir sy 'Oom Schalk Lourens-stories' wat in die omgewing van [[Groot Marico]] afspeel.<ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Herman_Charles_Bosman</ref> Hy skryf ook onder die skuilnaam '''Herman Malan''' (sy ma se nooiensvan was Malan).<ref>NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/2895 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818032044/http://nb.co.za/Authors/2895 |date=18 Augustus 2016 }}</ref>
== Lewe en werk ==
=== Vroeë lewe en herkoms ===
Herman Charles Bosman is op [[3 Februarie]] [[1905]] in [[Kuilsrivier]] naby [[Kaapstad]] gebore.<ref>Rosenberg, Valerie. ''Sunflower to the sun.'' Human & Rousseau Cape Town Second Edition 1981</ref> Sy moeder is Elisa Malan, ’n onderwyseres van [[Potchefstroom]] wat in [[1904]] onverwags die dorp verlaat, vermoedelik as die resultaat van ’n mislukte liefdesverhouding. Haar ouers is oorspronklik van die [[Wes-Kaap]] en sy verhuis hierheen. Kort na haar aankoms in die Kaap, op 26 April 1904, trou sy in Kuilsrivier met Jacobus Abraham Bosman, wat later 'n mynwerker in Johannesburg was. Daar is bespiegeling dat Jacobus Bosman nie sy werklike vader is nie en meer as een ander moontlike biologiese vader word genoem, maar hierdie bewerings kon tot dusver nog nie bewys word nie.<ref>Levin, Doreen. ''Herman Charles Bosman was no love child''. Sunday Times, 4 Mei 1980</ref> Valerie Rosenberg beweer in haar biografie van Bosman dat hy eerder die biologiese kind is van sy oom Charles Malan (sy ma se broer),<ref>Rosenberg, Valerie. ''Sunflower to the sun.'' Human & Rousseau Cape Town Second Edition 1981 bl.11-18</ref> wat 'n getuie by Hermanus Charles se doop op 12 Maart 1905<ref name=":3">Profiel van Herman Charles Bosman op Wikitree.</ref> was. Die radio-omroeper Friedel Hansen beweer egter in sy boek, ''Die handdruk van die dood: Die onvertelde storie van Eugène Marais'', dat Herman die kind is van die skrywer [[Eugène Marais|Eugène N. Marais]], wat volgens hom vroeg in 1904 as loseerder by die Malans in Potchefstroom gewoon het.<ref>Rousseau, Leon. ''Die siel van Marais rus nie''. Beeld, 6 Desember 2014</ref> Hansen neem klaarblyklik nie in ag dat die geboorte meer as nege maande nadat Elisa Malan in die Kaap getroud is,<ref name=":3" /> eers plaasgevind het nie. Herman word in Kuilsrivier se [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] gedoop as Hermanus Charles Bosman. Sy broer Pierre Malan Bosman word in [[1906]] gebore. Die gesin verhuis gereeld wanneer die vader van werk verwissel<ref name=":0">Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Bosman,_Herman_Charles{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en trek na [[Krugersdorp]] in [[1916]] en dan na Potchefstroom. In [[1917]] gaan Herman skool aan die Potchefstroom College, maar wanneer sy pa werk in die myne by [[Johannesburg]] kry, begin hy vanaf Junie [[1918]] met skool by Jeppe Central en dan vanaf [[1919]] gaan hy skool op Jeppe High. Hy verander weer van skool en studeer vanaf [[1921]] aan Houghton College, waar hy in [[1922]] matrikuleer. Daar word vertel dat hy sy Wiskunde vraestel beantwoord het met ’n opstel, waarin hy redeneer dat kennis van Wiskunde onnodig is, aangesien sy vermoëns in [[Engels]] en [[Afrikaans]] so uitstaande is.
Vanaf [[1923]] skryf hy gelyktydig in as student by die [[Universiteit van die Witwatersrand]] en die Normal College.<ref name=":0" /> Sy pa is in hierdie jaar in ’n mynongeluk oorlede. Sy feitlik legendariese reputasie as poetsbakker word geïllustreer deur ’n episode waar hy ’n gedig van die beroemde Engelse digter Percy Bysshe Shelley onder sy eie naam in ’n Universiteitskompetisie inskryf – en die derde plek behaal. Hierna maak hy onmiddellik sy bron bekend tot groot verleentheid van die beoordelaars. Hy sluit ook aan by die Young Communist League, hoofsaaklik omdat hy daarvan hou om deel te neem aan straatoptogte en nie weens enige sterk gevoelde politiese oorwegings nie. In [[1925]] behaal hy sy Transvaalse Onderwysdiploma.
=== Lewe na universiteit ===
Hy ontmoet Vera Sawyer gedurende in 1925 en trou met haar in die landdroshof op Vrydag [[21 Januarie]] [[1926]]. Sy het ’n standvastige werk by ’n lewensversekeringsmaatskappy en die idee was dat sy sou aanhou werk en by haar ouers bly, aangesien Herman nog nie die vermoë gehad het om ’n gesin te onderhou nie. Hulle vertel nie eens aanvanklik aan haar ouers dat hulle getroud is nie en weens verdere gebeure het hulle nooit as man en vrou saamgebly nie
Kort na sy troue vertrek hy op [[23 Januarie]] [[1926]] na [[Groot Marico|Marico]], waar hy vanaf die einde van Januarie 1926 in Afrikaans skoolhou op die plaasskooltjie op Heimweeberg in die Dwarsberggebied van die Groot Marico-distrik. Hier is hy die assistent vir Charles Terblanche. Hy sal uiteindelik slegs ses maande hier vertoef, maar hierdie omgewing is nogtans die inspirasie van vele van sy latere verhale, met Oom Schalk Lourens meestal as die verteller.<ref name=":1">ZAR: http://zar.co.za/bosman.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160829194527/http://zar.co.za/bosman.htm |date=29 Augustus 2016 }}</ref>
=== Gevangenisstraf ===
Intussen is sy moeder in 1925 weer getroud, hierdie keer met die welgestelde Ier William Russell. Hulle woon in Isipingostraat 19 in die voorstad Bellevue-Oos. Herman keer hierheen terug vir die Julie skoolvakansie. Wanneer hy op [[18 Julie]] [[1926]] sy stiefbroer David Russell tydens ’n argument doodskiet,<ref name=":2">Mail & Guardian: http://mg.co.za/article/2013-12-20-00-the-good-the-bad-and-the-bosman</ref> word hy in November 1926 ter dood veroordeel en gevange gehou in die Sentrale Gevangenis in [[Pretoria]]. Die gebeure wat gelei het tot die skietery is steeds onseker, maar dit wil voorkom asof David en Herman se broer Pierre geargumenteer het, waarna Herman ook betrokke geraak het. Hy is vir ’n ruk in die dodesel, maar word op [[10 Januarie]] [[1927]] begenadig deur die Minister van Justisie ([[Tielman Roos]]) en sy vonnis versag tot tien jaar harde arbeid.<ref name=":1" /> Die eerste jaar in die gevangenis spandeer hy in die drukkerswinkel, waarna hy vir twee en ’n halwe jaar in die steengroewe werk. Hierna werk hy in die skrynwerkerswinkel en boekbindery. Op [[15 Augustus]] [[1930]] word hy op parool vrygelaat. Hy spandeer na vrylating ’n paar weke op sy oom, Victor Malan, se plaas in [[Bronkhorstspruit]] en verhuis dan na [[Boksburg]], waar hy ’n kort ruk by sy tante aanbly.<ref name=":2" /><ref>Mind of SA murderer: http://mindofhesouthafricanmurderer.blogspot.co.za/2009/04/herman-charles-bosman-1916-reprieved.html</ref>
=== Lewe na die tronk ===
Vanaf November 1930 is hy saam met Aegidius Jean Blignaut (saam met wie hy ook in hierdie tyd bly) mederedakteur van die nuwe literêre tydskrif ''Touleier''. Wanneer hierdie tydskrif vroeg in [[1931]] misluk, loods hulle die ''New LSD'' (wat in [[1933]] tot niet gaan) en die ''New'' ''Sjambok'' (wat teen die einde van 1931 misluk). In hierdie tyd skryf en publiseer hy die (vir daardie tyd) pornografiese storie ''Nun’s story'' (van ’n non wat masturbeer) en word op aanklagte van godslastering voor die Magistraatshof gedaag en skuldig bevind.<ref name=":0" />
Sy huwelik met Vera eindig in [[1932]] in ’n egskeiding en op [[7 Oktober]] [[1932]] trou hy met Ella Manson, wat onder meer ’n knap pianiste is. Herman is nie bereid om enige kinders te hê nie en wanneer Ella verwagtend raak, ondergaan sy noodgedwonge ’n aborsie. In Februarie [[1934]] vertrek hulle na [[Europa]], waar hulle kort tye in [[Parys]] en [[Brussel]] deurbring, maar veral in [[Londen]] woon. In Londen lewer hy bydraes aan verskeie koerante, onder andere die ''Sunday Critic'' (waar hy vir ’n ruk werk as assistent vir John Webb), ''Empire Movement Annual'' en ''News Digest''. Hy bedryf ook sy eie drukkersmaatskappy, The Ardent Godbold Press. In hierdie tyd stuur hy ’n reeks van sy Schalk Lourens stories, essays en gedigte aan ’n skoolvriend, Bernard Sachs, wat dit in die letterkundige tydskrif ''South African Opinion'' laat publiseer.
=== Geldelike en persoonlike probleme ===
Die Bosmans is gereeld sonder geld en gee selfs per geleentheid voor dat Herman oorlede is, waarna hulle versoek dat geld gestuur word vir die begrafnisonkoste. Die hele familie, Bosman se moeder inkluis, glo hierna dat hy dood is. Wanneer sy moeder Londen besoek, doen sy egter navraag en vind hom springlewendig. Na die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] in September [[1939]] verlaat hulle Londen en land weer in [[Suid-Afrika]] in Januarie [[1940]]. In die oorlogstyd is werk skaars en hy probeer met verskeie los werkies om die pot aan die kook te hou. So is hy vryskut joernalis, proefleser en advertensieverkoper, terwyl Ella musieklesse gee. Hy skryf ook bydraes vir verskeie publikasies.
Vroeg in [[1943]] word hy aangestel as redakteur van ''The Zoutpansberg Review'' op [[Polokwane|Pietersburg]]. Hier ontmoet hy vir Helena René Stegmann, ’n Afrikaanse onderwyseres op die dorp. Sy was die dogter van ’n sendeling van [[Riversdal]] en oud-student aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]. Wanneer sy verwagtend raak, forseer Herman haar ook om ’n aborsie te ondergaan en hy dien self die inspuiting toe. Sy word ernstig siek en moet in die hospitaal opgeneem word. Wanneer daar ’n hofsaak is om Bosman van aborsie aan te kla word hy onskuldig bevind, maar as gevolg van die hofsaak word hy gevra om afstand te doen van sy redakteurskap van die koerant. Sy opvolger, ene Hugh Hayes, en sy vrou Ella begin met ’n verhouding en alhoewel Ella vir Herman vergesel na Johannesburg teen die einde van 1943, keer sy ’n paar weke later terug na Hayes in Pietersburg. Hulle skei op [[6 Maart]] [[1944]] en Herman en Helena Stegmann trou op [[18 Maart]] [[1944]] in Johannesburg.
Kort na sy troue in 1944 word hy deur Bernard Sachs aangestel as letterkundige redakteur van ''South African Opinion''. Hierdie betrekking beklee hy tot einde Februarie [[1947]], wanneer finansies die tydskrif noop om ’n samesmelting met ''Trek'' aan te gaan. In hierdie tyd doen hy ook werk vir die ''Jewish Times'', verkoop advertensies en neem ’n deeltydse werk aan as onderwyser by ’n privaat kollege om die pot aan die kook te hou. Dan word hy deur Colin Reed-McDonald in diens geneem om klassieke meesterwerke uit die wêreldletterkunde in Afrikaans te vertaal, vir ’n boekklub wat hy die Afrikaanse Kulturele Leserskring noem.
In Mei 1947 verhuis hulle met hierdie doel na Kaapstad. So vertaal hy die ''Rubaiyat'' van [[Omar Chajjam]] in Afrikaans. Hierdie inisiatief is egter dood gebore en hulle is genoodsaak om ’n paar maande later terug te keer na Johannesburg, waar Herman advertensies verkoop vir ''Trek'' en ook bydraes tot hierdie tydskrif lewer. Uit die bloute word hy nou deur Central News Agency genader met ’n versoek om ’n bundel kortverhale te publiseer, wat uitloop op die publikasie van ''Mafeking Road'' laat in 1947. Die resensies is oorwegend baie gunstig en hy volg hierdie sukses op met die publikasie in [[1949]] van sy tronkmemoires onder die titel ''Cold stone jug''. Intussen skryf hy ook die suksesvolle reeks ''Voorkamer'' stories, wat weekliks in die ''Forum'' verskyn. In die winter van 1949 begin hy met ’n nuwe werk as proefleser by ''Sunday Express''. Die inkomste uit al hierdie bronne stel die egpaar in staat om in 1949 hulle eerste motor aan te skaf, ’n Opel uit die lae prysklas, en aan die begin van 1951 het sy finansiële posisie so verbeter dat hulle ook ’n huisie in Miltonstraat in Lombardy-Oos aankoop. Bosman noem die huisie Paradise Regained.
=== Literêre nalatenskap ===
Sy totale literêre nalatenskap, wat vele ongepubliseerde manuskripte insluit, ook in Afrikaans, word na sy dood aan die Universiteit van Texas in [[Austin, Texas|Austin]] in die [[Verenigde State van Amerika]] verkoop. Dit word in die Harry Ransom Humanities Research Center op die kampus bewaar. Daar word dit in die sewentigerjare bestudeer deur Stephen Gray, waarna Gray baie van sy werke redigeer en uitgee. Gray en Craig MacKenzie is verantwoordelik vir die herstel van die gepubliseerde werke na aanleiding van die oorspronklike manuskripte, aangesien vorige uitgewers verskeie snitte en veranderinge aangebring het. Hulle versorg ook die uniforme uitgawe van al sy werke (waarvan ’n groot aantal vir die eerste keer gepubliseer word). Van sy werke word vertaal en verskyn onder andere in [[Frans]]. Hy het ook etlike hoofsaaklik waterverfskilderye gemaak, sommige daarvan klaarblyklik bedoel as illustrasie vir sy eie werk, wat saam met sy letterkundige geskrifte by Austin bewaar word.
Hy is op [[14 Oktober]] [[1951]] in [[Edenvale]] aan ’n [[hartaanval]] oorlede en word in [[Wespark-begraafplaas|Wespark]] in Johannesburg begrawe. Die bekende kunstenaar [[Gordon Vorster]] laat 25 jaar na sy dood in [[1976]] ’n grafsteen vir sy graf oprig.
== Skryfwerk ==
In 1919 op hoërskool begin hy reeds, saam met sy vriend Edwin McKibbin, kortverhale skryf vir die ''[[Sunday Times]]'' onder die skuilnaam Ben Eath. Op universiteit verskyn van sy verse en essays in ''UMPA'', die studenteblad. Hy skryf sy verhale later hoofsaaklik vir tydskrifte, waarvoor hy gereeld vir elke publikasie een gereed moet hê.
=== Oom Schalk Lourens-stories ===
Die eerste oom Schalk Lourens-stories verskyn reeds in 1930 en 1931 in die ''Touleier'', waarna hy weer ’n aantal skryf in die jare 1934–1937 terwyl hy in Londen is. Hy stuur hierdie verhale na sy vriend Bernard Sachs wat dit in ''The South African Opinion'' publiseer. Na sy terugkeer in Suid-Afrika skryf hy vanaf 1940 tot 1951 weer ’n aantal, wat in uiteenlopende publikasies soos ''The South African Opinion'', ''Trek'' en ''On Parade'' verskyn. Sewe van hierdie stories word eers na sy dood gepubliseer. In hierdie verhale teken hy die karakters lewensgetrou, met al hulle tekortkominge, onkunde, rassisme en vooroordele, maar tog ook met opregte meegevoel en identifisering met hulle menslikheid. Hierdie plattelandse gemeenskap van Oom Schalk Lourens en sy medeboere is ’n produk van die moeilike jare net voor en na die [[Anglo-Boereoorlog]], wat hulle met ’n bitterheid teenoor die Engelse gevul het, terwyl rasse-vooroordele teenoor swart mense aan die orde van die dag was. Hierdie gevoelens in sy karakters word onvervals weergegee, maar hulle word sonder enige sentimentaliteit op ’n humoristiese manier geskets, terwyl hy telkens met bytende satire hulle tekortkominge en dié van ander rasse weergee. Hoewel op die oog af baie eenvoudig, het die stories dikwels veelvuldige betekenislae, vertel op ’n direkte en humoristiese manier met meer as net ’n tikkie droefheid onderliggend aan die gebeure. Die gebeure en waardes van ’n klein groep ongekultiveerde boere in ’n verre uithoek van die land dien dan as vrugbare doek waarteen hy die mense van alle rasse en van die hele land in hulle universele emosies teken. C.N.A. nader hom in 1947 vir ’n bundel van hierdie stories en ’n keur word dan uitgegee as ''Mafeking Road'', wat so gewild is dat dit vanaf eerste publikasie nooit weer uit druk is nie. In ’n brief aan Bosman in 1949 verwys die beroemde digter Roy Campbell na hierdie verhale as “the best that ever came out of South Africa” en hy sorg dan ook dat talle van hierdie verhale deur die [[BBC]] uitgesaai word. In die uniforme uitgawe van sy werke word hierdie keur uit die Schalk Lourens stories later aangevul deur die uitgawes van ''Unto dust and other stories''<ref>Bryant, E.P. Kriterium, Oktober 1963</ref> en ''Seed-time and harvest and other stories''. ''The complete Oom Schalk Lourens stories'' word eers in 2006 saamgebundel.<ref>Burger, Willie. Beeld, 11 Desember 2006</ref>
=== Kortverhale ===
Sedert April 1950 verskyn ’n reeks kortverhale van hom weekliks onder die opskrif ''In the voorkamer'' in die linksgesinde nuusblad ''The Forum''. Sy ''Voorkamer stories'' word aanvanklik deur Lionel Abrahams gekeur om in die bundels ''Jurie Steyn’s Post Office'' en ''A Bekkersdal marathon'' te verskyn.
Die volledige stories word later versamel in die bundels ''Idle talk'' en ''Homecoming''. Bosman vertel hierdie verhale nie deur ’n sentrale verteller nie, maar dit word eerder te boek gestel deur ’n soort notulehouer. Dit is ’n weergawe van die gesprekke en menings van die diverse groep mense wat gereeld elke week op die plaas Drogevlei vergader waar hulle vir die regeringslorrie wag wat die pos en melkkanne bring. Aanwesiges sluit in die Marico-boere soos Chris Welman, Gysbert van Tonder, At Naudé (die enigste lid van die geselskap wat ’n radio besit en gereeld nuus lees, maar tevergeefs probeer om die gewigtige aard van nuusgebeure elders onder sy gespreksgenote tuis te bring), Johny Coen (wat al gereis het en ander plekke gesien het en op sy dag by die Spoorweë gewerk het), die halfdowe Oupa Bekker en die jong skoolmeester, meneer Vermaak, wat as ’n soort alter ego en spreekbuis vir Bosman self optree. Daar is natuurlik ook die posmeester, Jurie Steyn, terwyl die enigste vrouekarakters Jurie Steyn se vrou en Pauline Gerber is. Die vergaderplek is die voorkamer van Jurie Steyn, wat terselfdertyd diens doen as die Drogevlei poskantoor, waarheen die poswa weekliks die pos van Bekkersdal af bring. Waar die verlede en die geskiedenis in die oom Schalk Lourens-stories die oorheersende rol gespeel het, beweeg Bosman nou in die moderne gebeure (met nuus op die radio, byvoorbeeld) en speel die tradisie ’n minder belangrike rol. Tussen die humor is daar inderdaad ’n melancholiese ondertoon, want die ou Marico van vervloë jare het reeds verdwyn en het selfs van die agtergeblewenes vreemdelinge en verstotelinge in ’n nuwe wêreld gemaak. Weens die aard van die plasing van hierdie verhale en deurlopende interaksie tussen dieselfde karakters loop sekere temas deur verskeie stories (baie soos in hedendaagse televisiereekse) terwyl daar ook ’n sentrale oorheersende tema vir elke storie is. Dit is in sterk kontras met die Oom Schalk Lourens-stories, wat elkeen ’n afgeslote geheel vorm. In die laaste agtien maande voor sy dood skryf Bosman ongeveer tagtig van hierdie verhale vir publikasie in die liberale weekblad ''The Forum''. Die reeks is bedoel as komiese teenpool vir die ernstiger nuus- en politieke besprekings wat in hierdie blad verskyn het, maar Bosman spaar nie die satire nie. Verskeie sake van die dag kry aandag, soos vakbondaksies (''Go-slow strike''), industrialisering (''Dying race'') en verstedeliking (''Homecoming''). Bosman self beskou hierdie verhale as sy beste werk ooit.<ref>Greyling, Ferdi. Beeld, 12 Desember 2005</ref><ref>Snyman, Salomé. Rapport, 2 Oktober 2005</ref>
=== Tronkverhale ===
''Cold stone jug'' (een van die baie subkultuurname vir ’n tronk) is ’n weergawe van sy tronkervarings. Treffend hierin is die galgehumor waarmee hy die omstandighede en mense beskryf en sy gebrek aan enige selfbejammering. Onderliggend is egter ook diepe erns wat nie kenmerkend van die res van sy oeuvre is nie, waaruit sy desperaatheid, angs en stryd om sy menslike waardigheid en rede te behou duidelik blyk. Volgens meeste Bosman-kenners is dit die naaste wat hy gekom het aan ’n outobiografiese beskrywing. Die ervarings word in episodes weergegee en die eindelike publikasie word dus gestruktureer met hoofstukke nie as ononderbroke geheel nie, maar eerder met episodes saamgegroepeer wat in dieselfde dampkring behoort. Die boek behoort dus ook essensieel tot sy kortkuns.<ref>Aucamp, Hennie. Die Burger, 10 Januarie 1983</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 26 Junie 1983</ref>
''A cask of Jeripigo'' is ’n bundel met ’n keur uit sy rubrieke, wat voorheen meestal as gereelde rubrieke in ''Trek'' en ''The South African Opinion'' verskyn het. Dit bevat tipiese Bosman satire in sy ontleding van die lewe in Johannesburg, politieke gebeure en figure en aweregse kyk op die leefstyle van sy medeburgers. Sy eiesoortige humor is weer hier aanwesig, maar sy statuur as ernstige denker oor die verhoog- en rolprentkunste, inheemse Suid-Afrikaanse kultuur, skrywers, museums, die onluste in Johannesburg, boemelaars en vele ander interessante onderwerpe word ook belig. So gee hy duidelike blyke van sy besondere insig en vermoë om die sin van dinge te bepaal. Hierdie aanvanklike keur word later aansienlik uitgebrei in die universele uitgawe van sy werk. Soos te verwagte in rubrieke, waar die dwang van gereelde bydraes kan lei tot mindere werk, is hierdie werk ongelyk in gehalte.<ref>Abrahams, Lionel. The Purple Renoster. Nr. 3 1958</ref>
=== Romans ===
Hy skryf ook romans. ''Jacaranda in the night'' beeld die lewe in ’n gemeenskap uit waarin die spanning tussen die vlees, belaai met sy luste, en die gees, deurtrek met eng Calvinisme, die mense se aksies bepaal. Die verfynde Hannah Theron kom onderwys gee op die klein dorpie Kalvyn in die Noord-Transvaal. Sy is eensaam en raak betrokke in verskeie verhoudings met mans, waardeur sy gebrandmerk word as ’n los vrou. Deur haar eerlikheid word die mense wat haar kritiseer se skynheilige sin vir waardes aan die kaak gestel. Sy leer ook die verskil ken tussen die hartstogtelike wellus van die vlees en die dieper, stiller liefde van mense wat geestelik by mekaar aanklank vind.<ref>Hough, Barrie. Beeld, 5 Mei 1980</ref>
''Willemsdorp'' herskep die mikrokosmos van ’n klein Suid-Afrikaanse plattelandse dorpie. Charlie Hendricks is redakteur van die plaaslike Engelse koerant op Willemsdorp, wat soos baie van sy mede-dorpsgenote betrokke raak by die bruin prostituut op die dorp. In die proses kom al die vooroordele en eienskappe van die dorp na vore en word die donkertes wat elke mens met homself saamdra, ondersoek. Temas wat aangeraak word sluit in die stryd tussen Engelsman en Afrikaner, ontug, rassevooroordeel tussen wit en swart, daggarokery en nepotisme. Al die intriges loop naderhand uit op moord. Aan die einde vlug Charlie weg van die dorp af, maar dit is ook ’n vlug weg van homself. Wat agterbly, is die dorpie met sy nietige mense en dinge, onafskeidbaar deel van Afrika met sy drifte. Dit is ’n ontstellende visie van ’n samelewing of kultuur in wording, waar Willemsdorp simbool word van Bosman se profesie vir Suid-Afrika na 1948.<ref name="aucamp">Aucamp, Hennie. ''Dagblad.'' HAUM-Literêr Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe Eerste Druk 1987</ref> Wanneer hierdie roman in 1998 herdruk word in sy ten volle ongesensureerde vorm, kom die rykdom van sy sosiale kommentaar ten volle na vore en in sy voorwoord tot hierdie uitgawe beskryf Stephen Gray dit as “the most important single item among the Bosman Texas papers”.<ref>Tydskrif vir Letterkunde: http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/49_2/05%20Snyman%20WEB%2002.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200517052807/http://www.letterkunde.up.ac.za/argief/49_2/05%20Snyman%20WEB%2002.pdf |date=17 Mei 2020 }}</ref><ref>Snyman, Salomé. ‘''Willemsdorp’ by Herman Charles Bosman: The small-town locale as fictional vehicle for commentary on social and moral issues in the South African historical context.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 49 no. 2 Lente 2012</ref><ref>Brink, André P. Rapport, 29 Januarie 1978</ref><ref>De Kock, Leon. Beeld, 13 Maart 1978</ref><ref name="mischke">Mischke, Anne-Marie. Rapport, 4 April 1999</ref><ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 15 Maart 1999</ref>
=== Gedigte ===
Hoewel hy eintlik bekend is vir sy prosa, skryf Bosman ook gedigte. Sy heel eerste publikasie, ''The blue princess'', is dan ook ’n digbundel, terwyl hy ook die bundels ''Mara'' (wat ’n versdrama en enkele gedigte insluit), ''Rust'' en ''Jesus'' (almal onder die skuilnaam Herman Malan) publiseer. In 1931 word hy van godslastering aangekla in die Johannesburg magistraatshof vir menings wat hy in sy gedig ''Gardenias'' uitspreek.
Veel later verskyn ’n keur van sy gedigte onder redaksie van Lionel Abrahams in ''The earth is waiting''<ref>Brink, André P. Rapport, 8 Desember 1974</ref><ref>Clayton, Cherry. Beeld, 27 November 1974</ref> en onder redaksie van Aegidius Jean Blignaut in ''Death hath eloquence''. Sy gedigte is erg ongelyk in gehalte, hoewel sommige gedigte tog blyke toon van ’n vermoë om dinge raak te sê, met besondere beeldingsvermoë. ''The earth is waiting'' bevat verskeie gedigte oor Afrika, waarin die beste gedigte die land in eenvoudige taal beskryf. Daar is egter ’n voortdurende spanning tussen Europa (wat kultuur beteken) en die hoogdrawende, ietwat oud-modiese taal en woorde vanuit hierdie milieu, en Afrika (die ietwat agterlike), wat hy vanuit die Europese standpunt probeer beskryf. Ten spyte hiervan gee die bundel tog ’n aanduiding van die trots en onafhanklikheid van Afrika.
=== Versamelbundels ===
As samesteller is hy in 1949 saam met C. Bredell verantwoordelik vir die bundel Suid-Afrikaanse kortverhale ''Veld-trails and pavements''.
Sy eie werke word ook gereeld gekeur en in bloemlesingvorm uitgegee. Lionel Abrahams is die eerste wat ’n keur uit sy werk saamstel en dit dan in [[1965]] laat publiseer as ''Bosman at his best''. Stephen Gray maak ’n verteenwoordigende keur van sy kortverhale wat hy in [[1980]] as ''Selected stories'' laat publiseer en in [[1982]] verskyn ''The collected works of Herman Charles Bosman'' in twee dele, waarin die meeste van sy werk wat teen daardie tyd bekend was, opgeneem word.<ref>A.A.J. Beeld, 7 Junie 1982</ref>
Onder die titel ''Uncollected essays'' stel Valerie Rosenberg ’n bundel saam van sy essays oor veral letterkundige werke, skrywers en aangeleenthede, wat aanvanklik in tydskrifte en koerante verskyn het. Ten spyte van die tydelike aard van essays vir massapublikasies behou hierdie essays tydloosheid in sy uitlig van die kern van onderwerpe en sy fokus op die ewig-menslike.<ref name="aucamp" /><ref>Louw, Josandra. Die Transvaler, 12 Oktober 1981</ref>
Stephen Gray versorg ’n uitgawe van ''Bosman’s Johannesburg'', waarin hy met die oog op die Johannesburgse eeufees van [[1988]] ’n aantal van Bosman se geskrifte oor hierdie stad saambundel. Die bundel bevat ’n aantal ''Voorkamer stories'', essays en fragmente, waaronder ’n eenbedryfdrama. ''A Bosman treasury'' is ’n geïllustreerde bloemlesing wat van sy kortverhale, essays en gedigte bevat,<ref>Joubert, Emile. Die Burger, 1 Oktober 1991</ref> terwyl [[Patrick Mynhardt]] in [[2005]] met die viering van sy eeufees ’n keur uit sy werke onder die titel ''Celebrating Bosman'' byeenbring.<ref>Isaacs, David. Insig, Julie 2005</ref>
Sy Afrikaanse verhale en gedigte verskyn oorspronklik in tydskrifte soos ''Die Ruiter'', ''Trek'', ''[[Die Brandwag]]'' en ''On Parade''. Sestien verhale wat tussen [[1948]] en [[1950]] geskryf is, word later deur Leon de Kock in die bundel ''Verborge skatte'' opgeneem.<ref>Venter, L.S. Beeld, 12 November 2001</ref> Sommige van hierdie verhale verskyn ook in Engels in van sy ander bundels en dit is onduidelik hoeveel daarvan aanvanklik in Afrikaans geskryf is en daarna vertaal (of omgekeerd). Dat ’n beduidende aantal oorspronklik in Afrikaans geskryf moet gewees het, bewys die verskyningsdatum van sommige Afrikaanse verhale (soos ''Tot stof'' en ''Rivier-af verkoop''), wat vroeër as die Engelse eweknie gepubliseer is, terwyl ’n aantal verhale in hierdie bundel geen Engelse ekwivalent het nie (byvoorbeeld ''Die Kaffertamboer'' en ''My eerste liefde'').
As Afrikaanse skrywer staan hy geheel en al buite die nasionalistiese filosofie van sy tyd en kan met ironie kyk na die Afrikanerdom en gees van die Afrikaner. Hy beeld die pyn van sy karakters uit en ook hoe kras hulle is, sodat die veelvuldige karaktertrekke almal uitgelig word. Hoewel die verhale in die Marico-streek afspeel, is dit vir Bosman meer ’n inkleding as ’n noodsaaklikheid en speel die streek self ’n mindere rol en die mense self en hulle planne die hoofrol. Dit is duidelik dat hulle in enige ander streek ook sou oorleef het weens die universaliteit van hulle problematiek en dus ewe tuis in Engels as Afrikaans is. Die bundel bevat ook twee gedigte van Bosman en opstelle (in beide Engels en Afrikaans) oor Afrikaans en die Afrikaanse letterkunde. Veral die opstel oor die werk van [[N.P. van Wyk Louw]] is interessant, daar hy enigsins afwysend staan teen Louw se poësie.
''In die withaak se skadu'' is nog ’n bundel Afrikaanse kortverhale waarin oom Schalk Lourens verhale opgeneem word. Dit bevat die Afrikaanse weergawe van die verhale wat oorspronklik in ''Mafeking Road''<ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 15 Maart 1999</ref><ref name="mischke" /> verskyn het, plus nog dertien van oom Schalk Lourens se verhale, sommige waarvan self deur Bosman in Afrikaans vertaal is en die ander deur Francois Griebenow.<ref>De Kock, Leon. Beeld, 13 Februarie 2012</ref> Griebenow bundel nog ’n aantal van sy vertalings in ''’n Bekkersdal marathon en ander voorkamerstories'',<ref>Smith, Charles. Beeld, 26 November 2012</ref> waarin hy die meeste van die Voorkamerstories in Afrikaanse vertaling uitgee. [[Hennie Aucamp]] vertaal sy verhaal ''Mampoer'' in Afrikaans vir opname in die versamelbundel ''Borde borde boordevol''.
== Eerbewyse ==
Tydens sy lewe ontvang hy min erkenning vir sy werk, maar na sy dood neem die belangstelling in hom en sy werk toe, grootliks aangehelp deur Patrick Mynhardt se verhoogopvoerings van sy werke.
Die Herman Charles Bosman Literêre Vereniging word in [[1993]] op Groot-Marico gestig, met ’n museum wat ingerig word in ’n replika van die skooltjie waar hy onderrig gegee het. ’n Bronsbeeld van die beeldhouer Johan Moolman is spesiaal vir hierdie museum gemaak. Hier hou hulle elke jaar in Oktober ’n fees om die skrywer te gedenk.<ref>Herman Charles Bosman Literary Society: http://www.marico.co.za/HCBosman/Index.htm</ref>
Sy werke word ook wyd bekend wanneer die akteur Patrick Mynhardt begin om sy verhale op die verhoog te vertel, waarna dit ook op CD en DVD versprei word.
Die dramaturg Nicky Rebello skryf die drama ''A touch of madness'' oor sy lewe, gegrond op Bosman se outobiografiese geskrifte,<ref>Burger, Kobus. Plus, 8 Julie 2008</ref> terwyl Stephen Gray en Barney Simon se dramatiese verwerking van ''Cold stone jug'' gepubliseer word. ''A teacher in the Bushveld'' is nog ’n drama van Nicky Rebello oor die tyd wat Bosman in die Groot Marico deurgebring het.
Verskeie boeke oor sy lewe verskyn, insluitende Valerie Rosenberg se ''Sunflower to the sun'' (later verwerk tot ''Between the lines'') en ''Herman Charles Bosman: A pictorial biography'', Stephen Gray se ''Life sentence'' en Aegidius Jean Blignaut se ''My friend Herman Charles Bosman''. ''Remembering Bosman'' is ’n aantal bydraes deur verskeie mense oor hoe hulle hom onthou, saamgestel deur Stephen Gray.<ref>Naudé, Charl-Pierre. Rapport, 22 Februarie 2009</ref> Sy werk word onder andere in Frans en Afrikaans vertaal
== Bibliografie ==
Werke uit sy pen is:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ABosman%2C+Herman+Charles%2C&qt=hot_author</ref>
{| class="wikitable"
!Jaar
!Naam van werk
|-
|1931
|''The blue princess'' (Herman Malan)
|-
|1932
|''Mara'' (Herman Malan)
''Rust''
|-
|1933
|''Jesus: an ode'' (Herman Malan)
|-
|1947
|''Mafeking Road''
''Jacaranda in the night''
|-
|1949
|''Cold stone jug''
|-
|1957
|''Cask of Jerepigo''
|-
|1963
|''Unto dust''
|-
|1965
| ''Bosman at his best''
|-
|1971
|''Jurie Steyn’s Post Office''
''A Bekkersdal marathon''
|-
|1974
|''The earth is waiting''
|-
|1977
|''Willemsdorp''
|-
|1980
|''Selected stories''
|-
|1981
|''Death hath eloquence''
''Uncollected essays''
|-
|1982
|''The collected works of Herman Charles Bosman''
|-
|1986
|''Bosman’s Johannesburg''
|-
|1987
|''Ramoutsa Road''
|-
|1991
|''A Bosman treasury''
|-
|1998
|''The prose juvenilia''
|-
|1999
|''Idle talk: Voorkamer stories I''
|-
|2000
|''Old Transvaal stories''
''The Rooinek and other Boer War stories''
|-
|2001
|''Verborge skatte''
''Seed-time and Harvest and other stories''
|-
|2003
|''Young Bosman''
''My life and opinions''
|-
|2004
|''Wild seed''
|-
|2005
|''Homecoming: Voorkamer stories II''
''Celebrating Bosman''
|-
|2006
|''The complete Oom Schalk Lourens stories''
|-
|2011
|''In die withaak se skadu''
|-
|2012
|''’n Bekkersdal marathon''
|}
== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Aucamp, Hennie. ''Kort voor lank''. Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 3.'' Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006
=== Tydskrifte en koerante ===
* Abrahams, Lionel. ''A note on the poetry of Herman Charles Bosman.'' Standpunte. Nuwe reeks 12 no. 3, 1958
* Abrahams, Lionel. ''Helena Lake – ’n memoir''. Insig, Oktober 1987
* Bruwer, Johan. ''Oor Bosman.'' Rapport, 4 Mei 1980
* Bruwer, Johan. ''Altyd ’n glimlag.'' Rapport, 11 Mei 1980
* Burger, Willie. ''Afrika en Afrikaans: Die beskouings van Herman Charles Bosman en Van Wyk Louw.'' Tydskrif vir Letterkunde, Jaargang 40, 2003
* Claassens, Pieter. ''Bosman ná jare erken.'' Beeld, 13 April 1981
* Gray, Stephen. ''Herman Charles Bosman’s use of short fictional forms''. English in Africa. Year 16 no. 1, Mei 1989
* Griebenow, Francois. ''Afrikaans is die taal van Afrika.'' Beeld, 28 November 2012
* Griebenow, Francois. ''Voorkamerstories''. By, 15 Desember 2012
* Grové, Zita. ''My cousin Herman''. Personality, 26 Februarie 1971
* Hutchings, Geoffrey. ''A matter of gossip.'' London Magazine, Desember 1970
* Louw, Reinet. ''Bosman se erfgename nie familie''. Insig, April 1995
* Maxwell-Mahon. ''A reading of Herman Charles Bosman.'' Lantern, Oktober 1991
* Nieuwoudt, Stephanie. ''Meesterlike Bosman nuut uitgegee.'' Plus, 23 Januarie 1998
* Nieuwoudt, Stephanie. ''Herman Charles Bosman staan op uit as''. Plus, 23 Februarie 2000
* Nieuwoudt, Stephanie. ''Bosman ook in Afrikaans''. Plus, 15 September 2001
* Nieuwoudt, Stephanie. ''Op Oom Schalk se spoor.'' Beeld, 23 Augustus 2002
* Olivier, Nita. ''Oom Schalk Lourens praat Frans''. Die Burger, 12 Maart 1993
* Rautenbach, Elmari. ''Bosman praat (weer) Afrikaans.'' Beeld, 17 Oktober 2011
* Roberts, Maryke. ''Bosman se stories met mampoer''. Beeld, 18 Oktober 2014
* Rosenberg, Valerie: Herman Charles Bosman. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 26, nr. 2, Desember 1976.
* Roux, J.B. ''Bosman se veelbewoë lewe.'' Rapport, 6 Oktober 2011
* Sherman, Joseph. ''Bosman: an overrated hack.'' The Star, 13 Maart 1980
* Slabber, Coenie. ''Daar lê ’n ander en groter Bosman opgesluit in Texas!'' Rapport, 1 Mei 1977
* Snyman, Salomé. ''Bosman in Afrikaans.'' Rapport, 5 Oktober 2003
* Snyman, Salomé. ''Ongemaklike Bosman.'' Beeld, 17 Oktober 2003
* Snyman, Salomé. ''Bosman had oog op VSA-mark.'' Rapport, 17 Oktober 2010
* Snyman, Salomé. ''Bosman se laaste stukkie legkaart.'' By, 6 April 2013
* Van der Merwe, Kirby. ''Herinneringe wat ’n stad nie kan afskud nie.'' By, 28 Januarie 2012
* Van Oosten, F.F.W. ''Rex v Herman Charles Bosman 1926 WPA Ongerapporteerd; Rex v Webb 1934 A 493 – Twee betekenisvolle beslissings.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 2, Mei 1979
* Viljoen, A.H. ''Aspects of Bosman’s poetry''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 14 no. 1, Februarie 1976
* Wessels, Niki. ''Dié boek bied nuwe insigte oor Bosman''. Die Transvaler, 4 Mei 1981
=== Ongepubliseerde dokumente ===
* [[National English Literary Museum]] Grahamstown. ''Herman Charles Bosman''. NELM Back Pack
=== Internet ===
* [http://www.marico.co.za/HCBosman/Index.htm Die Herman Charles Bosman Letterkundige Genootskap].
* [http://www.joburg.org.za/content/view/886/52/ Johannesburgstad se Bosman-bladsy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107133023/http://www.joburg.org.za/content/view/886/52/ |date= 7 Januarie 2009 }}.
* [https://www.wikitree.com/wiki/Bosman-320 Genealogiese gegewens op Wikitree]
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bosman, Herman Charles}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1905]]
[[Kategorie:Sterftes in 1951]]
kp12b5iqb7san8rvjfdf4zdhh5yoiu5
Geskiedenis van Afrikaans
0
35919
2909198
2907526
2026-06-04T07:25:32Z
Jcb
223
2909198
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Nederlandse taalmonument.jpg|duimnael|Die [[Eerste Taalmonument]] te [[Burgersdorp]]]]
[[Lêer:Taalmonument-hemispheres.jpg|duimnael|Die [[Afrikaanse Taalmonument]] in Paarl (Wes-Kaap) versinnebeeld die invloed van ander tale by die ontstaan van Afrikaans.]]
Die '''geskiedenis van [[Afrikaans]]''' is verweef met die geskiedenis van [[Nederlands]] in [[Suid-Afrika]]. Die erkenning van Nederlands as amptelike taal, of ook die miskenning van die taal onder Britse gesag, was per definisie 'n erkenning of miskenning van Afrikaans. Daarbenewens het Afrikaans en Nederlands lank in 'n harmonieuse verhouding geleef; in 'n taalsituasie wat as [[diglossie]] bekend staan. In Mei 2022 is Afrikaans vir die eerste keer as 'n inheemse taal van Suid-Afrika [[Erkenning van Afrikaans|erken]].<ref>[https://www.politicsweb.co.za/politics/anc-forced-to-recognise-afrikaans-khoi-and-san-lan#google_vignette ''ANC forced to recognise Afrikaans, Khoi and San languages – Leon Schreiber. Besoek op 31 Maart 2025'']</ref>
Dekades voor die vestiging van 'n Nederlandse kolonie aan die suidpunt van Afrika het Kaapse [[Khoikhoi]] reeds kennis gemaak met Seemansnederlands. Besoeke van seevaarders soos Van Linschoten (in 1583) en De Houtman (in 1595) aan die Kaapse kus is gedokumenteer. Die vroegste vorm van Afrikaans, Khoi-Afrikaans as aanleerderstaal of ''trade jargon'' ('n eenvoudige verkeerstaal wat kommunikasie tussen seevarende Europeërs en inheemses vergemaklik het), is dus nog voor die begin van die 17de eeu aan die Kaap gebruik.<ref>Frank Hendricks • Charlyn Dyers: ''Kaaps in Fokus''. Stellenbosch: SUNMedia 2016, bl. 49-50</ref>
Vanaf [[1652]] het hoofsaaklik [[Nederduits]]e en [[Duits|Hoogduitse]] immigrante hulle aan die [[geskiedenis van die Kaapkolonie|Kaap]] gevestig. Die Nederlanders (of Nederduitsers) het hulself destyds as 'n Duitse/Dietse volk beskou en het ook as ''Duitsmanne'', ''Duismanne'' of ''Duusmanne'' bekend gestaan. Ook sou [[Franse]] [[Hugenote]], [[Engelse]], [[Portugese]], [[Skandinawië]]rs en [[Maleiers]] hulle aan die Kaap vestig. Die nedersetting aan die Kaap is deur die [[VOC]] vanuit Nederland bestuur en die voertaal was Nederlands. Alle inwoners aan die Kaap, inklusief die inheemse bevolking en slawe, het Nederlands gebruik (of dit aangeleer).
Uit die smeltkroes aan die Kaap het nuwe omgangsvariëteite tot stand gekom soos ook elders in die Nuwe Wêreld-lande. Ondersoekers wys daarop dat tussen 1800 en 1875 variëteite gepraat is aan die Kaap, soos suiwer Nederlands, Kaaps-Hollands, Boere-Hollands (of Boere-Afrikaans), Plat-Kaaps, Hottentot-Hollands (of Hottentot-Afrikaans), Slawe-Afrikaans en Vreemdeling-Afrikaans.<ref>[[H.J.J.M. van der Merwe]]: Afrikaans; sy aard en ontwikkeling, 1968, bl. 69</ref>
Taalondersoekers is van mening dat sommige van hierdie taalvariëteite onderworpe was aan 'n [[kreooltaal|kreoliseringsproses]]. Dit was veral die variëteite wat deur die laer sosio-ekonomiese klasse gebruik is. Daar is ook taalondersoekers wat van mening is dat Maleis-Portugees as 'n ''lingua franca'' gedien het onder hierdie klasse. Die variëteite wat deur die hoër sosio-ekonomiese klasse gebruik is, het egter weinig invloed ervaar van ander [[taal|tale]]. Die invloed van vreemde tale op die latere Standaardafrikaans was gering.
Taalondersoekers wys verder daarop dat mense in laer sosio-ekonomiese klasse 'n vereenvoudigde taalkode gebruik. Hierdie verskynsel kom oral in die wêreld voor (in die stede sowel as op die platteland).<ref>K.P. Prinsloo: "Taalbeplanning vir Suid-Afrika", K.P. Prinsloo & M.C.J. van Rensburg (reds.) Afrikaans: Stand, Taak, Toekoms, 1984, bl. 140</ref> Die omgangsvariëteite aan die Kaap was ongetwyfeld ook onderworpe aan hierdie proses. Vereenvoudigde Afrikaans-Nederlandse omgangsvariëteite was die resultaat van hierdie proses. Die huidige Standaardafrikaans is in werklikheid vereenvoudigde Nederlands.
Ten spyte daarvan dat die Afrikaners oor 'n kultuurtaal beskik het (Nederlands), was die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA) in [[1875]] van mening dat ook een van die ander omgangsvariëteite wat daar aan die Kaap gepraat is, uitgebou moes word tot 'n kultuurtaal vir die Afrikaners. Hierdie "regte" variëteit was ''Boere-Afrikaans''.<ref>E.H. Raidt: Taalvariasie in Negentiende-Eeuse Afrikaans, Tydskrif vir Geestesweteskappe, jaargang 32(4), 1992, bl. 241.</ref>
Die doelstelling van die GRA het egter ingedruis teen die algemene opvatting van die publiek oor taal (in die tyd). Nederlands is toe beskou as die algemeen aanvaarde kultuurtaal. Om hierdie rede moes lede van die GRA in die geheim vergader omdat hulle idee oor "Afrikaans as skryftaal" te radikaal was. Afrikaans is toe met onkunde, agterlikheid en ongeletterdheid geassosieer. Daarbenewens het die Afrikaners van 1880 nie aanvaar dat hulle Afrikaans praat nie, maar het hulle werklik 'n taal gepraat wat as tussen Afrikaans en Nederlands bestempel kan word.<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Naspers. 1936, bl. 36.</ref> Sowat sestig jaar gelede het Afrikaans ook bekend gestaan as die Kombuistaal.<ref>Alatis, J.E., Hamilton, H.E., & Ai-Hui Tan. (2002). Linguistics, language and the professions: education, journalism, law, medicine, and technology. Washington: University Press. bl. 132</ref>
== Erkenning van Afrikaans-Nederlands ==
=== Taalerkenning ===
:'' Hoofartikel: [[Erkenning van Afrikaans]].''
== Taalbewegings ==
=== Eerste taalbeweging ===
[[Lêer:SJ du Toit aan die Kweekskool.jpg|duimnael|Ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]].]]
Op [[14 Augustus]] [[1875]] is die [[Genootskap van Regte Afrikaners]] (GRA) in die [[Paarl]] gestig onder leiding van ds. [[Stephanus Jacobus du Toit|S.J. du Toit]]. Hierdie gebeurtenis word as 'n mylpaal beskou in die geskiedenis van die Afrikaanse taal en as die begin van die Eerste [[Afrikaanse Taalbeweging]]. Die doel van hierdie organisasie was om die mense daarvan bewus te maak dat hulle 'n eie taal het wat Afrikaans genoem word. Die GRA was egter van mening dat dit nog te vroeg was om te dink aan 'n Bybelvertaling in Afrikaans, alhoewel hulle die idee verwelkom het.
Die oogmerk van die GRA was om Afrikaans tot 'n kultuurtaal uit te bou wat kenmerke moes hê van sowel Kaapse Afrikaans, as Oosgrensafrikaans.<ref>Van Rensburg, Christo (red.): ''Afrikaans in Afrika''. Pretoria: J.L. van Schaik Akademies 1997, bl. 43</ref> Die dryfkrag agter die GRA was mense soos [[Arnoldus Pannevis]] en [[S.J. du Toit]]. Pannevis het vir 'n Afrikaanse Bybelvertaling gepleit omdat die [[Kleurlinge]] Nederlands (volgens hom) nie goed kon verstaan nie. Du Toit het sy volksgenote aangemoedig om in Afrikaans te skryf en sodoende die publikasie van 'n aantal boeke en klein toneelstukke bevorder. Die GRA se belangrikste medium was die koerant ''[[Die Afrikaanse Patriot|Di Patriot]]'', 'n dagblad waarin hulle hul eie soort Afrikaans aan die publiek bekend gestel het, en later ook ''Ons Klyntji''. In [[1876]] het du Toit se grammatikaboek, ''Eerste beginsels van die Nederlandse taal'', verskyn, en in [[1897]] het hy die ''Fergelijkende Taalkunde fan Afrikaans en Engels'' gepubliseer.
In die tyd was bitter min Kapenaars geesdriftig oor die moontlike koms van Afrikaans as kultuurtaal. Die algemeen aanvaarde kultuurtaal in dié tyd was Nederlands. Afrikaanse briewe, wat aan die pers gestuur is, is onder skuilname geskryf. Die eerste redakteure van Afrikaanse blaaie het ook onder skuilname geskryf omdat daar 'n stigma aan Afrikaans as skryftaal gekleef het. Die redakteur van ''Di Patriot'', naamlik [[D.F. du Toit]], se skuilnaam was '''Oom Lokomotief'''. Du Toit is selfs met die dood gedreig omdat hy in Afrikaans geskryf het.<ref>G.S. Nienaber & [[P.J. Nienaber]]: Die Geskiedenis van die Afrikaanse Beweging, 1941, bl. 82</ref> Die Eerste Taalbeweging word ook gekenmerk deur 'n poging om die Afrikaanse skryftaal so na as moontlik aan die spreektaal te bring. Dit kan beskou word as 'n pre-standaardiseringsfase.
Die Eerste Taalbeweging het met die [[Anglo-Boereoorlog]] doodgeloop.
==== Tweede taalbeweging ====
[[Lêer:Die Brandwag00.jpg|duimnael|links|''[[Die Brandwag]]'', [[1 November]] [[1910]].]]
[[Lêer:Redaksie van Ons Moedertaal Fotograaf Watson prof JJ Smith dr Tobie Muller Gordon Tomlinson.jpg|regs|300px|duimnael|Die redaksie van ''Ons Moedertaal'', Stellenbosch (van links): prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]], dr. [[Tobie Muller]] en Gordon Tomlinson. Dié tydskrif was die mondstuk van die ATV.]]
Op 13 Desember 1905 is die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] op 'n kongres in Pretoria gestig onder leiding van [[Gustav Preller]]. Die doel van die Afrikaanse Taalgenootskap volgens Preller was: "Afrikaans schrijven en spreken, Hollands leren, albei lezen."<ref name="Vill179">A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl. 179</ref> Op 3 November 1906 is deur die voorstanders van Afrikaans, in Kaapstad, die [[Afrikaanse Taalvereniging]] (ATV) gestig, onder leiding van [[J.H.H. de Waal]]. Die leuse van die ATV was: "Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans."<ref name="scholtz18" /> Die stigting van die Afrikaanse Taalvereniging en die Afrikaanse Taalgenootskap word beskou as die aanvang van die Tweede [[Afrikaanse Beweging|Afrikaanse Taalbeweging]]. Die mondstuk van die ATV, ''Ons Moedertaal'', was die voorloper van [[Die Huisgenoot]] en was tot sy oorname deur laasgenoemde in 1915 onder redaksie van prof. Tobie Muller, [[Gordon Tomlinson]] en prof. [[Johannes J. Smith|J.J. Smith]] (in volksmond bekend as die "driemanskap").
Op 18 September 1915 het die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] die spelwyse van Afrikaans aanvaar soos voorgestel deur sy Spellingskommissie. Die grondslag vir 'n Afrikaanse spelling was gelê en in 1917 verskyn die ''[[AWS|Woordelys en Spelreëls]]'' in opdrag van die Akademie.
Om die fout van die Eerste Taalbeweging te voorkom deur die skryftaal so na as moontlik aan die spreektaal te hou, is daar nou besluit om die Afrikaanse spelling ná aan Nederlands te hou. Nie almal was dit eens met die Afrikaanse spelling nie. Veral die wysiging van die spelreëls in 1920 het heftige reaksies ontlok. Die taalstryder [[Gustav Preller]] het beswaar aangeteken. Ook is beswaarskrifte deur talle koerante en tydskrifte opgestel en aan die Akademie voorgelê, waarop die Akademie nouliks gereageer het. Die blaaie wat beswaarskrifte opgestel het was onder andere: ''[[Die Volkstem]]'', ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'', ''De Spectator'', ''[[Die Brandwag]]'', ''Die Landbouer, Die Boer, Die Kristelike Skoolblad, Die Banier, Jong Suid Afrika'' en ''De Vriend des Volks''.<ref>J.C. Steyn: Trouwe Afrikaners, Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek 1987 bl. 210</ref>
Die Taalkommissie moes nie alleen besluit hoe daar gespel moes word nie, maar ook welke woorde as Afrikaans erken sou word. Die nuwe spelvorm het ook 'n toonaangewende rol in die uitspraak van die taal gespeel. Ook sou die Noordelike (Transvaalse) uitspraak meer erkenning begin kry het in die normeringsproses, waar Suidelike (Kaapse) taalkenmerke aanvanklik dominant was.<ref>Raidt (1991), bl. 255</ref>
Waar D.F. du Toit herhaaldelik verklaar het dat die Eerste Taalbeweging nie 'n stryd teen Nederlands was nie, word die Tweede Taalbeweging deur 'n openlike stryd teen Nederlands gekenmerk.<ref>G.S. Nienaber & [[P.J. Nienaber]]: Die Opkoms van Afrikaans as Kultuurtaal, 1970, bl. 40</ref> Ook was [[C.J. Langenhoven]] van mening dat die hoofstryd nie teen Engels was nie, maar teen Nederlands.<ref>J.C. Steyn: Taalstryd, konsolidasie en rebellie – Langenhoven se eerste jare in die politiek, Acta Academica, jaargang 25 (2&3), 114-136, 1993, bl. 120</ref> Die stryd van Afrikaans teen Nederlands is beskou as 'n stormloop teen ''die ou orde''. Die handhawers van Nederlands in Suid-Afrika is die ''manne van die ou garde'' genoem, of ''alle kerkvaste Afrikaners van die ou stempel'', of ook die ''verroeste remskoene''.<ref>E.C. Pienaar: Die Triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal, 1943, bl. 131, 233, 351 en 365</ref>
=== Taalverenigings ===
[[Lêer:Gustav Preller.jpg|duimnael|[[Gustav Preller]], toe hy redakteur van ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' was.]]
[[Lêer:JHH de Waal.jpg|duimnael|J.H.H. de Waal]]
Reeds in 1890 is die '''[[Zuid Afrikaansche Taalbond]]''' (Taalbond) in Kaapstad gestig met as doel: "Bevordering van de kennis der Volkstaal en aankweking van een ontwikkeld nationaliteitsgevoel". Die Taalbond was ten gunste van die behoud van Nederlands as kultuurtaal van die Afrikaners. Die leuse van die Taalbond was: "Leer Nederlands, schrijf Nederlands, en spreek Afrikaans."<ref>[[Johannes du Plessis Scholtz|J.du P. Scholtz]]: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans, Kaapstad, Tafelberg uitgewers, 1980, bl. 18</ref> Die Taalbond (voorstanders van Nederlands) is gestig deur die elite aan die Kaap en was 'n teenreaksie op die stigting van die '''GRA''' (voorstanders van Afrikaans). Die stigting van die Taalbond word beskou as die begin van die [[Nederlandse Taalbeweging]] in Suid-Afrika.
In 1895 het studente en oudstudente van die Victoria College en die Kweekskool die bekende letterkundige vereniging '''Ons Spreekuur''' gestig, onder leiding van prof. [[Willem Jacobus Viljoen|W.J. Viljoen]]. Die vereniging het hom beywer vir die bevordering van die Nederlandse taal en letterkunde, en die doel van die vereniging was om die jong geslag te besiel met die skone letterkunde en musikale produksie van hul moedertaal Nederlands, of volgens F.P. Cillié, om "ons volk, insonderheid ons Jong Zuid Afrika, met liefde te bezielen voor de taal onzer vaderen en onzer Kerk".<ref>P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die Volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal, 1992, Pretoria Unisa, 1992, bl. 54.</ref> Die vereniging het een keer per week byeengekom, om temas uit die Nederlandse letterkunde te bespreek, en is met Nederlandse liedere afgewissel, terwyl 'n toneelstuk een keer per jaar opgevoer is. Ons Spreekuur het 'n eie biblioteek gehad met meer as 1150 Nederlandstalige titels.
J.H. Hofmeyr, bekend as [[Onze Jan Hofmeyr]] (of Onze Jan), wat ook 'n groot voorstander was van die behoud van Nederlands as kultuurtaal van die Afrikaners, het op 6 Maart 1905 in Stellenbosch 'n toespraak, "Is 't ons ernst?", gehou, waarin hy 'n sterk pleidooi gelewer het vir Nederlands in die private en openbare lewe, in die onderwys en in die staatsdiens. Sy toespraak is in ''Ons Land'' gepubliseer en ook in pamflette uitgegee. Dit het oral in die land groot belangstelling gaande gemaak.
Nog 'n belangrike mylpaal is op 4 April 1905 behaal met die stigting van die '''Zuid-Afrikaanse Onderwijzers-unie''' (ZAOU), wat 'n groot bydrae sou lewer om die belange "van 't onderwys in 't algemeen en die van 't Hollands in 't biezonder te helpen bevorderen."<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl. 175</ref>
Op 13 Desember 1905 is die '''Afrikaanse Taalgenootskap''' op 'n kongres in Pretoria gestig onder leiding van [[Gustav Preller]]. Die doel van die Afrikaanse Taalgenootskap volgens Preller was: "Afrikaans schrijven en spreken, Hollands leren, albei lezen."<ref name="Vill179" />
Op 3 November 1906 is deur die voorstanders van Afrikaans, in Kaapstad, die '''Afrikaanse Taalvereniging''' (ATV) gestig, onder leiding van [[D.F. Malan]] en later [[J.H.H. de Waal]]. Daar is spoedig takke in 'n hele aantal dorpe in die Kaapkolonie gestig om die gedagte van 'n eie taal, Afrikaans, te propageer. Die leuse van die ATV was: "Leer Nederlands, schrijf Nederlands als ge kunt en wilt, maar als ge niet kunt of wilt, schrijf dan niet Engels, maar Afrikaans."<ref name="scholtz18">J. du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans, Kaapstad, Tafelberg uitgewers, 1980, bl. 18</ref>
Op 29 Augustus 1908 is in Bloemfontein die vereniging '''Onze Taal''' gestig deur Dr G. Knothe. Onze Taal sou Nederlands bevorder, ook wat Nederlandse toneel, musiek, sang en die letterkunde betref. Onze Taal was egter nie vyandig teenoor Afrikaans nie. Die Vrystaatse tak van die Afrikaanse Taalgenootskap en Onze Taal sou later saamgesmelt het.<ref>P. Kapp: Draer van 'n droom. Hemel en see boeke: Hermanus. 2009, bl. 29</ref>
In [[1908]] is ook in Pretoria die '''Afrikaans-Hollandse Taalvereniging''' (AHTV) gestig. Die AHTV het hom beywer vir die bevordering van Nederlands, veral in die onderwys. Die vereniging het ook daarop aangedring dat onderwysers eers Nederlands goed magtig moes wees voordat hulle in die onderwys aangestel kon word.<ref>P. Kapp: Draer van 'n droom. Hemel en see boeke: Hermanus. 2009, bl. 25</ref>
Die Afrikaners was op hierdie stadium in twee kampe verdeel. Een groep was ten gunste van die behoud van Nederlands as ons kultuurtaal en die ander groep wou Afrikaans tot kultuurtaal verhef, naas Nederlands, of in die plek van Nederlands.
=== Afrikaans, Nederlands en diglossie ===
:'' Hoofartikel: [[Diglossie]].''
=== Stryd tussen Afrikaans en Nederlands ===
Midde in die "taalstryd" het die voorstanders van Nederlands na die pen gegryp en op alle moontlike maniere probeer bewys hoe nadelig dit vir die volk sou wees, indien Afrikaans tot skryftaal verhef sou word."<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika, Kaapstad, 1936, bl. 6</ref>
"Het Christelik Schoolblad", mondstuk van die "Christelijk Nationaal Onderwijs" in Transvaal het teen die opkoms van Afrikaans in 1905 gewaarsku, dat die Afrikaanse skryftaal sou beteken dat Nederlands vir die Afrikaner 'n geslote skatkamer sou word, en dat die babataal, d.i. Afrikaans, deur die volwasse reus, d.i. Engels, oorrompel sou word.<ref>P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die Volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal, Pretoria, Universiteit van Suid-Afrika, 1992, bl. 98</ref> Prof J.I. Marais verwys in 1905 na die aksie van die Taalgenootskap van Preller en skryf: "De kombuistaal, die in [[Pretoria]] verheerlijkt wordt, is niet de taal van den ontwikkelden Afrikaner.<ref>E.C. Pienaar: Die Triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943, bl. 351</ref>
==== Voorstanders van Nederlands ====
[[Lêer:Prof Adriaan Moorrees.jpg|duimnael|Prof. [[Adriaan Moorrees]] was 'n groot voorstander van die behoud van Nederlands as die taal van die Afrikaners.]]
Die voorstanders van die behoud van Nederlands as kultuurtaal van die Afrikaners se argument was dat die Afrikaners, Nederlanders en Vlaminge 'n gemeenskaplike kultuurtaal (Nederlands) deel, net soos die Skotte, Amerikaners, Kanadese en Australiërs 'n gemeenskaplike taal (Engels) deel. Hierdie groep het verduidelik dat die Afrikaner se onmag teenoor Engels net baie groter sou word indien Afrikaans vir Nederlands as kultuurtaal sou vervang, en dat die Afrikaners tesame met die Vlaminge en Nederlanders 'n baie groter kultuurgroep kon vorm wat beter beskerm kon word. Die groter kultuurgroep sou ook beter in staat wees om kultuurprodukte van hoë kwaliteit en kwantiteit te lewer.
Die Afrikaner elite het vasgehou aan Nederlands en dit beskou as 'n prestigetaal. Die taal het hoë aansien geniet in die samelewing. Hierdie groep mense het Afrikaans gesien as 'n bedreiging van "onze schone moedertaal Hollands". Dieselfde groep het gewys op die mooi beheersing van Nederlands deur baie Afrikaners.<ref>H.J.J.M. van der Merwe: Afrikaans; sy aard en ontwikkeling. Pretoria: J.L. van Schaik, 1968, bl. 89</ref> In ''Ons Land'' van 23 Julie 1914 is die vrees dan ook uitgespreek dat "onze oude, schone en geliefde Hollandse taal" gewoon sou ondergaan, as dit vervang sou moes word deur 'n taal (Afrikaans) wat "door indiese en mosambiekse kindermeiden verbasterd en ontaard is."<ref>E.C. Pienaar: Die triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943, bl. 65</ref>
Nederlands is volgens prof. W.J. Viljoen, beskou as "de taal der vaderen" en ook as die Afrikaner se "heilig erfrecht."<ref>P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaanse taal. Pretoria: Unisa, 1992, bl. 59</ref> Volgens ''Ons Land'' van 21 Maart en 29 Augustus 1905 is Nederlands die taal waarin Afrikaners se ganse stryd opgesluit was; die taal wat hulle deur storms gedra het en wat hulle beskou het as hul 'hoogs verheven erfrecht'.<ref>P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaanse taal. Pretoria: Unisa, 1992, bl. 60</ref>
Hierdie groep Afrikaners het daarop gewys dat ook in Nederland en Vlaandere die meeste mense (net soos in Suid-Afrika) verskillende dialekte praat en dat slegs 'n klein persentasie Nederlanders en Vlaminge, Standaardnederlands kon praat. In werklikheid het in 1930 maar 3% van die Nederlanders, Standaardnederlands gepraat en minder as 1% van die Vlaminge was daartoe in staat.<ref>J.W. de Vries, R. Willemyns & P. Burger: Het verhaal van een Taal, Negen eeuwen Nederlands. Amsterdam: Promotheus, 1994, bl. 131</ref><ref>R. Willemyns: ABN in Zuid-Nederland: een kwestie van taalpolitiek. Ons Erfdeel, jaargang 14(2), 5-17, bl. 7</ref>
==== Voorstanders van Afrikaans ====
Die mense wat voorstanders van Afrikaans as kultuurtaal was, het op jag gegaan vir Nederlandse taalfoute om daardeur aan te dui dat Afrikaans (lank gelede) ontstaan het en dat Afrikaans nou ''sterk'' van Nederlands afwyk. Baie Afrikaners het nou ook aangedui dat hulle volksgenote Nederlands nie regtig magtig was nie. Sommige Afrikaners het voorgegee dat hulle Nederlands nie verstaan nie. Baie Afrikaners het aangedui dat Nederlands te moeilik vir hulle was. Die voorstanders van Afrikaans het gemeen dat 'maklike' Afrikaans beter sou vaar in die kompetisie teen Engels as 'moeilike' Nederlands.<ref>J.J. Smith: België en Suid-Afrika. Ons Moedertaal, deel 1(2),25-27, bl. 27</ref> Vreemd genoeg het baie Afrikanerouers gemeen dat hulle kinders liewer Engels moes leer, want '''t Hollandsch komt vanself''.<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Nasionale Pers. 1936, bl. 178 en 193</ref>
Die voorstanders van Afrikaans as kultuurtaal wou graag 'n eie inheemse kultuurtaal hê. Volgens [[D.F. Malan]] sou Nederlands wat in Suid-Afrika op 'n 'gedwonge' en 'onnatuurlike' manier bestaan het, maklik uitgeroei kon word, maar was die Afrikaanse volkstaal onuitroeibaar.<ref name="zietsman102">P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaanse taal. Pretoria: Unisa, 1992, bl. 102</ref> By die keuse tussen Nederlands en Afrikaans was Malan verder van mening dat geen volk sy taal kies "op advies van deskundiges nie", maar 'n volk se taal sou op die "bodem van die volkshart en volksgeskiedenis" gebore word.<ref name="zietsman102" />
Die voorstanders van Afrikaans was "besiel" met 'n "sterk geloof" en 'n "groot liefde" vir Afrikaans.<ref>G.S. Nienaber & [[P.J. Nienaber]]: Die Geskiedenis van die Afrikaanse Beweging. Pretoria: J.L. van Schaik, 1941, bl. 20</ref> Die emosionele aspekte van die taalproblematiek is swaar oordryf en swaar belaai. Hierdie groep het dikwels uit die laer geskoolde klasse bestaan.
==== Die leiers verskil ====
[[Lêer:JBM Hertzog.jpg|duimnael|Genl. [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]].]]
In hierdie taaldebat het twee leiers sterk van mekaar verskil. [[J.B.M. Hertzog]] was van mening dat Nederlands ook die kultuurtaal is. Hy het selfs in 1916 gedreig om te bedank as hoofleier van die Nasionale Party as hy gedwing sou word om Afrikaans te gebruik.<ref>J.C. Steyn: Trouwe Afrikaners, Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek 1875–1938, Kaapstad, Tafelberg-uitgewers, 1987, bl. 73-4</ref> Teenoor Hertzog het [[D.F. Malan]] gestaan. Vir Malan was Nederlands 'n buitelandse taal wat in Nederland hoort en nie in Suid-Afrika nie. Ook wat die Kleurling betref, sou die twee here 180 grade van mekaar verskil het. Hertzog wou die Kleurlinge nie van die kieserslyste skrap nie. Sy standpunt was: "die Kleurlinge praat ons taal en hoort by ons".<ref>J.C. Steyn: Tuise in eie taal; Die behoud en bestaan van Afrikaans. Kaapstad, Tafelberg-uitgewers, 1980, bl. 449</ref> Malan wou die Kleurlinge van die kieserslyste skrap. Malan het gewen.
Intussen kom daar 'n wending. [[Gustav Preller]] wat aanvanklik 'n groot kampvegter vir Afrikaans was, sou hom in die 20er jare weer teen die [[Afrikaanse Taalbeweging]] keer deur te beweer dat Afrikaans nie (in 1914) in die onderwys ingevoer moes word nie; dat daar nie 'n Afrikaanse woordeboek moes kom nie; dat die Bybel nie in Afrikaans vertaal moes word nie en dat Afrikaans nie amptelike status moes verkry nie.<ref>J.C Steyn: Trouwe Afrikaners, Aspekte van Afrikanernasionalisme en Suid-Afrikaanse taalpolitiek 1875–1938, Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1987, bl. 208</ref>
==== Die kerk in konflik ====
[[Lêer:Ds Willem Postma.jpg|duimnael|links|Ds. [[Willem Postma]], 'n vurige voorstander van die Bybelvertaling, ook bekend as die satiriese skrywer dr. O'kulis.]]
Die verbintenis tussen die Nederlandse taal en die Nederduitse Kerke was besonder intiem. Daar is dikwels gepraat van 'de kerktaal' of 'de taal der kerk'. So skryf D.J.P. du Toit in [[1904]]: "De hoeksteen van die Kerk rust op de Hollandsche taal, de kerktaal onzer vaderen".<ref>P.H. Zietsman: Die Taal is Gans die volk, woelinge en dryfvere in die stryd om die Afrikaner se taal. Pretoria, Unisa, bl. 46.</ref> Die Nederlandse Bybel is met groot ontsag en respek bestudeer, en was die taal daarin net so gerespekteer. Die [[Statebybel]] was die allerbelangrikste kultuurbron van die Afrikaners. Die Boere was niks anders as verknog aan die 'Boek der Boeke' nie.
Aanvanklik was die kerk sterk gekant teen Afrikaans as kultuurtaal. Gedurende 1885 het die Vrystaatse sinode, en ook die Kaapse sinode in 1886, van die NG Kerk hulle uitgespreek téén 'n Afrikaanse Bybelvertaling, en behoud van die Nederlandse Bybel.<ref>J. du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1980, bl. 12.</ref> Op 24 Augustus [[1905]] skryf ds. [[Hermanus Bosman|H.S. Bosman]] in die kerkblad, ''De Vereniging'': "De Kerk zal nooit het Afrikaansch kunnen aannemen".<ref>E.C. Pienaar: Die Triomf van Afrikaans: Historiese oorsig van die wording, ontwikkeling, skriftelike gebruik en geleidelike erkenning van ons taal. Kaapstad: Nasionale Pers, 1943, bl. 350.</ref>
Predikante het in Nederlands gepreek. Hulle was in Nederland opgelei of aan die Kweekskool op Stellenbosch. Ook Skotse predikante wat deur Brittanje gestuur is om die Afrikaners te verengels, moes 'n deel van hul studie in Nederland voltooi om met die Afrikaners in Nederlands te kon kommunikeer. Die Hollandse kerk in Suid-Afrika was verder die sterkste vesting van die Nederlandse taal, en ook die mees beskermde, want die Kerkorde van De Mist het dit tot sekere mate onafhanklik van die staat gemaak.<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad. Nasionale Pers. 1936, bl. 38</ref> Van Afrikaans as skryftaal, om van amptelike taal nie eens te praat nie, wou die Afrikaners aanvanklik niks weet nie. Afrikaans is as 'n 'barbaarsch patois' beskou, want "de Hollandsche Taal is de officieele Taal onzer kerk, en de moedertaal van een groot deel der bevolking".<ref>A. de Villiers: Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad. Nasionale Pers. 1936, bl. 85</ref>
Die professore van die NG kerk se Kweekskool het 'n sterk bolwerk gevorm vir die behoud van Nederlands as kerktaal. Toe die [[Zuid Afrikaansche Taalbond]] toestemming ontvang het in 1904 vanuit Nederland en Vlaandere om die Nederlandse spelling in Suid-Afrika te vereenvoudig (Kollewijn-spelling), het die Kweekskool geweier om die spelreëls te volg. Volgens die professore van die Kweekskool moes Nederland en Vlaandere eers ook self die spelreëls goedkeur vir gebruik in Nederland en Vlaandere, voordat die kerk in Suid-Afrika dit sou volg.
'n Groot voorstander van die vertaling van die Bybel in Afrikaans, ds. [[Willem Postma]], het nog in 1912 gemeen dat daar nog gewag moes word met die vertaling van die Bybel in Afrikaans totdat daar groter eenstemmigheid sou heers oor die taalvorm, omdat "Afrikaans nog in die maak" was.<ref>G.S. Nienaber & P.J. Nienaber: Die Opkoms van Afrikaans as Kultuurtaal. Pta: J.L. van Schaik, 1970, bl. 67</ref>
Tot en met 1919 het onder die Afrikaners talryke ''Christelijke Jongenlieden Verenigingen'' en ook ''Debatsverenigingen'' bestaan en hulle het almal Nederlands as taal gebruik en is alle notules in Nederlands gehou.<ref>[[Bun Booyens]]: Ek heb geseg! Die verhaal van ons Jongeliede- en debatsverenigings, Kaapstad, 1983.</ref> Dit was ook die geval in die bedryfslewe en in die politiek. Die notules van die Nationale Partij, later [[Nasionale Party]] was aanvanklik slegs in Nederlands gehou.
Die Stellenbosse professore van die [[Kweekskool]] het egter in [[1919]] aanvaar dat Afrikaans erkenning moes geniet, naas Nederlands. In November 1919 het die Kaapse Sinode van die NG Kerk dan 'n mosie aanvaar ten gunste van 'n Afrikaanse Bybelvertaling.<ref>J. du P. Scholtz: Wording en Ontwikkeling van Afrikaans. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1980, bl. 23</ref> Hierdie besluit het ook weer heftige reaksie uitgelok. Baie Afrikaner het prontuit verkondig dat hulle die Afrikaanse Bybel nooit sou aanvaar nie. Maar die Afrikaanse Bybel het in 1933 gekom, die Afrikaanse Psalmboek gedurende 1937, en die Afrikaanse Gesangeboek gedurende 1944.<ref>(G.S. Nienaber & P.J. Nienaber: Die Opkoms van Afrikaans as Kultuurtaal. Pta: J.L. van Schaik, 1970, bl. 71</ref>
=== Die pers ===
[[Lêer:Ons Vaderland eerste buiteblad.jpg|duimnael|Die buiteblad van die eerste uitgawe van ''[[Die Vaderland|Ons Vaderland]]'' op Vrydag 10 September 1915.]]
Die koerante en tydskrifte in Suid-Afrika was aanvanklik almal Nederlandstalig. Met die koms van Afrikaans as kultuurtaal sou hulle langsamerhand van die toneel af verdwyn (en sommige het oorgeskakel na Afrikaans). ''[[Ons Land]], [[Die Volkstem|De Volksstem]], De Vereniging, De Vriend Weekblad, De Unie, [[Die Burger|De Burger]], [[Het Volksblad]], [[Huisgenoot|De Huisgenoot]], [[De Zuid-Afrikaan]], Cradocksche Afrikaner, De Volksbode, Gereformeerde Maandblad, [[Kerkbode|De Gereformeerde Kerkbode]], [[Die Vaderland|Ons Vaderland]], De Spectator, Jong Zuid-Afrika, De Vriend des Volks, De Goede Hoop, Het Westen, Het Zuid-Afrikaanssche Tijdschrift, Ons Tijdschrift, De Verzamelaar, [[Het Nederduitsch Zuid-Afrikaansch Tydschrift]] (NZAT), De Tijd, Hollandsch Zuid-Afrika, [[Die Vaderland|De Week]], De Express, De Afrikaner, De Natalier'', ens. is voorbeelde van Nederlandstalige blaaie voor die koms van Afrikaans as kultuurtaal.
== Die toekoms van Afrikaans ==
Taalondersoekers wys daarop dat taaleilande van kardinale belang is by die voortbestaan van minderheidstale. Die rede waarom minderheidstale in die [[VSA]] so lank stand kon hou (tot en met die [[20ste eeu]]) was te danke aan die bestaan van taaleilande. Hoe groter so 'n eiland, hoe groter is die kans om assimilasie teen te werk.<ref>H. Kloss: "German-American Language Maintenance Efforts" J.A. Fishman (red.), Language Loyalty in the United States. London, Mouton & Co, 1966, bl. 207</ref><ref>J.C. Steyn: Tuis in eie taal; Die behoud en bestaan van Afrikaans. Kaapstad, Tafelberg-uitgewers, 1980, bl. 207</ref> [[Duits]] het lank in die VSA stand kon hou en het eers begin verdwyn toe die taaleilande verdwyn het. Die rede waarom die taaleilande verdwyn het, is omdat dit nie grondwetlik beskerm was nie. Om hierdie grondwetlike beskerming te verwerf, het sommige lande 'n federale staatsvorm ingevoer volgens die kantonstelsel van [[Switserland]], byvoorbeeld: die [[Federale staatsvorm van Indië]], die federale staatsvorm van [[België]] en die federale staatsvorm van [[Kanada]]. Suid-Afrika ken egter nie 'n federale staatsvorm gebaseer op taal of etnisiteit wat dien as taaleiland nie. Afrikaans bevind hom vandag in dieselfde posisie as die Europese tale wat in taaleilande bestaan het in Amerika, voor die [[Eerste Wêreldoorlog]]. Engels het hierdie taaleilande in die VSA opgeruim.
Taalondersoekers wys ook daarom dat indien 'n taal ook in 'n ander land gebruik word, daardie taal se oorlewingskans sterker is. Die taal word getalsterker en die aantal kultuurprodukte (musiek, boeke, koerante, rolprente, TV-programme, ens.) word beduidend meer. Die taalgebruiker word dan kultureel beter gevoed. So hoef 'n Spaanssprekende persoon geen Engels te ken nie, want Spaans is 'n baie groot taal wat in 'n hele aantal lande dien as kultuurtaal. Spaanse kultuurprodukte kan die spreker van Spaans volledig voed op kulturele gebied. Die Fransspekendes van [[Quebec]] behou die taalband met [[Frankryk]], ten spyte van groot verskille tussen die spreektale van Quebec en Frankryk. Dieselfde geld vir die taalbande tussen Brasiliaanse en Europese Portugees, Suid-Amerikaanse en Europese Spaans sowel as die Nederlands van [[Vlaandere]], [[Nederland]] en [[Suriname]]. Tussen 1652 en 1925 was Nederlands 'n integrale deel van die [[Afrikaners]] se kultuur. Die Afrikaners van 1880 het selfs nie eens aanvaar dat hulle Afrikaans praat nie.<ref>A. de Villiers. Die Hollandse Taalbeweging in Suid-Afrika. Kaapstad: Nasionale Pers. 1936. bl. 85</ref> Vandag egter, is Nederlands vir die Afrikaners 'n vreemde taal. Die verbreking van die taalband met Nederlands beteken dat dit nie die behoud van Afrikaans op bogenoemde wyse ondersteun nie.
Op verskillende plekke in die wêreld word die belang van streektale beklemtoon as reaksie op die toenemende [[globalisering]]stendense en die dreigende verlies van kulturele identiteit. Afrikaans bevind homself in 'n gelyksoortige posisie as sommige streektale in Europa.
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
[[Kategorie:Afrikaans]]
[[Kategorie:Artikels wat geproeflees moet word]]
pwd7v4ty8n6c5obhmri8e4pzirifo5f
Brandy Norwood
0
46640
2909122
2681575
2026-06-03T18:27:03Z
~2026-32942-25
208814
2909122
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Brandy
| beeld = Brandy Norwood3.jpg
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif = Brandy Norwood in 2019
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Brandy Rayana Norwood
| alias =
| geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1979|02|11|df=yes}}
| geboorteplek = McComb, [[Mississippi]], [[Verenigde State]]
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre =
| beroep =
| instrument = stem
| jare_aktief = 1996-
| etiket =
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Brandy Rayana Norwood''' (gebore 11 Februarie 1987) is 'n [[Amerika]]anse [[aktrise]] en popsangeres.<ref name="btt" />
== Albums ==
* [[Brandy (album)|Brandy]] (1994)
* [[Never Say Never]] (1998)
* [[Full Moon]] (2002)
* [[Afrodisiac]] (2004)
* [[Human]] (2008)
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="btt">{{cite web |date=9 Desember 2009 |first=Shaheem |last=Reid |title=Brandy Thanks Timbaland For Endorsing Her New Rap Career |work=[[MTV News]] |publisher=MTV.com |url=http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |access-date=30 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425095848/http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |archive-date=25 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
02lxr5kvm1ngaffy5246riz7cgws85w
2909123
2909122
2026-06-03T18:28:15Z
~2026-32942-25
208814
edd
2909123
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Brandy
| beeld = Brandy Norwood3.jpg
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif = Brandy Norwood in 2019
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Brandy Rayana Norwood
| alias =
| geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1987|02|11|df=yes}}
| geboorteplek = McComb, [[Mississippi]], [[Verenigde State]]
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre =
| beroep =
| instrument = stem
| jare_aktief = 1996-
| etiket =
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Brandy Rayana Norwood''' (gebore 11 Februarie 1987) is 'n [[Amerika]]anse [[aktrise]] en popsangeres.<ref name="btt" />
== Albums ==
* [[Brandy (album)|Brandy]] (1994)
* [[Never Say Never]] (1998)
* [[Full Moon]] (2002)
* [[Afrodisiac]] (2004)
* [[Human]] (2008)
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="btt">{{cite web |date=9 Desember 2009 |first=Shaheem |last=Reid |title=Brandy Thanks Timbaland For Endorsing Her New Rap Career |work=[[MTV News]] |publisher=MTV.com |url=http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |access-date=30 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425095848/http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |archive-date=25 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
jwwwwgw7sp2t13izbbttyj80w5l5iwc
2909124
2909123
2026-06-03T19:03:31Z
Oesjaar
7467
Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-32942-25|~2026-32942-25]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Nintendofan885|Nintendofan885]]
2681575
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Brandy
| beeld = Brandy Norwood3.jpg
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif = Brandy Norwood in 2019
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Brandy Rayana Norwood
| alias =
| geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1979|02|11|df=yes}}
| geboorteplek = McComb, [[Mississippi]], [[Verenigde State]]
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre =
| beroep =
| instrument = stem
| jare_aktief = 1996-
| etiket =
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Brandy Rayana Norwood''' (gebore 11 Februarie 1979) is 'n [[Amerika]]anse [[aktrise]] en popsangeres.<ref name="btt" />
== Albums ==
* [[Brandy (album)|Brandy]] (1994)
* [[Never Say Never]] (1998)
* [[Full Moon]] (2002)
* [[Afrodisiac]] (2004)
* [[Human]] (2008)
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="btt">{{cite web |date=9 Desember 2009 |first=Shaheem |last=Reid |title=Brandy Thanks Timbaland For Endorsing Her New Rap Career |work=[[MTV News]] |publisher=MTV.com |url=http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |access-date=30 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425095848/http://www.mtv.com/news/articles/1627932/20091209/brandy.jhtml |archive-date=25 April 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Amerikaanse sangers]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1979]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
old6x3z37dhoavuln8a4eeabwhsw3ei
Cottesloe-kerkeberaad
0
46929
2909071
2909028
2026-06-03T12:04:45Z
~2026-22503-02
206103
2909071
wikitext
text/x-wiki
Die '''Cottesloe-kerkeberaad''' was ’n beraad van 80 afgevaardigdes van agt [[Suid-Afrika]]anse lidkerke van die [[Wêreldraad van Kerke]] van [[7 Desember|7]] tot [[14 Desember]] [[1960]] in die gelyknamige [[Johannesburg]]se voorstad. Destyds was die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] van Afrika, die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in Suid-Afrika (Kaapland) en die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal lede van die Wêreldraad van Kerke. Die beraad het regstreeks voortgespruit uit die protesoptog van duisende swart mense op [[21 Maart]] [[1960]] in [[Sharpeville]] in die [[Vaaldriehoek]] en die daaropvolgende [[Sharpeville-slagting]].
Die oorgrote meerderheid afgevaardigdes het hul goedkeuring verleen aan 'n verklaring wat ná die beraad uitgereik is. Die NG Kerke het egter sekere voorbehoude uitgespreek, terwyl die NH Kerk hulself gedistansieer het. Ná die beraad het felle politieke druk die Afrikaanse kerke genoop om uit die Wêreldraad van Kerke te bedank. Daarna is hulle gebrandmerk as "apartheidskerke".
== Agtergrond ==
=== Wêreldgebeure ===
[[Lêer:Prince of Wales-5.jpg|duimnael|links|270px|Roosevelt en Churchill met die opstel van die Atlantiese Handves.]]
Die Atlantiese Handves kan beskou word as ʼn mylpaal in die wêreld se sienswyse. [[Winston Churchill]] en [[Franklin D. Roosevelt]] het op 14 Augustus 1941 ontmoet en ʼn kort verklaring opgestel waarin hul oogmerke vir die oorlog en die wêreld daarna uitgestip word. Paragraaf 3 het as volg gelui: "Alle volke het die reg op selfbeskikking". Hierdie beginsel is toegepas aan die einde van die oorlog en is ook ingevoeg in die Grondwet van die Verenigde Volke-organisasie. Die VVO het besluit om die Britse mandaatgebied in Palestina tussen Jode en Arabiere te verdeel. Die staat [[Israel]] is in die lewe geroep op 14 Mei 1948. Dit het gepaard gegaan met groot geweld. Brits-Indië het in 1947 onafhanklik geword. Dis verdeel tussen die twee groot geloofsoortuigings. Ingeligte Suid-Afrikaners het tog kennis geneem van hierdie gebeure. [[Libië]] het weer in 1951 onafhanklik geword. In [[Algerië]] het oproer voortgeduur van 1954 voordat hulle in 1962 onafhanklik geword het. [[Ghana]] het onafhanklik geword in 1957. Die Belgiese Kongo het in 1960 onafhanklik geword. Die [[Mau Mau]] het reeds in 1952 begin, maar Kenia het eers in 1960 onafhanklik geword.
=== Rassespanning ===
[[Beeld:Mense verbrand hul pasboek, aanloop tot die Sharpeville -slagting.jpg|duimnael|regs|220px|In die aanloop tot die [[Sharpeville-slagting]] het die [[PAC]] mense aangemoedig om hul pasboek by 'n polisiekantoor in te dien, maar die [[ANC]] het hulle aangespoor om dit te verbrand.]]
Ná die onluste oor die paswette in 1919, was die swart bevolking heel rustig.<ref>Edward Roux, Time Longer than Rope, Victor Gollancz Ltd, Londen, 1948, p. 126</ref> Selfs tydens die Hertzog wetsontwerpe in 1935-6, skryf Roux, het die plakkaat van 'n Afrikaanse koerant gelees: "Naturelle bly stil".<ref>Roux, supra, p. 297.</ref> Toe die [[Tweede Wêreldoorlog]] uitbreek, het die Africa National Congress in Durban vergader en besluit om die regering te steun in die oorlog.<ref>Roux, supra, p. 312.</ref> Die leierskap van die [[ANC]] was oud en afgeleef. In 1944 het ʼn honderdtal jong mans in Johannesburg bymekaargekom om ʼn jeugliga te stig. [[Oliver Tambo]], [[Walter Sisulu]], [[Robert Sobukwe]] en [[Nelson Mandela]] was ook daar. Hulle sou nuwe lewe in die kongres blaas.<ref>Nelson Mandela: Long Walk to Freedom, Abacus, Londen, 1995, p. 113.</ref>
Die Nasionale Party het in 1948 aan bewind gekom. Hulle het nie diskriminasie op grond van ras uitgevind nie, maar dit probeer vervolmaak. Een van die vroeë stappe was die [[Wet op Verbod van Gemengde Huwelike]] van 1949. Kort op sy hakke het die Wet op Bevolkingsregistrasie, No. 30 van 1950, gevolg. Ingevolge laasgenoemde kon een of ander staatsamptenaar besluit of jy 'n Ndlovu of 'n Oliphant is. In dieselfde jaar is die [[Groepsgebiedewet]] aanvaar. Die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme, No. 44 van 1950, was toe reeds nie alleen op kommuniste van toepassing nie.
Die eerste rasse-onluste onder die nuwe regering was tussen Indiërs en Swartes. Dit het in Januarie 1949 by ʼn bus-terminus in Durban uitgebreek. Na ʼn paar dae se gevegte was 53 Indiërs en 83 Swartes dood.<ref>Margaret Ballinger: From Union to Apartheid, Juta & kie, Kaapstad, 1969, p. 413-4.</ref> Die ANC kongres in Desember 1951 het besluit om die eerste minister te vra om sekere wette te herroep. As hy (soos hulle verwag het) geweier het, sou sekere protesoptredes uitgevoer word tydens die driehonderjarige herdenking van [[Jan van Riebeeck|Van Riebeeck]] se aankoms. Sommige optredes het hand uitgeruk en ʼn gebou is afgebrand en mense brutaal vermoor.<ref>Mandela, supra, p. 146, noem dit hul "Defiance Campaign" en reken dit was meer suksesvol as wat Ballinger dink.</ref> In Julie 1952 is Mandela, Sisulu, Ahmed Kathrada en agtien ander gearresteer en aangekla van "statutêre" kommunisme. Hulle is skuldig bevind en 'n [[opgeskorte vonnis]] opgelê.<ref>Mandela, supra, p. 156.</ref> Die regering se antwoord op die "defiance campaign" was twee nuwe wette tydens die 1953 sitting. Die Wet op Openbare Veiligheid het die regering gemagtig om ʼn noodtoestand uit te roep. ʼn Wysigingswet van die strafreg het dit ʼn misdaad gemaak om weerstand teen enige wet aan te moedig.<ref>Sien ook Mandela, supra, p. 153.</ref> Hoofman [[Albert Luthuli]] is na Pretoria ontbied en meegedeel om of sy hoofmanskap of sy betrokkenheid by die ANC op te sê. Hy het verkies om nie meer ʼn hoofman te wees nie. Aan die einde van die jaar is hy verban onder die Wet op die Onderdrukking van Kommunisme. Vir ʼn tydperk van vyf jaar is hy verbied om sy tuisdorp van Groutville te verlaat.<ref>Ballinger, supra, p. 416</ref>
Die Kaapse stemreg was een van die beskermde klousules van die [[Suid-Afrika-Wet]] (die Unie se Grondwet). ʼn Wysiging daarvan het ʼn tweederdemeerderheid in ʼn gesamentlike sitting van die Volksraad en Senaat geverg en die Nasionale Party het nie genoeg stemme daarvoor gehad nie. Hul regsadviseurs het egter gereken dat die beskermde artikels wel met ʼn gewone meerderheid in aparte sittings gewysig kon word. So is die Wet op Afsonderlike Verteenwoordiging van Kiesers, No. 46 van 1951, aanvaar. Ingevolge hierdie wet is die Kleurlingkiesers in die Kaapprovinsie op ʼn aparte kieserslys geplaas. Hulle kon vier volksraadslede kies. Die Appèlhof het egter die wet ongeldig verklaar in Harris and others v. Minister of the Interior and another, 1952(2) S.A. 428 (A). Om hierdie probleem te oorbrug, het die parlement ʼn Wet op die Hoë Hof van Parlement passeer en toe daarmee die Appèlhof beslissing omver gewerp. Die Appèlhof het daarop laasgenoemde wet ook ongeldig verklaar in Harris and others v. Minister of the Interior and anothers, 1952(4) S.A. 769 (A). Eers drie jaar later het die Natte ʼn goeie plan uitgedink. In 1955 is die Senaatswet aangeneem, wat die senaat tot 89 lede vergroot het en die metode van aanwysing gewysig is om so die Nasionale Party ʼn tweederdemeerderheid in ʼn gesamentlike sitting te gee. So is die bruin kiesers van die kiesersrol verwyder.<ref>Verloren Van Themaat, Staatsreg, Butterworths, Durban, 1967, p. 487-8.</ref>
[[Sophiatown]] is een van die ou voorstede van Johannesburg. Dit is voor 1923 as dorpsgebied uitgelê, met die gevolg dat swartes die geregistreerde eienaars van sommige eiendomme was. Daar het ten minste 60,000 swartes in Sophiatown, Martindale en Newclare gewoon. Die regering het beplan om al hierdie mense na Meadowlands, 13 myl van die stad, te verskuif en hulle moes daar in wyke vir sewe verskillende etniese groepe gehuisves word. Die ANC het mense aangepor om weerstand teen die verskuiwings te bied. Die verskuiwing sou op 9 Februarie 1955 begin. Dit het plaasgevind onder toesig van 4000 polisiemanne en soldate.<ref>Mandela, supra, pp. 178-194</ref>
[[Beeld:ZK Matthews.jpg|duimnael|regs|180px|Prof. Z.K. Matthews.]]
Prof. Z.K. Matthews het voorgestel dat die ANC ʼn nasionale konvensie hou om daar ʼn Vryheidsmanifes op te stel. In Maart 1954 is ʼn National Action Council in die lewe geroep om die konvensie te reël. Luthuli was die voorsitter, Sisulu het die ANC verteenwoordig, Yusuf Cachalia die Indiërkongres, Stanley Lollan die Kleurlingkongres en Lionel Bernstein die Blankekongres. Die nasionale konvensie is by Kliptown op 25 en 26 Junie 1955 gehou. Daar was meer as drie duisend mense. Hulle het die Vryheidsmanifes goedgekeur. Om 15:30 op die tweede dag het die polisie toegeslaan en die vergadering opgebreek.<ref>Mandela, supra, pp. 199-206; Ballinger, supra, p. 417</ref>
Vir Mandela het die hoogverraadsaak op 5 Desember 1956 begin toe die veiligheidspolisie hom arresteer. 156 mense is landwyd gearresteer. Die voorlopige ondersoek het omtrent die hele 1957 in beslag geneem. Drie maande later het die staat die aanklagtes teen 61 beskuldigdes, insluitend Tambo, laat vaar. Die verhoor het ʼn aanvang geneem in Augustus 1958. Die Staat het, onder andere, aangevoer dat die Vryheidsmanifes bewys het dat die beskuldigdes die staat met geweld omwerp wou werp en met ʼn kommunistiese bestel wou vervang. Die verhoor het tot Maart 1961 geduur, toe al die beskuldigdes vrygespreek is.<ref>Mandela, supra, pp. 233-310</ref>
In 1958 is nog 'n algemene verkiesing gehou. Die ANC het 'n staking vir dieselfde dag, 16 April, beplan. Die regering het alle vergaderings van swart mense in dorpsgebiede verbied. Die staking het misluk, maar die Nasionale Party het vir die eerste keer 'n meerderheid van stemme op hom verenig. In September het Dr. Verwoerd die land se eerste minister geword.<ref>Ballinger, supra, p. 418-9</ref>
[[Beeld:Macmillan en Verwoerd.jpg|duimnael|links|Februarie 1960: Dr. [[H.F. Verwoerd]] verwelkom sy Britse eweknie, mnr. [[Harold Macmillan]], in [[Suid-Afrika]].]]
Op 6 April 1959 word die Pan-Africanist Congress gestig met Robert Sobukwe as president. Hulle verwerp die ANC beleid van samewerking met ander rasse. Hulle voel dat die ANC nie militant genoeg was nie. Die ANC was nie in staat om die massa op te sweep nie. Die PAC was ook gekant teen die kommuniste. Die fokuspunt van hul strategie vir 1960 was die dra van bewysboeke. Die massa is aangesê om hul bewysboeke by die huis te los en dan na die naaste polisiestasie op te ruk om arresteer te word. "Geen borg, geen verweer, geen boete" was hul slagspreuk.<ref>Mandela, supra, p. 266; Ballinger, supra, p. 421.</ref>
[[Beeld:Sharpeville-slagting, 21 Maart 1960.jpg|duimnael|links|200px|Die nadraai van die [[Sharpeville-slagting]] waarin die polisie 69 mense doodgeskiet het.]]
Die PAC se eerste groot opmars is beplan vir Sharpeville, 'n lokasie naby Vereeniging. In Januarie 1960 het Dr Verwoerd aangekondig dat die land se blanke kiesers aan 'n referendum sou deelneem om aan te dui of Suid-Afrika 'n republiek moet word.<ref>Sien die artikel "Hendrik Verwoerd" in die Engelse Wikipedia, of beter nog, maak die link</ref> Op 3 Februarie 1960 het die Britse eerste minister, Harold MacMillan, die Suid-Afrikaanse Parlement toegespreek en sy bekende wind van verandering toespraak afgesteek: "The wind of change is blowing through this continent. Whether we like it or not, this growth of national consciousness is a political fact". Op 21 Maart 1960 het die PAC se opmars na die polisiestasie in Sharpeville plaasgevind. By Sharpeville word 69 mense doodgeskiet en 186 gewond deur polisie. In Langa, naby Kaapstad, word twee mense doodgeskiet en 47 gewond deur polisie. Die einde van die maand marsjeer 30,000 mense van Langa na Kaapstad.<ref>Verslag van die Waarheids-en-versoeningskommissie, Hoofstuk 3</ref>
=== Wêreldraad van Kerke ===
Onmiddellik ná die [[Sharpeville-slagting]] op 21 Maart 1960 het dr. Willem Visser 't Hoof, hoofsekretaris van die [[Wêreldraad van Kerke]] (WRK), dr. Robert S. Bilheimer, ’n Amerikaner en mede-hoofsekretaris van die WRK, na [[Suid-Afrika]] gestuur met ’n dringende versoek aan die agt lidkerke van die Raad in Suid-Afrika om in ’n kerkeberaad byeen te kom om die groot gaping in ekumeniese kontakte van die kerke in Suid-Afrika te begin oorbrug, maar veral om vir die eerste keer openhartig met mekaar oor rassespanning in die land te praat. Die WRK wou van die Suid-Afrikaanse lidkerke weet wat hulle gedoen het en doen om die spanning te ontlont.<ref>Beyers Naude: My Land van Hoop, Human & Rossouw, Kaapstad, 1995, p. 47</ref> Die agt lede was die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal, die Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (Kaapland), die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] van Afrika, die Metodistekerk, die Presbiteriaanse Kerk in Suid-Afrika, die Bantoe Presbiteriaanse Kerk, die Anglikaanse Kerk (Church of the Province of South Africa) en die Kongregasionalistiese Kerk (Independente Kerk).<ref>Mary-Anne Plaatjes-Van Huffel en Robert Vosloo (redakteurs): Reformed Churches in South Africa and the Struggle for Justice, African Sun Media, 2013, p. 41.</ref> Elke kerk moes ’n memorandum oor vyf hooftemas indien: die feitelike situasie in [[Suid-Afrika]]; die Christelike interpretasie van die hedendaagse geskiedenis uit ’n Christelike oogpunt; die betekenis van die huidige noodsituasie in die land; die getuienis van die kerk rakende geregtigheid; die sending en samewerking. Die memoranda sou vooraf aan mekaar gestuur word. Daarna sou die agt kerke onder leiding van die hooggeplaaste WRK-afvaardiging vergadering en dit bespreek.<ref>Naude, supra, p. 48</ref> In oorleg met Bilheimer is in Mei besluit om 'n beraad daardie Desember te hou in die koshuise van die Universiteit van die Witwatersrand in Cottesloe.
=== Gebeure tussen Maart en Desember 1960 ===
* 24 Maart 1960. 'n Noodtoestand word verklaar. 11 503 mense word aangehou.<ref name="verslag">Verslag van die Waarheid- en Versoeningskommissie, hoofstuk 3.</ref>
* 8 April 1960. Die ANC en PAC word verbied.<ref name="verslag" />
* 6 September 1966 Sluipmoordpoging op dr. Verwoerd.
* 4 Mei 1960. Robert Sobukwe word skuldig bevind aan opstokery en gevonnis tot drie jaar gevangenisstraf.
* 5 Oktober 1960. ʼn Klein meerderheid blankes stem ten gunste van ʼn republiek.
* Die hoogverraadverhoor duur voort.
* 7 November 1960. Net 'n paar weke voor die kerkeberaad sou begin, het dr. Verwoerd 'n toespraak in [[Johannesburg]] gelewer en gesê die regering en sy leiers sal "soos mure van graniet" teen die druk op hulle oor die NP se kleurbeleid moet staan "omdat die voortbestaan van 'n volk op die spel is".<ref>''[[Die Burger]]'', 1 Desember 1960.</ref>
Intussen het die debat oor "nieblankes" se politieke regte in politieke kringe en die koerante op dreef gekom en het die gedagte veld gewen dat dit wenslik sou wees om die Kleurlinge mettertyd toe te laat om hul eie verteenwoordigers uit hul eie geledere vir die [[Volksraad van die Unie van Suid-Afrika|Unie-Volksraad]] te kies. In die geledere van die [[Nasionale Party]] het die gedagte sterk houvas gekry en dit het tot 'n ernstige meningswisseling en eindelik meningsverskil gelei. Die debat is selfs tot in dr. [[Hendrik Verwoerd]] se kabinet gevoer, maar ná deeglike bespreking het die kabinet 'n eenparige standpunt ingeneem teen regstreekse verteenwoordiging vir die Kleurlinge.
== Kaapse Kerk se standpunt ==
Die Kaapse Kerk het 'n breë studiekommissie benoem en dié het weer vyf subkomitees benoem om memorandums oor die onderskeie punte op te stel. Hierdie memorandums is opgestel in die maande voor die regering by monde van dr. Verwoerd in die openbaar standpunt ingeneem het teen regstreekse verteenwoordiging vir Kleurlinge. In sy memorandum maak die Kaapse Kerk onder meer die volgende standpunte:
: "Die NG Kerk aanvaar dat dit moontlik is om in ons land ons rasseverhoudings op so 'n grondslag te reël dat dit die hoogste mate van bevrediging aan alle rassegroepe sal verseker. Dit is normatief dat die één groep sy belange en voortbestaan nie ten koste van die ander moet bevorder en beveilig nie.
: "Vanweë die historiese en kulturele verwantskap met die blanke beklee die Kleurling 'n besondere posisie in Suid-Afrika waarmee noodwendig rekening gehou moet word." Die Kerk bepleit "geleentheid vir die Kleurling tot selfverwesenliking op staatkundige gebied. Daar kan geen beginselbeswaar wees teen direkte verteenwoordiging in die Parlement nie."
In daardie stadium was daar politici binne-in die Nasionale Party wat dit met die Kaapse Kerk eens was.
Die Kaapse en Transvaalse Kerk se afvaardigings het maande lank afsonderlik en gesamentlik voorbereidingswerk gedoen ter formulering van die Kerk se standpunt oor die vyf besprekingsake.
John W. De Gruchy (A Theological odyssey: My Life in Writing, African Sun Media) skryf op bladsy 21: "The Cottesloe Statement is largely based on a statement of Scriptural Principles draft prior to the consultation by delegates from the NGK".
== Beraad ==
=== Afgevaardigdes ===
[[Beeld:Prof SP Engelbrecht.jpg|duimnael|links|170px|Prof. [[S.P. Engelbrecht]] van die Hervormde Kerk.]]
[[Lêer:Bundesarchiv B 145 Bild-F023138-0019, Frankfurt, Friedenspreis des Deutschen Buchhandels.jpg|duimnael|W A Visser't Hooft, Algemene Sekretaris van die Wêreld Raad van Kerke]]
Wêreldraad van Kerke: Dr Franklin Clark Fry (voorsitter, sentrale komitee, president van die United Lutheran Church in die VSA), Dr W.A. Visser't Hooft (Algemene Sekretaris), Biskop Lakdasa de Mel (Anglikaanse Kerk in Ceylon), dr. Wilhelm Niesel (teologiese skool van [[Wuppertal]] in Duitsland), sir Francis Ibiam (Presbiteriaan van Nigerië), mnr. Charles Parlin (Metodistekerk, VSA), dr. Robert S. Bilheimer (medehoofsekretaris van die Wêreldraad van Kerke.<ref>Naude, supra, pp. 47-8</ref>
Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika: Di. A.J.G. Oosthuizen (voorsitter van die Sinode), J.G.M. Dreyer (Ondervoorsitter van Sinode en redakteur van "Die Hervormer"), T.F.J. Dreyer (Sekretaris van die Sinode), P.M. Smith leraar van Pretoria-gemeente) en lid van die Sinodale Kommissie), J.P. Oberholzer (leraar, Rustenburg-gemeente), Proff. P.S. Dreyer (professor van teologie Universiteit van Pretoria, lid van die Sinodale Kommissie en voorsitter van die sendingkomitee) , [[S.P. Engelbrecht]] (argivaris), B.J. Engelbrecht ([professor van Dogmatiek en Christelike-etiek, Universiteit van Pretoria) en F.J. van Zyl (professor van Wetenskap van Godsdiens Universirteit van Pretoria) en dr. Naas Coertze (Nasionale Party LV en leek).<ref>Naude, supra, pp. 51,54; Walshe, loc.cit., p.11; Cottesloe Conference, pp. 96-7. [http://gelofteland.org/index.php/suid-afrika/148-wie-is-die-afrikaner-broederbond/2871-wie-is-die-afrikaner-broederbond-5.html Die Cottesloe-kerkeberaad op Gelofteland.co.za]</ref>
[[Beeld:AJ_van_der_Merwe.jpg|duimnael|170px|Dr. [[Abraham van der Merwe]], Kaapse moderator van die NGK.]]
Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika (Kaapland): Dr. A.J. van der Merwe (moderator en leraar van die gemeente Kaapstad), ds. W.A. Landman (skriba en direkteur van die Inligtingsburo), ds. A.P. Smit (argivaris), ds. P.E.S. Smith (algemene sendingsekretaris ), ds. Attie van Wijk (leraar, Stellenbosch-gemeente), prof. F.J.M. Potgieter (kweekskool Stellenbosch), prof.W.J. van der Merwe (kweekskool Stellenbosch), prof. P.A. Verhoef (kweekskool Stellenbosch), prof. T.N. Hanekom (kweekskool Stellenbosch), prof. C.H. Badenhorst (Hugenote-kollege, Wellington).<ref>Naude, supra, p. 48; Cottesloe Consultation, 95.</ref>
[[Beeld:Ds AM Meiring.jpg|duimnael|links|170px|Ds. [[Arnold Meiring]], moderator van die Algemene Sinode van die NGK van Transvaal.]]
Nederduitse Gereformeerde Kerk van Transvaal: ds. Arnold M. Meiring (moderator van die Algemene Sinode), ds. C.F.B. Naudé (assessor van die Suidelike Streeksinode), F.E.O'B. Geldenhuys (aktuarius van die Algemene Sinode), prof. E.P. Groenewald (teologiese fakulteit, Universiteit van Pretoria), prof. A.B. de Preez (teologiese fakulteit, Universiteit van Pretoria), ds. C.B. Brink (Sendingsekretaris, Noord Transvaal), ds. S.S. Tema (Assessor van NG-sendingkerk, Transvaal), ds. J. Selamolela (Assistant-sekretaris van NG-sendingkerk, Transvaal), dr. J. Alex van Wyk (verbonde aan die NGK se teologiese skool by Turfloop) en mnr. B. le Battie (ouderling , NG Sendinggemeente, Witwatersrand).<ref>Naude, supra, p. 48; Plaatjes, supra, p. 46;Cottesloe Consultation, 95-6</ref>
[[Lêer:Alan Paton.jpg|duimnael|Alan Paton, afgevaardigde van Anglikaanse Kerk]]
Anglikaanse Kerk (Church of the Province of South Africa): Hoogeerwaarde Joost de Blank (aartsbiskop van Kaapstad), eerw. Vernon Inman (biskop van Natal), hoogeerw. Bendyshe Burnett (biskop van Bloemfontein), hoogeerw. Alpheus Zulu (assistent-biskop van St. John's), agbare C.T. Wood (aartsdiaken van Kaapstad), vader George Sidebotham, prof. Monica Wilson (professor van antropologie, Universiteit van Kaapstad),Prof. Z.K. Matthews (emeritus professor by Fort Hare, strydros van ANC, beskuldigde in Hoogverraadsaak), prof. Edgar Brookes (professor van geskiedenis, Universiteit van Natal), Alan Paton (leier van die Liberale Party).<ref>Naude, supra, pp.48-9; Plaatjes, supra, p. 41; Peter Walshe: Church Versus State in South Africa: The Case of the Christian Institute, p.11; Cottesloe Consultation, p. 93.</ref>
[[Kongregasionalistiese Kerk]]: Eerw. W.G.M. Abbott (voorsitter, Midland District Association), eerw. W.J. Bergins, (dominee Ebenezer-gemeente), eerw. S. Bimray (lid van CUSA), eerw. Basil H.M. Brown (ex-voorsitter CUSA), eerw. Leonard Heap (moderator van noordelike distrik), eerw. C.W. Hendrikse (lewensvoorsitter), eerw. S.W.T. Luzipho (lid van CUSA), eerw. Vernon E. Miller (algemene sekretaris), eerw. D.J. Williams (voorsitter van CUSA), prof. W.E. Philips (ex-voorsitter Natal Distrik).<ref>Cottesloe Consultation, pp. 93-4</ref>
Metodistekerk: Eerw. F.H. Edmonds (President van Konferensie), Dr. L.A. Hewson (ex-president van Konferensie), eerw. Edgar Wilkinson (ex-president van Konferensie), Dr. J.B. Webb (President-elect of Conference), eerw. S.M. Mokitini (Superintendent van Osborn Ring), eerw. E.E. Mahabane (algemene sendingssekretaris), eerw. J. Fourie (Superintendent van Goodwood Ring), eerw. Stanley Pitts (Goewerneur Healdtown Missionary Institution), mnr. H.W. Haley (plaaslike bediener), mnr. E.R. Cingo (Circuit Steward).<ref>Naude, supra, p.49, Walshe, supra, p.11; Cottesloe Conference, p.94-5</ref>
Presbiteriaanse Kerk in Suid-Afrika: Hoogeerwaarde R.B. Mitchell (moderator), eerw. J. Paterson-Whyte (algemene sekretaris en klerk van sinode), prof. William D. Maxwell (dekaan van fakulteit van Teologie, Rhodes), eerw. H.H. Munro (sameroeper van kerk-uitbreiding), eerw. A.G. Leask (ex-moderator van die sinode), eerw. Lediga (leraar), eerw. Jolobe (leraar), eerw. W.M.J. Lund (leraar in Adelaide, Kaap), eerw. R. Orr (leraar by St. John's Kerk, Boksburg) en mnr C.A. Woods (moderator van Natal Sinode).<ref>Cottesloe Consultation, p. 97</ref>
Bantoe Presbiteriaanse Kerk: Hoogeerwaarde J.A. Anderson (moderator van die Algemene Vergadering), eerw. D.V. Sikutshwa (senior klerk en waarnemende algemene sekretaris), eerw. W.P.T. Ndibongo (pastor), eerw. B.M. Molaba (klerk van die Transvaal Ring), eerw. A.F. Chrisholm (dominee), eerw. D.W. Anderson (distriksendeling), eerw. G.G. Ndzotyana (dominee), eerw. T.P. Finca (dominee), eerw. J.S. Summers (teologiese leermeester), mnr C.D. Zulu (hoofbeampte van die kerk se pensioen, weduwee en weeskind fonds).<ref>Cottesloe Consultation, pp. 92-3.</ref>
Waarnemer: Eerw. Arthur Blaxall.
=== Handelinge ===
Van die tagtig afgevaardigdes, was daar een vrou, 18 swart mans en die res was wit mans. Dr. Fry het almal verwelkom. (p41) Aanvanklik het baie van die afgevaardigdes mekaar met agterdog bejeën. Visser 't Hooft beskryf dit soos volg: "Afrikaner en Engelssprekende, blank en swart, draaien om mekaar heen en beloeren elkaar. Maar weldra komen er persoonlijke contacten tussen mensen van verschillende afkoms. De Bijbelstudie, de humor, het samen eten droegen bij tot ontdooiing. En ten slotte was er een echte verbroedering. Mensen, die nie geneigd waren sentimenteel te worden, waren diep onder de indruk. We hadden het gevoel dat er iets groots gebeurd was."<ref>Plaatjes, supra, p. 41.</ref> Die afgevaardigdes het op die eerste dag in vier groepe verdeel om die onderwerpe stelselmatig deur te werk. Aan die einde van elke dag het almal weer byeengekom en verslag gedoen oor die afsonderlike besprekings. ’n Komitee het voorstelle geformuleer uit die groepe se konsensus wat dan aan die einde van die volle vergadering vir stemming voorgelê kon word.<ref>Naude, supra, pp. 50-1</ref>
Op die eerste dag het afgevaardigdes besluit om vir die duur van die week geen persoonlike personderhoude toe te staan nie. Daar was ook geen voorneme om aan die einde ’n persverklaring uit te reik nie. Die beraad moes self hieroor besluit.Reeds op die derde dag van die beraad, 9 Desember, berig ''[[Die Transvaler]]'' dat "sommige afgevaardigdes" bedenkinge oor die nut van die beraad uitgespreek het. Die koerant beweer ook dat "Afrikaanse kerkleiers teleurgestel is deur die afbrekende kritiese houding wat sommige andersdenkendes inneem".<ref>Naude, supra, p. 51.</ref> Drie lede van die reëlingskomitee, Dr. Webb, Fred van Wyk en ds Beyers Naude, het ’n dringende gesprek met die koerant se redakteur gevoer, maar hy was nie bereid om sy bron bekend te maak nie, hoewel die vermoede bestaan het dat dit prof. [[S.P. Engelbrecht]] van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde Kerk]] was. Ander koerante het toe gedreig om hulle onderneming te verbreek om nie binne-inligting te plaas nie, maar eindelik het hulle onderneem om te swyg, mits hulle aan die einde van die beraad ’n verklaring kry.<ref name="naude51">Naude, supra, p. 51</ref> [[Beyers Naudé]] het jare later geskryf: "As die lekkasie in ''[[Die Transvaler]]'' nie plaasgevind het nie, sou ’n openbare verklaring aan die einde nie noodsaaklik gewees het nie, en sou die Cottesloe-beraad nie tot die uitbarsting gelei het wat toe in werklikheid gebeur het nie."<ref name="naude51" />
Ernstige spanning en selfs wantroue tussen afgevaardigdes het mettertyd plek gemaak vir groter openlikheid en selfs onderlinge vertroue, veral omdat afgevaardigdes ’n week lank saam in die koshuise gebly, elke môre saam Bybelstudie gedoen en openhartige gesprekke gevoer het.<ref>Naude, supra, p. 52.</ref> Volgens Naudé was die uitsondering die afgevaardigdes van die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]]. Hulle het altyd saam geëet en was nie bereid om gedagtes met ander te wissel of gesellig te verkeer nie. Prof. Matthews onthou dat hulle nie soos ander afgevaardigdes in die koshuis geslaap het nie, maar elke aand na Pretoria teruggekeer het.<ref>Z.K. Matthews & Monica Wilson, Freedom for my people: The Autobiography of Z.K. Matthews, Oxford University Press, p. 202.</ref>
Op die laaste dag van die beraad (14 Desember 1960) het die afgevaardigdes, met 'n groot meerderheid van stemme, 17 besluite geneem.<ref>Naude, supra, p. 52.</ref> Voor die konferensie verdaag het, het aartsbiskop Joost de Blank van die [[Anglikaanse Kerk]] sy kollegas in die NG Kerk verskoning gevra vir die dinge wat hy dikwels oor hulle kwytgeraak het. Hy het gesê hy stem nie noodwendig met hulle standpunte van die voorafgaande week saam nie, maar dat hy nie die reg gehad het om hulle te veroordeel nie.<ref>Naude, supra, p. 50.</ref> Na die beraad het dr. Visser 't Hooft 'n persverklaring uitgereik aan wagtende perslui. Een van hulle het gevra of hy besef dat die verklaring dinamiet bevat.<ref>Naude, supra, p. 53.</ref> Die afgevaardigdes van die NGK het hul eie verklaring bygevoeg. Die afgevaardigdes van die NHK het 'n afsonderlike verklaring uitgereik waarin hulle aangevoer het dat afsonderlike ontwikkeling die enigste regverdige oplossing was vir die land se rasse probleme. Sommige van hulle het openlik erken dat hulle oornag met die Eerste Minister, Dr. Verwoerd, beraadslaag het.<ref>Matthews, supra, p. 202.</ref>
=== Verklarings ===
==== Konsultasie verklaring ====
===== Deel I =====
Ons het ontmoet as afgevaardigdes van die ledekerke in Suid-Afrika van die Wêreldraad van Kerke, met verteenwoordigers van die Wêreldraad self, om die Heilige Gees se leiding te soek om die ingewikkelde probleme van menseverhoudings in die land te verstaan en mekaar te raadpleeg oor ons gemeenskaplike taak en verantwoordelikheid in die lig van die Woord van God. Ons aanbidding, Bybelstudie, gesprekke en persoonlike kontak het ons gelei na ʼn diepere besef van mekaar se oortuigings en optredes. Ons volgende taak sal wees om verslag te doen aan ons onderskeie kerke, met die besef dat die uiteindelike betekenis van ons vergadering sal bestaan uit die getuienis en besluite van die kerke self voortspruitend uit hierdie konsultasies.
Die algemene tema van ons samesyn hierdie sewe dae was die Christelike houding jeens rasseverhoudings. Ons is verenig in ons verwerping van onregverdige diskriminasie. Nietemin was wyd uiteenlopende oortuigings uitgespreek oor die basiese geskilpunte oor apartheid. Hulle strek, aan die een kant, van die veroordeling dat dit in beginsel onaanvaarbaar, in stryd met die Christelike roeping en onwerkbaar in die praktyk is, tot die oortuiging aan die ander kant dat ʼn beleid van differensiëring verdedigbaar is uit ʼn Christelike oogpunt, dat dit die enigste realistiese oplossing vir die probleem van rasseverhoudings is en daarom in die beste belang van die onderskeie bevolkingsgroepe.
Ten spyte van hierdie uiteenlopende sienswyse is ons nietemin in staat om die volgende bevestigings te gee oor menslike behoefte en geregtigheid, soos hulle die verhoudings tussen rasse van hierdie land affekteer. Uit die aard van die saak is die ooreenkomste hierin aangeteken nie – en gee nie voor om te wees nie – verteenwoordigend van die oortuigings van die ledekerke nie.
Die Kerk van Jesus Christus, deur sy aard en roeping, is diep besorg oor die welvaart van al sy mense, beide as individue en as lede van sosiale groepe. Dit is geroepe om menslike behoeftes te bedien in watter omstandighede of vorme dit ook al verskyn, en om aan te dring dat dit met geregtigheid geskied. Met sy sosiale bediening moet die Kerk kennis neem van alle houdings, kragte, beleide en wette wat die lewens van mense affekteer; maar die Kerk moet verkondig dat die finale maatstaf van alle sosiale en politieke optrede behels die beginsels van die Woord met betrekking tot die verwesenliking van alle mense van ʼn lewe wat hul Godgegewe roeping werd is.
Ons doen daarom hierdie beroep op ons Kerke en alle Christene, met die versoek om elke stelling te oorweeg waar hulle kan verenig in hul bediening namens die mense in die gees van eensgesindheid.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 73-74.</ref>
===== Deel II =====
# Ons erken dat alle rassegroepe wat permanent in ons land woon deel is van ons totale bevolking, en ons beskou hulle as inheems. Lede van hierdie groepe het ʼn gelyke reg om hul bydrae te maak tot die verryking van die land se lewe en om te deel in gevolglike verantwoordelikhede, belonings en voorregte.
# Die huidige spanning in Suid-Afrika is die gevolg ʼn lang historiese ontwikkeling en alle groepe is verantwoordelik daarvoor. Dit moet ook gesien word in die konteks van gebeure in ander wêrelddele. Die Suid-Afrikaanse toneel word radikaal beïnvloed deur die magsverlies van die Weste en die drang na selfbeskikking deur die volke van Afrika.
# Die Kerk het ʼn plig om getuienis te lewer van Christenskap aan blanke Suid-Afrikaners in hul ondersekerheid en aan nie-blanke Suid-Afrikaners in hul frustrasie.
# In ʼn tydperk van snelle sosiale verandering het die Kerk 'n spesiale verantwoordelikheid om vreesloos getuienis te lewer in die samelewing.
# Die Kerk, as liggaam van Christus, is ʼn eenheid en binne hierdie eenheid word die natuurlike verskeidenheid tussen mense nie vernietig nie, maar geheilig.
# Niemand wat in Jesus Christus glo, mag uitgesluit word uit enige kerk op grond sy kleur of ras nie. Die geestelike eenheid van alle mense wat in Christus is, moet sigbaar tot uiting kom in handelinge van gemeenskaplike aanbidding en getuienis, in broederskap en raadpleging oor sake van gemeenskaplike belang.
# Ons is diep besorg oor die herlewing in baie gebiede van die swart gemeenskap van heidense stamgewoontes wat onversoenbaar is met Christelike geloof en gebruike. Ons glo dit is gedeeltelik in reaksie op ʼn diepere sin van frustrasie en die verlies van geloof in die Westerse beskawing.
# Die hele Kerk moet deelneem aan die yslike sendingtaak wat in Suid-Afrika onderneem moet word, welke taak ʼn gemeenskaplike strategie noodsaak.
# Ons gesprekke het aan die lig gebring dat daar nie genoeg konsultasie en kommunikasie tussen die onderskeie rassegroepe in ons land is nie. Daar bestaan ʼn spesiale behoefte dat effektiewer konsultasie tussen die regering en erkende leiers van die nie-blanke mense van Suid Afrika plaasvind. Die skeiding van rassegroepe het plaasgevind sonder doelmatige konsultasie en dit behels diskriminasie wat lei tot swaarkry vir lede van sulke groepe.
# Daar is geen Skriftuurlike gronde vir ʼn verbod op gemengde huwelike nie. Die welsyn van die gemeenskap en pastorale verantwoordelikheid vereis egter dat die nodige oorweging geskenk word aan sekere faktore wat die huwelik onwenslik mag maak.
# Ons vestig weer aandag op die verbrokkelende gevolge van [[trekarbeid]] op swart lewens. ʼn Standvastige gemeenskap is onmoontlik tensy die kardinale belang van familielewe erken word, en, uit ʼn Christelike oogpunt, is dit noodsaaklik dat die onskendbaarheid van die familie bewaar word.
# Dit word nou algemeen aanvaar dat die lone wat die groot meerderheid swart mense ontvang hulle verplig om ver onder die algemeen-aanvaarde minimum gesonde lewenstandaard te handhaaf. Gesamentlike optrede is noodsaaklik om hierdie ernstige toestand te herstel.
# Die huidige stelsel van werkafbakening moet plek maak vir ʼn meer regverdige stelsel van werk wat belange van elkeen beskerm.
# Geleenthede moet geskep word vir die inwoners van die tuislande om menswaardigheid te kan lewe.
# Dit is ons oortuiging dat die reg om grond te besit waar hy ook al gedomisilieer is en om deel te hê aan die regering van sy land, deel is van die waardigheid van die volwasse mens, en om hierdie rede kan ʼn beleid wat aan nie-blankes permanent die reg tot medeseggenskap in die regering van die land waarvan hulle burgers is, ontsê, nie geregverdig kan word nie.
# (a) Dit is ons oortuiging dat daar in beginsel geen beswaar kan wees teen die direkte verteenwoordiging van die Kleurling-bevolking in die Parlement nie. (b) Ons spreek die hoop uit dat oorweging verleen sal word aan die toepassing van hierdie beginsel in die afsienbare toekoms.
# In soverre nasionalisme groei uit ʼn begeerte na selfverwesenliking, behoort Christene dit te verstaan en respekteer. Die gevaar van nasionalisme is egter dat dit sy doel wil bereik tot nadeel van die belange van ander en dat dit die volk ʼn absolute waarde maak wat die plek van God ontken. Die rol van die Kerk moet daarom wees om nasionalistiese bewegings te lei na regverdige en waardige oogmerke.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 74-76</ref>
===== Deel III =====
1. '''Geregtelike Kommissies oor Langa en Sharpeville'''. Die Konsultasie wil sy waardering uitspreek vir die snelle ondersoek na die onlangse oproer en versoek die regering om so gou as moontlik die kommissies se bevindinge bekend te maak.
2. '''Geregtigheid in Verhoor'''. Daar word kennis geneem dat tydens die onlangse oproer ʼn groot aantal mense in hegtenis geneem en aangehou is vir verskeie maande sonder om verhoor te word. Alhoewel ons saamstem dat abnormale omstandighede in die land na vore kan tree wat ʼn afwyking van die normale prosedure kan noodsaak, wil ons klem lê daarop dat dit deel is van die Christelike opvatting van die reg, geregtigheid en vryheid dat in normale omstandighede mense nie gestraf moet word nie, behalwe na ʼn regverdige verhoor in ʼn ope hof vir ʼn vooraf-omskrewe misdryf. Enige afwyking van hierdie fundamentele beginsel moet beperk word tot die nouste grense en slegs gebruik word in buitegewone omstandighede.
3. '''Posisie van Asiate in Suid-Afrika'''. Ons verseker die Indiërs en ander Asiate in ons bevolking dat ons hulle nie vergeet het in ons gedagtes, besprekings en gebede nie. As Christene verseker ons hulle dat ons oortuig is dat dieselfde mate van geregtigheid wat hier vir ander bevolkingsgroepe geëis word, ook op hulle van toepassing is.
4. '''Vryheid van aanbidding'''. Gedagtig aan die dringende behoefte aan pastorale sorg van nie-Blankes wat op hul werkgewers se persele woon, behoort voorsiening gemaak te word vir genoegsame en gerieflike fasiliteite vir hul aanbidding. Die Konsultasie spoor Blanke-gemeentes aan om saam te werk deur hul eie geboue, wanneer ook al prakties moontlik, vir hierdie doel beskikbaar te stel.
5. '''Vryheid om die evangelie te verkondig'''. Die Kerk het ʼn plig en ʼn reg om die evangelie te verkondig aan enigiemand wat hy wil, in welke omstandighede ook al en waar ook al moontlik in ooreenstemming met die algemene beginsels van toepassing op openbare vergaderings in demokratiese lande. Ons beskou dit as onaanvaarbaar dat enige spesiale wetgewing die uitvoering van hierdie taak mag beperk.
6. '''Verhouding tussen Kerke'''. Die Konsultasie plaas dit op die gewete van ons almal om, wanneer ʼn Kerk dit nodig ag om ʼn ander kerk of kerkleier te kritiseer, dan eers te poog om dit in privaat te doen. Ons glo dat rekonsiliasie op hierdie manier meer geredelik sal plaasvind en dat Christenskap nie daardeur in die openbaar in oneer gebring sal word nie.
7. '''Uitruil van inligting'''. Die Konsultasie versoek dat maniere gevind word om gereeld alle amptelike dokumente tussen lede uit te ruil om onderlinge verstandhouding te bevorder. Dit word voorgestel dat alle gesprekke met die regering, afvaardigings, waar moontlik, veelrassig moet wees.
8. '''Toekomstige samewerking'''. Enige liggaam wat in die toekoms gestig word om samewerking te bewerkstellig, moet aandag gee aan die volgende: (a) ʼn konstruktiewe Christelike benadering tot aparte bewegings; (b) die onderwys van Bantoes; (c) die opleiding van nie-Blanke leiers vir verantwoordelike poste in alle sfere van die lewe; (d) die konsep van verantwoordelike Christelike gemeenskap in alle sfere in Suid-Afrika, insluitend die reservate; (e) die impak van Islam op Suid-Afrika.
9. '''Woongebiede'''. Met inagneming van wat reeds gedoen is vir die voorsiening van huisvesting vir nie-Blankes, betoog die Konsultasie vir groter verblyfsreg vir hulle en dat woongebiede beplan word met inagneming van die ekonomiese en kulturele vlak van die inwoners.
10. Die Konsultasie dring aan dat die regering ʼn verteenwoordigende kommissie aanstel om trekarbeid te ondersoek, want die Kerk is pynlik bewus van die skadelike gevolge van die stelsel op die familielewe van die Bantoes. Die Kerk beskou dit as sy spesiale verantwoordelikheid om te bepleit vir ʼn normale familielewe vir die Bantoes, wat ʼn groot deel van hul lewens in Blanke gebiede deurbring.<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 76-78</ref>
==== NGK se verklaring ====
Die afgevaardigdes van die NG Kerk het kort voor die einde van die beraad afsonderlik byeengekom. Ds. Bertie Brink (moderator van die Suid-Transvaalse Streeksinode tot 1960) het hulle gewaarsku dat hulle moes voorberei op ’n baie stormagtige tyd. Die Kaapse moderator, dr. A.J. van Merwe, het gesê dit is noodsaaklik dat hulle moet besef watter gevolge die aanbevelings vir hulle kerke kan hê. Gelyktydig met die Cottesloe-verklaring het die NG afgevaardigdes van Kaapland en Transvaal 'n eie aanvullende verklaring uitgereik:
"Die afgevaardigdes van die Nederduitse Gereformeerde Kerke van die Kaap en Transvaal wil verklaar dat hulle kom konsulteer het met die ander kerke in die lig van die Woord van God en met ʼn diepe besef van die verskillende en ingewikkelde probleme in verband met rasseverhoudinge in ons land. As Christene neem ons met besorgdheid kennis van die behoeftes van die verskillende bevolkingsgroepe en besef dat die Kerk ʼn woord tot hulle te spreek het.
"Hiermee wil ons bevestig dat, soos in die voorrede van die Konsultasieverklaring vermeld, ʼn beleid van differensiasie uit ʼn Christelike oogpunt verdedigbaar is, die enigste realistiese oplossing vir die probleme van rasseverhoudinge aanbied en daarom die belange van die verskillende bevolkingsgroepe die beste dien.
"Ons beskou nie die besluite, soos in die Konsultasieverklaring vermeld, in beginsel onversoenbaar met hierdie verklaring te wees nie. Met die stemming oor besluit 15 het die afvaardigings van die twee kerke hul siening soos volg aangeteken: Die ondergetekendes stem ten gunste van besluit 15, maar dit moet duidelik verstaan word dat deelname aan die regering van hierdie land verwys, in die geval van Blankegebiede, na Bantoes wat in die verklaarde blanke gebiede permanent woonagtig is en in daardie opsig geen ander tuisland het nie."<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 80.</ref>
==== NHK se verklaring ====
"Ons as afgevaardigdes van die Nederduitsch Hervormde Kerk is dankbaar vir die geleentheid wat ons gehad het om te luister na en deel te neem aan die getuienis van die verskillende kerke.
"Ons wil egter heeltemal duidelik verklaar dat ons oortuig is dat afsonderlike ontwikkeling die enigste regverdige oplossing vir ons rasseprobleme is. Ons verwerp integrasie in enige vorm as oplossing van die probleem. Die ooreenkoms wat bereik is bevat sulke verreikende verklarings dat ons dit nie kan onderskryf nie.
"Ons wil ons dankbaarheid teenoor die regering op rekord plaas vir al die positiewe stappe wat dit geneem het om die probleem op te los en die welvaart van die verskillende groepe te bevorder.
"Die Nederduitsch Hervormde Kerk aanvaar sy verantwoordelikheid om in die toekoms, net soos in die verlede, te getuig teenoor die regering en die mense ooreenkomstig die Woord van God."<ref>Cottesloe Consultation, supra, p. 79</ref>
== Reaksie ==
[[Beeld:Beyers_Naudé.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Beyers Naudé]] was so sterk ten gunste van die Cottesloe-besluite dat hy uiteindelik as leraar uit die NG Kerk bedank het.]]
[[Beeld:Ds AJ_van_Wijk.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Attie van Wijk]], leraar van [[Stellenbosch]], was een van net vier lede van die Federale Raad van Kerke wat nie teen Cottesloe gekant was nie en lid van die WRK wou bly. Hy en dr. [[Andries Treurnicht]], wat as redakteur van die ''[[Kerkbode]]'' heftig teen Cottesloe gekant was, was vroeër medeleraars in [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]].]]
[[Beeld:Willie_Landman.jpg|duimnael|170px|Ds. [[Willie Landman]] was een van net vier stemme in die NG Kerk se Federale Raad wat ten gunste van die Cottesloe-besluite was.]]
[[Beeld:JD_Vorster.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. J.D. Vorster, actuarius van die Kaapse Kerk en leraar van [[NG gemeente Tafelberg]], se voorstel dat die Kaapse Sinode die Federale Raad van die Kerke se besluit aanvaar wat die Cottesloe-aanbevelings verwerp, is met 'n groot meerderheid aangeneem.]]
Reeds op 16 Desember 1960 saai die Hervormde Kerk ’n verklaring oor die radionuus uit dat die afgevaardigdes van dié kerk hulle nie met die Cottesloe-besluite vereenselwig nie. ''[[Die Transvaler]]'' skryf in ’n hoofartikel dat, ongeag hoe mooi die besluite van die beraad klink, "...die konsekwente toepassing daarvan tot die volledige ineenstorting en verdwyning van die Christendom self hier aan die suidpunt van [[Afrika]] moet lei". ''[[Die Vaderland]]'' het die besluite as "verwarrend" beskryf. Beyers Naudé het in ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]]'' gereageer en gewaarsku "dat oorhaastige en misleidende gevolgtrekkings baie onnodige skade aan die saak van die Christendom en die blywende welsyn van die Afrikaner kan doen".
Die uitsondering onder die Afrikaanse koerante was ''[[Die Burger]]'' wat op 19 Desember 1960 skryf die Kerk het die reg en plig "om politieke beleid te toets aan morele wette … om die heersers van die hierdie wêreld te vermaan en tereg te wys en om dit onbevrees te doen, omdat hy, indien hy suiwer ingestel is op die Werklikheid agter die werklikheid, ’n Hoër Gesag verteenwoordig as regerings, politieke partye of die volkswil."
Dr. [[Andries Treurnicht]], wat daardie jaar redakteur van die ''[[Kerkbode]]'' geword het, skryf in die kerkorgaan dat veral die besluite oor Kleurling-verteenwoordiging in die Parlement ’n "ontoelaatbare staatsgreep" is. Volgende kom dr. [[Hendrik Verwoerd]], eerste minister, aan die woord in sy Nuwejaarsboodskap aan die volk op 1 Januarie 1961. Sy uitlatings verongeluk enige positiewe uitwerking wat die beraad op die NG Kerk kon gehad het. Naudé het gesê: "Veral in die Transvaal het min lidmate dit hierna gewaag om die Cottesloe-besluite te verdedig." Verwoerd het die beraad beskou as ’n poging deur buitelanders om hulle in Suid-Afrika se sake in te meng. Hy voer aan dat ’n organisasie soos die WRK nie ’n blywende indruk op die denke en optrede van die land sou hê nie en sê die finale besluit berus by die kerke wanneer hul sinodes hulle stem sal laat hoor. Die [[Afrikanerbond (vereniging)|Afrikaner-Broederbond]] het ook sy invloed laat geld en lede wat aan die beraad deelgeneem het, versoek om hulle van die besluite te distansieer.
Op [[21 Januarie]] [[1961]] vergader die Federale Raad van die [[Nasionale Party]] in [[Kaapstad]] en verklaar dat die party as beginselstandpunt aanvaar het en bly aanvaar dat Kleurlinge nie deur Kleurlinge in die Parlement of die Kaaplandse Provinsiale Raad verteenwoordig moet word nie. Die raad beskou regstreekse verteenwoordiging van Kleurlinge as 'n vorm van politieke integrasie. "Omdat dit 'n beginselstandpunt is en daarom nie 'n tydelike standpunt kan wees wat in die vooruitsig stel dat Kleurlinge later wel volgens Nasionale Party-beleid in die Parlement verteenwoordig kan word nie, moet duidelik beklemtoon word dat die Party aan dié beginsel glo nou en vir die toekoms. . ."
== Gevolge in NG Kerk ==
Ondanks herhaalde verduidelikings en verklarings deur die NG afgevaardigdes het die stemming onder lidmate gou oorgegaan tot algehele verwerping van die Cottesloe-besluite, veral ná ’n reeks strategies goed beplande protesvergaderings teen Cottesloe in [[Pretoria]] en op die Transvaalse platteland. Van 22 tot 24 Maart 1961 besluit die Federale Raad van Kerke hy kan hom nie vereenselwig met die besluite nie. Die raad herbevestig sy standpunt ten gunste van afsonderlike ontwikkeling ook op kerklike gebied en hy benadruk weer dat die beleid van differensiasie Skriftuurlik gegrond is. Voorts raai hy die Kaapse en Transvaalse Sinodes aan om hul lidmaatskap van die Wêreldraad van Kerke op te sê. Die enigste teenstemme was van Naudé, Frans Geldenhuys, Attie van Wijk en Willem Landman.
=== Transvaalse Sinode ===
[[Beeld:Dr Francis Geldenhuys.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. F.E. O'Brien Geldenhuys.]]
Die Transvaalse Sinode van die NG Kerk kom op 5 April 1961 in die [[Pretoria]]se stadsaal byeen. Die lidmate en gemeentes het in so ’n mate toegeneem dat die Sinodesaal in Visagiestraat te klein geword het om die 730 afgevaardigdes te huisves. Die atmosfeer was gespanne en almal het gewonder wie tot die nuwe moderatuur verkies sou word, gegewe die Cottesloe-beraad. Ds. [[Arnold Meiring]] is met net nege stemme as moderator van die Transvaalse Kerk se Algemene Sinode herverkies. Naudé is sy amp as assessor van die Suidelike Streeksinode met 280 teen 450 stemme kwyt en Geldenhuys, wat toe reeds 14 jaar aktuarius van die Transvaalse Algemene Sinode was, verloor die verkiesing met presies dieselfde meerderheid.
Die Sinode het Cottesloe twee dae lank gedebatteer en eindelik is elke afgevaardigde kans gegee om ’n verklaring voor die Sinode te maak en homself te verdedig. Ds. [[Arnold Meiring]] het reeds die besluite verwerp en is tot moderator verkies; dus is daar nie van hom verwag om iets verder te sê nie. Naudé het die aand voor sy beurt geworstel oor wat sy verklaring sou wees. Hy skryf later hy het vooraf besluit: "As enigeen van die besluite wat by Cottesloe geneem is in stryd was met die waarheid van Gods Woord en die opdragte van die Evangelie, dan was dit vir my vanselfsprekend dat ek sou moes erken dat daardie besluite foutief was." Hy het laaste gepraat omdat hy die jongste afgevaardigde was: "In my kort verklaring het ek gesê as enige Sinodelid my kon oortuig dat enigeen van die besluite wat ons geneem het nie aan bogenoemde vereiste voldoen het nie … ek bereid sou wees om my verskoning aan te bied aan die Sinode en die Kerk. As daar egter nie so ’n bewys gelewer kan word nie, bly ek by my oortuiging om die Cottesloe-aanbevelings te steun. My verklaring is met doodse stilte aangehoor."
Op Saterdag 10 April aanvaar die Sinode met net 150 teenstemme om die besluite van Cottesloe te betreur. Die Sinode besluit met 'n oorweldigende meerderheid: "Die Sinode keur die besluite van die Kerkeberaad, in die geheel gesien, af." Kort daarna besluit die Sinode ook om sy lidmaatskap van die WRK te beëindig.
=== Kaapse Sinode ===
Teen die tyd dat die Kaapse Kerk se Sinodesitting in Oktober daardie jaar gehou is, was die Cottesloe-besluite iets waaraan niemand behalwe in opposisiegeledere (destyds die [[Verenigde Party]] en die [[Progressiewe Party]]) met 'n tang sou wou vat nie. Cottesloe was op die agenda vir die oggend van 26 Oktober. Ter aanvang het dr. [[Abraham van der Merwe]], moderator, 'n ernstige woord tot die vergadering gerig. Hy het gesê die wêreld hou Suid-Afrika dop en dat daar mense is wat 'n hondegeveg in die Sinode verwag: sommige hoop daarop, ander vrees dit. Hy het 'n beroep op afgevaardigdes gedoen om hulle soos broers in die bediening te gedra. 'n Voorstel om die saak agter geslote deure te bespreek, is met 'n oorweldigende meerderheid verwerp.
Daar was drie debatte. Die eerste was oor of die Kerk die Cottesloe-verslag kerkregtelik mag bespreek. Dit is met 'n meerderheidstem bevestig. Die tweede was oor of die verslag globaal of puntsgewys behandel moes word. Voorstanders van die globale bespreking het gesê dat die betrokke stukke reeds maande voor almal is, dat 'n puntsgewyse bespreking te lank sou duur en dat die saak so bespreek moes word dat daar op die hoofsaak gekonsentreer word, nie op bykomende punte nie. Teenstanders van die globale bespreking het aangevoer daar is punte waaroor almal kan saamstem, dat die goeie nie saam met die slegte uitgewerp moes word nie en dat daar nie teruggedeins moet word van menings oor die omstrede standpunte wat nie in party mense se kraal mag pas nie. Die voorstel vir 'n algemene bespreking is met 'n groot meerderheid aanvaar.
Die derde debat het oor die Kerkeberaad se verslag en besluite self gehandel. Dr. Jacobus Daniël Vorster, aktuarius en leraar van [[NG gemeente Tafelberg]] in [[Kaapstad]], stel voor die Sinode moet die besluit van die Federale Raad van die Kerke aanvaar. Drie amendemente is voorgestel, maar al drie is verwerp en die voorstel is met 'n groot meerderheid aanvaar. Die Kaapse Sinode tree kort daarna ook uit die WRK.
''[[Die Burger]]'' het die volgende dag meer as 12 kolom ruimte aan die Sinodeverrigtinge afgestaan; meer as twaalf duisend woorde. Twintig van dié woorde het ontsteltenis veroorsaak en die Sinodesitting lank daarna beïnvloed. Die derde paragraaf het gelui: "Die besluit beteken onder meer dat die Sinode hom beslis verklaar het teen regstreekse verteenwoordiging van Kleurlinge in die Parlement." Vir die koerant was dit bloot 'n verduideliking van die besluit oor een van die mees besproke en omstrede punte van Cottesloe wat die land meer as 'n jaar lank gaande gehou het. Die Sinode was egter in beroering omdat ''[[Die Burger]]'' "'n verkeerde vertolking van die besluit" gegee het. Vooraanstaande afgevaardigdes het beweer die Sinode het hom nie uitgespreek oor die wenslikheid of onwenslikheid van regstreekse verteenwoordiging vir Kleurlinge nie, maar was bloot daarteen gekant dat so iets van kerkweë voorgeskryf is by Cottesloe. Ander weer het gesê die koerant se vertolking was reg en dat hy daarby moet bly, terwyl sekere afgevaardigdes verbaas was dat dit was waarop die Sinodebesluit neergekom het deur te beweer as hulle die besluit so verstaan het, sou hulle daarteen gestem het.
Die verklaring vir die verwarring was waarskynlik omdat die Sinode die Cottesloe-verklaring globaal bespreek het en afgevaardigdes nie op individuele punte gelet het nie of dat predikante en ouderlinge politiek onbewus was, want met die res van die voorstelle van die beraad byna reeds vergete, was die verteenwoordiging van Kleurlinge teen daardie tyd amper die enigste strydpunt.
== "Apartheidskerk" ==
In ''NG Kerk 350'' skryf Johan Botes oor die gevolge van Cottesloe: "Die NG Kerk het, met goeie bedoelings en al, finaal ’n etiket as apartheidsvennoot en apartheidskerk gekry. Die getuienis van die kerk is geneutraliseer en het dermate met sy omgewing versmelt dat daar in ’n krisistyd nie genoeg afstand was om werklik rigting te gee nie."
== Bronnelys ==
* [[Beyers Naudé|Naudé, Beyers]]. 1995. ''My land van hoop, die lewe van Beyers Naudé''. Kaapstad: Human & Rousseau.
* Cottesloe Consultation, The report of the Consultation among South African Member Churches of the World Council of Churches 7-14 December 1960 at Cottesloe, Johannesburg.
* Van Rooyen, Jan J. 1971. ''Ons politiek van naby''. Kaapstad en Johannesburg: Tafelberg-Uitgewers Bpk.
* http://kerkargief.co.za/doks/bely/DF_Cottesloe.pdf
* Mary-Anne Plaatjes-Van Huffel et al. (redakteurs): Reformed Churches in South Africa and the Struggle for Justice.
* A.H. Lückhoff. ''Cottesloe, Tafelberg, 1978.''
* F.E. O'B Geldenhuys, ''In die Stroomversnellings,'' Tafelberg, 1985.
* Z.K. Matthews & Monica Wilson, Freedom for my People: The Autobiography of Z.K. Matthews, Oxford University Press.
* Peter Walshe, Church Versus State in South Africa: The Case of the Christian Institute.
* B.B. Keet, Suid-Afrika - Waarheen?, 1955
* Piet Strauss, Gereformeerdes onder die Suiderkruis, Sun Press, 2014, pp. 63-7
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Christendom in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Johannesburg]]
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika|*]]
4262z5zf7gz6l90qw5bf54qyhs9h3ye
UEFA
0
47755
2909136
2908438
2026-06-03T21:02:09Z
~2026-32985-40
208826
2909136
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas2
|naam = UEFA
|kleur =
|titel =
|beeld = UEFA logo.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van UEFA
|beeld2 =
|beeld2_wydte =
|beeld2_onderskrif =
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Union of European Football Associations''
|opskrif2 = [[Frans]]e naam
|2 = ''Union des Associations Européennes de Football''
|opskrif3 = [[Duits]]e naam
|3 = ''Vereinigung Europäischer Fußballverbände''
|opskrif4 = Vasteland
|4 = [[Europa]]
|opskrif5 = [[Sport]]soorte
|5 = [[Sokker]]
|opskrif6 = Gestig op
|6 = 15 Junie 1954
|opskrif7 = Gestig in
|7 = [[Basel]], [[Switserland]]
|opskrif8 = President
|8 = Aleksander Čeferin
|opskrif9 = Adjunkpresidente
|9 =
|opskrif10 = Sekretaris-generaal
|10 = Theodore Theodoridis
|opskrif11 = Sambreelorganisasie
|11 = [[FIFA]]
|opskrif12 = Setel
|12 = Nyon, Switserland
|opskrif13 = Lede
|13 = 55
|opskrif14 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]]
|14 = Duits, Engels en Frans
|opskrif15 = Amptelike webwerf
|15 = [https://www.uefa.com/ ''uefa.com'']
|opskrif16 =
|16 =
|opskrif17 =
|17 =
|opskrif18 =
|18 =
|opskrif19 =
|19 =
|opskrif20 =
|20 =
}}
Die '''Unie van Europese Voetbal-assosiasies''' (afgekort UEFA vir ''Union of European Football Associations'' in [[Engels]]; [[Frans]]: ''Union des Associations Européennes de Football''; [[Duits]]: ''Vereinigung Europäischer Fußballverbände'') is die beheerliggaam vir [[sokker]] tussen [[Europa|Europese]] sokkerspanne. UEFA is een van die ses [[kontinent]]ale organisasies van [[FIFA]].
UEFA is op [[15 Junie]] [[1954]] in [[Basel]], [[Switserland]], gestig. Die organisasie se hoofkwartier is tot en met [[1959]] in [[Parys]] gehuisves, waarna dit na [[Bern]] skuif. Sedert 1995 is die UEFA in [[Nyon]], Switserland, gesetel. Die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Duits, Engels en Frans en sedert 2016 is Aleksander Čeferin die president van die UEFA.
Van al die kontinentale organisasies is UEFA die sterkste in terme van geld en invloed. Byna alle top-sokkerspelers ter wêreld speel in een of ander Europese kompetisie vanweë die hoë salarisse wat die ryk sokkerlande soos [[Duitsland]], [[Engeland]], [[Italië]] en [[Spanje]] betaal.
Baie van die sterker sokkerlande is ook in Europa geleë. Van die 32 spanne wat aan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014]] deelgeneem het, kom 13 uit Europa.
== Lidlande ==
[[Lêer:UEFA.svg|duimnael|links|Kaart van die verskillende sokkerbonde, lidlande van UEFA in blou]]
[[Lêer:UEFA-division.svg|duimnael|links|Kaart van die lidlande:
{{Kleurkas|#e50000|Noordelike streek}}
{{Kleurkas|#3cb371|Sentraal-Oostelike streek}}
{{Kleurkas|#4682b4|Suider-Mediterreense streek}}]]
{|
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Albanië}}
* {{vlagland|Andorra}}
* {{vlagland|Armenië}}
* {{vlagland|Azerbeidjan}}
* {{vlagland|België}}
* {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}}
* {{vlagland|Bulgarye}}
* {{vlagland|Denemarke}}
* {{vlagland|Duitsland}}
* {{vlagland|Engeland}}
* {{vlagland|Estland}}
* {{vlagland|Faroëreilande}}
* {{vlagland|Finland}}
* {{vlagland|Frankryk}}
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Georgië}}
* {{vlagland|Gibraltar}}
* {{vlagland|Griekeland}}
* {{vlagland|Hongarye}}
* {{vlagland|Ierland}}
* {{vlagland|Israel}}
* {{vlagland|Italië}}
* {{vlagland|Kasakstan}}
* {{vlagland|Kroasië}}
* {{vlagland|Letland}}
* {{vlagland|Liechtenstein}}
* {{vlagland|Litaue}}
* {{vlagland|Luxemburg}}
* {{vlagland|Malta}}
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Moldowa}}
* {{vlagland|Montenegro}}
* {{vlagland|Nederland}}
* {{vlagland|Noord-Ierland}}
* {{vlagland|Noord-Masedonië}}
* {{vlagland|Noorweë}}
* {{vlagland|Oekraïne}}
* {{vlagland|Oostenryk}}
* {{vlagland|Pole}}
* {{vlagland|Portugal}}
* {{vlagland|Roemenië}}
* {{vlagland|Rusland}}
* {{vlagland|San Marino}}
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Serwië}}
* {{vlagland|Skotland}}
* {{vlagland|Siprus}}
* {{vlagland|Slowakye}}
* {{vlagland|Slowenië}}
* {{vlagland|Spanje}}
* {{vlagland|Swede}}
* {{vlagland|Switserland}}
* {{vlagland|Tsjeggië}}
* {{vlagland|Turkye}}
* {{vlagland|Wallis}}
* {{vlagland|Wit-Rusland}}
* {{vlagland|Ysland}}
|}
== Voorsitters ==
[[Lêer:Aleksander Čeferin 2017.jpg|duimnael|upright|Die huidige voorsitter, Aleksander Čeferin]]
UEFA se voorsitters sedert 1954:
{| class="wikitable"
! colspan="3" | Ondervoorsitters
|-
! Naam
! Nasionaliteit
! Termyn
|-
| [[Ebbe Schwartz]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| 1954–1962
|-
| [[Gustav Wiederkehr]]
| {{vlagland|Tsjeggië}}
| 1962–1972
|-
| [[Artemio Franchi]]
| {{vlagland|Italië}}
| 1972–1983
|-
| [[Jacques Georges]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 1983–1990
|-
| [[Lennart Johansson]]
| {{vlagland|Swede}}
| 1990–2007
|-
| [[Michel Platini]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 2007–2015
|-
| [[Ángel María Villar]]*
| {{vlagland|Spanje}}
| 2015–2016
|-
| [[Aleksander Čeferin]]
| {{vlagland|Slowenië}}
| 2016–''hede''
|}
<nowiki>*</nowiki> = neem voorlopig waar.
Die voorsitters van UEFA tree ook op as die ondervoorsitters van [[FIFA]].
== Erevoorsitter ==
[[Lêer:Lennart johansson.jpg|duimnael|upright|Die huidige erevoorsitter, Lennart Johansson]]
{| class="wikitable"
! Naam
! Nasionaliteit
! vanaf – tot
|-
| [[Lennart Johansson]]
| {{vlagland|SWE}}
| 2007–''hede''
|}
== Hoofuitvoerendebeamptes ==
[[Lêer:Gianni Infantino 2011.jpg|duimnael|upright|Die huidige hoofuitvoerendebeampte, Gianni Infantino]]
UEFA se hoofuitvoerendebeamptes sedert 1954:
{| class="wikitable"
! Naam
! Nasionaliteit
! Termyn
|-
| [[Henri Delaunay]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 1955–1956
|-
| [[Pierre Delaunay]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 1956–1960
|-
| [[Hans Bangerter]]
| {{vlagland|Tsjeggië}}
| 1960–1989
|-
| [[Gerhard Aigner]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| 1989–2003
|-
| [[Lars-Christer Olsson]]
| {{vlagland|Swede}}
| 2003–2007
|-
| [[Gianni Infantino]]*
| {{vlagland|Italië}}
| 2007–2007
|-
| [[David Taylor]]
| {{vlagland|Skotland}}
| 2007–2009
|-
| [[Gianni Infantino]]
| {{vlagland|Switserland}}
| 2009–''hede''
|}
<nowiki>*</nowiki> = neem voorlopig waar.
== Toernooie ==
UEFA organiseer van die belangrikste sokkerbekertoernooie ter wêreld. Die ''Champions League'' is die grootste sporttoernooi vir klubs ter wêreld. Na die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Sokker-Wêreldbeker]] en die [[Olimpiese Somerspele]] is die [[UEFA Europa-beker|Europabeker]] die grootste sporttoernooi vir nasionale spanne in die wêreld.
=== Klubtoernooie ===
* [[UEFA Champions League]]
* [[UEFA Europa League]]
* [[UEFA Bekerwenner-beker]] (tot 1999)
* [[UEFA Intertoto-beker]] (tot 2009)
=== Toernooie vir nasionale spanne ===
* [[UEFA Europa-beker]]
* [[Sokker-Wêreldbeker]] se Europese kwalifisering
== Sien ook ==
* [[Europese Krieketraad]]
* [[Rugby Europa]]
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
* {{de}} {{en}} {{es}} {{fr}} {{it}} {{pt}} {{ru}} [https://www.uefa.com/ UEFA se tuisblad]
{{Normdata}}
[[Kategorie:UEFA| ]]
[[Kategorie:Sokkerbeheerliggaam]]
[[Kategorie:Sport in Switserland]]
o4au1ngf6fqpn6p1thtbi6n4847i2bu
2909139
2909136
2026-06-03T21:15:10Z
SpesBona
2720
Hersien
2909139
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas2
|naam = UEFA
|kleur =
|titel =
|beeld = UEFA logo.svg
|beeld_wydte = 200px
|beeld_onderskrif = Kenteken van UEFA
|beeld2 =
|beeld2_wydte =
|beeld2_onderskrif =
|opskrif1 = [[Engels]]e naam
|1 = ''Union of European Football Associations''
|opskrif2 = [[Frans]]e naam
|2 = ''Union des Associations Européennes de Football''
|opskrif3 = [[Duits]]e naam
|3 = ''Vereinigung Europäischer Fußballverbände''
|opskrif4 = Vasteland
|4 = [[Europa]]
|opskrif5 = [[Sport]]soorte
|5 = [[Sokker]]
|opskrif6 = Gestig op
|6 = 15 Junie 1954
|opskrif7 = Gestig in
|7 = [[Basel]], [[Switserland]]
|opskrif8 = President
|8 = Aleksander Čeferin
|opskrif9 = Adjunkpresidente
|9 = Gabriele Gravina, Hans-Joachim Watzke, Jesper Møller Christensen, Laura McAllister, Armand Duka
|opskrif10 = Sekretaris-generaal
|10 = Theodore Theodoridis
|opskrif11 = Sambreelorganisasie
|11 = [[FIFA]]
|opskrif12 = Setel
|12 = Nyon, Switserland
|opskrif13 = Lede
|13 = 55
|opskrif14 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]]
|14 = Duits, Engels en Frans
|opskrif15 = Amptelike webwerf
|15 = [https://www.uefa.com/ ''uefa.com'']
|opskrif16 =
|16 =
|opskrif17 =
|17 =
|opskrif18 =
|18 =
|opskrif19 =
|19 =
|opskrif20 =
|20 =
}}
Die '''Unie van Europese Voetbal-assosiasies''' (afgekort UEFA vir ''Union of European Football Associations'' in [[Engels]]; [[Frans]]: ''Union des Associations Européennes de Football''; [[Duits]]: ''Vereinigung Europäischer Fußballverbände'') is die beheerliggaam vir [[sokker]] tussen [[Europa|Europese]] sokkerspanne. UEFA is een van die ses [[kontinent]]ale organisasies van [[FIFA]].
UEFA is op [[15 Junie]] [[1954]] in [[Basel]], [[Switserland]], gestig. Die organisasie se hoofkwartier is tot en met [[1959]] in [[Parys]] gehuisves, waarna dit na [[Bern]] skuif. Sedert 1995 is die UEFA in [[Nyon]], Switserland, gesetel. Die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Duits, Engels en Frans en sedert 2016 is Aleksander Čeferin die president van die UEFA.
Van al die kontinentale organisasies is UEFA die sterkste in terme van geld en invloed. Byna alle top-sokkerspelers ter wêreld speel in een of ander Europese kompetisie vanweë die hoë salarisse wat die ryk sokkerlande soos [[Duitsland]], [[Engeland]], [[Italië]] en [[Spanje]] betaal.
Baie van die sterker sokkerlande is ook in Europa geleë. Van die 32 spanne wat aan die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014]] deelgeneem het, kom 13 uit Europa.
== Lidlande ==
[[Lêer:UEFA.svg|duimnael|links|Kaart van die verskillende sokkerbonde, lidlande van UEFA in blou]]
[[Lêer:UEFA-division.svg|duimnael|links|Kaart van die lidlande:
{{Kleurkas|#e50000|Noordelike streek}}
{{Kleurkas|#3cb371|Sentraal-Oostelike streek}}
{{Kleurkas|#4682b4|Suider-Mediterreense streek}}]]
{|
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Albanië}}
* {{vlagland|Andorra}}
* {{vlagland|Armenië}}
* {{vlagland|Azerbeidjan}}
* {{vlagland|België}}
* {{vlagland|Bosnië-Herzegowina}}
* {{vlagland|Bulgarye}}
* {{vlagland|Denemarke}}
* {{vlagland|Duitsland}}
* {{vlagland|Engeland}}
* {{vlagland|Estland}}
* {{vlagland|Faroëreilande}}
* {{vlagland|Finland}}
* {{vlagland|Frankryk}}
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Georgië}}
* {{vlagland|Gibraltar}}
* {{vlagland|Griekeland}}
* {{vlagland|Hongarye}}
* {{vlagland|Ierland}}
* {{vlagland|Israel}}
* {{vlagland|Italië}}
* {{vlagland|Kasakstan}}
* {{vlagland|Kroasië}}
* {{vlagland|Letland}}
* {{vlagland|Liechtenstein}}
* {{vlagland|Litaue}}
* {{vlagland|Luxemburg}}
* {{vlagland|Malta}}
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Moldowa}}
* {{vlagland|Montenegro}}
* {{vlagland|Nederland}}
* {{vlagland|Noord-Ierland}}
* {{vlagland|Noord-Masedonië}}
* {{vlagland|Noorweë}}
* {{vlagland|Oekraïne}}
* {{vlagland|Oostenryk}}
* {{vlagland|Pole}}
* {{vlagland|Portugal}}
* {{vlagland|Roemenië}}
* {{vlagland|Rusland}}
* {{vlagland|San Marino}}
| style="vertical-align:top; width:5%;"|
* {{vlagland|Serwië}}
* {{vlagland|Skotland}}
* {{vlagland|Siprus}}
* {{vlagland|Slowakye}}
* {{vlagland|Slowenië}}
* {{vlagland|Spanje}}
* {{vlagland|Swede}}
* {{vlagland|Switserland}}
* {{vlagland|Tsjeggië}}
* {{vlagland|Turkye}}
* {{vlagland|Wallis}}
* {{vlagland|Wit-Rusland}}
* {{vlagland|Ysland}}
|}
== Voorsitters ==
[[Lêer:Aleksander Čeferin 2017.jpg|duimnael|upright|Die huidige voorsitter, Aleksander Čeferin]]
UEFA se voorsitters sedert 1954:
{| class="wikitable"
! colspan="3" | Ondervoorsitters
|-
! Naam
! Nasionaliteit
! Termyn
|-
| [[Ebbe Schwartz]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| 1954–1962
|-
| [[Gustav Wiederkehr]]
| {{vlagland|Tsjeggië}}
| 1962–1972
|-
| [[Artemio Franchi]]
| {{vlagland|Italië}}
| 1972–1983
|-
| [[Jacques Georges]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 1983–1990
|-
| [[Lennart Johansson]]
| {{vlagland|Swede}}
| 1990–2007
|-
| [[Michel Platini]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 2007–2015
|-
| [[Ángel María Villar]]*
| {{vlagland|Spanje}}
| 2015–2016
|-
| [[Aleksander Čeferin]]
| {{vlagland|Slowenië}}
| 2016–''hede''
|}
<nowiki>*</nowiki> = neem voorlopig waar.
Die voorsitters van UEFA tree ook op as die ondervoorsitters van [[FIFA]].
== Erevoorsitter ==
[[Lêer:Lennart johansson.jpg|duimnael|upright|Die huidige erevoorsitter, Lennart Johansson]]
{| class="wikitable"
! Naam
! Nasionaliteit
! vanaf – tot
|-
| [[Lennart Johansson]]
| {{vlagland|SWE}}
| 2007–''hede''
|}
== Hoofuitvoerendebeamptes ==
UEFA se hoofuitvoerendebeamptes sedert 1954:
{| class="wikitable"
! Naam
! Nasionaliteit
! Termyn
|-
| [[Henri Delaunay]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 1955–1956
|-
| [[Pierre Delaunay]]
| {{vlagland|Frankryk}}
| 1956–1960
|-
| [[Hans Bangerter]]
| {{vlagland|Tsjeggië}}
| 1960–1989
|-
| [[Gerhard Aigner]]
| {{vlagland|Denemarke}}
| 1989–2003
|-
| [[Lars-Christer Olsson]]
| {{vlagland|Swede}}
| 2003–2007
|-
| [[Gianni Infantino]]*
| {{vlagland|Italië}}
| 2007–2007
|-
| [[David Taylor]]
| {{vlagland|Skotland}}
| 2007–2009
|-
| [[Gianni Infantino]]
| {{vlagland|Switserland}}<br />{{vlagland|Italië}}
| 2009–2016
|-
| [[Theodore Theodoridis]]
| {{vlagland|Griekeland}}
| 2016–''hede''
|}
<nowiki>*</nowiki> = neem voorlopig waar.
== Toernooie ==
UEFA organiseer van die belangrikste sokkerbekertoernooie ter wêreld. Die ''Champions League'' is die grootste sporttoernooi vir klubs ter wêreld. Na die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Sokker-Wêreldbeker]] en die [[Olimpiese Somerspele]] is die [[UEFA Europa-beker|Europabeker]] die grootste sporttoernooi vir nasionale spanne in die wêreld.
=== Klubtoernooie ===
* [[UEFA Champions League]]
* [[UEFA Europa League]]
* [[UEFA Bekerwenner-beker]] (tot 1999)
* [[UEFA Intertoto-beker]] (tot 2009)
=== Toernooie vir nasionale spanne ===
* [[UEFA Europa-beker]]
* [[Sokker-Wêreldbeker]] se Europese kwalifisering
== Sien ook ==
* [[Europese Krieketraad]]
* [[Rugby Europa]]
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
* {{de}} {{en}} {{es}} {{fr}} {{it}} {{pt}} {{ru}} [https://www.uefa.com/ UEFA se tuisblad]
{{Normdata}}
[[Kategorie:UEFA| ]]
[[Kategorie:Sokkerbeheerliggaam]]
[[Kategorie:Sport in Switserland]]
cszfwylspzrwx6pu3wuc4frygmimu89
Hendrik van Blerk
0
52166
2909241
2908198
2026-06-04T09:47:26Z
Jcb
223
2909241
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Hendrik van Blerk
| bynaam = Oom Hendrik
| beeld = H.S. van Blerk.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Hendrik Stephanus Hertzog van Blerk
| geboortedatum = [[27 November]] [[1915]]
| geboorteplek = [[Johannesburg]]
| dood_datum = [[25 Desember]] [[2010]]
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]
| beroep = Skrywer, digter
| bekend = Boeke
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat = Petronella Johanna Snyman (Getroud 1 Augustus 1952)
| kinders = Petronella Johanna - gebore 25 Oktober l954,
Elizabeth Maryna - gebore 1 Januarie 1959,
Willem Starrenburg - gebore 4 Januarie 1962,
Hendrik Stephanus - gebore 12 April 1963.
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Hendrik van Blerk''' (1915–2010), ook wel ''oom Hendrik'' genoem, was 'n [[Afrikaans]]e [[skrywer]] en [[digter]]. Sy eerste boek, ''Dit blom tussen bantoms'', is in 1949 uitgegee. Hy het honderde romans, jeugverhale, kortverhale, asook feiteboeke oor die geskiedenis van die Afrikaner die lig laat sien. Hy het ook onder die skuilnaam ''Melt Froneman'' geskryf.<ref>[http://www.volksblad.com/Suid-Afrika/Nuus/Skrywer-sterf-op-Kersdag-20101228 Skrywer sterf op Kersdag]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Die Volksblad]], 28 Desember 2010.</ref><ref>Afrikaner: https://ankoren.wordpress.com/2010/09/04/28-augustus-2010-hulde-aan-oom-hs-van-blerk/</ref>
== Lewe en werk ==
=== Herkoms en vroeë lewe ===
Hendrik Stephanus Hertzog van Blerk is op [[27 November]] [[1915]] in Regentspark in [[Johannesburg]] gebore as die jongste van ’n gesin van drie en die enigste seun. Sy ouers is Francois Petrus van Blerk en Elizabeth Maria Maryna Magrietha Pretorius.<ref>Geni: https://www.geni.com/people/Hendrik-Van-Blerk/6000000034447512429</ref> Sy ma sowel as sy skoonma is as jong meisies tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] in die konsentrasiekampe in die [[Vrystaat]]. In hierdie oorlog verloor sy pa se familie hul plaas nadat dit afgebrand is en hulle dit nie daarna kon herwin nie. Hierdie ervarings gee aan Hendrik ’n rykdom van inligting wat later in sy boeke neerslag vind. Aanvanklik maak sy pa ’n lewe met graaf- en pikwerk by [[Hartbeespoortdam|Hartebeespoortdam]]. Sy vader het egter ’n swerwersnatuur wat altyd na beter soek en derhalwe trek die gesin baie rond, onder andere ’n hele paar keer na die delwerye. Hendrik gaan vir die eerste keer op [[Heidelberg]] skool, waarna hy sy opleiding kry by ’n padmakerskooltjie in tente wat die padmakerskamp vergesel waar hulle ook al nuwe paaie moes bou. Nog later gaan hy skool op [[Springs]], Welgedacht, [[Modderfontein]], Rooikoppies en [[Brits]]. Nadat hy standerd twee deurgekom het, gaan hy saam met sy pa met ’n donkiewaentjie na [[Lichtenburg]] se diamantdelwery toe en gedurende die winter verhuis die gesin meer permanent hiernatoe. Hier voltooi hy standerd drie en die volgende jaar woon hulle as [[bywoner]]s op ’n plaas op [[Mahikeng|Mafikeng]], waar hy saam met ’n paar ander kinders per donkiekar tien kilometer daarvandaan ’n skool op [[Rooigrond]] bywoon. Daarvandaan is hulle terug delwery toe en nadat hy standerd vyf voltooi het, trek hulle weer. Hy is eers weer in [[Augustus]] die volgende jaar skool toe, hierdie keer na ’n tweemanskooltjie op die plaas Rietpan in Wes-Transvaal, waar die gesin weer bywoners is. Eindelik behaal hy sy standerd ses-sertifikaat in 1931 op die dorpie [[Delareyville]].
=== Finansiële probleem ===
Toe die gesin na Johannesburg verhuis, staak Hendrik sy studie en delf vir ’n rukkie spoeldiamante in Lichtenburg. Hierna verhuur hy hom as sestienjarige seun aan ’n houtryer, wat hout op ’n donkiekar vanaf Marico vervoer. In 1932 beland hy self in die middel van die depressie in Johannesburg. Hier doen hy verskeie werke en is eers fabriekwerker, dan boodskapper en padmaker. Saam met sy ouers en twee susters kan hulle teen 1935 nog slegs ’n motorhuis sonder ’n plafon bekostig om in te woon. Later is hy rioolslootgrawer, werk in ’n meubelfabriek en tree dan vir ’n kort tydjie in diens van die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë en Hawens|Suid-Afrikaanse Spoorweë]]. Eindelik kom hy as mynwerker in die goudmyne tereg.
=== Politieke oortuigings ===
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog sluit hy hom aan by die [[Ossewabrandwag]] en is onder andere betrokke by die opblaas van ’n poskantoor in [[Benoni]], waartydens ’n verbyganger deur die ontploffing gedood word. Op 9 Julie 1942 word hy dan weens ’n aanklag van kwaadwillige beskadiging van staatseiendom tot die dood veroordeel. Ná 28 dae in die dodesel word die vonnis versag na [[lewenslange gevangenisstraf]], effektief twintig jaar. In die Sentrale Gevangenis in Pretoria begin hy ernstig skryf. Wanneer die [[Nasionale Party]] in 1948 aan die bewind kom, word hy op 12 Junie 1948 vrygelaat nadat hy ses jaar en 24 dae in de tronk deurgebring het. Hy tree dan in die huwelik met stafverpleegster Petronella Johanna (Nell) Snyman. Die egpaar het twee dogters (Petronella Johanna – Petra, wat self later dig en die digbundel ''Skerf'' publiseer, en Elizabeth Maryna) en twee seuns (Willem Sternberg en Hendrik Stephanus). Die gesin vestig hulle eers in [[Ermelo]] waar hy graangradeerder word, waarna hulle terugkeer na Johannesburg. Hier is hy eers ’n [[joernalis]] en word dan skoolbuskontrakteur. Hy het ’n ou skoolbus gekoop waarmee hy kinders na die skole toe aangery het en terwyl hulle in die klas is, sit hy in die bus en skryf.
=== Latere jare en sterfte ===
In die laat dertigerjare koop hy ’n landbouhoewe naby Benoni, waar hy vanaf 1938 met onderbrekings woon en waar hy ook later aftree. Die jare wat hy in die [[tronk]] was, het die Ossewa-Brandwag in opdrag van kommandant-generaal Hans van Rensburg die volle uitstaande bedrag vir die hoewe afbetaal uit erkenning vir Hendrik se bydrae tot die versetstryd teen die Smuts-regering en dié se deelname aan die Tweede Wêreldoorlog saam met [[Engeland]] teen [[Duitsland]].<ref>KZN Heritage: http://kznheritage.org/hendrik-stephanus-hertzog-van-blerk/{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hendrik is sy hele lewe besonder aktief in die regse Boerepolitiek en bring onder andere die Majuba Boerevolktrust op die been. Hy is op [[25 Desember]] [[2010]] oorlede.<ref>Anoniem. ''Afrikaanse skrywer sterf op Kersdag.'' Beeld, 28 Desember 2010.</ref>
== Skryfwerk ==
Hy begin sy skrywersloopbaan deur vanaf 1938 kortverhale vir tydskrifte te skryf, waarvan meer as driehonderd tydens sy leeftyd verskyn. Hierdie verhale verskyn ook onder die skuilname Jan Pretorius, Ronelle de Savoye en Melt Froneman. Klaarblyklik geïnspireer deur sy eie swaarkry en moeilike ervarings stel hy in sy werke die leser voor aan die ruwe wêreld van die diamantdelwer (''Dit blom tussen bantoms''), die houtryer (''Los donkies'') en die mynwerker (''Daarom is die winddreun diep'', ''Twee stuiwers vir ’n mossie'' en ''Die mynramp''), terwyl hy ook oor die tronklewe skryf in ''Kas Plesie se hartseerdae''. Uitstaande kenmerke van hierdie romans is sy vermoë tot karakteruitbeelding van ’n groep minder bevoorregte mense wat blootgestel is aan ’n noodlot wat hulle selde begryp en nooit beheer nie. Hy maak egter te veel gebruik van stereotipiese mense (skurke, misleide meisies, dweepsugtige sektes) en ’n veelvoud van uiterlike gebeure wat op die oog af eerder op die effek ingestel is as wat dit ’n werklike noodsaak in die gang van die verhaal verteenwoordig. Telkens slaag hy egter daarin om met sy goeie gebruik van humor en raak sêdinge die losstaande tonele op interessante wyse te beskryf.
Sy eerste boek is ''Dit blom tussen bantoms'' <ref name="vil">De Villiers, Meyer. Standpunte. No. 23, Maart 1952.</ref>wat in 1949 gepubliseer is en oor die delwersgemeenskap handel. Hierdie boek is in die tronk geskryf en dit is saam met ’n gevangene wat vrygelaat is, na die uitgewers uitgesmokkel. Tot sy groot verleentheid kom dit per pos na hom terug, maar die gevangenisowerheid sien sy oortreding oor die hoof. Die bantoms van die titel verwys na die onegte diamante (figuurlik die opdrifsels van die lewe) wat tussen die blomme of edele mense op die delwerye leef. ’n Groot verskeidenheid werklike mense van allerlei slag en soort word aan die leser voorgestel. Daar is die gelukkiges en die edele mense wat selfs in haglike omstandighede hoë morele beginsels handhaaf, maar ook die minder gegoedes en die uitsigloses wat hulle lot in die lewe gedwee aanvaar maar tog in hulle beperkte uitkyk en afgestompte lewensgevoel steeds interessante wesens bly. Sommige gedeeltes is verfrissend treffend en oorspronklik, maar die romangeheel is nie besonder heg gebind nie.<ref>Cilliers, Stoffel. Beeld, 26 Januarie 2009.</ref>
''Los donkies'' (1950) beskryf die lewe van die houtryers in die Bosveld tydens die depressiejare, terwyl temas soos godsdiens, aanneem van kinders oor kleurgrense en diefstal ook belig word.<ref name="vil" /> Die verhaal beskryf enkele sukkelmaande in die lewens van ’n groepie houtryers wat in die Depressie met donkiewaens van die Barkly-Wes delwerye Bosveld toe ry, waar hulle hout koop om dit op die delwerye te gaan verkoop. Benewens die uiteenlopende karakters en hulle wedervarings loop drie liefdesintriges ook parallel in die roman. Daar is die leier Flip Hoets se broer, Jan Hoets, en Adali, maar Adali se ouers is nie blank nie en Jan word gedwing om tussen haar en sy ma te kies. Die wegloper-weeskind Mankjapie de Blaans is verlief op die veertienjarige Sannie Rotter, maar die weeshuis spoor hom op en hy moet teruggaan. Hy loop weer weg, maar by sy terugkoms om Sannie te kom haal kry hy ’n groot teleurstelling. Daar is ook haaslip-Stoffel, wat in die ewe onaansienlike Rebekka (Bekkie) sy maat ontmoet. Die lewensomstandighede van hierdie groep sukkelaars en hulle geestelike en materiële armoede is die deurlopende tema.
=== Romans met mynwerkerslewe as tema ===
Verskeie romans het die mynwerkerslewe op die Rand as tema, insluitende<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. No. 26, Desember 1952.</ref> ''Daarom is die winddreun diep'' (1951). ''Reën van erbarming'' (1952) speel af in ’n minder gegoede buurt van Johannesburg, waar die mynwerkers en ander gewone mense bly. Die eerlike Roelie van Wyk en sy broer Henkie is albei op dieselfde meisie verlief, maar Henkie is nie soos sy broer nie en kan nie vertrou word nie. Daar is ook Kitty, wat ’n gawe man aan die dood afstaan, maar nie werklik daaroor begaan is nie omdat sy nog nooit haar hart vir slegs een man kon gee nie, die ruwe Blondie Pretorius en Ralie Grové met haar onbeantwoorde liefde.
''Twee stuiwers vir ’n mossie'' (1959) speel af op die mynwerkersdorp Lover’s Walk. Hierdie mense word realisties uitgebeeld, met die baie karakters wie se lewens almal op mekaar s’n inwerk. Treffend is die natuurlike dialoog wat deur die karakters gebruik word en die wesenlike armoede en erbarmlikheid van hulle lewens, met die harde werklikheid wat telkens versag word deur die milde humorsin van die skrywer. Ook die karakterisering is oortuigend, met die karakters wat eg menslik voorgestel word in hulle sterk- en swakpunte.
Van ''Die mynramp'' (1964) is ’n Engelse rolprent, ''Pressure burst'', gemaak en die boek word ook in Nederlands vertaal en vir die radio verwerk. Nege blankes en 97 swart mense word in die myn vasgekeer wanneer die tonnel agter hulle toeval en die vasgekeerdes bevind hulle sonder kos, water of vars lug. Onder hulle is die leier Kalman Stern, die diep godsdienstige Duimpie Blom, die bekende geleerde en humanis dr. James Brown, die moordenaar Dempsey Mans en Boet Weber wie se gewete hom mal maak. Hulle weet dat slegs ’n wonderwerk hulle kan red en hierdie wete laat vreemde dinge in hulle gemoedere plaasvind. Verskeie mense se verhale word hier ineengevleg om die atmosfeer in so ’n druksituasie te skets en ook in die mense se verlede en hulle lewens te delf.
''Soos gras is sy dae''<ref name="ant">Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957.</ref> (1954) speel af teen die agtergrond van die Tweede Wêreldoorlog. Dit is ’n [[dorpsroman]] waarin die godsdiens, politiek en die liefde ’n groot rol speel. Ds. Charl Coetzee word aangestel as die eerste predikant van Jakkalskraal, waar hy gou ’n spesiale plek in Hester de Beer se hart verwerf. Charl se keuse is egter die aantreklike Werda Scholten. Met die uitbreek van die oorlog loop gemoedere egter gou hoog, met vriende wat in vyande verander weens botsende politieke beskouings. Die dominee en sy vrou raak betrokke in die gedrang en nou leer Charl eers werklik vir Werda en Hester ken. Hy word dan voor ’n baie moeilike keuse gestel, om te kies tussen sy roeping of sy liefde.
''Die tollenaar van Tiekiedraai''<ref name="ant" /> (1956) beskryf die eng bestaan van kleinhoewe-bewoners.
''Geboorteplaas'' (1959) is ’n plattelandse liefdesroman met die staking van die mynwerkers in 1922 as verdere agtergrond. Die hoofkarakter is Flip Staden, met sy liefde vir Geboorteplaas en vir die bure se dogter Emmie. Flip is egter arm en die plaas behoort nie aan hom nie, terwyl Emmie se ouers wil hê dat sy met die gladde Willem Mortel moet trou, sodat sy hulle eie armoede en swaarkry gespaar kan bly. Die siening van die karakters en die gebeurtenisse waarin hulle betrokke is, word op voortreflike wyse nie-sentimenteel en nugter uitgebeeld. Die taalgebruik is ook onopgesmuk en suiwer.
''Broer oor die visier'' (1963) het die Randse mynwerkerstaking van 1922 as tema. Walt Bruwer soek werk op die weduwee Hartjie Theron se plaas. Sy stel hom aan omdat sy ’n man op die plaas moet hê, want haar seun Ouboet is mynwerker aan die Rand en sy en haar dogters Lea en Ragel is alleen op die plaas. Gou word Walt se lewe verstrengel met dié van die Therons en almal se lewens word aangetas en meegesleur deur die spanning wat die mynstaking teweegbring.
''Son van geregtigheid'' (1965) is ’n roman oor die delwerslewe.
''Kas Plesie se hartseerdae'' (1966) skets die tronklewe, waar die eenvoudige plaasseun Kas Plesie hom in die skadu van die galg bevind. In die tronk kom hy in aanraking met die talle gevalle van klein tragiek by sy lotgenote en moet hy aanpas by die sieldodende afgeslotenheid van die lewe in gevangenskap. Sy enigste ligstraal is Raaltjie, die meisie om wie se ontwil hy soveel gely het en wat hy hoop vir hom sal wag al die jare wat hy in afsondering moet deurbring.
''Braakland van die bose''<ref>Cilliers, Stoffel. Beeld, 23 Junie 2008.</ref> (2008) speel af teen die einde van die negentiende eeu en is ’n gotiese roman oor boosheid en ander bonatuurlike gebeure. Dit is die verhaal van die jong seun Naas Ferreira, wat ’n uitgeworpene is by sy stieffamilie op die plaas Doornrug oor sy boggelrug, kort nek en hoë borsbene. Om hierdie rede moet hy in die perdestalkamertjie slaap. Op Doornrug gebeur snaakse dinge en die verhouding tussen die families op die plaas is baie stram. In die nagte dwaal Cornelia, dogter van sy oom en tante, oor die werf, maar Naas word verbied om daaroor te praat.<ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 19 Mei 2008.</ref>
''’n Sot op ’n plot'' (2008) is die vermaaklike verhaal van Lambertus Purgier wat saam met sy gesin ’n plot betrek. Hier leer hy gou dat die plotlewe sy eie stel reëls het. Hy het te kampe met ’n chroniese gebrek aan water, ’n hanslam wat moles maak en die versoeking van sy buurvrou met haar verleidelike nagklere. Dan kom die skoonfamilie ook nog by hulle afpak. Die verhaal word aangebied in episodes of kortverhale, waarin elke episode op sy eie staan.
In ''Drielaag'' (1964), ’n bundel wat ook verhale van [[Mikro]] en [[Dolf van Niekerk]] bevat, word Van Blerk se verhale ''Die kronieke van Asjas'' en ''Die esel'' opgeneem.
=== Geskiedkundige romas ===
Hy skryf verskeie boeke oor aspekte van die Suid-Afrikaanse geskiedenis, waaronder talle oor die Anglo-Boereoorlog. ''Vegter vir Vryheid'' (1963) behandel hierdie oorlog vanaf ’n Kaapse perspektief. Die Kolonialer Thys Lingeveldt sluit op grond van sy Engelse nooi se pa by die Britte aan om teen die Boere te veg. Hy voel hom egter dadelik ontuis by die Kakies en besluit gou om sy lot eerder by die Boere in te werp. Voordat hy die Engelse verlaat blaas hy eers eiehandig ’n ammunisietrein op. Thys word een van die Boere se beste verkenners, maar hy wonder steeds wat sy Engelse nooi, Cynthia, voel noudat hy die stem van sy gewete gevolg het en saam met sy mense veg. Twee boeke met die baasverkenner Danie Theron as hoofkarakter sien die lig.
''Die eerste verkenner'' (1969) speel af net voor die Jameson-inval waarin Danie deur generaal Piet Joubert op ’n geheime sending na Johannesburg gestuur word om uit te vind wat die Uitlanders beoog. Hy sluit as vrywilliger by ’n groep aan wat Jameson moes verwelkom en stel so sy eie lewe in gevaar. Teen hierdie agtergrond loop Danie se lewenspaadjie saam met dié van Hannie Neethling, sodat dit ook ’n aangrypende liefdesverhaal is.
In ''Boerespioen'' (1971) bevind Danie Theron hom net voor die uitbreek van die oorlog in Rhodesië en Natal, besig om sy lewe op die spel te plaas om belangrike inligting te bekom vir die regering van die Transvaal. Dit is die tyd van die Wielryerskorps, waarvan Danie die aanvoerder is, en manne soos Jack Hindon en Koos Jooste wat saam met hom werk. In hierdie twee boeke word feit en verdigsel op behendige wyse verweef en word die woeling en onsekerheid wat die Anglo-Boereoorlog voorafgegaan het op oortuigende wyse uitgebeeld.
''So ver na Mooigelegen'' (1971) is ’n liefdesverhaal uit die tyd van die Anglo-Boereoorlog. Die arm transportryer Coert Grové is dolverlief op Johanna Kruger, maar kan nie met haar trou voordat hy sy eie plaas het en vir haar kan sorg nie. Dan kry hy die kans van sy lewe. In ’n weddenskap met die ryk Org Steyn kan hy Mooigelegen kry as hy die grenslyne daarvan, sowat twintig myl oor berg en veld, in drie uur kan hardloop. Org sit die plaas in as prys vir die weddenskap, maar Coert het niks om aan te bied as hy die weddenskap verloor nie, behalwe vir Johanna. Na hierdie opspraakwekkende weddenskap wil Johanna egter niks meer met Coert te doen hê nie. Die Anglo-Boereoorlog breek uit en hulle moet deur swaar tye gelouter word voordat die noodlot hulle weer bymekaar bring.
’n Drieluik romans (''Die Stellalander'', ''Tuin van herinnering'' en ''Kronieke van die kampkinders'') beeld die lewe uit van ’n Afrikanergesin en hulle nasate, wat die tydperk vanaf die Anglo-Boereoorlog tot die begin van die depressie in 1929 dek.
''Die Stellalander'' (1972) is die verhaal van Hans Grobbelaar, wat Transvaal toe gaan om vir hom ’n vrou te soek. Hy raak betrokke by landsake wat hom nie aangaan nie en sluit by die Boeremagte aan, waar hy betrokke raak by vele veldslae. Die jong meisie Trienie Oberholzer begewe haar ook in die oorlog, vermom as jong burger. Hans ontdek haar geheim en besef dan dat sy die vrou is wat hy in die eerste plek kom soek het. Hulle trou met mekaar, maar Hans word gevang en geskiet as [[Kaapse Rebelle|Kaapse rebel]] en sy word in die sorg van ’n groepie voortvlugtende vroue gelaat.<ref>Brink, André P. Rapport, 27 Maart 1983.</ref>
''Tuin van herinnering'' (1982) is die opvolg hiervan, waar Trienie gevange geneem word wanneer sy op die punt staan om geboorte te gee. Sy word na die konsentrasiekamp geneem, waar elke dag ’n stryd om oorlewing is vir kind en volwassene. Trienie openbaar hier haar innerlike krag en is bereid om op te offer. Sy tree selfs medemenslik op teenoor ’n joiner en ontferm haar oor sy kinders. Teenoor die onreg van die oorlog is daar hier die diensvaardige menslikheid van die jong Engelse kampdokter Fensham, wat die hoë sterftesyfer onvermoeid teenwerk en op Trienie verlief raak. Die roman is gebaseer op ware belydenisse wat oor ’n lang tydperk deur die skrywer opgeteken is.
''Kroniek van die kampkinders'' (1989) neem die verhaal van diegene wat die konsentrasiekampe oorleef het verder, tot aan die begin van die depressie van 1929.
''Swart Oktober'' (1980) speel af tydens die Rebellie en die jare van die Eerste Wêreldoorlog en vertel van Koen Oberholzer se stryd om Hermina, die meisie wat hy liefhet, te wen. Daar word stories vertel oor haar en sy ouers keur nie die verhouding goed nie, maar hy staan by haar deur dik en dun, ook toe sy omtrent almal na aan haar verloor tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griep-epidemie]]. Hy gaan weg om geld te verdien om haar en haar boeties en sussies te onderhou. Wanneer hy eindelik kan terugkeer, kry hy die nuus dat sy getroud is met sy aartsvyand, die wrede Riekert Monsen. Koen glo nie die stories nie en Riekert se huis word dag en nag bewaak, wat hom laat vermoed dat Hermina teen haar sin gevange gehou word.
Van Blerk skryf ook die eerste roman wat spesifiek handel oor die storm en drang van die Ossewa-Brandwag tydens die Tweede Wêreldoorlog, naamlik ''En drie maal kraai die haan'' (1968), wat later (1989) heruitgegee word onder die titel ''Stormjaer''. Die liefde tussen die Afrikaner Thys Lombaard en die Engelse Ruth Fremont speel af teen hierdie agtergrond, met gemoedere wat hoog loop tussen Afrikaner en Engelsman en selfs Afrikaner en Afrikaner.
Die Slagtersnek-rebellie is die tema van ''Blydevooruitzicht'' (2001) en die slag van Majuba word uitgebeeld in ''Bo-op Majuba brand ’n lig'' (2001).
=== Spanningsverhale ===
’n Hele aantal spanningsverhale verskyn uit sy pen. ''Die verklikker'' (1963) is die verhaal van Schalk Pretorius se stryd om oorlewing wanneer die mense wat hy verraai het hom begin agtervolg. Hulle is Ursula Meiring, die meisie met wie hy sou trou; Peet Williams en Gert Pieterse, sy kamerade wat saam met hom gewerk het in die oorlogsjare en saam met wie hy tronk toe is en planne beraam het om te ontsnap. Daar was egter ’n verklikker in hulle midde en alles het daarop gedui dat dit Schalk was. Vir tien jaar kon Schalk dit nie waag om sy voete in Suid-Afrika te sit nie, maar nou het hy teruggekom om te probeer om sy vriende te oortuig van sy onskuld en om vir Ursula te probeer terugwen. Die haat het oor die jare egter reeds diep in sy vriende se harte posgevat.
''Nag oor Ninevé'' (1968) speel af in Dar-es-Salaam, vanwaar ’n groep Kommuniste, wat almal een of ander tyd uit Suid-Afrika ontvlug het, ’n aanslag op Suid-Afrika beplan. Willem Steyn is een van Suid-Afrika se berugste Kommuniste en hy is ook hier, maar slegs ’n paar offisiere in die Veiligheidspolisie weet dat hy eintlik ’n spioen vir sy land is. In Dar-es-Salaam vind hy gou uit dat die kontakpersoon uitgeskakel is en hy vind dit onmoontlik om met die Veiligheidspolisie kontak te maak, selfs toe hy uitvind dat die aanval reeds oor drie dae gaan plaasvind. Dit lyk asof slegs ’n wonderwerk hierdie belangrike inligting in Suid-Afrika kan kry.
''Plek van die dooie geeste'' (1982) is ’n spanningsverhaal in die Klub 707-reeks, waarin ’n geselskap ’n ekspedisie in die woestyn onderneem, op soek na die verlore stad in die Kalahari. Zirk Immelman se redes om by die ekspedisie te wees draai rondom die San-legende van verborge skatte wat onder die sandkors verskuil lê en die stil donkerkopmeisie wat ook saamgaan, maar vir Renate is dit net ’n vreemde, opwindende vakansie saam met miljoenêrsvriende. Professor Greunewal lei die ekspedisie en hulle vind meer as net argeologiese wondere, wat die soekgeselskap laat ontaard in gierigaards wat nie meer hulle beste vriende sal ontsien nie.
In twee boeke gee hy sy lewenservarings en herinneringe weer. ''Dé wêreld, hier’s ’n kind vir jou'' (1995) is sy lewensverhaal vanaf sy geboorte tot die 1948-verkiesing toe die Nasionale Party aan bewind gekom het en ''My God, my volk, my land, Suid-Afrika'' (1996) neem sy lewensverhaal verder tot en met die middel negentigerjare. Beide boeke gee ’n interessante blik op gebeure in die geskiedenis en beskryf talle gebeurtenisse wat nog nie elders verstrek is nie. Die skrywer se sienings word weergegee sonder om doekies om te draai, maar sonder om beledigend of neerhalend te wees, terwyl hy deurentyd weldeurdagte motiverings vir sy standpunte gee.
=== Jeugromans ===
Hy skryf ook verskeie jeugromans. Die ''Blou Tartare''-reeks is bendeverhale, waar Faanman en sy maats die een spannende avontuur na die ander beleef, met die verhoudings tussen mense en tussen mens en dier op die voorgrond.
''Die wonderperd'' (1965) beskryf Faanman se twee groot kwellings. Teen ’n uitdruklike verbod in het die Blou Tartare ’n foefieslaaid gebou en daardeur het Japie sy kreupel beentjie gebreek en lê hy nou en wegkwyn in die hospitaal. Dan wil Faanman baie graag die klein skimmelperdjie Kleinmeid hê. Die vurige wilde perdjie wil nie toelaat dat enigeen haar bemeester nie. Hierdie twee dinge veroorsaak dat sy skoolrapport nie goed is nie.
In ''Ou meisiewagter'' (1966) kom ’n Amerikaanse miljoenêrskind by hulle bly. Claire O’Donovan se koms gooi dinge nog meer omver as wat Faanman kon gedink het. Die meisiekind wil nie haar plek ken nie en volg hom oral waarheen hy gaan, selfs na die geheime vergaderplek van die Blou Tartare. Hy moet ook Engels praat, want sy ken geen woord Afrikaans nie. Die heel ergste is dat dit skielik nie so onaardig is om ’n meisiekind in die huis te hê nie.
In ''Die spooklig'' (1968) gewaar die Blou Tartare op die eerste aand van hul vakansie op Perdeplaas ’n lig in die verte wat geheimsinnig verskyn en verdwyn. Hulle stel ondersoek in en vind dat die ou halfklaar kasteel in die rante nie meer verlate is nie. Om die geheim op te los, doen die [[Tartare]] iets wat hulle nooit sou gewaag het as hulle bietjie nagedink het nie. Dit dompel hulle in lewensgevaar.
In ''Die renperd'' (1972) beveel sy pa hy moet die perd Kleinmeid verkoop, maar Faanman sal eerder wegloop. So maklik gaan hy egter nie die probleem oplos nie Sy vriend Japie Smit is egter reeds lank in Amerika vir behandeling en Japie se ma skryf in ’n brief dat die dokters Japie se gebreklike been heeltemal gesond kan maak as hulle die nodige geld daarvoor kan vind. Die Blou Tartare doen hul bes om die geld te kry, maar hulle kry nie genoeg nie. Boonop raak Faanman betrokke by ’n kranksinnige man.
''Faanman speel Kupido''(1978) beskryf sy pogings om twee onderwysers se liefdeslewe te bevorder en sy deursettingsvermoë op die renbaan. ''Faanman slaags met terroriste'' (1979) speel af tydens Faanman se besoek aan sy oom in Rhodesië se plaas, waar hy ’n onvergeetlike vakansie saam met sy maats meemaak. Op die laaste aand voor hulle vertrek slaap hulle sommer in die boomhuis, maar word wakker van masjiengeweervuur onder die boom en sodoende raak hulle betrokke by die bosoorlog teen die terroriste.
''Roman en Robyn'' (1964) is twee speurhonde en die verhaal beeld hulle verhouding met hulle leermeester uit en hulle avonture in die bekamping van misdaad.
''Die tweebeenjagter en ander kinderstories'' (1965) is kortverhale vir jonger kinders, met die elemente van sprokies en fabels daarin verweef. Inheemse motiewe van die swart en bruin mense word vermeng met die Westerse sprokieserfenis.
’n Weeskind is die hoofkarakter in ''Die treinstelers'' (1966). Hy ontsnap uit ’n verbeteringskool en word dan deur vier boemelaars “aangeneem”.
''Die tier van Ruigberg'' (1973) is die verhaal van Boetman en sy hond Boel se stryd teen die mensvretertier in die klowe van Ruigberg. Die grootmense is taamlik skepties oor die bestaan van die tier, totdat ’n maat van Boetman lelik verskeur word. Boetman moet eindelik ’n groot keuse maak tussen sy liefde vir sy hond en sy maatjie.
''Boeta gaan op kommando'' (1977) vertel van die elfjarige Boeta se ontsnapping uit die konsentrasiekamp om ’n boodskap na generaal De Wet te neem.
''Sakman staan vas'' (1982) se hoofkarakter is die tienjarige Sakman Bibbejee. Hy glo dat hy op sy ouderdom volleerd is en gaan dus eerder saam met sy pa na die delwerye toe as om verder skool te gaan. Sy donkie Bileam gaan natuurlik saam en besorg vir Sakman groot vreugde, maar ook baie skade en skande. Die dag toe die aarde oopskeur om die Noortmandogters en Lenie Vergotini in te sluk, staan Sakman en Bileam egter vas en weet almal dat hy dit nog ver sal bring.
''Die edelvalk van Donkerkruin'' (1985) vertel van Org, sy makgemaakte jagvalk en sy maats se ontmoeting met ’n ontsnapte misdadiger wat in die berge skuil.<ref>Le Roux, Marina. Die Burger, 22 Junie 1989.</ref>
''Bewaker van die oerbos'' (1988) handel oor natuurbewaring,<ref>Steenberg, Elsabe. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 27 no. 1, Februarie 1989.</ref> waar Peetman Naudé, enigste seun van ’n veldwagter, ’n nuwe dwergbosbok ontdek.<ref>Steenberg, Elsabe. Beeld, 22 Mei 1989.</ref> Hy moet die skaars bok beskerm teen die baie jagters en vernielers in die bos, veral die Minnaars. Hulle is die seuns van die nuwe hoofveldwag wat slegs daarin belangstel om toeriste deur die bos te neem en hulle toelaat om die wilde diere te skiet. Dit is net Naomi, ’n dogtertjie wat deur die Minnaars onder pleegsorg geneem is, wat bereid is om hom by te staan.
=== Liefdes- en spanningsverhale ===
''Die grootste liefde'' (1959) is ’n liefdesverhaal wat in die Waterlelie-reeks van slapbandboeke verskyn. Sy eie mense het hulle rug op Wil Richter gekeer en die samelewing het hom verban, maar Maria Breedt het besluit dat sy nie ’n onskuldige man aan sy lot kan oorlaat nie.
Van Blerk skryf ook ’n aantal spanningsverhale onder die skuilnaam Melt Froneman, wat insluit ''Die rower van Eldorado'', ''Stil is die nag'', ''Die jagter van O’djidji'', ''Wagters van Walhalla'' en ''Stel ’n strik vir ’n jakkals''.
=== Digkuns ===
Die gedigte wat hy tydens sy gevangenskap in die tronk geskryf het, gee hy self in 1993 uit onder die titel ''Biegverse uit die dodesel en ander gedigte''. Reeds die versoek voorin die bundel, “resensies nie verlang”, dui aan dat hy hier nie aanspraak maak op letterkundige meriete nie. Die gedigte is egter interessant aangesien dit ’n insae gee in sy denkprosesse en politieke oortuigings van daardie tyd. Die verse word in vier afdelings verdeel, naamlik ''Biegverse uit die dodesel'' (wat almal in 1942 in die dodesel geskryf is, waar sy eie sterfte sy gedagtes oorheers), ''Bloed en bodem'' (waarin hy besin oor vaderlandsliefde en die politiek), ''Verse van verset'' (waarin hy hoofsaaklik bestek opneem van eie gevoelens) en ''Katkoppe'' (wat bestaan uit kort oordenkings oor ’n aantal onderwerpe.
== Eerbewyse ==
Om sy sewentigste verjaardag in 1985 te herdenk reël die uitgewery Juventus ’n klein geselligheid waartydens die literator P.D. van der Walt ’n kort oorsig oor sy werk lewer, en Gert Basson, hoofbestuurder van die uitgewershuis, ’n leergebinde eksemplaar van sy jongste jeugroman, ''Die edelvalk van Donkerkruin'', aan hom oorhandig. Die treffende oorspronklike volkleuromslag van die boek deur Annette Stork is geraam en deur Kobie Gouws, die hoofuitgewer, aan die skrywer geskenk. Die Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings (F.A.K.) ken in 1996 ’n oorkonde aan hom en F.A. Venter toe vir hulle onderskeidelike bydraes tot die bekendstelling en bevordering van die Afrikaner se geskiedenis deur hulle boeke. in 1996 vereer die destydse Konserwatiewe Party hom op die Transvaalse kongres met ’n oorkonde ter erkenning van sy bydrae in die stryd van die Boere-Afrikaner om sy land te behou en te herwin. In 2005 vereer die Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) hom vir sy bydrae tot die Afrikaanse literatuur. Ook die skool waar hy sy eerste klasse ontvang het, vereer hom.
== Publikasies ==
Werke wat uit sy pen verskun sluit in:<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Van_Blerk,_Hendrik_Stephanus{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Springbokboeke: http://www.springbokboeke.co.za/html/h_s__van_blerk2.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170803172104/http://www.springbokboeke.co.za/html/h_s__van_blerk2.html |date= 3 Augustus 2017 }}</ref><ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AVan+Blerk%2C+H.+S.&qt=hot_author</ref>
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|1949
|''Dit blom tussen Bantoms''
|-
|1950
|''Los donkies''
|-
|1951
|''Daarom is die winddreun diep''
|-
|1952
|''Reën van erbarming''
|-
|1953
|''Die wilde Ier''
|-
|1955
|''Soos gras is sy dae''
|-
|1956
|''Die tollenaar van Tiekiedraai''
|-
|1958
|''Lied in die hart''
|-
|1959
|''Geboorteplaas''
|-
|1959
|''Twee stuiwers vir ’n mossie''
|-
|(?) Waterlelie-reeks
27 Nov. 2010
|'''''Die grootste liefde'''''
Heruitgawe ter viering van
HS van Blerk se 95ste Verjaarsdag
|-
|(?) Waterlelie-reeks
27 Nov. 2010
|'''''Lied in die hart'''''
Heruitgawe ter viering van
HS van Blerk se 95ste Verjaarsdag
|-
|1963
|''Broer oor die visier''
|-
|1963
|''Die verklikker''
|-
|1963
|''Vegter vir vryheid''
|-
|1964
|''Roman en Robyn''
|-
|1964
|''Die mynramp''
|-
|
|''Drielaag'' (saam met Mikro en Dolf van Niekerk)
|-
|1965
|''Son van geregtigheid''
|-
|1965
|''Die tweebeenjagter en ander kinderstories''
|-
|1966
|''Kas Plesie se hartseerdae''
|-
|1966
|''Die treinstelers''
|-
|1967
|''Die oorlogsavonture van klein Ben''
|-
|1968
|''En drie maal kraai die haan''
|-
|1968
|''Nag oor Ninevé''
|-
|1969
|''Die eerste verkenner''
|-
|1971
|''So ver na Mooigelegen''
|-
|1971
|''Boerespioen''
|-
|1972
|''Die Stellalander''
|-
|1973
|''Die tier van Ruigberg''
|-
|1977
|''Boeta gaan op kommando''
|-
|1980
|''Swart Oktober''
|-
|1982
|''Plek van die dooie geeste''
|-
|1987
|''Sakman staan vas''
|-
|2002
Heruitgawe
|''Tuin van herinnering''
''(Majuba Reeks No.4)''
|-
|1985
|''Die edelvalk van Donkerkruin''
|-
|1988
|''Bewaker van die oerbos''
|-
|1989
|''Stormjaer''
|-
|1989
|''Kroniek van die kampkinders''
|-
|2003
Heruitgawe
|''Kroniek van die kampkinders''
''(Majuba Reeks No.5)''
|-
|1993
|''Biegverse uit die dodesel''
|-
|1995
|''Dé wêreld, hier’s ’n kind vir jou''
|-
|1996
|''My God, my volk, my land, Suid-Afrika''
|-
|2001
|''Blydevooruitzicht''
|-
|1999
|''Bo-op Majuba brand ’n lig''
''(Majuba Reeks No.2)''
|-
|2004
|''Spookstories''
|-
|2008
|''Braakland van die bose''
|-
|2008
|''’n Sot op ’n plot''
|-
|
!Die Blou Tartare-reeks:
|-
|1965
|''Die wonderperd''
|-
|1966
|''Ou meisiewagter''
|-
|1968
|''Die spooklig''
|-
|1972
|''Die renperd''
|-
|1978
|''Faanman speel Kupido''
|-
|1979
|''Faanman slaags met terroriste''
|-
|
!Boeke onder die naam Melt Froneman
|-
|1965
|''Die rower van Eldorado''
|-
|1966
|''Stil is die nag''
|-
|1976
|''Die jagter van O’djidji''
|-
|1977
2009 2de Druk
|''Wagters van Walhalla''
|-
|1978
|''Stel ’n strik vir ’n jakkals''
|}
== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede''. Nasou Beperk. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964.
* Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis''. Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970.
* Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988.
* Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2''. Academica. Pretoria, Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983.
* Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe, 2005.
* Lindenberg, E. (red.'') Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973.
* Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 163.
* Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel''. Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969.
* Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998.
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom''. Lapa-Uitgewers. Eerste uitgawe. Tweede druk, 2005.
=== Tydskrifte en koerante ===
* Laubscher, Louise. ''FAK vereer skrywers vir bydrae tot geskiedenis.'' Beeld, 18 Julie 1996.
* Van der Walt, P.D. ''H.S. van Blerk word sewentig''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986.
=== Internet ===
* Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/12/28/B1/3/HSDOOD.html
* Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2010/12/28/SK/13/HSDOOD_1823.html
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 18 Maart 2014: www.litnet.co.za
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Van Blerk, Hendrik}}
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1915]]
[[Kategorie:Sterftes in 2010]]
rcl3vx4nwhvnnww9164u8m90va41tt9
Wikipedia:Hoe kan ek help?
4
53531
2909165
2896094
2026-06-04T02:57:33Z
~2026-33201-27
208839
/* */ AMAMINDIANews
2909165
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Creative Commons Main ek Yuva ladka hun bahut to Shanti mein yah Khwab lekar ji raha hun mera yah Khwab Hai Jo Main Koi Aisa shikshak madrasa banaun Samastipur jila Raj Bihar Patna se main hun villain karta hun mera janm vrat 11/20/2007 naujawan ko kahiye kahana chahta hun
$12223
#2026
== Hoe kan ek help? ==
Jy kan help deur:
# Jou vriende en familie oor ons te vertel. Baie mense dink dat Wikipedia net in Engels geskryf word...
# [[:Kategorie:Gaan taal na|Taal]] na te gaan.
#: Kan jy 'n sin verbeter? Is die spelling reg? Moet daar 'n komma bygevoeg word? Kliek "wysig" en verbeter dit!
# [[:Kategorie:Saadjies|Saadjies]] uit te brei.
#: Weet jy meer? Kan jy 'n verwysing vind?
# [[Wikipedia:Kernartikels|Kernartikels]] (of [[Wikipedia:Lys van onderwerpe|ander artikels]]) te skep.
#: Maar doen dit liewer nadat jy 'n bietjie [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|geleer]] het hoe om artikels te skep en te wysig. Dit is nie moeilik nie, maar voorkom probleme.
# Artikels te verbeter
#:Artikels in [[:Kategorie:Wikipedia skoonmaak|hierdie]] kategorie kan jou hulp gebruik
# Artikels te vertaal.
#: Praat jy Frans of Hindi? Engels? Chinees? Daar is artikels op hulle Wikipedias wat jy kan gebruik om 'n pragtige artikel in Afrikaans te skep. Dit kan 'n vertaling wees, maar dit kan ook jou eie weergawe wees, wat beter aangepas is vir 'n leser wat Afrikaans praat.
# [[:Kategorie:Gewensde beelde|Beelde]] by 'n artikel te voeg.
#: Daar is reeds baie beelde beskikbaar op [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia commons]. Maar daar is veral in Suid-Afrika en Namibië nog baie wat ontbreek. Vat jou kamera en neem 'n foto van 'n plantjie, voël, vis of kragsentrale wat nog ontbreek.
== Hoe leer ek dit? ==
#
'''Sien gerus [http://maroelamedia.co.za/ Maroela Media] se opleidingsvideo's om meer te leer:'''
#: [https://www.youtube.com/watch?v=ZqX7Pv9JMdw Hoe om te registreer op Wikipedia]
#
#: [https://www.youtube.com/watch?v=W8_eFaCqJOc Hoe om 'n bestaande artikel te vertaal op Wikipedia]
#
#: [https://www.youtube.com/watch?v=l67aM3622_M Hoe om 'n nuwe artikel te skep of om 'n bestaande artikel te redigeer (verbeter of uit te brei)]
#
== Is daar meer wat ek kan doen? ==
Daar is baie meer wat jy kan doen! Maar jy moet dalk 'n bietjie leer hoe. Kyk gerus na [[Wikipedia:Agterstand]]. Daar is klomp takies om jou besig te hou wat ons Wikipedia sal verbeter.
Andersins, sien gerus in die [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] vir meer inligting.
[[Kategorie:Wikipedia]]
82lgw9bw1da49af2x78cpiz98hqrgxk
2909166
2909165
2026-06-04T03:04:56Z
Mtarch11
126359
Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-33201-27|~2026-33201-27]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]]
2844790
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Creative Commons Intl Map.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die aanpasbare [[:en:Creative Commons|Creative Commons]] lisensie vir skeppende werke, waarvan Wikipedia 'n vername gebruiker is, is reeds aangepas vir Suid-Afrikaanse jurisdiksie.]]
[[Lêer:Wiki rules.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die [[Afrikaanse Wikipedia]] was alreeds twintig jaar oud in November 2021. Om hierdie projek van die nie-winsgewende [[Wikimedia Stigting]] voort te sit, bly dit volkome afhanklik van vrywilligers, mense soos jy!]]
Is jy lief vir Afrikaans? Dan is Wikipedia 'n kans vir jou om Afrikaans te help!
Ons wil seker maak dat Afrikaans 'n volwaardige taal van die Internet word. Skoliere moet byvoorbeeld inligting in hul eie taal kan vind.
== Hoe kan ek help? ==
Jy kan help deur:
# Jou vriende en familie oor ons te vertel. Baie mense dink dat Wikipedia net in Engels geskryf word...
# [[:Kategorie:Gaan taal na|Taal]] na te gaan.
#: Kan jy 'n sin verbeter? Is die spelling reg? Moet daar 'n komma bygevoeg word? Kliek "wysig" en verbeter dit!
# [[:Kategorie:Saadjies|Saadjies]] uit te brei.
#: Weet jy meer? Kan jy 'n verwysing vind?
# [[Wikipedia:Kernartikels|Kernartikels]] (of [[Wikipedia:Lys van onderwerpe|ander artikels]]) te skep.
#: Maar doen dit liewer nadat jy 'n bietjie [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|geleer]] het hoe om artikels te skep en te wysig. Dit is nie moeilik nie, maar voorkom probleme.
# Artikels te verbeter
#:Artikels in [[:Kategorie:Wikipedia skoonmaak|hierdie]] kategorie kan jou hulp gebruik
# Artikels te vertaal.
#: Praat jy Frans of Hindi? Engels? Chinees? Daar is artikels op hulle Wikipedias wat jy kan gebruik om 'n pragtige artikel in Afrikaans te skep. Dit kan 'n vertaling wees, maar dit kan ook jou eie weergawe wees, wat beter aangepas is vir 'n leser wat Afrikaans praat.
# [[:Kategorie:Gewensde beelde|Beelde]] by 'n artikel te voeg.
#: Daar is reeds baie beelde beskikbaar op [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia commons]. Maar daar is veral in Suid-Afrika en Namibië nog baie wat ontbreek. Vat jou kamera en neem 'n foto van 'n plantjie, voël, vis of kragsentrale wat nog ontbreek.
== Hoe leer ek dit? ==
#
'''Sien gerus [http://maroelamedia.co.za/ Maroela Media] se opleidingsvideo's om meer te leer:'''
#: [https://www.youtube.com/watch?v=ZqX7Pv9JMdw Hoe om te registreer op Wikipedia]
#
#: [https://www.youtube.com/watch?v=W8_eFaCqJOc Hoe om 'n bestaande artikel te vertaal op Wikipedia]
#
#: [https://www.youtube.com/watch?v=l67aM3622_M Hoe om 'n nuwe artikel te skep of om 'n bestaande artikel te redigeer (verbeter of uit te brei)]
#
== Is daar meer wat ek kan doen? ==
Daar is baie meer wat jy kan doen! Maar jy moet dalk 'n bietjie leer hoe. Kyk gerus na [[Wikipedia:Agterstand]]. Daar is klomp takies om jou besig te hou wat ons Wikipedia sal verbeter.
Andersins, sien gerus in die [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] vir meer inligting.
[[Kategorie:Wikipedia]]
ko87i04vp5hiwmrsc2xa2e8lyq5si6z
Diario Frontera
0
57033
2909076
2906438
2026-06-03T12:42:56Z
Jcb
223
2909076
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
{{Gaan taal na}}
Die '''Diario Frontera''' is 'n [[Venezuela|Venezolaanse]] [[koerant|streekskoerant]] wat se hoofkwartier in [[Ejido]], in die staat van [[Mérida, Venezuela|Merida]] geleë is.<ref>[http://books.google.es/books?id=UoAEXSM4U60C&pg=PA63 Versión beta: tendencias de la prensa y el periodismo del siglo XXI en Venezuela.] Carlos Delgado Flores. Publicaciones UCAB ([[Universidad Católica Andrés Bello]]), [[Caracas]], 2008. {{ISBN|980-244-555-X}}, pág. 63</ref><ref name="prod">[http://www.producto.com.ve/291/notas/portada4.html Entre frontera y montaña.] Revista Producto. Febrero de 2008. Edición 291. Caracas, Venezuela.</ref> Die koerant is in [[1978]] gestig, en hulle slagspreuk is "El diario del Occidente del País" (Die koerant van die weste van die land).
== Kenmerke ==
Die koerant is as 'n standaard gekleurde formaat versprei. Dit bevat streeks-, nasionale- en internasionale nuus. Dit het twee aanvullings, uitgereik elke Sondag: ''Aquí entre Nos'' tydskrif, en 'n aanvulling vir kinders, ''Chipilín''.<ref name="prod" /> Dit het 'n spesiale uitgawes vir die geleenthede soos ''[[Feria del Sol (Mérida)|Feria del Sol]]'' en ''Día del Trabajador''.<ref name="prod2">{{Cite web |url=http://www3.producto.com.ve/articulo.php?art=718&edi=39&ediant= |title=argiefkopie |access-date=20 Augustus 2011 |archive-date=30 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330234722/http://www3.producto.com.ve/articulo.php?art=718&edi=39&ediant= |url-status=dead }}</ref>
== Geskiedenis ==
''Diario Frontera'' is op 12 Augustus 1978 deur José Benedicto Monsalve gestig, saam met die skrywer Rafael Angel Gallegos, wat die eerste direkteur was. Aan die begin, was dit in swart en wit koerant met 'n roterende besit deur ''Diario Critica'' gedruk.
In die tagtigerjare, ''Diario Frontera'' het 'n algemene koerant, in swart en wit gedruk en met 20 bladsye. Sedert 1989, het dit gedruk is om 'n bladsy of 'n gedeelte toegewy aan die [[Universiteit van die Andes (Venezuela)|Universiteit van die Andes]], as gevolg van die groot aantal studente en die belangrikheid van die Universiteit in die lewe van die stad.
In Junie 2005, is dit 'n navraag oor' n student van die Universiteit wat deur die polisie doodgemaak gedruk. Diario geskryf het dat die student deur die polisiemanne het getref, maar het ook onthul sy deel uitmaak van 'n gewapende politieke groep. Die hoofkwartier van die koerant was aangeval deur groepe studente, dit was die begin van die onluste wat dan oor die hele stad versprei.<ref>http://www.eluniversal.com/2005/06/14/pol_art_14111C.shtml</ref><ref>http://www.eluniversal.com/2005/06/15/pol_art_15109A.shtml</ref> Die pleidooie van Verslaggewers Sonder Grense bly ongehoord.<ref>http://www.ifex.org/venezuela/2005/06/20/molotov_cocktail_attack_on_daily/</ref>
In 2008, op die viering van die dertigste verjaardag, het Diario opgeknapte grafika (logo, lettertipe).<ref name="prod2" />
== Direkteurs ==
* Rafael Ángel Gallegos
* Alcides Monsalve
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakel ==
* {{es}} [http://www.diariofrontera.com/ Diario Frontera se amptelike webwerf]
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Venezolaanse koerante]]
oer4e9dzj7wwmafzvn8g4sizhe4iwa3
Spreewald
0
58094
2909229
2719938
2026-06-04T09:30:51Z
~2026-22503-02
206103
CSS verandering vir donkermodus
2909229
wikitext
text/x-wiki
<div style="border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
[[Lêer:Spreewald 04-2016 img03 Spree near Luebbenau.jpg|200px]]<br /><br />
<big>'''Spreewald / Błóta'''</big>
'''Historiese kultuurlandskap en<br />[[Unesco]]-biosfeerreservaat'''
----
'''Ligging'''<br /><br />
[[Lêer:Karte Biosphärenreservat Spreewald.png|180px]]<br /><br />
[[Brandenburg]], [[Duitsland]]
----
'''Oppervlakte'''<br />
500 km²<br />waarvan [[biosfeerreservaat]]: 488 km²
----
'''Bevolking'''<br /><br />
[[Lêer:Spreewald 2009 076 (RaBoe).jpg|160px]]<br /><br />
50 000
----
'''Tale'''<br />
[[Duits]], [[Neder-Sorbies]]
</div>
Die '''Spreewald''' ([[Neder-Sorbies]]: ''Błóta'', "Moerasland") is 'n uitgestrekte laagland en historiese kultuurlandskap in die suidooste van die [[Duitsland|Duitse]] deelstaat [[Brandenburg]], geleë in die administratiewe distrikte [[Dahme-Spreewald]] en [[Oberspreewald-Lausitz]], sowat 100 kilometer suidoos van [[Berlyn]]. Die Spreewald vorm die noordelikste deel van Neder-[[Lausitz]] met [[Cottbus]] as die politieke en kulturele sentrum. Sy hoofkenmerk is die natuurlike vertakkings van die Spreerivier wat deur kunsmatige kanale aansienlik uitgebrei is. Die rivier- en moeraslandskap word sedert 1991 as [[Unesco]]-[[biosfeerreservaat]] beskerm.
[[Lêer:Karte Spreewald.png|duimnael|links|Kaart van die Spreewald]]
Dit was veral die [[Sorbe]], 'n [[Wes-Slawiese tale|Wes-Slawiese volk]], wat hul stempel op die kultuurlandskap Spreewald afgedruk het. Die gebied het lankal tot een van die bekendste en gewildste toeristebestemmings in Brandenburg ontwikkel.
== Soortgelyke landskappe in Europa ==
* [[Marais Poitevin]] in die Franse geweste [[Nieu-Akwitanië]] en [[Pays de la Loire]]
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie-inlyn}}
{{Koördinate|51|54|50|N|13|55|35|O|region:DE_type:landmark|aansig=titel}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Brandenburg]]
[[Kategorie:Streke van Duitsland]]
jm0l6iuu2ca4halpr43wk9yg4ygjznn
KwaZulu-Natal Midlands
0
58281
2909155
2545275
2026-06-04T00:11:21Z
Xqbot
7405
dubbele aanstuur na [[KwaZulu-Natalse Middeland]] reggemaak
2909155
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[KwaZulu-Natalse Middeland]]
[[Kategorie:Titels met spelfoute]]
arb4focidq6qg9lqj55vin45e1v2ejo
Lørslev
0
59443
2909112
2232235
2026-06-03T15:40:01Z
~2026-22503-02
206103
2909112
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Lørslev
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=
|bynaam=
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=Bogbusstoppestedet i Lørslev ubt.jpeg
|beeldgrootte=
|beeldbyskrif=
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=
|vlagskakel=
|beeld_seël=
|seëlskakel=
|seëlgrootte=
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=120px
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart=Denemarke
|duimdrukkeretiketposisie=onderkant
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Denemarke}}
|onderafdelingtipe1=[[Streke van Denemarke|Streek]]
|onderafdelingtipe2=[[Munisipaliteit]]
|onderafdelingtipe3=
|onderafdelingtipe4=
|onderafdelingnaam1=Noord-Jutland
|onderafdelingnaam2=Hjørring
|onderafdelingnaam3=
|onderafdelingnaam4=
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=
|stigtingsdatum=
|stigtingstitel2=
|stigtingsdatum2=
|stigtingstitel3=
|stigtingsdatum3=
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinate = {{Koördinate|57|25|N|10|4|O|region:ZA_type:city_source:GNS-enwiki|aansig=inlyn,titel}}
|bevolking_soos_op=2008
|bevolkingnotas=
|bevolking_totaal=305
|bevolkingsdigtheid_km2=
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=
|utcafset=
|tydsone_DST=
|uctafset_DST=
|poskodetipe=
|poskode=
|skakelkode=
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=
}}
'''Lørslev''' is 'n nedersetting in die [[Denemarke|Deense]] Noord-Jutlandstreek van die Hjørring-munisipaliteit. Dit het 305 inwoners (2008).
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Lorslev}}
[[Kategorie:Nedersettings in Denemarke]]
f98co8tiwamb4mmlbl4katgg9lf4jf2
Johannes Gouws
0
64687
2909115
2809554
2026-06-03T15:42:41Z
~2026-22503-02
206103
2909115
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas militêre persoon
|naam =Johannes Stephanus Gouws
|gebore = [[13 Augustus]] [[1919]]
|oorlede = [[29 Maart]] [[1944]]
|beeld =
|byskrif =
|bynaam =
|geboorteplek = [[Bultfontein]]
|sterfteplek = [[München]], [[Duitsland]]
|lojaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}
|tak = [[Britse Lugmag]]
|diensjare = 1940–1944
|rang = Luitenant
|eenheid = 41 Eskader, 40 Eskader
|poste = Vlieënier
|oorloë = [[Tweede Wêreldoorlog]]
|toekennings =
|familie =
|anderwerk =
}}
'''Johannes Stephanus Gouws''' ([[13 Augustus]] [[1919]] in [[Bultfontein]] - [[29 Maart]] [[1944]] in [[München]], [[Duitsland]]) was 'n [[Suid-Afrika]]anse vlieënier tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en het bekend geraak weens sy deelname aan die groot ontsnapping uit [[Stalag Luft III]] op [[24 Maart]] [[1944]].
== Vroeë jare ==
Gouws was die oudste van vier kinders en het sy laerskooljare op 'n plaasskool naby sy ouers se familieplaas, Dankbaarheid, naby [[Bultfontein]] deurgebring. Hy het gematrikuleer aan die Hoërskool Bultfontein en daarna aansoek gedoen vir vliegopleiding by die lugmag. Sy aansoek is afgekeur weens sy swak Engels. Hy werk vir 'n jaar vir die Polisie en skryf daarna in vir 'n B.Sc-graad aan die [[Universiteit van die Vrystaat]]. Hier het sy Engels verbeter en hy neem deel aan 'n vliegopleidingsprogram vir studente.
== Tweede Wêreldoorlog ==
Hy doen weer aansoek by die lugmag en sy aansoek word aanvaar gedurende [[Mei]] [[1940]]. Na sy opleiding vertrek hy na Noord-Afrika as lid van 41 Eskader vanaf [[Brandfort]]stasie gedurende Mei [[1941]]. Hy doen 'n noodlanding op [[18 Augustus]] [[1941]] in Abessenië (deesdae [[Ethiopië]]) na enjin probleme. Hy en sy mede-vlieënier bereik veiligheid na nege dae se omswerwinge in die woestyn. Hy keer terug na Suid-Afrika vir 'n kort vakansie en vertrek daarna na [[Libië]] as deel van 40 Eskader. Hy word gedurende April 1942 in sy [[Curtiss P-40 Warhawk|Tomahawk]] afgeskiet en word na die krygsgevangenekamp Stalag Luft III naby Sagan in Duitsland geneem.
== Stalag Luft III ==
Daar was ongeveer 1,200 gevangenes in die kamp, 'n klompie was Suid-Afrikaners. [[Roger Bushell]] was die hoof van die ontsnappingskomitee. Gouws was deel van die groepie wat 'n oplossing moes bedink om van die grond ontslae te raak wat uit die tonnels kom. Tydens die aand van [[24 Maart]] [[1944]] ontsnap Gouws, hy was die vierde persoon wat by die tonnel uit is. Gouws en 'n mede Suid-Afrikaner, Rupert Stevens, vorder maklik per trein tot by die [[Switserland|Switserse]] grens.
By Lindau word hulle egter weer gevang toe 'n Duitser snuf in die neus gekry het en die Engelse groetwoord ''goodbye'' gebruik het om hulle met die groetslag te toets. Stevens reageer egter daarop in Engels en hulle word weer gevang. Gouws en Stevens word per trein geneem na [[Munchen]] deur die militêre polisie. Op 28 Maart 1944 word drie [[Gestapo]] agente opdrag gegee om Gouws en Stevens te vermoor. Die agente neem dié twee op 'n motorrit uit Munchen en stop later in die platteland, kamstig sodat die twee hulle self kon verlig. 'n Agent genaamd Schneider skiet beide. Hulle word veras in Munchen.
Eers op 17 Mei 1944 word Johannes Gouws se ouers, Johannes en Kitty, per telegram ingelig dat hul seun dood is. Johan Schneider is in Julie 1947 skuldig bevind aan moord op die twee.
== Trivia ==
* Altesaam 76 persone het ontsnap uit Stalag Luft III.
* Slegs drie het veiligheid bereik.
* Vyftig is vermoor en 23 is weer in krygsgevangekampe opgeneem.
* [[Les Brodrick]] is een van die 23 wat nie tereggestel is nie.
== Bronnelys ==
* [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/04/29/BJ/9/28AprilEscape.html Die ware verhaal van 'n Vrystaatse boerseun en 'The Great Escape], [[Beeld]], 28 April 2012.
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Gouws, Johannes}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaners in die Tweede Wêreldoorlog]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse militariste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse polisiebeamptes]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse vlieëniers]]
[[Kategorie:Luitenante]]
[[Kategorie:Geboortes in 1919]]
[[Kategorie:Sterftes in 1944]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
o65nqy9l09oq2nh909nnx7kn47kcjv2
Hendrik Susan
0
70922
2909233
2903227
2026-06-04T09:41:40Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909233
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Hendrik Susan
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur =
| geboortenaam = Cornelis Henricus Susan
| alias =
| geboortedatum = [[4 Mei]] [[1903]]
| geboorteplek = [[Pretoria]]
| oorsprong =
| sterfdatum = {{SDEO|1963|4|26|1903|5|4}}
| sterfplek = [[Piet Retief]]
| genre =
| beroep = Musikant
| instrument = Viool
| jare_aktief =
| etiket =
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Hendrik Susan''' (4 Mei 1903 – 26 April 1963) was 'n orkesleier en [[viool|violis]] wat in vyf [[Afrikaans]]e rolprente opgetree het. Hy was onder andere [[Mimi Coertse]] se begeleier in haar beginjare. Hy het vroeg in die dertigerjare sy eerste plate gemaak.<ref>[http://www.boeremusiek.org.za/Afrikaans/Biografie/Musikante/Susan_Hendrik.htm Biografie van Cornelis Henricus (Hendrik) Susan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425165215/http://www.boeremusiek.org.za/Afrikaans/Biografie/Musikante/Susan_Hendrik.htm |date=25 April 2012 }}, besoek op 5 Desember 2012</ref> Die trekklavierspeler [[Nico Carstens]] het op 19-jarige ouderdom by sy orkes aangesluit en in 1950 sy eie orkes gestig.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref>
== Diskografie ==
* Hendrik Susan groet julle weer, sy laaste langspeelplaat
* Kom Dans met Hendrik Susan
En vele ander.
== Filmografie ==
* ''[[Kom saam vanaand!]]'', 1949 as homself
* ''[[Hier's ons weer!]]'', 1950 as homself
* ''[[Alles sal regkom!]]'', 1951 as homself
* ''[[Altyd in my drome]]'', 1952 as homself
* ''[['n Plan is 'n boerdery]]'', 1954
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{DEFAULTSORT:Susan, Hendrik}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Geboortes in 1903]]
[[Kategorie:Sterftes in 1963]]
9ir9ib53vohl5c9fduj171jtuj6dc5a
Queen Elizabeth Hotel
0
74358
2909078
2572392
2026-06-03T12:44:47Z
~2026-32979-99
208792
2909078
wikitext
text/x-wiki
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;">
[[Lêer:Fairmont_Le_Reine_Elizabeth_01.JPG|220px]][[Lêer:Reine Liz.jpg|220px]]<br /><br />
<big>'''Fairmont Le Reine Élizabeth'''<br />'''Fairmont The Queen Elizabeth'''</big><br />
'''[[Fairmont Hotels and Resorts]]''' <br /><br />
[[Montreal]], [[Quebec]]<br />{{vlagland|Kanada}}<br />
----
'''Geopen op'''<br />
[[15 April]] [[1958]]<ref>[https://www.fairmont.com/queen-elizabeth-montreal/hotel-history/ ''fairmont.com; Hotel history. Besoek op 20 Julie 2019'']</ref><br />
----
'''Kamers'''<br />
1039
----
'''Suites'''<br />
100
----
'''Geriewe'''<br />
Vier restourante
----
'''Webtuiste'''<br />
[http://www.fairmont.com/queenelizabeth/ ''Queen Elizabeth'']
</div>
Die '''Queen Elizabeth Hotel''' ([[Frans]]: ''Le Reine Élizabeth'', amptelike Franse naam: ''Fairmont Le Reine Élizabeth''; amptelike [[Engels]]e naam: ''Fairmont The Queen Elizabeth'') is 'n luukse hotel in [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]]. Die hotel is in 900 Boulevard René Lévesque Ouest in die middestad van Montreal geleë en het 'n regstreekse toegang tot die hoofstasie en die Ondergrondse Montreal.
Die hotel is deur die spoorwegmaatskappy ''Canadian National Railway (CN)'' gebou en in 1958 voltooi, maar later aan ''Canadian Pacific Hotels'' (tans ''[[Fairmont Hotels and Resorts]]'') verkoop. Dit is die grootste hotel in die provinsie Quebec met 21 verdiepings en 1039 kamers, asook die hotelketting ''Fairmont'' se tweede grootste hotel in Kanada ná die ''Royal York'' in [[Toronto]] met 1365 kamers.
== Geskiedenis ==
[[Lêer:John Lennon performing Give Peace a Chance 1969.jpg|duimnael|links|John Lennon het sy treffer ''Give Peace a Chance'' in sy hotelkamer opgeneem]]
[[Lêer:Bed-in_for_Peace_John_Lennon_Yoko_Ono_Mus%C3%A9e_Gr%C3%A9vin_Montr%C3%A9al.JPG|duimnael|links|Museale popkultuur: John Lennon en Yoko Ono se ''Bed-In for Peace'' in die wasmuseum ''Musée Grevin'', Montreal]]
Die hotel se naam was aanvanklik omstrede. Franssprekende nasionaliste wou dit ter ere van Montreal se stigter, Paul Chomedey de Maisonneuve, ''Château Maisonneuve'' noem. Die voorsitter van ''CN'', Donald Gordon, het egter daarop aangedring dat dit na die koningin vernoem moes word wat in 1952, toe die hotel nog in ontwerpfase was, onverwags die troon bestyg het. Die manlike lidwoord ''le'' in die Franse naam is ongewoon, maar dit het betrekking tot die hotel (die woord ''hôtel'' behoort in Frans tot die manlike geslag) en nie die koningin nie.
Die ''Queen Elizabeth'' het van die begin af as 'n hotel bekend gestaan wat aan die hoogste eise van kieskeurige gaste kan voldoen. Dit het staatshoofde, internasionale sakeleiers en kunstenaars van wêreldfaam gehuisves, waaronder koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]] (vier keer) en [[Prins Philip, Hertog van Edinburg]], die [[Elizabeth Bowes-Lyon|koningin-moeder]], [[Charles III]], [[Fidel Castro]] (die eerste staatshoof wat die hotel besoek het), generaal [[Charles de Gaulle]], prinses [[Grace Kelly|Gracia Patricia]] van [[Monaco]], die vroeëre eerste minister van Indië, [[Indira Gandhi]], Zhao Ziyang, [[Felipe VI|Felipe van Spanje]], [[Jacques Chirac]], [[Nelson Mandela]], die [[Dalai Lama]], [[Michail Gorbatsjof]], [[Jimmy Carter]], [[Henry Kissinger]], Perry Como, [[Joan Crawford]], [[John Travolta]], Michail Barisjnikof, [[Harry Belafonte]], Louis Malle en [[George W. Bush]].
Die hotel het wêreldwyd opslae gemaak toe [[John Lennon]] en Yoko Ono, wat toegang tot die [[Verenigde State]] geweier is, in kamer 1742 tussen 26 Mei en 2 Junie 1969 hul sogenaamde ''Bed-in'' gehou het. Op 1 Junie het André Perry in dié kamer John Lennon se eerste solo-enkelsnit, ''Give Peace a Chance'', opgeneem wat in die 1970's die himne van die Amerikaanse anti-oorlogsbeweging sou word.
Gedurende die politieke Oktoberkrisis van 1970 het die provinsiale regering van Quebec sy operatiewe hoofkwartier na die hotel verskuif. Die ''Queen Elizabeth'' het gedurende die wêreldtentoonstelling ''Expo '67'' vyftig van die sestig besoekende staatshoofde in luukse suites gehuisves en is as hoofkwartier vir die [[Olimpiese Somerspele 1976]] gekies.
Die totale getal besoekers sedert die opening in 1958 beloop meer as 22 miljoen. Tussen 2016 en 2017 is die hotel omvattend gerestoureer.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Hotelle]]
[[Kategorie:Montreal]]
42b4fakfaq862zhdn654ptrvdf2gam6
Benedicta Boccoli
0
75951
2909231
2900904
2026-06-04T09:40:27Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909231
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Benedicta Boccoli
| Beeld = Benedicta-boccoli-2013.JPG
| Beeldonderskrif = Benedicta Boccoli
| Geboortenaam = Benedicta Boccoli
| Alias =
| Geboortedatum = [[11 November]] [[1966]]
| Geboorteplek = [[Milaan]], [[Italië]]
| Nasionaliteit = [[Italië]]
| Sterftedatum =
| Sterfteplek =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| imdb = 2866656
| Toekennings =
}}
'''Benedicta Boccoli''' (gebore op [[11 November]] [[1966]] in [[Milaan]], [[Italië]]) is 'n Italiaanse televisie- en teateraktrise.<ref>{{Cite web |url=http://gratis.bloo.it/spettacolo/benedicta_boccoli.html |title=''Benedicta Boccoli'' |access-date=11 Julie 2013 |archive-date=12 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412181032/https://gratis.bloo.it/spettacolo/benedicta_boccoli.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.mxpress.eu/?p=34733 ''Serie TV “Forza 10”: nel cast anche “L’artistissima” Benedicta Boccoli. L’Intervista'']</ref>
== Biografie ==
Sy verhuis vroeg in haar lewe van Milaan na [[Rome]] saam met haar gesin.<ref>{{Cite web |url=http://www.gossip.it/news/benedicta_boccoli_da_giovane_ho_rischiato_lanoressia_news.html?ID=1328098150 |title=''Benedicta Boccoli: "Da giovane ho rischiato l'anoressia"'' |access-date= 1 Oktober 2013 |archive-date= 6 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306134011/http://www.gossip.it/news/benedicta_boccoli_da_giovane_ho_rischiato_lanoressia_news.html?id=1328098150 |url-status=dead }}</ref> Sy het jonk begin optree op televisie; reeds in [[1985]]. Haar suster is [[Brigitta Boccoli]].<ref>{{Cite web |url=http://www.liquida.it/benedicta-boccoli/ |title=''Il meglio di Benedicta Boccoli'' |access-date=27 Julie 2013 |archive-date=12 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012115944/http://www.liquida.it/benedicta-boccoli/ |url-status=dead }}</ref> Hy het ook twee broers: Barnaby en Filippo.
== Rolprente ==
* ''Gli angeli di Borsellino'', regie deur Rocco Cesareo – [[2003]]
* ''Valzer'', regie deur Salvatore Maira – [[2007]]
* ''Pietralata'', regie deur Gianni Leacche – [[2008]]
* ''Ciao Brother'', regie deur Nicola Barnaba – [[2016]]
== Kort film ==
* ''[[La confessione]]'', (Kort film) regie deur Benedicta Boccoli – [[2020]]<ref>[https://www.cinemaitaliano.info/laconfessionedoc?__cf_chl_jschl_tk__=c51f2687fa4cc08c0cc56c09aa3a3defbdc5a6a5-1598800890-0-AZTWCww9Aaz59oMzEEcpek2HTjV57qBDPCgLDMalAiaHW3SFhCOgl_5cZOF2JYbjFjC0FdZ8uggY7K0Sri-W27ZcQpzWvdmWppCplT05CrmsrbU436ELU32HmLEYq7nysJPw9YcWSGMPG40SEXU655Pb0xptTjVSDJqV-0Hqc83z0-56P2Qwi4CDXeIwgTnbu8MHkhXqoySyuTmDgAfDpJuDE5RGACkxtJahmmwhbvIasBTLjtJ_DzZpb09A8lZbsSsjUqIY4qnEMj8Jm_HavoQY56cO4Eb3wS8s3BL-ABf5 La confessione]</ref><ref>{{Cite web |url=https://olimpiainscena.it/2020/03/31/lintervista-benedicta-boccoli/ |title=NOSTRA INTERVISTA – Benedicta Boccoli |access-date=31 Augustus 2020 |archive-date=14 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214072100/https://olimpiainscena.it/2020/03/31/lintervista-benedicta-boccoli/ |url-status=dead }}</ref>
== Fiksie ==
* ''Una donna per amico 3'' Rai 1 – 2001
* ''La Squadra'' Rai 3 – 2003
* ''Incantesimo 8'' Rai 2 – 2005
== Teater ==
* 1992–1993: ''Blithe Spirit'' van [[Noël Coward]]
* 1994–1995: ''Cantando Cantando'' van Maurizio Micheli, met Maurizio Micheli, Aldo Ralli en Gianluca Guidi
* [[1995]]-[[1996]]-[[1997]] : ''Buonanotte Bettina'', van Garinei & Giovannini, met Maurizio Micheli, Aldo Ralli en Miranda Martino
* 1998–1999: ''Can Can'' – Musical van [[Abe Burrows]], met [[Mino Bellei]] en Corrado Tedeschi
* [[1999]]: ''Orfeo all'Inferno'' – Opera van [[Jacques Offenbach]] – Tersicore
* [[2000]]-[[2001]]-[[2002]]: ''Polvere di stelle''
* 2002-2003-[[2004]]: ''Le Pillole d'Ercole'' van [[Maurice Hennequin]] en Paul Bilhaud
* 2004: ''Amphitruo'', van Plautus
[[Lêer:Benedicta Boccoli Milan May 3rd 2015.JPG|duimnael|170px|Benedicta Boccoli, ''San Babila Plein'', [[Milaan]], [[3 Mei]] [[2015]].]]
* 2004: ''Stalker'' van Rebecca Gilmann
* 2004: ''Ploutos'' van [[Aristophanes]]
* 2004-[[2005]]-[[2006]]: ''Fleur de cactus'' van [[Pierre Barillet]] en [[Jean-Pierre Grédy]]
* 2006: ''Prova a farmi ridere'' van Alan Aykbourn, met Pino Quartullo
* 2006: ''[[The Tempest]]'' (''Die Storm'') van [[William Shakespeare]] – [[Ariel]]
* 2007: ''Sunshine'' van William Mastrosimone, regie deur [[Giorgio Albertazzi]], met Sebastiano Somma
* [[2010]]: ''L'Appartamento'', van [[Billy Wilder]], regie deur [[Patrik Rossi Gastaldi]], met [[Massimo Dapporto]]
* 2012–2013: ''Vite private'', van Noël Coward, met [[Corrado Tedeschi]]
* [[2014]]: ''Dis-order'', van [[Neil LaBute]], met Claudio Botosso – 2014
* 2014: ''Incubi d'Amore'', van Augusto Fornari, Toni Fornari, Andrea Maia, Vincenzo Sinopoli, met Sebastiano Somma and Morgana Forcella – 2014
* 2015: ''Crimes of the Heart'', van [[Beth Henley]] – 2015
* [[2016]]: ''[[A Room with a View]]'', van [[E.M. Forster]], regie deur Stefano Artissunch
* 2016: ''Cactus Flower'' van [[Pierre Barillet]] en [[Jean-Pierre Grédy]], dir. [[Piergiorgio Piccoli]] en [[Aristide Genovese]]
* 2017-2018: ''Il più brutto week-end della nostra vita'' van [[Norm Foster]], dir. [[Maurizio Micheli]]
* 2019-2020: ''Die toets'' van [[Jordi Vallejo]], regie deur [[Roberto Ciufoli]];<ref>[https://abitarearoma.it/il-test-di-jordi-vallejo/ Il Test di Jordi Vallejo]</ref><ref>[https://www.shmag.it/show/teatro/26_02_2020/debutta-domani-nellisola-di-il-test-di-jordi-vallejo-con-roberto-ciufoli-che-firma-anche-la-regia-benedicta-boccoli-simone-colombari-e-sarah-biacchi/ Debutta domani nell’Isola di “Il Test” di Jordi Vallejo, con Roberto Ciufoli (che firma anche la regia), Benedicta Boccoli, Simone Colombari e Sarah Biacchi]</ref>
* 2020: ''Su con la vita'' van Maurizio Micheli, regie deur [[Maurizio Micheli]];<ref>[https://www.espressione24.it/e-proprio-il-caso-di-dire-su-con-la-vita-lo-spettacolo-di-maurizio-micheli-ad-avezzano/ È proprio il caso di dire: “Su con la vita!”. Lo spettacolo di Maurizio Micheli ad Avezzano]</ref><ref>[https://www.teatrostabile.umbria.it/spettacolo/su-con-la-vita/ Su con la vita! Gli spaiati e Le belle statuine]</ref>
== Radio ==
* [[Februarie]] 2008 – [[RTL 102.5]] oor naweke.
* Vanaf [[Mei]] [[2011]] met Paolo Notari: ''[[Metrò]]'', in [[Radio1]] [[Rai]]. Vanaf [[September]] 2011 tot [[Desember]] [[2012]] saam met Paolo Notari: ''[[Check-in]]''.
* [[2013]]: ''Figure, figurine, figuracce'' geskryf en regie waargeneem deur haarself, [[Rai Radio 1]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{it}} [http://www.benedictaboccoli.it/ Amptelike webtuiste van Benedicta Boccoli]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm2866656 Benedicta Boccoli] in die [[Internet Rolprent Databasis]]
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Boccoli, Benedicta}}
[[Kategorie:Italiaanse akteurs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1966]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
pvw6c4zupq3jw4qazunfhf319t4po5a
1-2 Samuel
0
87512
2909223
2112454
2026-06-04T09:09:50Z
Oesjaar
7467
/* 1 Samuel */ Verbeter
2909223
wikitext
text/x-wiki
'''1-2 Samuel''' is die 9de en 10de boeke in die kanon van [[Hebreeus]]e Geskrifte wat as die [[Ou Testament]] in die [[Bybel]] opgeneem is.
== 1 Samuel ==
In hierdie boek speel die profeet [[Bybelse gids - Samuel|Samuel]] 'n belangrike rol as leier en profeet wat die wil van die Here aan Saul bekend maak en hom tot koning salf en daarna ook vir Dawid tot koning salf. Die boek beskryf die oorgang van die tyd dat God leiers stuur om vir [[Israel]] te lei en te red, na dié van 'n gevestigde koninkryk onder Dawid. Samuel en Saul is in die jare die leiers: Samuel as profeet, priester en leier, Saul as eerste koning onder wie se regering elkeen in 'n groot mate nog doen soos in die tyd toe daar nog nie 'n koning in Israel geregeer het nie.
Nadat die Here vir Saul oor sy sonde gestraf en vir [[Dawid]] tot koning laat salf het, word Saul se leierskap al hoe swakker en dié van Dawid al hoe sterker. Die rede is: die Here het 'n bose gees in Saul se lewe gestuur, terwyl die Gees van die Here van die dag af dat Dawid tot koning gesalf is, kragtig in hom gewerk het.
== 2 Samuel ==
Hierdie boek is na Samuel vernoem, al is hy reeds oorlede, want hy het vir Dawid, die hooffiguur in dié boek, tot koning gesalf. Die boek Samuel beskryf hoe Dawid eers koning net oor die Judastam was en later, na 'n [[burgeroorlog]], oor al die stamme, hoe hy talle vreemde nasies oorwin en sy grondgebied uitbrei, maar hoe sy ryk dan weer amper verbrokkel deur sy sonde met Batseba.
== Bron ==
* Die Bybel: Nuwe vertaling ([[Bybelgenootskap van Suid-Afrika]])
{{Bybelboeke}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Samuel}}
[[Kategorie:Hebreeuse Bybel]]
[[Kategorie:Ou Testament]]
c88p1eu4o5r4z3xexebgquggpceaov1
Trekduif
0
92671
2909129
2834962
2026-06-03T20:45:11Z
JMK
649
inleiding, verslae, benutting, uitsterwing
2909129
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Trekduif
| status = EX
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22690733 |title=''Ectopistes migratorius'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref>
| extinct = 1914
| image = Passenger pigeon 6.jpg
| image_width =
| image_caption = Spesimen by die ''Field-museum vir Natuurgeskiedenis'' in [[Chicago]]
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Columbiformes]]
| familia = [[Columbidae]]
| genus = † '''''Ectopistes'''''
| genus_authority = [[William John Swainson|Swainson]], 1827
| species = † '''''E. migratorius'''''
| binomial = ''Ectopistes migratorius''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
|synonyms=
* ''Columba migratoria'' <small>Linnaeus, 1766</small>
* ''Columba canadensis'' <small>Linnaeus, 1766</small>
* ''Ectopistes migratoria'' <small>Swainson, 1827</small>
|range_map=Map-Ectopistes-migratorius.png
|range_map_width=240px
|range_map_caption=Die voormalige verspreiding
{{legend0|#ffa700|omswerwingsgebied}} {{legend0|#c40000|broeigebied}}
}} __NOTOC__
Die '''trekduif''' (''Ectopistes migratorius'') was 'n [[spesie]] van [[duif|duiwe]] wat algemeen oor die [[kontinent]] van [[Noord-Amerika]] voorgekom het, voordat dit vroeg in die 20ste eeu uitgesterf het. Dit was die volopste voël in Noord-Amerika met 'n bevolking van 3 tot 5 miljard individue toe die Europese setlaars op die kontinent aangeland het. Wat getalle betref het dit sowat 30 tot 40% van die hele Noord-Amerikaanse voëlbevolking uitgemaak. Volgens hierdie ramings was dit ook die volopste voëlspesie ter wêreld, en moet as een van die mees sonderlinge spesies ooit gereken word.<ref name="wlc1">{{cite web |title=The Passenger Pigeon |url=https://www.facebook.com/wildlenschronicleswlc/posts/pfbid0384mXRipGqDa1MLdLuUufMXmxQj7YrNrPvppweYLw2MLG5f86RSfDWNhtzfBiV5i6l |website=facebook |publisher=WildLens Chronicles |access-date=3 June 2026 |ref=30 May 2026}}</ref>
==Vroeë verslae==
Migrerende swerms het dae geneem om oorhoofs te beweeg en het die lug verduister. Eietydse verslae beskryf migrerende swerms van 1,6 km breed en 500 km lank, wat dae geneem het om verby te trek, só dig op mekaar dat die lug oordag verdonker is, hul vlerkgedruis na donderweer geklink het, en hul mis soos sneeu geval het.<ref name=wlc1/>
[[John James Audubon|J.J. Audubon]], wat in 1813 'n swerm by die Ohiorivier dopgehou het, het geskryf: "Ek kan die effek van hierdie wolk duiwe nie vir jou beskryf nie. Hulle het as 'n snelle stroom voortbeweeg, en uit elke rigting het hulle gekom... Ek het die swerms getel soos hulle verbygegaan het, en moed opgegee, want hulle was ontelbaar." Hulle het dikwels op onreëlmatige tye in groot swerms oor die kontinent gevlieg. In 1866 nog het die oortog van een so 'n swerm in [[Ontario]] minstens 14 uur lank geduur, en dit moes meer as 'n miljard duiwe bevat het.
==Oorbenutting van die spesie==
Ondanks die groot getalle het hierdie duiwe later uitgesterf. Daar is genadeloos op hulle gejag en ontbossing het tot 'n verlies aan [[habitat]] gelei. Met behulp van telegraaf en spoorweg het die kommersiële jag op die spesie in die 1850's met alle erns begin. As 'n broeiplek gevind is, het jagters dit aan ander jagters getelegrafeer, en is op hele neskolonies van soms 200 km² toegeslaan. Wavragte van die duifbuit is na stede vervoer waar dit as goedkoop voedsel verhandel is. Professionele jagters het nette, pale en swerms opgeleide duiwe as lokvalle gebruik. Een New Yorkse markplek het daagliks 18 000 voëls verkoop.<ref name=wlc1/>
By 'n bepaalde broeikolonie in [[Michigan]] is daar in 1874 sowat 25 000 duiwe per dag afgemaai. Die laaste omvangryke broeiplek was in 1878 te Petoskey in [[Michigan]]. Teen die jare tagtig van die negentiende eeu was dit duidelik dat hulle deur uitsterwing bedreig word, en met die eeuwending was die wilde bevolking funksioneel tot niet.<ref name=wlc1/>
==Laaste individu==
Op 1 September 1914 sterf die laaste duif, genaamd Martha, in die [[Cincinnati]]- Diere- en Botaniese Tuin. Sy was 29 jaar oud.
Sy is in gevangenskap gebore, en het byna drie dekades in die Cincinnati-dieretuin oorleef as die laaste van haar spesie. Sy het 136 gram geweeg, en haar liggaam is dadelik in 'n blok ys geplaas en na die Smithsonian gestuur.<ref name=wlc1/>
==Galery==
<gallery>
Pigeon migrateur MHNT.jpg|<center>eier
Bird lore (1913) (14562557107).jpg|<center>Lewende trekduif in 1896, deur C.O. Whitman aangehou
Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.15707 - Ectopistes migratorius (Linnaeus, 1766) - Passenger Pigeon - specimen - dorsal view.jpeg|<center>Rugkant van spesimen by die Naturalis-biodiversiteitsentrum, Nederland
Passenger Pigeons, Denver Museum of Nature and Science.jpg|Verskeie spesimens in 'n [[diorama]] by die ''[[Denver]]-museum vir Natuur en Wetenskap''
</gallery>
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{nl}} [http://nlbif.eti.uva.nl/naturalis/detail.php?lang=nl&id=39 Inligting oor die trekduif]
{{Saadjie}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Duiwe]]
nruqe0tplpmpug1lpddikxltxcm9382
2909132
2909129
2026-06-03T20:48:56Z
JMK
649
/* Laaste individu */
2909132
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Trekduif
| status = EX
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name=IUCN>{{IUCN|id=22690733 |title=''Ectopistes migratorius'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref>
| extinct = 1914
| image = Passenger pigeon 6.jpg
| image_width =
| image_caption = Spesimen by die ''Field-museum vir Natuurgeskiedenis'' in [[Chicago]]
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Columbiformes]]
| familia = [[Columbidae]]
| genus = † '''''Ectopistes'''''
| genus_authority = [[William John Swainson|Swainson]], 1827
| species = † '''''E. migratorius'''''
| binomial = ''Ectopistes migratorius''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1766)
|synonyms=
* ''Columba migratoria'' <small>Linnaeus, 1766</small>
* ''Columba canadensis'' <small>Linnaeus, 1766</small>
* ''Ectopistes migratoria'' <small>Swainson, 1827</small>
|range_map=Map-Ectopistes-migratorius.png
|range_map_width=240px
|range_map_caption=Die voormalige verspreiding
{{legend0|#ffa700|omswerwingsgebied}} {{legend0|#c40000|broeigebied}}
}} __NOTOC__
Die '''trekduif''' (''Ectopistes migratorius'') was 'n [[spesie]] van [[duif|duiwe]] wat algemeen oor die [[kontinent]] van [[Noord-Amerika]] voorgekom het, voordat dit vroeg in die 20ste eeu uitgesterf het. Dit was die volopste voël in Noord-Amerika met 'n bevolking van 3 tot 5 miljard individue toe die Europese setlaars op die kontinent aangeland het. Wat getalle betref het dit sowat 30 tot 40% van die hele Noord-Amerikaanse voëlbevolking uitgemaak. Volgens hierdie ramings was dit ook die volopste voëlspesie ter wêreld, en moet as een van die mees sonderlinge spesies ooit gereken word.<ref name="wlc1">{{cite web |title=The Passenger Pigeon |url=https://www.facebook.com/wildlenschronicleswlc/posts/pfbid0384mXRipGqDa1MLdLuUufMXmxQj7YrNrPvppweYLw2MLG5f86RSfDWNhtzfBiV5i6l |website=facebook |publisher=WildLens Chronicles |access-date=3 June 2026 |ref=30 May 2026}}</ref>
==Vroeë verslae==
Migrerende swerms het dae geneem om oorhoofs te beweeg en het die lug verduister. Eietydse verslae beskryf migrerende swerms van 1,6 km breed en 500 km lank, wat dae geneem het om verby te trek, só dig op mekaar dat die lug oordag verdonker is, hul vlerkgedruis na donderweer geklink het, en hul mis soos sneeu geval het.<ref name=wlc1/>
[[John James Audubon|J.J. Audubon]], wat in 1813 'n swerm by die Ohiorivier dopgehou het, het geskryf: "Ek kan die effek van hierdie wolk duiwe nie vir jou beskryf nie. Hulle het as 'n snelle stroom voortbeweeg, en uit elke rigting het hulle gekom... Ek het die swerms getel soos hulle verbygegaan het, en moed opgegee, want hulle was ontelbaar." Hulle het dikwels op onreëlmatige tye in groot swerms oor die kontinent gevlieg. In 1866 nog het die oortog van een so 'n swerm in [[Ontario]] minstens 14 uur lank geduur, en dit moes meer as 'n miljard duiwe bevat het.
==Oorbenutting van die spesie==
Ondanks die groot getalle het hierdie duiwe later uitgesterf. Daar is genadeloos op hulle gejag en ontbossing het tot 'n verlies aan [[habitat]] gelei. Met behulp van telegraaf en spoorweg het die kommersiële jag op die spesie in die 1850's met alle erns begin. As 'n broeiplek gevind is, het jagters dit aan ander jagters getelegrafeer, en is op hele neskolonies van soms 200 km² toegeslaan. Wavragte van die duifbuit is na stede vervoer waar dit as goedkoop voedsel verhandel is. Professionele jagters het nette, pale en swerms opgeleide duiwe as lokvalle gebruik. Een New Yorkse markplek het daagliks 18 000 voëls verkoop.<ref name=wlc1/>
By 'n bepaalde broeikolonie in [[Michigan]] is daar in 1874 sowat 25 000 duiwe per dag afgemaai. Die laaste omvangryke broeiplek was in 1878 te Petoskey in [[Michigan]]. Teen die jare tagtig van die negentiende eeu was dit duidelik dat hulle deur uitsterwing bedreig word, en met die eeuwending was die wilde bevolking funksioneel tot niet.<ref name=wlc1/>
==Laaste individu==
Op 1 September 1914 sterf die laaste duif, genaamd Martha, in die [[Cincinnati]]- Diere- en Botaniese Tuin. Sy was 29 jaar oud.
Sy is in gevangenskap gebore, en het byna drie dekades in die Cincinnati-dieretuin oorleef, uiteindelik as die laaste van haar spesie. Sy het 136 gram geweeg, en haar liggaam is dadelik in 'n blok ys geplaas en na die Smithsonian gestuur.<ref name=wlc1/>
==Galery==
<gallery>
Pigeon migrateur MHNT.jpg|<center>eier
Bird lore (1913) (14562557107).jpg|<center>Lewende trekduif in 1896, deur C.O. Whitman aangehou
Naturalis Biodiversity Center - RMNH.AVES.15707 - Ectopistes migratorius (Linnaeus, 1766) - Passenger Pigeon - specimen - dorsal view.jpeg|<center>Rugkant van spesimen by die Naturalis-biodiversiteitsentrum, Nederland
Passenger Pigeons, Denver Museum of Nature and Science.jpg|Verskeie spesimens in 'n [[diorama]] by die ''[[Denver]]-museum vir Natuur en Wetenskap''
</gallery>
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{nl}} [http://nlbif.eti.uva.nl/naturalis/detail.php?lang=nl&id=39 Inligting oor die trekduif]
{{Saadjie}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Duiwe]]
f3lal5bf5pkxittruooym2gcok5t3rc
Douglas DC-3
0
92922
2909085
2908759
2026-06-03T13:15:38Z
Jcb
223
2909085
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas DC-3
|subsjabloon=
|beeld=Beeld:Douglas DC-3, SE-CFP.jpg
|byskrif=<center>'n DC-3 deur ''Flygande Veteraner'' in Swede gevlieg</center>
|tipe=Lugdiens- en vragvliegtuig
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=In gebruik by kleiner rederye
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=16,079
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas DC-3''' is 'n vastevlerk- skroefaangedrewe [[vliegtuig]]. Die spoed en lang reikafstand van die DC-3 het 'n rewolusie in lugvervoer in die 1930's en 1940's ontketen. Die blywende impak op die lugvaartbedryf en die [[Tweede Wêreldoorlog]] maak dit een van die belangrikste vragvliegtuie wat ooit gebou is.
Die groot militêre weergawe waarvan meer as 10,000 geproduseer is, word die [[Douglas C-47 Skytrain|C-47 Skytrain]] in die [[VSA]] en die Dakota in die [[Verenigde Koninkryk]] genoem. (In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164, 165 |language=en}}</ref>)
Baie DC-3's en omskepte C-47's word nog steeds in alle wêrelddele gebruik. Nommer 35 Eskader in die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM) was die laaste eskader wêreldwyd waar die DC-3/C-47 Dakota in 'n millitêre rol ingespan was. Dit het gedien as vervoer en platform vir [[elektroniese oorlogvoering]] en is ontplooi in die [[Mosambiekkanaal]] vir maritieme waarneming. Ná ’n roemryke 81 jaar diens is dit in 2024 aangekondig dat die DC-3 Dakota, ’n staatmaker van die Suid-Afrikaanse Lugmag, finaal aan diens onttrek is.<ref> Military Africa , 10 Mei 2024. ''End of an Era: South Africa’s C-47 Dakota retires after 81 years'', https://www.military.africa/2024/05/end-of-an-era-south-africas-c-47-dakota-retires-after-81-years/ Besoek 7 Januarie 2025. </ref>
[[Lêer:Douglas DC-1 NC 223Y.jpg|duimnael|DC-1 NC223Y word circa 1934 vir ’n proefvlug op die TWA-netwerk voorberei.]]
Die twee voorgangers van die DC-3 was die Douglas DC-1 (prototipe, net een gebou) en Douglas DC-2 (197 gebou). Hoewel die DC-2 heelwat beter as sy voorganger was, het hy nie genoeg krag gehad nie en was hy nie groot genoeg om ekonomiese vlugte oor ’n voldoende afstand te onderneem nie. Aanvanklike idees vir ’n verbetering van die DC-2 het tot die Douglas Sleeper Transport (DST) en die DC-3 (vir daggebruik) aanleiding gegee. Die nuwe model wat hieruit voortgevloei het, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit gehad om slaapbanke en ’n ekstra ry sitplekke te akkommodeer. Die nuwe model het ook voorrandlandingsligte op die vlerke gehad. Die DST het sy eerste vlug op 17 Desember 1935 onderneem.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=87 |language=en}}</ref>
== Voorgangers van die DC-3 ==
=== Douglas DC-1 ===
[[Lêer:Douglas DC-2 Pan American NC14291 (6925194670).jpg|duimnael|DC-2 NC14291 van PAA het “U.S. MAIL” onder die regtervlerk.]]
Die Douglas DC-1 was een van die voorgangers van die DC-3 en is ontwikkel in reaksie op die bestelling van 60 eenhede wat United Airlines vir die Boeing Model 247 geplaas het. Die DC-1-prototipe het op 1 Julie vir die eerste keer vanaf Clover Field in Santa Monica gevlieg. Die vlieënier was Hooftoetsvlieënier Carl Cover en die vlug het 12 minute geduur. Die vliegtuig is vir ’n tydperk van vyf maande op toetsvlugte gebruik. Die prototipe is as vlootnommer 300 aan Transcontinental & Western Air (TWA) afgelewer en het die naam ''City of Los Angeles'' en die registrasienommer NC223Y gehad.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20; 46 to 61 |language=en}}</ref>
=== Douglas DC-2 ===
[[Lêer:Swissair-Linienpilot Hans Ernst vor einer Douglas DC-2 in Dübendorf.jpg|duimnael|Die DC-2 se landingsligte was in die neus.]]
Die Douglas DC-2 was die produksiemodel van die DC-1 en was ’n verbeterde weergawe. TWA het op 4 September 1933 altesaam 20 van hulle bestel. Die kajuit van die DC-1 is langer gemaak om (as die DC-2) twee ekstra sitplekke en meer vrag te akkommodeer. Daar was ook verbeterings in die werkverrigting. Die onthulling en eerste vlug van die DC-2 het in Mei 1934 by Santa Monica plaasgevind en die vliegtuig is op 14 Mei 1934 as vlootnommer 301 aan TWA oorhandig. Altesaam 75 DC-2’s is teen Junie 1934 bestel. Die eerste Pan American DC-2 is aan die einde van Augustus 1934 en die eerste American Airlines-een in November 1934 afgelewer. Aflewerings is ook aan buitelandse operateurs gedoen. In totaal is 197 DC-2’s en militêre weergawes gebou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=21; 62 to 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=9 |language=en}}</ref>
Die Douglas DC-2 met die registrasienommer NC14291 van Pan American Airways (PAA) is ’n Douglas DC-2-118B, het die konstruksienommer 1351 en is in Januarie 1935 aan PAA afgelewer.
== Ontwerp en ontwikkeling van die DC-3 ==
[[Lêer:Zsiwl 1979-00-00 FADN 125 dust 600x364.jpg|duimnael|Die DC-3 is groter as die DC-2, het ’n langer en wyer romp met ’n sirkelvormige deursnit en het voorrandlandingsligte op die vlerke.]]
Die DC-3 het sy ontstaan te danke aan ’n behoefte van American Airlines om ’n vliegtuig met beter werkverrigting te bekom om interkontinentale vlugte te onderneem omdat hy, anders as TWA, nie ’n direkter roete kon volg nie.
Die President van American Airlines (Cyrus Rowlett Smith – “C.R.”) het William Littlewood (hoofingenieur van American Airlines) en sy assistent, Otto Kirchner, gevra om spesifikasies op te stel vir ’n vliegtuig met dieselfde werkverrigting as die DC-2 en die gerief van die Curtiss Condor, wat met slaapgeriewe toegerus was. Laasgenoemde twee se oplossing was om die rompdeursnit van die DC-2 te vergroot sodat daar spasie vir slaapbanke sou wees en ontwikkelingskoste tot die minimum te beperk. Die gemodifiseerde vliegtuig sou ’n hoër opstygmassa hê, maar dit sou gehanteer kon word deur die nuwe familie Cyclones wat Wright besig was om te ontwikkel. Dit was die SGR-1820-G-enjins, wat by opstyging 35% kragtiger as die SGR-1820-F-enjins van die DC-2’s sou wees. Soos aanvanklik deur Littlewood en Kirchner in die vooruitsig gestel is, sou die verbeterde DC-2 en die standaard DC-2 85% van die onderdele en komponente gemeen hê. Namate die beskikbare enjinkrag egter verhoog is, het American Airlines sy werkverrigtingsvereiste verhoog. C.R. Smith het ’n hoër loonvrag verlang om die bedryfskoste te verlaag en wou hê dat die nuwe vliegtuig ongeag die weer ononderbroke tussen Newark en Chicago vlieg. Die hersiene spesifikasies is met Douglas bespreek.
Donald Douglas, aanlegbestuurder Harry Wetzel en die vervaardiger se ingenieurs was egter nie gretig om aan American Airlines se voorgestelde spesifikasie te voldoen nie: Die vervaardiger het ’n wins uit die DC-2 gemaak en die Douglas-personeel het getwyfel of daar veel van ’n mark vir ’n vliegtuig met slaapbanke sou wees. Arthur Raymond, wat so pas tot hoofingenieur bevorder is, het nietemin sy span aan die werk gesit.
Ed Burton sou die algehele ontwerp van die vliegtuig behartig. Verder sou Lee Atwood vir die strukturele berekenings, Bailey Oswald vir die werkverrigtingsberekenings en Harold Adams vir die versterking en modifikasie van die hidroulies gewerkte onderstel verantwoordelik wees.
Namate werk gevorder het, het dit duidelik geword dat die vereiste modifikasies meer sou behels as net die montering van kragtiger enjins en die kajuit wyer te maak om voorsiening vir slaapbanke vir nagvlugte of meer sitplekke vir dagvlugte te maak. Omdat die voorspelde gewig van die vliegtuig toegeneem het, moes die vlerke vergroot word, met die span wat van 25.91 meter tot 28.95 meter toegeneem het en die oppervlakte wat van 286.19 vierkante meter tot 300.82 vierkante meter toegeneem het. Die vin en die rigtingsroer moes ook groter gemaak word om die wyer romp te neutraliseer en die rigtingonstabiliteit van die DC-2 te korrigeer. Die onderstel moes ook herontwerp word om die oppervlakte wat die wiele van die vliegtuig bedek, te beperk ten spyte van die hoër maksimum gewig van die masjien.
Vlieëniers het ook versoek dat die landingsligte, wat op die neus van die DC-2 was, geskuif word om stuurkajuitblikkering te verminder wanneer daar deur wolke en mis gedaal word. In die nuwe vliegtuig is die landingsligte op die voor rand van die vlerk, twee aan weerskante van die enjins, gemonteer.
Die gevolg van al hierdie modifikasies en verbeterings was dat die vliegtuig wat vir American Airlines ontwerp is net 10% met die DC-2 gemeen gehad het. Ontwerpkoste het gevolglik gestyg.
Douglas was skepties oor die projek se kanse op sukses, maar American Airlines het die verbeterde vliegtuig broodnodig gehad om met TWA te kon meeding; daarom moes die vervaardiger oortuig word.
C.R. Smith het ’n telefoongesprek van twee en ’n half uur met Donald Douglas gevoer, maar laasgenoemde wou hom nie verbind nie omdat hy oortuig was dat American Airlines nie die 10 vliegtuie sou kon bekostig wat die lugredery wou verkry nie. Douglas het egter die konstruksie van ’n eerste vliegtuig gemagtig. Dit was ook eers nadat American Airlines ’n lening van $4.5 miljoen (± $70 miljoen in 2010 geld) van die Reconstruction Finance Corporation bekom het wat Douglas uiteindelik op 14 November 1935 ingestem het om met die projek voort te gaan. American Airlines het uiteindelik ’n bestelling van 20 vliegtuie geplaas. Agt sou met slaapbanke (as die Douglas Sleeper Transport) en die ander 12 as DC-3’s met 21 sitplekke vir dagvlugte afgelewer word. Die finale kontrak vir 20 vliegtuie is op 8 April 1936 onderteken.
Die bogenoemde gedeelte is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=85, 87 |language=en}}</ref>
== Produksie ==
=== Vliegtuie deur ander vervaardigers geproduseer ===
==== Russiese produksie (Lisunov Li-2/PS-84) ====
[[Lêer:Lisunov Li-2.svg|duimnael|Lyntekening met drie aansigte van die Lisunov Li-2]]
Die Lisunov Li-2 was ’n Sowjetweergawe van die Douglas DC-3 wat ingevolge ’n lisensie gebou is. Produksie is aanvanklik by Staatsvliegtuigaanleg No. 84 (in Khimki, naby Moskou) onderneem. Die tipe het oorspronklik die benoeming PS-84 gehad. “PS-84” staan vir ''Passazhirskii Samolet'', wat aangedui het dat dit ’n passasiersvliegtuig van Aanleg 84 was.
Die tipe is deur Fabriek #84 in Moskou-Khimki en, nadat die fabriek in 1941 ontruim is, by die Tashkent-produksieassosiasie in Tashkent geproduseer. Die projek is deur die lugvaartingenieur Boris Lisunov bestuur.
Die opvallendste verskille tussen die Amerikaanse DC-3-variante en die Sowjet PS-84’s was die vorm van die enjinnaselle, die V-vorm van die trekstut op die hoofonderstel en die ligging van die toegangsdeure en manier waarop hulle gewerk het. Die standaard installasie op vroeë PS-84’s was ’n enkeldeur aan die regterkant op die agterste deel van die romp, en hierdie deur het binnewaarts en na agtertoe oopgemaak. Fabriek No. 84 is van Moskou-Khimky (waar die 411de en laaste PS-84 in Oktober 1941 afgelewer is) na Tashkent-Vostochny in Uzbek (waar PS-84-aflewerings in Januarie 1942 begin het) verskuif. (Die PS-84 is ook by Kazan-Borisoglebskoye in Tatarstan geproduseer.)
[[Lêer:Ps-84-nowarra135.jpg|duimnael|’n Aeoflot PS-84 word in 1940 gesien.]]
Die Sowjetweergawe van die DC-3 het die Lisunov Li-2 in September 1942 geword. Nadat die Groot Patriotiese Oorlog tot ’n einde gekom het, is produksie by Tashkent-Vostochny voortgesit tot die 4331ste en laaste eenheid in Mei 1953 afgelewer is. (In die jare ná die oorlog is Sowjetweergawes van die DC-3 ook deur GAZ 126 by Komsomolsk-na-Amure-Dzyomgi in die Oekraïense SSR onderneem.)
Daar is minstens 4989 PS-84’s en Li-2’s in die vier bogenoemde aanlegte gebou.
Militêre en burgerlike variante het uit die volgende bestaan:
* [[Lêer:SovietPS84.jpg|duimnael|Sowjetse PS-84]]Li-2P – die basiese passasiersmodel wat voor die oorlog vir Aeroflot gebou is; regterpassasiersdeur en bagasiedeure links
* Li-2G – ”burgerlike” vragvliegtuig vir Aeroflot gebou
* Li-2T – vragvliegtuig vir die Militêre Lugmag gebou
* Li-2PG – gekombineerde passasiers-en-vragmodel
* Li-2R – fotoverkenningsmodel wat verskillende glasobservasieborrels vir kamerawerk gehad het; bekend as die Li-2F deur die Tjegge
* Li-2D – padvindersweergawe met glaspanele in die stuurkajuittoegangsdeur om neerlatingsones te vind en valskermneerlating waar te neem
* [[Lêer:Lisunov Li-2T AN1093556.jpg|duimnael|Lisunov Li-2T]]Li-2V – ski-toegeruste model met TK-19-turbokompressor op die M-611R-ejins vir naoorlogse gebruik in die verre-noorde op hoë hoogtes; keerplate is gebruik om in koue weer in die kapvoorkante lugvloei oor die enjins te beperk
* Li-2(B) – toegerus met middeldeelbomrakke om 1500-kilogram-bomme te dra
* Li-3 – ’n plaaslike benoeming vir ’n Joego-Slawiese variant wat met Wright Cyclone-enjins toegerus was
Die gedeelte hierbo is op Gradidge 2006 en ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19, 20 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=181 to 183 and 185 |language=en}}</ref>
==== Japannese produksie ====
[[Lêer:Showa L2D.jpg|duimnael|Hierdie Japannese Nakajima L2D illustreer die enjin- en stuurkajuitglasverskille van latere variante.]]
Die Showa L2D en Nakajima L2D was weergawes van die Douglas DC-3 wat ingevolge ’n lisensie gebou is. Wat getalle betref, was die L2D-reeks die belangrikste Japannese transportvliegtuig in die Tweede Wêreldoorlog. Die L2D is die kodenaam “Tabby” deur die Geallieerdes gegee.
Die Showa-vliegtuigmaatskappy Beperk het twee DC-3A’s (Douglas-konstruksienommers 2055 en 2056) wat vroeër deur ’n ander Japannese maatskappy gekoop is, gehermonteer. Hulle is as die Douglas-transportvliegtuig Tipe D benoem en die vlootbenoeming L2D1 is aan hulle toegewys. Twee produksielyne is in Japan opgestel – een in die aanleg van Showa en die ander in die aanleg van Nakajima.
[[Lêer:Nakajima L2D2 at Zamboanga 1945.jpeg|duimnael|’n Gebuite Showa L2D word op 3 Mei 1945 in ’n VSA-kleurskema op Clark-vliegveld in die Filippyne gesien.]]
Die aanvanklike Japannese variant is as die Vloot Tipe 0-transportmodel 11 (L2D2) benoem en het van die DC-3A verskil deurdat dit plaaslik vervaardigde onderdele en twee Mitsubishi Kinsei 43-dubbelry- radiale enjins van 986 perdekrag by opstyging en 1065 perdekrag op 1999.39 meter gehad het.
Nakajima het in 1940 tot 1942 altesaam 72 L2D2’s afgelewer voordat die Showa-maatskappy produksie uitsluitlik onderneem het.. Showa het Kinsei 43-aangedryfde vliegtuie in twee weergawes gebou, naamlik die L2D2 vir die vervoer van personeel/troepe en die L2D2-1 vir die hantering van troepe/vrag. Die L2D2-1 het ’n versterkte kajuitvloer en dubbele vragdeur gehad wat binnetoe oopmaak.
[[Lêer:Showa L2D 1945.jpg|duimnael|Vlieëniers van die Chinese Nasionale Lugvaartkorporasie en Vlieënde Tiere-personeel word circa 1945 by ’n gebuite Showa L2D getoon.]]
Daaropvolgende variante vir die vervoer van personeel/troepe wat deur Showa geproduseer is, was die L2D3 en L2D3a. Hulle het onderskeidelik Kinsei 51- en Kinsei 53-enjins gehad en altwee variante het drie bykomende vensters in die stuurkajuit gehad. Die troepedraer-/vragvariante met versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure is as die L2D3-1 en L23D-1a benoem. Die volle benoeming van hierdie vier variante was die Vloot Tipe 0-transportmodel 22.
’n Paar L2D4’s en L2D4-1’s met Kinsei 51-enjins (Vloot Tipe 0-transportmodel 32) het met die L2D3’s en L2D3-1’s ooreengestem maar het wapens gehad wat bestaan het uit ’n 13 mm-masjiengeweer in ’n rughuls en ’n 7.7 mm- Tipe 92-masjiengeweer in ’n luik aan elke kant van die romp.
Daar was ook die L2D5 (Vloot Tipe 0-transportmodel 33).
Teen die tyd wat Japan oorgegee het, het Showa die twee DC-3A’s as L2D1’s gemonteer en 414 L2D2’s tot L2D5’s gebou en het Nakajima 71 L2D2’s geproduseer.
Die gedeelte hierbo is op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, U |pages=179 and 181 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=20 |language=en}}</ref>
=== Produksiesyfers ===
{| class="wikitable"
| valign="top" |Militêre variante in Santa Monica gebou
| valign="top" | 382
|-
| valign="top" |Militêre variante in Long Beach gebou
| valign="top" | 4285
|-
| valign="top" |Militêre variante in Oklahoma City gebou
| valign="top" | 5381
|-
| valign="top" |Burgerlike DC-3D’s in Oklahoma City gebou
| valign="top" | 28
|-
| valign="top" |Groottotaal vir die VSA
| valign="top" |10655
|-
| valign="top" |Japannese L2D
| valign="top" | 487
|-
| valign="top" |Russiese Li-2
| valign="top" | 4937
|-
| valign="top" |Wêreldwye totaal
| valign="top" |16079
|}
Hierdie syfers is op Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=20 |language=en}}</ref>
[[Lêer:DC-3 NC1624 Texaco (4940057391).jpg|duimnael|Dit is die laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is.]]
Die 10655ste en laaste vliegtuig in die DC-3-familie wat deur Douglas gebou is, was die DC-3D met die konstruksienommer 42981, registrasienommer NC1624. Hy is in April 1946 aan die Texas Company (Texaco) afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=85 |language=en}}</ref>
== Burgerlike variante ==
=== DST ===
[[Lêer:DSTunitedOAK (4412476240).jpg|duimnael|DST NC25682 van United Air Lines het ’n ekstra ry klein vensters op die voorste deel van die romp.]]
[[Lêer:DST NC16004 AA LOC fsa.8a19201.jpg|duimnael|DST NC16004 van American Airlines word tussen 1936 en 1942 gediens.]]
Die DST het Wright SGR-1820 enjins van 1000 perdekrag (-G2, -G2E, -G5) of 1100 perdekrag (-G102, -G102A, -G103A) gehad. Sommige DST’s het SGR-1820-G202A-enjins van 1200 perdekrag gehad. Die verskillende enjinmodelle het konstantespoed-lugskroewe met drie blaaie aangedryf. Daar was twee tenke van 795.55 liter in die vlerkmiddeldeel (tussen die voorste en middelste spar). Ná die stuurkajuit van die DST was daar ’n vrag-en-pos-kompartement (regterkant), met ’n deur aan die oorkant vir laai en aflaai. Agter dit was die kajuit in vier kompartemente verdeel; die eerste is die “Sky Room” genoem, toegerus met twee sitplekke wat in ’n bed opgemaak kon word, ’n bobank wat bedags teen die kant en plafon van die kompartement gevou is en ’n wasbak. Oorkant dit was die kombuis, waar warm maaltye voorberei kon word. Daar was ook ’n vousitplek vir ’n kelner/kelnerin. Die volgende drie kompartemente het elk vier dubbelsitplekke aan weerskante van die gangetjie gehad wat na mekaar gekyk het. Snags is elke paar dubbelsitplekke wat na mekaar gekyk het in ’n bed opgemaak met ’n private gordyn aan die kant van die gangetjie. In elkeen van die drie kompartemente is ’n kajuitbed bo elke paar omskepbare sitplekke voorsien; bedags is dit teen die kompartementmure gevou, en daar was ’n lang, nou venster. Bedags kon elkeen van die drie kompartemente deur agt passasiers beset word as hulle bereid was om langs mekaar te sit, wat beteken het dat ’n maksimum van 26 passasiers bedags gekarwei kon word. Die ontwerpkonfigurasie vir die DST was egter vir net 14 passasiers, twee in die “Sky Room” en vier in elk van die drie hoofkajuitkompartemente.
Aan die agterkant van die kajuit was daar ’n damesitkamer en ’n manskleedkamer aan onderskeidelik die linker- en regterkant, elkeen met sy eie, afsonderlike toilet. Verder agtertoe was daar ’n bagasiekompartement wat deur ’n deur aan die linkerkant gelaai en afgelaai kon word en tydens die vlug toeganklik was.
Die Douglas Sleeper Transport (DST) van United Air Lines met die registrasienommer NC25682 het die konstruksienommer 2222 gehad. Die skroefvliegtuig het die naam ''State of New York'' op die neus gehad en het later ’n C-82B geword.
Die DST-144 met die registrasienommer NC16004 van American Airlines het die konstruksienommer 1498 en die naam ''California'' gehad.
=== DC-3 ===
[[Lêer:Kabine einer Douglas DC-3.jpg|duimnael|Die passasierskajuit van ’n 21-sitplek-DC-3 word tussen 1937 en 1948 vanaf die stuurkajuit gesien.]]
Sy kajuite was anders ingerig as dié van die DST’s. Daar was gewoonlik sewe rye dubbelsitplekke waarvan die armleunings verwyder kon word aan die linkerkant van die gangetjie en enkelsitplekke aan die regterkant. Die kombuis was aan die agterkant van die kajuit en daar was een toilet voor aan die regterkant. Twee kompartemente is bygevoeg vir pos en vrag en die agterste bagasiekompartement was groter. Verskeie van hierdie DC-3’s is in ’n “Klub”-konfigurasie met 14 sitplekke (sewe aan weerskante van die gangetjie) afgelewer. Hierdie sitplekke kon 225 grade swaai sodat passasiers makliker met mekaar kon praat. Later is die getal sitplekke in die standaard dagkonfigurasie vermeerder deur die sitplekke nader aan mekaar en twee sitplekke weerskante van die gangetjie te plaas. Ná die oorlog was dit gevolglik moontlik om sitplek aan 28 tot 32 passasiers te verskaf. Die DC-3-dagvliegtuie het nie die kleiner vensters van die bobanke gehad nie.
=== DC-3A ===
[[Lêer:PP-ANU (aircraft) 5.jpg|duimnael|Hier word die sitplekrangskikking van ’n moderne DC-3 gesien]]
Hierdie variant is, nes die DC-3, in óf die standaard 21-sitplekkonfigurasie óf die 14-sitplek-Klub-konfigurasie afgelewer. Die DC-3A’s, wat aanvanklik deur United Air Lines bestel is, het Pratt & Whitney Twin Wasp-enjins met 14 silinders in plaas van die Wright Cyclone-enjins met nege silinders van die vroeër model gehad. Die opstygkrag van die dubbele ry Pratt & Whitney enjins het van 1050 tot 1200 perdekrag gewissel. Met hierdie enjins was die DC-3A’s se werkverrigting op hoër hoogtes beter as dié van die DC-3’s met Cyclone-enjins.
=== DC-3B ===
By aflewering het hierdie variant die Wright SGR-1820-G102-enjins as kragbron gehad, waarvan die meeste in Maart 1941 met -G202A’s vervang is. Die DC-3B’s is deur TWA bestel en het die kenmerke van die DST’s sowel as die DC-3’s gehad. Die tipe se voorste twee kompartemente het die klein bovensters van die DST’s gehad en kon elk snags ses passasiers akkommodeer (of net vier as die boonste banke nie gebruik is nie). Die agterste deel van die kajuit is met sewe tot nege sitplekke (twee plus een gerangskik) toegerus.
=== DST-A ===
[[Lêer:Engine of Douglas DC-3.jpg|duimnael|Dit is die Wright R-1820 Cyclone 9-enjin van ’n gepreserveerde DC-3.]]
Die DST-A het slaapbanke gehad en is deur Pratt & Whitney Twin Wasp SB3-G-enjins van 1000 perdekrag aangedryf. Die kajuituitleg was in wese dieselfde as dié van die DST’s met Wright Cyclone-enjins.
=== DC-3A-variant voor die oorlog en ander variante ná die oorlog ===
Die sertifikaat vir hierdie variant het aanvanklik ’n weergawe van die DC-3A gedek wat Pratt & Whitney Twin Wasp S1C-G-enjins gehad het wat meer krag op kruishoogte gebied het. Dit was voor die oorlog.
Ná die oorlog het dieselfde sertifikaat DC-3C’s (C-47’s wat deur Douglas herbou is) en die DC-3D’s gedek.
Die gedeelte hierbo is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=89, 91 |language=en}}</ref>
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117 troepedraers/personeeltransportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens ingespan is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Douglas C-49B ===
[[Lêer:Douglas C-49B 41-7693 (5205373638).jpg|duimnael|Die C-49B met die reeksnommer 41-7693 is in hierdie foto te sien.]]
Daar is oorspronklik onder andere drie DC-2-201F’s met die konstruksienommers 4094 tot 4096 (registrasienommers NC28386 tot NC28388) vir Eastern Airlines gebou, maar hulle is nie afgelewer nie en het in plaas daarvan DC-3-387’s/C-49B’s geword. Die reeksnommers 41-7691 tot 41-7693 is aan die C-49B’s toegewys.
Die C-49B met die konstruksienommer 4096 het die reeksnommer 41-7693 gehad. Hy is deur die Army Air Corps oorgeneem en aan die Headquarters Fourth Air Force by die Presidio van San Francisco toegewys. Die vliegmasjien was van Februarie tot Desember 1941 by Hamilton Field gebaseer en het ook gedurende die Tweede Wêreldoorlog na Australië gegaan.
[[Lêer:Douglas C-50.jpg|duimnael|Dit is ’n Douglas C-50.]]
=== Douglas C-50 ===
Vier Douglas DC-3-277D’s met die konstruksienommers 4119 tot 4122 is vir American Airlines gebou. Hulle sou die registrasienommers NC33656, NC33657, NC33659 en NC33662 hê, maar hulle is nie afgelewer nie en het DC-3-396’s/C-50’s geword. Die reeksnommers 41-7697 tot 41-7700 is aan die C-50’s toegeken.
=== Douglas C-41A ===
[[Lêer:Douglas C-41A.jpg|duimnael|Daar was net een Douglas C-41A.]]
Die enkele C-41A was die tweede militêre DC-3-variant en was vir die Oorlogsekretaris bedoel. Die skroefvliegtuig het Pratt & Whitney R-1830-21-enjins van 1200 perdekrag gehad. Dit is as ’n DC-3A-253A bestel, wat vir Northwest Airlines bedoel was, maar dit het die reeksnommer 40-70 gekry en ’n C-41A van die United States Army Air Corps (USAAC) geword (in September 1939 afgelewer). Die masjien se kajuituitleg was soortgelyk aan dié van TWA se DC-3B’s, met slaapakkommodasie aan die voorkant en 10 standaard lynvliegtuigtipe sitplekke aan die agterkant. Die vliegtuig se konstruksienommer is 2145. Ná sy militêre diens het hy die burgerlike registrasies N4720V, N65R, N598AR, N32B, N132BB, N132BP, N14RD en N341A gehad. Vir ’n foto wat in 2019 van die vliegtuig geneem is, sien “Die DC-3 in die 21ste eeu”.
Die gedeelte hierbo is op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=91, 162, 163, 313 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=24, 25, 32, 33, 168, 318 en 319 |language=en}}</ref>
== Opgraderings van die DC-3 wat ná die oorlog aangebring is ==
Gebruikers van die DC-3 en die C-47 het ná die Tweede Wêreldoorlog modifikasies aangebring om die werkverrigting van die tipes te verbeter.
* Een so ’n modifikasie was die montering van ’n deur om die hoofwiele ten volle in te sluit en die enjinkappe glad te maak. Hierdie spesifieke opgraderings het sleur gedurende die kritieke aanvanklike klimfase van die vlug verminder.
* Ander modifikasies het behels dat die dubbelvragdeur van voormalige C-47’s vervang word met ’n enkele passasierstoegangdeur, wat afwaarts oopmaak en van integrale trappe voorsien is.
* Sommige DC-3’s en voormalige militêre vliegtuie is toegerus met ’n enkele, maar groter, reghoekige venster in plaas van die eerste twee vensters aan elke kant van die voorste deel van die romp. Hierdie tipe venster was as die Vistavision-venster bekend.
* Nog ’n sigbare eksterne modifikasie was die byvoeging van ’n roterende baken bo-op die stertvin van DC-3’s en C-47’s.
Hierdie gedeelte is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=104 to 106 |language=en}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:Zsdjz 1981-11-07 FAGM 202 rot dust res ELshd 600x364.jpg|ZS-DJZ 7 Nov 1981 met deure om hoofwiele
Lêer:Zsdrj 1974-09-02 FAGM 154 upsize cr 600x400.jpg|Dubbelvragdeur van C-47’s met enkelpassasiersdeur vervang
Lêer:Zskex 1981-10-00 FALA 052 dust vensters 600x364.jpg|DC-3A met 'n Vistavision-venster (voor, links in foto)
Lêer:N6907 1981-05-10 FALA 088 lig hor 600x364.jpg|Roterende baken op vin van N6907
</gallery>
== Produksie en omskepping ná die Tweede Wêreldoorlog ==
Toe die oorlog beëindig is en Douglas die laaste C-47-aflewerings gedoen het, het daar onvoltooide lugrame op die Santa Monica-produksielyn oorgebly. Hierdie lugrame is as passasiersvliegtuie met een passasiersdeur voltooi en as DC-3D’s aan ’n paar klante afgelewer.<ref name="grad15">{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:Zsfrm 1978-09-21 FAJS 128 dust 800x486.jpg|DC-3D ZS-FRM Comair 21 Sep 1978 Jan Smuts
Lêer:Zsfrm 1986-04-19 FAWM 164 dust resize crvert shd50 400x600.jpg|Enkele passa-siersdeur op DC-3D
</gallery>
== Die Super DC-3 ==
[[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]]
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in sy noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander. Ná militêre diens is C-117D’s in die burgerlike sektor gebruik.<ref name="grad15" /> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
=== C-117D’s wat ná militêre diens in die burgerlike sektor gebruik is ===
<gallery mode="packed">
Lêer:Douglas C-117D (DC-3S) AN0208913.jpg|YV-505C 7 Desember 1993
Lêer:Douglas C-117D (DC-3S), Millardair AN0215796.jpg|C-GDOG 10 Junie 1994
Lêer:Trans Northern DC-3 touching down at ANC (6624451803).jpg|N30TN 28 Augustus 2011
Lêer:Scbriml cp-2421.jpg|CP-2421 23 Oktober 2015
</gallery>
== Turboskroefombouings ==
=== Die Basler BT-67 ===
Tydens omskepping in ’n BT-67 kry ’n DC-3 onder andere:<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERSDC-1 through DC-7:The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=108 |language=en}}</ref>
* PT6A-67R-enjins
* ’n neuskoepel van gemengde konstruksie
* ’n verbeterde stuurkajuitontwerp
* ’n nuwe instrumentepaneel
* ’n groter beskikbare volume (deur sekere afskortings te verskuif)
* Hartzell-vyfbladlugskroewe
* ’n nuwe huid
* veselglasvlerkpunte en -enjinnaselle
* groter vragdeure
* ’n groter brandstofvermoë
Die Basler BT-67 se uitlaatpype is bo-op die enjinnasel.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, 75 Years |date=March 2011 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2011 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=149 |language=en}}</ref>
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 13321 is as ’n C-47A-25-DK met die reeksnommer 42-93412 bestel. Die masjien het as ’n R4D-5 met die reeksnommer (BuNo) 17223 na die VSA-vloot gegaan en is daarna N9577C geregistreer en was daarna 17223 in die Franse Vloot voordat dit N96BF by Basler Flight Services geword het. Basler het die vliegtuig in Augustus 1989 in ’n BT-67 omskep (omskepping nommer 5).
Die Douglas C-47B-40-DK met die konstruksienommer 16833/33581 het die identiteitsrekord United States Army Air Forces (USAAF) 44-77249, Britse Koninklike Lugmag KP279, G-AMNV, EC-ATM, SE-EDI, G-AMNV, 6V-AAM, G-AMNV, VQ-ZEA, A2-ZEA, ZS-FKI, ZS-NPI, ZS-ASN(2), A2-ADL (by Oshkosh as Basler BT-67 omskep, omskepping nommer 11, afleweringsdatum 29 Junie 1992), ZS-ASN(2), PT-WXE, ZS-ASN(2), PR-MGF en ZS-ASN(2).<gallery mode="packed">
Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR 600x364.jpg|N96BF 2 April 1992 Jan Smuts
Lêer:N96bf 1992-04-02 FAJS 924 spot2 LR cr 600x364.jpg|Uitlaatpype bo-op enjinnasel
Lêer:Zsasn2 0000 0000 107 shd100 stof 600x364.jpg|Basler BT-67 ZS-ASN(2)
Lêer:Zsafh2 1999-01-08 FALA 314 spot LR repair file 800x486.jpg|ZS-ASN(2) 8 Jan 1999 met neusmagnetometer
</gallery>
==== Die BT-67 in gebruik ====
Die Guatemalaanse Lugmag BT-67 met die reeksnommer 590 het die konstruksienommer 33542, wat die lewe as ’n C-47B-40-DK met die USAAF-reeksnommer 44-77210 begin het en daarna in diens by die Britse Koninklike Lugmag was en vervolgens die burgerlike mark betree het. Die vliegtuig is in ’n BT-67 omskep terwyl dit N29R geregistreer was (1990/1992, nommer 13) en is op 7 November 1992 aan die Guatemalaanse Lugmag afgelewer.
Nege DC-3-lugrame is in BT-67’s omskep en op verskillende datums tussen Februarie 1998 en Maart 1999 en van 2002 tot 2004 aan die Koninklike Thaise Lugmag afgelewer.
In die meegaande foto van die vlieënde Thaise BT-67 het die masjien “159” onder die neus en “6159” op die stertvin, wat beteken dat die vliegtuig die eskaderkode 46159 en die reeksnommer L2k-09/47 het. Die masjien het dus die konstruksienommer 33010 en was voorheen N2685W.
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 16262/33010 het die lewe as ’n C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76678 begin en het daarna in die Britse Koninklike Lugmag gedien voordat dit die burgerlike mark in die Verenigde Koninkryk betree het.. Daarna is die registrasienommer N2685W aan die vliegmasjien toegeken. Die skroefvliegtuig was in November 2001 by Oshkosh vir omskepping in ’n BT-67 (die 42ste omskepping, in Julie 2002) en het daarna by die Koninklike Thaise Lugmag aangesluit.
Die bogenoemde vier paragrawe is op Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=60, 75, 602 and 617 |language=en}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:590 Douglas DC-3 Fuerza Aerea Guatemalteca (7468281124).jpg|Guatemalaanse Lugmag BT-67 reeksnommer 590
Lêer:RTAF Basler BT-67.JPG|Thaise Lugmag BT-67
Lêer:B.L2k-09 47 (46159) (25092318687).jpg|Thaise BT-67 “6159” (reeksnommer L2k-09/47)
</gallery>
=== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ===
AANTEKENING
Die volgende gedeelte is op ''Skyleaders'' en Gradidge 2006 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107, 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
[[Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 002 EL lev 600x400.jpg|duimnael|Die SALM-C-47 met die reeksnommer 6825 is met Pratt & Whitney Canada PT6A-65-enjins toegerus.]]
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 perdekrag en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.
==== Die SALM- Douglas C-47TP ====
[[Lêer:6858 1991-10-19 FAYP 691 upsize her 721x400.jpg|duimnael|Die C-47TP met die konstruksienommer 32897 word op 19 Oktober 1991 as reeksnommer 6858(2) gesien.]]
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is. Die tweede C-47TP wat voltooi is (en eerste een wat op die Ysterplaat-produksielyn voltooi is), was die een met die reeksnommer 6858. Hy het die konstruksienommer 16149/32897 gehad en het die lewe as ’n Douglas C-47B-25-DK begin. <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |pages=176 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Zsnkk 0000 FABL 037 crop shd50 stof 600x364.jpg|duimnael|ZS-NKK is later deur Speed Services Couriers gebruik.]]
==== ’n Ander DC-3-65TP ====
’n Ander vliegtuig wat in ’n DC-3-65TP omskep is, was die een met die konstruksienommer 13143, wat die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die reeksnommer 42-93252 begin het en daarna die identiteite N2636, YV-P-BPF en YV-32CP gehad het voordat dit op 14 Januarie 1994 ZS-NKK by Avia Air Charter geword het. As YV-32CP is dit in Oktober 1987 deur AMI in ’n DC-3-65TP omskep.
=== Die Dodson TurboDak ===
[[Lêer:Zsoji 2004-04-30 FAWB 1401 shd25 600x400.jpg|duimnael|Die uitlaatpyp van die DC-3-65TP is net agter die lugskroef, aan die kant van die enjinnasel.]]
Douglas C-47TP’s wat voorheen aan die SALM behoort het, vorm die grondslag van die vliegtuie wat deur Dodson omskep word. Die maatskappy het altesaam 19 SALM-vliegtuie gekoop. Sewe rompe van voormalige SALM-vliegtuie is ’n tyd lank by Wonderboom-lughawe naby Pretoria in Suid-Afrika gestoor. Hierdie vliegtuie was nog nie klaar omskep nie en twee het nie die verlenging van 101.6 sentimeter gekry nie wat deel van die turboskroefomskepping uitmaak. Altesaam 11 vliegtuie is aanvanklik na Kansas gevlieg, maar van hulle het na Suid-Afrika teruggekeer en is in die blok ZS-OJI tot M geherregistreer. Dit het die vliegtuig met die konstruksienommer 16213/32961 (ZS-OJJ) ingesluit.
[[Lêer:Zsoji 2004-05-01 FAWB 1474 600X400.jpg|duimnael|Dit is die dataplaat van DC-3-65TP konstruksienommer 26439 (ZS-OJI).]]
Om goedkeuring van die Federal Aviation Administration (FAA) en die Suid-Afrikaanse Departement Burgerlike Lugvaart te verkry, moes Dodson ’n wye verskeidenheid wysigings ontwerp om die Dodson TurboDak te produseer en te bemark. Hierdie tipe het ’n romp wat 101.6 sentimeter langer is asook ’n verlengde kajuitvloer en uitgebreide vliegbeheer. Die standaard enjin vir die TurboDak is die PT6-65AR-enjin, wat 1646 ekwivalente asperdekrag ontwikkel en ’n tyd tusssen opknappings van 2000 uur het. Hartzell-lugskroewe met vyf blaaie word op die vliegtuig gemonteer. Daar is ’n FAR-25-goedgekeurde elektriese stelsel in die elektriese beheerpaneel. Die tipe het langafstandbrandstoftenke en ’n swaardiensvragvloer met spore sodat die vliegtuig maklik tussen die vrag- en die passasiersrol omgeskakel kan word. Die Basler BT-67 is toegerus met uitlaatpype bo-op die enjinnasel, maar die uitlaatpype van die DC-3-65TP is net agter die lugskroewe, langs die kant van die nasel. Die TurboDak het ook ander modifikasies.
[[Lêer:Zsojj 2004-04-29 FAWB 0969 shd25 600x400.jpg|duimnael|Sommige DC-3-65TP’s (soos ZS-OJJ) is in Suid-Afrika in die blok ZS-OJI tot M geherregistreer.]]
Hierdie gedeelte is op Gradidge 2011 gegrond.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, 75 Years |date=March 2011 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2011 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=147 to 150 |language=en}}</ref>
==== Vliegtuie by Wonderboom-lughawe gestoor ====
Sewe rompe is teen November 2003 by Wonderboom-lughawe gestoor. Hulle het die kodes F1 tot F7 gehad. Hier is besonderhede rakende die konstruksienommers en SALM-reeksnommers (dié wat “TP” gemerk is, is in die C-47TP-standaard omskep):
* F1 k/n 12166 reeksnommer 6886
* F2 k/n 27199 reeksnommer 6853 TP
* F3 k/n 33134 reeksnommer 6846(2) TP
* F4 k/n 33478 reeksnommer 6865(2) TP
* F5 k/n 33552 reeksnommer 6890 TP
* F6 k/n 32825 reeksnommer 6874(2)
* F7 k/n 12582 reeksnommer 6876
Sommige van die komponente is afsonderlik van die lugrame gestoor. Voorbeelde hiervan is kode F1 (reeksnommer 6886) en kode F7 (reeksnommer 6876). Voornoemde sewe lugrame is later na die Freeway-landingstrook naby Kromdraai verskuif.
Hierdie gedeelte is op Gradidge 2006 en ''SAAF C-47'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=19 |language=en}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:6886 2004-04-30 FAWB 1353 EL lev 600x400.jpg|Gestoorde 6846, 6853, 6876, 6886 en 6890 30 April 2004
Lêer:6853 2004-04-30 FAWB 1356 600x400e.jpg|Kode F2 is 6853, kode F3 is 6846
</gallery>
== Dakotas deur verskillende Suid-Afrikaanse maatskappye gebruik ==
=== Air Cape ===
[[Lêer:Zsedx 1976-10-03 FACT 138 her 800x486.jpg|duimnael|Douglas C-47 ZS-EDX 3 Oktober 1976]]
Air Cape (Edms) Bpk van Kaapstad het in Maart 1969 met geskeduleerde dienste begin toe een van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) se roetes oorgeneem is. Die eerste Dakota is in 1965 vir huurvlugwerk gekoop en uiteindelik is drie gebruik, en hulle is deur ’n HS.748 vervang. Die laaste Dakota is in Maart 1987 verkoop. Vliegtuie wat gebruik is, sluit ZS-EDX, ZS-EYN en ZS-EYO in.
Clifford Harris, ’n Suid-Afrikaanse ontwikkelaar, het ’n huurvluglisensie bekom en Air Cape op 10 Augustus 1962 gestig en is gemagtig om huurvlugte enige plek suid van die ewenaar te onderneem.
[[Lêer:Zseyn 1976-12-31 FACT 658 her 800x486.jpg|duimnael|Douglas C-47B ZS-EYN 31 Desember 1976]]
Geskeduleerde vlugte het op 31 Maart 1969 begin, toe Air Cape die SAL se kusroete van Kaapstad na Port Elizabeth, oor Oudtshoorn, George en Plettenbergbaai, oorgeneem het. Die diens is gedurende die eerste paar maande so ver noord soos Oos-Londen met Dakota-vliegtuie bedryf, maar die sektor Port Elizabeth na Oos-Londen is later nie meer bedryf nie.
ZS-EDX k/n 9452 het die lewe as ’n C-47A-30-DL met die USAAF-reeksnommer 42-23590 begin; het die registrasies VH-INE, CF-JIP en CF-CAR gehad voordat hy as ZS-EDX in Suid-Afrika geregistreer is; ZS-EDX is op 24 Junie 1965 by die Air Cape-vloot bygevoeg
ZS-EYN k/n 16463/33211 is as ’n C-47B-35-DK aan die USAAF afgelewer; daarna Britse Koninklike Lugmag; vervolgens die registrasies VP-KJS, 5X-AAR en 7Q-YKN voordat hy in Maart 1970 op naam van Air Cape geregistreer is
[[Lêer:Zseyo 1976-10-03 FACT 139 her LR her file cr 800x486.jpg|duimnael|Douglas C-47B 3 Oktober 1976]]
ZS-EYO k/n 16187/32935 is as ’n C-47B-30-DK aan die USAAF afgelewer; daarna Britse Koninklike Lugmag; vervolgens die registrasies G-AMPT, VP-YKM en 7Q-YKM voordat hy in Mei 1970 op naam van Air Cape geregistreer is
Hierdie gedeelte is op Gradidge 2006 en nuusbriewe van die Aviation Society of Africa gegrond.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=211 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=August 1979 |title=AIR CAPE |journal=Aviation Society of Africa newsletter of August 1979 |pages=14}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=February and March 1983 |title=AIRLINE PROFILE AIR CAPE |journal=African Air Review |volume=10 |pages=5}}</ref>
Die kleurskemas wat op Air Cape se Dakotas gebruik is, word op verskillende datums in die meegaande drie foto’s geïllustreer. Die Air Cape-logo is op die stertvin en die naam “AIR CAPE” verskyn op die boonste deel van die romp, bo die vlerke.
=== Comair ===
[[Lêer:Zsdrj 1991-05-16 FAJS 169 dust li file smrtshad 600x364.jpg|duimnael|Douglas C-47 ZS-DRJ 16 Mei 1991 by Comair se basis op Jan Smuts-lughawe]]
Comair – Commercial Air Services (Edms) Bpk – van Johannesburg het Dakotas gekoop om vanaf 1963 sy Lodestars te vervang. Vyf van hulle is tot 1980 op geskeduleerde dienste bedryf. Die handelsnaam van die maatskappy was vanaf November 1967 Commercial Airways. Die Dakotas wat hoofsaaklik deur die lugredery gebruik is, was ZS-DRJ, ZS-DXW, ZS-EJK, ZS-FRM en ZS-IWL(2).
Comair het die volgende Dakotas van 1963 tot 1976 op geskeduleerde dienste gebruik:
ZS-DRJ (C-47A) konstruksienommer 12026; gebou as ’n Douglas C-47A-1-DK (Oklahoma City-produksie); in Augustus 1963 verkry; 21 Augustus 1963 ZS-DRJ geregistreer; die vliegtuig se vorige identiteite was USAAF 42-92247, RAF FL615 en CF-TDO.
[[Lêer:Zsdxw Andy Heape 217 150dpi 600x364.jpg|duimnael|Douglas DC-3D ZS-DXW in kleurskema wat vanaf vroeg-1981 op Comair se vliegtuie aangewend is]]
ZS-DXW (DC-3D, gebou van onvoltooide C-117-komponente deur die Douglas Aircraft Company) konstruksienommer 42969; in September 1964 aangekoop en op 29 September 1964 as ZS-DXW geregistreer; voorheen NC34973, HB-IRB en LN-LMK geregistreer.
ZS-EJK (C-47A) konstruksienommer 19484; as C-47A-75-DL gebou; in Oktober 1965 verkry; 9 Oktober 1982 neergestort; vorige identiteite USAAF 42-101021, I-LALO en VP-YXP.
ZS-FRM (DC-3D) konstruksienommer 42963; in Oktober 1968 verkry; op 16 Oktober 1968 op naam van Comair geregistreer; die laaste lynvlug vanaf die Randse-lughawe is op 31 Maart 1976 deur DC-3 ZS-FRM bedryf; in 1987 aan ’n Zimbabwiese maatskappy verkoop, op 28 November 1987 in Zimbabwe afgelewer.
ZS-IWL(2) (C-47A) konstruksienommer 9628; gebou as ’n C-47A-30-DL; in Februarie 1974 verkry, in Junie 1974 as ZS-IWL(2) geregistreer; voorheen die identiteite USAAF 42-23766, RAF FD906, SALM 6802, ZS-DDV, G-AJXL, G-AMGD, VP-YTT, ZS-EKK en 3D-AAV gehad.
==== Dakota ZS-DIW (konstruksienommer 11991) ====
Die Douglas C-47 met die registrasienommer ZS-DIW is vroeg in 1980 vir ’n tydperk van drie maande van Namib Air gebruikhuur om die toenemende getal buitelandse toeriste te hanteer wat Suid-Afrika besoek het (die oorgrote meerderheid het na die Kruger- Nasionale Park gegaan). Die vliegtuig het gedurende die huurtydperk sy Namib Air-kleurskema behou.
==== Comair Dakota-bedrywighede ====
[[Lêer:Zsfrm 1981-07-05 FAVG 139 resize.jpg|duimnael|Douglas DC-3D ZS-FRM 5 Julie 1981 op Virginia-lughawe naby Durban in die Natal-provinsie]]
Vanaf 12 Mei 1978 het ’n Comair Dakota die Magnum-skedule vanaf Johannesburg na Newcastle (en dan na Vryheid) bedryf. Die laaste keer wat Comair hierdie skedule behartig het, was op 8 Mei 1980 met Dakota ZS-EJK.
Toe die tweede en derde Fokker F.27 in 1980 en 1981 in gebruik geneem is, het Comair bykomende karweikapasiteit gehad en die oogmerk was om die Dakota oor die lang termyn uit te faseer. ZS-DXW en ZS-IWL(2) was die eerste Dakotas wat verkoop is. (ZS-EJK is op 9 Oktober 1982 in ’n ongeluk verloor.) Die twee vliegtuie is aan Ethiopian Airlines verkoop, en ZS-DXW was nou ET-AIA geregistreer en ZS-IWL(2) was nou ET-AIB geregistreer. Die vliegtuie is in Januarie 1983 in Zimbabwe afgelewer en sou deur die Ethiopiërs afgehaal word.
[[Lêer:Zsiwl 1980-10-11 FALA 137 dust scr shad 800x486.jpg|duimnael|Douglas C-47 ZS-IWL(2) 11 Oktober 1980 op Lanseria-lughawe]]
Teen die tyd wat ZS-FRM verkoop is, was ZS-DRJ die enigste Dakota wat oorgebly het en het steeds geskeduleerde dienste bedryf, hoofsaaklik op die roetes na Phalaborwa en Skukuza. Toe ZS-DRJ die Phalaborwa-skedule op 11 Januarie 1990 bedryf het, het Comair aangekondig dat daardie vlug die laaste geskeduleerde een sou wees wat deur ’n Dakota bedryf word. Die maatskappy het egter op 23 Julie 1991 aangekondig dat die Dakota amptelik na geskeduleerde diens teruggekeer het om net die daaglikse vlug na Phalaborwa te bedryf (Maandag tot Vrydag). Comair het rondom 4 Junie 1992 besluit om ZS-DRJ aan diens te onttrek. ZS-DRJ is op 24 November 1994 vir ’n laaste toetsvlug geneem, en kort daarna is die vliegtuig uiteindelik verkoop. Sodoende is meer as 31 jaar se Comair Dakota-dienste beëindig.
Die twee Comair-gedeeltes hierbo is op ''Comair 60'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Lawrence |first=David |title=Comair
The First Sixty Years |date=December 2010 |publisher=D.R. Lawrence |year=2011 |isbn=978-0-620-51540-5 |location=Atlasville, South Africa |pages=97, 98, 99, 101, 153, 156 to 163, 320, 348 |language=en}}</ref>
=== Naturelink ===
[[Lêer:Zsmru 2004-04-30 FAWB 1258 600x400.jpg|duimnael|ZS-MRU 30 April 2004 op Wonderboom-lughawe]]
In 2001 was Naturelink se vloot vliegtuie op drie verskillende name geregistreer, naamlik Naturelink, Gallovents Ten en Bandit Partnership. Die vliegtuie wat op die naam Gallovents Ten geregistreer was, het Dakota ZS-MRU ingesluit.
Die vliegmasjien met die konstruksienommer 4363 is as ’n R4D-1 vir die Verenigde State-vloot bestel en op 6 Mei 1942 as BuNo 4703 aan die VSA-vloot afgelewer. Hierdie masjien het ook die identiteite N1699M, N69D, N1699M, N234Z en HZ-TA3 gehad voordat dit ZS-MRU in September 1990 geregistreer is. Die skroefvliegtuig het in 2002 by die Naturelink Charter-vloot aangesluit.
=== Nelair ===
Daar is gedurende 2001 met die registrasie van Nelair se vloot vliegtuie op die naam Nelair Aviation Services (Edms) Bpk begin. Die vliegtuie het Dakota ZS-LVR ingesluit, wat op 8 Junie 2001 geregistreer is.
Nelair het op 18 Maart 2005 die Douglas C-47A-90-DL met die konstruksienommer 20475 as ZS-LVR en met die volledige naam “NELAIR Charters & Travel” bedryf.<gallery mode="packed">
Lêer:Zslvr 2005-03-18 FANS019 naam 600x400.jpg|ZS-LVR 18 Maart 2005
Lêer:Zslvr 2005-03-18 FANS369 600x400.jpg|ZS-LVR 18 Maart 2005 Nelspruit
</gallery>
=== Phoebus Apollo ===
[[Lêer:Zsdiw 2005-09-17 FASK 354 shd 600x400.jpg|duimnael|Dakota ZS-DIW van Phoebus Apollo 17 September 2005 op Swartkop naby Pretoria]]
Phoebus Apollo van Lanseria het in 1997 sake met die Dakotas ZS-PAA, ZS-DIW en ZS-NTE begin doen. Die huurvlugoperateur Phoebus Apollo Aviation se hoofkwartier is nou op die Randse Lughawe. Phoebus Apollo Aviation het ’n Dakota op permanente vertoning by sy hoofkwartier (soos op 17 September 2014 gesien – sien die gepreserveerde vliegtuie).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 11991 het die lewe as ’n Douglas C-47A-1-DK begin en het die identiteite 42-92215 in die USAAF, FL583 in die Britse Koninklike Lugmag en 6871(1) in die Suid-Afrikaanse Lugmag gehad voordat dit op 19 November 1953 ZS-DIW geword het.
=== Regional Air ===
[[Lêer:Zsdiw 1991-02-10 FALA 119 crop shd75 stof 600x364.jpg|geen|duimnael|Regional Air het Dakota ZS-DIW bedryf. Die skroefvliegtuig word op 10 Februarie 1991 op Lanseria-lughawe gesien.]]
=== Rovos Air ===
Rovos Air van Lanseria, ’n filiaal van Rovos Rail Tours (Edms) Bpk, het ’n enkele Dakota met die registrasienommer ZS-CRV bedryf. Die vliegtuig het ’n luukse uitleg met 21 sitplekke gehad en is op lugsafari’s in suidelike Afrika gebruik. Die masjien is as ’n Douglas C-47A-25-DK met die konstruksienommer 13331 gebou en het die identiteite 42-93421, KG600, N96U, CU-P702, CU-N702, N702S, G-ASDX, G-AJRY, ZS-PTG, A2-ACG en ZS-PTG gehad voordat dit op 30 Augustus 2002 ZS-CRV geword het.<gallery mode="packed">
Lêer:Zscrv 2005-09-24 FALA 025 file smt naamlogo 600x400.jpg|C-47 ZS-CRV 24 September 2005
Lêer:Zscrv 2005-09-24 FALA 025 file smt 600x400.jpg|ZS-CRV 24 September 2005 Lanseria
</gallery>
=== Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) ===
[[Lêer:Zsbxf 2016-05-07 FASK 6299 LR logonaam 600x400.jpg|duimnael|SAL-Dakota]]
Die SAL, van Johannesburg, het Dakotas gebruik om vanaf 1946 geskeduleerde dienste te bedryf. Die Dakotas het die SAL Lodestars geleidelik vervang, maar is self deur Viscounts en Hawker Siddeley HS.748’s vervang. Die meeste van die Dakotas is in 1971 terug na die SALM. Een het later deel van die SAL-museum se historiese vlug uitgemaak.
Aan die einde van die oorlog in die Verre Ooste is ’n aantal C-47’s van die SALM na die SAL oorgeplaas. Hierdie Dakotas is van klankdemping voorsien, is vir lynvliegtuiggebruik omskep en is met 21 sitplekke toegerus.
Die SAL het die volgende vliegtuie verkry: ZS-AVI, ZS-AVJ, ZS-BXF, ZS-BXG, ZS-BXI, ZS-BXJ(1) (nie omskep nie en nie in SAL-kleure nie en is verkoop), ZS-DJB, ZS-DJC en ZS-DJX (as vragvliegtuig gebruik). Drie van hierdie vliegtuie is in ongelukke verloor, naamlik ZS-AVJ, ZS-AVI en ZS-DJC. Die oorblywende vier vliegtuie (ZS-BXF, ZS-BXG, ZS-BXI en ZS-DJB) het 25 jaar lank ’n voederdiens bedryf.
==== Vliegtuie wat op die SAL se kusdiens gebruik is ====
Vliegtuie wat van Oktober 1967 tot Maart 1969 op die SAL se kusdiens gebruik is, het die volgende ingesluit:
ZS-BXF (C-47A k/n 12107; moontlik nie in hierdie tydperk gebruik nie), ZS-BXG (C-47A k/n 12049), ZS-BXI (C-47A k/n 12166) en ZS-DJB (C-47A k/n 9492).
Die SAL het die vliegtuie en die kajuitbemanning verskaf en Comair het die vlieënier en medevlieënier verskaf.
Die Dakotas het, via Oudtshoorn, George, Plettenbergbaai, Port Elizabeth, Grahamstad en Queenstown, van Kaapstad na Oos-Londen gevlieg, met ’n oornagstop in Oos-Londen. Die terugvlug het die volgende dag plaasgevind. Al die vliegtuie was vir 21 passasiers gekonfigureer.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12016 het die lewe as ’n Douglas C-47A-1-DK begin en het die identiteite 42-92238 en FL606 gehad voordat dit as 6815 in die SALM gedien het. Ná sy SALM-diens het die skroefvliegtuig ZS-AVJ ''Paardeberg'' in die SAL geword. Die masjien is op 7 Mei 1946 as ZS-AVJ geregistreer en het op 15 Oktober 1951 neergestort.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12049 het die lewe as ’n Douglas C-47A-1-DK begin en het die identiteite 42-92267 en FL625 gehad voordat dit as 6822 in die SALM gedien het. Ná sy SALM-diens het die skroefvliegtuig ZS-BXG ''Piketberg'' in die SAL geword. Die masjien is op 10 November 1948 as ZS-BXG geregistreer en het op 8 Februarie 1971 as 6887(1) na die SALM gegaan en het daarna in die Rhodesiese Lugmag gedien.
Die twee gedeeltes hierbo oor die SAL is gedeeltelik op ''Comair 60'' en ''Winged Springboks'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Lawrence |first=David |title=Comair
The First Sixty Years |date=December 2010 |publisher=D.R. Lawrence |year=2011 |isbn=978-0-620-51540-5 |location=Atlasville, South Africa |pages=151 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks
1934 to 1996
The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=10 |language=en}}</ref><gallery mode="packed">
Lêer:Zsavj 1948 Palmietfontein 500 rot dust 600x364.jpg|Dakota ZS-AVJ 1948 Palmietfontein
Lêer:Zsavj 1946-05-00 SAL 498 800x486.jpg|Dakota ZS-AVJ
Lêer:Zsbxg 1948-11-00 SAL 501 LRnuwe merke 600x364.jpg|Dakota ZS-BXG
</gallery>
=== Springbok-maatskappyegroep ===
Die Springbok-maatskappyegroep word deur die Vermeulenfamilie bedryf en hulle bestaan uit Kaptein Flippie Vemeulen asook Ben en Petro Vermeulen. Ander personeel wat deel van die groep vorm, sluit Piet Nieuwenhuizen en Timoth Maritinyu in. Die groep is by bewaring, konservasie en opvoeding en die instandhouding en preservering van vliegtuie en die opleiding van vlieëniers betrokke.<ref>{{Cite web|url=https://www.springbokclassicair.co.za/about-us/|title=About our Company|date=12 May 2026|website=Springbok Group of Companies|access-date=12 May 2026}}</ref>
==== Springbok Flying Safaris ====
Vliegtuie van Springbok Flying Safaris: ZS-KEX (k/n 2008), ZS-NTE (k/n 11926) en ZS-GPL (k/n 9581).<ref>{{Cite web|url=https://www.dc-3.co.za/dc-3-south-african-operators/springbok-flying-safaris.html|title=Douglas DC-3 and C-47 Owners and Operators in South Africa, Springbok Flying Safaris|date=21 May 2026|website=The Dakota Association of South Africa|access-date=21 May 2026}}</ref>
Springbok Flying Safaris het ’n Douglas C-47A-30-DL met die konstruksienommer 9581 bedryf. Die vliegtuig het die volgende identiteite: 42-23719, NC47573, ZS-GPL (in Maart 1971 op naam van Grinair geregistreer en was deel van Sandrivier Safaris/United Air Services; Maart 1976 geregistreer), daarna het dit A2-ACH geword en toe weer ZS-GPL (op 13 Maart 1980 geregistreer) en later as ZS-GPL deur Springbok Flying Safaris gebruik. Die Dakota is in Desember 2008 aan Indigo Aviation in Tanzanië verkoop en as 5H-DAK geregistreer.
==== Springbok Classic Air ====
Die Douglas C-47A met die konstruksienommer 11926 is met die registrasienommer ZS-NTE in die kleurskema van Springbok Classic Air gesien (sien meegaande foto).<gallery mode="packed">
Lêer:Zsgpl 2004-03-21 FAGM 105 0548 shd naam 600x400.jpg|Springbok Flying Safaris Dakota ZS-GPL
Lêer:Zsgpl 2007-09-08 FAVV 021 cr shd 600x400.jpg|Dakota ZS-GPL 8 Sep 2007 Vereeniging
Lêer:Zsnte 2013-09-29 FAGM -082 600x400.jpg|Dakota ZS-NTE 29 Sep 2013 Randse Lughawe
</gallery>
== Die DC-3 in die 21ste eeu ==
=== 2010 ===
[[Lêer:Air Nostalgia Douglas DC-3 Melton Vabre-2.jpg|duimnael|VH-TMQ 20 Maart 2010]]
Vyf-en-sewentig jaar nadat die Douglas Sleeper Transport vir die eerste keer in Santa Monica gevlieg het, het ongeveer 200 DC-3’s nog gevlieg.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=84 |language=en}}</ref>
==== 20 Maart 2010 ====
[[Lêer:42-68810 a Douglas Skytrooper C-53D now N49AG (4711450212).jpg|duimnael|N49AG 13 Junie 2010]]
In die meegaande foto word die Air Nostalgia Dakota met die registrasienommer VH-TMQ op 20 Maart 2010 by die Melton-lughawe gesien. Die vliegtuig is oorspronklik as ’n Douglas C-47B-30-DK met die reeksnommer 44-76552 vir die USAAF gebou (konstruksienommer 16136/32884). Dit het met die reeksnommer A65-91 in die Koninklike Australiese Lugmag gedien. Die masjien is op 1 Desember 1987 as VH-TMQ geregistreer en is deur Air Nostalgia verkry en gerestoureer en is op 1 November 2001 op naam van Air Nostalgia (Edms) Bpk geregistreer.
==== 13 Junie 2010 ====
[[Lêer:Douglas C-47A Skytrain (DC-3), Air France (DDA Classic Airlines) AN1750557.jpg|duimnael|PH-PBA Air France-skema 11 Julie 2010]]
In die meegaande foto word die Douglas C-53D met die registrasienommer N49AG op 13 Junie 2010 gesien. Die jaar 2010 was die 100ste verjaarsdag van Franse vlootlugvaart; daarom is die vliegtuig in hierdie kleurskema geverf. Die masjien het voorheen die USAAF-reeksnommer 42-68810 gehad (konstruksienommer 11737). Hy het nie voorheen aan die Franse Vloot behoort nie, maar word deur ’n Belgiese maatskappy bedryf en was voorheen in ’n Belgiese kleurskema geverf (K16-OTCWG; G Bertrand, handeldrywend as Air Dakota).
==== 11 Julie 2010 ====
Die meegaande foto toon die Douglas C-47 met die registrasienommer PH-PBA van DDA Classic Airliners op 11 Julie 2010 in ’n Air France-kleurskema. Die vliegtuig het die konstruksienommer 19434.
==== 4 September 2010 ====
[[Lêer:PH-PBA Douglas DC-3 DDA in basic KLM retro C-s (7296992272).jpg|duimnael|PH-PBA KLM-skema 4 September 2010]]
Die foto hiernaas illustreer die Douglas C-47 met die registrasienommer PH-PBA van DDA Classic Airliners op 4 September 2010 in ’n KLM-kleurskema. Die vliegtuig het die konstruksienommer 19434.
=== 2019 ===
Die tweede foto aan die regterkant is van die Douglas C-41A met die registrasienommer N341A en hy word op 8 Junie 2019 gesien. Vir besonderhede rakende die vliegtuig sien “Douglas C-41A” onder "Militêre variante van die DC-3".
[[Lêer:DSC 8450 (48113544903).jpg|duimnael|C-41A N341A 8 Junie 2019]]
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Hongkong ===
''Betsy'', ’n DC-3 wat nou in die Hongkongse Wetenskapmuseum in Kowloon is, is in 1946 deur Cathay Pacific Airways in gebruik geneem. Die vliegmasjien het die registrasienommer VR-HDB en die konstruksienommer 4423. Die meegaande foto is op 22 Maart 2006 geneem.
=== Nederland ===
PH-DDA van die Nederlandse Dakota-vereniging het die konstruksienommer 19109 gehad en het die lewe as ’n Douglas C-47A-70-DL met die USAAF-reeksnommer 42-100646 begin. Voordat voornoemde vereniging die vliegtuig verkry het, is dit eers in die Finse burgerlike mark gebruik en daarna was dit in diens van die Finse Lugmag.<gallery mode="packed">
Lêer:CX-DC3-VRHDB2.jpg|''Betsy'', ’n DC-3 in die Hongkongse Wetenskapmuseum
Lêer:PH-DDA Douglas DC-3C.jpg|PH-DDA 20 Mei 1984 Hilversum
Lêer:PH-DDA Douglas DC-3C Dutch Dakota Association RIAT Fairford 190787 (51890642076).jpg|PH-DDA 1987 tydens Koninklike Internasionale Lugtaptoe op Fairford van die Koninklike Britse Lugmag
</gallery>
=== Suid-Afrika ===
Phoebus Apollo Aviation het ’n Dakota op permanente vertoning by sy hoofkwartier op die Randse Lughawe (soos op 17 September 2014 gesien). Die vliegtuig het die konstruksienommer 14483/25928 gehad, was ’n Douglas C-47B-5-DK en het die identiteitsrekord 43-48667, KJ897, G-AMKE, VP-YUU en 9J-RDR. As 9J-RDR is die masjien deur Zambia Airways gebruik en is op 30 Desember 1970 aan diens onttrek nadat dit op die grond in die rondte geswaai het. Die masjien was in Augustus 1994 verlate by Lusaka, en die romp het vir onderdele na Phoebus Apollo gegaan.
Die Douglas C-47A met die konstruksienommer 12107 het as reeksnommer 6821 in die SALM gedien voordat dit as ZS-BXFdeur die SAL gebruik is. Daarna is die masjien weer na die SALM, maar hierdie keer as die reeksnommer 6888. Die skroefvliegtuig het egter in 1991 as ZS-BXF na die SAL teruggekeer, spesifiek na die museum, waar dit deel van die SAL se historiese vlug geword het.<gallery mode="packed">
Lêer:9jrdr 2014-09-17 FAGM 4726 ELshd 600x400.jpg|9J-RDR 17 September 2014 Randse Lughawe
Lêer:Zsbxf 0000 069 LR her2 600x364.jpg|ZS-BXF SAL-museum
</gallery>
=== Verenigde State van Amerika ===
[[Lêer:Douglas DC 3 from 1942 at Santa Monica Airport California Photo by Steve Shelokhonov July 2024 IMG 3845 2.jpg|duimnael|N242SM Julie 2024]]
Die vliegtuig in die meegaande foto word by die Santa Monica Museum of Flying in Kalifornië uitgestal. Die masjien het die naam ''Spirit of Santa Monica''. Dit het die lewe as ’n C-53 met die konstruksienommer 4877 en die reeksnommer 41-20107 begin en het daarna 'n R4D-3 geword. Vervolgens het die skroefvliegtuig verskillende burgerlike registrasies gehad voordat dit uiteindelik as N242SM geregistreer is en by die museum beland het.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 13868/25313 is as ’n Douglas C-47A-30-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48052 afgelewer en het na die Britse Koninklike Lugmag gegaan voordat dit deur die Koninklike Kanadese Lugmag gebruik is en vervolgens die Kanadese burgerlike mark betree het en daarna as N173RD in die VSA geregistreer is. Lance Toland het die vliegtuig verkry en by Griffin-Spalding in Georgia gebaseer. In die meegaande twee foto’s word die skroefvliegtuig op 13 Maart 2015 geïllustreer.<gallery mode="packed">
Lêer:Douglas DC-3C cold start.jpg|N173RD
Lêer:DC-3 spinning props.JPG|N173RD
</gallery>
== Verjaarsdagvieringe van die DC-3 in Suid-Afrika ==
=== Viering van 50 goue jare op 17 Desember 1985 ===
Die DC-3 se 50 Goue Jare is op 17 Desember 1985 by Swartkop naby Pretoria in Suid-Afrika gevier. Altesaam 27 Dakotas het aan ’n formasieverbyvlug deelgeneem. Daar was 24 vliegtuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) en drie burgerlike vliegtuie.
Die program het onder andere bestaan uit die opstyging van 23 Dakotas, verbyvlug deur die CASA 352L van die SAL-museum en twee SALM-Dakotas, die aflewering van ’n eerstedagkoevert en ’n toespraak deur Luitenant-generaal DJ Earp, die Hoof van die SALM.
Die drie burgerlike vliegtuie wat op 17 Desember 1985 aan die massaverbyvlug deelgeneem het, het bestaan uit ZS-UAS van United Air, ZS-FRM van Comair en ZS-LJI.
Drie-en-trwintig vliegtuie wat aan die massaverbyvlug van 27 Dakotas deelgeneem het, het tussen 14:00 en 14:15 op 17 Desember 1985 opgestyg.<gallery mode="packed">
Lêer:Uasfrmljigrond 1985-12-17 FASK 086 stof LR stof 600x364.jpg|ZS-UAS, ZS-FRM en ZS-LJI
Lêer:Zsfrm 1985-12-17 FASK 153 dust LR 600x364.jpg|ZS-FRM en ZS-LJI
Lêer:16daksgrond 1985-12-17 FASK 088 spot LR 600x364.jpg|16 SALM-Dakotas
Lêer:4daksgrond 1985-12-17 FASK 087 spot LR 600x364.jpg|Vier SALM-Dakotas
Lêer:Afa+2Daks 1985-12-17 FASK 079 stof LR pik 600x364.jpg|CASA 352L en SALM-Dakotas
Lêer:6843 1985-12-17 FASK 052 stof LR 600x364.jpg|SALM-Dakota 6843
Lêer:27dakslug 1985-12-17 FASK 096 stof cr 600x364.jpg|Formasieverbyvlug van 27 Dakotas
</gallery>
=== Viering van 70 jaar in 2005 ===
==== Swartkop 17 September 2005 ====
Die Dakotas met die registrasienommer ZS-DIW (van Phoebus Apollo) en die reeksnommer 6859 (van die SALM-museum) het op 17 September by Swartkop 70 jaar van DC-3-vlugte gevier.<gallery mode="packed">
Lêer:6859 2005-09-17 FASK 328 cr LR 600x400.jpg|6859 SALM-museum
Lêer:Zsdiw 2005-09-17 FASK 322 cr LR 600x400.jpg|ZS-DIW Phoebus Apollo
</gallery>
==== SALM-vliegtuie in Desember 2005 ====
Die Douglas C-47TP’s met die reeksnommers 6825 en 6852 van die SALM se 35 Eskader het in 2005 spesiale merke opgehad om die 70ste bestaansjaar van die DC-3 te vier.<gallery mode="packed">
Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 032 600x400.jpg|C-47TP 6852 op 2 Desember 2005 met vieringsmerke
Lêer:6825 2005-12-02 FAYP 020 600x400.jpg|Verjaardag-bewoording 6825 op 2 Desember 2005
Lêer:6852 2005-12-02 FAYP 036 600x400.jpg|Viering-bewoording 6852 op 2 Desember 2005
</gallery>
=== Vliegtuig met tagtigjarige viering gesien op 7 Mei 2016 ===
[[Lêer:Zsbxf 2016-05-07 FASK 6300 ELshd crop 600x400.jpg|duimnael|ZS-BXF 7 Mei 2016 80ste bestaansjaar DC-3]]
Op 7 Mei 2016 is die Dakota met die registrasienommer ZS-BXF van die Suid-Afrikaanse Historiese Vlug gesien met ’n dekal wat die 80ste bestaansjaar van die DC-3 vier. Die bewoording op die dekal lui onder andere “Dakota DC-3 80 Years of Classic Flight”.
== Tegniese data vir die DC-3A<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=111 |language=en}}</ref> ==
Afmetings
* Vlerkspan, meter (28.95)
* Lengte, meter (19.65)
* Hoogte, meter (5.16)
* Vlerkoppervlakte, vierkante meter (300.82)
Massas
* Leeg, kilogram (37187)
* Gelaai, kilogram (55566)
Werkverrigting
* Maksimum spoed, km/h op meter (370 op 2591)
* Kruisspoed, km/h (333)
* Aanvanklike klimtempo, meter per minuut (344/1)
* Diensplafon, meter (7071)
* Vliegstrek, kilometer (3419)
== Algemene aantekeninge ==
Die term “konstruksienommer” word “k/n” afgekort.
Die Suid-Afrikaanse maatskappye Springbok Flying Safaris en Springbok Classic Air maak of het deel van die Springbok-maatskappyegroep uitgemaak.
Die gedeeltes oor Naturelink en Nelair onder Suid-Afrika is gedeeltelik op die volgende publikasie gegrond:<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |title=SOUTH AFRICA |journal=Journal of the Aviation Society of Africa |issue=No 5/2001 |pages=13}}</ref>
Die gedeeltes oor Phoebus Apollo, Rovos Air en die Suid-Afrikaanse Lugdiens onder Suid-Afrika is gedeeltelik op die volgende publikasie gegrond:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=211 |language=en}}</ref>
Die besonderhede rakende konstruksienommers wat in hierdie artikel verstrek word, is in Gradidge 2006 nageslaan:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=311, 326, 341, 342, 370, 375, 396, 403, 404, 407, 419, 438, 439, 460, 471, 519, 540, 585, 596, 598, 600, 606, 608, 616, 618, 619, 633 |language=en}}</ref>
Die datum waarop die DST sy eerste vlug gehad het, naamlik 17 Desember 1935, word gebruik vir die vieringsdoeleindes waaroor daar in hierdie artikel verslag gedoen word.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Lugvaart-saadjie}}
{{en-vertaal|Douglas DC-3}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Douglas-vliegtuie]]
[[Kategorie:Passasiersvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
59epa3fe5qe5j9cs8ndelqwgwh47iso
Suikerbekkies
0
92948
2909104
2877413
2026-06-03T14:59:23Z
Sooshimkwan
193078
Relevante kruisverwysing (na kollibries) bygevoeg.
2909104
wikitext
text/x-wiki
{{Taksoboks
| name = Suikerbekkies en spinnekopjagters
| image = 2009-variable-sunbird.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = 'n [[Geelpenssuikerbekkie]]
| domain = [[Eukaryota]]
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Aves]]
| ordo = [[Passeriformes]]
| subordo = [[Passeri]]
| familia = '''Nectariniidae'''
| familia_authority = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1825
| subdivision_ranks = Genera
| subdivision =
15, sien teks
}}
'''Nectariniidae''' is 'n [[familie (biologie)|familie]] van [[voël]]s wat aan die [[orde (biologie)|orde]] van [[sangvoël]]s behoort. Die meeste [[spesie]]s kom in [[Afrika]], [[Suid-Asië|Suid-]] en [[Suidoos-Asië]] voor, hoewel enkele spesies ook in die noorde van [[Australië]] voorkom. In Suid-Afrika word hulle '''suikerbekkies''' genoem.
Suikerbekkies (familie ''Nectariniidae'') is klein voëls soortgelyk aan die [[Kolibrie|kolibries]] van [[Verenigde State van Amerika|Amerika]], maar hulle kom in [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]] en op omliggende eilande voor. Kenmerkend is die lang, geboë snawels en buisvormige tonge waarmee nektar uit blomme gesuig word.
Suikerbekkies bestuif plante soos die [[bontkouterie]] en drink hoofsaaklik die nektar van [[blom]]me, maar sal ook [[insek]]te en [[spinnekop]]pe vreet, veral as hulle hul kleintjies voer. Blomkelke wat nie maklik toeganklik is nie word eenvoudig aan die agterkant naby die nektar oopgepik. 'n Paar spesies eet ook vrugte. Die meeste spesies kan nektar in vlug neem, maar hulle sit gewoonlik terwyl hulle voed. Hulle kan vinnig en direk met hul kort vlerke vlieg.
Die snawelpunt is baie skerp en as 'n kelk baie diep is, boor die voëls 'n gaatjie langs die kant daarvan. Deur hul gereelde blombesoeke dra suikerbekkies net soos die Amerikaanse kolibries by tot die bestuiwingsproses.
Die [[mannetjie]]s van die meeste spesies het 'n blink, veelkleurige veredrag, terwyl die [[wyfie]]s gewoonlik vaal en onopvallend is. Die voëls word meestal in pare aangetref en hulle bou hul [[nes]] gesamentlik. Die wyfie broei haar 2 eiers alleen uit, maar die mannetjie help met die versorging van die kleintjies.
In [[Suider-Afrika]] word sowat 20 spesies aangetref. Baie bekende verteenwoordigers in Suid-Afrika is onder meer die [[jangroentjie]] (''Nectarinia famosa''), 'n blinkgroen voël wat ook dikwels in voorstedelike tuine aangetref word, die baie kleurryke en blink [[maricosuikerbekkie]] (''Cinnyris mariquensis'') en die [[rooiborssuikerbekkie]] (''Chalcomitra senegalensis''), wat 'n opvallende, [[helderrooi]] bors het.
Een van die mooiste spesies is die [[oranjeborssuikerbekkie]] (''Anthobaphes violacea''), wat langs die Kaapse suidkus voorkom. Die mannetjie het 'n blinkgroen kop en nek, olyfgroen rug en vlerke, 'n [[pers]] bors en 'n oranje en geel pens. Die wyfie is [[olyfkleurig]].
== Genera ==
[[Lêer:Greater Double-Collared Sunbird.jpg|duimnael|links|'n [[Grootrooibandsuikerbekkie]].]]
[[Lêer:Eastern Olive Sunbird (Nectarinia olivacea).jpg|duimnael|links|'n [[Olyfsuikerbekkie]].]]
[[Lêer:Purple-banded Sunbird (Cinnyris bifasciatus).jpg|duimnael|links|'n [[Purperbandsuikerbekkie]].]]
[[Lêer:White-breasted Sunbird (Cinnyris talatala) (4030672432).jpg|duimnael|links|'n [[Witpenssuikerbekkie]].]]
Lys van [[genus|genera]] wat onder die familie ressorteer:
* ''[[Aethopyga]]'' (18 spesies)
* ''[[Anabathmis]]'' (3 spesies)
* ''[[Anthobaphes]]'' (een spesies)
* ''[[Anthreptes]]'' (14 spesies)
* ''[[Arachnothera]]'' (spinnekopjagers, tien spesies)
* ''[[Chalcomitra]]'' (7 spesies)
* ''[[Chalcoparia]]'' (een spesie)
* ''[[Cinnyris]]'' (meer as 50 spesies)
* ''[[Cyanomitra]]'' (sewe spesies)
* ''[[Deleornis]]'' (twee spesies)
* ''[[Drepanorhynchus]]'' (een spesie)
* ''[[Dreptes]]'' (een spesie)
* ''[[Hedydipna]]'' (vier spesies wat in Afrika en Arabië voorkom)
* ''[[Hypogramma]]'' (een spesie)
* ''[[Leptocoma]]'' (vier spesies)
* ''[[Nectarinia]]'' (ses spesies)
== Sien ook ==
* [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]]
* [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]]
* [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]]
== Eksterne skakels ==
* [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409680}}, volume 27, bl. 27, 28
* {{Commonskat-inlyn|Nectariniidae}}
* {{Wikispecies-inlyn|Nectariniidae}}
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Suikerbekkies| ]]
f21c1n2t9iotvcneqh7ke1j0lz24ykm
Ignologie
0
92982
2909110
1580626
2026-06-03T15:35:37Z
~2026-22503-02
206103
[[Hulp:Normdata]]
2909110
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}}
[[Lêer:Fraser1.jpg|duimnael|300px|Voetspoor van 'n [[Bradysaurus]] in [[Fraserburg]], [[Karoo]], [[Suid-Afrika]]]]
'''Ignologie''' is die wetenskap wat te doen het met spore, paadjies, gate en enige ander nalantenskap wat deur diere agtergelaat is.
== Eksterne skakels ==
* [http://creation.com/human-and-dinosaur-fossil-footprints Human and dinosaur fossil footprints in the Upper Cretaceous of North America?]
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Paleontologie]]
[[Kategorie:Sedimentologie]]
pqz9d3qyj8m4tznvbfg9m7bbamrhkjc
Florence Phillips
0
94360
2909191
2907228
2026-06-04T07:10:14Z
Jcb
223
2909191
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Lady Florence Phillips.jpg|duimnael|200px|regs|Lady Florence Phillips.]]
Lady '''Florence Phillips''' (gebore Dorothea Sarah Florence Alexandra Ortlepp, [[Kaapstad]], [[Kaapkolonie]], [[14 Junie]] [[1863]] – [[Vergelegen]], [[Somerset-Wes]], [[Kaapland]], [[Suid-Afrika]], [[23 Augustus]] [[1940]]) was ’n weldoener, gasvrou, skryfster, bevorderaar van Suid-Afrikaanse kuns en die eggenote van die [[Randlords|mynmagnaat]] sir [[Lionel Phillips]], wie se rykdom dit vir haar moontlik gemaak het om tallose projekte óf self aan te pak óf ander aan te spoor om dit aan te voor. Genl. [[Jan Smuts]] het haar op haar begrafnis beskryf as “no ordinary woman” en bygevoeg: “Sy en haar man was van die mees vooraanstaande en uitsonderlike persoonlikhede wat die [[Witwatersrand|Rand]] en die nuwe Suid-Afrika opgebou het, en sy laat ’n groot indruk na.”<ref>{{en}} [https://issuu.com/arttimes/docs/villa_arcadia Art Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003075022/https://issuu.com/arttimes/docs/villa_arcadia |date= 3 Oktober 2018 }}. URL besoek op 3 Mei 2016.</ref>
"Lady Florence Phillips het ’n oorheersende rol in die geskiedenis Suid-Afrika gespeel," skryf dr. Thelma Gutsche in die biografie ''No ordinary woman. The life and times of Florence Phillips''. "Sy was ’n baanbreker van die diamant- en goudveld, en het vier oorloë, twee revolusies en die [[Jameson-inval]] beleef. <ref name="gut"> {{en}} Gutsche, dr. Thelma. 1966. ''No ordinary woman. The life and times of Florence Phillips''. Cape Town: Howard Timmins.</ref> Saam met ander mynmagnate was sy verantwoordelik vir die eerste versameling kunswerke, Kaapse meubels en ’n argitektuurbiblioteek in [[Johannesburg]].<ref name="waal"> {{af}} Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. ''Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> Sy het die leeueaandeel gehad in die oprigting van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]],<ref> {{af}} Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. ''Johannesburg eenhonderd jaar''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> wat haar geesteskind was<ref> {{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers.</ref> en ’n belangrike mylpaal in die kunslewe en kulturele opvoeding van die Goudstad se publiek.<ref>{{af}} Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. ''Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> Ook het sy onder meer ’n bydrae gelewer tot die stigting Suid-Afrika se eerste nasionale botaniese tuin, [[Kirstenbosch]], die fakulteit argitektuur aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]], die totstandkoming van die museum in die [[Koopmans-de Wet-huis]] en die daarstelling van die [[Michaelis-versameling]] in die [[Burgerwaghuis]] aan [[Groentemarkplein]].<ref> {{af}} De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref>
Sy het immigrasie na Suid-Afrika aangemoedig deur haar betrokkenheid by die 1820 Settlers Monument Association<ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> en was die dryfveer vir die restourasie van [[Vergelegen]], [[Somerset-Wes]], die eiendom wat [[Willem Adriaan van der Stel|W.A. van der Stel]] aanvanklik ontwikkel het."<ref> {{en}} Gutsche, Thelma. 1966. ''No ordinary woman. The life and times of Florence Phillips''. Cape Town: Howard Timmins.</ref> Van haar ander bydraes was die reël van 'n kuns-en-kunsvlyt-uitstalling in Milnerpark, Johannesburg, in 1905, die aankoop en restourasie van die Martin Melch-huis in Kaapstad, die aanstelling van die [[Joseph Solomon|J.M. Solomon]] as die [[Universiteit van Kaapstad]] se argitek, 'n projek wat hom tot selfdood gedryf het, en die oprigting van 'n kunsskool in die Goudstad.<ref> {{en}} [http://www.artefacts.co.za/main/Buildings/style_det.php?styleid=597 Besonderhede oor Florence Phillips op die webtuiste Artefacts.co.za]. URL besoek op 2 Mei 2016.</ref>
== Lewensloop ==
=== Herkoms ===
[[Beeld:Kirstenbosch flickr.jpg|duimnael|links|240px|'n Toneel in [[Kirstenbosch]], Suid-Afrika se oudste nasionale botaniese tuin, gestig deur die toedoen van lady Florence.]]
[[Lêer:Boldini - Florence, Lady Phillips.jpg|duimnael|230px|regs|Skildery van Lady Phillips in 1903, deur Giovanni Boldini.]]
[[Beeld:Lionel en Florence Phillips se graf, Brixton-begraafplaas, Johannesburg.jpg|duimnael|regs|200px|Die Phillipse se graf in die Brixton-begraafplaas, Johannesburg. Hulle is hier begrawe al is albei in [[Vergelegen]] by [[Somerset-Wes]] oorlede.]]
Florence Phillips was die enigste dogter van Albert Frederick Ortlepp, landmeter en natuurvorser en sy vrou Sarah Walker, albei van Colesberg. Sy besoek eers 'n privaat skool in [[Rondebosch]] en daarna die Damesinstituut (tans [[Hoërskool Eunice|Eunice]]) in [[Bloemfontein]]. Sy sluit by haar ouers op die diamantvelde van [[Kimberley]] aan waar sy saam met hulle in armoede lewe.
=== Huwelik met Lionel Phillips ===
In Kimberley ontmoet sy [[Lionel Phillips]] (1855–1936), die seun van ’n minder gegoede Joodse handelaar wat in 1875 uit sy geboortestad, [[Londen]], na die diamantveld gekom en in diens getree het by [[J.B. Robinson|Joseph B. Robinson]] as sorteerklerk en uitgewer van sy koerant, ''The Independent'', waarvoor hy versies en berigte bydra. <ref name="gut" /><ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Hy sou later ’n skatryk mynmagnaat en politikus word en is in 1912 tot ridder geslaan.<ref> {{af}} Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. ''Johannesburg eenhonderd jaar''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.</ref> Florence en Lionel trou op [[22 Augustus]] [[1885]] op [[Beaconsfield]] by Kimberley. Die egpaar het drie kinders gehad, onder wie 'n seun, Harold.
Lionel Phillips is die eerste keer finansieel geruïneer die jaar voor sy troue met Florence toe die diamantmark in duie stort terwyl hy met vakansie was in Engeland. Daarna het hy vervoerwerk op Kimberley onderneem. Ná hul troue is hy weereens geruïneer, dié keer weens die stygende koste van vervoer en materiaal, maar danksy sy kennis van die mynbou, onkreukbaarheid en werkkrag stel die firma French & d'Esterre hom as bestuurder aan. Hierna help hy met die amalgamasie van Griekwaland-Wes se diamantmyne onder [[De Beers]] se beskerming. Sy eie maatskappy bly ook in die slag, waarna hy werkloos was, maar gelukkig vir die jong Phillips-egpaar het Lionel intussen bevriend geraak met [[Alfred Beit]] en [[Cecil John Rhodes]]. So kry hy werk by Wernher, Beit & Kie.
=== Verhuising na Johannesburg ===
In 1889 verhuis Florence, haar man en twee babaseuntjies per koets na die [[Witwatersrand]] waar hy ’n betrekking aanvaar as mynkonsultant by die firma Herman Eckstein & Kie., waarin Beit die beherende aandeel besit het en wat Wernher, Beit en Kie. gestig het om hul goudbelange te behartig. Danksy ’n vinnige verbetering in haar man se geldelike omstandighede kon Florence Phillips vanaf 1887 wyd reis.<ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref> Veral nadat hy Eckstein in 1892 as voorsitter van die Kamer van Mynwese opgevolg het, het Florence ’n bekende gasvrou in Johannesburg geword.<ref> {{af}} De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref> Hy het spoedig ’n vennoot geword in die firma en later voorsitter van wat bekend sou word The Corner House, een van die sterkste myngroepe in Suid-Afrika.<ref> {{af}} Gutsche, dr. Thelma in: De Kock, W.J. en Krüger, D.W. (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].</ref>
=== Jameson-inval en verbanning ===
Florence se man het in die jong Johannesburg ’n vooraanstaande en uitgesproke figuur in die Uitlanderbeweging geword en sterk standpunt ingeneem teen die [[Transvaal]]se regering van pres. [[Paul Kruger]]. Ná die [[Jameson-inval]] het dit duidelik geword hoe intiem hy by die Reformers' Movement betrokke was. Terwyl Florence op reis was, het Lionel in Johannesburg gewag op die Jameson-inval; moontlik het hy gewag op die regte oomblik waarop hy die verwagte opstand aan die Rand kon lei. Sy moes haar na Johannesburg terughaas toe haar man hom op [[10 Januarie]] [[1896]] oorgee en skuldig pleit. Regter [[Reinhold Gregorowski]] het hom en talle ander opstandelinge die doodstraf opgelê weens hoogverraad omdat hulle die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] se regering omver wou werp, maar pres. Kruger het hul vonnis versag tot ’n boete van £25 000. Florence en haar man het hulle nou in ’n moeilike situasie in die Goudstad bevind, want hy is gewaarsku om hom van alle politieke aktiwiteite te weerhou; so nie sou hy verban word uit die ZAR. <ref> {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.</ref>
Einde 1896, skaars 11 maande nadat hy beboet en gewaarsku is om die politiek te los, het Lionel Phillips ’n berig in die nuusblad ''Nineteenth Century'' gepubliseer wat daartoe gelei het dat hy verban is. Florence het hom daarna vergesel toe hy uitwyk na sy geboorteland, waar hulle [[Country house|herehuise]] ingerig het in [[Hampshire]] ([[Tylney Hall, Hampshire|Tylney Hall]]) sowel as [[Londen]]. In dié tyd was sy en haar man mildadige weldoeners van kuns en kunsvlyt geword. In 1899 het Florence se eerste boek en omstrede boek verskyn, ''Some South African recollections'', wat die gemoedere gaande gemaak het.
=== Terug na Suid-Afrika ===
Ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902), wat die Kruger-bewind verpletter het, is Lionel Phillips deur [[Alfred Beit|Beit]] en [[Julius Charles Wernher|Julius Wernher]] oorreed om in die belang van die firma terug te keer na die [[Witwatersrand|Rand]]. Blykbaar was dit eers in 1909, want in 1905 het Florence op besoek aan Suid-Afrika dr. Rudolph Maloth opdrag gegee om die monumentale ''Flowers of South Africa'' te onderneem, wat eindelik tussen 1913 en 1932 in ses boekdele verskyn het. Ná hul terugkeer in Suid-Afrika het Lionel opnuut ’n belangrike rol in die ontwikkeling van die mynbou gespeel – hy is byvoorbeeld herverkies as voorsitter van die Kamer van Mynwese – en sy vrou in die sosiale en kultuurlewe van die stowwerige Goudstad. Een van haar vernaamste tydverdrywe was die versameling van skilderye en kunsvoorwerpe vir die kunsmuseum wat sy in gedagte gehad het.
=== Ná Uniewording ===
[[Beeld:Dorpshuis.jpg|duimnael|regs|270px|Deur lady Florence se toedoen het die [[Michaelis-versameling]] tot stand gekom. Vir die huisvesting daarvan het sy die [[Burgerwaghuis]] aan [[Groentemarkplein]] in [[Kaapstad]] laat herontwerp en restoureer.]]
[[Beeld:Mancini - Florence Phillips.jpg|duimnael|links|200px|Portret van lady Florence, olie op doek, deur Antonio Mancini (1852–1930). In besit van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]].]]
Die eerste verkiesing vir die Volksraad ná [[Uniewording]] is op [[15 September]] [[1915]] gehou toe Lionel Phillips as kandidaat van die [[Unionisteparty]] in [[Yeoville (kiesafdeling)|Yeoville]] staan. Met sy 1 658 stemme (75,6%) vergeleke met die 534 (24,4%) vir W. van Hulsteyn van die [[Suid-Afrikaanse Party|Regerende Party]] het die mynmagnaat ’n wegholoorwinning behaal.<ref> {{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910-1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref> Vroue het eers 20 jaar later stemreg gekry, maar Florence het waarskynlik haar invloed in die eerste Volksraad deur haar man laat geld. Hy is ingehuldig as LV op 1 Oktober 1910 en het in dié hoedanigheid gedien tot 23 Augustus 1915. In dié tyd was die Unioniste die amptelike opposisie. Lionel Phillips is as vooraanstaande deskundige van die goudmynbou beskou en het as die onbestrede leier en woordvoerder van die mynbedryf opgetree. In 1912 is Lionel tot ridder geslaan en het die titel 1ste baronet van Tylney Hall (na die egpaar se herehuis in Hampshire) gekry. Voortaan sou hy dus sir Lionel wees en sy vrou lady Florence.
In 1915 (sommige bronne gee 1914 aan, maar hy was toe nog LV) het die Phillipse opnuut na Londen verhuis waar sir Lionel die pos van besturende direkteur van Central Mining Company sou beklee. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] is hy as die Britse regering se raadgewer oor die metaalbedryf aangestel. Ook in dié tyd (1917) het hy die plaas [[Vergelegen]] by [[Somerset-Wes]] vir sy vrou gekoop, moontlik met die oog op hul aftrede omdat hy toe reeds 61 of 62 jaar oud was. In 1924 het die egpaar na Suid-Afrika teruggekeer nadat hul Johannesburgse herehuis, ''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'', reeds ’n jaar of twee vantevore verkoop is. Genl. [[Jan Smuts]], met wie se [[Suid-Afrikaanse Party]] die [[Unionisteparty]] in 1920 saamgesmelt het, het in 1923 ’n Joodse kinderhuis daarin ingewy.
In die Kaap het lady Florence haar werk in belang van die kunste en bewaring met mening voortgesit nadat sy in Johannesburg daarin geslaag het om die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] te laat oprig en dié instelling se kunsversameling te begin. Vir haar eie wonings en openbare instellings het sy ywerig Africana, veral meubels, versamel. Buiten dat sy kunstenaars en vakmanne ondersteun en aangemoedig het, het sy sir [[Max Michaelis]] oorreed om sy versameling 17de-eeuse [[Nederland|Nederlandse]] skilderye aan die stad Kaapstad te skenk. Om die [[Michaelis-versameling]] behoorlik te huisves, is die [[Burgerwaghuis]] aan [[Groentemarkplein]] in 1910 laat herontwerp en gerestoureer volgens 'n plan van die argitek [[Joseph Solomon|J.M. Solomon]]. Die stadsraad het dit in Maart 1915 aan die Unieregering geskenk om ou Hollandse en Vlaamse meesters se werk te huisves. Sedert Oktober 1916 dien die gebou as huisvesting vir die Michaelis-versameling.<ref> {{af}} Van Riet Lowe, C. en Malan, B.D. (reds.). 1949. ''Die gedenkwaardighede van Suid-Afrika''. Pretoria: Die Staatsinligtingskantoor.</ref>
Sy was ook ten nouste betrokke by die pogings om die [[Koopmans-de Wet-huis]] te red en 'n vyfde van die huis se inhoud aan te skaf en aan die staat te skenk.
== Johannesburgse Kunsmuseum ==
=== Agtergrond ===
[[Beeld:Florence Phillips01.jpg|duimnael|links|200px|Dié portret van Florence Phillips, in 1910 geskilder deur Mancini, is deel van die kunsmuseum se versameling.]]
[[Beeld:Lionel Phillips.jpg|duimnael|regs|190px|Sir [[Lionel Phillips]], portretskildery deur Giovanni Boldini (1845-1931), olie op doek, 1903. Dit word bewaar in die Johannesburgse Kunsmuseum.]]
Die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] is die [[Johannesburg|Goudstad]] se munisipale kunsmuseum, die grootste van sy soort in Suider-Afrika, met kunswerke van wêreldfaam en versamelings wat so omvangryk is dat net sowat 'n tiende tegelykertyd in die galery se 15 vertoonsale en beeldhoutuine vertoon kan word.
Die meeste kunsmuseums wêreldwyd het hul ontstaan te danke aan die ywer en deursettingsvermoë van een persoon. In die geval van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] was dit Florence Phillips, wat in 1912 lady Florence geword het toe haar man tot ridder geslaan is. Nadat Florence en Lionel omstreeks 1908 of '09 van die weelde van [[Tylney Hall, Hampshire]], [[Engeland]], na die “kultuurwoestyn” van Johannesburg teruggekeer het toe hy as plaaslike direkteur van die Central Mining and Investment Corporation aangestel is, het Florence haarself vergoed vir die verhuising deur hul huis, ''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'' in Oxfordweg, weldra in die vergaderplek van Johannesburg se deftige kringe te omskep.
=== Skilderye versamel ===
Dit was in haar hoedanigheid as “eerste vrou van die Rand” dat sy hier op die gedagte gekom het om 'n kunsmuseum in Johannesburg in te rig. Haar plan was om eers aansienlike bydraes by al die ''[[Randlords]]'' "af te pers" in die vorm van of kontant of skilderye, en dan die stadsraad te oorreed om 'n geskikte museum te bou en in stand te hou. Net die beste was goed genoeg vir haar. Sy het dus sir Hugh Lane, die kenner wat destyds besig was om kunswerke vir die munisipale kunsmuseum van [[Dublin]] te versamel, aangestel om raad te gee oor aankope vir die Johannesburgse Kunsmuseum in wording. Sy wou 'n versameling ou meesters hê, maar sir Hugh het haar oorreed om liewer geld in eietydse kunstenaars te belê wat die “ou meesters” van die toekoms sou wees. Sy het die bal aan die rol gesit deur haar bloudiamantring van 21,5 karaat, 'n geskenk van haar man, op besoek aan [[Londen]] te verkoop en drie skilderye van Phillip Wilson Steer aan te koop wat toe pas die aandag van die kunskritici begin trek het. Dit het sy aan die kunsmuseum geskenk, tesame met haar waardevolle versameling antieke kant- en borduurwerk. Daarna het sy die steun van ryk mynmagnate, soos [[Max Michaelis]], [[Otto Beit]], [[Julius Charles Wernher]], [[Hermann Ludwig Eckstein|Hermann Eckstein]], [[Abe Bailey]] en [[Sigismund Neumann]], gewerf.
Haar voorbeeld en volharding het eindelik vrugte afgewerp, en teen 1909 is altesame £20 000 ingesamel. Die kern van die versameling wat deur Lane aangekoop is, het bestaan uit 130 skilderye en beeldhouwerke. Onder hulle was daar werke van verskeie “moderne” skilders soos Monet, Pisarro, Augustus John, Morland Lewis en Pre-Impressioniste soos Boudin en Géricault. 'n Gedeelte van hierdie versameling is hoog deur die koerante van Londen aangeprys toe dit in Mei en Junie in die kunsmuseum van Whitechapel uitgestal is, voor dit drie maande later na die Unie verskeep is.
=== Gebou opgerig ===
[[Beeld:Johannesburgse Kunsmuseum, argitek sir Edwin Lutyens, toesighoudende argitek R Howden, 1905-10, hoeksteenlegging 11 Oktober 1911.jpg|duimnael|regs|270px|Die hoofingang van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]], kort nadat dit voltooi is.]]
Daar was toe egter nog geen gebou nie. Die stadsraad was steeds sku vir die bedrag van £20 000 wat dit sou kos om 'n geskikte gebou op te rig. Die geld was eenvoudig nie beskikbaar nie, en die stadsraad het geweier om so 'n groot lening vir 'n kunsmuseum aan te gaan. 'n Tydelike tuiste moes gevind word, en die keuse het op die perseel van die Mynbouskool in Eloffstraat geval. Die uitstalling is op [[29 November]] [[1910]] hier geopen en is tot 1915 daar gehuisves.
Voor 1910 is verskeie persele vir 'n kunsmuseum voorgestel en oorweeg. Onder hulle was vertrekke in die nuwe stadsaal wat gebou sou word. Teen Junie 1910 het die stadsraad minstens ingestem om 'n perseel vir 'n kunsmuseum in [[Joubertpark]] beskikbaar te stel, maar argitekte soos M.J. Harris en H.G. Veale het die ligging so naby die spoorlyn gekritiseer, en Harris het voorgestel dat die Kunsmuseum liewer op die terrein van die Fort op Hospitaalheuwel opgerig word. Daar sou dit die verbeelding van die publiek aangryp ". . . ''in a manner worthy of a temple of art''".
Dit het egter in die argitek, sir Edwin Lutyens, se bedoeling gelê om die spoorlyn te oordek en Joubertpark met die Uniegrond te verbind sodat 'n formele tuin om die Kunsmuseum uitgelê kon word. Die rede vir die spesifieke plasing van die Kunsmuseum is dat Lutyens sy ontwerp in Engeland voorberei het en dus geen kennis van die plaaslike omstandighede kon hê nie.<ref name="waal" />
Daar was egter nog geen geld vir die bouwerk nie. Eindelik het genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]], destyds koloniale sekretaris van die Transvaalse regering, tot die redding gekom. Met lady Florence se aansporing, al was genl. Smuts en haar man lede van opponerende partye in die Volksraad, het die regering op Smuts se aandrang ingestem om sy aandeel van die inkomste uit die stad se mark te verbeur op voorwaarde dat die stadsraad 'n groot deel van dié geld vir die kunsmuseum afstaan. Die voorstel is aanvaar en die stadsraad het £20 000 vir 'n geskikte gebou opsygesit.
Intussen het lady Florence op haar tipiese, lofwaardige manier besluit dat die gebou deur niemand anders as Edwin Lutyens, bekende Britse argitek, ontwerp sou word nie. Hiermee het sy haar die wrewel van die Transvaalse Instituut van Argitekte op die hals gehaal. Hulle het aangevoer dat die opdrag aan 'n plaaslike argitek gegee moes word. Die geskil is eindelik bygelê toe ooreengekom is dat die Suid-Afrikaanse argitek Robert Howden vir Lutyens sou bystaan.
Die ontwerp van die Kunsmuseum lewer blyk van die argitek se buitelandse afkoms. Lutyens het 'n hoë status in Engeland gehad vanweë sy huisontwerpe vir die welgesteldes. Kenmerkend van sy ontwerptrant was 'n abstrakte, stereometriese vormgewing met kaal mure en ingesnyde vensters, skryf Van der Waal. Onder meer vanweë sy noue verbintenis met sir [[Herbert Baker]], het Lutyens omstreeks 1906 sy styl verander van Neo-Queen Anne na Beaux Arts. Die Johannesburgse Kunsmuseum was moontlik Lutyens se eerste staatsgebou in die Beaux Arts-mode. Volgens die klassisistiese tradisie het dit 'n swaar portico met fronton gehad, voor 'n gerustikeerde liggende kuboïed met borswering.
Aan weerskante en agter die hoofblok het Lutyens egter pawiljoene met skilddakke en hoë skoorsteengroepe beplan, wat die trant van die woonhuisbou aanslaan. Diepgaande meningsverskille tussen lady Florence en Lutyens enersyds, en die stadsraad andersyds het die ontwerp ongelukkig skade berokken. Die meningsverskil het gehandel oor die boumateriaal waarin die bouwerk uitgevoer sou word. Aanvanklik het Lutyens en Phillips sandsteen vir die eksterieur voorgestel, maar toe die koste te hoog geblyk het, het hulle 'n gepleisterde baksteenuitvoering aanbeveel omdat hy slegs £20 000 vir die hele gebou tot sy beskikking gehad het. Die stadsraad het nietemin op die duurder sandsteen-uitvoering besluit.
Die hoeksteen van die nuwe kunsmuseum in Joubertpark is op [[11 Oktober]] [[1911]] gelê deur die burgemeester van Johannesburg, H.J. Hofmeyr, maar die bouwerk kon nie begin nie omdat Lutyens se werktekeninge nog nie klaar was nie. Dit het eers vier maande later uit Londen aangekom en het voorsiening gemaak vir ruim sale om 'n sentrale binneplein. Die geld was toe net genoeg vir die hoofgebou wat sonder enige seremonie in November 1915 geopen is.
=== Uitbreiding ===
Die eerste aanbouings – die oos- en wesvleuels waarvoor Lutyens se oorspronklike planne voorsiening gemaak het – is 25 jaar later (in Oktober 1940) voltooi, twee maande ná lady Florence se dood. Daarmee was die gebou egter nog nie voltooi nie. Die uitbreidings wat in 1986 ingewy is, sluit twee pawiljoene in en sluit die museum en Joubertpark tot 'n meer harmonieuse geheel saam.
Die vernaamste oogmerk met die oprigting van die kunsmuseum was om keurwerke van eietydse Britse en Europese kunstenaars uit te stal. Dié beleid het nog tot die einde van die ou Suid-Afrika gegeld, maar historiese versamelings uit vroeër periodes, soos werke van 17de-eeuse [[Nederland|Hollandse]] skilders, is ook uitgebou, asook versamelings van Suid-Afrikaanse en eietydse internasionale kunswerke in 'n verskeidenheid media.
== Die Koopmans-de Wet-huis ==
=== Agtergrond ===
[[Lêer:Marie Koopmans-de Wet.jpg|duimnael|220px|regs|[[Marie Koopmans-de Wet]] is in 1906 in haar familiewoning in Strandstraat oorlede.]]
Lady Florence het haar aansienlike invloed deeglik laat geld ter bewaring van die [[Koopmans-de Wet-huis]] in Strandstraat, [[Kaapstad]]. [[Marie Koopmans-de Wet]] is op [[2 Augustus]] [[1906]] oorlede en haar suster, Margaretha de Wet, op [[18 Oktober]] [[1911]]. Margaretha was die laaste van die gesiene De Wets wat die huis bewoon het. Dis in 1701 opgerig, maar het sy statige voorkoms eers in 1795 gekry toe, volgens oorlewering, die bekende [[Louis Thibault]] en [[Anton Anreith]] die front daarvan in sy huidige vorm gebou het; geen bronne kan egter dié aanname bevestig nie.
Nog voor Marie se dood is die Suid-Afrikaanse Nasionale Vereniging op [[18 Februarie]] [[1905]] in Kaapstad gestig onder voorsitterskap van sir (later lord) [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|Henry de Villiers]] om plekke van historiese belang of om hul natuurskoon te bewaar. In 1909 het die Kaapse koerant ''[[De Zuid-Afrikaan]]'', onder sy redakteur, [[F.S. Malan]], 'n persoonlike vriend van Koopmans-de Wet, ’n veldtog begin om die Koopmans-de Wet-huis te bewaar as nasionale gedenkwaardigheid, of soos dit in vroeër jare bekendgestaan het: historiese monument. Malan het sy invloed in die Kaap laat geld en dr. [[Frans Engelenburg]], Koopmans-de Wet se susterskind, syne by genl. [[Louis Botha]] in [[Pretoria]]. Malan was in 1906 saam met Engelenburg gereelde besoekers by die bedlêende Marie. Op 25 Junie daardie jaar het sy die behartiging van al haar persoonlike sake aan dié twee opgedra.
Op 28 Oktober 1911 het die Nasionale Vereniging verklaar die Koopmans-de Wet-huis en sy waardevolle inhoud moes gesamentlik vir die nageslag bewaar word. Die Kaapse munisipale raad het op 7 November daardie jaar ’n mosie met dieselfde strekking aanvaar. Die argitek sir [[Herbert Baker]] het sy steun aan dié veldtog uit Johannesburg toegesê en sy gewese vennoot [[Francis Edward Masey|Masey]], uit [[Harare|Salisbury]].
=== Besluit om dit te bewaar ===
Nadat ’n hof beslis het die De Wet-susters se testament was onuitvoerbaar, is besluit om die huis en sy inhoud per openbare veiling te verkoop. Hierna het gesiene Kapenaars, onder wie Dora Fairbridge, Edward Roworth, William Frederick Purcell, maj. [[William Jardine]], Franklin Kaye Kendall en Fred Glennie, hulle by die veldtog aangesluit om die staat oor te haal om die Koopmans-de Wet-versameling aan te koop. In Johannesburg het sir Lionel en lady Florence hul aansienlike invloed laat geld ter ondersteuning daarvan.
Onder beskerming van Aletta Johanna, lady De Villiers, die eggenote van hoofregter sir Henry de Villiers, is ’n vergadering op [[27 Januarie]] [[1913]] in die Kaapstadse biblioteeksaal belê onder voorsitterskap van Annie Botha, eggenote van die eerste minister, genl. [[Louis Botha]]. Van die invloedryke persoonlikhede wat die vergadering bygewoon het, was Harry Hands (burgemeester), J.R. Finch (stadsklerk), sir [[James Rose-Innes]], sir William Thorne, sir Ernest Kilpin, [[Olive Schreiner]], dr. Engelenburg, L. Péringuey (direkteur van die Suid-Afrikaanse Museum), Louis Mansergh, Anna Purcell, mev. Marloth (eggenote van die botanis [[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Rudolph Marloth]], wat ''Flowers of South Africa'' in opdrag van lady Florence uitgegee het), Dora Fairbridge, sir [[Johannes Henricus Meiring Beck|Meiring Beck]] and mev. Beaumont Rawbone.
=== Geldinsameling ===
Sir Lionel het voorgestel dat die huis en sy inhoud tesame vir die nasie bewaar word en dat 'n algemene asook ’n uitvoerende komitee aangewys word om die geldinsameling en ander nodige aktiwiteite uit te voer. Hy het selfs die lede van die komitees voorgestel asook die voorsitters, onderskeidelik Annie Botha en Dora Fairbridge. Sy vrou moes, syns insiens, in albei komitees dien. Ds. [[Abraham Isaac Steytler|A.I. Steytler]] van die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] het die mosie in Hollands gesekondeer, waarna dit eenparig aangeneem is. Ten einde belangstelling by die publiek aan te wakker, het Olga Racster ’n reeks artikels vir die ''[[Cape Times]]'' begin bydra. Harry Hands, die burgemeester, het briewe aan alle munisipaliteite in die Unie geskryf waarin hy skenkings versoek het. Lady Florence se tuisstad, Johannesburg, het egter volstrek geweier, moontlik omdat die stadsraad destyds geld bymekaar moes kry om die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] op te rig, waarvan lady Florence die grootste dryfveer was.
Op die aand van [[27 Februarie]] [[1913]] het lady Florence in die geselskap van mev. Grace Douglas Pennant, mev. Marloth en dr. Purcell saam met sir Lionel as afvaardiging die Kaapse stadsraad genader. Laasgenoemde en sen. sir Meiring Beck het die raad toegespreek en gevolglik is £1 000 bewillig, maar later op ’n vergadering van belastingbetalers is dit verminder tot £500. Ondanks die bittere onenigheid in die destydse Volksraad het lede kortstondig verenig in landsbelang en £3 000 toegewys vir die aankoop van meubels. ’n Bydraelys is geopen wat ’n bedrag van £2 366 13s. 10d. opgelewer het.
=== Openbare veiling ===
[[Lêer:Koopmans-de Wet House.jpg|duimnael|regs|270px|Die [[Koopmans-de Wet-huis]], 1920.]]
Dr. Purcell, J.R. Finch, A.E.F. Gore en lady Florence is aangewys om die meubels en kunsvoorwerpe uit te soek wat vir die versameling behoue moes bly omdat dit van werklik geskiedkundige en kunswaarde was. Die skilder [[Edward Roworth]], wat in 1914 direkteur van die Suid-Afrikaanse Nasionale Kunsmuseum sou word, het die skilderye help uitkies. Nadat die komitee 2 089 lotte nagegaan het, het hulle ooreengekom om op 356 lotte te bie. Later is nog 18 bygevoeg wat nie op die vendusierol voorgekom het nie. Die algemene komitee het dr. Purcell as hul bieër aangestel.
Die veiling, wat behartig is deur J.J. Hofmeyr & Seun, het op [[17 Maart]] [[1913]] begin en sou 10 dae duur. Die eerste agt dae is gehou in die Goeie Hoop-saal en die laaste twee in die huis in Strandstraat. Besigtiging het eers op 15 Maart begin en belangstellendes is verbied om enige item aan te raak. ’n Karige katalogus is saamgestel wat, saam met die minder as ideale toestande vir besigtiging, tot die komitee se voordeel gestrek het omdat hulle die items vooraf op hul eie tyd kon bekyk.
Die veiling was omstrede. William R. Morrison, ’n handelaar in en versamelaar van Africana, het 10 hoogs kritiese berigte vir die ''[[Cape Times]]'' geskryf en op die aand van die eerste dag het die toewysing van staatsgeld onder hewige kritiek in die Volksraad deurgeloop. Sir Lionel en [[Abraham Fischer]] het die raad se vroeëre besluit moedig verdedig. Ook is talle onrealisties hoë pryse op die veilig betaal, byvoorbeeld £8 5s. vir ’n blombak van geelkoper, waarop Morrison geskerts het geelkoper word in die Kaap as 'n edelmetaal beskou. Nog ’n geelkoperbak is vir £9 10s. verkoop. Winskopies was onder meer ’n Lodewyk XVI-ormolu-houer met ’n deksel van moeder van pêrel en inlegwerk van emalje, deur Vervain, vir 26 sjielings. Ook ’n Lodewyk XV-fles (cruet) van silwer vir £30.
Die bod op al die lotte wat die komitee wou aankoop, is op dr. Purcell toegeslaan. Hy het 374 lotte bekom, wat hy self geskat het 21% van die totale getal items was (sommige lotte het uit meer as een item bestaan). Die versameling wat so bekom is, het bestaan uit 188 stukke erdewerk (196 volgens ’n ander bron), 69 meubelstukke en vyf plaaslik vervaardigde klerekaste van verskillende style en van verskillende Suid-Afrikaanse houtsoorte. Daarbenewens is ook 13 dak- en muur-kroonkandelare van geelkoper en 26 ander glas- en koperware, asook 28 Sheffield-items, 41 stukke silwerware, 110 items van glas en 147 Chinese en Japannese porseleinstukke aangekoop. Die Sheffield-items het die Breda-eetservies ingesluit wat bestaan het uit drie kandelare, vyf voorgeregborde, vier opdienbakke met deksels en twee souskomme. Dit is in 1834 in [[Londen]] vir Michel van Breda van [[Oranjezicht]] aangeskaf met geld wat hy gekry het uit die vrystelling van die Kaap se slawe. Dié aankoop alleen het die komitee £500 10s. uit die sak gejaag. Van die silwerware was die Hollandse items die belangrikste, veral ’n drinkglas waarop ’n portret van Lodewyk XVI gegraveer is en wat aan hom geskenk is deur ’n lid van die De Lettre-familie. Die totale opbrengs van die veiling was £4 032.
Die huis is opgeveil op [[8 April]] [[1913]]. Sir Lionel, lady Florence en hul medekomiteelede het die aand vantevore byeengekom om amptelik te besluit om die huis te koop en dit dan oor te maak aan die Suid-Afrikaanse Museum. Die volgende dag is die bod vir die huis op die komitee toegeslaan vir £2 800, waarna dit saam met dr. Purcell se aankope aan die staat geskenk is.
== Hul wonings ==
=== Hohenheim ===
[[Lêer:SA1899 pg119 Hohenheim.jpg|duimnael|links|270px|[[Hohenheim, Partktown|Hohenheim]] in 1899.]]
Sowat vyf jaar ná hul aankoms in Johannesburg het die Phillipse hul huis ''[[Hohenheim, Parktown|Hohenheim]]'' op die perseel van die huidige Charlotte Maxeke-hospitaal (vroeër die Johannesburgse Algemene Hospitaal) betrek, die eerste herewoning in [[Parktown]]. Frank Emley het dit in 1892 ontwerp en twee jaar later is dit voltooi. Florence het Parktown se ontwikkeling voorgestel weens die lugbesoedeling in suidelike stadsdele waar mynbedrywighede 'n stofprobleem veroorsaak het. Nadat die Lionel Phillips verban en die egter na Engeland uitgewyk het, het die skrywer en mynfinansier sir [[Percy Fitzpatrick]] die huis bewoon. Dis in 1972 gesloop om plek te maak vir die oprigting van die Johannesburgse hospitaal. 'n Erfenisplaket is aangebring om die plek aan te dui waar Parktown se eerste herehuis gestaan het, hoewel Marienhof (wat ook intussen gesloop is) reeds in 1890 op 'n gedeelte van die plaas Braamfontein opgerig is wat ook vandag binne Parktown se grense val. Van dié herehuis bly wel gedeelte van die oorspronklike klipmuur en hekke oor.
=== Tylney Hall, Hampshire ===
[[Beeld:Tylney Hall, Hampshire.jpg|duimnael|regs|270px|Tylney Hall, soos verander deur die Phillipse.]]
Die eerste [[Tylney Hall, Hampshire|Tylney Hall]] is omstreeks 1700 gebou, hoewel ’n herehuis sedert die 16de eeu op die perseel gestaan het. In 1725 het die landgoed deur die vroulike lyn in besit gekom van Richard Child, burggraaf Castlemaine, later graaf van Tylney. Tydens sy eienaarskap is ’n groot, formele tuin aangelê. Ná die huwelik van Catherine Tylney Long in 1812 met William Wellesley Pole en hul geldelike probleme, is die herehuis afgebreek en die waardevolle timmerhout op die landgoed verkoop. Van 1857 tot 1878 was die eiendom onbewoon. In die 1870’s het Charles E. Harris geleidelik grond op die landgoed begin koop en eindelik sowat 1 215 ha bekom. Daarna het hy Edward Birchall opdrag gegee om ’n nuwe herehuis op dieselfde plek as die 18de-eeuse huis te bou.
Selden Wornum het Tylney Hall van 1899 tot 1901 aansienlik gewysig in opdrag van die Phillipse, wat dit kort vantevore gekoop het. Hy het ook die formele tuin aangelê, onder meer die Italiaanse Terrace, Hollandse Tuin en die kombuistuin. Van 1901 tot 1904 het Robert Weir Schultz opdrag by Florence Schultz gekry om die beddings en formele dele van ’n weelderige tuin aan te lê, wat ’n oranjerie, kweekhuise, somerhuise, boothuis, ens. moes insluit. Omstreeks die tydstip waarop die Phillipse na Suid-Afrika teruggekeer het, 1906, het Gertrude Jekyll opdrag gekry om Schultz van die ontwerp en plante te voorsien vir ’n wilde tuin, en vir blomomramings in die tuin. Die Phillips-egpaar het Tylney Hall voor die [[Eerste Wêreldoorlog]] verkoop
Tydens die oorlog is dit as hospitaal gebruik. Dit is in 1919 weer verkoop, die keer aan maj. Cayzer, later lord Rotherwick, wat die landgoed in 1933 aan sy skeepsredery verkoop het. Dit het toe die hoofkantoor van die Clan-redery geword. In 1936, sir Lionel Philips se sterfjaar, is die huis en park aan Middlesex se graafskapsraad verkoop en is dit in ’n tehuis omskep. Die park is verkoop aan die Tylney-gholfklub en toe die graafskapsraad afgeskaf is, het die Brent Borough Council die Tylney Hall oorgeneem. In 1984 het dié plaaslike owerheid die huis en 25 ha-tuin aan Celebrated Country Hotels verkoop. Die raad het ’n gedeelte van die parkgrond behou om te gebruik as buitelugopvoedingsentrum en die res van die park word steeds benut as gholfbaan.
=== Villa Arcadia ===
[[Lêer:1280px-Villa Arcadia 001.jpg|duimnael|links|270px|''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'' in die Johannesburgse voorstad [[Parktown]] is oorspronklik in 1909 deur sir [[Herbert Baker]] en sy vennoot, [[Francis Edward Masey|Masey]], ontwerp. Die argitek [[Joseph Solomon]] het Florence met die binneversiering gehelp.]]
Anders as ''Hohenheim'' staan die herehuis wat die Phillipse laat bou het met hul terugkeer in Johannesburg, ''[[Villa Arcadia, Parktown|Villa Arcadia]]'', vandag nog en word dit bewaar as deel van Johannesburg se erfenis. Dié indrukwekkende woning is geleë by Oxfordstraat 22, Parktown. Villa Arcadia was oorspronklik ’n voorafvervaardigde [[Switserland|Switserse]] chalet wat in 1897 opgerig is vir die [[Duitsland|Duitse]] sakeman Carl Rolfe. Ná die weelde waaraan sy in Engeland gewoond was, het Florence haar voorgeneem om dié chalet in ’n spogwoning te omskep. In 1909 het niemand minder nie as sir [[Herbert Baker]] versoek om die plan daarvoor te teken. Hy is bygestaan deur sy indertydse vennoot, [[Francis Edward Masey]]. Dit was een van hul laaste gesamentlike projekte, want die volgende jaar het Masey uitgewyk na [[Suid-Rhodesië]] om te ontsnap aan Baker se oorheersing.
Florence het groot inspraak in die ontwerp gehad. Op Baker se voorstel is ’n musiekkamer gebou wat deur ’n binnehof van die hoofwoning geskei word. Die vooraansig van die verdieping huis word oorheers deur ’n lang veranda op die grondvloer met 11 boë. Die huis het selfs vandag nog ’n panoramiese uitsig, nou oor die [[M1 (Johannesburg)|M1-snelweg]] en die parkgebied wat eens op ’n tyd bekendgestaan het as Sachsenwald. Vandag kyk Villa Arcadia uit op die voorstede [[Saxonwold]] en [[Forest Town]] asook die Johannesburgse Dieretuin, nog ’n geesteskind van die mynmagnate, onder ander Florence en Lionel Phillips.
Met hul verhuising na die Kaap het die egpaar Phillips Villa Arcadia in 1922 verkoop. Genl. [[Jan Smuts]] het in 1923 ’n Joodse weeshuis daarin ingewy. Dat Villa Arcadia in 1939 meer as 400 Joodse wese kon huisves – die hoogste getal in die weeshuis se bestaan – gee ’n aanduiding van die grootte van die huis. Die Joodse weeshuis het tot 2002 besluit.
Die versekeringsmaatskappy Hollard, ’n geesteskind van die miljoenêr Dick Enthoven, besit Villa Arcadia tans (2016). Dit huisves ’n versameling moderne kuns, etlike raadsale en vermaakgeriewe.
Die bewoording op die plaket van Johannesburg City Heritage buite Villa Arcadia lui (vry vertaal): "In 1898 is ’n Switserse chalet hier gebou vir die handelaar Charl Rolfes. In 1906 is dit gekoop deur die Rand Lord en LP sit Lionel Phillip, voorsitter van Rand Mines. Sy invloedryke vrou, Florence, stigter van die [[Johannesburgse Kunsmuseum]] en beskryf was ''Geen Gewone Vrou'', was saam met die argitek sir Herbert Baker verantwoordelik vir die skep van die huidige Villa Arcadia. Sekere van die ontwerpeienskappe word weerspieël in die [[Uniegebou]], wat Baker in 1910 ontwerp het. In 1923 het dit, as eiendeom van die SA Joodse Weeshuis, ''The Arc'' geword en kinders vir die daaropvolgende 78 jaar gedien. Hollard het dit in 2003 gekoop, waarna die Villa se oorspronklike elegansie en geskiedkundige vakmanskap gerestoureer is. ’n Versameling moderne kuns dra hiertoe by."
=== Vergelegen ===
[[Lêer:Vergelegen (rear).JPG|duimnael|regs|270px|Sir Lionel en lady Florence Phillips het ''[[Vergelegen]]'' van verval gered en dit daarna jare lank bewoon. Die argitek [[Joseph Solomon]] is aangestel om die woning te restoureer, maar weens die druk van 'n opdrag, deur lady Florence en sir Lionel se toedoen, om die [[Universiteit van Kaapstad]] terselfdertyd te ontwerp, het hy sy eie lewe op [[26 Augustus]] [[1920]] geneem. Charles Percival Walgate moes albei projekte voltooi.<ref> {{en}} [http://www.uct.ac.za/mondaypaper/archives/?id=4787 Monday Papers-argief, UK]. URL besoek op 3 Mei 2016.</ref>]]
[[Beeld:Lady Florence Phillips stel Issie Smuts voor tydens 'n onthaal op Vergelegen.jpg|duimnael|links|220px|Lady Florence Phillips stel [[Issie Smuts]] voor tydens ’n onthaal wat die mynmagnaat sir [[Lionel Phillips]] en sy eggenote vir mev. Smuts op die Phillips-egpaar se plaas ''[[Vergelegen]]'', [[Somerset-Wes]], gereël het.]]
[[Beeld:Vergelegen Library, Somerset West.jpg|duimnael|regs|270px|Die ou wynkelder op ''Vergelegen'' is as sir Lionel se biblioteek ingerig.]]
Die geskiedkundige plaas ''[[Vergelegen]]'' aan die noordoostelike kant van [[Somerset-Wes]] was oorspronklik die landgoed van goewerneur [[Willem Adriaan van der Stel]]. In 1700 het die [[VOC]] se kommissaris Wouter Valckenier die Kaap besoek en aan die goewerneur die plaas Vergelegen van 344 ha geskenk. Van der Stel het die plaas kort daarna deur die aankoop van aangrensende grond aansienlik vergroot en 400 000 wingerdstokkies aangeplant en met beeste, skape, varke en perde geboer. Verder het hy 'n groot vrugteboord aangelê en [[kanferboom|kanferbome]] en 30 000 akkerbome aangeplant. 'n Weelderige plaaswoning is in 1701 gebou, omring deur 'n dik agthoekige muur om die opstal en vee teen wilde diere te beskerm. Uit die huis was daar 'n mooi uitsig oor die tuine, landerye en [[Valsbaai]]. Verder bou hy 'n [[Slawerny|slawelosie]], 'n [[perd]]estal, 'n koringmeul, 'n smidswinkel, 'n koeistal, skaapkrale en twee dorsvloere.
Nadat Van der Stel na Nederland teruggeroep is, is die plaas deur die VOC in vier dele verdeel en verkoop. Barend Gildenhuys het die deel met die huis aan die suidoostelike kant van die rivier in 1709 op die veiling vir 9 500 gulden gekoop. Sy deel was 145 ha groot en is vandag bekend as die plaas Vergelegen. In 1751 is Jurgen Radyn, in 1757 Arnoldus Maasdorp, in die 1770's Jacob Malan en in die 1780's Rudolph Loubser die boere op Vergelegen. In 1798 kom M.W. Theunissen daar woon en hy gee baie aandag aan die wingerde en brei dit selfs uit. Laat in die 19de eeu is die meeste van die wingerde hier soos elders in die wêreld uitgewis deur [[filloksera]], 'n plantluis wat die wingerdwortels aantas.
Vroeg in die 20ste eeu was die geboue in ’n halfvervalle toestand nadat die eienaars agtereenvolgens met die jare tallose veranderings aangebring het. Die oorspronklike tekeninge uit die Van der Stel-tydperk het egter behoue gebly en so kon Florence toesien dat die huis en tuin tot hul eertydse glorie herstel word. Toe Lionel die landgoed ''Vergelegen'' in 1917 koop, het hy dit in Florence se naam laat oordra. Die herehuis was destyds in 'n ellendige toestand. Florence het 'n argitek, [[Joseph Solomon]], aangestel om die huis te restoureer.<ref>Graham Viney: ''Colonial Houses of South Africa''. Struik-Winchester 1987</ref> Sy opdrag was om eers die Bolandse Kaaps-Hollandse plaasargitektuur te bestudeer voordat hy die projek aanpak. Gevolglik was dit een van die beste maar ook duurste restourasieprojekte van sy tyd. Die wynkelder is as sir Lionel se biblioteek ingerig; Florence het die oktogonale tuin laat aanlê.
Ná lady Florence se dood in Augustus 1940 is Vergelegen en die inhoud van die huis in Junie 1941 op ’n veiling verkoop. Charles (Punch) Barlow en sy vrou, Cynthia, het die plaas gekoop. Sy was net so toegewyd aan Vergelegen soos lady Florence en kon talle van die pragtige meubelstukke, kunsvoorwerpe en skilderye op die veiling aanskaf wat lady Florence met die jare bymekaargemaak het. By die versameling het Cynthia haar eie aansienlike versameling skatte gevoeg en so die tradisie van Vergelegen gehandhaaf. Die Barlows het die boerdery op die plaas laat herlewe en ’n Jersey-stoet begin wat een van die grootste en beste in die land sou word. Hulle het groot perskeboorde aangeplant en die wingerde herplant, hoewel op ’n beperkte skaal.<ref>{{en}} [http://www.vergelegen.co.za/barlow_era.html Vergelegen se geskiedenis: die Barlow-era] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160417122020/http://www.vergelegen.co.za/barlow_era.html |date=17 April 2016 }}. URL besoek op 2 Mei 2016.</ref>
Hul seun, Tom, het die plaas se in 1966 by sy ouers oorgeneem en dit bedryf tot die [[Anglo American-korporasie]] dit in Oktober 1987 gekoop het. Die korporasie het die grond en klimaat behoorlik laat toets voor hy die wingerde hervestig het. Indringerplante is uitgeroei en ’n indrukwekkende, veelvlakkige, gesonke wynmakery op ’n heuwel gebou wat in 1992 geopen is. Vandag ding Vergelegen-wyne mee met die top-100 ter wêreld. Vergelegen word, soos regdeur sy geskiedenis, steeds besoek deur wêreldleiers en gesiene persone.<ref> {{en}} [http://www.vergelegen.co.za/anglo_american_era.html Vergelegen se geskiedenis; die Anglo American-era]. URL besoek op 2 Mei 2016.</ref>
== Sterk menings ==
In haar boek ''Some South African recollections'', wat in 1900 in Londen gepubliseer is, skryf Florence Phillips oor die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Doppers]], van wie pres. [[Paul Kruger]] die bekendste was:
<blockquote>
''The Dopper persuasion, of which Kruger is a member, is not that to which the great mass of the Dutch population subscribes, but more resembles the Quakers, and to that sect as a rule only the very poor and ignorant class of Boer belongs. The Doppers are much more primitive in their way of life, and it is no uncommon thing for all the members of a family, representing three generations, to sleep in one room, and their uncleanness of body is only equalled by their dull immorality.'' (Waarmee sy waarskynlik ''morality'' bedoel het.)
</blockquote>
In dieselfde boek vra sy van die "lui" Transvalers wat “net wil rondsit en pyp rook en slegte koffie drink”:
<blockquote>
''Is it right or proper that a very small section of people should take possession of such a land, and in their selfish conservatism rigorously exclude the toiling crowd? The Boer's ideal of never seeing his neighbour's smoke is an Arcadian one, but in the natural order of things impossible of realisation. The contemplation of this handful of people, with their stolidity and laziness, trying to stem the inrushing tide of civilisation is pathetic as it is hopeless.''” Ook op die onderwerp van die Transvalers: “''As most of these people learn very imperfectly, they naturally do not always master the sense of what they read, but they nevertheless love to read aloud in sonorous and long drawn-out tones the parts of the Old Testament – the Kings and Chronicles for example – and dwell on the names of the old prophets and kings, pronouncing them in a way that is enough to make those hapless ones turn in their graves! The Transvaal Boers are fully persuaded that they are the chosen people of God, that their country is the Promised Land, and are constantly finding points of resemblance between themselves and the Israelites of old.''
</blockquote>
Ook oor die ou president spoel sy haar mond uit in Recollections:
<blockquote>
''Paul Kruger is so well known from the many portraits and caricatures that have appeared in recent years, as well as descriptions of him, that one from me seems superfluous. His clumsy features and small cunning eyes, set high in his face, with great puffy rings beneath them, his lank straight locks, worn longer than is usual, the fringe of beard framing his face, even his greasy frock coat and antiquated tall hat have been portrayed times without number. He is a man of quite 75 years of age now, and his big massive frame is much bent, but in his youth he possessed enormous strength, and many extraordinary feats are told of him. Once seen he is not easily forgotten. He has a certain natural dignity of bearing, and I think his character is clearly to be read on his face – strength of will and cunning, with the dulness of expression one sees in peasants' faces. ‘Manners none, and customs beastly’ might have been a life-like description of Kruger. The habit of constantly expectorating (uitspoeg), which so many Boers have, he has never lost. He is quite ignorant of conversation, in the ordinary acceptation of the word; he is an autocrat in all his ways, and has a habit of almost throwing short jerky sentences at you, generally allegorical in form, or partaking largely of Scriptural quotations – or misquotations quite as often. Like most of the Boers, the Bible is his only literature – that book he certainly studies a good deal, and his religion is a very large part of his being, but somehow he misses the true spirit of Christianity in that he leaves out the rudimentary qualities of Charity and Truth.''
</blockquote>
Vir die Nederlanders in Transvaal het sy in dié boek ook nie ’n goeie woord nie:
<blockquote>
''As, of course, the business of the Government required men who could at least read and write, and as Dutch is the official language of the country, Kruger, following the example of the Orange Free State, imported Hollanders to do the work. I must, however, mention that in the Free State they have had for many years such an enlightened system of education that they are now able to employ their own countrymen to do the work of the Government In the Free State the President has always been an educated man able to judge of events for himself, and many of the highest officials come from the Cape Colony as well as from their own Free State. But unhappily, in Pretoria, with very few exceptions, the Hollander is all-powerful. Now, the average Hollander who comes to South Africa dislikes the English, but for the Boer he has a most wholesome contempt in addition; he is careful to tell you that he does not understand their Dutch, and often leaves you to infer of what little account he considers them. However, the two languages are enough akin for him very soon to acquire sufficient to keep alive all the requisite dislike to the English. The Hollanders are well aware that the further the two are kept apart the better it is for their own purpose which are to make as much money as they can while in the country, to keep in their hands the most lucrative posts, irrespective of the mischief they do, and then retire comfortably to Europe.''
</blockquote>
== Bronne ==
* {{en}} Cameron, Trewhella. 1994. ''Jan Smuts. An illustrated biography.'' Cape Town, Johannesburg, Pretoria: Human & Rousseau.
* {{af}} De Kock, W.J. en [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] (hoofreds.). 1972. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel II. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].
* {{af}} Malan, D.G. (voorsitter: redaksiekomitee). 1986. ''Johannesburg eenhonderd jaar''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.
* {{en}} Picton-Seymour, Désirée. 1989. ''Historical buildings in South Africa''. Cape Town: Struikhof Publishers.
* {{en}} Potgieter, D.J. (editor-in-chief). 1973. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery.
* {{af}} Van der Waal, Gerhard-Mark. 1986. ''Van mynkamp tot metropolis. Die boukuns van Johannesburg, 1886–1940''. Johannesburg: Chris van Rensburg Publikasies (Edms.) Beperk.
* {{en}} [https://historicengland.org.uk/listing/the-list/list-entry/1000176 Tylney Hall by Historic England]. URL besoek op 25 April 2016.
== Verwysings ==
<div style="font-size:90%;">
{{Verwysings|3}}
</div>
{{Commonskat|Florence Phillips}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Phillips, Florence}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]]
[[Kategorie:Geboortes in 1863]]
[[Kategorie:Sterftes in 1940]]
ox7j9dd4e40q0a2hbasdhcpvuu5rxbj
Henk Pretorius
0
94730
2909235
2903234
2026-06-04T09:42:26Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909235
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Henk Pretorius
| Beeld =
| Beeldbeskrywing =
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum = ~1982
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = Suid-Afrika
| Sterftedatum =
| Sterfteplek =
| Beroep = Akteur, regisseur
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente = ''[[Bakgat (rolprent)|Bakgat!]]''<br />''[[Leading Lady]]''
| Webwerf =
| imdb = 3067348
| Toekennings =
}}
'''Henk Pretorius''' is 'n [[Suid-Afrika]]anse akteur, draaiboekskrywer, vervaardiger en regisseur. Pretorius is veral bekend vir rolprente soos [[Bakgat (rolprent)|''Bakgat!'']] (2008) en ''[[Leading Lady]]'' (2014). Hy het in Maart 2014 twee [[SAFTA]]-nominasies ontvang: een as beste regisseur en een as medeskrywer van die rolprent, ''[[Fanie Fourie's Lobola]]''.
== Filmografie ==
As akteur:
* ''I Got Rage'', 2004 as Joe Caesar (kortfilm)
* ''Four Days,'' 2004 (kortfilm)
* ''Kruispad'', 2008 (TV-reeks) as F.G. van den Berg
* ''Generation Kill'', 2008 (TV-minireeks) as soldaat by sigaretfabriek
As skrywer:
* [[Bakgat (rolprent)|''Bakgat!'']], 2008
* ''[[Bakgat 2!]]'', 2010
* ''Bakgat! tot die mag 3'', 2013
* [[Fanie Fourie's Lobola|''Fanie Fourie's Lobola'']], 2013
* [[Leading Lady|''Leading Lady'']], 2014
As vervaardiger:
* ''[[Bakgat!]]'', 2008
* ''[[Hoofmeisie]]'', 2011
* [[Wolwedans in die skemer|''Wolwedans in die skemer'']], 2012
* ''Bakgat! tot die mag 3'', 2013
* [[Leading lady|''Leading Lady'']], 2014
As regisseur:
* ''[[Bakgat!]]'', 2008
* [[Bakgat 2!|''Bakgat! 2!'']], 2010
* [[Fanie Fourie's Lobola|''Fanie Fourie's Lobola'']], 2013
* [[Leading lady|''Leading Lady'']], 2014
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Pretorius, Henk}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse regisseurs]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
2e2kmeqlqpy27liyf69wd45iqoo1ia7
Dolf van Niekerk
0
95651
2909080
2906469
2026-06-03T12:51:51Z
Jcb
223
2909080
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Dolf van Niekerk
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Rudolf Johannes van Niekerk
| geboortedatum = 22 Februarie 1929
| geboorteplek = [[Edenburg]]
| sterfdatum = {{SDEO|1929|2|22|2022|12|31}}
| sterfteplek = [[Pretoria]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]
| beroep = Skrywer
| ander =
| bekend = Boeke
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse = [[Eugène Maraisprys]]<br />[[MER-prys]]<br />[[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]]
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Rudolf Johannes van Niekerk''' ([[22 Februarie]] [[1929]] - [[31 Desember]] [[2022]]) was ’n voormalige direkteur van Landbou-inligting in die Departement van Landbou en ’n [[Afrikaans]]e [[skrywer]], [[digter]] en [[dramaturg]], wat as deelnemer aan die [[Sestigers|Sestiger-beweging]] vernuwing in die Afrikaanse [[prosa]] bring.<ref name="mm-dberig" /><ref name="litnet" /><ref name="versindaba" />
== Lewe en werk ==
Van Niekerk is op [[22 Februarie]] [[1929]] in [[Edenburg]] gebore. Sy ma, Bettie, is skaars ’n maand na sy geboorte oorlede en sy pa, die kleremaker Rudolf Johannes, trou weer later. Sy halfsuster wat uit hierdie huwelik gebore is, Maria, is op tweejarige ouderdom oorlede. Hy matrikuleer in 1946 aan die Hoërskool Edenburg. In 1949 behaal hy ’n B.A.-graad aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat|Universiteitskollege van die Oranje-Vrystaat]] en later ’n honneursgraad in Wysbegeerte aan [[Unisa]]. In die jare 1950 tot 1956 is hy omroeper en regisseur by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] in Johannesburg en [[Kaapstad-stadion|Kaapstad]], terwyl hy deeltyds verder studeer. In 1954 behaal hy die B.A. Honneurs-graad in Wysbegeerte met lof aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]]. Met die stigting van die Departement van Landbou se radiodiens ''Landbouradio'' in 1957 word hy radiobeampte en later hoof van hierdie departement se radiodiens. Sy belangstelling in wedvlugduiwe lei later tot die skryf van die boek “''Skrik kom huis toe''” en hy is ook verantwoordelik vir die duiwerubriek wat in die sestigerjare deur die [[SAUK]] uitgesaai is.
In 1967 verwerf hy ’n M.A.-graad in Wysbegeerte met lof aan die [[Universiteit van Pretoria]] met ’n verhandeling oor “''Vryheid as fundamenteel-eksistensiële prinsipe in'' ''‘Aantekeningen uit het ondergrondse' van F.M. Dostojefski''”. In 1978 word hy direkteur van die Direktoraat Landbou-inligting – ’n pos wat hy tot met sy aftrede in 1994 beklee.<ref name="nb">[http://www.nb.co.za/authors/255 Biografiese inligting op nb.co.za] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124722/http://www.nb.co.za/authors/255 |date=27 April 2015 }}, besoek op 16 Januarie 2015</ref>”. In 1969 word hy bevorder tot assistent-direkteur in die afdeling Landbou-inligting van die Departement van Landbou en in 1972 tot adjunk-direkteur. Sy studies word afgerond toe hy in 1982 ’n Ph.D.-graad in Wysbegeerte aan die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf op grond van ’n proefskrif oor “''Bewaring as sedelike prinsipe in die Suid-Afrikaanse bodembenuttingsituasie: ’n Kultuurfilosofiese studie''”. By drie geleenthede word hy deur sy departement na die buiteland gestuur om ’n studie te maak van kommunikasiedienste binne landbouverband. Van sy vakkundige artikels word in tydskrifte soos ''Conserva'' gepubliseer.
Na aftrede is hy per geleentheid ’n aanbieder by die Eenheid vir Kreatiewe Skryfkuns aan die Universiteit van Pretoria se Winterskool vir beginner- en gevorderde skrywers en hy neem ook deel aan die Boekjol by die Universiteit van Pretoria en die Versindaba in Stellenbosch. Hy is twee keer geskei voordat hy in 1967 met Susan trou. Hy het vyf kinders en woon in [[Murrayfield]] in Pretoria.
== Skryfwerk ==
=== Inleiding ===
Hoewel Dolf van Niekerk buite die letterkundige binnekring beweeg, word hy as een van die Sestigers gereken wat betekenisvolle verandering in ons prosa teweeg gebring het. Hy is by uitstek die skrywer wat die buitestaanderfiguur in Afrikaans teken en selfs sy jeugboeke fokus op sulke figure. Hy begin reeds op skool en universiteit skryf en debuteer in 1953 met gedigte in die tydskrif ''Standpunte'', terwyl daar later ook gedigte van hom in ''Die Brandwag'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. In hierdie vroeë tyd verskyn ook die vervolgverhaal “''Erfgename van Libertas''” in ''Die Huisvrou''. Terwyl hy deeltyds studeer en as omroeper werk, skryf hy hoorspele, hoorbeelde en radiovervolgverhale. Van sy bekendste radiovervolgverhale is “''Die man met ’n blaar in sy hand''”, “''Voëls op takke''”, “''Cicero word getem''”, “''Die rebelle van Gannavlei''” en “''Die eerste burger van Gannavlei''”. Hy skryf later ook die vervolgverhaal “''Tempelhof''”, wat in 1996 oor [[Radio Sonder Grense]] uitgesaai word en die grond en omgewing as tema het. Die jong, onervare François en Anina du Toit op hul erfplaas in die Vrystaat is die hoofkarakters. Die drama beeld ook die omgee en saamstaan van [[Ficksburg]] se gemeenskap uit en die lang pad van ontbering wat die moderne boer moet loop om die foute van vroeëre onkundigheid reg te stel.
=== Romans en novelles ===
Sy eerste roman,<ref name="Kern en tooi">{{cite book |first=Antonissen |last=Rob |title=Kern en tooi |publisher=Nasou Beperk |edition=1ste |location=Elsiesrivier |date=1963 }}</ref> “''Gannavlei''”, word op sy radiovervolgverhale “''Die rebelle van Gannavlei''” en “''Die eerste burger van Gannavlei''” gebaseer en in 1958 gepubliseer. Dit is die verhaal van die lief en leed van eenvoudige mense op ’n klein plattelandse dorpie. Reeds in “''Gannavlei''” is die twee hoofkarakters (Dawid en Duif) deur hulle asosiale gedrag buitestaanders, al val hierdie roman nog met sy romantiese toonaard, kleindorpse milieu en oordrewe beeldgebruik binne die kader van die ouer prosa. Die uitbeelding van die buitestaanders bring egter ’n mate van vernuwing in die tradisie van die kleindorpse vertelling. Die gelyktydige ontwikkeling van verskeie uiteenlopende motiewe gee ’n episodiese bou aan die roman, terwyl die verwisseling van die verteller vanaf die ongekwalifiseerde “ons”, later een van die dorpsgenote en nog later ’n aktiewe karakter nie strook met die regstreekse aanbieding van Dawid en Duif se binnegedagtes nie.
“''Die son struikel''”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 34, April 1961</ref> word gereeld aan skole en op universiteit voorgeskryf.<ref name="Kern en tooi"/> Hierdie novelle behandel die trauma van oorlog (die Rebellie van 1914 tot met die geweld tydens die Randse mynwerkerstaking van 1922) op ’n buitestaander-figuur.<ref>Venter, L.S. “Beeld” 5 Maart 2001</ref> Die styl van die roman is in kort, staccato-agtige sinne wat in die bewussynstroomtegniek die gevoelens en innerlike lewe van die hoofkarakter, Diederik Versveld, weerspieël. Hy is ’n volslae outsider wat geen plek het op aarde nie en sy lewe in angs en eensaamheid deurbring. As baie jong seun is sy ouers in die [[Anglo-Boereoorlog]] dood en hy word in afsondering deur sy ouer broer groot gemaak, maar met sy broer se dood word hy alleen die wêreld ingestoot, op soek na ’n eie identiteit en ’n plek om te behoort. Hy worstel dan in sy onvolwassenheid en eensaamheid met die kernvrae van die lewe, soos wie God is en wat die sin van die lewe is. So word hy ’n simbool van die groter onafgerondheid en onvolwassenheid van die mensdom en verkry sy worsteling universele betekenis as uitbeelding van die enkeling se stryd teen kragte en situasies wat hy nie verstaan nie en wat sterker is as hy. Die omringende karakters is verteenwoordigend van die magte van die kerk, staat en volk, wat as die bedreigende “hulle” deurentyd op die periferie aanwesig is. Die “hulle” propageer rebellie en staking en gee op hierdie wyse die historiese werklikheid aan die novelle, terwyl Diederik in sy volkome afwysing van hierdie magte en onttrekking in homself die sin van die geskiedenis ontken, opnuut gebore wil word en in die dood raad met God wil hou. Daarom dat hy vir die omringende karakters kan sê dat hy nie een van hulle is nie en terwyl hy staak, hy nie saam met hulle staak nie. Deur sy volstrekte weiering om mee te doen aan enige aksie is Diederik Versveld die mees konsekwente buitestaander-figuur in die Afrikaanse letterkunde. Met hierdie roman lewer Van Niekerk ’n wesenlike bydrae tot die vernuwing wat Sestig in ons prosakuns gebring het.
“''Die moeder''”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 66, Augustus 1966</ref> skets ’n groepie oorlewendes na ’n kernontploffing wat in ’n toegesluite kompartement verkeer.<ref name="ant">Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref>Die tyd is iewers in die toekoms, in die laaste fase van die groot botsing tussen Oos en Wes om Afrika. Die ek-verteller neem bestek op van sy lewe in ’n relaas van gebeure wat deurmekaar die verlede en hede belig en sodoende langsaam die hele prentjie skets. Suiderkruis kan gesien word as die volmaakte kernbom-installasie, ’n soort tweede Ark. Die hoofkarakter was as spioen betrokke in ’n aanval op die leier van die Suiderkruis-organisasie en word daarna deur ’n jong vrou van die teenspioenasie, Maria, in beskerming geneem. By haar verwek hy ’n kind. Sy gaan front toe en hy word as klerk gebruik by Suiderkruis, waarna die kernbom ontplof. Aan die einde sien hy vir Maria op ’n televisieskerm, die vrou by wie hy ’n kind verwek het, met die duidelike simboliek van ’n nuwe Christus wat as verlosser vir die oorgeblewenes gebore gaan word en só hoop bied aan die vervalle mens wat gans verlore blyk te wees.
“''Koms van die hyreën''”<ref>De Vries, Abraham “Die Burger” 21 September 1994</ref> is ’n novelle waarin veral die probleem<ref name="kann">Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref> van grondbesit aangespreek word, met die boer,<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 16 Oktober 1994</ref> die staat en die oorspronklike Sanbewoners, die Kousops van die Twagroep, wat almal daarop aanspraak maak.<ref>Weideman, George “Insig” Desember 1994 / Januarie 1995</ref> Johannes du Plessis kyk magteloos toe hoe sy erfplaas deur die genadelose droogte afgetakel word en dan lê landboubeamptes nog ’n klag teen hom weens oorbeweiding. Hy is noodlottig gebonde aan hierdie stuk grond wat nie meer in sy lewensbehoeftes kan voorsien nie. Dis in hierdie omstandighede wat Kousop sy grond kom opeis, wat sy voorgeslagte na bewering deur onwettige verkwanseling verloor het. Kousop word gearresteer na ’n reeks veediefstalle en Johannes word by sy aankoms by die tronk herinner aan die wandade van sommige Afrikaners tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Die droogte word ’n metafoor vir die sondeval, met grond en reën as genadegawes. Wanneer Kousop se moeder sterf, laat Johannes hom toe om die lang nagwaak by die lyk op sy plaas te hou. Op hierdie nag, wat versoening en insig tussen die partye kon bring, kom egter die verwoestende hyreën. Die skrikwekkende donder, blitse en hael bring egter nie verlossing nie, maar is geweld van ’n ander aard, wat ’n gesprek tussen die Afrikaner en die San verydel. Eindelik word die natuur ’n mede-karakter in hierdie boek, waarin daar geen klinkklare antwoorde is nie maar baie om oor na te dink.
=== Kortprosas ===
Hy skryf ook prosa in korter formaat en publiseer van sy kortverhale in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Die drie verhale (kort novelles) in <ref>Cloete, T.T. “Standpunte” Nuwe reeks 49, Oktober 1963</ref>“''Skepsels''” is die titelverhaal, “''Bitterbos''” en “''Jan Fiskaal''”. Hierin word karakters beskryf wat as gevolg van mislukking of verlies van een of ander aard ’n onbevredigde lewe lei. Telkens het hulle eie geskiedenis ook ’n bepalende invloed op huidige gebeure. “''Bitterbos''” se verhaal word opgebou uit suggesties, beelde, simbole en die teenstellings van dinge, sodat hier van ’n fragmentariese en soms selfs surrealistiese effek gebruik gemaak word. Die jongman Erik se bene is gebreklik en hy lewe saam met sy driflose vrou Alet. Sy is verkrag toe sy ’n kind was en hunker steeds na die verkragter, sodat haar lewe en verhoudings ook verydel is. Op vernuftige wyse word mens en dier teenoor mekaar gestel, met die menswêreld wat afgeskyn word op en gestel word teenoor die dierewêreld. Die mens maak dinge onnatuurlik (soos ’n bronsbeeld van ’n perd) en daarom misluk die toenadering tussen man en vrou, terwyl die toenadering tussen die perde in die natuurlike wêreld wel suksesvol is. “''Jan Fiskaal''” het die staatsamptenaar Stofberg en sy kollegas as onderwerp, waarin hulle vaal werklikheid gekontrasteer word met hulle drome. Stofberg droom groot drome oor sy toekoms en wil tot nadeel van ’n kollega opgang maak maar word ontmasker as ’n ydel en ondoeltreffende mens wie se ondergang feitlik geen impak het nie. “''Skepsels''” beeld die innerlike stryd uit van ’n man (die wrede Dawid) wat sy donker drange beveg, maar sy wellus lei later tot moord in ’n poging om sy gewete uit te wis. Dawid glo dat hy vir die mishandeling van sy vrou deur die Here gestraf is met hulle kind Magriet, ’n lelike skepsel met gesplete verhemelte en verstandelik vertraag. Toe Magriet haar eie soort liefde vind in samesyn met ’n Italianer, vernietig hy haar om verlos te word van die gedurige herinnering van die vergrype aan sy vrou. “''Skepsels''” ontvang in 1964 die Eugène Marais-prys.
“''Kort lewe van ’n reisiger''”<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg
Eerste uitgawe 1980</ref> bevat vyf kortverhale oor outsider-figure wat deur sielkundige kwellinge geteister word.<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 149, Oktober 1980</ref> Die titelverhaal, ’n hoogtepunt in die bundel, behandel Dawid Muller se terugkeer na baie jare na sy geboortedorp op soek na skakels met sy verlede.<ref>Smuts, J.P. “Burgerband” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 1985</ref> Hy poog om sy vroeg gestorwe moeder se graf te vind en meer omtrent haar te wete te kom.<ref>Viljoen, Hein “Tydskrif vir Letterkunde”, nuwe reeks 18 no. 4, November 1980</ref> Verder soek hy na inligting oor die vrou van sy jeug, Santro, met wie hy getroud was en wat hom klaarblyklik verlaat het. Dit word ’n soektog nie net na ’n verlore wêreld nie, maar na sin en betekenis, waar die wêrelde van die verlede en hede ook teenoor mekaar gestel word in ironiese jukstaposisie. Die soeke na die vroue in sy lewe word ook ’n soeke na die self. “''4-af''” (ook in die versamelbundel “''Drielaag''” opgeneem) is die verhaal van die eenvoudige, verstandelik vertraagde spoorwegwerker Stompie se hartstog vir ’n trein (die 4-af van die titel). Sy ander positiewe assosiasies is sy vader en God, maar sy hele bestaan word omvergegooi wanneer 4-af verantwoordelik is vir die dood van sy vader en God dit nie verhoed het nie. Hierna is Stompie se verhouding met 4-af ’n haat-liefde verhouding. Wanneer hy hoor dat 4-af in ’n ongeluk betrokke was en dus ook in sy terme gesterf het, jaag Stompie in die nag op sy motorfiets na sy eie dood. “''Die maagd''” se hoofkarakter is Marlene, wat gekonfronteer word deur die nuus van haar pa se dood. Sy het haar hele lewe tot dusver gesoek na ’n man soos haar pa en haar soektog na hom laat haar ook wegvlug van hom, waarna hy haar verwerp. Die titel verwys nie na Marlene se fisiese ongeskondenheid nie, maar na haar emosionele toestand omdat sy nog nie ’n betekenisvolle verhouding met ’n ander man as haar pa gehad het nie. In “''Dood van ’n nesbreker''” verwoes die vinkmannetjie die nes, maar hy doen dit omdat die wyfie die nes verwerp het. Die gebeure in die vinknes word gebruik as parallel vir die menslike verhoudinge in die verhaal van ’n ou man wat by sy kinders inwoon, waar hy op sy dood wag.
“''Koors''”<ref>Anoniem “Beeld” 19 Junie 1997</ref> is ’n kortverhaalbundel met twaalf verhale oor die liefde, veral soos dit uiting vind in die verbrokkeling van verhoudings en die probleem van werklike kommunikasie tussen mense.<ref>Burger, Willie “Beeld” 2 Maart 1998</ref> Hierin word die broosheid van die mens met fyn sielkundige insig en deernis verwoord.<ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 20 Julie 1997</ref> ’n Hoogtepunt is “''Die tweede geboorte van Don Juan''”, waarin die surrealistiese beelde op treffende wyses die prenatale staat van die fetus weergee.<ref name="kann" /> Hierop volg dan die eksistensiële vrae van die seun aan sy swyende vader, in ’n vergeefse poging om iets meer te wete te kom van sy gestorwe moeder en homself. “''Karookoors''”, ’n verhaal oor verbrokkeling van ’n huwelik, bevat ’n treffende weergawe van die huiwering en stiltes tussen die partye, wat hulle onvermoë tot kommunikasie en intimiteit weerspieël. “''Lang reis van ’n briewebesteller''” vertel van ’n jong seun se ontsteltenis toe hy as briewebesteller sy pa se handskrif herken op ’n brief aan ’n mooi weduwee.
“''Brandoffer''” <ref>Cilliers, Cecile “Beeld” 30 November 1998</ref>bevat verhale oor die Anglo-Boereoorlog, wat geïnspireer word deur navorsing by die Oorlogsmuseum in Bloemfontein<ref>Wybenga, Gretel “Rapport” 31 Januarie 1999</ref> en deur verhale wat persoonlik aan die skrywer vertel is. Hy bundel hierin vier verhale en 36 kort tekste bestaande uit aangehaalde briewe en ander dokumente en verwerkings in verhaalvorm van vertellings, dagboekinskrywings en bestaande literatuur. Die proloog is ’n brief van president Steyn gerig aan lord Kitchener, wat in antwoord is op ’n brief van Kitchener waarin hy die totale skuld vir alles wat tydens die oorlog gebeur het voor die deur van die Boererepublieke lê. Die res van die boek is ’n sterk antwoord en weerlegging van Kitchener se brief. Die titel van die bundel verwys na die vuur waarmee die plase en huise verwoes is, asook na die offer wat aan die Here gebring word. Dit is veral die offer wat die vroue en kinders betaal het wat in die verhale weerklank vind en meeste verhale word uit die oogpunt van die vrou aangebied. In onopgesmukte en ontroerende wyse word hier vertel van die verskriklike smart wat die oorlog meebring en die oorwinnende aanvaarding van die offer wat gebring is.
Die bundel “''Drielaag''” is ’n versamelbundel van kortverhale van hom, [[Mikro]] en [[Hendrik van Blerk|H.S. van Blerk]]. Van sy kortverhale word in verskeie versamelbundels opgeneem, waaronder “''Die terugkeer van ’n soldaat''” in “''Windroos''” en “''Kortverhale vir verkenning''”. In hierdie verhaal word uitgebeeld ’n waansinnig geworde vrou se vergeefse wag op die terugkoms van haar seun wat in die oorlog gesterf het. Ander versamelbundels waarin sy kortverhale opgeneem word, sluit in “''Drif''” onder redaksie van Lindeque de Beer, “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''” van F.V. Lategan, “''Vertellers''” van Merwe Scholtz, “''Mooiloop''” van Gerrit Rautenbach, “''Kortgolf''” van Tom Gouws en P.H. Roodt en “''Steekbaard''” en “''Uit die kontreie vandaan''”, beide van Abraham H. de Vries. Sy skets oor “''Paul Kruger se laaste hoofstad''” word deur Chris Barnard opgeneem in “''Die Transvaalse Laeveld''”. “''Die anatomie van ’n eerste dood''” is jeugherinneringe oor die dood van sy halfsuster, wat hy spesiaal skryf vir opname in “''Herinnering se wei''”, ’n stuk wat later ook in “''Vuurslag''” opgeneem word. Hy lewer ook ’n bydrae tot die versamelbundel “''Amfiteater''”, waarin werk van oudstudente van die Universiteit van Pretoria opgeneem word.
“''Land van ons vaders''” bevat van sy eie en ander medewerkers (insluitende Abraham H. de Vries, A.A.J. van Niekerk en H.S. van Blerk) se radiopraatjies oor die geskiedenis en natuur van Suid-Afrika.<ref>Brink, André P. “Rapport” 8 Julie 1979</ref> “''Woord in die môre''” bevat uitgesoekte essays wat in die<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979</ref> radioreeks “''Uit my peuselboek''” uitgesaai is, en sluit “''Oujaar 1977''” in waarmee hy ’n Artes-toekenning as beste radioteks verower het. Die bundel word in twee afdelings verdeel, naamlik “''Gister''” en “''Van nou''”. “''Gister''” behandel hoofsaaklik geskiedkundige figure en ook datums en gebeurtenisse. “''Van nou''” behandel persoonlike indrukke oor allerlei onderwerpe wat vir die Afrikaner betekenis het, soos Kersfees en Oujaarsnag, vreugde oor reën en parstyd in die Boland. Diverse sketse, wat voorheen oor die Afrikaanse Diens van die SAUK uitgesaai is, word saamgebundel in “''’n Bietjie Luisterkuier''”.<ref>Venter, L.S. “Beeld” 8 Maart 2004</ref> “''Die aarde waarop ek loop''” bevat biografiese sketse, waarin hy skryf oor mense wat sy lewe verryk het soos Mikro, John en Willem van der Berg, M.E.R., D.J. Opperman en ander. Die verhale het ’n fyn verbloemde chronologiese gang, vanaf die “oom”-verhale van kleintyd, verhale uit sy skool- en studentejare en later die ontmoetings tydens sy uitsaaidae. Hierdie chronologiese gang en die beskrywing van die impak van die ontmoeting op hom veroorsaak dat die verhale ook besondere betekenis het as outobiografiese sketse.
=== Jeugverhale ===
Met sy jeugverhale verskuif hy die bakens van hierdie genre en skryf ernstige verhale waar die jeugdige leser nie onderskat word nie. In “''Skrik kom huis toe''” het die jong seun Albert Muller ’n slegte verhouding met sy stiefma, wat haar verbittering dat sy nie haar eie kinders kan hê nie, op hom uithaal. Van sy pa kry hy geen ondersteuning nie, maar bly nogtans geheg aan hom, hoewel die huislike onmin ’n sterk negatiewe invloed op hom het. Die twee betekenisvolle dinge in sy lewe is ’n vrou in die dorp, Ma-Bet, wat hy as sy tweede ma aanvaar weens haar insig in en begrip vir hom, en sy duiwe, waaraan hy sy volle toewyding gee en wat sy waardevolste besittings is. Hy noem sy gunstelingduif Skrik, omdat sy stiefma van die begin af al sy duiwe laat skrik het. Die duiwe word tot simbole ontwikkel en wanneer Skrik huis toe kom, suggereer dit ’n versoening tussen die seun en sy stiefma. Hierdie boek doen baanbrekerswerk in dié opsig dat dit die kind se gevoelslewe met groter insig en op ’n breër skaal verken as die norm tot op daardie stadium in Afrikaans.
“''Die haasvanger''”<ref>De Jager, Frederik “Die Burger” 18 Februarie 1991</ref> behandel weereens emosionele probleme in ’n gesin, waar die huwelik verbrokkel het.<ref>Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 1, Maart 1987</ref> Die seun Lourens (sy bynaam is Kiewiet, wat aanduidend is van sy verbondenheid aan die veld) ervaar sy ma as koud en verbitterd.<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986</ref> Die gebrek aan liefde en sekuriteit in sy lewe lei tot Kiewiet se vereensaming. Hy is ’n alleenloper wat nie maats het nie. Om van die stramheid en liefdeloosheid in die huis weg te kom, vlug hy na die veld. Hy begin ook ernstig deelneem aan atletiek en ontmoet ’n meisie, Janet, met wie hy ’n aarselende verhouding begin. Sy pa is ondersteunend, maar afwesig en besig met ’n ander verhouding, waar daar tog blyke is van die koestering en sekuriteit waarna Kiewiet smag. Wanneer Kiewiet groter insig kry in sy ma se optrede, kom daar ’n versagting in sy gevoelens, wat weereens groter volwassenheid suggereer. Die einde laat die hoop op beter verhoudings vorentoe opvlam. Veral opvallend is hoe knap die innerlike lewe en gedagtes van die seun weergegee word, en daarmee saam die groei op pad na volwassenheid. “''Die haasvanger''” word in 1986 met die M.E.R.-prys en ook die Scheepers-prys bekroon en saam met Nic van Rensburg verwerk Van Niekerk hierdie werk ook vir die verhoog. Dit word onder andere in die Nico Malan-teater in Kaapstad opgevoer. Hierdie verwerking maak gebruik van rolprentinsetsels om tonele soos op die atletiekbaan uit te beeld, waar dit moeilik of onmoontlik sou wees om dit op die verhoog te doen.
“''Karel Kousop''”<ref>Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 1, Maart 1987</ref> speel af teen die agtergrond van die Tweede Wêreldoorlog en die stryd wat in hierdie tyd tussen andersdenkendes in die land heers.<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1, Februarie 1986</ref> Dit is ’n eerstepersoonsvertelling deur die seun Gerrit, maar handel eintlik oor die San-seun Karel Kousop wat by ’n blanke gesin grootword. Sy pa het uit die leër gedros en ’n moord gepleeg en word gesoek hiervoor, maar nogtans bly Karel gebonde aan sy eie ouers. Hoewel hy ten volle aanvaar word in die wit gesin, is hy nie op sy gemak nie en gaan slaap gereeld in die buitekamer, selfs al is daar vir hom plek in die huis. Hy handhaaf sy eiewaarde, lewe sy eie lewe as unieke mens en word nie aan die nuwe omgewing gelyk gemaak nie. “''Karel Kousop''” is in 1986 op die kortlys vir die toekenning van die Rapportprys.
=== Drama ===
Reeds vroeg lewer hy ook op dramagebied werk van betekenis.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 51, Februarie 1964</ref> “''Kwart voor dagbreek''” speel afwisselend in die hede en verlede af.<ref name="ant" /> Die verhoog word ook in vier ruimtes verdeel om die sentrale karakters se huidige en verlede te verteenwoordig.<ref>Brink, André P. “Rapport” 6 Januarie 1980</ref> Hierdie faktore, asook die vindingryke gebruik van beligting en bandopnemers, is nuut in die Afrikaanse drama.<ref>P.S. “Die Vaderland” 30 Mei 1961</ref> Die inhoud van die drama is gebaseer op ’n driehoeksverhouding in die verlede,<ref>Van der Walt, P.D. “Mené Tekél” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1969</ref> die gevolge waarvan die karakters nie kan ontsnap nie en wat hulle steeds in die hede saam met hulle dra. Sonja en Markus is in ’n ongelukkige huweliksverhouding vasgevang. Markus is menssku vanweë sy vader wat hom laat glo het dat hy vir sy moeder se dood verantwoordelik was. Daarenteen speel Sonja se vader se drankmisbruik en haar ouers se mislukte huwelik weens haar moeder se ontrou steeds op haar in. Kasper is die verleier en skurk, wie se lewe self gevorm is deur ’n onbegrypende vader. Die stuk het ’n oop slot waar Sonja eindelik vir Markus verlaat, maar verby Kasper stap en beide dus die rug toekeer, sodat die dag steeds nie breek nie.
“''Kamer 99''” is sy eerste gepubliseerde radiodrama. Die bestekopname wat die Baas, verteenwoordig deur ’n stem uit ’n masjien, in Kamer 99 maak, word ’n laaste oordeel. Wanneer die karakters deur die onpersoonlike Baas vir verantwoording ontbied word, verdwyn hulle of sterf spoedig. Al die karakters is ouer as 65 jaar en bevind hulle in ’n niemandsland tussen oortolligheid en afskryfbaarheid. Elkeen het ’n geskiedenis wat inspeel op hul frustrasies en die Baas word die ewige regter wat elke karakter se selfkonfrontasie vir hom reël. “''Kamer 99''” illustreer die meedoënloosheid van die nuttigheidsbeginsel en die ontmensliking van die “uitgediende” mens. In 1971 word “''Kamer 99''” met die SAUK-prys vir Radiohoorspele bekroon.
Hy lewer ook van die eerste televisiedramas in Afrikaans. In<ref>Anoniem “Die Transvaler” 7 Januarie 1977</ref> “''Die nagloper''” word die titelstuk<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 134, April 1978</ref> en “''Die lykbesorgers''” saamgebundel.<ref>Brink, André P. “Rapport” 10 Oktober 1976</ref> “''Die nagloper''” is een van die eerste Afrikaanse dramas wat verfilm word en oor televisie gebeeldsaai word.<ref>Odendaal, L.B. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 17 no. 4, Desember 1977</ref> Dit handel oor die sku Dawid wat deur skinderstories van sy meisie vervreem is, wat hom tot die drank gedryf het. As ’n gerehabiliteerde alkoholis kom hy weens skaamte oor sy vorige toestand slegs snags uit die huis waar hy by sy moeder woon. In hierdie karakter word die vreemdheid en eensaamheid van die mens gesuggereer, wat tog deur wilskrag oorwinning oor homself kan verkry. Na sy moeder se dood word hy gedwing om sy teruggetrokkenheid af te skud en weer werk as verwer te kry, om die kerk te verf. Hy herwin weer sy menswaardigheid en het selfs weer kontak met die vrou, Anna, met wie hy voorheen ’n verhouding gehad het. “''Die nagloper''” word deur P.J. du Toit opgeneem in die versamelbundel “''Fasette''”. Die komedie<ref>Olivier, Gerrit “Standpunte” Nuwe reeks 134, April 1978</ref> “''Die lykbesorgers''” hanteer die magstryd tussen kleindorpse ouderlinge (Krisjan, Stoffel en Louis), wat elkeen in die afwesigheid van ’n geordende predikant self die begrafnisdiens van ’n sterwende medebroeder, die burgemeester Dawid, wil lei. Daar is egter groot ontnugtering wanneer die broeder Dawid begin beter word. Die stuk ontbloot die menslike verwaandheid en selfsug op komiese wyse. In beide hierdie dramas is die dramatiese gegewe bietjie dun en voorspelbaar, hoewel die tegniese gebruik van die televisiemedium goed uitgebuit word deur suggestie in die dinge wat gesien word, eerder as dialoog.
''“Die paddas''” is ’n satiriese eenbedryf wat in P.J. du Toit en A. Kloppers se versamelbundel “''Tema en tegniek''” opgeneem word en ook deur [[Dalro]] gepubliseer word. “''Niemand se dag nie''” is ’n radiodrama oor 27 Februarie 1881, die dag van die Slag van Amajuba. Dit beeld die geestelike emansipasie van Paul Kruger uit, wat hom in staat stel om sy mense op hierdie dag triomferend deur die Eerste Vryheidsoorlog te lei. “''Niemand se dag nie''” is in 1983 op die kortlys vir die toekenning van die Perskorprys en in 1984 ontvang Dolf van Niekerk die Ruiterbeeld-toekenning van die Federasie van Rapportryerskorpse vir hierdie hoorspel en ander werke. Hy skryf ook die ongepubliseerde eenbedryf “''Terugkeer van ’n soldaat''” (gebaseer op sy gelyknamige kortverhaal) en die ongepubliseerde vollengte drama “''Die beeldhouers''”. In 1965 ontvang hy vir die hoorbeeldreeks “''Land van ons vaders''” die SAUK-prys vir Radiohoorspele en hy verwerf ook ’n Artes-toekenning vir die beste radioteks in 1977 vir “''Oujaar 1977''”.
=== Poësie ===
Sy eerste gepubliseerde werk is gedigte wat hy vanaf 1953 in ''Standpunte'' en ander tydskrifte publiseer en dwarsdeur sy kreatiewe loopbaan gaan hy voort om in hierdie genre te skep. Sy eerste bundel gedigte verskyn egter eers in 1975. Sy gedigte getuig van fyn waarneming en suggestie, wat in ’n gestroopte styl weergegee word.<ref>Brink, André P. “Rapport” 6 Julie 1975</ref> “''Karoosange''”<ref>Cilliers, Rika “Beeld” 18 Augustus 1975</ref> is liries van aard en bestaan hoofsaaklik uit kort verse,<ref>Johl, Johann “Standpunte” Nuwe reeks 125 Oktober 1976</ref> wat sober filosofie of die natuur aan die bod bring.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 16 no. 2, Junie 1976</ref>Die titel illustreer reeds die eenvoudige landelikheid en pretensieloosheid van hierdie verse. Niel van der Watt toonset enkele gedigte uit hierdie bundel, wat deur die Tukkie-koor op CD opgeneem word. In<ref>Cloete, T.T. “Beeld” 5 Augustus 1996</ref> “''Dubbelster''” <ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref>word die gedigte van “''Karoosange''” weer opgeneem saam met sowat veertig nuwe verse. Die sentrale tema van die dubbelster simboliseer die keersye van lewe en dood, wat veral in die aarde en die natuur weerspieël word. In eenvoudige maar treffende verse dig hy dan ook hoofsaaklik oor die natuur, met voëls, skoenlappers en selfs [[brommers]], skape en ander diere as onderwerpe saam met die wind, wolke, reën, blomme en stilte en afsondering.<ref>Weideman, George “Rapport” 18 Augustus 1996</ref> Hierdie temas ontlok dan ook verskeie godsdienstige gedigte. Hy begin die bundel met familieportrette oor ’n ouma, ma en pa, waarmee hy dan die mens en sy plek in die natuur vestig. Die aangrypende sonnetreeks van nege gedigte, “''Elegie vir verlore aarde''”, behandel ’n greep uit die geskiedenis van die oorspronklike Noord-Amerikaners.
“''Nag op ’n kaal plein''”<ref>Cloete, T.T. “Beeld” 4 Desember 2006</ref> is vol gedigte van die misterie van die lewe en die wonder van die dood.<ref>http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2002%20Human.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801110022/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/46_1/Rev%2002%20Human.pdf |date= 1 Augustus 2019 }}
Myburgh, Melt “Rapport” 29 April 2007</ref> Hierin verwerk hy die visioene en drome van sy jeugjare op sy geboortedorp, wat hy weer intens beleef na ’n besoek aan hierdie dorp. Sy inspirasie vir die bundel kry hy nadat hy na baie jare sy tuisdorp besoek en toe hy in die nag op die kaal dorpsplein staan, weer die mense, ervarings en herinneringe van die verlede herleef. Die gedigte het nie titels nie, slegs nommers, en kan dus aaneenlopend gelees word as slegs een gedig met 26 dele. Die gedigte kyk terug na die herinnerings van die jeug, maar vanuit die jeug kyk dit ook vorentoe na die einde, sodat die relevansie van ’n lewe oor en weer gekaats word en daardeur groter perspektief verkry. Hy behandel ook verskeie karakters in hulle werksaamhede as skoolhoof, winkelier, skoenmaker of kleremaker, tiperend van hulle rol in die gemeenskap eerder as in hulle eie identiteit. Hierdeur word die gemeenskaplike van hierdie klein dorp simbool van die groter samelewing. In die bedrieglike eenvoud van die taal en beelding lê veel van die bekoring van die bundel opgesluit.
Die titel van “''Lang reis na Ithaka''”<ref>Hugo, Daniel LitNet: http://www.litnet.co.za/vaalheid-oorheers-in-dolf-van-niekerk-se-teleurstellende-lang/</ref> verwys na Odysseus se lang swerftog na sy tuiste na die uitgerekte Trojaanse oorlog.<ref>Malan, Lucas “Rapport” 24 Mei 2009</ref> Odysseus beleef soveel teenslae dat sy tuiste amper ’n onbereikbare bestemming word. Die digter skryf hierin oor sy lewenservaringe, verlange na afgeleë bestemmings en die soeke na ’n geliefde en sielsmaat wat hy nooit tydens sy aardse reis ontmoet het nie. Die eerste afdeling, “''Pellafolio''”, doen verslag oor ’n eertydse reis in die dorre streke van Namakwaland met die geliefde as reisgenoot, waarin die natuur uitgebeeld word as beide ’n simpatieke en negatiewe element wat sy hunkering na die geliefde verydel. Die tweede afdeling is “''Historia''”, wat besinnende herinneringsverse bevat en die bundel word afgesluit met “''Lang reis na Ithaka''”.
“''Bleek planeet''”<ref>Cochrane, Neil “Beeld” 20 Mei 2013</ref> se tema is [[omgewingsbewustheid]], waarin ’n ontnugterende en ontstellende blik op die toekoms van die aarde weens omgewingsvernietiging verbeeld word. Die titel se “bleek”<ref>Jacobs, Ihette “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 51 no. 2, Vierde reeks Lente 2014</ref> verwys in Afrikaans na kleurloos, dof <ref>Lourens, Amanda “Rapport” 3 Augustus 2013</ref>en selfs bladgroenloos, terwyl die Engelse “bleak” ook die betekenisnuanses van donker, verlate en vreugdeloos byvoeg. ’n Pessimistiese toekomsperspektief word gestel in die openingsgedig “''2111''”, waar die “geel planeet” nou niks meer is as ’n museumstuk in die ruim nie. In die “''Nuwe seisoen''”-trilogie slaag die spreker goed daarin om die Bybelse verhaal van die genesing by Betesda (Johannes 5:1-17) in verband te bring met ’n planeet wat smag na ’n wonderwerk, maar soos die verlamde man by Betesda nooit ’n kans kry om by die helende badwater uit te kom nie. Hoewel ’n wonderwerk nodig is, wys die titel van die siklus dat daar steeds hoop is vir ’n herbegin. Die bundel behandel deurlopend teenstellende begrippe en hulle samehang, soos lewe en dood, einde en begin, verlede en toekoms. Die gedig “''25/12''” is ’n geslaagde herinterpretasie van die geboorte van Christus waar die wit vlinders hulle evangelie van skoonheid probeer verkondig, maar dit weens hulle kort lewensverwagting nie op ’n volgehoue wyse kan doen nie, sodat hulle met die boodskap sterf. Die gedig belig die kortstondige skoonheid van sekere spesies in die natuur op ’n ontroerende wyse. Die tema en helende krag van stilte vind uiting in ’n aantal gedigte, soos in “''Meditasie''”, waar die stilte die mens laat kontak maak met God, terwyl “''Missa Solemnis''” ’n soortgelyke gedagte uitspreek oor woorde wat bande het in stilte. In ’n aantal gedigte is daar sprake van ’n terugkeer na ’n oorsprong, sodat die verwoesting veroorsaak dat alles weer eindig by die begin soos in “''Osoon''”. Kompakte verse soos “''Die sterrewag by Sutterland''”, “''25ste uur''”, “''Tuinier''” (laasgenoemde twee oor die saambestaan van alle dinge) en “''Golden Gate''” is geslaag. Juis omdat alle dinge in ’n fyn ewewig verkeer, het die mens se vergrype aan die aarde fatale gevolge, soos die aangrypende reeks “''Elegie vir verlore aarde''” oordra. By monde van die inheemse hoofman See-at-hl (wat sy grondgebied moes ontruim om hervestig te word in ’n Amerikaanse reservaat), word die verbondenheid van alle dinge bevestig. Die lang “''Ballade van die hande''”, die hoogtepunt in die derde afdeling, handel oor die interessante en vreemde lewe van [[Helen Martins]], die uilvrou van [[Nieu-Bethesda]]. Dit is veral die spanning tussen natuur en kultuur (en die uiteindelike versoening tussen dié twee wêrelde) wat in hierdie gedig oortuigend belig word.
“''Portrette in my gang''”<ref>Hambidge, Joan “Beeld” 18 Januarie 2016: http://joanhambidge.blogspot.co.za/2016/01/dolf-van-niekerk-portrette-in-my-gang.html</ref> se titel verwys na die portrette van lank gelede wat steeds<ref>Hugo, Daniel “Rapport” 13 Desember 2015</ref> lewendig gehou word deur die herinnering. Hierdie bundel bevat dan ook verse oor die aard van tydsverloop, met “''Muse''” wat verklaar dat baie inspirasie kom van geheue en die bewussyn van wat verby is. Ekologiese gedigte sluit in “''Swartberg''” en “''Tablet''”, waarin die gevare wat hidrobreking vir die Karoo inhou die tema is. Herinnering aan die ouers vind gestalte in “''Mastos''”, gerig aan die moeder wat kort na sy geboorte oorlede is, en “''Verhuising''”, oor die dood van die vader. “''Mutant''” is ’n treffende politieke gedig waarin die blanke in Afrika beskryf word as ’n “eurobaster”, wat nie genoeg geëvolueer het om deel van die vasteland te word nie en dus tot ondergang en uitwissing gedoem is. Daar is ook talle gedigte met verwysings na ander kunstenaars, soos Van Wyk Louw, Opperman, Watermeyer, Fagan en A. Roland Holst.
Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Die dye trek die dye aan''” en die “''Versindaba''” bundels wat jaarliks na hierdie fees uitgegee word. Hy publiseer ook gedigte in letterkundige tydskrifte soos ''Tydskrif vir Letterkunde''. Hy het ook die skoollied van die Laerskool Skuilkrans geskryf.
== Eerbewyse ==
In 2001 ontvang hy die Laureaat-toekenning vir besondere prestasie van die Alumniraad van die Universiteit van Pretoria en in 2008 ontvang hy ’n CLRU-toekenning vir sy uitstekende bydrae tot die Afrikaanse jeugboek. Sy werk is die onderwerp van verskeie meestersgraad- en doktorsgraadstudies. Die boek “''Geteleskopeerde visie''” is ’n ontleding van “''Die son struikel''”, en word gepubliseer na aanleiding van Anita Lindenberg se proefskrif vir haar Ph.D.-graad.
Die [[Eugène Maraisprys]] is in 1963 aan hom toegeken vir die bundel novelles ''Skepsels''. In 1986 word die [[MER-prys]] asook die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]] aan hom toegeken vir die jeugverhaal ''Die Haasvanger''.<ref name="nb" />
== Publikasies ==
{| class="wikitable"
!Jaar
!Publikasies
|-
|1958
|Gannavlei
|-
|1960
|Die son struikel
|-
|1963
|Kwart voor dagbreek
|-
|
|Skepsels
|-
|1964
|Drielaag (saam met Mikro en H.S. van Blerk)
|-
|1965
|Die moeder
|-
|1968
|Skrik kom huis toe
|-
|
|Die paddas
|-
|1971
|Kamer 99
|-
|1975
|Karoosange
|-
|1976
|Die nagloper
|-
|1978
|Woord in die môre
|-
|1979
|Kort lewe van ’n reisiger
|-
|1982
|Niemand se dag nie
|-
|1983
|’n Bietjie luisterkuier
|-
|1985
|Karel Kousop
|-
|
|Die haasvanger
|-
|1994
|Koms van die hyreën
|-
|1996
|Dubbelster
|-
|1997
|Koors
|-
|1998
|Brandoffer
|-
|2003
|Die aarde waarop ek loop
|-
|2006
|Nag op ’n kaal plein
|-
|2009
|Lang reis na Ithaka
|-
|2013
|Bleek planeet
|-
|2015
|Portrette in my gang
|-
|2017
|Kroniek van turf<ref>https://www.litnet.co.za/kroniek-van-turf-deur-dolf-van-niekerk-n-fmr-resensie/ Opgespoor en besoek op 30 November 2023</ref>
|-
|2019
|Legkaart van 'n jong lewe ([[memoires]])<ref>https://joanhambidge.blogspot.com/2019/04/resensie-dolf-van-niekerk-legkaart-van.html.Opgespoor op 13/05/2019.Besoek op 13/05/2019</ref>
|-
|
|Berigte uit die skemerland
|-
|2021
|Splintertyd
|-
!Redakteur
|-
|1966
|Land van ons vaders
|}
== Bronnelys ==
=== Boeke ===
* Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Elsiesrivier Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964
* Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966
* Antonissen, Rob “Verkenning en kritiek” H.A.U.M. Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1979
* Aucamp, Hennie “Kort voor lank” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe, Tweede druk 1980
* Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992
* Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986
* Brink, André P. “Aspekte van die nuwe prosa” “Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe Derde druk 1972
* Brink, André P. “Vertelkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1987
* Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980
* Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970
* Du Plessis, P.G. “Dolf van Niekerk” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Du Toit, P.A. “Die son struikel” Blokboeke 10 Academica Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1986
* Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988
* Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983
* Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005
* Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965
* Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde uitgawe Eerste druk 1973
* Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007
* Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963
* Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969
* Steenberg, Elsabe “Kinderverhale van ses tot twaalf” Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999
* Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006
* Van Niekerk, Dolf “Die anatomie van ’n eerste dood” in “Herinnering se wei” Perskor-uitgewery Johannesburg Tweede uitgawe Eerste druk 1977
* Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005
=== Tydskrifte en koerante ===
* Anoniem “Van novelles en gedigte tot radiotekste” “Beeld” 22 Januarie 2001
* Botha, Elize “’n Skrywer van hierdie aarde” “Beeld” 19 Februarie 2001
* Jackson, Neels “’n Groen wekroep vir almal” “Beeld” 20 April 2013
* Jonker, Linda “Dolf boer op die letterkunde se wenakker” “Die Transvaler” 13 Januarie 1979
* Kloppers, A. “By die lees van ‘Verlore paradyse” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 29 no. 4, November 1991
* Lombard, Jean “Die verhouding Afrika- en Westerse tradisies, soos uitgebeeld in enkele Afrikaanse verhale oor die watergees” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 4 en Jaargang 36 no. 1, November 1997/Februarie 1998
* Muller, Martie “’Die son struikel’ van Dolf van Niekerk” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 1,Februarie 1986
* Nieuwoudt, Stephanie “Beeld” 21 November 2004
* Pieterse, Henning “’Die son struikel’: ’n Logiese benadering vir die klaskamer” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986
* Pieterse, Henning “Die sonder-motief in ‘Die son struikel’” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 24 no. 4, November 1986
* Snyman, N.J. “’Die son struikel’ van Dolf van Niekerk” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979
* Steenberg, Elsabe “’n Haas se lêplek” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 25 no. 2, Mei 1987
* Swart, Keina “Skrik kom (weer) huis toe” “Rapport” 3 April 2011
* Tempelhoff, Elise “Die Skepping moet benut én versorg word” “Beeld” 20 Februarie 2009
* Van Deventer, Susanne “Verbeelde werklikheid en kontras in vier verhale uit ‘Verlore paradyse’”
* “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31 no. 1, Februarie 1993
* Van Rensburg, Chrisna “My besoek aan Dolf van Niekerk” “Kakkerlak” Uitgawe 1, 2004
* Van Rensburg, Chrisna “Toer saam na Edenburg” “Kakkerlak” Uitgawe 1, 2004
=== Internet ===
* Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Rudolf_Johannes_van_Niekerk
* Good Reads: http://www.goodreads.com/author/show/104918.Dolf_van_Niekerk
* LitNet ATKV-Skrywersalbum 26 Maart 2008: www.litnet.co.za
* NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/255 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427124722/http://www.nb.co.za/authors/255 |date=27 April 2015 }}
* Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/legendes/dolf_van_niekerk_reeks.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604161844/http://oulitnet.co.za/legendes/dolf_van_niekerk_reeks.asp |date= 4 Junie 2017 }}
* Protea Boekhuis: http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-dolf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226114737/http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-dolf |date=26 Desember 2016 }}
* Van Vuuren, Helize Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/02/03/8/5.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3AVan+Niekerk%2C+Dolf.&qt=hot_author
== Verwysings ==
{{Verwysings|3|verwysings=
<ref name="mm-dberig">https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/huldeblyke-na-dolf-van-niekerk-sterf/</ref>
<ref name="litnet">https://www.litnet.co.za/dolf-van-niekerk-1929/</ref>
<ref name="versindaba">https://versindaba.co.za/2023/01/03/dolf-van-niekerk-1929-2022-die-duif-is-huis-toe/</ref>
}}
{{Sestigers|state=autocollapse}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Van Niekerk, Dolf}}
[[Kategorie:Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Afrikaanse digters]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1929]]
[[Kategorie:Sterftes in 2022]]
k9gkclo5l8pe8oa865clzemtmiaym6x
Biblioteek van Assurbanipal
0
102120
2909225
2908971
2026-06-04T09:17:18Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909225
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Library of Ashurbanipal The Flood Tablet.jpg|duimnael|220px|Tablet met ’n deel van die ''Heldedig van Gilgamesj'', Britse Museum.]]
[[Beeld:Venus Tablet of Ammisaduqa.jpg|duimnael|160px|Die Venus-tablet van Ammisaduqa met sterrevoorspellings.]]
[[Beeld:Library of Ashurbanipal synonym list tablet.jpg|duimnael|160px|’n Tablet met sinonieme.]]
Die '''Biblioteek van Assurbanipal''', wat genoem is na die groot koning [[Assurbanipal]] van die [[Nieu-Assiriese Ryk]], is ’n versameling van duisende kleitablette en -fragmente met ’n verskeidenheid inligting uit die [[7de eeu v.C.]]. Daaronder is die bekende ''[[Heldedig van Gilgamesj]]''. Weens die slordige hantering van die oorspronklike materiaal is ’n groot deel daarvan onherstelbaar beskadig en is dit onmoontlik vir geleerdes om baie van die tekste te rekonstrueer.
Die tablette is ontdek op die terrein van die ou stad [[Nineve]], die hoofstad van [[Assirië]] in Noord-[[Mesopotamië]] (in die hedendaagse [[Irak]]).<ref name="Polastron, Lucien X. 2007, pages 2-3">Polastron, Lucien X.: "Books On Fire: The Tumultuous Story Of The World's Great Libraries" 2007, pages 2-3, Thames & Hudson Ltd, Londen</ref><ref name="gallica.bnf.fr">Menant, Joachim: [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k104837f/f41.table "La bibliothèque du palais de Ninive"] 1880, Parys: E. Leroux</ref>
Volgens Oud-Persiese en Armeense tradisies was [[Alexander die Grote]] so beïndruk met die biblioteek toe hy dit sien dat dit hom laat besluit het om sy eie biblioteek te bou. Hy is dood voordat hy dit kon doen, maar sy vriend en opvolger in [[Antieke Egipte]], [[Ptolemeus I Soter]], het die projek begin wat later die beroemde [[Biblioteek van Alexandrië]] sou word.<ref>Phillips, Heather A., [http://unllib.unl.edu/LPP/phillips.htm "The Great Library of Alexandria?". Library Philosophy and Practice, Augustus 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120418191647/http://unllib.unl.edu/LPP/phillips.htm |date=18 April 2012 }}</ref>
== Inhoud ==
Assurbanipal was bekend as ’n sterk krygsheer, maar hy was ook ’n intellektueel wat geletterd was en beide [[Akkadies]] en [[Sumeries]] kon lees en skryf. Hy was ook ’n passievolle versamelaar van tekste en tablette.<ref>Roaf, M. (1990). Cultural atlas of Mesopotamia and the ancient Near East. New York: Facts on File</ref> Hy het skribas na elke streek in die Nieu-Assiriese Ryk gestuur om antieke tekste te versamel. Hy het ook geleerdes en skribas gehuur om veral [[Babilonië|Babiloniese]] tekste te kopieer.<ref name="Polastron, Lucien X. 2007, pages 2-3" /><ref name="gallica.bnf.fr" />
Assurbanipal was nie skaam om oorlogsbuit te gebruik om sy biblioteek te vul nie. Hy was wreed teenoor sy vyande en het hulle gedreig om materiaal uit Babilonië en omringende gebiede te bekom.<ref>[http://knp.prs.heacademy.ac.uk/essentials/assurbanipalslibrary "Assurbanipal's Library"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622114500/http://knp.prs.heacademy.ac.uk/essentials/assurbanipalslibrary/ |date=22 Junie 2012 }}, ''Knowledge and Power in the Neo-Assyrian Empire'', Britse Museum</ref>
Die biblioteek bevat sowat 30 000 tablette en geskrewe borde, hoewel die meeste daarvan gebreek is.<ref name="parpola">Parpola, S. (1983). Assyrian Library Records. Journal of Near Eastern Studies, 42(1), 1-29.</ref> Daar is sowat 6 000 tablette in verband met wette, buitelandse korrespondensie en afsprake, adellike deklarasies en finansiële sake.<ref name="parpola" /> 42(1), 1-29.</ref> Van die oorblywende tekste bevat voorspellings, omens en gesange oor verskillende [[godheid|gode]], terwyl ander handel oor mediese sorg, sterre- en letterkunde. Net 10 bevat ritmiese gedigte soos heldedigte en mites.<ref name="parpola" /> 42(1), 1-29.</ref> Dit sluit in die ''Heldedig van Gilgamesj'', ’n skeppingsverhaal; die mite van Adapa, die eerste man; en stories soos ''Die Arm Man van Nippur''.<ref>{{cite web |author=Jeanette C. Fincke |url=http://fincke.uni-hd.de/nineveh/index.htm |title=Nineveh Tablet Collection |publisher=Fincke.uni-hd.de |date=5 Desember 2003 |access-date=30 Mei 2012 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20111229145757/http://fincke.uni-hd.de/nineveh/index.htm |archive-date=29 Desember 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="Polastron, Lucien X. 2007, page 3">Polastron, Lucien X.: "Books On Fire: The Tumultuous Story Of The World's Great Libraries" 2007, bl. 3, Thames & Hudson Ltd, Londen</ref><ref>Menant, Joachim: [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k104837f/f41.table "La bibliothèque du palais de Ninive"] 1880, page 33, Parys: E. Leroux</ref>
Die tekste is hoofsaaklik in Akkadiese [[wigskrif]] geskryf; ander is van onsekere afkoms.<ref name="parpola" /> Die tablette is dikwels volgens vorm en inhoud georganiseer. Dié met vier kante het gewoonlik inligting oor finansies bevat en ronde tablette inligting oor landbou.<ref>Murray, S. (2009). ''The library: An illustrated history''. Chicago, IL: Skyhorse Publishing, (ble. 9).</ref>
Nineve is in [[612 v.C.]] verwoes deur ’n koalisie van Babiloniërs, [[Skitiërs]] en [[Mede]], ’n Antieke Iranse volk. Daar word geglo van die tablette is gedeeltelik gebak in ’n groot brand wat die paleis verwoes het.<ref name="Polastron, Lucien X. 2007, page 3" /> Ironies het dié vernietigende voorval gehelp om die tablette te bewaar.
Die databasis van die [[Britse Museum]] bevat 30 943 "tablette" in die hele versameling, en die kurators van die museum het ’n bywerking van die katalogus voorgestel as deel van die "Ashurbanipal Library Project".<ref>{{cite web |url=http://www.britishmuseum.org/research/research_projects/ashurbanipal_library_phase_1.aspx |title=Ashurbanipal Library Phase 1 |publisher=Britishmuseum.org |date= |access-date=30 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117202505/http://www.britishmuseum.org/research/research_projects/ashurbanipal_library_phase_1.aspx |archive-date=17 November 2011 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref>
Daar was waarskynlik ’n veel groter versameling dokumente in die biblioteek, waarvan dié op was, leer en moontlik papirus in die brand verwoes is.
== Voorbeelde van tablette ==
* Azekah-inskripsie
* Esarhaddon se Verdrag met Baäl van Tirus
* Nimrod-tablet K.3751
* Sargon II se Prisma A
* [[Venus-tablet van Ammisaduqa]]
* ''Heldedig van Gilgamesj''
* ''Enûma Eliš''
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.bbc.co.uk/programmes/b00b7r71 BBC-legger]. ''In our time'', besprekingsprogram. 45 minute.
{{Commons-kategorie inlyn|Library of Ashurbanipal}}
* [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Library of Ashurbanipal|Engelse Wikipedia]]
[[Kategorie:Assirië]]
[[Kategorie:Biblioteke]]
f3ydopxrmgz8zrtt6o6cz6llx81xzow
Herman van Broekhuizen
0
103927
2909244
2908208
2026-06-04T09:51:27Z
Jcb
223
2909244
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Predikant
| Naam = Herman Dirk van Broekhuizen
| Beeld = Ds HD van Broekhuizen.jpg
| Beeldbeskrywing = Dr. H.D. van Broekhuizen
| Beeldonderskrif = Herman Dirk van Broekhuizen
| Geboortenaam = Herman Dirk van Broekhuizen
| Geboortedatum = [[17 Junie]] [[1871]]
| Geboorteplek = Rijssen, [[Overijssel]], [[Nederland]]
| Sterftedatum = {{SDEO|1871|6|17|1953|8|4}}
| Sterfteplek = [[Pretoria]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]]
| Kerkverband = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]], [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Nederduitsch Hervormd]]
| Gemeente = [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivier]], [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]] (NG en NH)
| Jare aktief = 1898–1925
| Kweekskool = Stellenbosse [[Kweekskool]]
| Sendingwerk =
}}
Dr. '''Herman Dirk van Broekhuizen''' (Rijssen, [[Overijssel]], [[Nederland]] [[17 Junie]] [[1871]] – [[Pretoria]] [[4 Augustus]] [[1953]]) was een van die vroegste spelers in ’n [[Suid-Afrika]]anse nasionale [[rugby]]span (1896; die naam [[Springbokke]] is eers vanaf 1906 gebruik), ’n predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduitse Gereformeerde]] (1898–1917) sowel as die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] (1917–1925), ’n Volksraadslid (1925–1933), Suid-Afrika se spesiale gesant in [[Nederland]] en [[België]] (1933–1941) en ’n [[Afrikaans]]e taalstryder wat hom onvermoeid beywer het vir ’n Afrikaanstalige universiteit in Pretoria. Hy was ook ’n adviseur van die Afrikaanse [[Bybel]]vertaling van 1933.
Van Broekhuizen was ’n kleurryke en flambojante figuur wat reeds as jong man die wêreld deurreis het.<ref name="vermaak">{{af}} Vermaak, Adinda. 2003. ''Kroniek van ’n kontrei. Die verhaal van die NG Kerk Kuilsrivier''. Kuilsrivier: NG Kerkraad.</ref> As predikant was hy ’n omstrede figuur weens die politieke inslag van baie van sy preke. Sommige mense het beweer dat hy te veel van ’n politikus was om ’n goeie dominee te kon wees, en te veel van ’n dominee om ’n goeie politikus te kon wees. So het hy in 1899 met die uitbreek van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], pleks van aanbly in die [[NG gemeente Pretoria]], waar hy sedert die vorige jaar hulpprediker was, die wapen opgeneem en by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit. Nadat hy in 1900 gevange geneem is, is hy tronkstraf opgelê en drie weke later uit Suid-Afrika verban en, hoewel hy ná die vrede toegelaat is om na die [[Kaapkolonie]] terug te keer, moes hy tot 1907 wag voor hy na [[Transvaal]] kon gaan. In 1914 het ’n vurige preek tydens die [[Maritz-rebellie]] daartoe gelei dat hy 18 maande tronkstraf opgelê is. Ná sy vrylating het hy oorgegaan na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] omdat die kerk waarin hy en sy vader albei predikant was, volgens hom onbevredigend op die Rebellie gereageer het.
As politikus het hy gemengde welslae behaal. Sy emosies het glo in die pad gestaan en hy kon nooit leer om partypolitieke dissipline te aanvaar nie, want daarvoor was hy lewenslank te veel van ’n individualis.<ref name="brill">{{nl}} ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1951–1953''. 1954. Leiden: E.J. Brill.</ref><ref>{{af}} [http://www.bronberger.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=1892:die-lief-en-leed-van-oom-paul-se-kleindogters&catid=50:toeka-se-dae&Itemid=76 ''Die lief en leed van oom Paul se kleindogters'']. URL besoek op 29 September 2015.</ref>
== Herkoms en skoolonderrig ==
[[Lêer:Ds H van Broekhuizen.jpg|duimnael|170px|Ds. Hermanus van Broekhuizen, Herman van Broekhuizen se vader, was van 1882 tot sy dood op [[23 Oktober]] [[1894]] die [[NG gemeente Ficksburg]] se tweede leraar.]]
[[Lêer:Johanna van Beest van Andel.jpg|links|170px|duimnael|Johanna van Beest van Andel, Herman van Broekhuizen se moeder.]]
Van Broekhuizen was die jongste van ds. Hermanus van Broekhuizen en sy vrou, Johanna van Beest van Andel, se vyf kinders. Albei sy ouers was [[Nederland]]ers van geboorte. Sy vader was met sy geboorte om gesondheidsredes tydelik in Nederland waar hy in Rijssen en Oosterbierum in die bediening gestaan het. So kon dit gebeur dat die jongste van die Van Broekhuizens se kinders in Nederland gebore is. Ná die gesin se terugkeer in Suid-Afrika was ou ds. Van Broekhuizen eers hulpprediker in die [[NG gemeente Winburg]] en toe van 1882 tot sy dood op [[23 Oktober]] [[1894]] die [[NG gemeente Ficksburg]] se tweede leraar.
In dié uitgestrekte gemeente was die predikant sowat die helfte van die tyd afwesig op besoek aan die veraf wonende lidmate. Tog kon hy ook sorg vir die opvoeding van sy kinders en so kry Herman van Broekhuizen sy vroegste onderrig tot op die ouderdom van 12 by sy vader, en daarna op skool op [[Ficksburg]] en [[Senekal]]. Lewenslank het ds. Van Broekhuizen met groot waardering van sy ouerhuis gepraat. In die eenvoudige [[pastorie]] op Ficksburg is sy karakter gevorm. Die innige vroomheid van sy ouers het ’n stempel op sy lewe afgedruk. Op die togte wat hy as jong seun in die uitgestrekte gemeente saam met sy vader meegemaak het, het sy liefde gegroei vir die Vrystaatse natuur, vir die wye vlaktes en koppies, ook vir die grootse landskappe van Basoetoland, wie se grens net enkele kilometers van Ficksburg af geleë is. Hierdie liefde het hom sy lewe lank bygebly. Baie jare later, toe hy sy land in Nederland verteenwoordig het, kon hy in lewendige, sterk beeldende woorde die landskap van sy kinderjare teken.<ref name="brill" />
== Universiteit en sportprestasies ==
{{Inligtingskas Rugbyspeler
| naam = Broekie van Broekhuizen
| lengte =
| gewig =
| ru_posisies = Voorspeler
| springbokid = 59
| sarugbyno = 46453
| ru_amateurjare =
| ru_amateurklubs = Stellenbosch RVK
| ru_amklubwedstryde =
| ru_amklubpunte =
| ru_amopdatering =
| ru_nasionalespan = [[Springbokke|Suid-Afrika]]
| ru_nasionalejare = 1896
| ru_nasionalewedstryde = 1
| ru_nasionalepunte = (0)
| ru_nsopdatering =
}}
[[Lêer:Stellenbosch-span 1896.jpg|320px|duimnael|Maties se eerste rugbyspan van 1896 wat die eerste keer die Groot Uitdaagbeker gewen het. Herman van Broekhuizen sit tweede van links in die middelste ry. Nog sewe voornemende predikante is [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]], die kaptein, in die middel met die bal op sy skoot, [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], derde van links agter, [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]], vierde van links; [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]], wat links in die middelste ry sit, en [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], heel regs in dieselfde ry. [[Ebbe Dommisse (predikant)|Ebbe Dommisse]] sit links in die voorste ry en C.D. Murray langs hom.]]
[[Lêer:Holy Bridage 1897.jpg|duimnael|links|320px|Die Holy Brigade, in 1896 die Victoria-kollege se heel eerste rugbytoerspan, so genoem omdat hulle nooit ’n druppel drank oor hul lippe laat gaan het nie. Agter: D. Kloppers, [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], P.A. Bergh, H.D. van Broekhuizen, [[Paul de Waal]], [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]], [[Attie Hofmeyr|A.L. Hofmeyr]], [[Ebbe Dommisse (predikant)|Ebbe Dommisse]], [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], H.R. Kemsley. Middel: [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]], H.J. Bergh, [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]] (kaptein), D. Morkel, G. Chapman. Voor: [[Andrew Murray McGregor|A.M. McGregor]], Piet de Vos, C. Gonin, P.A.M. de Vos.]]
[[Lêer:Ds HD van Broekhuizen 1896.jpg|duimnael|160px|Herman van Broekhuizen as Maties-rugbyspeler. Op universiteit was sy bynaam "Broekies".<ref>{{af}} [http://blog.greycollege.com/?p=390 Grey College Rugby Springboks]. URL besoek op 30 September 2015.</ref>]]
[[Lêer:Springbokrugbyspan 1896.jpg|duimnael|links|320px|Die Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan wat in 1896 op Nuweland teen die besoekende span van die Britse Eilande met 5-0 gewen het, die eerste keer dat ’n Suid-Afrikaanse rugbyspan ’n internasionale wedstryd kon wen. Van Broekhuizen staan tweede van links. Dit was die eerste keer dat Suid-Afrika se rugbyspan in groen truie gespeel het en ook Van Broekhuizen se enigste toetswedstryd.]]
[[Lêer:Stellenbosch-span 1897.jpg|duimnael|320px|Stellenbosch se eerste span van 1897, wenners van die Groot Uitdaagbeker en onoorwonne in die kompetisie. Agter: [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], [[Paul de Waal|P. de Waal]], [[Pieter Kuypers Albertyn|P.K. Albertyn]], P.O. Nel, T.B. Herold. Middel: [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], Van Broekhuizen, [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]] (kaptein), D. Morkel, J. Pargiter. Voor: P.A.M. de Vos, A. Markötter, B. Newmark, [[Japie Krige]].]]
Nadat hy die matrikulasie-eksamen aan [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]] onder dr. [[Johannes Brill]] afgelê het, is hy na die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] vir verdere studie waar sy studentemaats hom gerespekteer en hy vele vriende gemaak het danksy sy jovialiteit en kameraadskaplikheid.<ref name="brill" /> Hierna het hy sy teologiese studie aan die [[Kweekskool]] voltooi. Enkele van sy meer behoudende dosente het hulle vererg oor sy liefde vir sport, maar op Stellenbosch het hy aan verskeie sportsoorte deelgeneem en Suid-Afrika in ’n span teen J. Hammond se toerspan van die Britse Eilande in 1896 verteenwoordig nadat hy net voor die vierde toets as plaasvervanger gekies is. So het hy in die eerste internasionale rugbytoets gespeel wat Suid-Afrika gewen het. Van die sowat 745 spelers (tot 2013) wat ’n toetswedstryd in die Groen-en-Goud gespeel het, is Van Broekhuizen al wat nooit in ’n Curriebekerwedstryd gespeel het nie.<ref>{{en}} [https://davesviews.wordpress.com/2013/07/02/some-interesting-springbok-trivia/ ''Some interesting Springbok trivia'']. URL besoek op 30 September 2015.</ref> Hy het ook die onderskeiding dat hy die eerste speler in ’n nasionale Suid-Afrikaanse rugbyspan was wat [[Grey-kollege]] van [[Bloemfontein]] opgelewer het.<ref>{{af}} [http://blog.greycollege.com/?p=390 Grey College Rugby Springboks]. URL besoek op 30 September 2015.</ref> Middel 2015 was Grey met 44 spelers sedert 1906 (toe die span die eerste keer as Springbokke bekendgestaan het) tweede op die ranglys van skole met die meeste Springbokke naas Paul Roos Gimnasium met 48.<ref>{{en}} [http://www.rugby15.co.za/springbok-by-school/ Springboks by school]. URL besoek op 30 September 2015.</ref>
Stellenbosch se jare lange rugbyafrigter A.F. (Oubaas) Markötter het Van Broekhuizen as een van die beste twee voorspelers beskou wat al ooit vir Suid-Afrika gespeel het. Op [[Stellenbosch]] het hy van 1893 tot 1898 vir die plaaslike rugbyspan gespeel en in 1895 en 1896 was hy onderkaptein. In laasgenoemde jaar en 1897 het hy vir die [[Westelike Provinsie]] se eerste rugbyspan uitgedraf en, soos reeds genoem, vir Suid-Afrika in 1896. Van sy spanmaats op Stellenbosch en/of vir die WP was (die latere di.) [[Cornelis Nel|C.V. Nel]], [[Christie Neethling|C.A. Neethling]], [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]] en [[John Hofmeyr|J.M. Hofmeyr]]. Hy was in 1896 ook lid van Stellenbosch se eerste rugbytoerspan, die Holy Brigade, wat dié naam gekry het omdat hulle nooit ’n druppel drank oor hul lippe laat gaan het nie. Nel, Neethling, Daneel en Hofmeyr was al vier ook lid van dié geskiedkundige span.
== Buitelandse studiereis ==
Nadat hy sy studie op Stellenbosch voltooi het, het hy ’n uitgebreide studiereis na [[Europa]] en [[Palestina]] onderneem in die geselskap van sy vriend (die latere ds.) [[Christie Neethling|C.A. Neethling]]. In Nederland het prop. Van Broekhuizen ’n tyd lank vertoef en bloedverwante besoek. Hy het hom met groot piëteit en nougesetheid ingeleef in die verskillende gemeentes waar sy vader predikant was. In Oosterbierum, sy vader se laaste Nederlandse standplaas, het die jong predikant voor die gemeentelede opgetree wat vir sy vader so ’n groot verering gehad het.
Van Nederland trek hy en Neethling deur [[Duitsland]] en [[Switserland]] na [[Italië]]. Daarna besoek hulle [[Griekeland]] en [[Palestina]], wat ’n blywende indruk op prop. Neethling gemaak het.<ref>{{af}} J.M.N. Breedt, ds. 1947. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde Kerk Nieuwoudtville 1897–1947''. [[Nieuwoudtville]]: NG Kerkraad.</ref> Hierna ontmoet hulle die Nederlandse skrywer Maarten Maartenz, wat hoofsaaklik in [[Engels]] geskryf het, met wie prop. Van Broekhuizen blywend in noue aanraking sou bly, nieteenstaande hul ingrypend uiteenlopende opvattings omtrent Engeland en die Britse kultuur. Oor [[Egipte]] het hulle deur die [[Rooisee]] weer na Suid-Afrika teruggekeer.
Hierdie reis was vir die vorming van die jong godgeleerde van die allergrootste belang. Daardeur is hy verhef bo die destyds enigsins beperkte geestelike horison van Stellenbosch. Hy het ’n breër visie gekry en het uitgegroei bo die kleinlikheid wat in die politiek van Suid-Afrika aan die einde van die 19de eeu so sterk gegeld het.<ref name="brill" />
== Tweede Vryheidsoorlog ==
[[Lêer:Prop HD van Broekhuizen.jpg|duimnael|links|185px|Ds. Van Broekhuizen omstreeks die [[Tweede Vryheidsoorlog]].]]
[[Lêer:Verkenners van Danie Theron maaltyd.jpg|duimnael|300px|Van Broekhuizen het kort nadat die [[Tweede Vryheidsoorlog|Driejarige Oorlog]] uitgebreek het by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit, maar is reeds op [[13 Junie]] [[1900]] in [[Pretoria]] in hegtenis geneem en eindelik na Engeland verban. Hier nuttig van die lede van die korps middagete te velde, maar dis onwaarskynlik dat Van Broekhuizen op die foto verskyn.]]
[[Beeld:Pres Paul Kruger se 77ste verjaardag in Utrecht, Nederland, 10 Oktober 1902.jpg|links|duimnael|270px|Pres. [[Paul Kruger]] se 77ste verjaardag in Utrecht, Nederland, 10 Oktober 1902. Van Broekhuizen sit derde van links in die tweede ry van voor.]]
In 1898 is hy as hulpprediker van die [[NG gemeente Pretoria]] georden. Ds. Van Broekhuizen was een van die vurigste pleiters vir ’n nouer aansluiting tussen Transvaal, die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Kaapkolonie]]. Hy het beswaar gemaak teen die stelselmatige uitsluiting van Vrystaters en Kapenaars uit Transvaalse ampte en betrekkings, wat deur vele vooraanstaande mense in die ZAR voorgestaan is. Wat ds. Van Broekhuizen nie kon insien nie, was dat hierdie uitsluiting hoofsaaklik die gevolg was van gegronde vrese vir die gevaar van die verengelsing van Transvaal.<ref name="brill" />
Pres. [[Paul Kruger]] het, hoewel hy lidmaat van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] was, die vurige jong predikant raakgesien en hom oor talle netelige vraagstukke geraadpleeg.<ref name="vermaak" /> Op die belangrike laaste sitting van die uitvoerende raad van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] aan die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het pres. Kruger Van Broekhuizen gevra om die verrigtinge met ’n gebed af te sluit, bewys van hoe hoog die jong hulpleraar in die hoofstad aangeslaan is. Toe die Volksraad op [[9 Oktober]] [[1899]] besluit om sy ultimatum aan [[Groot Brittanje]] te stuur<ref>{{en}} [http://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=role&pgsub1=6&head1=President%20Paul%20Kruger Anglo-Boer War Museum. Paul Kruger]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref> en iemand meer onder die illusie verkeer het dat oorlog vermy kon word nie, het hy sy trae volksgenote aangespoor om hul plig vir hul vaderland te doen.
Vir homself was dit ’n gewetenskonflik of hy by sy gemeente moes bly en die lidmate in die Republikeinse hoofstad geestelik versorg en of hy sy innerlike drang moes gehoorsaam om na die front te gaan. Pas ná die uitbreek van die Driejarige Oorlog, toe sy kollega, ds. [[Hermanus Bosman|H.S. Bosman]], terug in die gemeente was, het Van Broekhuizen by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit. Hy is op kommando weg, maar moes dringend terugkeer na Pretoria omdat sy ma ernstig siek was. Hy het op [[12 Junie]] [[1900]] in die hoofstad aangekom en is die volgende dag deur die Britse militêre owerheid in hegtenis geneem. Omdat hy geweier het om die eed van neutraliteit (volgens sommige bronne die eed van trou) voor genl. Maxwell, die Engelse goewerneur van Pretoria, af te lê is hy tronkstraf opgelê. Hy is egter op parool vrygelaat en moes twee keer per week by Maxwell rapporteer. Ná drie weke is hy uit Suid-Afrika gedeporteer en het lord [[Alfred Milner]] geweier dat hy terugkeer. Hy kon sy predikantspligte in Pretoria eers bykans sewe jaar later hervat.
Deur middel van die hulp van die Boerevriend William T. Stead het ds. Van Broekhuizen daarin geslaag om die [[Europa|Europese]] vasteland te bereik nadat hy veronderstel was om in [[Engeland]] te bly. In [[Nederland]] het dr. [[Willem Johannes Leyds|W.J. Leyds]] hom aangeraai om in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] geld te gaan insamel vir die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Hy het dit reggekry om groot bedrae in te vorder terwyl hy self met die minste moontlik klaargekom het. Hy het ook tydens die oorlog lesings in Amerika en Europa gehou om steun vir die Boere se saak te werf. Uit dr. Leyds se gepubliseerde korrespondensie is dit bekend dat die konsul-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek in [[Londen]], Montagu White, wat terselfdertyd as die Transvaalse predikant in die Verenigde State was, met die grootste lof van sy werk in Amerika gepraat het: "It gives me great pleasure to testify to the excellent work which has been done here by the Rev. Mr. van Broekhuizen. He has collected quite large sums and his expenses have been ridiculously small."<ref name="brill" /> Sy sprekerstalent het hy ook ten volle in diens van sy volk gestel. Ook daarvan getuig Montagu White: "Van Broekhuizen made an excellent speech last night at the Columbus Hall; I only regret that the vast majority of the audience, … were hardly worth of so fine an effort." Terwyl hy in Amerika was, het ds. Van Broekhuizen mense ontmasker wat kwansuis geld vir die Boeresaak ingesamel het, maar dit vir eie gewin gedoen het.
In 1902, met sy terugkeer na Nederland, het pres. Kruger hom gevra om as sy persoonlike predikant op te tree. Dit was nadat die ZAR-regering ná die [[Slag van Bergendal|Slag van Dalmanutha]] besluit het die staatspresident was te oud en swak om in die oorloggeteisterde Transvaal aan te bly en dat hy na Europa moes gaan om hulp en simpatie van Europese leiers te kry. Op [[11 September]] [[1900]] het hy die Transvaalse grens oorgesteek onderweg na [[Maputo|Lourenço Marques]], van waar hy met die ''[[Gelderland (skip)|Gelderland]]'', wat [[Wilhelmina van Nederland|koningin Wilhelmina]] spesiaal vir dié doel gestuur het, na [[Marseille]] gevaar het. Kruger het vir die duur van die oorlog in Nederland gebly en toe saam met sy geselskap na [[Clarens]] in [[Switserland]] verhuis waar hy op [[14 Julie]] [[1904]] oorlede is.<ref>{{en}} [http://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=role&pgsub1=6&head1=President%20Paul%20Kruger Anglo-Boer War Museum. Paul Kruger]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref> Wat dr. Van Broekhuizen vir die bejaarde president in sy laaste, moeilike lewensjare beteken het, kan kwalik oorskat word. Die jong predikant was toe nog skaars 30 jaar oud, maar hy het so ’n diep geestelike lewe gehad dat hy vir die bejaarde Kruger, wat so swaar onder die leed van die Driejarige Oorlog en sy ballingskap gebuk gegaan het, tot godsdienstige steun kon wees. Hy is later met die ou president se kleindogter [[Elsie van Broekhuizen|Elsie Eloff]] getroud, die dogter van F.C. en [[Elsie Eloff-Kruger|Elsie Eloff]]. Hulle het mekaar in die suide van Frankryk ontmoet in die tyd toe sy haar oupa in ballingskap vergesel het.
== Hofsaak weens majesteitskennis ==
[[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Van Broekhuizen, omstreeks 1910.]]
Weens sy streng anti-Britse gesindheid, wou die nuwe [[Transvaal]]se owerheid onder lord [[Alfred Milner]] ná die vrede nie toelaat dat hy weer in [[Pretoria]] gaan woon nie of, volgens nog ’n bron, selfs die kolonie binnekom nie.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> In Februarie 1903 het hy tydens ’n erediens op [[NG gemeente Robertson|Robertson]] gebid vir pres. Kruger se verlossing uit ballingskap en vir sy "verdrukte, vertrapte en verjaagde" volk. Boonop het hy tydens die erediens nagelaat om te bid vir die Britse koning, soos destyds die vereiste was. So het hy hom aan majesteitskennis (skending van die vors se naam) skuldig gemaak, soos die assistent-residentmagistraat van [[Robertson]], Frederick Rossouw, getuig het toe die saak teen ds. Van Broekhuizen in Oktober 1903 in die rondgaande hof op [[Worcester]] verhoor word. Ook D.N. During, Robertson se burgemeester, het in dié saak getuig en gesê dat die preek nie dié van "een loyaal mensch" was nie. Ds. Van Broekhuizen het die aanklagte ontken en aangevoer dat hy nie opruiend gepreek het nie, maar net op sy gewone manier, "met vuur". Hy het tog erken hy was verbitterd jeens die Britse owerheid wat nie wou toelaat dat hy na Transvaal terugkeer nie.
Die jurie het pas ná die aanvoer van getuienis hul uitspraak voorgelees en die jong predikant onskuldig bevind, onder luide toejuiging van die stampvol hofsaal. Die vermoënde boer van Saxenburg Georg Jacob de Villiers, wat ds. Van Broekhuizen per motor Worcester toe gebring het vir die hofsaak, het die reusebedrag van £800 saamgebring ingeval hy die dominee se boete of borgtog moes betaal.
== Op Kuilsrivier ==
[[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen konsistorie Kuilsrivier.jpg|duimnael|links|180px|Ds. Van Broekhuizen se portret in die konsistorie van die [[NG gemeente Kuilsrivier|NG moederkerk Kuilsrivier]].]]
Die [[NG gemeente Kuilsrivier]] het op [[20 Januarie]] [[1903]] van die [[NG gemeente Durbanville]] afgestig. Voor die tyd het die leraar van die moedergemeente Kuilsrivier op vasgestelde Sondae besoek om daar godsdiensoefeninge in ’n skoolgeboutjie waar te neem.<ref>{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref> Die gemeente se lidmaattal was met afstigting net sowat 280. Op ’n gekombineerde kerksraadsvergadering is ds. [[Johannes van Heerden|J.P. van Heerden]] tot eerste leraar beroep, maar nadat hy vir die beroep bedank het, is ds. Van Broekhuizen op [[1 Junie]] daardie jaar beroep. Op Donderdag [[13 Augustus]] [[1903]] het ’n groot aantal belangstellendes met sowat 50 rytuie die nuwe leraar by Kuilsrivierstasie gaan ontmoet. Daar het hy adresse namens die kerkraad en die gemeente ontvang, en van Pieter de Wet namens die skool en leerlinge. By sy aankoms by sy tydelike woning het die kinders vir hom ’n verwelkomingslied gesing. Die teksvers van sy intreepreek was 1 Petrus 5:2: "Weidt de kudde Gods." Hy het vertel hoe hy belet is om sy werk in Pretoria voort te sit en hoe hy geleer het om sy patriotisme aan die wil van die Here te onderwerp. Tussen die oggend- en die aanddiens is al die besoekers deur die vroue van die kerkraadslede op ’n middagete onthaal.
Op ’n kerkraadsvergadering in September daardie jaar is besluit om £4 700 vir die boufonds te leen, wat voor einde 1904 in vier paaiemente terugbetaal moes word. Reeds daardie aand het iemand £500, nog iemand £300 en heelwat ander lede £10 elk geskenk. Op Donderdag [[3 Maart]] [[1904]] kon prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] die kerkgebou se hoeksteen lê. Ná ’n plegtige opening met Skriflesing en gebed het ’n dameskoor onder leiding van Pieter de Wet gesorg vir koorsang. Nadat ’n paar dokumente in ’n verseëlde blik onder die hoeksteen geplaas is, het die bejaarde professor met ’n slag van die silwertroffel verklaar dat die hoeksteen behoorlik gelê is.
== Sy huwelik ==
[[Lêer:Ellie van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|170px|[[Elsie van Broekhuizen]], ds. Van Broekhuizen se vrou, was 'n kleindogter van pres. [[Paul Kruger]]. Sy en [[Mabel Malherbe]] is in 1919 na die groot onafhanklikheidskongres in Bloemfontein afgevaardig, waar hulle die enigste vroueafgevaardigdes was.]]
In Nederland het ds. Van Broekhuizen op pres. Kruger se kleindogter Elsie Francina (Ellie) Eloff verlief geraak. [[Elsie van Broekhuizen]] was die dogter van Frederik Christoffel (Frikkie of Ryk Freek) Eloff ([[9 Februarie]] [[1850]] – [[14 November]] [[1924]]) en [[Elsie Eloff-Kruger|Elsje Francina Kruger]] ([[19 Maart]] [[1853]] – [[21 Oktober]] [[1924]]). Haar grootouers aan moederskant was pres. Paul Kruger en sy vrou [[Gezina Kruger|Gezina Susanna Wilhelmina du Plessis]] ([[5 Mei]] [[1831]] – [[20 Julie]] [[1901]]).<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Elsje-Francina-Eloff/6000000020545047668 Genealogiese besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> Haar agt sibbes was [[Sarel Eloff|Sarel Johannes]], Gezina Susanna Frederika Wilhelmina Jacobsz, Susanna Cornelia Jacobsz, [[Nettie Bredell|Stephanetta Johanna Paulina "Nettie" Bredell]], [[Fanie Eloff|Stephanus Johannes Paulus]], Frederik Christoffel en Dirk Postma.
Kuilsrivier se toe reeds 32-jarige predikant is op [[15 Januarie]] [[1904]] in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] in [[Kaapstad]] met Ellie Eloff in die huwelik bevestig nadat die Transvaalse owerheid toe reeds twee maal geweier het dat hulle in die bruid se geboortestad, [[Pretoria]], trou. ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' het twee kolomme aan die huwelik afgestaan en berig amper al die lidmate van die bruidegom se gemeente was daar en het waarskynlik met perdekarre of per trein na die middestad gekom. Van die vooraanstaande gaste was hoofregter lord [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|Henry de Villiers]] en [[Marie Koopmans-de Wet]], lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering, drie hoogleraars van [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en agt predikante van omliggende gemeentes. Die koerant het selfs ’n lys van die indrukwekkende trougeskenke weergegee, onder meer die tafel en ses stoele van okkerneuthout geskenk deur pres. Kruger (wat in Julie daardie jaar sou sterf) en die pragtige Bechstein-klavier van die bruid se vader, Frikkie Eloff. Onder die ander geskenke is die messegoed en kombuisgerei van die Kuilsrivierse Strewersvereniging uitgesonder. Ds. Van Broekhuizen het in sy toespraak gesê dit is sy strewe om te doen wat hy kan vir Suid-Afrika en sy Kerk se welsyn. Hy het gesê daar is tereg opgemerk dat hy gely en gestry het, maar dat hy vir land, volk en taal selfs meer sou ly.
Vier kinders is uit Herman en Ellie van Broekhuizen se huwelik gebore. Herman Frederik, die oudste seun, het lewenslank met sy gesondheid gesukkel en is oorlede toe hy 59 was. [[Johanna van Broekhuizen|Johanna]], wat Nannie genoem is, was ’n skrywer van kindergedigte en toneelstukke. Sy was nooit getroud nie en het aangesluit by die Sofiste, vir wie sy ’n prediker was. Hul jongste dogter is in 1917 gebore en, nes die oudste dogter, wat op Kuilsrivier oorlede is, na hul ma genoem: Elsie Francina. Sy was getroud met Hendrik van Huyssteen en het in [[George]] afgetree.
Ellie van Broekhuizen het ’n groot invloed op haar man gehad. Die egpaar het die groot voorreg van ’n harmonieuse huwelikslewe gehad. Sonder sy vrou met haar aristokratiese lewenshouding, haar besadigdheid, beskeidenheid en deursettingsvermoë sou hy nooit die rol kon gespeel het wat hy vervul het nie.<ref name="brill" />
== Die Van Broekhuizens kry ’n pastorie ==
[[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen Kuilsrivier.jpg|duimnael|170px|Ds. Van Broekhuizen as predikant van Kuilsrivier, omstreeks 1906.]]
[[Lêer:Ou pastorie NG gemeente Kuilsrivier.jpg|duimnael|links|300px|Die eerste [[pastorie]] van die [[NG gemeente Kuilsrivier]] is ontwerp deur [[Folkert Wilko Hesse]], wat ook die kerk ontwerp het, en op [[4 Oktober]] [[1904]] ingewy. Dis omstreeks 1980 gesloop.]]
Die kerkraad het waarskynlik besef dat die pastorie vir so ’n gesiene egpaar soos die Van Broekhuizens iets heel besonders moes wees. Die indrukwekkende verdiepinggebou met sy breë houttrap, marmerkaggels en groot onthaalvertrek is op Dinsdag [[4 Oktober]] [[1904]] ingewy toe etlike vername sprekers die woord gevoer het.
Die eerste kindjie wat vir die bewoners van dié imposante pastorie gebore is, was Elsie Francina op [[29 Junie]] [[1905]]. Haar vader het haar gedoop met [[Marie Koopmans-de Wet]] en die baba se oupa en oupa aan moederskant, Frederik en Elsie Eloff, asook haar oom, dr. Hendrik van Broekhuizen, as getuies. Aangesien mev. ds. Van Broekhuizen ’n verfynde dame was, het sy ’n Franse vrou as huishoudster na Kuilsrivier saamgebring. Eendag moes dié huishoudster die pastorie se stoep met wassoda skoonmaak, soos die gebruik destyds was. Ongelukkig het sy bytsoda van die winkel bestel en dit in die emmer gegooi. Klein Elsie het nadergekruip en van die waswater gedrink. Sy is twee dae later oorlede. Haar oorskot is einde 1906 saam met die Van Broekhuizens na Pretoria gebring waar dit langs haar beroemde oupa in die [[Heldeakker]] begrawe is.
== Kuilsrivier kry ’n kerk ==
[[Lêer:NG kerk Kuilsrivier 1907.jpg|duimnael|links|230px|Kuilsrivier se kerk, omstreeks 1907 nadat die uurwerk aangebring is.]]
[[Lêer:Ds Van Broekhuizen en kerkraad NG gemeente Kuilsrivier 1906.jpg|duimnael|regs|320px|Ds. Van Broekhuizen en die [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivierse]] kerkraad, 1906. Dis moontlik mev. Van Broekhuizen met klein Elsie links agter op die pastorie se stoep.]]
Binne twee jaar ná afstigting en skaars nege maande nadat prof. Hofmeyr die hoeksteen gelê het, is die Kuilsrivierse kerk ingewy. Die argitek, die gebore Nederlander [[Folkert Wilko Hesse]], se plan is uitgevoer deur die plaaslike boumeester Charl Baard Joubert. Tom Cooke, die [[Engels]]sprekende skrynwerker van Kuilsrivier, het die banke vervaardig. Die inwyding was op [[29 November]] [[1904]]. Die gebou het amper £5 200 gekos, die meubels ingesluit. Uitgelese gaste het die inwyding bygewoon, onder wie mev. Van Broekhuizen se ouers, [[Manie Bredell|H.C. Bredell]], voormalige privaat sekretaris van pres. Kruger, die argitek, lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering en 14 predikante. Ná ’n kort byeenkoms in die ou skoolgebou, ’n afskeidspreek deur ds. [[Anton Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]], leraar van [[NG gemeente Durbanville|Durbanville]] toe Kuilsrivier nog deel van die moedergemeente was, en die sing van psalms het de plegtige optog na die kerkgebou begin. Die oudste ouderling het vooraan gestap met ’n geopende Bybel op sy hande, ná hom die drie lede van die boukommissie, dan die argitek en die boumeester. Ná hulle die dienende en rustende kerkraadslede, ds. Van Broekhuizen, leraars van elders, die lidmate van Kuilsrivier en laastens lidmate van elders en vriende.
Op die trap van die nuwe gebou het prof. [[Nicolaas Hofmeyr|N.J. Hofmeyr]] die deur ontsluit en terwyl die optoggangers die kerk betree het, het die koor onder leiding van Pieter de Wet gesing. Ds. [[B.P.J. Marchand]] van [[NG gemeente Rondebosch|Rondebosch]] het hierna Ps. 132 gelees, ds. Hofmeyr het ’n gebed gedoen en Nancy de Villiers het ’n solo gelewer. In sy wydingsrede het ds. [[Adriaan Moorrees]], toe nog leraar van die [[NG gemeente Paarl|Paarl]], maar wat in 1908 prof. Hofmeyr se opvolger aan die [[Kweekskool]] sou word, na aanleiding van Gen. 28:17 daarop gewys dat die Here nie aan ’n plek gebonde is nie. Sowat duisend mense was in die kerk teenwoordig. Almal kon nie sitplek kry nie, maar die medewerker van ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' het opgemerk dat selfs dié in die uithoeke van die gebou die plaaslike predikant kon hoor praat. Vier dae later is die eerste lidmate van die gemeente voorgestel. Die eerste doopsbediening het reeds voor ds. Van Broekhuizen se bevestiging plaasgevind en wel op [[23 Maart]] [[1903]].<ref>{{nl}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]] 1907. ''Historisch Album van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk in Zuid Afrika''. Kaapstad: Cape Times Beperkt.</ref> Die eerste paartjie wat ds. Van Broekhuizen in die sierlike kerk in die huwelik bevestig het, was Jakobus Petrus Joubert en Anna Maria Catherina Bosman.
Dis interessant om daarop te let dat ds. Van Broekhuizen en prof. Hofmeyr drie jaar later albei ook opgetree het tydens die inwyding van die nuwe kerkgebou van die [[NG gemeente Ficksburg]], waar ds. Van Broekhuizen se vader die tweede leraar was. Die nuwe kerk van Ficksburg is ingewy op [[12 April]] [[1907]]. ’n Uitgebreide program is by dié geleentheid opgevoer. Die verrigtinge het geduur van die Vrydagmôre halfagt tot laat die Sondagaand. Die Wydingsdiens is gehou deur die 80-jarige prof. Hofmeyr, skoonvader van ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], wat toe leraar van Ficksburg was, en die orrel is bespeel deur prof. P.K. le Roux. Die kinderdiens is gelei deur ds. Herman van Broekhuizen.
== Die kerk se uurwerk ==
[[Lêer:Sondagskoolpersoneel Kuilsrivier 1906.jpg|duimnael|320px|links|Die Sondakskoolpersoneel van die [[NG gemeente Kuilsrivier]] in 1906. Mev. [[Elsie van Broekhuizen]] sit links van haar man met hul baba, Elsie, op haar skoot.]]
Ná die voltooiing van die kerkgebou was dit ’n groot probleem vir die predikant en gemeente dat die toring ’n uurwerk kortgekom het. Ds. Van Broekhuizen het blykbaar besoek afgelê by Daniël Bosman van [[Stellenbosch]], destyds eienaar van die florerende Halfway House Hotel, en volgens oorlewering vir hom gesê: "Mnr. Bosman, ek wil u ’n groot guns vra: wil u nie vir ons die uurwerk vir die kerk skenk nie?" Bosman het glo gesê hy sou dit doen, mits die kerkraad daarby skryf: "Koop julle drankies by Bosman's Halway House." Ds. Van Broekhuizen kon so ’n aanbod nie aanvaar nie en het toe gegaan na Francois Jean van Helslandt Duminy van die plaas Welgemoed (waarop ’n voorstad van [[Bellville]] later uitgelê is, om te hoor of dié bekende, vermoënde boer bereid sou wees om die uurwerk te skenk. Duminy het verstaan dit sou hoogstens £15 kos en aangesien hy dit moeilik kon weier, is ds. Van Broekhuizen daar weg met ’n belofte dat Duminy die kerk sou help. Die horlosie is gekoop en ingebou, maar Duminy het nie die geld inbetaal soos ooreengekom nie. Die firma wat die horlosie ingebou het, het hom weer besoek, met die rekening vir die horlosie wat die verbysterende bedrag van £220 beloop het in ’n tyd toe ’n predikant se salaris £300 per jaar was. Duminy het sy oudste seun opdrag gegee om sy perd te roskam, daarna te bad en skeer en sy kisklere aan te trek sodat hy ’n koevert met ’n tjek vir die volle bedrag daarin aan ds. Van Broekhuizen kon gaan oorhandig. Met die gemeente se kwarteeuviering het ds. Van Broekhuizen as een van die besoekende predikers getuig dat elke steen in die kerkgebou getuig het van die gemeentelede se opofferings.
Twee sake wat ds. Van Broekhuizen op Kuilsrivier ontstel het, was die gebrek aan Bybelkennis wat hy by die jong mense tydens katkisasie bespeur het. Dit het hy toegeskryf aan die uitsterf van die gebruik om gereeld huisgodsdiens te hou. Ook het die feit dat Bosman se hotel feitlik langs die kerkgebou was, hom omgekrap. Dié wou volgens oorlewering by die predikant weet waarom die gemeente dan hul kerkgebou reg langs sy hotel gebou het.
Met die Van Broekhuizens se vertrek na [[NG gemeente Pretoria|Pretoria]] in Desember 1906 was hulle net meer as drie jaar in die gemeente, maar die eerste predikant het ’n onuitwisbare indruk gelaat. Die kerkgebou is vandag nog ’n lewende monument vir sy versiendheid terwyl die imposante pastorie tot omstreeks 1980 getuig het van die eerste leraarspaar se aansien en goeie smaak. Van Broekhuizenstraat in [[Kuilsrivier]] is na die leraar genoem.
== Na Pretoria ==
[[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen in Pretoria.jpg|duimnael|170px|Ds. Van Broekhuizen in die tyd toe hy leraar was van die Hervormde gemeente Pretoria.]]
[[Lêer:Groep predikante van die Nederduitsch Hervormde Kerk, 1918, onder wie dr Herman van Broekhuizen, di Jac van Belkum, S Vermooten en LE Brandt.jpg|duimnael|links|300px|'n Groep [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde]] predikante in 1918. Sittende (van links) is prof. J.A.J.H. Greyvenstein, ds. [[Simon Vermooten]], dr. [[H.C.M. Fourie]], di. [[Jac van Belkum]], S.J. Strydom, [[Louis Brandt|L.E. Brandt]] en J.J., Kühn. Staande (van links) is ds. A.J. Barger en dr. Van Broekhuizen.]]
Terwyl Kuilsrivier destyds nog ’n klein dorpie en gemeente was, het ds. Van Broekhuizen hom ná sy bevestiging in die [[NG gemeente Pretoria]] in een van die grootste en belangrikste gemeentes in die Transvaalse Kerk bevind. In dié gemeente sou hy bly tot in 1917 en daarna in die Hervormde gemeente Pretoria, waarvan hy op [[4 Oktober]] [[1925]] afskeid geneem het nadat hy lid van die Volksraad geword het.<ref>{{af}} [http://www.hts.org.za/index.php/HTS/rt/printerFriendly/922/1189 HTS Teologiese Studies]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref>
Terwyl hy in Pretoria was, het ds. Van Broekhuizen dit betreur dat hy sy Europese verblyf vir algemene ontwikkeling gebruik het, maar nie ’n bepaalde studieplan voltooi het nie. Hy het mettertyd ál meer onbevredig gevoel weens die gemis aan afsluiting van sy studies en die bekroning daarvan met ’n Nederlandse graad. In 1912, toe hy nog NG predikant was, kry hy ’n jaar studieverlof wat hy deurbring aan die Universiteit van Utrecht. Hy het egter nie daarin geslaag om toe sy doktorale studie te voltooi nie. Dit was vir hom ’n teleurstelling, maar moontlik was dit ook ’n bewys van gebrek aan insig in die groot taak wat hy hom voorgeneem het. Tien jaar ná sy onsuksesvolle studieverlof keer hy in 1922 na [[Nederland]] terug om sy doktorale studie te voltooi. Dié keer slaag hy, want aan die [[Universiteit van Leiden]] promoveer ds. Van Broekhuizen met ’n proefskrif getiteld ''Die wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika, 1652–1804''.
== Sy stryd vir die Afrikaanse taal ==
[[Lêer:Akedamieberig.jpg|duimnael|links|300px|Dié berig oor die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se stigting het in die koerant ''Het Westen'' verskyn. Ds. Van Broekhuizen was een van die verteenwoordigers van [[Transvaal]].]]
[[Lêer:Stigterslede SA Akademie.jpg|duimnael|330px|regs|’n Aantal van die stigterslede van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in [[Bloemfontein]] in Julie 1909. Agter: prof. [[Nicolaas Johannes Brümmer|N.J. Brümmer]], adv. N.J. de Wet (later minister van justisie), adv. [[E.G. Jansen]], ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], [[Gustav Preller]], genl. [[J.B.M. Hertzog]], dr. [[Frans Engelenburg]], [[Jan F.E. Cilliers]], prof. A. Francken, adv. [[F.S. Malan]]. Middel: prof. G. Knothe, oudpres. [[M.T. Steyn]], ds. [[Daniel Stephanus Botha|D.S. Botha]]. Voor: dr. [[D.F. Malan]], ds. H.D. van Broekhuizen, dr. N.M. Hoogenhout en [[Johannes Rabie|J.S.M. Rabie]].]]
[[Lêer:Afrskool.JPG|duimnael|300px|links|Reklame in 1929 vir die verdeling van die Afrikaanse hoërskool in Pretoria in ’n afdeling vir seuns en meisies. Dr. Van Broekhuizen was indertyd die beheerraad se voorsitter.]]
Ds. Van Broekhuizen het vroeg reeds groot belangstelling in die taal en kulturele aangeleenthede van die Afrikanervolk getoon. Op [[22 Augustus]] [[1902]] het op die 27ste Nederlandse Taal- en Letterkundige Kongres ’n vurige pleidooi gelewer vir Afrikaans as die toekomstige taal van sy volk. Hy, as Nederlander van huis uit, het beter as vele van sy landgenote gesê dat Hoog-Nederlands geen toekoms meer in Suid-Afrika gehad het nie en hy het die moed gehad om dit in die openbaar, en dit in Nederland, te sê.<ref name="brill" />
Ná die inwerkingtreding van die Transvaalse Onderwyswet van 1907 was hy ’n kampvegter vir moedertaalonderwys en het hy as voorsitter van die Afrikaans-Hollandse Taalvereniging opgetree. Op [[6 April|6]] en [[7 April]] [[1911]] het hy saam met ander gesiene mense soos oudpres. [[F.W. Reitz]], prof. [[Adriaan Moorrees]], dr. [[D.F. Malan]], prof. Blommaert en genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] in die onderste saal van die Kollegegebou op [[Stellenbosch]] aan Suid-Afrika se eerste Taalkonferensie deelgeneem. Die studente het almal stokkiesgedraai om na die saal te stroom wat ’n "toneel van uitbundige patriotisme en taalgeesdrif" geword het.<ref>{{af}} [[H.B. Thom|Thom, prof. H.B.]] (sameroeper) 1966. ''Stellenbosch 1866–1966 Honderd jaar hoër onderwys''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref> Die belangstelling wat dié tweedaagse konferensie ontketen het, was so groot dat al die toesprake gebundel en in druk onder die titel ''Wij Zullen Handhaven'' uitgegee is. Dit is dieselfde titel waaronder ds. Van Broekhuizen se vlugskrif oor Afrikaners se taalregte en -stryd in 1908 by Volkstem-Drukkerij verskyn het.<ref>{{nl}} [http://www.dbnl.org/arch/broe064wijz01_01/pag/broe064wijz01_01.pdf ''Wij zullen handhaven'' in PDF-formaat]. URL besoek op 30 September 2015.</ref>
In 1909 was hy ’n stigterslid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], toe nog die Suid-Afrikaanse Akademie vir Taal, Lettere en Kuns genoem. Die Akademie het hom in 1949 ’n lewenslange erelid gemaak.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Die volgende jaar was hy as voorsitter van die Pretoriase Christelike Jongeliedevereniging die stukrag agter die eerste Krugerdagviering op [[10 Oktober]], sy vrou se oupa se geboortedag. In sy hoedanigheid as voorsitter van die Pretoriase CJV het hy in 1913 die eerste Afrikaanse sangwedstryd in die hoofstad gereël.
Hy was van 1911 af lid van die [[Maatschappij der Nederlandse Letterkunde]]. Nadat hy in 1924 lid geword het van die raad van die Transvaalse Universiteitskollege (Tukkies, die latere [[Universiteit van Pretoria]]) het hy hom sterk beywer vir die totstandkoming van ’n selfstandige Afrikaanse universiteit, pleks van ’n Engelse of tweetalige instelling. Op die vergadering wat in 1932 gehou is en waarop besluit is dat die universiteit Afrikaans sou word, het dr. Van Broekhuizen, hoewel destyds ondervoorsitter, as voorsitter opgetree. Hy het dan ook tot sy dood aktief vir die belange van die universiteit gewerk.
Op [[18 April]] [[1953]], skaars vier maande voor sy dood, het die Universiteit van Pretoria ’n eredoktorsgraad in die wysbegeerte aan hom toegeken vir die "groot dienste wat hy oor ’n tydperk van 50 jaar aan die Afrikaanse kultuurbeweging en aan die Universiteit van Pretoria gelewer het".<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.</ref> Van sy ander geskrifte sluit in: ''Zuid-Afrika's vertrouwen'' (1901), ''Strijd en oorwinning'' (1903), ''Trek niet op'' (1914) en ''De Bijbel en het bolsjewisme'' (1923).
== Politieke betrokkenheid ==
[[Lêer:Herman van Broekhuizen karikatuur Boonzaier.jpg|duimnael|links|190px|’n Karikatuur van dr. Van Broekhuizen deur ''[[Die Burger]]'' se spotprentkunstenaar [[Daniel Cornelis Boonzaier|D.C. Boonzaier]].]]
[[Lêer:Adviseurs van die Afrikaans Bybel.jpg|duimnael|regs|320px|Die adviseurs van die Afrikaanse Bybelvertaling in 1933 in [[Bloemfontein]]. Boonste ry: di. J.P.H. Steyn, [[C.F. Kies]], G.D. Malan, W.J.W. Naudé, A.S.E. Yssel, W. de Vos. Middel: Di. [[Charles du Toit|C.W.M. du Toit]] ([[Totius]] se halfbroer), H.J. Otto, proff. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], [[Casparus de Wet|C.J.H. de Wet]], dr. H.D. van Broekhuizen, di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], [[Pieter Boshoff|P.J.J. Boshoff]] en H.J. Pienaar. Voor: prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]], [[Totius]], ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]], proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie. Hulle het amptelik bekendgestaan as die Kommissie vir Afrikaanse Bybelvertalers.]]
[[Beeld:Dr Herman van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|180px|Dr. Van Broekhuizen, omstreeks 1930.]]
Ds. Van Broekhuizen was teenwoordig op die stigtingskongres van die [[Nasionale Party]] in [[Transvaal]] in [[Pretoria]] en het die vergadering op [[25 Augustus]] [[1914]] met gebed geopen. Op Sondagaand [[13 September]] [[1914]] het hy in die [[NG gemeente Pretoria|Bosmanstraatse NG kerk]] in [[Pretoria]] ’n preek na aanleiding van 2 Kron. 11:4 gelewer: “Zo zegt de HEERE: Gij zult niet optrekken, noch strijden tegen uw broederen; een ieder kere weder tot zijn huis, want deze zaak is van Mij geschied. En zij hoorden de woorden des HEEREN, en zij keerden weder van tegen Jerobeam te trekken.”<ref>{{nl}} [http://www.statenvertaling.net/bijbel/2kro/11.html Statevertaling]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> (Volgens die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] was dit Numeri 14:42–43: “Trekt niet op, want de HEERE zal in het midden van u niet zijn; opdat gij niet geslagen wordt, voor het aangezicht uwer vijanden. Want de Amalekieten, en de Kanaänieten zijn daar voor uw aangezicht, en gij zult door het zwaard vallen; want, omdat gij u afgekeerd hebt van den HEERE, zo zal de HEERE met u niet zijn,”,<ref>{{nl}} [http://www.statenvertaling.net/bijbel/nume/14.html Statevertaling]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> maar dié teks blyk minder waarskynlik te wees.) In hierdie preek het hy die inval van die Unietroepe in [[Suidwes-Afrika|Duits-Suidwes-Afrika]] veroordeel en is daarom kort ná die erediens in hegtenis geneem en 18 maande tronkstraf opgelê. Volgens die [[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] het hy eers ná die preek aktief aan die Rebellie deelgeneem voor hy gevange geneem is. En volgens sy breedvoerige biografie in die ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1951–1953'' is ’n losprys op sy kop geplaas.
Hy sou later sê die [[Maritz-rebellie|1914-rebellie]] was ’n hoogtepunt van sy lewe omdat hy in die gevangenis bevriend geraak het met onder andere genl. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] en [[Christiaan de Wet]] asook oudpres. [[M.T. Steyn]]. Van sy ander medegevangenes was die latere minister P.G.W. Grobler en dr. H.C.M. Fourie. So het hy bevriend geraak met van die mees vooraanstaande en edelste Afrikaanse persoonlikhede van destyds. Hy het vir die res van sy lewe nooit moeg daarvoor geword om in openbare redevoering en in persoonlike gesprekke van sy ervaring in die tronk te vertel nie. In die Rebellie het Van Broekhuizen die beste kans van sy lewe gehad om nie alleen naam te maak nie, maar ook om te bewys dat hy werklik die daad by die woord kon voeg.
Deels weens die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] se onpartydige houding jeens die Rebellie het ds. Van Broekhuizen ná sy vrylating in 1917 ’n beroep na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde kerk]] Pretoria aanvaar. Met die uitbring van dié beroep is die kerkwet nie heeltemal in ag geneem nie sodat daarvoor ’n buitengewone Algemene Vergadering van die kerk moes saamkom.<ref>{{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1955. ''Die Nederduitsch Hervormde Gemeente Pretoria 1855–1955''. Pretoria: NH kerkraad.</ref>
Mev. Van Broekhuizen het op talle gebiede leiding geneem en was byvoorbeeld lid van die komitee wat die vroueoptogte gereël het om te betoog teen die gevangenisstraf wat haar man en ander rebelle in 1914 opgelê is. Sy was ook ’n stigterslid van die Nasionale Vroueparty, die vrouevleuel van die [[Nasionale Party]] in die tyd voor vroue in 1930 stemreg gekry het. Sy was [[Transvaal]]se voorsitter van die [[Federale Vroueraad]] en stigterslid van die Bond van Afrikaanse Moeders.
Vanweë sy belangstelling in die politiek, wat hy eintlik al jare lank bo sy voltydse beroep as predikant gestel het,<ref name="brill" /> het dr. Van Broekhuizen hom in ’n tussenverkiesing op [[15 September]] [[1925]] verkiesbaar gestel en is hy verkies tot Volksraadslid vir die Nasionale Party in die kiesafdeling Pretoria-Distrik (Suid):<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Datum !! Kiesafdeling !! Kandidaat !! Party !! Stemme
|-
| '''1925''' || Pretoria-Distrik (Suid) || H.D. van Broekhuizen || [[Nasionale Party|NP]] || 1 111
|-
| || || J.P. Jooste || [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] || 761
|}
Met die herafbakening tussen die verkiesing van 1924 en dié van 1929 het drie [[Transvaal]]se setels in die slag gebly: Pretoria-Distrik (Noord), Pretoria-Distrik (Suid) (albei NP-setels) en Witwatersberg, ’n SAP-setel. Agt nuwe kiesafdelings het ontstaan, maar in 1929 se verkiesing het Van Broekhuizen hom verkiesbaar gestel in Wonderboom, ’n kiesafdeling wat reeds voor die verkiesing van 1920 geskep is en wat B.J. Pienaar gemaklik in 1924 vir die NP gewen het toe hy amper driekwart van die stemme op hom verenig bo die SAP-kandidaat. In 1929 het Van Broekhuizen met twee derdes van die stemme gewen:<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Datum !! Kiesafdeling !! Kandidaat !! Party !! Stemme
|-
| '''1929''' || Wonderboom || H.D. van Broekhuizen || [[Nasionale Party|NP]] || 1 350
|-
| || || A.H.W. Luderitz || [[Suid-Afrikaanse Party|SAP]] || 670
|}
Voor die 1933-verskiesing het die NP en SAP ’n koalisie aangegaan ingevolge waarvan hulle nie mekaar se kandidate sou teenstaan nie en wat einde 1934 gelei het tot die stigting van die [[Verenigde Party]]. Die vergrote getal uitgebragte stemme in dié verkiesing was vanweë die parlement se besluit in 1930 om stemreg aan vroue toe te ken. Nou wen Van Broekhuizen met ’n verkleinde aandeel van die stemme teen die onafhanklike P.A. Taljaard:<ref>{{af}} Schoeman, B.M. 1977. ''Parlementêre verkiesings in Suid-Afrika 1910–1976''. Pretoria: Aktuele Publikasies.</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Datum !! Kiesafdeling !! Kandidaat !! Party !! Stemme
|-
| '''1933''' || Wonderboom || H.D. van Broekhuizen || [[Nasionale Party|NP]]-koalisie || 2 407
|-
| || || P.A. Taljaard || Onafhanklik || 1 527
|-
| || || DE. Roux || [[Sentrale Party|Roosiet]] || 528
|}
In die Volksraad, wat van 1924 tot 1933 deur die [[Pakt-regering]] beheer is, het dr. Van Broekhuizen moeite gedoen om te sorg dat Pretoria ’n onafhanklike, Afrikaanse universiteit kry. Hy het hom ook met welslae beywer vir pensioene vir die oudamptenare van albei die eertydse Boererepublieke, wat al amper 25 jaar vantevore ophou bestaan het. Tog was sy parlementêre werk eintlik net matig suksesvol. Sedert die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] was Van Broekhuizen te veel politikus om ’n goeie predikant te wees, maar in die Volksraad was hy te veel predikant om ’n goeie politikus te wees. Sy emosionaliteit het hom gekniehalter. Boonop het hy hom nooit aan partydissipline leer onderwerp nie. As partylid kon min kollegas op hom staatmaak, want hy het altyd ’n individualis gebly.<ref name="brill" />
== Diplomaat ==
[[Lêer:Dr HD van Broekhuizen en 'n groep Afrikaanse meisies in Voortrekkerklere op 16 Desember 1938.jpg|duimnael|320px|Dr. Van Broekhuizen en ’n groep Afrikaanse meisies in Voortrekkerdrag op [[16 Desember]] [[1938]].]]
In 1933 is hy as die eerste buitengewone gesant en gevolmagtigde minister van die [[Unie van Suid-Afrika|Unie-regering]] in [[Nederland]] (en later ook [[België]]) aangestel waar hy hom veral beywer het vir beter betrekkinge tussen Suid-Afrika en dié twee stamlande. Vanweë sy talryke redevoerings wat hy oral in Nederland gehou het, het Van Broekhuizen ’n groot aanhang gekry. Hy het tot elke laag van die bevolking gespreek, en tog was sy missie nie geslaagd nie omdat hy nie die vermoë gehad het om die betrekkinge tussen Nederland en Suid-Afrika aan te pas by die moderne ontwikkeling van die Suiderland nie.<ref name="brill" />
Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] bied hy, as aanhanger van genl. [[J.B.M. Hertzog]], wat pas bedank het weens Suid-Afrika se oorlogsverklaring teen Duitsland, sy bedanking aan die nuwe premier, genl. [[Jan Smuts]], maar op laasgenoemde se versoek bly hy in sy amp aan. Ná die inval van die [[Duitsland|Duitse]] krygsmag in Nederland op [[10 Mei]] [[1940]] het dr. en mev. Van Broekhuizen kort daarna (onder lewensgevaar, volgens een bron)<ref name="vermaak" /> na [[Engeland]] uitgewyk en in [[Londen]] gaan woon, maar einde 1941 na Suid-Afrika teruggekeer – nadat hy sy ontslag as gesant gekry het – omdat mev. Van Broekhuizen se gesondheid nie bestand was teen die Engelse weer nie. By sy uittrede as gesant in Nederland het [[Wilhelmina van Nederland|koningin Wilhelmina]] die Groot Kruis van Oranje-Nassau aan hom toegeken.
== Latere lewe en dood ==
Ellie van Broekhuizen, sy eggenote, is in 1945 oorlede. In Mei 1946 het hy besoek aan Nederland gebring toe hy uit [[Johannesburg]] per "vliegmachine" in [[Den Haag]] aangekom het. Hy het met sy aankoms aan die ''Nieuwe Leidsche Courant'' vertel hoe swaar die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir hom was, veral die verlies van sy vrou. Dié koerant het in ’n kort beriggie onderaan sy voorblad berig die rustende gesant se dogter, wat kort voor die oorlog in Den Haag getroud is, het toe in [[Port Elizabeth]] gewoon en reeds drie kinders gehad.<ref>{{nl}} [http://leiden.courant.nu/issue/NLC/1946-05-23/edition/0/page/1 Historische Kranten]. URL besoek op 30 September 2015.</ref> In 1947 het dr. Van Broekhuizen by [[Klasie Havenga]] se [[Afrikanerparty]] aangesluit wat hom beywer het vir die behoud van genl. [[J.B.M. Hertzog]] se politieke sienswyse. Omdat hy toe reeds 76 jaar oud was, kon dr. Van Broekhuizen egter nie meer ’n noemenswaardige rol in die politiek speel nie. Ná sy vrou se dood het dr. Van Broekhuizen glo begin vereensaam. Hy het nog sowat agt jaar geleef en is op [[4 Augustus]] [[1953]] in [[Pretoria]] oorlede. Sy begrafnisdiens was op [[7 Augustus]] vanuit die [[NG gemeente Pretoria|Bosmanstraatse NG kerk]], waarna hy in die Ou Kerkhof, ook in Pretoria Rebecca begraafplaas, begrawe is.
== Waardering ==
[[Lêer:Dr Herman Broekhuizen.jpg|170px|duimnael|Dr. Herman van Broekhuizen as bejaarde.]]
Dr. Van Broekhuizen is beskryf as ’n forse figuur met uitdrukkingsvolle oë en (later in sy lewe) silwergrys hare.<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.</ref> Hy was ’n hoflike man, ook in die kring van sy gesin met sy vrou en kinders, wat van nature gemaklik met almal oor die weg gekom het, ongeag hul stand, rang of leeftyd. Hoewel hy ’n besielde vegter vir sy oortuigings en die taal en kultuur van die Afrikanervolk was,<ref>{{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'' Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.</ref> was hy trots op sy [[Nederland]]se afkoms. Hy was baie lief vir die Nederlandse koningshuis en vir die Nederlandse kultuur. Lewenslank was hy ’n vurige voorvegter vir Nederland in Suid-Afrika. Hiernaas het sy hart uitgegaan na die roemryke tradisies van die Voortrekkers. Hy was ook trots daarop dat hy behoort het tot die Afrikaanse volk, wat hulle tydens hul hele geskiedenis so dapper gedra het.<ref name="brill" />
Sy geaardheid was by uitstek dinamies maar ook emosioneel. Sy imposante figuur, sy akteurstalent, sy vurigheid en sy fyn aanvoeling vir die omstandighede het alles daartoe bygedra dat hy ander kon besiel. Waar hy ook al gewerk het – in die kerk, politiek en diplomasie – het stukrag van hom af uitgegaan. In sy werk het hy altyd ’n sekere buigsaamheid of soepelheid getoon wat geïnspireer is deur sy uitgebreide mensekennis. Dit het hom in staat gestel om hom by elke lewensituasie aan te pas en die beste daarvan te maak, al was dit onder die omstandighede ook hoe moeilik. Dit het hy getoon as banneling, gevangene, predikant, redevoerder en sportman. Hy het die seldsame gawe gehad om ’n netelige situasie te beredder deur die juiste woord te sê. Hierin het sy fyn humorsin nuttig te pas gekom.<ref name="brill" />
Van Broekhuizen was ’n man van teenstelling: ondank sy buigsaamheid kon hy soms star en onverdraagsaam wees. Vir sy volkshelde soos pres. [[Paul Kruger]] en genls. [[Christiaan Frederik Beyers|C.F. Beyers]] en [[J.B.M. Hertzog|Hertzog]] sou hy sy lewe opoffer, maar dié wat hom nie goedgesind was nie, soos genls. [[Louis Botha]] en [[Jan Smuts]], het hy verguis. ’n Middeweg het hy nie geken nie, veral nie wanneer hy gemeen het hy sien onopregtheid nie. Tog was hy ’n man van ruim beginsels, allermins ’n dweper, en vergewensgesind omdat hy terdeë van sy eie tekortkominge bewus was.<ref name="brill" />
Hy was altyd bereid om te help; by hom het geldelike gewin nie getel nie. Hy het gul en graag gegee en steeds het sy huis gasvry oopgestaan. Tog was hy gesteld op invloed en mag, en het hy graag in die middelpunt gestaan; daarom was sy jare as Suid-Afrika se gesant in Nederland vir hom die mooiste van sy lewe.<ref name="brill" />
== Sien ook ==
[[Lêer:Die Wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika 1652-1804 HD van Broekhuizen.jpg|duimnael|220px|Die buiteblad van Van Broekhuizen se boek ''Die Wordingsgeskiedenis van die Hollandse Kerke in Suid-Afrika, 1652–1804'', wat in 1922 verskyn het.]]
* Die beeldhouer [[Fanie Eloff]], dr. Van Broekhuizen se swaer
* [[Nettie Bredell]], sy skoonsuster
* [[Manie Bredell]], sy swaer
* [[Jan Eloff]] sy vrou se oom
* [[Sarel Eloff]], sy swaer
* [[Elsie Eloff-Kruger]], sy skoonma
* [[Johanna van Broekhuizen]], sy dogter
== Bronne ==
* {{af}} Vermaak, Adinda. 2003. ''Kroniek van ’n kontrei. Die verhaal van die NG Kerk Kuilsrivier''. Kuilsrivier: NG Kerkraad.
* {{af}} [[Danie Craven|Craven, Danie]] en Jordaan, Piet. 1955. ''Met die Maties op die rugbyveld 1880–1955''. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel Beperk.
* {{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.
* {{af}} Stockenström, Andries. 1957. ''Gedenkboek van die Nederduitse Gereformeerde gemeente Ficksburg, 1869 tot 1957.'' Die Kerkraad: Ficksburg.
* {{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1955. ''Die Nederduitsch Hervormde Gemeente Pretoria 1855–1955''. Pretoria: NH kerkraad.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.
== Verwysings ==
<div style="font-size:90%;">
{{Verwysings|3}}
</div>
{{Voorbladster}}
{{DEFAULTSORT:Van Broekhuizen, Herman}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
[[Kategorie:Nederduitsch Hervormde Kerk]]
[[Kategorie:Springbokrugbyspelers]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Geboortes in 1871]]
[[Kategorie:Sterftes in 1953]]
6vgkyknzhbkfybhc8128hvz36088ueo
George Daneel
0
104045
2909196
2907503
2026-06-04T07:19:09Z
Jcb
223
2909196
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Rugbyspeler
| naam = George Daneel
| beeld = [[Lêer:George Daneel 1928.jpg|200px]]
| byskrif = George Daneel in 1928
| vollenaam = George Murray Daneel
| bynaam =
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1904|8|29}}
| geboorteplek = [[Calvinia]], [[Unie van Suid-Afrika]]
| sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1904|8|29|2004|10|19}}
| sterfteplek = [[Franschhoek]], Suid-Afrika
| lengte = 1,86 m
| gewig = 86,2 kg
| ru_posisies = [[Agsteman]]
| ru_amateurjare =
| ru_amateurklubs =
| ru_amklubwedstryde =
| ru_amklubpunte =
| ru_amopdatering =
| ru_klubjare = 1928–1931<br />1931<br />?
| ru_proklubs = [[Westelike Provinsie|Westelike Provinsie]]<br />[[Goue Leeus]]<br />[[Luiperds]]
| ru_klubwedstryde = ?<br />?<br />1
| ru_klubpunte = (?)<br />(?)<br />(?)
| ru_klubopdatering =
| super14 =
| super14jare =
| super14wedstryde =
| super14punte =
| ru_currentclub =
| super14opdatering =
| ru_provinsie =
| ru_provinsiejare =
| ru_provinsiewedstryde =
| ru_provinsiepunte =
| ru_provinsieopdatering =
| ru_sewesnasionalejare =
| ru_sewesnasionalespan =
| ru_sewesnasionalekomp =
| ru_sewesopdatering =
| ru_nasionalespan = {{Rugby-unie-landdata|RSA|1928}}
| ru_nasionalejare = 1928–1932
| ru_nasionalewedstryde = 8
| ru_nasionalepunte = (6)
| ru_nsopdatering =
| ru_afrigtingklubs =
| ru_afrigtingjare =
| ru_afrigtingopdatering =
| ander =
| beroep =
| eggenote =
| kinders =
| familie =
| skool = Robertson Boys High, [[Robertson]]
| universiteit = [[Universiteit van Kaapstad]]<br />[[Universiteit Stellenbosch]]
| url =
}}
Ds. '''George Murray Daneel''' ([[Calvinia]], [[29 Augustus]] [[1904]] – [[Franschhoek]], [[19 Oktober]] [[2004]]) was ’n predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] en die eerste en tot dusver (2015) enigste [[Springbokke|Springbok]]-[[rugby]]speler wat honderd jaar oud geword het. Hy was een van die eerste NG predikante wat apartheid probeer bekamp het deur gesprekvoering tussen die verskillende Suid-Afrikaanse rassegroepe aan te moedig<ref name="nasp">{{af}} [http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2004/10/25/DB/8LDN/01.html ''Oudste Springbok sterf kort ná 100ste verjaardag''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151004124938/http://m24arg02.naspers.com/argief/berigte/dieburger/2004/10/25/DB/8LDN/01.html |date= 4 Oktober 2015 }}, ''[[Die Burger]]'', 25 Oktober 2004.</ref> en hom selfs openlik teen apartheid uitgespreek het.<ref>{{af}} Van Renen, A.L. in [[Frits Gaum|Gaum, dr. Frits]] (hoofred.). 2008. ''Christelike kernensiklopedie''. Wellington: Lux Verbi en Bybelkor.</ref>
== Herkoms ==
[[Lêer:MS Daneel sittende.jpg|duimnael|links|Daneel se pa, [[Marthinus Daneel]], hier afgeneem in 1896 as lid van Stellenbosch se heel eerste rugbytoerspan.]]
[[Lêer:Alexander en Margaretha Daneel kort na hul huwelik.jpg|duimnael|Ds. Daneel se grootouers aan vaderskant, ds. [[Alexander Daneel|Alexander Berthin Daneel]] en Margaretha Louw, kort ná hul troudag in 1863.]]
George Daneel was die derde geslag aan vaderskant wat NG predikant geword het. Sy oupa ds. [[Alexander Daneel]], kerklike patriarg, het sy hele bediening van 1862 tot hy oorlede is in die amp op [[22 Maart]] [[1899]] in die [[NG gemeente Heidelberg, Wes-Kaap|gemeente Heidelberg, Kaap]] deurgebring. Sy pa, ds. [[Marthinus Daneel|M.S. Daneel]], was leraar van [[NG gemeente Calvinia|Calvinia]] van 1898 tot 1906, [[NG gemeente Fraserburg|Fraserburg]] tot 1914 en laastens [[NG gemeente Victoria-Wes|Victoria-Wes]] tot hy sy emeritaat aanvaar het in 1934.
George Daneel se ouma aan vaderskant was Margaretha Johanna Louw ([[7 April]] [[1846]] – [[1 Junie]] [[1934]]<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Margaretha-Daneel/6000000016331636381 Besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 26 September 2015.</ref>), 'n dogter van Johannes Wynand Louw ([[13 Desember]] [[1820]] – [[13 Februarie]] [[1873]]<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Johannes-Wynand-Louw/6000000019376878334 Besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 26 September 2015.</ref>) en Maria Elizabeth Smuts ([[28 November]] [[1824]] – [[2 Oktober]] [[1895]]<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Maria-Elizabeth-Louw/6000000019377013013 Besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 26 September 2015.</ref>). Margaretha Louw se moeder was 'n niggie van Alexander Daneel se moeder. Sy ouma het haar gedurende baie jare nie alleen getrou ter syde gestaan het nie, maar hom ook wonderlik aangevul. Terwyl hy soms stug voorgekom het, was sy die minsaamheid self; terwyl hy die deftige waardigheid van die ouer geslag predikante in 'n volle mate gehandhaaf het, het sy gemeensaam met almal omgegaan; terwyl erns by hom oorweeg het, het sy 'n blye humorsin gehad wat haar tot op hoë leeftyd gekenmerk het. Hul hoogs gelukkige huwelikslewe is met nege seuns en drie dogters geseën. Van dié egpaar se kinders het ook ds. [[John Daneel|Johannes Wynand Daneel]] (1865–1940), George Daneel se oom, predikant geword. Hy was die skoonseun en opvolger van eerw. [[Stephanus Hofmeyr]] in die Soutpansberge, en ds. Marthinus Daneel.
Ds. Daneel se moeder, en Marthinus Daneel se eerste vrou, was Charlotte Louisa Murray ([[16 Junie]] [[1874]] – [[1 September]] [[1916]]<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Charlotte-Murray-b10c3/6000000018049189638 Besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 26 September 2015.</ref>), die dogter van ds. [[George Murray]], wat ten tyde van haar geboorte predikant was van die [[NG gemeente Willowmore]]. Aan vaderskant was haar oupa en George Daneel se oupagrootjie dus ds. [[Andrew Murray sr.]], terwyl vier van haar ooms aan vaderskant ([[John Murray|John]], [[Andrew Murray|Andrew]], [[William Murray|William]] en [[Charles Murray|Charles]]) predikant geword het en vier van haar Murray-tantes met ’n predikant getrou het: Maria (1831–1912) met ds. [[J.H. Neethling]], Jemima (1836–1904) met ds. [[Andreas Adriaan Louw|Andries Adriaan Louw]], Isabella (1839–1929) met ds. [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|J.H. Hofmeyr]] en Elizabeth (1855–1917) met ds. H.L. Neethling. Charlotte Daneel is oorlede op [[1 September]] [[1916]] nadat sy die lewe geskenk het aan 10 kinders.
Sy pa, Marthinus Daneel, het aan die [[Kweekskool]] op [[Stellenbosch]] studeer waar hy in 1891 vir die eerste span rugby gespeel het en weer van 1894 tot 1896. Marthinus Daneel se broer [[John Daneel|John]], George se oom, het tydens sy studiejare aan die [[Kweekskool]] van 1886 tot 1889 ook vir Stellenbosch se eerste span gespeel. Ook George se broer [[Henry Daneel|Henry]] het in rugby uitgeblink en in 1906 as lid van die eerste Springbokspan saam met [[Paul Roos]] in [[Groot-Brittanje]] getoer.
== Kinderjare en opleiding ==
[[Lêer:Maties eerste rugbyspan 1925.jpg|duimnael|links|Die [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] se eerste rugbyspan in 1925. George Daneel staan vierde van links in die agterste ry.]]
[[Lêer:Universiteit van Stellenbosch se rugbyspanne, 1928.jpg|duimnael|Die [[Universiteit van Stellenbosch]] se rugbyspanne, 1928. Daneel, wat in daardie jaar onderkaptein van die eerste span was, sit sewende van links in die tweede ry van voor.]]
George Daneel het sy eerste twee lewensjare in die [[pastorie]] op [[Calvinia]] deurgebring, waarna die gehuis verhuis na [[Fraserburg]] waar sy vader op [[29 September]] [[1906]] as leraar bevestig is. George begin sy skoolonderrig in 1911 aan die plaaslike skool, maar drie jaar later vertrek die gesin na [[Victoria-Wes]], ook in die [[Karoo]]. Hier sou ds. Marthinus Daneel 20 jaar bly tot sy aftrede in 1934. George sit sy skoolloopbaan op Calvinia voort, maar matrikuleer in 1921 op [[Robertson]].
Hy besluit om in soveel van sy voorsate se voetspoor te volg en gaan die [[Universiteit van Kaapstad]] waar hy in 1922 en 1923 sonder welslae in die teologie studeer. Aan die [[Universiteit Stellenbosch|Victoria-kollege]] en [[Kweekskool]] op Stellenbosch studeer hy van 1924 terwyl hy ’n inwoner was van die [[Wilgenhof]]-koshuis. Hy speel van 1925 tot 1930 vir Stellenbosch se eerste rugbyspan, van 1925 tot 1928 vir die [[Westelike Provinsie]] en in 1928 en van 1930 tot 1932 vir die [[Springbokke]]. In eersgenoemde jaar is hy as agtsteman gekies om teen die eerste besoekende span uit [[Nieu-Seeland]] te speel en het as flank en agtsteman ook teen [[Frankryk]] en [[Engeland]] uitgedraf en in 1931/'32 in Brittanje saam met die Springbokke getoer. Sy laaste Bok-kragmeting was op dié toer teen [[Skotland]] in 1932.
Dit was tydens dié toer in dat hy in aanraking gekom het met Frank Buchman se Oxford-groep en hy besluit om rugby te laat vaar en deel te word van die Morele Herbewapening, hoewel hy nog soms spanne afgerig het. Sy laaste wedstryd op provinsiale vlak was toe hy tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] oorreed is om vir Wes-Transvaal te speel nadat hul kaptein Nic Bierman siek geword het.
Nadat hy sy studie aan die Kweekskool voltooi het, is prop. George Daneel op [[11 Julie]] [[1931]] as hulpprediker van die [[NG gemeente Calvinia|NG gemeente]] op sy geboortedorp, [[Calvinia]], bevestig. Hy was ongetroud en beroepe was skaars weens die [[Groot Depressie]]; daarom aanvaar ds. Daneel buitekerklike werk en verlaat Calvinia. Op [[1 Julie]] [[1940]] word hy ’n kapelaan in Noord-Afrika en later aan ander gevegsfronte. Later is hy bevorder tot senior kapelaan.
== Gesinslewe ==
George Daneel trou op [[28 Desember]] [[1940]], toe hy al 36 jaar oud was, met Johanna Stolp, wat sowat 10 jaar jonger as hy was. Drie dogters is uit dié huwelik gebore: Charlotte, genoem na haar ouma aan moederskant, Marie-Louise (later Steyn) en Suzette (volgens ’n ander bron Suzan) Burrel, wat na Engeland geëmigreer het. Met sy afsterwe was daar nege kleinkinders en een agterkleinkind.
== In Grahamstad ==
[[Lêer:Kerkraad NG gemeente Grahamstad 1951.jpg|duimnael|Die kerkraad van die [[NG gemeente Grahamstad]] ten tyde van die nuwe kerkgebou se inwyding. Ds. Rabie sit vierde van links in die voorste ry en ds. Daneel vyfde.]]
Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] word hy op [[6 April]] [[1946]] as leraar van die [[NG gemeente Grahamstad]] bevestig nadat hy die beroep ontvang het terwyl hy veldprediker van die Suid-Afrikaanse troepe in Italië was. Begin 1947 het die gemeente onder ds. Daneel se leiding ’n perseel met twee ou geboue op die hoek van Mark- en Hillstraat teen £3 000 gekoop met die oog op die bou van 'n nuwe kerk. Eers drie jaar later het die kerkraad besluit dat die tyd om met die bouwerk 'n aanvang te maak, ryp was. Kort daarna is die bekende argitek, mnr. [[Wynand Louw|Wynand H. Louw]], van die [[Paarl]], versoek om 'n plan te voorsien en later in die jaar is die uitvoering daarvan opgedra aan die bouaannemer, [[F.P. van Heerden]], van Germiston, wat reeds meer as 30 kerkgeboue tot sy krediet gehad het.
Op [[18 Januarie]] [[1951]] is die eerste sooi deur dr. J.D. Louw gespit en die boubedrywighede begin. Die werk het so fluks gevorder dat ds. Daneel die hoeksteen op [[17 Maart]] [[1951]] kon lê by welke geleentheid ds. [[Henry Charles Hopkins|H.C. Hopkins]], van [[NG gemeente Fort Beaufort|Fort Beaufort]], die rede gehou het. 'n Skaduwee het oor die bouverrigtinge geval toe oom Ben van Heerden, die bouvoorman, wat nie alleen sy werk op baie bekwame wyse gedoen het nie maar ook van die begin af die volste vertroue van die gemeente geniet het, op die aand van [[31 Mei]] plotseling oorlede is. Sy plek is deur J. de Wit geneem en einde Augustus, dit wil sê in die baie kort tyd van sewe en 'n half maande, was die werk feitlik voltooi. Die gebou van swart en rooibruin sierstene bied sitplek aan ten minste 700 persone. Die banke van die ou kerk is op die galerye gebruik, terwyl die nuwe banke asook die preekstoel van Transvaalse kiaat vervaardig is. Die toringhorlosie en klok wat nog in 'n uitstekende toestand was, het gekom uit die bekende Tower House in Bathurststraat en is teen 'n baie billike prys verkry. 'n Pyporrel sou later aangebring word. Van die boukoste is reeds met die inwyding sowat die helfte deur die bydraes van die gemeente en hulp van buite byeengebring.
Die inwyding van die nuwe kerk op [[14 September]] [[1951]] was 'n baie belangrike mylpaal in die geskiedenis van die NG kerk in die toe oorwegend Engelssprekend Grahamstad bereik. Die verwesenliking van hierdie lank gekoesterde ideaal waarvoor met die jare gebid en gewerk is, het as besieling vir die gemeente gedien om met nuwe moed die toekoms in te gaan, aldus ds. Hopkins.
Ds. Daneel is in Augustus 2001, <ref>Herdenkingsbrosjure, NG Kerk Grahamstad</ref> toe hy 97 jaar oud was, genooi om die Nagmaal in Grahamstad se NG kerk, waarvan hy die hoeksteen 50 jaar tevore gelê het, te bedien.
In die Setlaarstad het ds. Daneel ál meer betrokke geraak by die beweging vir morele herbewapening. In 1953 het hy die eerste veelrassige konferensie van die groep vir geestelike en morele herbewapening in Lusaka bygewoon. Die regering het toe gelas dat dié groep, wat rassesamewerking in
kerkverband bevorder het, sy werksaamhede staak. Hulle het "vriendelik dog ferm" geweier, aldus ds. Daneel.<ref name="152">{{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1996/08/29/5/3.html Oudste Bok-rugbyspeler word 92 'danksy fiksheid'], ''[[Beeld]]'', [[29 Augustus]] [[1996]]. URL besoek op 4 Oktober 2015.</ref>
Hy aanvaar demissie op [[5 Julie]] [[1953]] sodat hy hom voltyds daarop kon toespits, eers van 1955 tot 1981 in [[Pretoria]] en toe van 1982 tot 1989 in [[Windhoek]]. Destyds, toe [[apartheid]] veral in ’n stad soos [[Pretoria]] hoogty gevier het, het hy en sy vrou moeite gedoen om dialoog tussen verskillende rasse aan te moedig.
== Aftrede ==
[[Lêer:George en Johanna Daneel grafsteen.jpg|duimnael|regs|280px|Die Daneel se grafsteen in die ou begraafplaas by die Hugenote-museum op [[Franschhoek]].]]
In 1990 gaan vestig George en Johanna Daneel hulle in Huis Herfsblaar in [[Pretoria]]. In 1996, met die oog op sy 92ste verjaardag, het ''[[Beeld]]'' hom uitgevra oor die geheim van sy lang lewe. "Dit is nie my skuld dat ek so oud geword het nie," het hy gesê en verwys na ’n oom van hom wat 102 jaar oud geword het nie. Hy het sy lang lewe daarna toegeskryf dat hy fiks was en gedissiplineerd gelewe het sonder drank en rook.<ref name="152" /> In dieselfde berig het hy ’n staaltjie vertel van sy pa wat vir [[Calvinia]] se eerste span rugby gespeel het tot hy agtergekom het die gemeente hou bidure "vir die predikant dat hy tog bekeer sal word". Oor die destydse Waarheids-en-versoeningskommissie het hy gesê hy hoop dit sou "groter eensgesindheid in die land bevorder". Ds. Daneel het nog tot op 90 tennis gespeel en daarna gestap vir oefening.
Johanna Daneel is op Vrydag [[22 Mei]] [[1998]] op [[Franschhoek]] oorlede, net drie maande nadat sy en ds. Daneel daarheen verhuis het om by hul dogter Charlotte en dié se man, Derk Blaise, te gaan woon. Sy was 84 jaar oud.<ref>{{af}} [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/05/26/6/13.html ''Oudste Bok se vrou sterf op Franschhoek'', ''[[Die Burger]]'', 26 Mei 1998]. URL besoek op 4 Oktober 2015.</ref>
Ds. Daneel het sy honderdste verjaardag tydens ’n feesgeleentheid in 2004 in die [[NG gemeente Franschhoek|NG kerk op Franschhoek]] gevier wat deur sowat 200 mense bygewoon is. Hy was toe die oudste lewende predikant en oud-Springbok. Skaars twee maande later is hy oorlede en twee dae later, op [[21 Oktober]], uit die NG kerk Franschhoek begrawe. Op die begrafnis het Charlotte Daneel gesê: "Dankie dat julle vir die tweede keer in twee maande by dié lieflike kerk op Franschhoek bymekaarkom om die lewe van George Daneel te vier. Gister toe dit so heerlik gereën het, het ek my voorgestel dat pappie by die hemelpoort aangekom het, en toe hy daar met ope arms ontvang en verwelkom word, dat hy op 'n rustige en droë manier gesë het: 'Baie dankie, dit is goed, ek kom graag in, maar dan moet julle darem eers sorg vir 'n bietjie reën daar in Franschhoek en die Boland, want dit is baie droog daar." Sy het gesê ds. Daneel was nie siek nie, maar is "letterlik weens ouderdom dood". Sy het gesê sy naasbestaandes "voel geseënd dat hul pa so lank geleef het dat hy die nuwe Suid-Afrika kon sien".<ref name="nasp" />
== Bronne ==
* {{af}} Van der Merwe, dr. Gerdrie in Symington, Johan. 2005. ''Jaarboek van die NG Kerke 2006''. Wellington: Tydskriftemaatskappy.
* {{af}} [[Danie Craven|Craven, Danie]] en Jordaan, Piet. 1955. ''Met die Maties op die rugbyveld 1880–1955''. Kaapstad, Bloemfontein, Johannesburg: Nasionale Boekhandel Beperk.
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{DEFAULTSORT:Daneel, George Murray}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]]
[[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
[[Kategorie:Springbokrugbyspelers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1904]]
[[Kategorie:Sterftes in 2004]]
[[Kategorie:Wilgenhof]]
[[Kategorie:Honderdjariges]]
ka0pw6zfvsrzoel0vur7xm6wxc9bd4q
Auguste Escoffier
0
104686
2909073
2432435
2026-06-03T12:28:27Z
~2026-22503-02
206103
2909073
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Auguste Escoffier 01.jpg|duimnael|Auguste Escoffier]]
[[Lêer:Tournedos Rossini.jpg|duimnael|Tournedos Rossini]]
[[Lêer:Peach Melba.jpg|duimnael|Pêche Melba]]
'''Auguste Escoffier''' ([[28 Oktober]] [[1846]] – [[12 Februarie]] [[1935]]) was een van die beroemdste sjefs ter wêreld. Aan die einde van die negentiende eeu was hy die belangrikste vertolker van ''haute cuisine'' [uitgespreek as ''ot koe-ie-zien''],<ref>Vir fonetiese uitspraak sien Oxford Hachette French-English Dictionary – ot kɥizin</ref> die sogenaamde hoë kookkuns in [[Frankryk]]. Hy het belangrike veranderings in die bestuur van kombuise ingestel. Hy het ook sy kennis en ondervinding met jong sjefs en die algemene publiek gedeel. Die kookkuns behels noukeurige en soms langdurige voorbereiding, asook aantreklike opdiening. In luukse hotels en fynproewer [[restaurant]]e word hoë pryse daarvoor betaal. Die gewone kookstyl in Frankryk word ''cuisine française'' genoem.
== Jong dae ==
Georges Auguste Escoffier is op 28 Oktober 1846 in die dorpie Villeneuve-Loubet naby [[Nice]] aan die [[Middellandse See]] gebore. Hy was skaars 13 jaar oud toe hy as vakleerling in sy oom se restaurant begin werk het.<ref name="James">James, Kenneth: ''Escoffier: The King of Chefs,'' Hambledon & London, 2002.</ref>{{Rp|p. 2}} Hy het daar reeds geleer hoe om vir ryk mense te kook.<ref name="James" />{{Rp|p. 5}} Hy het sy vakleerlingskap in 1863 voltooi en daarna in verskeie ander restaurante gewerk.<ref name="James" />{{Rp|p. 6}}
== Petit Moulin Rouge ==
Hy was 19 jaar oud toe die eienaar van 'n bekende restaurant in [[Parys]], ''Petit Moulin Rouge'',<ref>Die naam beteken klein rooi meul. Dit is nie die bekende kabaret-venue wat eers in 1889 opgerig is nie.</ref> hom genooi het om daar te kom werk. Aanvanklik was hy die assistent van die ''chef rôtisseur'', oftewel die sjef van braaivleis. In 1868 is hy tot ''chef saucier ''(sjef van souse) bevorder.<ref name="James" />{{Rp|pp. 17-22}} Hy het in die oorlog teen Pruise diens gedoen, maar het in 1873 teruggekeer om as hoofsjef (''chef de cuisine'') aangestel te word.<ref name="James" />{{Rp|p. 71}}
Escoffier het besluit om die restaurant se kombuis te hervorm. Die eerste stap lyk nogal niksbeduidend. Een lid van die personeel se werk was om gaste se bestellings van die kelners aan die kokke oor te dra. Hy het gewoonlik geskree en sy noemnaam was ''aboyeur'', oftewel blaffer. Escoffier het dit na ''annonceur'' (aankondiger) verander en beveel dat hy nie meer mag skree nie. Escoffier het ook aangedring dat almal hoflik met mekaar praat. Sterk drank is verbied en slegs gortwater was in die kombuis beskikbaar.<ref name="James" />{{Rp|p. 72}}
Die ''Petit Moulin Rouge'' was steeds slegs in die [[somer]] oop. Gedurende die [[winter]] het die rykes na die suide van Frankryk vertrek. Escoffier self het na sy tuisdorp, [[Nice]], getrek en daar in verskillende eetplekke gewerk. Omstreeks 1876 het hy 'n kruidenierswinkel in [[Cannes]] gekoop. Hy het 'n restaurant aangebou en dit gedurende die seisoen bedryf. Die naam was ''Le Faisan Doré'' (Die Goue Fisant).<ref name="James" />{{Rp|p. 78}}
In Augustus 1878 het hy ''Petit Moulin Rouge'' verlaat en in dieselfde maand met Delphine Daphis getrou.<ref name="James" />{{Rp|p. 99}} Die huwelik het drie kinders opgelewer: Paul (gebore 1880), Daniel (gebore om en by 1885) en 'n dogter, Germaine.<ref name="James" />{{Rp|p. 108}}
Escoffier was heeltemal bereid om sy kennis en ondervinding met andere te deel. Hy en die joernalis, Maurice Dancourt, het in 1883 die tydskrif ''L’Art Culinaire'' gestig. Daarna het Escoffier vir dertig jaar lank gereeld artikels tot die tydskrif bygedra.<ref name="James" />{{Rp|p. 109}}
== Grand ==
Sy loopbaan het in 1884 'n hupstoot gekry toe hy deur César Ritz, die bestuurder van die Grand Hôtel in [[Monte Carlo]], in beheer van al dié hotel se kombuise geplaas is.<ref name="James" />{{Rp|pp. 94, 102}} Daar het Escoffier nog 'n paar van sy idees in werking gestel. Voorheen het top-restaurante 'n groot aantal disse aangebied. Escoffier het dit egter beperk en slegs 'n klompie disse wat op die spyskaart verskyn het, aangebied. Gaste kon kies watter dis hulle wou hê en daar was 'n afsonderlike prys vir elke dis. Die Franse noem dit ''à la carte''. Sy ander vernuwing was om die disse (sop en voorgereg, vis, vleis en nagereg) opeenvolgend in plaas van alles tesame te bedien. Hierdie styl word à la Russe genoem.<ref name="James" />{{Rp|p. 127}}
== Savoy ==
In 1890 het Escoffier en Ritz aanstellings by die Savoy Hotel in [[Londen]] aanvaar.<ref name="James" />{{Rp|p. 128}} Daar het Escoffier se reputasie verder die hoogte ingeskiet. Gaste het die prins van Wallis en [[Alfred Beit]] ingesluit.<ref name="James" />{{Rp|p. 148}} Op 'n persoonlike vlak kan vermeld word dat sy vrou, Delphine, geweier het om in [[Engeland]] te woon.<ref name="James" />{{Rp|p. 250}} Sy het in die familiewoning in Monte Carlo, Villa Fernand, agtergebly.
By die Savoy het Escoffier nog 'n vernuwing ingestel. Reeds in die 1890’s het deskundiges geweet dat spesialisering tot doeltreffendheid aanleiding gee. Escoffier het hierdie beginsel in sy kombuis toegepas. Destyds is die hele kookspan die ''brigade de cuisine'' genoem. Die ''maître de cuisine'' was in beheer van die hele kookspan. Onder hom was daar 'n aantal spanne of ''parties'', elk met 'n sjef aan die hoof. So was daar 'n ''chef pâtisserie'' wat verantwoordelik was vir nagereg, koeke en terte. Ander sjefs het ingesluit ''chef rôtisseur'' (braaivleis), ''chef saucier'' (souse), ''chef entremétier'' (sop en geregte wat nie vleis of vis bevat het nie), ''chef garde-manger'' (in beheer van die spens), ''chef poissonnier'' (vis) en ''chef nuit'' (nagsjef). Die sjef se assistent is 'n ''commis'' of ''sous-chef'' genoem. Dan was daar natuurlik die persoon wat die kelners se bestellings aan die kombuis oorgedra het, die ''annonceur'' (voorheen ''aboyeur'').<ref name="James" />{{Rp|p. 131}}
By die Savoy het Escoffier sy eie weergawe van die sogenaamde ''prix-fixe'' oftewel ''table d’hôte'' spyskaart in werking gestel. Wanneer 'n persoon 'n bespreking gedoen het, moes die ''maître d’hôtel'' dit na Escoffier bring. As hy die persoon goed genoeg geken het, het hy 'n spyskaart vir hom en sy gaste opgestel. Dit sou natuurlik die gasheer se gunstelingdisse en -wyne insluit. Andersins sou gaste van 'n vasgestelde spyskaart hul bestellings geplaas en 'n vaste prys vir die hele maaltyd betaal het.<ref name="James" />{{Rp|p. 132}}
In 1893 het die [[Australië|Australiese]] sopraan, dame [[Nellie Melba]], 'n rol gespeel in [[Richard Wagner]] se opera ''Lohengrin'' wat toe in Covent Garden opgevoer is. Een aand is 'n dinee tot haar eer by die Savoy gehou. Vir die geleentheid het Escoffier 'n nuwe resep vir nagereg uitgedink. Dit het uit perskes, vanieljeroomys en suikerdons bestaan. Elke porsie is op 'n ysbeeldjie van 'n swaan gemonteer om die opera self te gedenk. Escoffier het dit ''pêche melba'' genoem. Later het hy ook Melbaroosterbrood na haar genoem. Die boek ''Escoffier: The King of Chefs'' voer egter aan dat dit oorspronklik ''pêches au cygne'' genoem is. Eers ses jaar later, met die opening van die Carlton, waar Nellie ook teenwoordig was, het hy 'n vereenvoudigde resep, waarskynlik sonder die ysbeeltjie, genaamd ''pêches Melba'' voorgesit.<ref name="James" />{{Rp|p. 173}}
Ritz se aandag was egter elders gevestig. Hy wou sy eie hotelle besit. Om die projek te finansier, het hy die bekende [[Transvaal]]se miljoenêr, Alfred Beit, betrek. Hulle het in 1896 die'' Ritz Hotel Syndicate Limited'' gestig. Escoffier was ook 'n aandeelhouer. Hul eerste projek was die Hôtel Ritz in Parys.<ref name="James" />{{Rp|p. 161}}
Intussen het dinge by die Savoy in Londen skeefgeloop. In Maart 1898 het dié hotel Ritz, Escoffier en die ''maitre d’hôtel'', Louis Echenard, summier ontslaan. Die afdankingsbrief het soos volg gelui: "By a resolution passed this morning you have been dismissed from the service of the Hotel for, among other serious reasons, gross negligence and breaches of duty and mismanagement. I am also directed to request that you will be good enough to leave the Hotel at once." Die beskuldigings teen Escoffier self was, onder andere, dat hy kommissies van leweransiers ontvang het. Hoewel hulle hulself probeer verweer het, het al drie later in die privaat hul skuld erken.<ref>{{Cite web |url=https://famoushotels.org/article/1191 |title=famoushotels.org |access-date= 2 November 2015 |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924010243/http://www.famoushotels.org/article/1191 |url-status=dead }}</ref><ref name="James" />{{Rp|p. 213}}
== Carlton ==
In 1899, dit wil sê minder as 'n jaar later, het die Ritz-groep hul eerste hotel in Londen geopen. Hulle het dit die Carlton genoem. Escoffier was weereens in beheer van die kombuise. Sestig mense het daar gewerk – twaalf sjefs en vier dosyn ander – genoeg om à la carte vir 500 mense per maaltyd te berei.<ref name="James" />{{Rp|p. 172}} Escoffier se reputasie het blykbaar geen skade gely as gevolg van sy afdanking by die Savoy nie.
In 1902 het Suid-Afrika se eie koskenner, [[C. Louis Leipoldt]], Escoffier ontmoet. Leipoldt het medies studeer aan Guy’s hospitaal in Londen. Sondagaande het hy in nabygeleë hotelle skottelgoed gewas om 'n ekstra geldjie te verdien. Hy het Escoffier in die Carlton se kombuis ontmoet. Aan Lawrence Green het Leipoldt Escoffier soos volg beskryf: "that master chef and inventor of new dishes, the most celebrated artist of all time in his chosen profession."<ref>Lawrence G. Green, ''On the wings of fire'', Howard Timmins, Kaapstad, 1967, p. 155</ref>
Leipoldt het self geskryf: "Ek het hom 'n eenvoudige, hoogs intelligente en vriendelike man gevind, wat altyd moeite gedoen het om sy vriende en kennisse behulpsaam te wees. Ek het van hom, en onder sy toesig, baie van die kookkuns geleer. Hy was 'n eersteklas leermeester, want hy was geduldig, eenvoudig in sy verklarings en uitleg van metodes en net en presies in sy reseppe. Hy was geen groot wynkenner nie, maar sy smaak vir speserye was besonder goed en hy was veral ongeëwenaard in sy souse... Dit was aangenaam en interessant om Escoffier te sien waar hy besig was om vir sy vriende te kook. In sy hempsmoue, ywerig besorg oor alles wat op tafel moes gaan, het hy met kort stappies op en neer in die kombuis gestap en alles self onder hande geneem. Die hoender het hy self in stukke verdeel; die rys het hy self gewas – vyf-, sesmaal – voordat dit in die [[kastrol]] kom. Die tafelgereedskap het hy met die grootste sorg afgeveeg, veral die glaswerk. En dan het hy begin kook. Hy wou liefs niks met elektriese kooktoestelle te doen gehad het nie, maar hy moes maar ingee, want vandag is dit meer ekonomies om met elektriese krag in die groot hotelkombuise te werk.<ref name="kan">C. Louis Leipoldt, Wêreldberoemde kokke, ''Die Volksstem'', 12 Julie 1941, aangehaal in J.C. Kannemeyer, ''Leipoldt. 'n Lewensverhaal''. [[Tafelberg Uitgewers]], Kaapstad. 1999.</ref>{{Rp|p. 169}}
Kannemeyer skryf dat Leipoldt en Escoffier eendag in Kew Gardens gaan stap het. Daar het hulle waterblommetjies in blom gevind. Die waterblommetjiebredie wat Leipoldt daarvan gemaak het, het Escoffier so beïndruk dat hy saad van [[Kaapstad]] bekom het om dit in die stroompie op sy plasie in Frankryk te kweek. Dis nie bekend wat van sy plan geword het nie.<ref name="kan" />{{Rp|p. 169}}
Escoffier se gereelde gas, die prins van Wallis, het eindelik koning geword. Tydens sy bekroning in 1902 het baie hooggeplaastes in die Carlton gebly. Die aand van die kroningsplegtigheid is 'n galadinee gehou. Geregte is herdoop om Edward, Victoria en Alexandra se name te gebruik.<ref name="James" />{{Rp|p. 189}} Nadat Edward koning geword het, kon hy nie meer in die Carlton gaan kuier nie. Hy het dan maar vir Escoffier genooi om in die paleis te kom kook. Soms het Leipoldt saamgegaan.<ref name="kan" />{{Rp|p. 264}}
Terwyl die personeel van die Carlton op die kroningsplegtigheid voorberei het, het Ritz eendag by die hotel ineengestort.<ref name="James" />{{Rp|p. 187}} Na 'n lang vakansie het hy begin werk, maar weer in Julie 1903 siek geword. Hy het nie teruggekeer werk toe nie.<ref name="James" />{{Rp|p. 194}}
Escoffier se eerste vollengte-boek het in 1903 verskyn. Dit is ''Le Guide Culinaire'' genoem. Die doel daarvan was om jong sjefs in die kookkuns op te lei.<ref>Sien byvoorbeeld Auguste Escoffier, ''A Guide to Modern Cookery'', William Heinemann, Londen 1907, Preface</ref> Die boek is in die eerste dekade van die eeu reeds in [[Duits]], [[Sweeds]], [[Deens]], [[Italiaans]] en [[Engels]] vertaal.<ref name="James" />{{Rp|p. 191}} Die eerste hoofstuk is getitel "Fonds de cuisine", as ‘t ware die fondament van die kookkuns. Daarin beskryf hy hoe om aftreksel te maak en dit tot 'n sous te verdik, onder andere deur dit by 'n roux te voeg.<ref>Escoffier (1907), Kindle weergawe, p. 1</ref> Escoffier se belangrikste voorganger in die haute cuisine was Marie-Antoine Carême. Hy het aangevoer dat daar vier "moedersouse" was: béchamel, espagnole, velouté en allemande. Al vier souse was gebaseer op roux, die verdikkingsmiddel gemaak deur die kook van botter en koekmeel. Escoffier se argument in ''Le Guide Culinaire'' was dat allemande maar net 'n dogter van velouté was. Hy het egter twee nuwe souse bygevoeg: ''hollandaise'' en ''tomate''. In eersgenoemde word die sous dikker weens die emulsifisering van eiergeel en 'n vet (soos botter en plantolie). Tamatiesous is natuurlik self dik.<ref>Escoffier (1907), Kindle weergawe, loc. 162</ref>
Tussen 1904 en 1906 het die Franse president, Emile Loubert, 'n staatsbesoek aan Londen gebring. Hy het by die Carlton gebly en Escoffier het vir hom gekook.<ref name="James" />{{Rp|p. 192}}
Escoffier se strewe om die beste produkte vir sy kliënte te bekom, het daartoe aanleiding gegee dat hy in 1909 reeds vars vrugte, soos appelkose, perskes, pere en nartjies, direk uit Suid-Afrika ingevoer het.<ref name="James" />{{Rp|p. 216}}
In 1911 het 'n nuwe tydskrif die lig gesien: ''Le Carnet d’Epicure''. Escoffier en sy digtervriend, Gringoire, het pa gestaan vir die tydskrif gemik op fynproewers. Dit is slegs drie jaar lank uitgegee.<ref name="James" />{{Rp|pp. 220-1}}
Escoffier het beroemd geword. Hy is genooi om toesprake te maak, selfs in Engeland waar min mense Frans verstaan het. Hotelle wou sy advies inwin oor die uitleg en bemanning van kombuise. Baie van sy artikels is gepubliseer.<ref name="James" />{{Rp|hoofstuk 15}} Escoffier het keiser Wilhelm II weer in 1913 ontmoet. Dit het aan boord van die reuse Duitse passasierskip, die SS Imperator (Latyn vir keiser) gebeur. Die restaurant en kombuis was 'n nabootsing van die Carlton s'n in Londen. Die skip sou sy nooiensvaart na [[Amerika]] onderneem en die keiser het 'n kort vaart onderneem, eintlik net om te spog met die grootste passasierskip ter wêreld. Escoffier self het toesig gehou oor die voorbereiding van die kos. Vir nagereg het Escoffier aarbeie gebruik omdat dit die keiser se gunsteling-nagereg was. Escoffier het dit ''fraises imperator'' genoem. Daarna sou die keiser vir Escoffier gesê het dat hy die keiser van die Duitsers was, maar dat Escoffier die keiser van die sjefs was. Escoffier se biograaf reken dat hierdie woorde 'n versinsel van joernaliste was. Franse joernaliste het die woorde egter aangegryp: ''roi des cuisiniers et cuisinier des rois'' – koning van die sjefs, sjef van die konings.<ref name="James" />{{Rp|p. 235}}
Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het in 1914 uitgebreek. Die aand wat die Duitsers hul opmars na Frankryk begin het, het [[Lloyd George]] en [[Winston Churchill]] in die Carlton geëet. Niemand sou kon raai dat die een wat hul groente berei het, Ho Chi Minh, later president van Noord-Viëtnam sou word nie.<ref name="James" />{{Rp|p. 248}} Ten spyte van personeel- en voorraadtekorte, het die restaurant en kombuis by die Carlton dwarsdeur die oorlog oopgebly. Escoffier se enigste teenspoed was dat sy seun Daniel in 1914 gesneuwel het.<ref name="James" />{{Rp|hoofstuk 17}}
Die Franse president, Raymond Poincaré, het Londen op 11 November 1919 besoek om die eerste verjaarsdag van die vrede in Europa te vier. Hy het die geleentheid gebruik om die orde van die legioen van eer van Frankryk (''Ordre National de la Légion d'honneur'') aan Escoffier toe te ken. Sy rang was dié van ridder (''chevalier''). Dit was vir sy bydrae tot die opheffing van die Franse kookkuns.<ref>Escoffier, Auguste & Malissen, Pierre-Emmanuel, Recettes de Sauces, Kindle, 2013, loc. 105-6</ref>
== Aftrede ==
In 1920 het Escoffier by die Carlton afgetree. Hy was reeds 73 jaar oud en het teruggekeer na sy familietuiste in Monte Carlo.<ref name="James" />{{Rp|p. 259}} Familielewe het hom egter verveel en hy het reeds die volgende jaar op 'n sakereis vertrek. In 1921 het die vierde hersiene uitgawe van sy boek ''Le Guide de Cuisine'' verskyn.<ref name="James" />{{Rp|p. 260}}
In 1928 is hy tot offisier van die orde van die legioen van eer verhef.<ref name="James" />{{Rp|p. 265}}
Sy laaste boek, ''Ma Cuisine'' (My kombuis) het in 1934 verskyn. Dit was sy sewende publikasie, maar slegs sy tweede groot boek. Dit was ook gemik op huiskokke en bevat 2 500 resepte.<ref name="James" />{{Rp|p. 270}} Escoffier was toe 87 jaar oud.
Auguste Escoffier is op [[12 Februarie]] [[1935]] oorlede, slegs ses dae ná sy vrou.<ref name="James" />{{Rp|p. 272}}
Met verloop van tyd het die hogere Franse kookkuns ook verander. Geregte het ligter en delikater geword. Meer aandag is aan opdiening geskenk. In die sestigerjare van die twintigste eeu is die nuwe Franse kookstyl dan ook ''nouvelle cuisine'' genoem.
== Bronnelys ==
* Oxford Hachette French-English Dictionary, Jean-Bencit Ormal-Grenom et al., Oxford University Press, Oxford, 2007
* Escoffier: The King of Chefs, Kenneth James, Hambledon & London, Londen, 2002
* Leipoldt: 'n Lewensverhaal, [[J.C. Kannemeyer]], Tafelberg, Kaapstad, 1999
* On Wings of Fire, Lawrence G. Green, [[Howard Benson Timmins|Howard Timmins]], Kaapstad, 1967
* A Guide to Modern Cookery, Auguste Escoffier, William Heinemann, Londen, 1907
* Recettes de Sauces, Auguste Escoffier & Pierre-Emmanuel Malissin, Kindle uitgawe, 2013
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Escoffier, Auguste}}
[[Kategorie:Franse sjefs]]
[[Kategorie:Geboortes in 1846]]
[[Kategorie:Sterftes in 1935]]
[[Kategorie:Kookboekskrywers]]
b2csafdomyl1g9nloifoweaqgwb9rde
Gebruiker:Hentie Joubert
2
108293
2909070
1429048
2026-06-03T12:03:02Z
~2026-22503-02
206103
2909070
wikitext
text/x-wiki
{{Nuwe gebruikersbladsy}}
jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern
Heinrich Vedder
0
109758
2909240
2908173
2026-06-04T09:46:31Z
Jcb
223
2909240
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Heinrich Vedder.jpg|duimnael|regs|250px|Heinrich Vedder.]]
'''Hermann Heinrich Vedder''' ([[Westerenger]], [[Wesfale]], [[3 Julie]] [[1876]] – [[Okahandja]], [[Suidwes-Afrika]], [[26 April]] [[1972]]) was ’n sendeling, opvoedkundige, taalkundige, volkekundige, historikus en senator in die senaat van die [[Unie van Suid-Afrika]].
Vedder word onthou as die grootste en mees minsame verteenwoordiger van die [[Duits]]e kultuur en wetenskap in Suider-Afrika.<ref>{{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Hy het groot en blywende dienste oor meer as 'n halwe eeu met toewyding en opoffering aan die inwoners van sy aangenome vaderland gelewer. Vir almal was hy 'n vriend en is tereg in die destydse Suidwes 'n “volksvader” genoem. Hy het die Christelike beginsel van naasteliefde met woord en daad uitgeleef.<ref name="bey">{{af}} Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.</ref> Gevolglik was hy by al die bevolkingsgroepe van die land buitengewoon bemind en hooggeag.<ref name="who">{{de}} [http://www.namibiana.de/namibia-information/who-is-who/autoren/infos-zur-person/heinrich-vedder.html Heinrich Vedder op die webtuiste Namibiana Buchdepot]. URL besoek op 12 April 2016.</ref>
Hy was ’n buitengewoon intelligente man wat homself minstens agt tale aangeleer het: [[Nederlands]], [[Engels]], [[Grieks]], [[Afrikaans]], [[Nama]], [[Herero]], [[Osjindonga]] en ’n Khoekhoen-dialek. Saam met sy moedertaal, [[Duits]], was hy dus minstens nege tale magtig. Met sy minsame geaardheid en onkreukbare integriteit het hy die hoë agting van alle rasse in Suidwes geniet en 'n blywende indruk gelaat op sy studente aan die Augustineum by [[Okahandja]], waaraan hy meer as twee dekades lank tot 1943 verbonde was.<ref>Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Hy kan beskou word as die persoon wat die grootste en 'n blywende bydrae tot die onderwys en opvoeding van die [[inheemse volke]] van [[Namibië]] gelewer het.<ref name="bey" /> Ter ere van hom is 'n woonbuurt op Okahandja, waar hy dekades lank gewoon het, Veddersdal genoem.<ref name="who" />
== Herkoms en opleiding ==
[[Lêer:Barmen (1870).jpg|duimnael|300px|Die nywerheidstad Barmen in 1870, ses jaar voor Vedder se geboorte. Skildery deur August von Wille. Dié stad het in 1929 met vier ander dorpe saamgesmelt om die stad [[Wuppertal]] te vorm, 'n eeu ná die stigting van die sendingstasie [[Wupperthal]] in die [[Kaapkolonie]]. ]]
Vedder was die derde en jongste kind van Wilhelm en Anna Margarethe Vedder, kleinboere wat ook die weefkuns as 'n tuisvlyt beoefen het. Hulle het op 'n klein plasie naby Lenzinghausen in Wesfale geboer. Volgens die erfreg daar sou hy, as jongste seun, die hoewe van sy vader geërf het. Vedder, wat van kleins af op sy tweede naam genoem is, het self nooit sy voornaam gebruik nie. Hy het in 'n streng godsdienstige huis grootgeword en het die plaaslike laerskool (Volksschule) besoek waar hy onder die invloed van sy bekwame en diepgelowige leermeester, Decius, ontwikkel het tot 'n toegewyde leerling, met 'n besonderse aanleg vir tale. Op twaalfjarige leeftyd het hy met behulp van 'n Griekse [[Nuwe Testament]] en grammatika op eie houtjie begin om [[Grieks]] te leer; op dieselfde wyse het hy ook die snelskrifkuns bemeester.
=== Begeerte om sendeling te word ===
[[Lêer:Johanna Gertze en twee Redecker-kinders.jpg|duimnael|links|220px|[[Johanna Gertze]] en twee van die sendeling-ekonomis Johann Wilhelm Redecker van [[Omaruru]] se kinders wat sy omstreeks 1880 opgepas het. Sy was in 1858 die eerste Herero-dopeling.]]
Aanvanklik wou Vedder onderwyser word, maar onder sy moeder se invloed het hy besluit om sendeling te word. Toe hy nog 'n knapie van vyf jaar was, het sy moeder hom iets uit haar verlede vertel wat hom so aangegryp het dat sy hele lewensloop daardeur bepaal is. Sy het hom vertel van die kerkie in Gütersloh, waarin die ou sendeling [[Carl Hugo Hahn]] hulle so baie van sy werk in Suidwes-Afrika onder die heidene vertel het; hoe hy 15 jaar lank tevergeefs daar gearbei het voor hy die eerste Herero-kind, sy diensmeisie Johanna, kon doop op [[25 Julie]] [[1858]].<ref>{{af}} [http://www.republikein.com.na/rubrieke/johanna-gertze-die-eerste-herero-christenvrou.218347#slide-0-field_image-218347 Johanna Gertze, die eerste Herero-Christenvrou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160506135156/http://www.republikein.com.na/rubrieke/johanna-gertze-die-eerste-herero-christenvrou.218347#slide-0-field_image-218347 |date= 6 Mei 2016 }}, ''[[Republikein]]'', 7 Februarie 2014. URL besoek op 17 April 2016.</ref> Hy het Johanna saam met hom na Duitsland gebring omdat hy bang was om haar onder die heidene agter te laat en ook omdat sy hom moes help met die opstel van boekies in die Hererotaal. “Swart Johanna” kon goed Duits praat en sy het 'n geweldige indruk op moeder Vedder as jong meisie gemaak. “As iemand my destyds daartoe gehelp het, Heinrich,” het sy aan haar seuntjie gesê, “dan het ek saam met Johanna na Afrika gegaan. Ek het egter nie geweet hoe om te werk te gaan nie. Baiemaal het ons reeds in die nag opgestaan en na Hoyel gegaan, want daarheen het die sendinginspekteur, Harms van Hermannsburg, gekom om van die heidene in Afrika en van die sending te vertel. As jy, my seuntjie, nou later as sendeling na Afrika wil gaan, sal ek niks daarop teë hê nie. Maar ek glo stellig dat jou vader dit tog nie graag sou wil sien nie."<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref>
Uit daardie gesprek en die stille hunkering van 'n godvrugtige moeder het die sendingdrang in die fynbesnaarde kind ontstaan; maar nóg hy nóg sy het ooit kon droom dat hy nog eendag vir die susterskind van Swart Johanna in Suidwes sou skoolhou.
=== Toestemming om tot sending toe te tree ===
Op aandrang van sy vader het hy die skool ná die aflegging van sy geloofsbelydenis verlaat om met die boerdery te help en in die weefkuns opgelei te word. Die jong Vedder was vasbeslote em sendeling te word, maar hy was bang om met sy vader oor die saak te praat. Hy sou wag tot hy as soldaat moes dien en dan sou hy daar van ver af aan sy vader skryf om sy hart aan hom bloot te lê. Maar weer het 'n heel klein insidentjie voorgeval, wat vir die sewentienjarige Heinrich van groot betekenis was. Een Augustusaand het hy en sy ouer broer, August, in die maanlig oor die stoppellande geloop en daar moet hy toe hoor dat die broer van plan was om te trou en die plaas te verlaat, om self 'n begin te gaan maak. 'n Groot angs het die jong Heinrich beetgepak en so het hy sy erfreg aan sy ouer broer verruil vir die belofte dat hy op die hoewe sou bly sodat hy, wat na regte die plasie moes erf, sendeling kon word. Heinrich Vedder het geweet dat dit vir sy vader strelend was wanneer sy pynende voete saans in warm water gewas word. Ou vader Vedder het aan rumatiek in die bene gely en omdat hy nie meer sy voete met sy hande kon bykom nie, moes sy jongste seun saans sy sokkies uittrek en sy voete in warm water baai. By hierdie werkie is daar byna nooit gepraat nie, maar dit was altyd duidelik dat die oubaas dadelik in 'n goeie stemming gekom het sodra sy voete gewas word.
Een Saterdagaand het Heinrich van hierdie geleentheid gebruik gemaak en vir sy vader gevra of hy weet dat August binnekort gaan trou en die hoewe wil verlaat. Sy vader het gesê dat hy bewus was daarvan. “Maar sal dit vir ons hoewe goed wees?” het Heinrich gevra. “Hy verstaan van landbou baie meer as ek. Sou dit nie beter wees as hy bly en ek gaan nie?” “Waarheen wil jy gaan?” het die vader verbaas gevra. “As julle niks daarteen het nie," het Heinrich geantwoord, “wil ek na die sendinginstituut in Barmen gaan en sendeling word. “Gaan dan," het die vader gesê. En dit was al wat daar tussen vader en seun oor die saak gepraat is."<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref>
== Die Rynse Sendinggenootskap in Suidwes-Afrika ==
[[Lêer:Rynse sendingstasie te Omaruru, 1873.jpg|duimnael|regs|320px|Die Rynse sendingstasie op [[Omaruru]], 1873.]]
[[Lêer:Deutsch-Sudwestafrika.png|duimnael|links|260px|Duits-Suidwes-Afrika (1904).]]
In die [[Kaapkolonie]] was die Westerse beskawing, waarvan die Rynse sendelinge draers was, reeds taamlik goed gevestig toe hulle daar aankom; daarom kon hulle rustig vorder op min of meer gebaande weë. In die huidige [[Namibië]], wat hulle vanaf 1842 binnegegaan het, was die geval net die mooi die teenoorgestelde. Hier het ’n uiters moeilike taak op hulle gewag, want die droë, warm klimaat was uitputtend vir Europeërs en die Nama- en Hererostamme oorlogsugtig dat hulle die evangelie geensins geredelik aanvaar het nie. Tot 1884 was die gebied onder die beheer van heidense stamhoofde. Die sendelinge moes, sonder die beskerming van ’n Westerse regering, elementêre opvoedingswerk onderneem buiten die verkondiging van die evangelie. By geleenthede, in 1853 en ’59, moes hulle magteloos toekyk hoe die inheemse bevolking hul sendingstasies in puin gelê het en moes hulle van vooraf begin. Ook was baie van die inboorlinge aan drank verslaaf wat beginsellose smouse die gebied binnegebring het in ruil vir beeste. Die sendelinge het hierdie smousery teengestaan en meermale opgetree as vredemakers in die gedurige oorlogvoering tussen die Namas en Herero’s. So het hulle die sogenaamde sendelingsvrede tussen die stamhoofde [[Maherero]] en [[Jan Jonker Afrikaner]] bewerkstellig.
’n Volle 15 jaar sou verloop voor die eerste Herero gedoop is. Die oprigting van die sendingstasies is bemoeilik deur die feit dat die inboorlinge van die gebiede wat dikwels onder droogte gebuk gegaan het, ’n nomadiese bestaan gevoer het ter wille van hul troppe vee. Tog het gevestigde gemeenskappies mettertyd tot stand gekom met kerke en skole as middelpunt waarheen die rondtrekkende inboorlinge af en toe teruggekeer het en waar hul kinders intussen gebly het om skoolonderrig te ontvang. ’n Nedersetting van Duitse ambagslui en koloniste is in 1864 op [[Otjimbingwe]] gestig waar inboorlinge opgelei kon word vir handearbeid en in die landbou. ’n Opleidingskool, die Augustineum, is opgerig waar onderwysers en evangeliste opgelei is. Struikelblokke is geleidelik oorkom en die baanbrekerswerk met sukses bekroon.
Sendingstasies het ontwikkel in permanente nedersettinge ’n in sommige gevalle dorpe, want die ook wit nedersetters, soos amptenare, handelaars en ambagslui, het hulle daar gevestig. Ná [[Warmbad, Namibië|Warmbad]] en [[Bethanie]], het die volgende stasies tot stand gekom: Berseba (1850), [[Gibeon]] (1863), [[Keetmanshoop]] (1866) in Namaland; en [[Windhoek]] (1842), Otjikango-Barmen of [[Gross Barmen]] (1844), [[Rehoboth]] (1845), [[Otjimbingwe]] (1849), [[Okahandja]], [[Omaruru]] en Okombahe (1870) in Hereroland.
Deurtastende navorsings het ook blywende sukses opgelewer. ’n Deeglike studie van die onbekende land en sy inwoners was nodig. Talle reise is onderneem en die land in alle rigtings verken deur sendelinge soos die Noorweër [[Hans Christian Knudsen|H.C. Knudsen]] en die Duitsers [[Carl Hugo Hahn|C. Hugo Hahn]], Johannes Rath and Heinrich Scheppmann. Die tale, gebruike en gewoontes asook die geskiedenis en godsdienstige opvattings van die onderskeie stamme is die eerste keer noukeurig opgeteken. Sendelinge soos Vedder, Knudsen, [[Carl Hugo Hahn|Hahn]], P.H. Brincker, Johannes Olpp, [[Johann Krönlein|J.G. Krönlein]], H. Tönjes, [[Gottlieb Viehe]], J. Irle en [[Carl Gotthilf Büttner|C.G. Büttner]] het grammatikaboekies, woordeboeke en handboeke van die uiters moeilike inheemse tale saamgestel. Hulle het die [[Bybel]], kategismus en talle gesange vertaal en so die aanvoorwerk gedoen vir die ontwikkeling van dié tale in geskrewe tale en die skep van ’n eiesoortige Christelike letterkunde.
Die Rynse sendelinge was die baanbrekers van die gevolglike kolonisering van die land deur Europeërs. Enersyds het die besetting van Suidwes-Afrika deur [[Duitsland]] in 1884 die sendelinge se werk vergemaklik omdat dit wet en orde daargestel het. Andersyds het die nadelige newe-effekte van die “beskawing” en die toenemende spanning wat gelei het tot inboorlingopstande die werk gekniehalter. In die Nama- en Herero-oorloë van 1904 tot ’07 het sommige van hul stasies en instellings in die slag gebly. Dit was in dié tyd dat Vedder na Duits-Suidwes-Afrika binnegekom het. Nadat die vrede gesluit is, is die stameenheid van die Herero’s vernietig. Die Rynse sendelinge het ingegryp om die verslane stam van algehele ondergang te red en hulle ’n nuwe lewenswyse te leer. Die eertydse nomades moes werkers en dagloners word. Die ou stamgrense is afgeskaf en die onderskeie volke moes voortaan in vrede saamleef. Dit het meer werk vir die sendelinge beteken, maar die RSG het, nes in die verlede, volhard.
== In Duits-Suidwes ==
[[Lêer:Heinrich Vedder, Augustineum, Okahandja, 1949.jpg|duimnael|links|220px|Vedder was meer as twee dekades lank verbonde aan die Augustineum-opleidingskool op Okahandja.]]
[[Lêer:Swakopmund, 1905.jpg|duimnael|regs|260px|Swakopmund was 'n windverwaaide plekkie toe Vedder in 1904 hier aankom.]]
=== Opleiding as sendeling ===
Nadat sy vader in 1894 toestemming verleen dat hy sendeling mag word, het hy hom kort daarna as student aan die Rynse Sendinginstituut in [[Barmen]] laat inskryf, waar hy hom op [[1 April]] [[1894]] aangemeld het. Van 1895 tot 1901 deurloop hy die kerklike opleiding as sendeling en, ná 'n onderbreking van een jaar vir militêre opleiding, het hy die eindeksamen in 1903 afgelê. Hy is georden op [[5 Augustus]] [[1903]]. Toe die tyd aanbreek dat Vedder na die sendingveld gestuur moet word, het hy gemeen dat hy vir [[China]] bestem was, want die taalvorser in hom het tot die oeroue kultuur van die Chinese en hul oeroue skrif aangetrokke gevoel. Die beslissing het egter min of meer van die sendinginspekteur Spiecker afgehang. Spiecker het toe pas van Suidwes-Afrika af teruggekeer en het al klaar besluit om Vedder na [[Swakopmund]] te stuur. Toe hy teenstand in die komitee ondervind van die kant van diegene wat gemeen het dat Vedder vir China uitverkore was, het hy kort en bondig gesê: “In die sending se taalgebied word Chinese in vier toonhoogtes gesing; Vedder is geheel en al onmusikaal; hy kan dus hierdie taal nie behoorlik leer nie. Dus pas hy ook nie vir China nie!"
Ná die komiteevergadering is Vedder meegedeel dat hy na Swakopmund moes gaan en voorlopig eers by ou sendeling Boehm op [[Walvisbaai]] sou loseer. Maar omdat daar ook [[Nederlands]] en [[Engels]] gepraat is, moes hy eers na [[Nederland]] gaan om daar Hollands te leer en dan weer na [[Londen]] om Engels te leer. Die vergadering waarop hierdie besluit geneem is, het in Augustus 1903 plaasgevind en die datum vir Vedder se vertrek na Suidwes-Afrika is vir Desember vasgestel. Dit was al tyd wat hom toegestaan is om twee vreemde tale te leer, maar in dié korte tydjie het hy met sy studie van Hollands so goed gevorder dat hy met gemak in Hollands kon preek.
=== Aankoms in Afrika ===
Op [[28 November]] [[1903]] vertrek Vedder aan boord van die ''Helene Woermann'' na Duits-Suidwes-Afrika.<ref name="who" /> Op [[27 Desember]] [[1903]] het Vedder en sendeling Eisenberg op die strand by Swakopmund aan wal gestap en die 30 km na Walvisbaai te voet afgelê. Daar in die ou houtkerkie van Walvisbaai het hy sy eerste diens in Afrika gehou. Hy het Hollands gepraat en die skoolmeester het in Nama getolk. Van Walvisbaai af het Vedder saam met 'n Hollander, eerw. Nijhof, na Rooibank in die bedding van die Kuisebrivier gegaan. Daar het 'n klompie armsalige Khoi gewoon en Vedder wou hul taal leer. 'n Betroubare leerboek oor die Namataal het egter nog nie bestaan nie. Van hand tot hand het die notas van 'n paar taalbegaafde sendelinge gegaan en Vedder se eerste werk was om die dik boek af te skryf. In Februarie 1904, ses weke ná die uitbreek van die Herero-oorlog, het Vedder die geleentheid gekry om na [[Karibib]] te gaan. Sendeling Elger het hom losies en onderrig in die Hererotaal belowe. Die reis met die dwergtreintjie op die ou smalspoor van Swakopmund na Karibib het twee dae geduur, want snags het die treintjie stilgestaan. Hoewel hy dus aangewys is om onder die Topnaars, 'n [[Nama]]stam van [[Walvisbaai]], te arbei, het hy een jaar lank op die sendingstasies Scheppmannsdorf, [[Karibib]] en [[Otjimbingwe]] gewerk waar hy Nama, Hererotale en Osjindonga aangeleer het.
Op Karibib het Vedder verneem dat ou [[Johanna Gertze|Johanna]] nog lewe en in die swart woongebied woon. Dit was die Swart Johanna wat in Gütersloh so 'n indruk op sy moeder gemaak het en onwetend die meeste daartoe bygedra het om van hom 'n sendeling te maak. Hy het haar gaan besoek. Sy het heeltemal alleen in die laaste huisie in die Bergdamara-“lokasie” gewoon. Ou Johanna was 'n buitengewoon begaafde taalkundige. Van jongs af het sy saam met [[Carl Hugo Hahn]] deur [[Namakwaland]] en die [[Kaapkolonie]] gereis. Sy kon Nama, Otjiherero, Afrikaans, Engels en Duits vlot praat en het later onderwyseres op Otjimbingwe geword. Hahn het haar eers op 20-jarige leeftyd gedoop. Sy is later getroud met 'n Baster, Johannes Gertze, vir wie sy baie kinders gebaar het. Op haar oudag het sy die beroemdste vroedvrou in die hele omgewing van Karibib, Otjimbingwe en [[Omaruru]] geword, ook by die wit mense, want haar netheid, bekwaamheid en betroubaarheid was welbekend. Van Karibib af het Vedder na die sendeling Johannes Olpp op Otjimbingwe gegaan, om deur dié groot kenner van die Namataal verder onderrig te word.
=== Vestiging op Swakopmund ===
[[Lêer:Landingsplek, Swakopmund, 1905.jpg|duimnael|370px|'n Pier van hout is in 1905 op Swakopmund gebou, 'n jaar nadat Vedder hier aan wal gestap het.]]
In Januarie 1905 het Vedder hom op [[Swakopmund]] gevestig waar hy die [[Namas|Nama]]-hawewerkers en Herero-krygsgevangenes bearbei het. Aanvanklik het laasgenoemde onder toesig van 'n soldaat kerk toe gekom; maar later is hulle toegelaat om alleen te gaan. Hulle het egter heel gou geweet hoe om van hierdie toegewing misbruik te maak en tot ergernis van die owerheid rond te loop pleks van kerk toe te gaan. Hiervoor het Vedder die skuld gekry. Hy het die saak ondersoek en gevind dat as die Herero's “passiona” gaan vra die soldate gemeen het dat hulle na die “mission” wil gaan. In hul onkunde het hulle die heidens dan 'n pas gegee – om te gaan rondloop. Vandat Vedder op die saak ingegaan het, het die soldate egter geweet dat as 'n Herero “passiona” vra hy nie wil kerk toe gaan nie, maar dat as hy 'n pas vra om na die “mission te gaan”, hy weer nie wil rondloop nie. Die swak lewensomstandighede van hierdie Herero's het hom diep getref en deur taktvolle onderhandelings met die militêre owerheid het hy daarin geslaag om hul omstandighede aansienlik te verbeter.
Op Swakopmund het Vedder in 'n klein huisie gewoon wat sendeling Hammann van vloerplanke gemaak het. Hierdie eerste [[pastorie]] van Swakopmund het kompleet soos 'n groot kis gelyk. Die buurt was alles behalwe aangenaam. Agter die kis was daar 'n kroeg, waarin aankomende en vertrekkende soldate 'n groot deel van hulle loon kwytgeraak het. Tot laat in die nag het hulle daar gedrink, gesing en gedobbel. Voor die kis het 'n groot skuur gestaan, waarin meer as 100 Ovambo-arbeiders geslaap het. Soggens het hulle hul komberse uitgedra en op die sand in die son gaan oopgooi, om sodoende van die lastige sandvlooie ontslae te raak. Die vlooie het dan, as die wêreld vir hulle te warm word, van die komberse afgespring en by die kis ingespring. Soos destyds nog die gebruik was, het Vedder sy landgenote in sy pluiskeil en manel besoek; maar die gevoel teenoor die sendelinge was nie goed nie. Hulle is min of meer as medepligtiges aan die onverwagte Herero-opstand beskou. Net een enkele jong tolbeampte het op sy beurt weer by die sendeling besoek afgelê.
Hy het 'n dagskooltjie geopen vir die kinders van swart mense, met aandklasse vir dopelinge begin en terselfdertyd ’n [[Nama]]-grammatikaboekie geskryf, asook ’n handleiding vir die dopelinge. Daar was nog geen kerk op Swakopmund nie en Vedder sou sy intreepreek voor die Duitsers in die magistraatshof hou. Die diens is in die plaaslike koerantjie aangekondig, kennisgewings is orals deur die polisie aangeplak en by die huise afgelewer; maar die enigste mense wat vir die diens opgedaag het was die distrikshoof, dr. Fuchs, en sy vrou. Verleë het die arme sendeling en sy twee toehoorders maar weer huis toe gestap. Maar die sendeling het nie moed verloor nie, en daarby was hy 'n goeie mensekenner. Hy het na maj. Friederichs gegaan en hom sy dienste as militêre prediker aangebied. Sy aanbod is aanvaar. Daar was toe ruim duisend soldate op Swakopmund. Sommige van hulle was op pad na Duitsland, ander weer na die front en nog ander was daar vir herstel van gesondheid. Hierdie duisende soldate, van wie 'n groot aantal nog tot laat die vorige nag in die kroeg gebras en gedobbel het, moes die volgende Sondag mooitjies almal vir militêre godsdiensoefening toetree onder begeleiding van die militêre orkes. Vir die burgerlike besoekers was daar sitplekke ingerig en . . . hulle het nie net na daardie diens gekom nie, maar ook al die daaropvolgende dienste bygewoon. So is deur sy toedoen die [[Evangelies-Lutherse Kerk in Namibië (DELK)|Duitse Evangelies-Lutherse gemeente]] op Swakopmund gestig, waarvan hy die eerste predikant was. Die eens veragte sendeling het in die grootste harmonie met sy kerkraad saamgewerk. Hy het op Swakopmund heel gou ’n plek in die hart van die Duitse gemeenskap verower, wat hy later in sy lewe in 'n nog groter mate gevul het.
=== Verhuising na Omaruru ===
[[Lêer:Missionshaus in Omaruru.jpg|duimnael|regs|270px|Die Missionshaus (sendinghuis) op Omaruru is opgerig in 1890.]]
Ná beëindiging van die oorlog het Vedder na [[Omaruru]] verhuis waar hy die Bergdama-gemeente bearbei het. Hy het die bestaande [[Nuwe Testament]] in [[Nama]] hersien en persklaar gemaak en het ook 'n Bybelgeskiedenis van die [[Ou Testament]] in die Namataal geskryf.
Op ’n konferensie van sendelinge in Hereroland is besluit om weer 'n opleidingskool vir naturelle-onderwysers en evangeliste op te rig. In 1864 het [[Carl Hugo Hahn]] 'n begin met so 'n skool op Otjimbingwe gemaak. Later is die Augustineum na Okahandja verplaas. Maar toe die sendeling Viehe oorlede is, was daar niemand om sy plek as hoof van die skool in te neem nie. Toe die Herero-opstand kort daarna uitbreek, het die hele sending in Suidwes in 'n bedenklike posisie verkeer. Op Otjimbingwe het ou sendeling Bernsmann die sendinggeboue as weeshuis vir Herero-kinders gebruik wat oorlogswesies geword het. Op Okahandja het die Augustineum weer as skool vir halfbloed-kinders gedien. Maar in die noorde, naby [[Tsumeb]], het die sending die plaas Gaub besit, wat waterryk was en goeie, vrugbare landbougrond gehad het. Die boer in Vedder het op daardie konferensie weer wakker geword en hy het voorgestel dat die opleidingskool na Gaub verplaas word. Hy het daarop gewys dat hulle op Gaub hul werk ongestoord sal kan voortsit en dat hul skool buitendien in 'n groot mate selfonderhoudend gemaak sal kan word. Sy voorstel is aangeneem en hy is aangewys as hoof van die nuwe opleidingskool te Gaub. Maar voor hy met sy opleidingswerk kon begin, moes hy eers 'n ander opdrag uitvoer. Hy moes vir 'n halfjaar op [[Omaruru]] gaan woon en daar opnuut 'n Bybelse Geskiedenis in die Hererotaal skrywe om as skool-Bybel te dien. Dan moes hy ook die Nuwe Testament deeglik hersien en vir 'n nuwe druk persklaar maak.
=== Verblyf op Gaub ===
In Mei 1911 het Vedder toe wel na die sendingstasie Gaub verhuis waar hy 'n begin gemaak het met die opleiding van Nama- en Herero-onderwysers en -evangeliste. Die kursusse vir albei groepe sou oor drie jaar strek en hy moes self die leerplanne opstel. Hy het die klem op die onderrig van die moedertaal en godsdiens laat val asook die aanleer van [[Duits]], die destydse amptelike taal. Die inrigting moes sover moontlik selfonderhoudend wees; gevolglik het die leerlinge soggens formele onderrig ontvang en namiddae met die boerdery gehelp. In die voorjaar van 1914 het die eerste groepie kwekelinge die kursus voltooi. 'n Aantal [[San]]gesinne wat hulle ook op Gaub gevestig het, het Vedder die geleentheid gebied om ’n Khoekhoen-dialek aan te leer en om 'n studie van hul sedes en gewoontes te maak. In die winter van 1914 het Vedder op versoek van sy genootskap 'n uitgebreide reis per ossewa deur die [[Kaokoveld]] onderneem om ondersoek in te stel na die moontlikheid om sendingstasies in die gebied op te rig.
Ná die Suidwes-veldtog (1915) tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die [[Suid-Afrika]]anse besettingsmag die inrigting gesluit, maar Vedder is toegelaat om met die bearbeiding van die Dama voort te gaan en hul gewoontes en leefwyse te bestudeer.
== Ná die Eerste Wêreldoorlog ==
[[Lêer:Heinrich Vedder in sy studeerkamer op Okahandja, 1949.jpg|duimnael|regs|220px|''[[Huisgenoot]]'' het op [[1 Julie]] [[1949]] 'n artikel oor Vedder geplaas met die oog op sy 73ste verjaardag twee dae later. Hier poseer hy in sy studeerkamer op [[Okahandja]].]]
=== Werk op Okahandja ===
[[Lêer:Kirche von Okahandja erbaut 1870.jpg|duimnael|links|300px|Die Rynse sendingkerk op Okahandja is in 1870 opgerig.]]
In 1919 is Vedder na Duitsland gedeporteer waar hy hom by sy vrou wat haar reeds sedert 1914 aldaar bevind het, aangesluit het. 'n Paar moeilike jare het vir die gesin aangebreek en Vedder het sy karige salaris met skryfwerk en voorlesings aangevul. Hy het vir 'n beroep na 'n Duitse gemeente in Suid-Amerika bedank, aangesien hy nie sy bande met die [[Rynse Sendinggenootskap]] wou verbreek nie.
Gelukkig vir sy aangenome vaderland is hy in 1922 op aandrang van die Kaapse NG Kerk toegelaat om na SWA terug te keer,<ref>Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> waar hy opnuut met die opleiding van onderwysers en evangeliste belas is – dié keer by die Augustineum-opleidingskool, net buite Okahandja. Met sy kenmerkende geesdrif en werkywer het hy die geboue by dié inrigting opgeknap, 'n studiereis na die Unie onderneem, [[Afrikaans]] (sy agtste taal) aangeleer en in samewerking met die Mandaat-administrasie die leerplanne opgestel. Die daaropvolgende 20 jaar het hy aan die hoof van die Augustineum gestaan waar hy onder meer alle godsdiensonderrig persoonlik behartig het.
In 1937 is hy verkies tot president (Präses) van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in Suidwes en ná die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die presidentskap van die Duitse Evangelies-Lutherse gemeentes ook aan hom toevertrou. Albei ampte het hy met groot onderskeiding beklee. Met die oorname van die Augustineum in 1944 deur die Suidwes-administrasie is die 68-jarige Vedder gepensioeneer. Hy het hom in 'n klein sendingwoninkie op Okahandja teruggetrek waar hy hom hoofsaaklik op skryfwerk toegelê en onder meer sy herinneringe onder die titel "Kurze Geschichten aus einem langen Leben" (1953) te boek gestel het.
=== Pleitbesorger vir Duitse Suidwesters ===
In die eerste naoorlogse jare het Vedder as pleitbesorger vir die belange van die Duitssprekendes in Suidwes na vore getree en by twee agtereenvolgende geleenthede as leier van 'n afvaardiging na die eerste minister opgetree: in 1947 na genl. [[Jan Smuts|J.C. Smuts]] en in 1949 na dr. [[D.F. Malan]]. In 1950 is hy deur die goewerneur-generaal-in-rade as senator benoem om die belange van die inheemse volke in die senaat van die [[Unie van Suid-Afrika]] te behartig, 'n taak wat hy agt jaar lank met groot onderskeiding uitgevoer het. Met die opening van die Unie-parlement deur die goewerneur-generaal, dr. [[E.G. Jansen]], op [[19 Januarie]] [[1951]] het die ses verteenwoordigers van Suidwes-Afrika, wat op [[30 Augustus]] [[1950]] verkies is, die eerste keer hul plek in die Volksraad ingeneem. In die Senaat is die mandaatgebied deur vier senatore verteenwoordig. Al 10 die nuwe lede van die Unie-parlement was lid van die [[Nasionale Party]], behalwe Vedder, wat indertyd beskryf is as "die eerbiedwaardige Duitse sendeling, volkekundige en geskiedskrywer, wat deur die regering benoem is om sy besondere kennis van die inboorlinge".<ref>{{af}} Böeseken, A.J. 1965. ''Die nuusbode''. Kaapstad: Nasou Beperk.</ref>
In 1958 is hy as gevolg van 'n motorongeluk genoodsaak om uit dié amp te bedank.
== Skryfwerk ==
Vedder se dienstyd aan die Augustineum het saamgeval met die vrugbaarste periode in sy lewe as skrywer. Hy was 'n hoogs intelligente persoon met 'n skerp waarnemingsvermoë en het oor ’n groot aantal wyduiteenlopende onderwerpe geskryf, onder meer oor teologie, geskiedenis, taal- en volkekunde. Daarbenewens het verskeie avontuur- en kinderverhale van hom ook die lig gesien. Baie van sy geskrifte het as artikels in oorsese en Suidwes-tydskrifte verskyn soos die "Afrikanischer Heimatkalender" (die jaarboek van die Lutherse Kerk in SWA), die "Journal der S.W.A. wissenschaftliche Gesellschaft", "Berichte der Rheinischen Mission en Zeitschrift für Kolonialsprachen".
Op die gebied van die volkekunde is sy publikasies "Die Bergdama" (1923), "Die Bergdama in Südwestafrika" (1923) en sy bydraes oor die Nama en Herero in "The native tribes of South West Africa" (1928) waarvan hy in samewerking met C.H.L. Hahn en L. Fourie medeouteur was, nog dekades lank as standaardwerke op dié gebied beskou. Eweneens het sy artikels oor die Herero-, die Nama- en die Khoekhoen-taal 'n groot bydrae gelewer tot 'n kennis hiervan. ook van belang is die groot getal kinderleesboekies, skoolboekies en godsdienstige werkies wat in Herero en Nama uit sy pen verskyn het.
Vedder was 'n meester van die vertelkuns en sy temas het hy gevind in [[Namibië]] self, met al sy misterie, sy mense, sy flora en fauna. In dié verband sal hy veral onthou word vir sy twee bundels "Am Lagerfeuer; Geschichte aus Busch und Werft . . ." (1938) en "Am Lagerfeuer der Andern . . . " (1938).
In opdrag van die Administrasie van SWA het hy in 1926 onderneem om 'n algemene geskiedenis van dié gebied te skryf. Hy het waardevolle dokumente met betrekking tot die vroeë geskiedenis van Suidwes wat in die argief van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in [[Barmen]] bewaar word, laat kopieer en later in 28 bande laat inbind onder die titel "Quellen zur Geschichte von Südwestafrika". Die eerste deel van die algemene geskiedenis, "Das alte Südwestafrika", het in 1934 verskyn en hoewel die werk nie sonder tekortkominge is nie, bly dit steeds die belangrikste standaardwerk oor die voorgeskiedenis van [[Namibië]]. 'n Afrikaanse vertaling daarvan het in 1937 verskyn en 'n verkorte Engelse weergawe in 1938.<ref>Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Vedder het 'n tweede, asook 'n derde deel van die werk beplan, maar weens gebrek aan tyd het hy nooit daarmee begin nie.
Hy het ook 'n bydrae oor die Duitse bewind en die militêre besetting van SWA vir die 1936-uitgawe van "The history of the British empire" gelewer en in 1928 "Einführung in die Geschichte Südwestafrikas", 'n werkie vir skoolgebruik, gepubliseer. Vedder se belangrikste godsdienstige publikasie is "Die Hauskapelle", wat daelikse gewyde oordenkings bevat en 20 bande beslaan. Hy was ook digter, veral van gewyde liedere, waarvan oor 'n duisend in die reeks "Sonntagsglöcken" verskyn het.
== Breër deelname en eerbewyse ==
[[Lêer:Heinrich Vedder 15c-posseël.jpg|duimnael|links|170px|Twee posseëls, een van 3c en een van 15c, is in 1966 in [[Suidwes-Afrika]] uitgereik ter viering van Vedder se 90ste verjaardag.]]
Vedder, as gerespekteerde sendeling in die mandaatgebied, is gevra om op [[23 Augustus]] [[1923]] die oorskot van die [[Herero|Herero-opperhoof]] [[Samuel Maharero]] op [[Okahandja]] te begrawe nadat dit daarheen gebring is uit [[Serowe]] in [[Betsjoeanaland]], waar hy op [[14 Maart]] daardie jaar oorlede is nadat hy uit Suidwes-Afrika gevlug het omdat die Duitse koloniale hom en sy onderdane in die [[Slag van Waterberg]] totaal verslaan het.
Vedder het in verskeie instansies gedien: van 1926 tot 1947 was hy die verteenwoordiger van die [[Rynse Sendinggenootskap]] in die Kirchenbundesrat van die Duitse Evangelies-Lutherse Kerk; hy was lid van die wetenskaplike vereniging van SWA van die totstandkoming van dié liggaam tot 1938, toe hy as erelid verkies is; en van 1949 tot 1954 was hy lid van die Historiese Monumentekommissie van SWA.
In 1924 het die [[Universiteit van Pretoria]] hom die leerstoel in Afrikanistiek – met volkekunde, taalwetenskap en godsdiensleer as vakke – aangebied, maar hy hat dit van die hand gewys. 'n Erepos aan die Universiteit van Kalifornië het hy ook van die hand gewys omdat sy eenvoudige swart toga in Suidwes-Afrika vir hom meer werd was as die helderkleurige bloue wat Kalifornië hom wou laat dra. 'n Uitnodiging om in Duitsland as sending-inspekteur op te tree, kon hom ook nie uit Suidwes lok nie.<ref>{{af}} Von Moltke, J. ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', 1 Julie 1949.</ref>
Hy het verskeie toekennings ontvang: in 1911 het die Duitse Ryksregering die Königliche Kronenorde, vierde klas, aan hom verleen vir sy werk onder die inboorlingstamme van SWA en in 1925 het die Universiteit van Tübingen 'n ere-D.Phil.-graad aan hom toegeken vir sy volgehoue navorsing in verband met die Bergdama. In 1948 het hy 'n D.Litt.-graad (honoris causa) vir sy navorsing oor die inheemse tale van SWA ontvang van die [[Universiteit van Stellenbosch]] en in 1961 het die Afrika-instituut hom erelidmaatskap aangebied. Op sy negentigste verjaarsdag (1966) is 'n drie- en 15-sent-posseël met sy afbeelding daarop in SWA uitgereik.<ref>{{en}} Heffermann, Lutz. 1990. ''The South African Colour Catalogue 1990''. Johannesburg: International Philatelic Service.</ref> Hy is op Okahandja begrawe.
== Gesinslewe ==
[[Lêer:Heinrich Vedder en gesin se graf.JPG|duimnael|regs|270px|Die Vedder-gesinsgraf op [[Okahandja]].]]
Hy het voor sy vertrek uit Duitsland na SWA (1903) aan 'n Rooikruisverpleegster, Lydia Schickum, verloof geraak. In 1905 het sy na Swakopmund gekom waar hulle getroud is. Vier kinders is uit die huwelik gebore. Volgens die grafsteen op die Vedder-gesin se graf in die begraafplaas op Okahandja, is Lydia Vedder oorlede in 1943. Hul dogter Ruth is gebore in 1908 en oorlede in 1927, dogter Esther gebore in 1911 en oorlede in 1981 en seun, Martin, gebore in 1912 en oorlede in 1945. Besonderhede van die vierde kind ontbreek.<ref>{{en}} [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=2242348 Die grafsteenversameling van die Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, URL besoek op 12 April 2016.</ref>
== Bronne ==
* {{af}} Beyers, C.J. (hoofred.). 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel IV. Durban: Butterworth & Kie (Edms) Bpk.
* {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
* {{en}} [http://exampapers.nust.na/greenstone/cgi-bin/library.cgi?e=d-01000-00---off-0dna--00-1----0-10-0---0---0direct-10----4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-3-1-00-00--4--0--0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=dna&cl=CL2.16.29&d=HASH91fbf5695fd8f23e8ab07b Besonderhede van die Lutherse sendingkerk op Swakopmund wat Vedder ontwerp het]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 12 April 2016.
* {{en}} [http://www.klausdierks.com/images/Namibia_Otjozondjupa_Okahandja_Vedder_1.JPG 'n Foto van Vedder se nederige sendelingshuisie op Okahandja]. URL besoek op 13 April 2016.
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Vedder, Heinrich}}
[[Kategorie:Geboortes in 1876]]
[[Kategorie:Sterftes in 1972]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]]
[[Kategorie:Sending in Suider-Afrika]]
c0imrn4p13tv9srhqny1oc29hi0ty95
Gebruiker:Qusai abuain
2
109795
2909114
1445068
2026-06-03T15:42:04Z
~2026-33122-13
208805
المحامي قصي العيون
2909114
wikitext
text/x-wiki
)قصي محمد علي العيون ( ابوعين
اردني الجنسية
مواليد مدينة اربد بتاريخ
°6/3/1975
يحمل درجة الدكتوراه في القانون العام وله العديد من الابحاث والمؤلفات منها كتاب شرح احكام الجنسيةلاردنية و يعمل محامي ورئيس لجمعية بوابة التنمية للدراسات والابحاث والتدريب ناشط بحقوق الانسان وعمل على تاسيس جمعية بوابة التنمية للدراسات والابحاث والتدريب التي مقرها شمال الاردن وهي جمعية تعنى بحقوق الانسان وتطبيق الاتفقيات الدولية وتهدف هذه الجمعية الى ان تكون بوابة للتنمية في شمال الاردن
kl4xpn4tyc05z5664gec787v6ybjdcy
Harry Potter: Die boekreeks as jeugletterkunde
0
112957
2909214
2908154
2026-06-04T08:30:20Z
Jcb
223
2909214
wikitext
text/x-wiki
In die artikel [[Harry Potter: Die insluiting van die boekreeks in die onderrig van Afrikaans]], is dit duidelik dat die [[Afrikaans]]sprekende leser deur middel van die [[Harry Potter]]-boekreeks (hierna HP genoem) blootgestel word aan 'n ryk erfenis van kultuurskatte in die (meestal Engelse) fantasietekste wat in die reeks verweef is. Indien dit waar is dat dié reeks leerders opnuut laat belangstel in lees, is dit 'n gulde geleentheid om hulle verder te stimuleer en te verwys na ander verhale wat in die intertekste uit genoemde literêre genres aangeraak word.
Die doel van hierdie artikel is om opvoeders van Afrikaans in die Intermediêre en Senior skoolfases bekend te stel aan 'n oorsig van besprekings oor die literêre genres waarbinne die HP-boeke gelees kan word deur middel van intrinsieke kriteria in literêre tekste,<ref name=":26">Van der Merwe, C.N. & Viljoen, H. 1998. ''Alkant olifant. 'n Inleiding tot die literatuurwetenskap.'' Pretoria: J.L. van Schaik.</ref> sowel as relevante intertekste en toepaslike voorbeelde.<ref>Kruger, E. 2003. Harry Potter (II): Intertekstualiteit en literêre genres van die reeks. ''Tydskrif vir Taalonderrig,'' 37(2):197-214.</ref> Die bedoeling hiervan is om opvoeders toe te rus met agtergrondkennis, sodat hulle in staat is om leerders se kritiese geletterdheid te ontwikkel deur die kultuur en kennis wat die teks bied te problematiseer, te weeg en te beoordeel.<ref name="bean">Bean, T.W. & Moni, K. 2003. Developing students' critical literacy: Exploring identity construction in young adult fiction. ''Journal of Adolescent & Adult Literacy,'' 46(8):638-648.</ref> Opvoeders staan voor die taak om leerders te begelei en hulle uit te daag om krities te dink oor die voorafbepaalde intertekste sodat hulle hul persoonlike identiteit kan konstrueer deur die verbande wat die letterkundige tekste bied.
== Intertekstualiteit en literêre genres in die ''Harry Potter''-boekreeks ==
=== Intertekstualiteit ===
Die Latynse woord ''intertexo'' beteken verweef ("interweave") of deurvleg ("intertwine"). Dit is dus 'n strategiese proses waardeur die vermenging van alle tekste (insluitend die lesers se kognitiewe tekste) bewerkstellig word.<ref name=":0">Harty, E.R. 1985. Text, context, intertext. ''Tydskrif vir Literatuurwetenskap,'' (12):1-13.</ref>
Die filosoof Derrida vestig die teoretikus se aandag daarop dat hy die grense in ag moet neem as hy 'n teks wil benader. Derrida gaan verder deur te sê dat die teks wel gou sy eie aanvanklike grense oorskry en daarom is 'n teks ''"no longer a finished corpus of writing... but a differential network, a fabric of traces referring endlessly, to something other than itself to other differential traces"''.<ref name=":0" />
'n Interteks kan gedefinieer word as "'' 'n dinamiese, oop, onbegrensde, diffuse versameling linguistiese eenhede wat as versameling vir homself 'n labiele ruimte afgegrens het tussen, en in wrywende wisselwerking met, ander tekste''".<ref name=":1">Nolte, E. 1989. Die teks as interteks: 'n paradoks ('n misleidende artikel). ''Tydskrif vir Literatuurwetenskap,'' 5(1):1-27.</ref> Daar word in hierdie artikel nie net op die eksplisiete intertekste gekonsentreer nie, maar ook op die implisiete en versweë intertekste in die HP-boekreeks.
'n Studie oor [[intertekstualiteit]] bring 'n verandering in literêre studies as ’n reaksie teen die New Criticism, wat hoofsaaklik op tekste se intrinsieke faktore gekonsentreer het.<ref name=":1" /> [[Julia Kristeva]] kan gesien word as die persoon wat die term intertekstualiteit geïnisieer het, omdat sy sê dat 'n teks nie net in verhouding staan tot die taal waarbinne dit gerealiseer word nie, maar ook tot die ander tekste wat binne die ruimte van 'n teks bestaan. 'n Teks is 'n permutasie van tekste, 'n intertekstualiteit: ''"in a space of a given text, several utterances, taken from other texts, intersect and neutralize one another"''.<ref name=":1" />
Elke teks is eintlik 'n interteks en ander tekste is in verskeie vorms en op verskillende vlakke daarin teenwoordig: ''"every text is a new fabric woven out of bygone quotations"''.<ref name=":1" /> Intertekstualiteit is 'n voorvereiste vir 'n teks: ''"it is a general field of anonymous formulas whose origin is seldom identifiable, of unconscious or automatic quotations given without quotation marks" -'' dit is die intertekstualiteit van fiksie – ’n teks se verhouding tot ander tekste – wat fiksie leesbaar maak.<ref name=":1" /> Elke teks is dus 'n interteks van 'n ander teks en dit moenie met die oorsprong van die teks verwar word nie.<ref name=":0" />
Die vraag is nie watter intertekste die outeur beïnvloed het nie, maar watter tekste en kontekste die leser beïnvloed.<ref name=":0" /> Die [[Intertekstualiteit|interteks]] behels alles wat relevant is tot lees en tekstuele analise, insluitend die konteks.
Die HP-boekreeks is 'n "''vernuftige en verbeeldingryke ineengeweefdheid van ’n aantal temas …'' ''en tekste"''.<ref>Van der Walt, H. 2002. Die fantasiewêreld van Harry Potter, ons en ons kinders. ''Kerkblad,'' 16 Januarie.</ref>Daar is ooreenkomste met die ''Aspoestertjie''-tema en ander Grimm-sprokies, ''Hägar die Verskriklike''-strokies, die draak en driekoppige dier, die eenhoring en sentour uit die Griekse en Noorse mitologie, Langenhoven se ''Brolloks en Bittergal'', die ''Liewe Heksie''-boeke, die orakel van Delphi, die ''Indiana Jones''-avonture en Janus, die tweegesig Romeinse god. [[J.K. Rowling]] word verder gesien as 'n waardige opvolger van fantasieskrywers soos Tolkien met ''The hobbit'' en ''Lord of the rings,'' Lewis met ''Cronicles of Narnia''<ref name=":2">McVeigh, D. 2002. Is Harry Potter Christian? ''Renascence,'' 54(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 8540650.</ref><ref name=":3">Schäufele, S. 2002. ''Harry Potter or his accusers: which is the enemy?'' [Intyds]. Beskikbaar: www.cesnur.org.</ref> en ook Ursula le Guin met die ''Earthsea-''trilogie.<ref name=":4">Ostling, M. 2003. Harry Potter and the disenchantment of the world. ''Journal of Contemporary Religion,'' 18(1):3-23.</ref> Die HP-boekreeks toon ook ooreenkomste met Dickens-karakters soos Huck Finn,<ref>Beck, B. 2002. The sunny side of life: Harry Potter, K-Pax, Bandits, and the forces of good in a wicked world. ''Multicultural Perspectives,'' 4(3) [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 6895029.</ref><ref name=":3" /> die bekende ''Wizard of Oz''<ref name=":2" /> en die middeleeuse Koning [[Arthur]].<ref>Kinzer, 2001. ''An improbable sequel: Harry Potter and the ivory tower'' [Intyds], 12 Mei. Beskikbaar: www.cesnur.org/2001/potter.</ref> Verder is daar ooreenkomste en binêre opposisies gevind word tussen die HP-boekreeks en Eoin Colfer se ''Artemis Fowl,'' wat in Ierland afspeel.<ref>Hunt, N. 2001. Harry Potter success spawns Artemis Fowl fever. ''Reuters'' [Intyds], 27 April. Beskikbaar: www.cesnur.org</ref> Harry is 'n goeie held terwyl Artemis 'n anti-held is – albei het magiese kragte, leef in 'n sekondêre wêreld van elwe, feë, dwerge en trolle, en moet onafhanklik grootword sonder die ondersteuning van ouers. Randall Garrett se ''Lord Darcy''-stories is ook intertekste van die HP-boekreeks, omdat daar in die ''Lord Darcy''-stories 'n wêreld uitgebeeld word waarin die magiese eintlik ''"rigorously established science"'' is, terwyl wat as "wetenskap" bekend staan, eintlik bygeloof is.<ref name=":3" /> Ander intertekste van die HP-boekreeks kom voor in die Nintendo's en ook in ander [[rekenaarspeletjie]]s, sowel as die magiese karakters en monsters van televisie- en videoprogramme waaraan kinders rondom die begin van die 21ste eeu blootgestel is.<ref>Ballard, S.B. 2000. Thoughts on Harry Potter: Wizardry, good and evil. ''Anglican Theological Review,'' 82(1). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 02913151.</ref>
Daar is ook duidelike intertekstualiteit met die moraliteit van Britse privaatskoolreekse van die ''Bildungsroman'' vanaf die [[Romantiek]]<ref name="clark">Clark, L. 2001. What is it about Harry Potter? ''Journal of Adolescent & Adult Literacy,'' 44(8) [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 4385768.</ref><ref>Ostling, M. 2003. Harry Potter and the disenchantment of the world. ''Journal of Contemporary Religion,'' 18(1):3-23.</ref> – veral die ''Tom Brown's School Days'' deur Thomas Hughes, waar skoollewe nie net 'n groei in kennis bied nie, maar veral ’n groei in selfkennis.<ref name=":5">McVeigh, D. 2002. Is Harry Potter Christian? ''Renascence,'' 54(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 8540650.</ref> Bekende ooreenkomste is die sporttradisies en kompetisie-mentaliteit tussen huise wat veronderstel is om karakter te bou, tipiese boelies (soos Draco Malfoy en Dudley Dursley), outoriteitsfigure, argetipiese heldefigure en skoolreëls wat gemaak is om gebreek te word.
Harry Potter het ook die Gotiese verhaal as interteks, 'n genre waarin een van die kenmerke ’n doelbewuste intertekstuele aanslag is.<ref>Jordaan, D. 1996. Om te ril of te gril: 'n bydrae tot die ontwikkeling van 'n teoretiese raamwerk vir die gruwelverhaal in Afrikaans. Universiteit van die Vrystaat, Bloemfontein. Referaat gelewer by ALV-kongres, 18-29 September.</ref> Hiermee word deurgaans ’n appèl gerig tot "''die leser se verwagtingshorison, veral sy kennis van genre-kenmerke en konvensies"''.<ref>Loock, I. 1994. Enkele gedagtes oor die gebruik van die Gotiese spanningsverhaal en vernuwing in die Afrikaanse roman. Universiteit van Port Elizabeth, Port Elizabeth. Referaat gelewer by ALV-kongres, 29 September – 1 Oktober.</ref> Dit is juis omrede die Gotiese intertekstualiteit dat die HP-boekreeks deurtrek is met psigologiese narratiewe, wat later bespreek sal word.
Vervolgens word gefokus op die mate waartoe die HP-boekreeks gelees kan word binne bestaande literêre tradisies, naamlik fantasie, die skoolreeksboek en die Gotiese spanningsverhaal.
== ''Harry Potter'' as literêre teks ==
Die literêre teks in eie reg bly die belangrikste komponent in onderrig en opvoeding, maar dit behoort nie in onderrigbeplanning as losstaande van die totale literêre kommunikasiesituasie gesien te word nie.<ref name=":6">Bosman, M. & Malan, C. 1987. ''Die beplanning van onderrig in die Suid-Afrikaanse letterkunde''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Daar moet in ag geneem word dat daar deurgaans sprake is van ’n ingewikkelde aantal kodestelsels waarin die senders- en ontvangerskodes naas dié van die literêre boodskap van groot belang is. Hierdie benadering is stimulerend vir ’n leerder omdat hy voel dat hy in die taalklaskamer oor "diep" volwasse dinge praat.
Die taal en styl van die voorgeskrewe werk moet telkens van ’n voortreflike of navolgenswaardige gehalte moet wees.<ref>Rossouw, E. 1972. Literatuuronderwys in Afrikaans op hoërskoolvlak''.'' Ongepubliseerde M.A.-tesis, Universiteit van Natal, Pietermaritzburg.</ref> Die linguistiese verwikkeldheid van die teks speel ’n rol.<ref name=":26" /> Janie Oosthuysen se uitstekende vertaling van die HP-boekreeks (waarvoor sy die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] se prys vir vertaalde werk in 2002 ontvang het) dra op 'n besondere wyse by tot woordgenot en leesplesier en doen geensins afbreuk aan die oorspronklike tekste se woordhumor nie.
Die Werkkomitee: Tale en Taalonderrig van die RGN-ondersoek na onderwys beveel aan dat daar gewaak moet word teen die oorbeklemtoning van die literêre aspekte (soos styl en letterkundige genres, ensovoorts) ten koste van kommunikatiewe vaardighede.<ref name=":6" /> Daar moet dus ’n balans wees tussen die letterkundige werk se gehalte en inhoud. Die vraag of die literêre teks verteenwoordigende waarde het, hang hiermee saam.
Voorts sal die HP-boekreeks binne fantasiekonvensies bespreek word.
== ''Harry Potter'' as fantasieverhaal ==
Fantasieverhale is reeds sedert die Middeleeue en waarskynlik al van nog vroeër af oorgedra van generasie tot generasie. Mense wou sekere optredes en gebeure verklaar en het in menige gevalle die bonatuurlike as verduideliking daarvoor aangebied. Towenaars en hekse is beskuldig en gebruik as die verklaring vir allerhande gebeure. Fantasieverhale het daaruit ontstaan en vandaar ontwikkel tot verhale en sprokies.
Die woord "fantasie" is afgelei van die Latynse phantasticus wat verder teruggevoer kan word na die Griekse woord wat “dit wat sigbaar gemaak word” beteken<ref name=":7">Steenberg, E. 1987. ''Fantasie en die kinderboek''. Pretoria: HAUM.</ref> Die skrywer van die HP-boekreeks kan in een asem saam met die groot skeppers van klassieke fantasieë soos Tolkien, Lewis, Alexander en Le Guin genoem word.<ref>Le Roux, M. 2000. Afrikaanse 'Potter' is welkome oplewing. ''Burger,'' 10 Mei.</ref> (Hoë) fantasie word gekenmerk deur volwassewording wat uitgebeeld word met "a seriousness of tone, importance of theme, characters of noble birth or lineage… emphasis on magic and mystery… and a generally clear presentation of good and evil, right and wrong".<ref name=":8">Sullivan, 1992. Fantasy. In D. Butts (red.). ''Stories and society. Children's literature in its social context.'' Londen: Macmillan. bl. 97-111.</ref> Alhoewel daar "an almost total lack of technology and machinery as effective devices in the action" is,<ref name=":8" /> is dit veral op hierdie terrein dat Rowling in 'n tegnologiese eeu die fantasie-genre laat herleef.<ref name=":9">Ostling, M. 2003. Harry Potter and the disenchantment of the world. ''Journal of Contemporary Religion,'' 18(1):3-23.</ref>
Daar is ’n hele aantal temas in die HP-tekste verweef.<ref name=":5" /> ’n Paar van hierdie temas is dié wat handel oor die stryd tussen goed en kwaad, toordery en bo-natuurlike magte, fantasie en mites, verhoudings met familie en vriende, realiteit teenoor verbeelding en universele waardes soos eerlikheid, getrouheid, ensovoorts. Die krag van (hoë) fantasie is geleë in die mag om interne konflikte uit te beeld.<ref name=":8" /> Soos te verstane van ’n jeugboek, is die seksuele nie een van die temas in die HP-boekreeks nie, want Harry is nog "''maagdelik (so veronderstel/hoop die lesers)"''.<ref name=":10">Malan, C. 2001. ''Heldhaftige Harry en die heksejag'' [Intyds]. Beskikbaar: www.mweb.co.za/litnet/seminaar/potjag.</ref>
In hierdie artikel word gebruik gemaak van Huck<ref>Huck, C.S. 1976. ''Children's literature in the elementary school.'' New York: Holt, Rinehart and Winston.</ref> se omvangryke studie waarin sy die kenmerke van fantasiewerke opnoem en met voorbeelde uit die Engelse literatuur belig. Dit word aangevul deur die kenmerke genoem deur Steenberg<ref name=":7" /> en Brann<ref name=":11">Brann, J.L. 1992. The nature and function of fantasy in children's literature and the implications for book selection in libraries. Ongepubliseerde MA-tesis, Universiteit van Natal, Pietermaritzburg.</ref> en word direk met die HP-boekreeks in verband gebring:
=== Vreemde en ongewone werklikhede ===
Fantasie is 'n uitdrukking van vreemdheid, ongewoonheid en die onmoontlike, waardeur die aanvaarde idees van realiteit (in tyd en ruimte) deurbreek word.<ref name=":11" /> Deur die spel tussen die bekende en die onbekende ontlok fantasie-verwondering. In die HP''-''boeke maak die leser kennis met die primêre en sekondêre werklikheid. Harry se lewe by die Dursleys, sowel as al die ander Moggels (mense wat nie in toordery glo nie), is deel van die primêre werklikheid. Hogwarts-skool en Harry se lewe as towenaar vind plaas in die sekondêre werklikheid en dit is juis hierdie sekondêre werklikheid wat die misterie skep. Tog moet daar beide ontkenning sowel as bewaring van die primêre werklikheid moet wees, omdat fantasie 'n ''"tightly controlled level of cognitive impossibility"'' moet handhaaf om sodoende nie die leser te frustreer nie.<ref name=":11" />
Die grense tussen realiteit en fantasie word oorgesteek wanneer Harry vanuit die Moggelwêreld se stasieperron 9¾ na die towerwêreld gaan en weer aan die einde vir die vakansie na die Dursleys terugkeer. Die middelgedeelte, of fantasiedeel, waar die gebeure handel oor die stryd tussen goed en kwaad, word gereduseer tot die essensiële en gee uitdrukking aan waardes. Harry bevind hom gereeld in benarde situasies waaruit hy dan op verskeie (soms humoristiese) wyses loskom.
=== Verbeelde, mitiese koninkryke ===
Al is die terrein van fantasie dié van die onmoontlike, moet die dinge en gebeure in die sekondêre werklikheid tog moontlik wees, en daarom is dit belangrik dat daar ’n onderliggende logiese raamwerk is waarbinne fantasie opereer.<ref name=":11" /> Die ruimte in die HP-boeke behels meer as net plek en tyd en word gekenmerk deur die verdwyning van grense tussen werklikheid (realiteit = primêr) en droom (fantasie = sekondêr). Wanneer Harry Hogwarts toe gaan, verdwyn die grense tussen die realiteit (sy lewe by die Dursleys in die trapkamer) en fantasie. Die sekondêre fantasiewêreld word as’t ware vir die leser ’n ontvlugting van die primêre realiteitswêreld, die wêreld waarmee hy hom kan vereenselwig. So maak die leser kennis met Hogwarts as koninkryk van towenaars, die Orde van die feniks<ref name=":12">Rowling, J.K. 2003. ''Harry Potter and the order of the phoenix''. Londen: Bloomsbury.</ref> waar Dompeldorius heers, die Ministerie vir Towerkuns en Azkaban, die gevreesde plek waarheen towenaars verban word as hulle skuldig bevind word aan wandade.
=== Fantastiese dierekarakters en objekte ===
(Hoë) fantasie ontleen sy vorm en inhoud dikwels aan ouer literatuur.<ref name=":8" /> Dit is bekend dat Lewis, Tolkien, Le Guin en ander gebruik maak van die karakters, idees en konstrukte van mites, legendes en sprokies, om daarmee diepte en tekstuur aan hulle narratiewe te verleen. 'n Nuttige bron om al hierdie mitiese elemente in die HP-boekreeks na te slaan, is dié van Schafer.<ref>Schafer, E.D. 2003. ''Beacham Sourcebooks: Exploring Harry Potter.'' Osprey: Beacham Publishing</ref>
"Andersheid" (in die geval van diere en objekte in die HP-boekreeks) is 'n kenmerk van fantasie waartoe kinders begin aangetrokke voel vanaf die tyd wat hulle in Piaget se konkreet-operasionele ontwikkelingsfase is. Die rede hiervoor is dat fantasie aan hierdie jeugdige lesers "reversals of expectation" bied, wat hulle uitdaag om abstrak te dink, en dit ''"requires the reader's disbelief"''.<ref name=":11" />
=== Fantastiese vlugte ===
Die Weasley-broers vervoer Harry deur die lug met hul antieke ou blougroen motor<ref>Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die kamer van geheimenisse''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> – 'n interessante interteks van [[Ian Fleming]] se Chitty-Chitty-Bang-Bang, waar die Pott-gesin 'n magiese groen kar gery het. Harry en Hermien ry op die hippogrief se rug as hy hulle verlos van die Dementors,<ref name=":13">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die gevangene van Azkaban''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> wat weer herinner aan die ervaring van die karakters in die film The neverending story. Aksies in fantasie is altyd betekenisvol, omdat alles met mekaar verband hou of na iets anders verwys in 'n stelsel van magiese verhoudings.<ref name=":11" />
=== Eksentrieke karakters en ongerymde situasies ===
Karakters in die fantasie-verhaal het ’n definitiewe assosiasie met die mens, omdat die verhaal vir volwassenes of kinders bedoel is. Harry, as hoofkarakter, is menslik binne die fantasiewêreld. Soos die meeste karakters in fantasieverhale word hy aanvanklik nie baie vol uitgebeeld nie, omdat die verhaal in die eerste plek nie oor hom gaan nie, maar oor die waardes wat hy verteenwoordig. Harry toon egter in die vyfde boek<ref name=":12" /> duidelike tekens van aktiewe introversie wat tipies is van adolessensie – hy is dus geleidelik besig om puberteit te ontgroei. Die lesers kan met Harry identifiseer omdat hy soos hulle lyk, min of meer dieselfde ouderdom is, ’n bril dra, ’n vaal seuntjie is en ook met die primêre wêreld (die wêreld waar die Moggels leef) skakel.
Karakters in fantasieverhale ontwikkel gewoonlik min, maar kan ’n verheldering of verdieping van insig deurgaan.<ref name=":7" /> Fantasiekarakters kan ook dieper waarhede of lewensienings illustreer. Die hoofkarakter moet die leser oortuig en duidelike skakels met die primêre wêreld hê, iets wat Harry as weeskind wel doen, omdat kinders goed met hom kan identifiseer. So wen hy die leser se simpatie. Harry Potter is aan die begin 11 jaar oud en sy ouderdom maak ook vir leerders moontlik om met hom te kan identifiseer. Kinders kan ook ouer word saam met hom, en kinders in ’n chaotiese wêreld kan hulle vereenselwig met Harry wat in bepaalde stelsels sy eie waardes ontdek en toets.
Die feit Harry met elke boek ouer word en aan moeilike fisiese, emosionele en geestelike take blootgestel word, veroorsaak dat die intrige komplekser en ernstiger raak. Die boeke word al dikker en stel dus hoër eise aan lesers. Bibliotekaresse Glenda Irvine<ref name=":14">Irvine, G. 2003. Mamma, ek het 766 bladsye gelees! (resensie). ''Insig,'' Augustus:80.</ref> meen egter dat die statiese gesprekke en besprekings van die vyfde boek<ref name=":12" /> bo die emosionele en verstandelike vlak van selfs die mees begaafde jong leser is. Sy wonder of jong lesers ''"wie se ouderdom nog nie dubbelsyfers is nie"'' nog lustig saamlees en of 'n nuwe geslag lesers geduldig genoeg sal wees om een boek per jaar op die toepaslike ouderdom te lees.<ref name=":14" />
=== Magiese kragte ===
Daar is baie elemente van [[towery]] (die magiese) in die HP-boekreeks, tot so ’n mate dat baie kritici en boekresensies negatiewe kommentaar daaroor lewer. Kritici en resensente, in die besonder sommige Christene, beskou die reeks as kontroversieel en meen dat hierdie boeke en rolprente die okkulte as goed en gewens beskou.<ref>Lynn, R. 2002. ''Harry Potter'', e-pos aan E. Kruger [Intyds], 7 Desember.</ref> Towery word klaarblyklik op hierdie manier vergoeilik en selfs as wenslik voorgedoen. Voorheen was heksery en towery verbode en is dit paslik gestraf, maar deesdae word dit verheerlik en nagestreef.<ref>Meyer, D.J. 2000. ''The truth about "Harry Potter" before it hits South Africa'' [Intyds]. Beskikbaar: www.lasttrumpetministries.org
----</ref>
Tog word daar deur towery (as vergestalting van die magiese) iets in kinders geraak wat dieper is as dit wat sommer as populêr ("''hype''") afgemaak kan word. Die soeke na liefde en geluk en die stryd tussen die goeie en die bose word sterk deur towery beklemtoon. Selfs die gewildste sprokies het hekse as sentrale karakters en kinders het nog altyd belang gestel in die magiese en die vreemde, wat niks met heksery te make het nie.
’n Goeie voorbeeld van die magiese in HP-boeke is die simboliek van getalle. Die nommers 2,3,4 en 7 is simbolies. Twee is ’n belangrike getal in die boek – twee wêrelde, twee kante van mense, die Weasley-tweeling. Die trio van Harry, Ron en Hermien en ook die driekoppige dier suggereer die krag van drie. Hagrid klop ook drie keer aan Hogwarts se deur. Vier is ook simbolies, want die studente word in vier huise verdeel, dit is die aantal seisoene en die Dursleys bly in Ligusterlaan no. 4. Wat sewe betref, is daar 7 kinders in die Weasley-gesin, 7 spelers in ’n Kwiddiekspan en bly studente 7 jaar by Hogwarts.
Die bekende skrywer van fantasie, Ursula le Guin sê dat simboliek 'n belangrike rol speel in fantasie en dat die landskappe en karakters van fantasie dikwels 'n simboliese drama verbeeld en gelees kan word as ''"a map of the mind",'' waarin die teenstellings tussen karakters en plekke geïnterpreteer kan word as teenpole van integrasie en vernietiging binne die persoonlikheid.<ref name=":11" />
Towery in HP word verder uitgebeeld deur die karakters in gevalle waar daar altyd goeie of slegte gevolge vir ’n karakter bestaan, soos die betekenis van die varkstert vir Dudley. In 'n goeie jeugverhaal moet die positiewe of goeie karakter altyd oorwin<ref name=":7" /> en in al vyf die HP-boeke is dit presies wat gebeur. Daar bestaan ook streng wetmatigheid in fantasieverhale rondom toordery<ref name=":15">Neethling, J.S. 1977. ''Kinderletterkunde: sy aard en onderrig.'' Kaapstad: Maskew Miller.</ref> en in die HP-boekreeks is dit net by die Hogwarts-skool en net onder bepaalde omstandighede wat towery toegelaat word.
=== Spanning en die bonatuurlike ===
Spanning word geskep deur informasiegapings, uitsteltegnieke en oop plekke. Telkens laat die skryfster sekere inligting uit om spanning te skep. Aan die begin sê die skryfster iets oor die merk op Harry se voorkop, maar vir ’n lang ruk word dit nie weer geopper nie. Dit maak die leser nuuskierig en skep afwagting. Dikwels gebeur dit dat die leser iets weet, maar die karakters nie. 'n Voorbeeld hiervan is dat Harry eintlik ’n beroemde figuur in die towerwêreld is, maar hy besef dit nie. Dit skep ’n tipe angstige spanning by die leser, soos ook die onopgeloste situasies, wat volop is in die verhale. Die soektog na die geskiedenis van Nicolas Flamel<ref name=":16" /> word telkens onopgelos gelaat, juis om spanning te skep. Tydspronge is nie so volop in die eerste boek in die reeks nie; daar is wel ’n tydsprong van Harry as baba na Harry as elfjarige seun, maar buiten dit is die verhaal redelik chronologies, heel moontlik om dit vir kinders maklik genoeg te maak om dit te volg.
Die ruimte in die HP-boekreeks maak ’n deur oop vir bonatuurlike elemente – snaakse verskynsels soos bewegende trappe, mense wat kan toor, onsigbaarheidsmantels, magiese diere en selfs magiese sportsoorte – dit dra alles by tot die skep van spanning en ruimte. Bonatuurlike elemente maak ’n belangrike deel van die HP-boekreeks uit en daar is ’n groot aantal van hierdie elemente in die boeke teenwoordig: besems/motor wat kan vlieg, die driekoppige dier, portrette wat kan praat, towerkunsies, drake/eenhorings, uile wat briewe bring, mense wat in diere verander, ’n spieël wat ware begeertes kan wys, die Hogwarts Express-trein, ’n onsigbaarheidsmantel, poeier wat towenaars kan gebruik om vinnig deur ’n vuurherd van een plek na ’n ander te beweeg, ensovoorts.
=== Drome en die onderbewuste ===
'n Verdere kernelement van die fantasieverhaal is drome en die skakeling daarvan met die onderbewuste.<ref name=":7" /> Die mens se drange en begeertes sowel as pogings om probleemoplossings te vind, word uit die bewuste oorgeplaas na die onderbewuste en deur drome simbolies uitgesorteer. In die HP-boekreeks vind daar ’n skakeling met die onderbewuste plaas wanneer Harry van sy ma-hulle droom: telkens flits 'n herinnering aan die groen lig en merk op sy voorkop deur sy verbeelding. Die drome besit ’n nagmerriekwaliteit en bevat ook tekens van die absurde en die surrealistiese, want Harry is altyd bang ná die drome. Tog help die drome die leser om meer insig uit die verhaal te put. Verder dra dit ook daartoe by om die leser te help om die gevoel van die verhaal te verstaan en gebeurtenisse en hulle betekenisse te verklaar, asook om die agtergrond van die verhaal in konteks te plaas.
=== Vertellersperspektief ===
Die oogpunt of perspektief waaruit vertel word, is baie belangrik in ’n fantasieverhaal. ’n Volwasse verteller gee die gebeure só deur dat die leser bewus is van die volwassene se simpatieke meelewing en instemming sonder dat dit neerbuigend of moralisties is.<ref name=":7" /> Nie die primêre of sekondêre werklikhede moet minder- of meerderwaardiger as die ander wees nie; dit moet mekaar eerder aanvul. Dit lyk egter dikwels in die HP-boeke asof die primêre werklikheid ondergeskik is aan die sekondêre werklikheid, want daar word definitief neergesien op die Moggels.
Fantasie vereis ’n sesde sintuig: “''most adults leave it behind with their cast-off childhood''”.<ref name=":15" /> Die [[heksejag]] wat in die Suid-Afrikaanse gemeenskap rondom die HP-boeke manifesteer, het waarskynlik te make met die skadu-argetipe van “''negatiewe drifte en begeertes in onsself wat ons onderdruk en nie wil konfronteer nie''”.<ref name=":10" />
Rowling lewer met die HP-boekreeks kommentaar op fantasie as satiriese idee. Rowing vul haar wêreld met magiese kreature en lewende objekte, maar dat sy die konsep van 'n ''"inhabited world"'' satiriseer deur hierdie kreature met absoluut letterlike konkreetheid uit te beeld.<ref name=":9" /> Rowling lewer satiriese kommentaar lewer op enige iets wat reëls slaafs navolg word of magshonger is.<ref name=":5" /> 'n Voorbeeld hiervan is die patetiese huiself Knipogies ("Winky") wat sonder voorbehoud onderdanig is aan haar egosentriese eienaar Crouch.<ref name=":16">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die towenaar se steen''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref>
Rowling gebruik nie net satire om sosiale kommentaar op die huidige sosiale bestel te lewer nie, die HP-boekreeks bevat ook kenmerke van parodie. Daar bestaan 'n ambivalente verhouding tussen die parodie en die teikenteks, want ''"die stof/tema en struktuur van die oorspronklik teks (lees: genre) mag die objek van kritiek wees, maar dit vorm 'n geïnternaliseerde en integrale deel van die parodieteks"''.<ref>Pretorius, R. 1992. Parodie. in T.T. Cloete (red.). ''Literêre terme en teorieë.'' Pretoria: HAUM.</ref> Behalwe dat Rowling se kommentaar met die uitbeelding van professor Trelawney, die waarsêer<ref name=":16" /> in die HP-boekreeks parodies literêre kritiek lewer op die "New Age"-beweging,<ref name=":3" /> kan daar ook aangevoer word dat Rowling in die hele reeks op parodiese en satiriese wyse gebruik maak van die konvensies van die Gotiese spanningsverhaal.
=== Sosiale kommentaar ===
Skrywers gebruik wetenskapfiksie en (hoë) fantasie om sosiale kritiek te lewer deur vanuit die tegnologiese wêreld te ekstrapoleer.<ref name=":8" /> Hiervolgens word jeugboeke gesien as die perfekte instrument vir volwassenes se persoonlikste en privaatste worstelinge. Die rede daarvoor is dat kinders 'n hoër staat van spirituele persepsie het, terwyl volwassenes 'n groter kapasiteit het om te weet en te verstaan. Ursula le Guin meen fantasie ''"is a journey into the subconscious mind"''.<ref name=":8" /> Meer word later hieroor gesê in die psigo-analitiese en Freudiaanse bespreking van die Gotiese elemente in die HP-boekreeks.
Uiteindelik word die stryd tussen onskuld en ervaring, soos dit in die kind se grootwordproses vergestalting vind, reeds sedert die Romantiek uitgebeeld deur middel van fantasie, poësie<ref>Richardson, A. 1992. Childhood and romanticism. In G.E. Sadler (red.). ''Teaching children's literature: Issues, pedagogy, resources.'' New York: The Modern Language Association of America.bl.121-130.</ref> en die Gotiese verhaal.
=== Spel met tyd ===
Menige jong leser is al gefassineer deur tydmasjiene waarmee mense na die verlede of die toekoms (soos in wetenskapfiksie) weggevoer word. Hermien se geheim van hoe sy dit regkry om tyd te laat stilstaan (rek) sodat sy al haar werk gedoen kan kry<ref>Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die gevangene van Azkaban''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> is iets waarmee lesers in hul verbeelding ook sal kan identifiseer. Die doel van Professor Dompeldorius se peinssif is ook om die grense van tyd en ruimte op te hef sodat hy daarmee kan sien wat ander karakters in 'n ander tydsdimensie dink.
Omdat die agtergrond van fantasie meestal kwasi-middeleeus is<ref name=":11" /> en dit dikwels retrospektief is en vervleg is met die verlede, gaan dit nie soos in wetenskapsfiksie meestal oor die toekoms nie. Die rede vir fantasie se betrokkenheid by die verlede is juis die feit dat fantasie 'n werklikheid bied waarin die magiese gemaklik pas en dat dit 'n realiteit is waarin waardes deur absoluuthede gepolariseer word.<ref>Scholes, R. 1987. Boiling roses: Thoughts on science fantasy. In G.E. Slusser & E.S. Rabkin (reds.). ''Intersections: Fantasy and science fiction.'' Carbondale: Southern Illinois University Press. bl.3-18</ref>
=== Universele waardes ===
Die fantasieverhaal spreek uiteindelik universele waardes aan, met die klem op absolute waardes met minder tussenstadia as die reële werklikheid. Met ander woorde, daar is geen grys areas nie, net swart of wit. Deur middel van Harry Potter maak die kind kennis met die vooroordele en waardes van die gemeenskap. Waardes soos gehoorsaamheid, regverdigheid, afguns, bewondering, deursettingsvermoë en vriendskap word in die reeks belig. Laasgenoemde uitbeelding van waardes pas goed daarby dat dit juis in 'n land en konteks soos Suid-Afrika van kardinale belang is dat kinders van kleins af met die skadukant van die lewe gekonfronteer word, trouens met die skadu self en die Bose in sy talle gedaantes.<ref name=":10" /> Die morele vlak waarop die storie vertel word – die klassieke stryd tussen goed en kwaad en die suggestie dat die kwaad dalk die goeie is wat gekorrupteer is – veroorsaak dat die HP-boekreeks ''"kop en skouers … uitstaan bo ander kinderboeke"''<ref>Rautenbach, E. 2000. Harry betree skemer van adolessente wêreld. ''Volksblad'', 9 Oktober.</ref>''.''
Behalwe dat die HP-boeke gelees kan word binne die literêre konvensies van fantasie, is dit ook duidelik ’n tipiese skoolreeksboek.
== ''Harry Potter'' as skoolreeksboek ==
Rowling word gewoonlik geklassifiseer as 'n fantasieskrywer, maar sy het die HP-boekreeks ook kunstig vervleg met die skoolreeksgenre<ref name=":5" /> wat rondom 1850 begin het en behoort tot die sogenaamde ''Bildungsroman'' van die Romantiek. Hierdie reekse was populêr in die VSA sowel as Brittanje, en Afrikaanssprekende lesers is bekend met die ''Trompie''-, ''Saartjie''- ''Maasdorp-'' en ''Keurboslaan''-boekreekse. Die ''Bildungsroman'' val in 'n morele genre<ref name=":5" /> waar dit handel om die helde en heldinne se selfkennis, karakterbou en morele volwassewording.
Die HP-boekreeks toon ooreenkomste met die meeste van die eienskappe van ’n reeksboek.<ref name=":17">Steenberg, E. 1980. Die reeksboek in Afrikaans. ''Klasgids,'' Mei:13-17.</ref> In reeksboeke kom dieselfde karakters voor en in die HP-boekreeksboek maak ons kennis met Harry, Ron, Hermien, Hagrid, Draco Malfoy en professor Dompeldorius. Die hoofkarakter Harry raak ouer met elke boek. Die boeke moet dus verkieslik in volgorde gelees word, want dit word gebind deur terug- en vooruitverwysings. Die klem verskuif wel in hierdie reeksboek: dieselfde karakters tree elke keer op, maar daar is telkens een karakter wat beklemtoon word. Karakters in reeksboeke gee aan die leser ’n gevoel van vertroudheid en geborgenheid, soos Harry wat met dieselfde probleme worstel as wat jong kinders in die puber- en vroeë adolessente fases deurgaan.
Anders as die gewone reeksboek is die verhoudings tussen die karakters, net soos die karakters self, nie heeltemal oppervlakkig nie. Diep emosies en frustrasies in verhoudings met ouers, opvoeders en familielede kom in hierdie reeksboek voor, wat dit anders maak as ander reeksboeke. Sommige verhoudings is stereotiep, byvoorbeeld Harry se verhouding met Malfoy, Dompeldorius en Snerp. Daar is ’n deurlopende motief wat die meeste gebeurtenisse effens bind, naamlik die konflik en kompetisie tussen Harry en Draco, kompetisie tussen Harry en Woldemort en die negatiewe gevoelens tussen Harry en die Dursleys.
Die agtergrond van die HP-boekreeks is hoofsaaklik die Hogwarts-skool vir Towerkuns en Heksery, maar daar word ook wegbeweeg na die Moggelwêreld en aan ander dele van die wêreld, soos Londen. Die tyd is die hede en daar is selde, indien ooit, verwysings na werklike lands- of wêreldgebeure; tog kan ooreenkomste tussen die Olimpiese Spele en die Kwiddiek-Wêreldbeker gevind word.
Tipiese kenmerke van die skoolreeksboeke, waarvan die eerste 'n streng, maar tog demokratiese klassestelsel is, met uitkenbare boeliekarakters wat 'n onmisbare rol speel kan genoem word.<ref name=":5" /> In hierdie kategorie kan Draco Malfoy en sy snobistiese, aristokratiese vriende geplaas word teenoor die minder gegoede maar beminlike Weasleys.
'n Tweede tradisionele kenmerk van die skoolreeksboeke is 'n streng skoolhoof wat aan die studente se kant is teen die kragte van die bose, snobisme en afknouery. Hier is Dompeldorius die perfekte rolmodel wat die studente met samewerking, vriendskap en vertroue aanmoedig om dapper te veg teen die bose. Volgens hom is verskille in gewoontes en taal niks as ''"ons doelstellings ooreenstem en ons harte oop is nie"''.<ref>Rowling, J.K. 2001. ''Harry Potter en die beker vol vuur''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> Vir Harry tree Dompeldorius ook op as 'n vaderfiguur wat hom bemoedig en verdedig. In die vyfde boek is dit juis vir Harry baie ontstellend as Dompeldorius hom nooit in die oë kyk nie en dit vermy om met hom persoonlik te kommunikeer.
Die volgende kenmerk wat in verband met die skoolreeksboeke bespreek kan word, is sport.<ref name=":2" /> In die Amerikaanse reekse is die akademie minder belangrik as die kompetisie in [[basketbal]], maar in die HP-boekreeks word baie aandag gegee aan die kurrikulum van die studente en die eksentrieke leermeester(-es) van elk. Op sosiale terrein is dit veral die huiskompetisie en spansamewerking wat bydra tot karakterbou. Ook hier staan Harry uit as uitstekende soeker in die kwiddiekspan, 'n rol wat hy in die vyfde boek moet afstaan en wat so ook bydra tot sy isolasie. Die spel tussen die begeerte vir die nuutheid en 'n andersheid wat kenmerkend is van hedendaagse tienerkompetisies kom ook in die HP-boekreeks na vore: elkeen wil die nuutste Nimbus 2000-model besemstok kry om mee te vlieg, totdat Harry se Vuurslag-besemstok hulle aandag trek.<ref name=":4" />
Die morele waardes van die skoolreeksboeke eggo op dramatiese wyse dié van fantasie se mitiese tradisie.<ref name=":5" /> Oorwinning hang uiteindelik af van lojaliteit, deursettingsvermoë, moed en selfverloëning. Wat hiermee saamhang is die belang van skoolreëls, hoewel dit nie verabsoluteer word nie. Dompeldorius "verbreek" die reëls om in te pas by situasies en studente te red uit penaries. Harry self is wel in staat om outoriteit te konfronteer, maar rebelleer nooit heeltemal daarteen nie. Die antagonis, Woldemort, is 'n figuur wat weier om die sosiaal-aanvaarde beperkings op mag te respekteer en wat die mag begeer om ander te domineer.
Verskeie ander kenmerke van die skoolreeksboeke kan onderskei word,<ref name=":27">Trites, R.S. 2001. The Harry Potter novels as a test case for adolescent lilterature. ''Style,'' 35(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 5962824.</ref> meestal om aan te toon hoe amper al die karakters in die HP-boekreeks deur mag beïnvloed en oorheers word. Harry as die [[protagonis]] word gesosialiseer deur beide sy vermoëns en beperkings, dat hy leer om in te pas in 'n sosiale stelsel wat op 'n politiek van identiteit gebaseer is en hoe die klassestelsel van die bonatuurlike wêreld werk (spoke het meer mag as poltergeists en die meeste towenaars verafsku en diskrimeer teen reuse). Daar is duidelike chauvinistiese tekens wat in die HP-boekreeks aangetref word en selfs die Dementors is almal mans.<ref name=":27" />
Avontuurlike en ondeunde episodes skep vir die kind die moontlikheid van uitlewing.<ref name=":17" /> Die avonture van Harry en sy vriende stimuleer kinders se verbeelding en prikkel skeppende werk. Die situasies wissel, maar openbaar eendersheid. Vir ’n kind wat sukkel met dieselfde probleme as Harry – om aan te pas in ’n nuwe skool, om sonder ouers groot te word, om verhoudings met maats en vyande te hanteer, om grootgemaak te word deur die Dursleys wat hom onaangenaam behandel – kan dié reeksboek ontvlugting bied. Deur distansiëring van sy probleme kan die kind juis ’n beter insig daarin kry.
In fantasie- en skoolreeksverhale soos die Potter-boekreeks is taalgebruik die instrument waarmee die woordkunswerk geskep word. Woorde word gebruik om magiese vryheid en towery te skep.<ref name=":7" /> Taal maak voorsiening vir die skep van ’n nuwe wêreld – die verbeeldingswêreld. Woorde word ook herhaal om die mag van die woord te aksentueer. Die feit dat fantasieverhale dikwels humor bevat sluit ook hierby aan. Humor op sigself werk ook bevrydend en leer die mens om nie net vir omstandighede en sy naaste te lag nie, maar uiteindelik ook vir homself.
Humor in die vorm van ''"imaginative participation"'' nooi die leser uit en daag hom/haar uit om nie te kies tussen reg of verkeerd nie.<ref name=":5" /> Voorbeelde van hierdie humor kan gevind word in die Weasley-karakters se deurmekaar huis en lagwekkende optrede. Humor word gebruik om die bedreiging wat die terugkeer van die bose Woldemort teweegbring, te relativeer<ref name="clark" /> wanneer Harry sy prysgeld vir die Weasley-tweeling gee, sodat hulle met hul grapwinkel meer pret by die skool kan veroorsaak en nog goed kan uitdink.<ref>Rowling, J.K. 2001. ''Harry Potter en die beker vol vuur''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref>
Die taalgebruik in die HP-boekreeks is tipies dié van reeksboeke: dit pas in die mond van die kind met lekker speelwoorde – iets wat kreatiwiteit by kinders stimuleer. Die kinderkarakters in die reeks praat soos kinders, nie soos grootmense nie. Die taalgebruik word verder gekenmerk deur vreemde en nuwe woorde: die geldeenhede is byvoorbeeld ''Knoete'' en ''Galjoene''. Wanneer hulle in Hogwarts is, word daar dikwels argaïese towertaal gebruik. As die verteller iets wil beklemtoon of benadruk, gebruik sy dikwels poëtiese taal, soos byvoorbeeld die sorteerhoed wat hom in digvorm aan die studente van Hogwarts voorstel<ref name=":16" /> en die verwelkoming van die gnome by die towenaarbank wat in silwer gegraveer is.
Ook Dompeldorius se droë sin vir humor en die genot wat hy put uit jeugdige optimisme is voorbeelde hiervan, veral waar hy hom ten koste van homself aan die kinders se kant skaar wanneer hulle hul eie geheime groepie vorm wat die donker kunste leer beveg en dit Dompeldorius se leërmag noem.<ref name=":12" /> In die Engels is daar 'n kunstige spel met afkortings wanneer DA dubbelsinnig staan vir Dark Arts sowel as Dumbledore's Army. (Afrikaanse lesers sal nog moet wag om te sien wat Janie Oosthuysen daarmee in Afrikaans doen.) Ander geestige voorbeelde van name, plekname, idiomatiese uitdrukkings en woordspel met morfeme kan gesoek en bestudeer word.<ref>Nilsen, A.P. & Nilsen, D.L.F. 2002. Lessons in the teaching of vocabulary from September 11 and Harry Potter. ''Journal of Adolescent & Adult Literacy,'' 46(3). [Elektronies]. Beskikbaar: EbsoHost Academic Search Premier. AN 7707804.</ref>
Die populariteit van die HP-boekreeks is hoofsaaklik geleë in die skoolreekselemente van vinnig bewegende intriges, eenvoudige maar meerdimensionele karakters, spanning en fyn humor<ref name=":9" /> en die reeks is kommoditeite van 'n kapitalistiese [[verbruikersamelewing]].<ref>Zipes, J. 2001. ''Sticks and stones. The troublesome success of children's literature from Slovenly Peter to Harry Potter.'' New York: Routledge.</ref>
Die HP-boekreeks kan ook as Gotiese spanningsverhaal gelees word om sodoende die diep psigologiese narratiewe wat daarin vervat is, te ontgin.
== ''Harry Potter'' as Gotiese spanningsverhaal ==
Die Gotiese spanningsverhaal is ’n literatuurtipe van nagmerries, mites, legendes, feëverhale, romantiek, vrees, afgryse, en die boosheid van die mens.<ref name=":18">Loock, I. 1994. Enkele gedagtes oor die gebruik van die Gotiese spanningsverhaal en vernuwing in die Afrikaanse roman. Universiteit van Port Elizabeth, Port Elizabeth. Referaat gelewer by ALV-kongres, 29 September – 1 Oktober.</ref> Uiteindelik bevat hierdie verhale diep psigologiese elemente. 'n Belangrike eienskap van die Gotiese spanningsverhaal wat ter sprake kom in die HP-boekreeks en aangetoon word in hierdie artikel, is die poging om elemente van verskeie literêre en subliterêre tradisies te integreer.<ref name=":19">Punter, D. 1996. ''The literature of terror – a history of Gothic fictions from 1765 to the present day. Vol. 2.: The modern Gothic.'' Londen: Longman.</ref> Nie al die elemente van die Gotiese spanningsverhaal kom in HP voor nie, maar enkeles sal hier geïntegreerd bespreek word.
Die ontginning van die letterkundige potensiaal van die Gotiese verhaal lê daarin om deur middel van temas en metafore nuwe strominge en ervarings van die metropolitaanse moderniteit na die opkoms van hoog-moderniteit in die 20e eeu dinamies te artikuleer, want ''"the city becomes the site for a disassembling of the body and identity in a manner that evokes or echoes the cadences and motifs of late nineteenth century Gothic writing"''<ref>Walker, R.J. 2002. Blooming corpses: Burying the literary corpus in the modern city. ''Gothic Studies,'' 4(1):1-13.</ref>''.'' Rowling bevredig in die HP-boekreeks die tegnologiese leser se diep honger na verwondering, want ''"Harry Potter represents an irruption of the sacred in our profane world"''<ref>Gray, P. 1999. Wild about Harry. ''Time Magazine'' [Intyds], 20 September. Beskikbaar: www.cesnur.org</ref>''.'' Dit is egter 'n vraag of die HP-boeke werklik so buitengewoon is.<ref name=":9" /> Die boeke beskryf die gewoonheid van die buitengegewone, omdat al die magiese kragte in die boeke óf tegnologies óf psigologies berekenbaar en verklaarbaar is.<ref name=":9" /> So is Dompeldorius geensins verwonderd as Harry vir hom en Sirius Swart vertel van die "wonderwerk" dat sy en Woldemort se towerstawwe met mekaar verbind was nie. Dompeldorius verklaar eenvoudig dat dit as gevolg van die towerspreuk-omkeringseffek is.<ref name=":20">Rowling, J.K. 2003. ''Harry Potter and the order of the phoenix''. Londen: Bloomsbury.</ref>
Daar is 'n belangrike verband tussen die Gotiese literêre tradisie en Romantisisme.<ref name=":21">Martin, R.E. 1998. Review essay: The rise of the Gothic. ''Eighteenth-Century Life,'' 21:100-107.</ref> Beide bied affektiewe stimulasie, is essensieel 'n appèl teen die irrasionele en maak gebruik van normatiewe, ortodokse moraliteit om literêre dissonansie te skep tussen fantasie en die heersende sosiale werklikheid. Dit hang saam met wat vroeër gesê is in die artikel, naamlik dat die HP-boekreeks 'n Gotiese parodie bied op die monsteragtige en onmenslike karakters waarmee jeugdiges daagliks op hulle televisie- en rekenaarskerms in interaksie tree – dit bring dus 'n "''timely ring to this consideration of the potential of the visual to provoke the best in human beings as well as the most supine and abject as our own culture continues to argue these issues"''.
Kenmerkend van die Gotiese tradisie is die hoogs visuele en pikturale styl waardeur die leser gapings invul en dus self betekenis konstrueer deur middel van sy eie vrees, spanning, en nuuskierigheid, en so simpatie het met die hoofkarakter se avonture en swaarkry. Dit was die visuele, spektakulêre en sensasionele elemente van die HP-boekreeks wat volgens Britse filmprodusent David Heyman daartoe aanleiding gegee het dat die boek so maklik verfilmbaar was.<ref>Weinraub, B. 2000. ''New Harry Potter Book becoming a publishing phenomenon'' [Intyds]. Beskikbaar: www.nytimes.com/library/books/070300potter-parties.html.</ref>
Tog is die HP-boekreeks nie leeg en sonder morele of etiese waardes nie. Die etiese kwessie tussen goed en kwaad kry deurentyd aandag in die boek. Vanaf Harry se geboorte, tot by die Dursleys en selfs in Hogwarts, is die teenstrydigheid tussen goed en kwaad heeltyd ’n faktor. Hier gaan dit veral oor wat aanvaarbaar is in die wêreld van realiteit (Moggelwêreld) en die wêreld van fantasie (Hogwarts). Dit wat towenaars en hekse doen, is byvoorbeeld nie vir die Dursleys aanvaarbaar nie. Taboes in die samelewing speel ’n belangrike rol in die Gotiese spanningsverhaal.<ref name=":19" /> Towenary en dinge wat iets daarmee te make het, word deur die samelewing as onaanvaarbaar gesien. Rowling gebruik juis dié tipe taboe om haar storie te vertel.
Britse Gotiese skrywers situeer hulle verhale op 'n diskrete afstand (volgens ruimte en/of tyd) buite huidige gebeure, terwyl daar terselfdertyd kommentaar gelewer word op politieke en/of gesinskwessies.<ref name=":22">Tooley, B. 2000. Gothic utopia: Heretical sanctuary in Ann Radcliffe's ''The Italian.'' ''Utopian Studies,'' 11(2):42-56.</ref> Laasgenoemde is die geval met die HP-boeke, aangesien dit in twee geslote wêrelde afspeel – by Hogwarts is die gebeure en die ruimte (byvoorbeeld die kasteel) soortgelyk aan dié van die Middeleeue, maar wanneer hulle in Londen is, is dit weer heel kontemporêr. Daar word kommentaar gelewer op die voorstedelike, materialistiese en egosentriese bestaan van die Dursleys waarbinne Harry gevangene gehou word. So ook word die burgerlike stelsels van die Moggels gesatiriseer deur die vindingrykheid van die towenaars.
Daar is ’n groot kontras tussen die twee ruimtes in die boek – die Dursleys se huis is koud, steriel en neerdrukkend en simboliseer hulle houding teenoor Harry. In teenstelling daarmee is die Weasleys se huis ’n warm en gelukkige plek. Harry kry baie liefde by die Weasleys en is gelukkig daar; die beskrywing van hierdie ruimte is dus ook simbolies van Harry se ervaring by hierdie huis. Hierdie beskrywings van die Moggels se eenvoudige huise beklemtoon verder die kontrasterende magiese aard van Hogwarts.
’n Gotiese spanningsverhaal speel in die Middeleeue of in die verlede af, maar kan ook ’n meer kontemporêre milieu hê.<ref name=":18" /> Die leser vind ’n atmosfeer van duisternis in Hogwarts, veral wanneer dinge bietjie onheilspellend word. Hierdie atmosfeer is één met die ruimtelike situering in die Gotiese spanningsverhaal, aangesien dit die milieu skep waarin alle ander gebeure moet plaasvind. Die atmosfeer maak ook bonatuurlike elemente meer geloofwaardig, omdat dit die ruimte skep daarvoor. In die HP-boeke is daar ou kastele, droomlandskappe (die woud met die eenhorings), spieëls en ondergrondse gange – alles elemente wat spanning skep. Bonatuurlike elemente word binne ’n realistiese ruimte uitgebeeld en só meer verstaanbaar gemaak vir die leser.
Daar is heelwat terugkerende elemente en simboliek in die verhaal. Een voorbeeld hiervan is die simboliek van die trappe wat op en af gaan. As die trappe opgaan, sien ’n mens ’n element van goedheid of vordering, terwyl die afgaande trappe kan dui op iets slegs wat gaan gebeur. Daar is ook die uile wat as boodskappers dien en wat op wysheid en kennis dui. Die terugkerende elemente en simboliek dien as ’n bindmiddel, het ’n karakteriserende doel en is ooglopend – tipies van die Gotiese verhaal, waar simbole nie in bedekte vorm voorkom nie.<ref name=":18" /> Die weerligstraal op Harry se voorkop wat elke keer seer raak wanneer Woldemort in die nabyheid is, dien as ’n terugkerende motief. Nog ’n voorbeeld hiervan is Malfoy wat die hele tyd met Harry moeilikheid soek, asook die kompetisie wat daar tussen hulle is.
Nog ’n algemene element in die Gotiese spanningsverhaal is dié van ’n ontdekte manuskrip. Die leser maak in hoofstuk drie<ref name=":13" /> kennis met die ''"[b]riewe van niemand''" aan Harry wat sê dat hy na Hogwarts toe mag gaan, maar wat hy nooit van die Dursleys ontvang nie. Op dieselfde manier is daar die rol papier wat Harry en Hermien ontdek nadat hulle by die reuse skaakstukke was. In hoofstuk 13 van die tweede boek<ref>Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die kamer van geheimenisse''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> is daar "''[d]ie baie geheime dagboek''" wat eintlik aan Woldemort as skoolseun behoort het.
Minder belangrike intriges word ook as uitsteltegniek gebruik (byvoorbeeld die bakleiery met Malfoy en die situasie tussen Harry en die Dursleys). Op hierdie manier word die gegewens gemanipuleer en word daar spanning en afwagting geskep.<ref name=":19" /> Heen-en-weerspronge tussen verskillende intriges (dinge wat in klastyd gebeur, hulle middernagtelike avonture en verhoudings tussen mense) skep ook spanning by die leser.
Volgens Loock is die simboliek in die Gotiese verhaal allegories van aard.<ref name=":18" /> Oor die algemeen is die simboliek in HP-boeke ooglopend en effens voorspelbaar, soos die mantels wat toordery simboliseer en so ook die spieël wat die ware aard van die karakters wys en wat vir Harry help om sy selfbeeld te bou wanneer hy sy ouers daarin sien en agterkom wie hy werklik is.
Kleure is ook simbolies in die HP-boeke: rooi verteenwoordig goedheid, soos Griffindor se rooi mantels, Harry se rooi ink, die Weasleys se rooi hare en die rooi Hogwarts Express-trein. Die Slibberins se mantels is groen en die slang se vel is ook ’n giftige groen kleur. Harry onthou ook ’n groen lig op die aand toe sy ouers doodgemaak is; groen simboliseer dus die slegte of onheilspellende. Snerp dra ’n swart mantel en dit suggereer sy betrokkenheid by die donker kunste en dra ook by tot die spanning, want deurgaans twyfel die leser of Snerp deel van die goeie of die bose is.
Die karakters verteenwoordig die tema en stereotipeer boosheid teenoor goedheid.<ref name=":18" /> ’n Tipiese stereotipering word gevind onder karakters. Snerp word duidelik gekarakteriseer as een wat moeilikheid kan maak, terwyl Hagrid se goedgesindheid weer duidelik opvallend is met die hantering van sy klein drakie. Daar is voorbeelde van oordrywende (en vereenvoudigende) karakterisering wanneer die Dursleys se konserwatiwiteit en liefde vir hul seun, Dudley, gebruik word om die situasie meer geloofwaardig of selfs eg te laat lyk.
Voorbeelde van donker skurke is Jy-Weet-Wie (Woldemort) en professor Snerp. Die booswig is gewoonlik vreesaanjaend en dra ’n mantel of iets soortgelyks.<ref name=":18" /> Woldemort dra ’n mantel en die mense is te bang om sy naam te noem. Hy is ’n tipiese voorbeeld van die Gotiese skurk: hy is oorspronklik in die najaag van sy duistere doelwit, het amper ’n misterieuse aantrekkingskrag en manipuleer die lewens van ander.
Karakters is verder (in ooreenstemming met die tipiese Gotiese spanningsverhaal) vereenvoudig en oordrewe: die Dursleys is verskriklik sleg en Dompeldorius is weer ’n baie goeie karakter. Laasgenoemde pas by 'n kenmerk van die Gotiese verhaal, naamlik dat 'n utopia geskep word wat sentreer rondom 'n sentrale outoritêre figuur wie se voorbeeld nastrewenswaardig is – selfs al is dit hoe onortodoks.<ref name=":22" /> Hierdie utopia beeld gewoonlik 'n (alternatiewe) modelgemeenskap uit, met 'n beskrywing van 'n goed georganiseerde, beheerde, stabiele, outonome en selfonderhoudende samelewing. In die HP-boekreeks vind ons ook voorbeelde hiervan by Hogwarts: alle spoke, geeste en towenaars, en selfs die elwe, het vasgestelde reëls wat almal volg.
Stereotipering is volop in die HP-boekreeks, want daar is tipiese boelies (Draco Malfoy en sy makkers), tipiese skurke (Snerp en Woldemort), en Harry is die tipiese held (nederig, goed en kan alles doen). Daar is ook onwerklike karakters, soos die elwe wat in die bank werk. Baie van die karakters is eendimensioneel (die Dursleys en Snerp), omdat dit eerder gaan oor die idee wat hulle uitdra as oor karakterontwikkeling – die verteenwoordiging van die bose teenoor die goeie (Weasleys).
Daar is ook altyd in die Gotiese spanningsverhaal perfekte helde en heldinne wat verskriklike en gevaarlike situasies kan oorleef.<ref name=":18" /> Hulle is gewoonlik weeskinders wie se ouers vroeg dood is en hulle word deur familielede mishandel. In Harry se geval is hy ’n weeskind wat deur die Dursleys sleg behandel word. In die Gotiese spanningsverhaal is daar dikwels die vroeë dood van die ouer/s, en Harry Potter se ouers is doodgemaak deur Woldemort toe Harry nog ’n baba was. Hier is ook ’n wonderwerkelement omdat Harry op ’n onverklaarbare manier hierdie aanval oorleef het.
Die Gotiese verhaal is ryk aan Freudiaanse narratiewe, misterie en speurverhale.<ref name=":21" /> In klasbesprekings kan 'n oorsig van Jung en Freud se teorieë oor die menslike psige en die proses van individuasie en die fantasie as literêre tradisie gegee word, sodat studente die simboliese beelde van argetipes, drome en mitologie in letterkunde kan verstaan.<ref>Cech, J. 1992. Shadows in the classroom: Teaching children's literature from a Jungian perspective. In: G.E. Sadler (red.). ''Teaching children's literature: Issues, pedagogy, resources.'' New York: The Modern Language Association of America. bl.80-88.</ref> Hierdie soort interpretasie van argetipes word ook aangetref in die psigiese reis in Tolkien se fantasiewerke.<ref name=":11" />
In 'n Jungiaanse bespreking van die HP-films kan aangedui word hoe die kollektiewe onderbewuste byvoorbeeld geaktiveer word met die openingstonele, omdat daar betekenisvolle implikasies is as die uil (simbool van wysheid en voorbode) verbyvlieg en op die heining gaan sit.<ref name=":24">Rowling, J.K. 2000. ''Harry Potter en die towenaar se steen''. Kaapstad: Human & Rousseau.</ref> Woldemort word gesien as Harry se skaduwee, want volgens Jung is die skadu 'n lewende deel van die persoonlikheid en wil daarom saam met hom leef in een of ander gedaante.<ref name=":23" /> Daarvolgens is Woldemort die tasbare moontlikheid dat Harry in die versoeking sal kom om sy magiese kragte aan te wend vir die bose. Argetipiese figure gaan gepaard met mitiese teenslae op 'n psigologiese reis van die onbewuste waar die protagonis gekonfronteer word met die self wat afsonderlik bestaan en nie noodwendig lyk soos die persona wat aan die buitewêreld gewys word nie.<ref name=":23">Weber, R.P. 2002. ''Harry Potter's quest: The hero's journey and the shadow'' [Intyds]. Beskikbaar: www.headlinemuse.com.</ref> Vanuit ’n Jungiaanse perspektief is dit duidelik dat lesers, deur middel van die HP-boekreeks in aanraking gebring word met hul eie argetipes en dat die stories iets diep in elke leser aanraak<ref>McCarson, B. 2000. ''What makes Harry Potter so popular?'' [Intyds]. Beskikbaar: www.suite101.com.</ref> – iets wat deel is van die reeks se ongelooflike sukses.
Om die Gotiese konvensies in die HP-boekreeks te ïnterpreteer word die reeks Freudiaans gelees en geïnterpreteer deur sommige letterkundiges.<ref>Noel-Smith, K. 2001. Harry Potter's oedipal issues. ''Psychoanalytic Studies,'' 3(2), Oktober:199-207.</ref> Fantasie is onrealistiese representasies van die werklike wêreld, waar dit veilig vir die leser is om sy eie verbeelding te ontgin en moontlike angs, vrees en jaloesie te verwerk.<ref name=":25">Bettelheim, B. 1976. ''The uses of enchantment. The meaning and importance of fairy tales.'' Londen: Penguin.</ref> Ook kan die verhouding tussen Harry en sy ma en pa geïnterpreteer word in terme van die Oedipuskompleks.<ref name=":25" /> Die vreemde ooreenkoms tussen Woldemort en Harry (hulle towerstawwe is van dieselfde feniksveer gemaak) sowel as ook tussen Harry en Erik Dhoewels (die jong Woldemort wat soos Harry lyk) is meer as net toevallig en almal is volgens die Freudiaanse dele van Harry se ego.<ref name=":25" />
Kenmerkend van die Gotiese verhaal is die feit dat daar altyd ’n dubbelganger is. Daar kan dus gesê word dat Harry en die donker towenaar dubbelgangers is. Gesien in die lig van die Freudiaanse en Jungiaanse interpretasies, tesame met die groeiende emosionele afstand tussen Harry en sy vader wat in die vyfde boek aangetref word,<ref name=":20" /> kan die leser voorlopig wonder of die intrige nie nog meer kompleks sal word en Harry dalk uiteindelik agterkom dat Woldemort eintlik sy werklike biologiese vader is nie …<ref name=":5" />
== Slotopmerkings ==
In die Afrikaanse letterkunde sal daar toenemend karakters en gebeure wees wat die gemeenskap se morele waardes en algemene lewensvraagstukke uitbeeld, weerspieël en konfronteer. Die mate waarin die jong leerders van Afrikaans kan deelneem aan 'n proses van waarde-ontwikkeling, kan beïnvloed word deur die voorgeskrewe letterkundige werke waarmee hulle in aanraking kom, sowel as die wyse waarop die opvoeder die leerders daaraan blootstel en die gesprekke daaroor fasiliteer.
Die slotsom van hierdie artikel is dat dit een van die funksies van jeugliteratuur is om kinders te help om gapings tussen hul eie innerlike ervarings van vrese, angs en jaloesie te oorbrug deur die transformasie en veruiterliking wat fantasiewerke bied. Die waarheid in fantasie is die waarheid van die leser se verbeelding, nie dié van normale kousaliteit nie, daarom bied fantasieverhale aan die leser 'n raamwerk waarmee hy sy eie verbeelding kan evalueer.<ref name=":25" /> Menige ouers en opvoeders wat vrees dat hul kinders deur die HP-boekreeks geïndoktrineer kan word om in die okkulte en towery te glo, is dalk self nie as kinders aan die bevrydende werking van fantasie vir hul innerlike konflikte in die grootwordproses blootgestel nie en verabsoluteer tog wel moontlik (onbewustelik) die rasionele en tegnologiese oplossings wat die hedendaagse werklikheid bied.
Die vloeibare ruimtes van inkopiesentra, stasies, lughawens, snelweë en die Internet waarbinne tieners beweeg is ''"disorienting, disrupting a fixed sense of place, and this spills over into teens' intererior worlds"''.<ref name="bean" /> Hierdie ''"nonspaces"'' kan maklik daartoe lei dat tieners gevoelens van disoriëntasie en 'n gebrek aan samehang ervaar, wat afwykende gedrag kan veroorsaak. Die intertekstualiteit en literêre genres waarbinne die HP-boekreeks gelees kan word, kan vir (veral) stedelike tieners navigasie bied tydens hulle oorgelewerdheid aan massamedia en 'n kapitalistiese verbruikersmentaliteit. Deur middel van leterkunde kan opvoeders dus die proses van volwassewording, waarbinne jeugdiges dit nodig het om hulle identiteit sinvol te konstrueer, fasiliteer.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Harry Potter]]
f7cz27bprrv7e8u6xofrv18mvuuomct
Elsie van Broekhuizen
0
113397
2909185
2906763
2026-06-04T06:58:53Z
Jcb
223
2909185
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Ellie van Broekhuizen.jpg|duimnael|regs|190px|Ellie van Broekhuizen was 'n kleindogter van pres. [[Paul Kruger]] en sy tweede vrou, [[Gezina Kruger|Gezina]]. Sy en [[Mabel Malherbe]] is in 1919 na die groot onafhanklikheidskongres in [[Bloemfontein]] afgevaardig, waar hulle die enigste vroueafgevaardigdes was.]]
'''Elsie Francina (Ellie) van Broekhuizen''' (gebore Eloff, [[Rustenburg]], [[Transvaal]], [[8 Maart]] [[1880]] – [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]], [[8 September]] [[1945]]) was ’n Suid-Afrikaanse predikantsvrou. Van Broekhuizen het ’n groot invloed op haar man, dr. [[Herman van Broekhuizen]], gehad. Die egpaar het die groot voorreg van ’n harmonieuse huwelikslewe gehad. Sonder sy vrou met haar aristokratiese lewenshouding, haar besadigdheid, beskeidenheid en deursettingsvermoë sou hy nooit die rol kon speel wat hy vervul het nie.<ref name="jaarb">{{nl}} ''Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1951–1953''. 1954. Leiden: E.J. Brill.</ref> Met die [[Maritz-rebellie|Rebellie]] van 1914 het sy aktief by die politiek betrokke geraak, die Vroue- Nasionale Party help stig en die party in [[Transvaal]] as president gelei tot die samesmelting met die Manne-NP in 1930, waarna sy adjunkvoorsitter van Transvaal geword het.
== Herkoms ==
[[Beeld:Elsie en Nettie Eloff.jpg|duimnael|links|210px|Elsie (links) en haar suster [[Nettie Bredell|Nettie]], wat later mev. [[Manie Bredell]] geword het en op [[3 Mei]] [[1920]] aan [[malaria]] dood is.<ref>{{af}}[http://tabsolutions.co.za/bron1/index.php/toeka-se-dae-mainmenu-76/1892-die-lief-en-leed-van-oom-paul-se-kleindogters Die lief en led van oom Paul se kleindogters]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 13 Oktober 2016.</ref>]]
Elsie Eloff was ’n dogter van Frederik Christoffel (Frikkie of Ryk Freek) Eloff ([[9 Februarie]] [[1850]] – [[14 November]] [[1924]]) en [[Elsie Eloff-Kruger|Elsje Francina Kruger]] ([[19 Maart]] [[1853]] – [[21 Oktober]] [[1924]]). Haar grootouers aan moederskant was pres. Paul Kruger en sy tweede vrou, [[Gezina Kruger|Gezina Susanna Wilhelmina du Plessis]] ([[5 Mei]] [[1831]] – [[20 Julie]] [[1901]]).<ref>{{en}} [http://www.geni.com/people/Elsje-Francina-Eloff/6000000020545047668 Genealogiese besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 29 September 2015.</ref> Een van Elsie se broers was die beeldhouer [[Fanie Eloff]]. Nog 'n broer, [[Sarel Eloff|Sarel]], was 'n onverskrokke Boere-kommandant tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]]. Haar oom [[Jan Eloff|Jan]] was die tweede mynkommissaris van die [[Witwatersrand]] na wie [[Eloffstraat]] genoem.
Elsie en haar aanstaande man, dr. [[Herman van Broekhuizen]] (Rijssen, Overijssel, Nederland 17 Junie 1871 – Pretoria 4 Augustus 1953) het mekaar in Nederland ontmoet. Hy was een van die vroegste spelers in ’n Suid-Afrikaanse nasionale rugbyspan (1896; die naam Springbokke is eers vanaf 1906 gebruik), ’n predikant in die Nederduitse Gereformeerde (1898–1917) sowel as die Nederduitsch Hervormde Kerk (1917–1925), ’n Volksraadslid (1925–1933), Suid-Afrika se spesiale gesant in Nederland en België (1933–1941) en ’n Afrikaanse taalstryder wat hom onvermoeid beywer het vir ’n Afrikaanstalige universiteit in Pretoria. Hy was ook ’n adviseur van die Afrikaanse Bybelvertaling van 1933. Elsie Eloff het grootgeword in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], waarvan haar ouers in die hoofstad gesiene lidmate was. Ná haar huwelik het sy by haar man se kerk, die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] aangesluit, maar in 1917 het saam met oorgegaan na die [[Nederduitsch Hervormde Kerk]] sodat sy in haar leeftyd tot al drie die [[Drie Susterskerke|Susterkerke]] behoort het.
== Ontmoeting van haar aanstaande ==
[[Beeld:Kruger and family at Oranjelust, Utrecht, October 1902.jpg|duimnael|regs|300px|Paul Kruger en familielede in Utrecht, 1902. Elsie staan tweede van links en haar moeder, [[Elsie Eloff-Kruger]], sit links. Die ander man is waarskynlik Elsie se vader, Ryk Freek Eloff, terwyl haar suster [[Nettie Bredell|Nettie]] waarskynlik die vrou links is.]]
Ds. Van Broekhuizen is in 1898 as hulpprediker van die [[NG gemeente Pretoria]] georden. Hy was een van die vurigste pleiters vir ’n nouer aansluiting tussen Transvaal, die [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Kaapkolonie]]. Pres. Kruger het, hoewel hy lidmaat van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] was, die vurige jong predikant raakgesien en hom oor talle netelige vraagstukke geraadpleeg.<ref>Vermaak, Adinda. 2003. ''Kroniek van ’n kontrei. Die verhaal van die NG Kerk Kuilsrivier''. Kuilsrivier: NG Kerkraad.</ref> Op die belangrike laaste sitting van die uitvoerende raad van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] aan die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het pres. Kruger vir Van Broekhuizen gevra om die verrigtinge met ’n gebed af te sluit, bewys van hoe hoog die jong hulpleraar in die hoofstad aangeslaan is. Toe die Volksraad op [[9 Oktober]] [[1899]] besluit om sy ultimatum aan [[Groot Brittanje]] te stuur<ref name="wmbr">{{en}} [http://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=role&pgsub1=6&head1=President%20Paul%20Kruger Anglo-Boer War Museum. Paul Kruger]. URL besoek op 1 Oktober 2015.</ref> en iemand meer onder die illusie verkeer het dat oorlog vermy kon word nie, het hy sy trae volksgenote aangespoor om hul plig vir hul vaderland te doen.
Pas ná die uitbreek van die Driejarige Oorlog, toe sy kollega, ds. [[Hermanus Bosman|H.S. Bosman]], terug in die gemeente was, het Van Broekhuizen by [[Danie Theron]] se Verkennerskorps aangesluit. Hy is op kommando weg, maar moes dringend terugkeer na Pretoria omdat sy ma ernstig siek was. Hy het op [[12 Junie]] [[1900]] in die hoofstad aangekom en is die volgende dag deur die Britse militêre owerheid in hegtenis geneem. Omdat hy geweier het om die eed van neutraliteit (volgens sommige bronne die eed van trou) voor genl. Maxwell, die Engelse goewerneur van Pretoria, af te lê is hy tronkstraf opgelê. Hy is egter op parool vrygelaat en moes twee keer per week by Maxwell rapporteer. Ná drie weke is hy uit Suid-Afrika gedeporteer en het lord [[Alfred Milner]] geweier dat hy terugkeer. Hy kon sy predikantspligte in Pretoria eers bykans sewe jaar later hervat.
Deur middel van die hulp van die Boerevriend William T. Stead het ds. Van Broekhuizen daarin geslaag om die [[Europa|Europese]] vasteland te bereik nadat hy veronderstel was om in [[Engeland]] te bly. In [[Nederland]] het dr. [[Willem Johannes Leyds|W.J. Leyds]] hom aangeraai om in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] geld te gaan insamel vir die vroue en kinders in die konsentrasiekampe. Hy het dit reggekry om groot bedrae in te vorder terwyl hy self met die minste moontlik klaargekom het. Hy het ook tydens die oorlog lesings in Amerika en Europa gehou om steun vir die Boere se saak te werf. Uit dr. Leyds se gepubliseerde korrespondensie is dit bekend dat die konsul-generaal van die Zuid-Afrikaansche Republiek in [[Londen]], Montagu White, wat terselfdertyd as die Transvaalse predikant in die Verenigde State was, met die grootste lof van sy werk in Amerika gepraat het: "It gives me great pleasure to testify to the excellent work which has been done here by the Rev. Mr. van Broekhuizen. He has collected quite large sums and his expenses have been ridiculously small."<ref name="jaarb" />
In 1902, met sy terugkeer na Nederland, het pres. Kruger hom gevra om as sy persoonlike predikant op te tree. Dit was nadat die ZAR-regering ná die Slag van Dalmanutha besluit het die staatspresident was te oud en swak om in die oorloggeteisterde Transvaal aan te bly en dat hy na Europa moes gaan om hulp en simpatie van Europese leiers te kry. Op [[11 September]] [[1900]] het hy die Transvaalse grens oorgesteek onderweg na [[Maputo|Lourenço Marques]], van waar hy met die Gelderland, wat [[Wilhelmina van Nederland|koningin Wilhelmina]] spesiaal vir dié doel gestuur het, na [[Marseille]] gevaar het. Kruger het vir die duur van die oorlog in Nederland gebly en toe saam met sy geselskap na [[Clarens]] in [[Switserland]] verhuis waar hy op [[14 Julie]] [[1904]] oorlede is.<ref name="wmbr" /> Wat dr. Van Broekhuizen vir die bejaarde president in sy laaste, moeilike lewensjare beteken het, kan kwalik oorskat word. Die jong predikant was toe nog skaars 30 jaar oud, maar hy het so ’n diep geestelike lewe gehad dat hy vir die bejaarde Kruger, wat so swaar onder die leed van die Driejarige Oorlog en sy ballingskap gebuk gegaan het, tot godsdienstige steun kon wees. In dié tyd het Van Broekhuizen en Elsie Eloff mekaar in die suide van Frankryk in [[Monte Carlo]] ontmoet. Sy was saam met haar ma, [[Elsie Eloff-Kruger]], in Europa terwyl laasgenoemde haar vader kom versorg het ná haar moeder se dood middel 1901. Die ou president en sy geselskap het drie jaar agtereenvolgens telkens na die suide van Frankryk gegaan om die winter daar deur te bring omdat hy die skerp koue in Nederland nie kon verduur nie. Elsie Eloff en Herman van Broekhuizen is in [[Menton]] in Frankryk verloof.
== Huwelik ==
[[Lêer:Sondagskoolpersoneel Kuilsrivier 1906.jpg|duimnael|320px|links|Die Sondagskoolpersoneel van die [[NG gemeente Kuilsrivier]] in 1906. Elsie van Broekhuizen sit links van haar man met hul baba, Elsie, op haar skoot.]]
Elsie Eloff en die toe reeds 32-jarige predikant Van Broekhuizen, die [[NG gemeente Kuilsrivier]] se eerste predikant, is op [[15 Januarie]] [[1904]] in die [[NG gemeente Kaapstad|Groote Kerk]] in [[Kaapstad]] in die huwelik bevestig nadat die Transvaalse owerheid toe reeds twee maal geweier het dat hulle in die bruid se geboortestad, [[Pretoria]], trou. ''[[De Zuid-Afrikaan]]'' het twee kolomme aan die huwelik afgestaan en berig amper al die lidmate van die bruidegom se gemeente was daar en het waarskynlik met perdekarre of per trein na die middestad gekom. Van die vooraanstaande gaste was hoofregter lord [[John de Villiers, 1ste Baron de Villiers|Henry de Villiers]] en [[Marie Koopmans-de Wet]], lede van die Kaapse Wetgewende Vergadering, drie hoogleraars van [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]] en agt predikante van omliggende gemeentes. Die koerant het selfs ’n lys van die indrukwekkende trougeskenke weergegee, onder meer die tafel en ses stoele van okkerneuthout geskenk deur pres. Kruger (wat in Julie daardie jaar sou sterf) en die pragtige Bechstein-klavier van die bruid se vader, Frikkie Eloff. Onder die ander geskenke is die messegoed en kombuisgerei van die Kuilsrivierse Strewersvereniging uitgesonder. Ds. Van Broekhuizen het in sy toespraak gesê dit is sy strewe om te doen wat hy kan vir Suid-Afrika en sy Kerk se welsyn. Hy het gesê daar is tereg opgemerk dat hy gely en gestry het, maar dat hy vir land, volk en taal selfs meer sou ly.
== Die Van Broekhuizens kry ’n pastorie ==
[[Lêer:Ds Herman van Broekhuizen Kuilsrivier.jpg|duimnael|170px|Elsie Eloff se man, ds. [[Herman van Broekhuizen|Van Broekhuizen]], as predikant van [[NG gemeente Kuilsrivier|Kuilsrivier]], omstreeks 1906.]]
[[Lêer:Ou pastorie NG gemeente Kuilsrivier.jpg|duimnael|links|300px|Die eerste [[pastorie]] van die [[NG gemeente Kuilsrivier]] is ontwerp deur [[Folkert Wilko Hesse]], wat ook die kerk ontwerp het, en op [[4 Oktober]] [[1904]] ingewy. Dis omstreeks 1980 gesloop.]]
Die kerkraad het waarskynlik besef dat die pastorie vir so ’n gesiene egpaar soos die Van Broekhuizens iets heel besonders moes wees. Die indrukwekkende verdiepinggebou met sy breë houttrap, marmerkaggels en groot onthaalvertrek is op Dinsdag [[4 Oktober]] [[1904]] ingewy toe etlike vername sprekers die woord gevoer het.
Die eerste kindjie wat vir die bewoners van dié imposante pastorie gebore is, was Elsie Francina op [[29 Junie]] [[1905]]. Haar vader het haar gedoop met [[Marie Koopmans-de Wet]] en die baba se oupa en oupa aan moederskant, Frederik en [[Elsie Eloff-Kruger|Elsie Eloff]], asook haar oom, dr. Hendrik van Broekhuizen, as getuies. Aangesien mev. ds. Van Broekhuizen ’n verfynde dame was, het sy ’n Franse vrou as huishoudster na Kuilsrivier saamgebring. Eendag moes dié huishoudster die pastorie se stoep met wassoda skoonmaak, soos die gebruik destyds was. Ongelukkig het sy bytsoda van die winkel bestel en dit in die emmer gegooi. Klein Elsie het nadergekruip en van die waswater gedrink. Sy is twee dae later oorlede. Haar oorskot is einde 1906 saam met die Van Broekhuizens na Pretoria gebring waar dit langs haar beroemde oupa in die [[Heldeakker]] begrawe is.
== Openbare rol ==
[[Beeld:Elsie van Broekhuizen, gebore Eloff, omstreeks 1930.jpg|duimnael|180px|regs|Elsie van Broekhuizen, omstreeks 1931.]]
Elsie van Broekhuizen se rol in die openbare lewe het eers met die uitbreek van die [[Maritz-rebellie|1914-rebellie]] begin. Sy het die vroue van Pretoria georganiseer om hulp te verleen aan die gevange Rebellieleiers. Sy het ook 'n leidende rol gespeel in die organisasie van die vrouebetoging van 1915, en was een van die vroue wat die petisie aan die goewerneur-generaal oorhandig het, vir die vrylating van die rebellieleiers. Haar man het aktief aan die Rebellie deelgeneem, is gevang en het 18 maande in die Johannesburgse fort deurgebring.<ref>{{af}} [http://tabsolutions.co.za/bron1/index.php/toeka-se-dae-mainmenu-76/1892-die-lief-en-leed-van-oom-paul-se-kleindogters Die lief en leed van oom Paul se kleindogters]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 25 Augustus 2016.</ref> Uit hierdie beweging het die Vroue- Nasionale Party voortgevloei, waarvan sy een van die stigters was. Van dié tyd tot die samesmelting van die Vroue- en Manne-NP was se presidente van die Vroue- Nasionale Party van Transvaal, asook later van die Federale Raad. Vanaf die samesmelting was sy adjunkvoorsitter van die Nasionale Party van Transvaal en lid van die Federale Raad.<ref>{{af}} {{en}} [[Hjalmar Reitz|Reitz, Hjalmar]] en [[Harm Oost|Oost, Harm]] (reds.), Goodman, I.M. (samesteller). 1931. ''Die Nasionale Boek. 'n Geskiedenis van die ontstaan en groei van die Nasionale Party van Suid-Afrika en wat dit bereik het, tesaam met belangwekkende Artiekels in verband daarmee''. Johannesburg: Nasionale Boek Maatskappy.</ref>
As predikantsvrou (eers in die NG Kerk en van 1917 af in die Hervormde Kerk) het haar man vergesel op huisbesoek op die platteland, waar sy vasgestel het dat die aantal stiefmoeders groot was, weens die hoë sterftesyfer van die boerevroue tydens kindergeboorte. Sy het besluit om iets te doen om beter mediese hulp aan boerevroue te verskaf. Sy dien 'n beskrywingspunt op die Vroue- Nasionale Partykongres van April 1918 in vir die oprigting van 'n hospitaal vir die opleiding van Afrikaanse meisies in die verloskunde. Hierdie beskrywingspunt is aanvaar en 'n afvaardiging is na die administrateur gestuur om geldelike hulp te vra. Die administrateur was simpatiek, maar het as voorwaarde gestel dat alle partye aan so 'n organisasie moet deel hê. Op 31 Januarie 1919 verskyn in [[Die Vaderland|Ons Vaderland]] die aankondiging van die stigting van die Bond van Afrikaanse Moeders. Die komiteelede was van die Vroue- Nasionale Party mev. Van Broekhuizen (voorsitster); van die Suid-Afrikaanse Vroueparty mev. Greenlees; van die [[Suid-Afrikaanse Vrouefederasie]] mev. Preller; van die Helpmekaarbeweging: ds. [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]].
In April 1920 is aangekondig dat die Moedersbond die huis van wyle pres. Kruger gehuur het as sy eerste tuiste. Lewenslank was Elsie van Broekhuizen altyd baie geheg aan die Moedersbond. Sy het die Moedersbond, volgens haar seun H.F. van Broekhuizen, beskou as haar groot bydrae tot die verbetering van die lewe van die Afrikaanse moeder. Op haar graf staan dan ook: “Moeder van die Moedersbond.”<ref>{{af}} [http://repository.up.ac.za/dspace/bitstream/handle/2263/14101/007_p056-069.pdf?sequence=5&isAllowed=y Mev. en dr. van Broekhuizen en Pretoria]. URL besoek op 25 Augustus 2016.</ref>
== Nasate ==
Vier kinders is uit Herman en Ellie van Broekhuizen se huwelik gebore. Herman Frederik, die oudste seun, het lewenslank met sy gesondheid gesukkel en is oorlede toe hy 59 was. [[Johanna van Broekhuizen|Johanna]], wat Nannie genoem is, was ’n skrywer van kindergedigte en toneelstukke. Sy was nooit getroud nie en het aangesluit by die Sofiste, vir wie sy ’n prediker was. Hul jongste dogter is in 1917 gebore en, nes die oudste dogter, wat op Kuilsrivier oorlede is, na hul ma genoem: Elsie Francina. Sy was getroud met Hendrik van Huyssteen en het in [[George]] afgetree.
== Bronne ==
* {{af}} Vermaak, Adinda. 2003. ''Kroniek van ’n kontrei. Die verhaal van die NG Kerk Kuilsrivier''. Kuilsrivier: NG Kerkraad.
* {{af}} Beyers, C.J. 1981. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]''. Durban en Pretoria: Butterworth & Kie (SA) Bpk.
* {{af}} [[S.P. Engelbrecht|Engelbrecht, prof. dr. S.P.]] 1955. ''Die Nederduitsch Hervormde Gemeente Pretoria 1855–1955''. Pretoria: NH kerkraad.
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{en}} Potgieter, D.J. 1975. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'' Deel 11. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{DEFAULTSORT:Van Broekhuizen, Elsie}}
[[Kategorie:Politici van die Nasionale Party]]
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Geboortes in 1880]]
[[Kategorie:Sterftes in 1945]]
i6q2s11u6wxrpn0beb8o9p1b6ohjudc
Gideon Roos
0
116423
2909204
2907653
2026-06-04T07:32:44Z
Jcb
223
2909204
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Gideon Roos
| Beeld = Dr Gideon Roos.jpg
| Beeldbeskrywing =
| Beeldonderskrif = Dr. Gideon Roos, omstreeks 1960.
| Geboortenaam = Gideon Daniel Roos
| Alias =
| Geboortedatum = [[28 Oktober]] [[1909]]
| Geboorteplek = [[Worcester]]
| Nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]
| Sterftedatum = [[9 Maart]] [[1999]]
| Sterfteplek = [[Johannesburg]]
| Ouers =
| Lewensmaat = [[Esther Mentz]]
| Kinders = 2 seuns, 1 dogter
| Skool = [[Paul Roos Gimnasium]]
| Universiteit = [[Universiteit Stellenbosch|Stellenbosch]]<br /> [[Universiteit van Oxford|Oxford]]<br /> [[Universiteit van Leiden|Leiden]]
| Beroep = Direkteur-generaal van die SAUK, hoofbestuurder van Samro en Dalro
| Aktiewe jare =
| Noemenswaardige rolprente = [[Donker Spore]]<br />[[Pinkie se Erfenis]]<br />[[Boemerang 11:15]]
| Webwerf =
| imdb = 4618406
| Toekennings =
}}
Dr. '''Gideon Daniel Roos''' ([[Worcester]], [[28 Oktober]] [[1909]] – [[Johannesburg]], [[9 Maart]] [[1999]])<ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=582259 Sy grafsteen op Stellenbosch]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 November 2016.</ref> was ’n akteur, omroeper, direkteur-generaal van die [[SAUK]] en stigter (in 1962), voorsitter en besturende direkteur van die Suid-Afrikaanse Musiekregteorganisasie ([[SAMRO]]) en [[DALRO|Dramatiese, Artistieke en Letterkundige Regteorganisasie]] (Dalro, gestig in 1968 of '69).<ref name="roberts">{{en}}Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. ''Who's Who of Southern Africa''. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk.</ref><ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/dated-event/dr-gideon-roos-former-director-general-sabc-and-founder-member-samro-south-african-music SAHistoryOnline.org.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 5 November 2016.</ref> So het hy die grondslag vir die beskerming van outeursregte in Suid-Afrika gelê.<ref name="152-11mrt99">{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1999/03/11/3/8.html Oudhoof van SAUK en Samro-stigter Roos sterf]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 11 Maart 1999. URL besoek op 8 November 2016.</ref>
In die Afrikaanse kunsteater veral het Gideon Roos hom onderskei, in die begin van die dertigerjare in Kaapstad en in die veertigerjare in Johannesburg, as toneelspeler en vertaler. Hy en sy eggenote, [[Esther Mentz]], het ook opgetree in die eerste Afrikaanse klankrolprente wat in die veertigerjare gemaak is.<ref>{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Roos word saam met mense soos proff. [[C.M. van den Heever]] en [[T.J. Haarhoff]] uitgesonder as Afrikaners wat weens die politieke verskille onder lede van dié groep nie op kulturele terrein ten volle aanvaar is nie,<ref>{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref> al was hy "toneelmens en radioman by uitnemendheid".<ref>{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref>
== Herkoms en opleiding ==
[[Lêer:Universiteit van Stellenbosch se rugbyspanne, 1928.jpg|duimnael|links|320px|Die [[Universiteit van Stellenbosch]] se rugbyspanne, 1928. Gideon Roos sit links voor.]]
Gideon Roos was ’n seun van die [[Springbokkaptein]] [[Paul Roos]], na wie die Hoër Jongenskool op [[Stellenbosch]] die [[Paul Roos Gimnasium]] genoem is. Met dié skool se 125-jarige viering, wat Roos in Februarie 1991 bygewoon het, was hy op 82-jarige leeftyd die skool se naasoudste oudleerder. Sy suster, mev. B. Liebenberg het ook die geleentheid bygewoon.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1991/02/27/3/17.html Paul Roos-Gimnasium vier 125ste jaar], ''[[Die Burger]]'', 27 Februarie 1991. URL besoek op 8 NOvember 2016.</ref> Gideon Daniël Roos se name kom van sy oupa aan vaderskant, G.D. (Gielie) Roos (1852–1933).<ref>{{en}}[https://www.geni.com/people/Gideon-Roos/6000000020892276883 Genealogiese besonderhede op geni.com]. URL besoek op 5 November 2016.</ref> Sy tante Sara Christina (Sarie) Pienaar-Roos was getroud met ds. [[Schalk Pienaar (predikant)|Schalk Pienaar]], die eerste predikant van die [[NG gemeente Merweville]] wat in 1918 daar in die amp oorlede is weens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griep]]. 'n Seun van ds. en mev. Pienaar en dus 'n neef van Gideon Roos, ook [[Schalk Pienaar (joernalis)|Schalk]], was 'n koerantredakteur.<ref>{{af}}Cillié, P.J. in Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel V''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref>
Roos het sy skoolopleiding ontvang aan die Stellenbosse Hoër Jongenskool, waar sy vader in April 1910 as hoof aangestel is (nadat hy oorgekom het van die Hoër Jongenskool op [[Worcester]]) en waaraan hy 30 jaar lank verbonde sou wees.<ref>{{af}}Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel V''. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing.</ref> Sy eerste twee grade, B.A. en LL.B., het Gideon Roos aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] voltooi. In 1933 is hy as advokaat tot die Kaapse hooggeregshof toegelaat, maar reeds in 1934 gaan hy met 'n [[Rhodes-beurs]] na die [[Universiteit van Oxford]], waar hy in 1936 die graad B.Litt. in volkereg behaal en die universiteit rugbykleure aan hom toegeken het (die "Oxford Rugby Blue").<ref>{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref><ref name="roberts" /> Dr. Roos het sy liefde vir letterkunde en die klassieke tale van sy pa gekry (behalwe 'n deeglike kennis van Grieks kon hy ook vlot Duits en Frans praat), maar in Suid-Afrika het hy, anders as sy legendariese vader, nooit groot opslae in rugby gemaak nie, want dit was vir hom "baie inhiberend om in die skadu van so 'n rugbyreus te speel". Tog het hy deurgedruk met skole- en universiteitsrugby tot hy 19 was. Aan Oxford het hy die universiteit se hoogste sporttoekenning in rugby kry, want daar was hy "net een van duisende studente en nie een van Paul Roos se seuns nie. Toe het ek laat waai op die rugbyveld."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994. URL besoek op 8 November 2016.</ref>
Van Oxford is hy na die [[Universiteit van Leiden]] vir die graad D.Phil. in internasionale reg. Terwyl aan hy in Nederland studeer het, het hy 'n telegram van die pas gestigte SAUK ontvang waarin hy gevra is om die Afrikaanse uitsaaidiens te begin. Dit was die einde van sy regsloopbaan.
Nadat hy sy doktorandus-eksamen afgelê het, keer hy terug in sy vaderland en sluit in Januarie 1937 aan by die uitsaaikorporasie.<ref>{{af}}Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Deel IV. Kaapstad: Oxford University Press.</ref><ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref>
== Loopbaan by die SAUK ==
[[Lêer:Die optog van waens verby die Park Gate Mansions in Johannesburg tydens die gedenktrek van 1938 met Gideon Roos wat links op die wa sit.jpg|duimnael|links|270px|Die aantog van ossewaens tydens die simboliese gedenktrek van 1938 op pad deur [[Johannesburg]] se middestad. Dr. Roos sit links op die wa.]]
[[Lêer:Madame Runitsch by Gideon Roos en mev en mnr AM van Schoor.jpg|duimnael|regs|300px|Roos (naaslinks) woon 'n opvoering in Johannesburg by saam met madame Runitsch en mev. en mnr. A.M. van Schoor.]]
Roos was reeds voor 1934 (nadat hy sy studie aan [[Universiteit Stellenbosch|Maties]] voltooi en voor hy met die [[Rhodes-beurs]] na Oxford is), aktief as 'n deeltydse, tweetalige omroeper by die Schlesinger Organisation van [[I.W. Schlesinger]] se African Broadcasting Corporation in Kaapstad. In Oktober 1937 het Roos die eerste voltydse Afrikaanse radioprogram in Suid-Afrika georganiseer en wel by die SAUK, wat op [[1 Augustus]] [[1936]] gestig is met René S. Caprara as eerste direkteur-generaal (en dus Roos se voorganger).<ref>{{en}} Potgieter, D.J. 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> Nadat hy die simboliese ossewatrek van 1938 as baanbreker van buite-uitsendings op hierdie ongekende skaal vergesel het, is hy aangestel as Afrikaanse programorganiseerder in Johannesburg en in 1940 as direkteur van Afrikaanse programme.<ref>{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref> Ook in 1938 het hy die eerste rugbykommentator geword wat in Afrikaans uitgesaai het en in dieselfde jaar het hy n tweede sportsoort regstreeks uitgesaai, naamlik beroepstoei. Dié sport was destyds besonder gewild vanweë die deelname daaraan van die Gemaskerde Wonder, [[Johannes van der Walt]].<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/12/12/TN/4/1212lappe.html Rugby eerste sport in Afrikaans uitgesaai], ''[[Beeld]]'', 12 Desember 2012.</ref>
[[Fanus Rautenbach]] het in Mei 2001 in ''[[Die Burger]]'' geskryf die eerste omroepers by die SAUK, soos Roos en Pieter de Waal, moes aandpakke dra vir uitsending oor die radio, selfs al het hulle bedags uit die ateljee uitgesaai waar geen luisteraar hulle kon sien nie. "Die aandpak het hulle netjies en formeel en korrek gehou."<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/29/11/9.html Nie net die Mafia is gesteld op respek], ''[[Die Burger]]'', 29 Mei 2001.</ref> In 2012 het [[Niekie van den Berg]] dit egter in dieselfde koerant laat klink asof dit Roos se eie keuse was. "Sy redenasie was: As jy oor die radio praat, nooi luisteraars jou in hul huise in en jy moet vanweë jou respek vir die luisteraar waardig geklee wees."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2012/10/28/B1/3/jkAfrikaanseRadio.html 75 j. se luistergenot]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 28 Oktober 2012.</ref>
In Maart 1942 is hy bevorder tot sekretaris van die SAUK en in 1948 tot direkteur-generaal.<ref>{{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].</ref> Om die SAUK te laat tred hou met buitelandse ontwikkelings in die uitsaaiwese, het Roos sakereise onderneem na die [[Verenigde State van Amerika|VSA]], [[Kanada]], [[Groot-Brittanje|Brittanje]], die hele [[Europa]] aan die westekant van die [[Ystergordyn]], Noord-Afrika, [[Indië]], [[Indonesië]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]].<ref>{{af}} {{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref>
In 1980 het [[Hans Strydom (verslaggewer)|Hans Strydom]] en Ivor Wilkins in ''The Super-Afrikaners, inside the Afrikaner-Broederbond'' breedvoerig geskryf oor Roos se aanstelling en eindelike bedanking as direkteur-generaal van die SAUK.<ref>{{en}}[http://mg.co.za/article/2013-03-22-00-sabc-soapie-calls-for-reality-check Agent Provocateur: SABC soapie calls for reality check], ''[[Mail & Guardian]]'', 22 Maart 2013]. URL besoek op 7 November 2016.</ref> Nadat die [[Nasionale Party]] in Mei 1948 die bewind by die [[Verenigde Party]] oorgeneem het, het dr. [[D.F. Malan]] ’n kabinet saamgestel van wie net twee lede, [[Eric Louw]] en [[Klasie Havenga]], nie tot die [[Afrikaner-Broederbond]] behoort het nie. Malan, adv. [[Hans Strijdom|J.G. Strijdom]], adv. [[Charles Robberts Swart|C.R. Swart]], adv. [[E.G. Jansen]], [[Eben Dönges]], [[Ben Schoeman]], [[F.C. Erasmus]], dr. [[Albert Jacobus Stals|A.J. Stals]] en [[Paul Sauer]] was almal lede van dié geheime organisasie wat die NP die oorwinning in die verkiesing help behaal het. Die volgende stap was om Broeders aan die hoof van al die vername staatsinstellings in Suid-Afrika te plaas, waaronder die [[Suid-Afrikaanse Weermag]], die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]] (indertyd die enkele grootste werkgewer in die land) en die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK), die land se grootste mediaorganisasie. In eersgenoemde twee gevalle het die NP betreklik gou met behulp van die Broederbond volslae beheer oorgeneem, maar met die SAUK het dit aansienlik langer geduur.
Die eerste stap van die NP-regering om beheer oor die SAUK te verkry was om dr. [[Samuel Henri Pellissier|S.H. Pellissier]], die vader van die [[Volkspele]]beweging en ’n jare lange lid van die Broederbond, as voorsitter van die SAUK-raad aan te stel, maar die voorsitterskap het nie veel gewig gedra nie. Ook was dr. Pellissier reeds 60 jaar oud met die NP se bewindsoorname en het hy nie genoeg dryfkrag gehad nie, volgens die Broederbond. Die eintlike mag in die uitsaaikorporasie het berus by die direkteur-generaal, maar destyds was daar geen Broeder wat enigsins op meriete aangestel kon word nie; daarom het hulle Roos gekies omdat hy, hoewel nie lid van die organisasie nie, na hul mening die mees geskikte kandidaat was, iemand wat hul saak goedgesind wou wees.
Roos, ’n opgeleide advokaat, het sy lewe gewy aan die uitsaaiwese. Wat veral by die Broederbond in sy guns getel het, was dat hy gehelp het om die simboliese ossewatrek van 1938 oor die radio so gewild te maak dat dit ’n emosionele volksbeweging geword het wat Afrikaners herenig het, iets wat ’n groot bydrae gelewer het tot die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1948|NP-oorwinning in 1948]]. Roos was veronderstel om net tot by die eerste stilhouplek buite Kaapstad saam te trek; daarna sou die res van die lang tog Pretoria toe so te sê ongesiens verbygegaan het, as Roos se uitsendings nie so uitstekend was nie. Hulle het die hart en verstand van Afrikaners sodanig aangegryp dat hy gevra is om saam te trek tot in Pretoria. Onwetend het hy met sy uitsendings presies dit bereik wat die Broederbond gehoop het die trek sou regkry.
Toe die Broederbond-beheerde kabinet in 1949 ’n nuwe direkteur-generaal vir die SAUK moes aanstel, het hulle Roos gekies, maar hom verkeerd opgesom. Hy het onwrikbaar op regverdige beriggewing en kommentaar aangedring sonder om een party bo die ander te bevoordeel en geweier dat die SAUK as ’n spreekbuis vir NP-propaganda gebruik word. Eers het die kabinet gedink dis Pellissier se skuld dat die uitsaaier onpartydig was; daarom het hulle hom in 1959 met ’n vooraanstaande Broeder, dr. [[Piet Meyer]], vervang. Maar steeds het die SAUK nie oornag ’n regeringspreekbuis geword nie, want Meyer het nie die mag gehad om sy wil af te dwing nie en Roos het bly vasskop teen partydige uitsendings. Gevolglik het die Broederbond ’n tweeledige benadering gevolg: Meyer moes meer mag kry en Roos moes uitgewerk word.
Teen April 1961 het Roos se posisie ondraaglik geword en het hy bedank. Soos in die geval van Marshall Clark by die SA Spoorweë het hy ’n goue handdruk gekry, maar anders as met genl. Evered Poole se verwydering as hoof van die weermag, was Roos se bedanking nie ’n verrassing nie. ''[[The Star]]'' het byvoorbeeld destyds geskryf: "Sy uitvoerende take as direkteur-generaal is een-een weggekalwe tot daar vir hom amper niks oor was om te doen nie." Maar nes in Poole se geval, is aangekondig dat Roos se pos weggeval het. So het Meyer hoof van die uitsaaiwese in Suid-Afrika geword. ''The Star'' het in sy kommentaar geskryf: "In sy 24 jaar in die uitsaaiwese was mnr. Roos deurgaans ’n kampvegter vir onpartydigheid in die uitvoering van die SAUK se taak en die handhawing van demokratiese beginsels in die uitsaaiwese. Hy het altyd kragtig gestry teen enige poging om die SAUK in ’n propagandamasjien van die regering te omskep." Die ''[[Sunday Times]]'' het op 16 April 1961 geskryf: "Die regering en die Broederbond het hul vier jaar lange stryd gewen om van mnr. Gideon Roos ontslae te raak. By sy vertrek is die laaste hindernis verwyder wat gekeer het dat die uitsaaiwese in Suid-Afrika heeltemal in politieke hande beland." Dié koerant het berig dat Roos hulle ’n tydjie vantevore vertel het: "Die SAUK lewer ’n diens aan die publiek en dien dus die publiek, nie die regering nie."
== Uitgewerk by die SAUK ==
[[Lêer:Gideon Roos.jpg|duimnael|regs|200px|Dr. Gideon Roos, toe hy direkteur-generaal van die [[SAUK]] was.]]
Met Meyer se aanstelling in 1959 as raadsvoorsitter, is ’n nuwe pos, uitvoerende voorsitter, geskep. So kon Meyer nie net die korporasie se beleidsrigting bepaal nie; hy het ook oorheersende administratiewe en uitvoerende mag gehad. Hy het die teuels styf vasgehou, veral met betrekking tot sake van politieke belang. Roos en Meyer se mening oor die uitsaaiwese het lynreg verskil. Iemand moes kopgee en, soos destyds gewoonlik die geval was, sou dit nie die Broederbonder wees nie. In 1961 het [[Jannie Kruger]] as redakteur van ''[[Die Transvaler]]'' bedank om die SAUK se kulturele raadgewer te word, ’n pos wat Meyer, Broederbond-voorsitter van 1960 tot '72, geskep het vir ’n vername mede-Broeder. Sommige lede van die publiek en parlement het hewig beswaargemaak teen Kruger se reeks praatjies, ''Die Suid-Afrikaanse Toneel'', wat hulle gemeen het tekenend was van politieke partydigheid in die SAUK. Aan dié praatjies kon Roos niks doen nie omdat dit, volgens hom, "op hoër vlak" goedgekeur is.
Meyer se volgende stap om Roos se mag in te perk, was om direkteurs met bepaalde take aan te stel. Roos was wel een van hulle, maar beheer oor die uitsaaiwese – wat tot dusver in sy hande was – is verdeel tussen vyf mense, van wie drie Broeders was: dié in beheer van administrasie, finansies en programme. Al waarmee Roos oorgebly het, was [[Springbokradio]] en die Afrikadiens, wat bitter min beleidsrigting of administrasie behels het. Die meeste personeellede was ontsteld omdat hulle gemeen het Roos se invloed is ingekort en dat hy verneder is. Hy het ’n reputasie opgebou vir nougesette regverdigheid en as iemand wat harmonie tussen Afrikaans- en Engelssprekende personeel geskep het. Op ’n afskeidsparty in die SAUK-gebou in Johannesburg op [[1 Junie]] [[1961]] het Roos aan sy personeel gesê: "Ek sou graag die res van my werklewe in diens van die radio in Suid-Afrika wou deurgebring het, maar ’n mens kan nie altyd doen wat jy wil nie." Aan ''[[The Star]]'' het hy gesê: "Dis nie maklik om jou wortels uit te trek en weg te breek van ’n beroep wat ek so liefhet soos die radiowese het nie. Ek het gehoop ek sou die voorreg gehad het om my land en my volk in die radiowese te dien tot die dag dat ek aftree." En 33 jaar later, in 'n onderhoud met ''[[Beeld]]'', het hy, terwyl hy verkies het om nie oor sy bedanking te praat nie, gesê dit was "uit beginsel" en bygevoeg: "Sê maar ons het verskil oor die rol en wese van 'n openbare uitsaaidiens in 'n veelrassige en veeltalige Suid-Afrika."<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref>
Met Roos se uittrede is die Broederbond stewig in beheer geplaas van ’n magtige propagandamasjien. In 1962 het hy voorsitter en hoofbestuurder van Samro geword,<ref name="roberts" /> 'n organisasie wat deur sy toedoen tot stand gekom het en waarvan hy meer as 30 jaar lank voorsitter was, tot kort voor sy dood.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/08/23/4/4.html Afrikaanse kerkliederskat geboekstaaf]. ''[[Die Burger]]'', 23 Augustus 1994.</ref> Met die viering van Samro se 30-jarige bestaan op [[29 November]] [[1992]] was sy jaarlikse omset aan tantième meer as R46 miljoen, verreweg die hoogste van enige soortgelyke organisasie in Afrika.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/10/17/4/9.html Samro reg vir groot galakonsert], ''[[Die Burger]]'', 17 Oktober 1992.</ref> Later het hy ook die Dramatiese, Artistieke en Letterkundige Regteorganisasie (Dalro) gestig en dieselfde betrekking daar beklee.
== Belangstelling in musiek, toneel en sake ==
[[Lêer:Esther Mentz en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in Carmen in 1946, die eerste keer dat 'n opera in Afrikaans in Johannesburg opgevoer is.jpg|duimnael|links|300px|[[Esther Mentz]], dr. Roos se eggenote, en Chris Lessing by lede van die Asaf-koor in ''Carmen'' in 1946, die eerste keer dat 'n opera in [[Afrikaans]] in [[Johannesburg]] opgevoer is. Roos het die opera vertaal en dis op [[23 Maart|23]] en [[27 Maart]] opgevoer. Die dirigent was John Connel.<ref>{{af}}Stead, Rinie in ''Lantern'', Desember 1963.</ref>]]
Roos was 'n begeesterde ondersteuner van musiek en het heel eiesoortige bydraes tot die toonkuns in Suid-Afrika gelewer. Hy het byvoorbeeld 15 operas en nege operettes in Afrikaans verwerk en was jare lank lid van [[Truk]] se bestuurskomitee vir musiek; van 1979 af as voorsitter. Hy was ook voorsitter van die Johannesburgse Musiekvereniging. Onder sy bestuur het Samro deur die toekenning van pryse en beurse en die publikasie van oorspronklike Suid-Afrikaanse musiek en 'n boek of twee, een van die voorste beskermhere van die plaaslike toonkuns geword. Samro het ook hulp verleen met die vervaardiging van 'n aantal grammofoonplate.<ref>{{af}}Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie''. Deel IV. Kaapstad: Oxford University Press.</ref>
Roos en Pieter de Waal het 'n groot rol gespeel in die uitbouing van die B-program (later die Afrikaanse program genoem) van die SAUK wat bygedra het tot die bevordering van Afrikaans landwyd. Dit het nuwe geleenthede geskep vir skrywers van Afrikaanse dramas en vervolgverhale en vir kunstenaars om dit oor die radio aan te bied.<ref>{{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.</ref>
Van die organisasies waartoe hy behoort het, was die Association Littéraire et Artistique Internationale (Alai, wat in 1878 gestig is en vandag nog wetshervorming voorstel met betrekking tot wêreldwye kopiereg), die Internationalen Gesellschaft für Urheberrecht (Intergu, die Internasionale Vereniging vir Kopiereg, gestig in 1954),<ref>{{de}}[http://www.intergu.de/ Intergu se webtuiste]. URL besoek op 6 November 2016.</ref> die Confédération Internationale des Sociétés d'Auteurs et Compositeurs (Cisac, wat in 1926 in [[Frankryk]] as nieregeringsorganisasie sonder winsoogmerk gestig is om die regte van skeppers wêreld te beskerm),<ref>{{en}}[http://www.cisac.org/ Cisac se webtuiste]. URL besoek op 6 November 2016.</ref> en die South African Association for the Protection of Industrial Property.
Op sake- en kultuurgebied was hy direkteur van die Commercial Union Assurance Company of SA, van die Grootvlei Propriety Mines Ltd., en van die Johannesburgse Burgerteater-vereniging, uitvoerende trustee van die Suid-Afrika-Stigting, voorsitter van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Internasionale Betrekkinge (Witwatersrandse tak), van die Suid-Afrikaanse Genootskap van Internasionale Reg, en lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]],<ref name="roberts" /> en [[Truk]] se raad. Hy het ook in uitvoerende hoedanigheid gedien in die Nasionale Opera-assosiasie van SA en was sedert 1973 voorsitter van die beoordelaarspaneel van die [[Nederburg]]-operaprys.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/10/03/11/7.html Persoonlik], ''[[Die Burger]]'', 3 Oktober 1989. URL besoek op 8 November 2016.</ref>
== Eerbewyse ==
Roos, wat vier keer vereer is vir sy bydrae tot die kultuurlewe in Suid-Afrika, het die erenaam mnr. Musiek gekry omdat hy gesorg het vir outeursregbeskerming vir Suid-Afrikaanse komponiste, liedjieskrywers en dramaturge.<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994.</ref>
Op [[Unisa]] se lentegradeplegtigheid op [[29 September]] [[1989]] het dr. Roos die eredoktorsgraad Musicologiae (Musiekkunde) van [[Unisa]] ontvang.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1989/10/03/11/7.html Persoonlik], ''[[Die Burger]]'', 3 Oktober 1989. URL besoek op 8 November 2016.</ref> Drie jaar later, in April 1991, het die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] Roos met 'n besondere erepenning vir die bevordering van die uitsaaiwese en uitvoerende kunste vereer.<ref>{{af}}[http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1992/04/25/3/8.html Akademiepryse vir 14; Bosch postuum vereer], ''[[Die Burger]]'', 25 April 1992. URL besoek op 8 November 2016.</ref> In 1994 het die [[Universiteit van die Witwatersrand]] 'n eredoktorsgraad in die regte aan hom toegeken vir sy "uitmuntende bydrae tot die intellektuele lewe van Suid-Afrika". Die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]] het sy prestigeprys vir die bevordering van die skeppende kunste aan hom toegeken.<ref name="152-11mrt99" />
== In sy eie woorde ==
Laetitia Pople het in 1994 'n onderhoud met dr. Roos vir ''[[Beeld]]'' gevoer nadat hy kort tevore sy tweede eredoktorsgraad ontvang het. Sy het hom indertyd as "nog fier en regop" beskryf. In dié onderhoud het hy onder meer gesê:<ref>{{af}}[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1994/07/19/9/4.html Mnr. Musiek op 84 nog fier en regop]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', 19 Julie 1994. URL besoek op 8 November 2016.</ref>
* '''Oor kopiereg''': "In die Tien Gebooie staan jy mag nie jou naaste se materiële besittings steel nie, maar 'n mens vergeet maklik van die 'of iets' (geesteskeppings soos musiek, drama en poësie) in daardie gebod. Ons maak 'n magdom wette om ons materiële besittings te beskerm, maar geen wette om ons geesteskeppings te beskerm nie. Die uitvoerende kunstenaar maak geld, maar die skeppende kunstenaar is kwesbaar."
* '''Oor die ontstaan van Dalro''': "Ons (Samro en Dalro) kan nee sê namens komponiste, dramaturge en skrywers en ons kan betaling vir die skeppende kunstenaar eis. Breytie Breytenbach het eendag radeloos kom aanklop en gesê hy kan nie nee sê vir kerkvereningings nie. Daarom het ons Dalro gestig."
* '''Oor die beskerming van outeursreg''': "As iemand in die vroeë dae 'n gedig op 'n tablet geskryf het en iemand het die tablet gekoop, was die gedig syne. Dié voor-Renaissance kunstenaar was heel tevrede om anoniem te bly en te skep tot eer van God. Die Renaissance het egter 'n individualistiese kunstenaar na vore laat tree, iemand wat trots is op sy werk en erkenning en vergoeding eis. Die ontdekking van die boekdrukkuns in 1485 het tot grootskeepse, ongeoorloofde nadrukkery gelei. Martin Luther was een van die eerste skrywers wat sy stem dik gemaak het oor die reg en beskerming van die skrywer. Daarna het koninklike bevoorregting gegeld net sekere drukkers kon boeke herdruk en dit het natuurlik ook gelei tot sensuur. Dit is baie ironies. As 'n mens na die geskiedenis kyk, is dit die gebruiker of leser van 'n teks wat beskerm word en nie die skrywer of skepper daarvan nie."
* '''Oor sy eerste loopbaankeuse, die regte''': "Ek het nie geweet wát ek wil doen nie en het my toe maar vir die klassieke tale Grieks en Latyn laat inskryf en drie jaar later vir 'n graad in die regte aan die Universiteit van Stellenbosch. Ek is net ná universiteit tot die Balie toegelaat met 'n salaris van R6 per maand en moes van nege tot vyf op kantoor sit. Dit was die jaar van die [[Groot Depressie]], mense het nie geld gehad vir hofgedinge nie. Ek het 'n maand gehou en toe gevra om van die rol geskrap te word."
* '''Oor sy ontmoeting met sy lewensmaat''': "Ek het 'n gróót slag geslaan met daardie eisteddfod (in 1931, toe hy 22 was). Benewens my vrou het ek ook 'n goue medalje vir sang ontvang en is ek ook werk as 'n omroeper aangebied!"
* '''Oor sy besonder lang loopbaan''': "My stokperdjie is nou my werk. Ek het jare gelede gholf gespeel, maar nie veel erg daaraan gehad nie. Om vandag by te bly, is 'n heeltydse werk. Die rekenaar het die beskerming van outeursreg ingrypend verander. Ek moet baie lees om by te bly. Het jy geweet 'n mens kan deesdae tot 750 uur se musiek op 'n [[mikroskyfie]] stoor? Die implikasies vir outeursreg is verreikend!"
== Gesinslewe ==
[[Lêer:Grafsteen van dr Gideon Roos en Esther Mentz in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op Stellenbosch.JPG|duimnael|270px|regs|Dr. Roos en sy vrou, [[Esther Mentz]], se grafsteen in die Onderpapegaaiberg-begraafplaas op [[Stellenbosch]].]]
Roos is op [[8 Januarie]] [[1938]] met [[Esther Mentz]] (1911–1986),<ref>[http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=582259 Hul grafsteen soos te sien op die webtuiste van die GGSA]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> aktrise en operasangeres, getroud. Uit dié huwelik is twee seuns en 'n dogter gebore. Hulle het jare lank by Lystanwoldweg 12, Saxonwold, [[Johannesburg]], gewoon.
Sy belangstellings was volkereg, internasionale sake, gholf en tuinmaak. Die klubs waartoe hy behoort het, was onder meer die Rand-klub, Pretoria-klub, Staatsdiensklub (Kaapstad) en die Constantiaklub (Pretoria).<ref>{{af}}{{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.</ref>
Hy is op [[9 Maart]] [[1999]] in die ouderdom van 89 jaar, drie maande en nege dae aan 'n hartaanval dood nadat hy in die Randse Klub in Johannesburg inmekaargesak het pas nadat hy 'n praatjie oor radiokommunikasie gelewer het.<ref name="152-11mrt99" />
== Filmografie ==
* [[Springbok (rolprent)|Springbok]], 1976 as Charles
* [[Boemerang 11:15]], 1972 as Johan van Buuren
* [[Sien jou môre]], 1970 as mnr. Bell
* [[Lied in My Hart]], 1970 as Weber
* ''[[The Cape Town Affair]]'', 1967 as hoof van veiligheidstak (nie erken nie)
* [[Pinkie se Erfenis]], 1946 as dr. Hendrik Steenkamp
* [[Donker Spore]], 1944 as Koos Kok
== Bronne ==
* {{af}} Beyers, C.J. 1987. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]] Deel V''. Pretoria: [[Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing]].
* {{af}}{{en}} Kruger, dr. D.F. 1963. ''Wie is wie in Suid-Afrika''. Johannesburg: Vitae Uitgewers.
* {{af}} Malan, dr. Jacques P. (hoofred.) 1986. ''Suid-Afrikaanse Musiekensiklopedie. Deel IV''. Kaapstad: Oxford University Press.
* {{en}} Potgieter, D.J. 1970. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 2''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.
* {{en}}Roberts, T. (hoofredakteur). 1975. ''Who's Who of Southern Africa''. Johannesburg: Combined Publishers (Edms) Bpk.
* {{af}} Stals, prof. dr. E.L.P. (red.). 1986. ''Afrikaners in die Goudstad, Deel 2. 1924–1961''. Pretoria: HAUM Opvoedkundige Uitgewery.
* {{en}} [[Hans Strydom (verslaggewer)|Strydom, Hans]] en Wilkins, Ivor. 1984. ''The Super-Afrikaners''. Cape Town: Jonathan Ball Publishers.
* {{af}} Swart, dr. M.J. (voorsitter redaksiekomitee). 1980. ''Afrikaanse kultuuralmanak''. Aucklandpark: [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge]].
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Eksterne skakels ==
* [https://www.google.co.za/maps/@-26.1612073,28.0376519,3a,38.4y,131.55h,96.22t/data=!3m6!1e1!3m4!1sO6NlPH87ArGGzgHMwqrIJw!2e0!7i13312!8i6656 In hierdie huis by Lystanwoldweg 12, Saxonwold, Johannesburg, het die Roos-egpaar jare lank gewoon]. URL besoek op 6 November 2016.
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Roos, Gideon}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse omroepers]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]]
knt6mhxmdmu60345t55wpn0vyqvdvhc
Flavius Josephus
0
116641
2909190
2907158
2026-06-04T07:09:13Z
Jcb
223
2909190
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Josephusbust.jpg|duimnael|Romeinse borsbeeld, waarskynlik die van Josephus.]]
'''Flavius Josephus''' (ongeveer 37-100 n.C), ook "Josephus" genoem, was 'n [[Joods]]e geskiedskrywer en [[Romeinse Ryk|Romeinse]] burger wat vier boeke geskryf het oor die Joodse geskiedenis. Sy werke is van groot waarde om die gebeurtenisse in die tydperk van die [[Tweede Tempel]] (en die vernietiging daarvan) te verstaan.
== Biografie ==
Aanvanklik het Flavius Josephus as weermagleier deelgeneem aan die [[Joodse oorlog|Joodse Opstand]] (66-70), waarin [[Jerusalem]] en die Joodse Tempel deur die Romeine vernietig is. Hy is in 'n vroeë stadium van hierdie opstand gevange geneem en het waarskynlik sy oorlewing daaraan te danke. As krygsgevangene het hy na aanleiding van 'n droom voorspel dat die Romeinse bevelvoerder [[Vespasianus]] keiser sou word. Toe dit inderdaad gebeur het, het Vespasianus hom begenadig. Josefus het saam met [[Titus (Keiser)|Titus]] na Rome gegaan na die val van Jerusalem. Daar het hy 'n huis en 'n inkomste ontvang. As 'n vrygelatene van die Flaviaanse keisers is hy toegelaat om die naam Flavius te neem.
In Rome het Josephus ''Die Joodse oorlog'' geskryf, 'n werk met die boodskap dat die ondergang van Jerusalem en die Joodse volk die wil van God was (die Romeine was God se instrument) en dat dit beter was om weerstand teen die Romeine te stop. Hy het in Rome gebly en byna 20 jaar later is sy ''Geskiedenis van die Jode'' gepubliseer, waarin hy die geskiedenis van sy mense van die [[Die skepping van Adam|Skepping]] tot sy eie tyd vir [[Grieke|Griekse]] en Romeinse lesers beskryf. Hy het ook 'n outobiografie en 'n polemiese werk, ''Teen Apion'', geskryf waarin hy sekere bewerings teen die Joodse volk weerlê en die Joodse wet verduidelik het.<ref name="goodman">{{harvnb|Goodman|2007|p=8}}: "Josephus was born into the ruling elite of Jerusalem"</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|title=Josephus Lineage|date=December 2012|website=History of the Daughters|publisher=L P Publishing|location=Sonoma, California|pages=349–350|edition=Fourth}}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="goldberg">{{Cite web|url=http://www.josephus.org/life.htm|title=The Life of Flavius Josephus|last=Goldberg|first=G. J.|publisher=Josephus.org|access-date=2012-05-18}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Klausner|first=J.|date=1934|title=Qobetz|journal=Journal of the Jewish Palestinian Exploration Society|language=he|volume=3|pages=261–263}}</ref><ref>Josephus, ''The Jewish War''. Book 3, Chapter 8, par. 7</ref><ref>[[s:The War of the Jews/Book IV|Jewish War IV.622–629]]</ref>
== Flavius Josephus en Judaïsme ==
Vir baie Joodse tydgenote was Flavius Josephus 'n verraaier wat met die Romeine saamgewerk het, maar vir historici is sy werk van onskatbare waarde om 'n gedetailleerde insig te verkry in gebeure in antieke [[Israel]] en die [[Midde-Ooste]] na die [[Ou Testament|Ou-Testamentiese]] tydperk en rondom die begin van die gemeenskaplike era. Hierdie tydperk is in die Joodse geskiedenis uitgelig, deels as gevolg van moderne Sionisme.
== Flavius Josephus en die Christendom ==
Aangesien Josephus skryf oor die tydperk waarbinne die gebeure van die [[Nuwe Testament]] val, is Josephus se werk van groot belang vir die studie van die vroeë [[Christendom]]. Josefus se werk maak dit moontlik om die Nuwe Testament in die konteks van die geskiedenis en gebruike van die Jode gedurende daardie tydperk te plaas.
Josefus se werk bevat twee gedeeltes oor [[Jesus van Nasaret]]. Die eerste gedeelte staan bekend as die Testimonium Flavianum, die tweede gedeelte berig oor die moord op Jakobus (die leier van die Joods-Christelike gemeenskap in Jerusalem) waarna verwys word as 'die broer van Jesus, wat Christus genoem word'.<ref name="goodman" /><ref>{{Cite web|url=http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|title=Josephus Lineage|date=December 2012|website=History of the Daughters|publisher=L P Publishing|location=Sonoma, California|pages=349–350|edition=Fourth|access-date=29 Februarie 2024|archive-date=18 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240118075036/http://www.historyofthedaughters.com/38.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="goldberg" /><ref>{{Cite journal|last=Klausner|first=J.|date=1934|title=Qobetz|journal=Journal of the Jewish Palestinian Exploration Society|language=he|volume=3|pages=261–263}}</ref><ref>Josephus, ''The Jewish War''. Book 3, Chapter 8, par. 7</ref><ref>[[s:The War of the Jews/Book IV|Jewish War IV.622–629]]</ref>{{sfn|Aune|1991|p=140}}
== Werke ==
* "Die Joodse Oorloë" beskryf die oorloë vanaf die tyd van die [[Makkabeërs]] tot die laaste Romeinse oorlog van 70 n.C.
* "Die Joodse Geskiedenis" beskryf die geskiedenis van die Joodse volk vanaf die skepping tot die tydperk waarin Josephus geleef het.
* "Die lewe van Flavius Josephus" is 'n apologetiese outobiografie wat Josephus se ondersteuning van die Romeinse saak tydens die oorlog waartydens die tweede tempel vernietig is.
* "Teen Apion" is 'n kort verduidelikende werk wat die Joodse geloof met die heersende Griekse denke van sy tyd vergelyk.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Jode]]
[[Kategorie:Romeinse skrywers]]
[[Kategorie:Geskiedkundiges]]
[[Kategorie:Mense in die 1ste eeu]]
[[Kategorie:Joodse geskiedenis]]
[[Kategorie:Geboortes in 37]]
[[Kategorie:Sterftes in 100]]
qrq34fqllwkst6x0kxxku6a2zlvz01i
Douglas C-47 Skytrain
0
118615
2909087
2909064
2026-06-03T13:18:27Z
Gaius le Roux
203341
Ek het teks by die artikel bygevoeg. LET WEL: Die artikel is nog nie klaar nie - nog teks moet bygevoeg word.
2909087
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-53D-DO
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:C-47 Dakota - Chino Airshow 2014 (15867578416).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16). (EC-47 History Site (<nowiki>https://www.ec47.com/ec-47-model-designations</nowiki>), “EC-47 Model Designations”, 10 Mei 2026 besoek)
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
9uyr91y06wq3d2xz3b63fm1j2s53rgv
2909099
2909087
2026-06-03T14:30:16Z
Gaius le Roux
203341
Ek het teks by die artikel bygevoeg. LET WEL: Die artikel is nog nie klaar nie. Daar moet nog foto's bygevoeg word.
2909099
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-53D-DO
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:C-47 Dakota - Chino Airshow 2014 (15867578416).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16). (EC-47 History Site (<nowiki>https://www.ec47.com/ec-47-model-designations</nowiki>), “EC-47 Model Designations”, 10 Mei 2026 besoek)
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ==
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die SALM-Douglas C-47TP ===
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref>
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Argentinië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien.
=== Australië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien.
=== Filippyne ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien.
=== Griekeland ===
Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het.
=== Kanada ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.
=== Nieu-Seeland ===
==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ====
’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923.
==== ZK-DAK ====
Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem.
=== Suid-Afrika ===
==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ====
Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is.
==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ====
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien.
==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ====
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.
=== Swede ===
Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal.
=== Verenigde State van Amerika ===
Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal.
Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal.
Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien.
Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.
=== Venezuela ===
Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem.
== Algemene aantekeninge ==
In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan.
“United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf.
Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref>
“ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
43lunrjv0meo24rvaip7mskdso5smdy
2909168
2909099
2026-06-04T05:22:48Z
Gaius le Roux
203341
Ek het die teks en die beeld in die sjabloon verander.
2909168
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-47
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16). (EC-47 History Site (<nowiki>https://www.ec47.com/ec-47-model-designations</nowiki>), “EC-47 Model Designations”, 10 Mei 2026 besoek)
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ==
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die SALM-Douglas C-47TP ===
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref>
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Argentinië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien.
=== Australië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien.
=== Filippyne ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien.
=== Griekeland ===
Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het.
=== Kanada ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.
=== Nieu-Seeland ===
==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ====
’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923.
==== ZK-DAK ====
Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem.
=== Suid-Afrika ===
==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ====
Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is.
==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ====
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien.
==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ====
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.
=== Swede ===
Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal.
=== Verenigde State van Amerika ===
Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal.
Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal.
Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien.
Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.
=== Venezuela ===
Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem.
== Algemene aantekeninge ==
In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan.
“United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf.
Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref>
“ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
o0ci6snn834uu3lpc8dlz8ijmjnqsy1
2909250
2909168
2026-06-04T10:46:38Z
Gaius le Roux
203341
Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.
2909250
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-47
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
[[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]]
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
[[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]]
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
[[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]]
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
[[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]]
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]]
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
[[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]]
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
[[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]]
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]]
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16). (EC-47 History Site (<nowiki>https://www.ec47.com/ec-47-model-designations</nowiki>), “EC-47 Model Designations”, 10 Mei 2026 besoek)
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ==
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die SALM-Douglas C-47TP ===
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref>
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Argentinië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien.
=== Australië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien.
=== Filippyne ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien.
=== Griekeland ===
Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het.
=== Kanada ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.
=== Nieu-Seeland ===
==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ====
’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923.
==== ZK-DAK ====
Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem.
=== Suid-Afrika ===
==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ====
Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is.
==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ====
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien.
==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ====
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.
=== Swede ===
Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal.
=== Verenigde State van Amerika ===
Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal.
Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal.
Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien.
Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.
=== Venezuela ===
Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem.
== Algemene aantekeninge ==
In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan.
“United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf.
Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref>
“ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
oreew2vaanh7s7vr4z6pn3iyo4ifd9e
2909251
2909250
2026-06-04T11:08:51Z
Gaius le Roux
203341
Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.
2909251
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-47
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
[[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]]
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
[[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]]
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
[[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]]
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
[[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]]
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]]
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
[[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]]
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
[[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]]
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]]
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
[[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]]
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
[[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]]
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
[[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]]
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
[[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]]
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
[[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]]
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
[[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]]
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
[[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]]
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref>
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ==
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die SALM-Douglas C-47TP ===
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref>
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Argentinië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien.
=== Australië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien.
=== Filippyne ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien.
=== Griekeland ===
Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het.
=== Kanada ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.
=== Nieu-Seeland ===
==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ====
’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923.
==== ZK-DAK ====
Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem.
=== Suid-Afrika ===
==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ====
Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is.
==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ====
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien.
==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ====
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.
=== Swede ===
Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal.
=== Verenigde State van Amerika ===
Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal.
Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal.
Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien.
Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.
=== Venezuela ===
Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem.
== Algemene aantekeninge ==
In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan.
“United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf.
Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref>
“ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
14mvkbemmxodx4drysfu6v2pguejq1d
2909253
2909251
2026-06-04T11:33:01Z
Gaius le Roux
203341
Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.
2909253
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-47
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
[[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]]
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
[[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]]
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
[[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]]
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
[[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]]
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]]
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
[[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]]
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
[[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]]
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
[[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]]
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
[[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]]
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]]
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]]
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
[[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]]
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
[[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]]
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
[[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]]
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
[[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]]
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
[[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]]
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
[[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]]
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
[[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]]
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
[[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]]
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
[[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]]
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref>
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ==
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die SALM-Douglas C-47TP ===
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref>
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Argentinië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien.
=== Australië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien.
=== Filippyne ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien.
=== Griekeland ===
Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het.
=== Kanada ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.
=== Nieu-Seeland ===
==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ====
’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923.
==== ZK-DAK ====
Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem.
=== Suid-Afrika ===
==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ====
Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is.
==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ====
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien.
==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ====
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.
=== Swede ===
Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal.
=== Verenigde State van Amerika ===
Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal.
Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal.
Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien.
Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.
=== Venezuela ===
Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem.
== Algemene aantekeninge ==
In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan.
“United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf.
Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref>
“ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
nsq8uyqid99lrt6mvtgk5qjaix07e8n
2909256
2909253
2026-06-04T11:51:10Z
Gaius le Roux
203341
Ek het foto's bygevoeg. LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg.
2909256
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Douglas C-47
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:MM61893 14-46 Douglas C-47DL Skytrain Italian Air Force RIAT Fairford 190787 (51891294945).jpg
|byskrif=
|tipe=Vragvliegtuig en [[bomwerper]]
|vervaardiger= [[Douglas Aircraft Company]]
|ontwerper=
|eerste vlug=17 Desember 1935
|bekendstelling=1936
|vrygestel=
|onttrek=
|status=
|hoofgebruiker=
|meer gebruikers=
|vervaardig=1936–1942, 1950
|aantal gebou=10 174
|programkoste=
|eenheidskoste=VS$ 79 500 (in 1935)<ref>Rumerman, Judy. [http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm "The Douglas DC-3."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040806152215/http://www.centennialofflight.gov/essay/Aerospace/DC-3/Aero29.htm |date= 6 Augustus 2004 }} ''U.S. Centennial of Flight Commission,'' 2003. Besoek: 12 Maart 2012.</ref>
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Douglas C-47 Skytrain''' is 'n [[vliegtuig]] wat gebaseer is op die [[Douglas DC-3]] en vervaardig is vir die militêre mark gedurende en ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Hierdie vliegtuig het ook deelgeneem aan die [[Berlynse Lugbrug]].
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-reeks en die C-53-reeks en die C-117’s.
Die C-47 was ’n veeldoelige transportvliegtuig wat ’n dubbelvragdeur en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad het.
== Militêre variante van die DC-3 ==
Daar was 10 183 militêre transportvliegtuie wat van die DC-3 afgelei is. Die meeste van hulle is in twee verwante reeks vliegtuie gebou, naamlik die C-47- en R4D-troepedraers/vragvliegtuie en die C-53- en C-117- troepedraers/personeel-transportvliegtuie. Daarbenewens is 149 DC-3’s en DC-3A’s wat deur burgerlike klante bestel is met militêre benoemings afgelewer, aangesien hulle voor voltooiing deur die VSA-regering oorgeneem is. Daar is ook aan 93 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s militêre benoemings toegewys nadat hulle vir militêre diens in gebruik geneem is.
C-47’s, C-47A’s en C-47B’s is in die Long Beach-aanleg en C-47A’s, C-47B’s, TC-47B’s en C-117A’s is in die Oklahoma-aanleg gebou. Daarbenewens is daar C-53’s in die Santa Monica-aanleg gebou.
Die eerste aankope deur die VSA se militêre magte het bestaan uit die oorname van kommersiële bestellings op die produksielyn en lugrederyvlootaankope ná die uitbreek van die oorlog. Sodoende het die variantbenamings C-48, C-49, C-50, C-51, C-52, C-53, C-68, C-48B, C-48C, C-49D, C-49E, C-49F, C-49G, C-49H en C-84 ontstaan. Douglas het 442 DST’s, DST-A’s, DC-3’s, DC-3A’s en DC-3B’s afgelewer voordat die produksie van burgerlike vliegtuie deur Amerika se toetrede tot die oorlog onderbreek is.
=== Militêre variante wat deur Douglas vir die USAAF gebou is ===
Douglas het drie variante ingevolge USAAF-kontrakte gebou, naamlik die C-47, C-53 en C-117.
==== Douglas C-47 ====
[[Lêer:6840 2006-09-20 FAYP 067 vragdeur 600x400.jpg|duimnael|Dubbelvragdeur, ingevoegde passasiersdeur en draagbare trappe van die C-47]]
Die C-47 het uit die Douglas DC-3 ontstaan en was die standaard veeldoelige transportvliegtuig van die United States Army Air Corps (USAAC)/United States Army Air Forces (USAAF). Die C-47 Skytrains het ’n dubbelvragdeur (aan die linkerkant) en ’n versterkte kajuitvloer met ’n vangblok, leikatrol en vasbindtoebehore asook ’n utiliteitsbinnekant sonder klankdemping gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11 |language=en}}</ref> Die eerste kontrak (vir 147 C-47’s wat in die Long Beach-aanleg gebou sou word) is op 16 September 1940 onderteken. Hierdie Kaliforniese aanleg sou gedurende die volgende vyf jaar nie minder nie as 4072 C-47/C-47A/C-47B-DL’s lewer wat deur die USAAC/USAAF bestel is asook 66 R4D-1’s wat direk deur die VSA-vloot bestel is. Daarbenewens is 5364 C-47A/C-47B/TC-47B-DK’s en 17 C-117A-DK’s in die staatsaanleg in Oklahoma City gebou.
Weens die dreigende oorlogswolke wou die Oorlogsdepartement en die Vlootdepartement nie wag vir die produksie by die Long Beach-aanleg om in volle swang te kom nie, en gevolglik het die Oorlogsdepartement ’n aanvullende kontrak (gedateer 24 Junie 1941) geteken vir ’n aanvanklike groep van 92 C-53’s wat in die Santa Monica-aanleg gebou sou word.
Die C-47 is as die C-47-, C-47A- en C-47B-variant gebou.
===== C-47 =====
Die C-47-variant is uitsluitlik in die Long Beach-aanleg gebou en daarom is die agtervoegsel “DL” by die volle modelbenoeming bygevoeg. Hierdie tipe is afgelewer met Pratt & Whitney R-1830-92- radiale enjins van 1200 perdekrag wat 1050 perdekrag op 2286 meter ontwikkel en brandstoftenke van 3041 liter. Daarbenewens kon tot nege hulptenke van 377 liter in die romp geïnstalleer word. Die C-47-DL’s het hoofsaaklik van die burgerlike DC-3A’s verskil deurdat hulle versterkte metaalvloere gehad het met toebehore om die vrag vas te bind. Verder is die passasiersdeur aan die linkerkant deur ’n dubbelvragdeur vervang. Vir die laai en aflaai van moeilik hanteerbare vragte (insluitende voertuie soos Jeeps) het beide vragdeure teen die kant van die romp oopgemaak, een na die neus en een na die stert. Vir die vervoer van personeel is net die voorste gedeelte van die deur gebruik. Vir die neerlaat van valskermtroepe is die voorste deel van die vragdeur verwyder. Die leegbedryfsmassa van die C-47 was hoër as dié van die vooroorlogse DC-3A, maar omdat die maksimum opstygmassa tot 68355 kilogram verhoog is, was die vragdravermoë van die C-47 nie laer nie.
[[Lêer:6862 1985-05-15 FADN 864 EL shad astro 600x364.jpg|duimnael|Navigasiekoepel bo-op die romp, agter die stuurkajuit van die C-47]]
Vanaf konstruksienommer 9000 is alle laatmodel-C-47’s en alle C-47A’s, C-47B’s en C-117’s met versterkte vlerkpunte afgelewer. Ander verskille het die byvoeging van ’n navigasiekoepel agter die stuurkajuit, die installasie van kajuitvensters waarvan die middelste gedeeltes uitgestamp kon word sodat gewere as verdediging teen vegvliegtuie afgevuur kon word. Ander veranderings wat gedurende die produksieproses aangebring is,, was hegpunte wat onder die romp gemonteer is sodat moeilik hanterrbare vragte of ses valskermhouers ekstern vervoer kon word en ’n sweeftuigsleephoek wat die standaard stertkeël van lynvliegtuie en vroeëproduksie C-47’s vervang het. Hierdie eerste C-47’s en later modelle het die amptelike naam “Skytrain” gekry. In die Britse Statebond-lande en ook die grootste deel van die res van die wêreld is eers die militêre C-47’s en daarna die burgerlike DC-3’s feitlik universeel “Dakotas” genoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=164/165 |language=en}}</ref>
[[Lêer:C-47 interior w paras 1942.jpg|duimnael|Die C-47 kon 28 valskermtroepe vervoer.]]
Die standaard militêre bemanning van die C-47’s het uit ’n vlieënier, ’n medevlieënier, ’n boordingenieur en ’n radio-operateur bestaan. Op lang vlugte is ’n navigator bygevoeg. Tot 28 lug- of valskermtroepe het op voubanke aan elke kant van die kajuit gesit.
===== C-47A =====
Die C-47A was die model waarvan die meeste geproduseer is, naamlik by Long Beach (2954 C-47A-DL’s) en by Oklahoma City (2299 C-47A-DK’s). Hulle enjins is, net soos in die geval van die C-47’s, met enkelspoedaanjaers toegerus. Hulle het egter ’n 24-volt- elektriese stelsel in plaas van ’n 12-voltstelsel en warmlugverwarming instede van stoomverwarmers gehad.
===== C-47B =====
Om werkverrigting op hoër hoogtes te verbeter, het 300 C-47B-DL’s en 2932 C-47B-DK’s R-1830-90C-enjins gehad. Die tweespoedaanjaers waarmee hierdie enjins toegerus was, het hulle in staat gestel om 1200 perdekrag met opstyging op seevlak, 1100 perdekrag op 1859 meter en 1000 perdekrag tussen 3810 en 4419 meter te lewer.
Daar was ook ander variante van die C-47.
===== TC-47B =====
In die middel van C-47B-produksie het die Oklahoma City-aanleg 133 TC-47B-DK’s gebou. Hulle was as navigasieopleidingsvliegtuie toegerus. Ekstern kon hulle op grond van die ry navigasiekoepels bo-op hulle romp onderskei word.
===== XC-47C =====
Om voorsiening te maak vir die moontlikheid dat daar op baie eilande in die Stille Oseaan nie vliegvelde beskikbaar sou wees nie, is Douglas opdrag gegee om die C-47-DL met die kontruksienommer 7365 (reeksnommer 42-5671) met ’n paar Edo Model 78-pontons toe te rus. Tydens toestvlugte is daar ontdek dat die XC-47C in vlug en op kalm water bevredigend gehanteer het maar daar was tekorte tydens ander fases van bedrywighede. Van hierdie pontons is gebruik om ’n klein aantal C-47’s toe te rus.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=163 to 166 |language=en}}</ref>
===== Douglas C-47-sweeftuig (XCG-17) =====
[[Lêer:Douglas XCG-17 in flight.jpg|duimnael|Die Douglas XCG-17-gevegsweeftuig word tydens vliegtoetse gesleep.]]
Die XCG-17 was ’n eksperimentele troepetransportsweeftuig wat ’n omskepping van die C-47-DL met die konstruksienommer 4588 en die reeksnommer 41-18496 was. Die vliegtuig is op 14 Junie 1944 by die Clinton County-lughawe in ’n sweeftuig omskep. Die enjins van die vliegtuig is verwyder en die naselle is met stroomlynkappe bedek. Hoewel bevredigende resultate tydens toetse verkry is, is die sweeftuig nie gebruik nie omdat die USAAF teen daardie tyd nie meer gevegsweeftuie nodig gehad het nie. Die XCG-17 is gestoor, verkoop en in 1949 as ’n burgerlike DC-3A herbou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 429 8 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=333 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-53 ====
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her cr her 600x364.jpg|duimnael|Die C-53’s het nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie.]]
As ’n tydelike maatreël totdat veeldoelige C-47’s van die Long Beach- en Oklahoma City-aanleg afgelewer kon word, het die USAAF 221 C-53-DO’s bestel om as troepedraers op die DC-3-produksielyn in Santa Monica gebou te word. Die C-53’s het R-1830-92-enjins gehad maar nie die versterkte kajuitvloere en dubbele vragdeure van die C-47’s gehad nie. Hulle kajuite is met 28 metaalsitplekke (in sewe rye van twee plus twee) toegerus en die tipe het voorsiening gehad om sweeftuie te sleep. Die USAAF het ook 153 C-53D-DO’s ontvang. In die geval van hierdie tipe is die metaaltroepesitplekke met banke aan die sye van die kajuit vervang (soos dié van die C-47’s).
Die C-53 Skytrooper is ook as die C-53B-DO (agt lugrame is met winteraangepaste toerusting, hulpromptenke en ’n navigasiekoepel gemodifiseer) die C-53C-DO en C-53D gebou en daar was ook ’n XC-53A-DO-variant. Laasgenoemde het die konstruksienommer 4932 en reeksnommer 42-6480 gehad en het vir toetsdoeleindes gemodifiseerde klappe en pneumatiese ontysingstoestelle gehad.
Altesaam 17 burgerlike DC-3A’s wat vir United Airlines bestem was, is tydens konstruksie gekommandeer en volgens militêre spesifikasies voltooi. Die benoeming C-53C-DO is aan hulle toegeken en hulle het die reeksnommers 43-2018 tot 43-2034 gehad.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166, 168 |language=en}}</ref>
[[Lêer:6875 1989-05-05 FASK 308 her 72dpi.jpg|duimnael|Die Douglas C-53D met die reeksnommer 6875(2) word op 5 Mei 1989 op Lugmagbasis Swartkop gesien.]]
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het een Douglas C-53D gebruik. Die C-53-DO met die konstruksienommer 11746 is met die USAAF-reeksnommer 42-68819 afgelewer en is met verskillende registrasienommers en op verskillende tye in die burgerlike sektor gebruik. Dit het ook in die Franse en die Joegoeslawiese Lugmag gedien. In Suid-Afrika is die SALM-reeksnommer 6875(2) aan die vliegtuig toegeken.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=396 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=127 |language=en}}</ref>
Die C-53 Skytrooper is as die C-53-DO asook as die C-53C en C-53D gebou en het ’n deur aan die linkerkant gehad.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=11, 33 |language=en}}</ref>
==== Douglas C-117 ====
Teen die einde van die oorlog was minder gevegstransportvliegtuie nodig maar meer meer militêre passasiersvliegtuie nodig; daarom is 17 C-117A-DK’s by Oklahoma gebou. Hulle het van die C-47B’s verskil deurdat hulle nie die versterkte kajuitvloer of dubbelvragdeur gehad nie, maar met 21 lynvliegtuigtipe sitplekke, ’n kombuis en toiletfasiliteite toegerus is. Ná die oorlog is 11 C-117A’s met R-1830-90D-enjins toegerus, en hulle is as C-117B-DK’s herbenoem.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=166/167 |language=en}}</ref>
=== Variante wat deur Douglas vir die VSA-vloot gebou is ===
[[Lêer:Douglas R4D-5 discharges high-priority freight in the United States, circa 1943-45 (80-G-K-13354).jpg|duimnael|Vrag met ’n hoë prioriteit word circa 1943 tot 1945 uit ’n R4D-5 gelaai.]]
VSA-vloot DC-3-variante het die benoemings R4D-1, R4D-5, R4D-6 en R4D-7 gekry. Hulle was almal gelyk aan C-47-variante. Die R4D-2’s en R4D-4’s is as burgerlike DC-3’s geproduseer en die R4D-3’s was C-53-DO’s wat deur die USAF oorgeplaas is.
==== Douglas R4D-1 ====
Die R4D-1’s het bestaan uit 66 vliegtuie wat direk deur die Vlootdepartement bestel is en 40 wat deur die USAAF oorgeplaas is en in die Long Beach-aanleg gebou is. Hulle was basies identies aan C-47-DL’s, behalwe dat hulle met spesifieke vloottoerusting soos radio’s toegerus is. Die enjins van die R4D-1 was ook R-1830-92’s.
==== Douglas R4D-4 ====
[[Lêer:Douglas R4D-4 NATS (4567984823).jpg|duimnael|Die R4D-4 met die BuNo 07003 word op 9 April 1946 as ’n tweester-admiraalsvliegtuig van die Vlootlugtransportdiens by Oakland gesien.]]
Daar was nege R4D-4’s, en hulle het die konstruksienommers 4962, 6345 en 6348 tot 6355 gehad.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 6349 is as ’n DC-3A-447 gebou en was vir Pan American Airways bedoel, maar is gekanselleer en het die VSA-vloot R4D-4 met die BuNo 07003 geword.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=123, 124 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=317 |language=en}}</ref>
==== Douglas R4D-5 ====
Een-en-tagtig C-47A-DL’s en 157 C-47A-DK’s wat ingevolge USAAF-kontrakte bestel is, is direk van die aanlegte in Long Beach en Oklahoma City na die VSA-vloot en die VSA Mariene Korps oorgeplaas.
[[Lêer:U.S. Naval Air Transport Service Douglas R4D Skytrain of VR-3 unloads cargo, circa in 1944 (80-G-K-14166).jpg|duimnael|’n Douglas R4D van die VSA se Vlootlugtransportdiens laai circa 1944 vrag op Midwest-lughawe af. Die vliegtuig maak deel uit van Transporteskader 3 (VR-3). VR-3 was verantwoordelik vir transkontinentale vlugte in die Verenigde State van Amerika]]
==== Douglas R4D-6 ====
Dit was 150 vliegtuie wat as C-47B-DK’s bestel is en in vlootdiens R4D-6’s geword het.
==== Douglas R4D-7 ====
Altesaam 41 TC-47B-DK-opleidingsvliegtuie is na die VSA-vloot oorgeplaas, en hulle het R4D-7’s geword.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=167 |language=en}}</ref>
== Die Super DC-3/R4D-8/C-117D ==
[[Lêer:Douglas R4D-8 silhouette.png|duimnael|Super DC-3-silhoeët]]
Die Super DC-3 (of DC-3S) is deur Douglas ontwerp om groter kapasiteit en beter werkverrigting te bied. Die tipe het sy verskyning in 1950 gemaak en het ’n nuwe neus- en stertdeel gehad en die buitevlerkpanele buiteboord van die middeldeel was effens teruggevou en het vierkantig gesnyde punte gehad.. Met ’n verbeterde lugraam en nuwe enjins (kragtiger Wright R-1820-C9HE’s) het die vliegtuig groot potensiaal gehad, maar met (surplus en goedkoper) vliegtuie wat die mark oorstroom het, was die ontwerp nie ’n sukses nie. Net drie vliegtuie is op versoek van Capital Airlines omskep. Die VSA-vloot was egter in hulle noppies met die variant en het 100 omskeppings van bestaande R4D-5- en R4D-6-lugrame bestel. Die omskepte vliegtuie is as R4D-8’s benoem. Later is hierdie benoeming na C-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=15 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
’n Super DC-3 is in die YC-129 omskep om kort opstygings binne 152.39 meter te toets:
* Die enkelwielhoofonderstel is met twee C-54-eenhede vervang.
* Bedryfsmassa is verminder deur nienoodsaaklike toerusting te vrwyder en brandstof te beperk.
* ’n Remvalskerm met ’n diameter van 30.48 meter is aan die sweeftuigsleephoek geheg.
* JATO-bottels is onder aan die romp gemonteer om die opstygafstand te verminder.
Die konstruksienommer van hierdie vliegtuig was 43158 en die reeksnommer 51-3817 is aan hom toegeken. Toetsvlugte is met die masjien onderneem, maar produksiebestellings is nie vir die tipe deur die USAF geplaas nie. Die dubbelwiele van die hoofonderstel en landingsvalskerm van die vliegtuig is verwyder en dit is as die YC-47F benoem. Omdat die USAF nie in die tipe belanggestel het nie, is die vliegtuig as ’n R4D-8X met die BuNo 138659 na die VSA-vloot oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=282 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Douglas C-117D Skytrooper, 17191 191, US Navy-2.jpg|duimnael|Die R4D-8 met die BuNo 17191 word op 21 Mei 1960 gesien (“NAPLES” is op die stertvin).]]
Ná suksesvolle evaluering van die R4D-8X het die VSA-vloot besluit om 100 van sy bestaande R4D’s in die R4D-8-standaard te laat ombou. Hierdie vliegtuie het die nuwe konstruksienommers 43301 tot 43400 ontvang maar het hulle ou BuNos behou. Die R4D-8’s het Wright R-1820-80-enjins van 1475 perdekrag as kragbron gehad en is onder verskillende lugstasies van die VSA-vloot en die Mariene Korps versprei.
Baie van die R4D-8’s is as R4D-8T-multi-enjin- en navigasieopleidingsvliegtuie gemodifiseer. Van hulle is ook as R4D-8Z-personeeltransportvliegtuie (met 16 lugrederytipe sitplekke) gemodifiseer. Die drie R4D-8-benoemings is in September 1962 na C-117D, TC-117D en VC-117D verander.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=281 |language=en}}</ref>
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12980 is as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93105 bestel maar het ’n R4D-5 met die BuNo 17191 in die VSA-vloot geword en is later in ’n R4D-8 met die konstruksienommer 43379 omskep en het in Desember 1952 na die VSA-vloot teruggekeer. As R4D-8 was die vliegmasjien rondom Mei 1959 by Napels gebaseer.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=429, 638 |language=en}}</ref>
== Operasionele gebruik ==
=== Tweede Wêreldoorlog ===
[[Lêer:Two USAAF C-47A Skytrains.jpg|duimnael|Twee USAAF C-47A Skytrains van die 81ste Troepedraer-eskader (van die 12de Lugmag-troepedraervleuel) met valskermtroepe is op pad vir die inval van Suid-Frankryk (Operasie Dragoon). Die agterste vliegtuig is ’n Douglas C-47A-65-DL met die reeksnommer 42-100550 en die ander een is ’n C-47A-90-DL met die reeksnommer 43-15661.]]
Gedurende die Tweede Wêreldoorlog is C-47’s en Dakotas vir verskeie operasies gebruik. Verskillende eenhede is op die been gebring om troepe te vervoer.
Die eerste eenheid wat gestig is, was die 50ste Transportvleuel in Januarie 1941 by Wright Field in Ohio in die VSA. Vliegtuie wat deur die eenheid gebruik is, het onder andere bestaan uit C-47’s en C-53’s. Die eskaders en groepe van hierdie eenheid het met opleiding begin om valskermtroepe neer te laat en sweeftuie te sleep. Ter voorbereiding van die landings in Noord-Afrika, wat as Operasie Torch bekendgestaan het, is drie groepe van die 50ste Vleuel na Groot-Brittanje gestuur. Die groepe het uit die 60ste, 62ste en 64ste Troepedraergroep (TDG) bestaan. ’n Totaal van 39 C-47’s van die 60ste TDG het om 01:00 op 8 November 1942 op pad na Algerië vertrek, maar die missie was nie suksesvol nie, want net 10 C-47’s van die 60ste TDG kon hulle valskermtroepe neerlaat.
C-47’s en C-53’s van die VSA en Dakotas van Brittanje is in Julie 1943 gebruik om valskermtroepe en sweeftuie na Sicilië te karwei en te sleep. In die Middellandse See-teater is C-47’s gedurende onderskeidelik Julie 1943 (vir Operasie Husky in Sicilië) en Augustus 1944 (Operasie Dragoon in Provence) gebruik om valskermtroepe te vervoer. USAAF C-47’s is in April 1945 tydens Operasie Herring in Noord-Italië vir die vervoer van Italiaanse valskermtroepe aangewend.
[[Lêer:USAAF Douglas C-47s at Ghisonaccia Alzitone airfield, Corsica, France, 28 May 1944 (148028024).jpg|duimnael|Vyf USAAF-Douglas C-47-vliegtuie word op 28 Mei 1944 gesien. Hulle is gebruik om die grondbemanning van die 52ste Vegtergroep vanaf Aérodrome de Ghisonaccia Alzitone, Haute-Corse op Korsika naby Frankryk te vervoer. Die Douglas C-47-DL met die reeksnommer 41-7847 is regs sigbaar.]]
Douglas- militêre weergawes het die meeste roem in die Europese Teater van Bedrywighede verwerf. Altesaam 14 groepe C-47’s en C-53’s (1022 vliegtuie in totaal) en 2360 sweeftuie is op vliegvelde in Engeland versamel om vir Operasie Neptune voor te berei (Neptune was die hoofkomponent van Operasie Overlord). Altesaam 821 C-47’s en C-53’s het gedurende die nag van 5 tot 6 Junie 1944 offisiere en manne van die 82ste en die 101ste Lugdivisie van die VSA na die skiereiland Contentin vervoer. Ná die bevryding van die besette Europa het C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement troepe en voorraad na vliegvelde in die voorste linie in Normandië vervoer en met gewonde troepe na Brittanje teruggekeer. Herbevoorrading en die afvoer van mediese gavalle het tot die val van die Derde Ryk voortgeduur.
[[Lêer:SC 201366 - C-47s dropping supplies to our troops on Corregidor Island, P.I., who landed the previous day. 17 February, 1945. (53005995663).jpg|duimnael|’n C-47 is op 17 Februarie 1945 besig om voorraad na troepe op die eiland Corregidor in die Filippyne af te gooi. Die troepe het die vorige dag op die eiland geland. Dit lyk asof die vliegtuig die reeksnommer 43-16104 het, wat die konstruksienommer 20570 gehad het en as ’n Douglas C-47A-90-DL gebou is. Die masjien het die kode X94 en die woorde “JUNGLE SKIPPERS” op die romp.]]
’n Transportarmada, wat hoofsaaklik uit C-47’s van Nommer IX Troepedraerkommandement bestaan het, was tydens Operasie Market Garden vir die neerlating of landing van 34600 troepe van verskillende eenhede agter vyandelike linies verantwoordelik. Tydens die aanvanklike aanval wat op 17 September 1944 geloods is, het 1274 C-47’s van die VSA, 164 Britse Dakotas en ander lugvaartuie 20011 valskermtroepe, 14589 lugsoldate en 3082 ton se ammunisie, voedsel en voorraad gekarwei.
C-47’s en Dakotas is ook in ander teaters gebruik. Byvoorbeeld: ’n Operasie waarby valskerms betrokke was, het op 5 September 1943 in die Suidwes- Stille Oseaan-gebied plaasgevind toe 96 C-47’s 1700 valskermtroepe naby Nadzab in Nieu-Guinee neergelaat het. Op 5 Maart 1944 het 26 USAAF C-47’s elk twee sweeftuie met troepe, toerusting en voorraad tydens Operasie Thursday in Burma gesleep.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=174 to 179 |language=en}}</ref>
=== Naoorlogse era ===
==== Deep Freeze I ====
[[Lêer:USS Philippine Sea (CV-47) transporting Douglas R4D aircraft to Antarctica, 8 January 1947 (80-G-K-7623).jpg|duimnael|Een van die R4D-5’s word in Januarie 1947 op die dek van die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' gesien.]]
Ses R4D-5’s met ski’s aan weerskante van die hoofwiele en die stertwiel is in 1947 aan boord die vliegdekskip die ''Philippine Sea'' van die VSA gelaai om aan Operasie Highjump deel te neem. Die eerste twee vliegtuie het op 29 Januarie 1947 met behulp van straalsteun van die vliegdekskip opgestyg en na McMurdo-stasie gevlieg en het van daar (saam met die ander vier masjiene) die eerste volledige fotografiese opname van die kus van Antarktika asook ’n gedeelte van die binneland gedoen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref>
==== Berlynse lugbrug ====
[[Lêer:C-47s at Tempelhof Airport Berlin 1948.jpg|duimnael|Tempelhof-lughawe in Berlyn 1948]]
Die Sowjetunie het in Maart 1948 begin om grond- en watertoegang na Wes-Berlyn te beperk, wat op 24 Junie 1948 op ’n totale blokkade uitgeloop het. Toe moes die Westerse magte (Groot-Brittanje, die VSA en Frankryk) ’n ander manier vind om die minimum van 4700 ton voedsel, brandstof en ander daaglikse behoeftes van hulle vestings en van Wes-Berlyners te voorsien. Dit het tot die Berlynse lugbrug aanleiding gegee. Dit was as Operasie Vittles (die Verenigde State) en opeenvolgend as Operasies Knicker, Carter Paterson en Plainfare (die Verenigde Koninkryk) bekend. Die eerste USAF C-47’s het op 26 Junie by Berlyn-Tempelhof geland en is twee dae later deur Britse Koninklike Lugmag Dakotas by Berlyn-Gatow gevolg. Die Amerikaanse C-47’s is net tot September 1948 gebruik, maar die Britse Dakotas is tot die laaste dag van die lugbrug gebruik. Die Britse en Amerikaanse lugbemannings is deur Australiese, Kanadese, Franse, Nieu-Seelandse en Suid-Afrikaanse militêre en burgerlike bemannings bygestaan. Tussen 24 Junie 1948 en 30 September 1949 het hierdie bemannings 278228 vlugte na Berlyn onderneem om meer as 2.8 miljoen ton voorraad af te lewer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=191 |language=en}}</ref>
==== Deep Freeze II ====
[[Lêer:R4D-5L Que Sera Sera landing at South Pole 1956.jpg|duimnael|Die R4D-5L met die BuNo 12418 en die naam ''Que Sera Sera'' het op 31 Oktober 1956 die eerste landing by die Suid-Pool gedoen.]]
Ses skitoegeruste R4D-5L’s en R4D-6L’s het in 1956 na Dunedin in Nieu-Seeland gevlieg, van waar hulle in Oktober 1956 na Little America IV by McMurdo-stasie gegaan het. Op 31 Oktober 1956 het die R4D-5L met die konstruksienommer 9358 (BuNo 12418) en die naam ''Que Sera Sera'' en ’n bemanning van sewe ’n retoervlug van McMurdo na die Suid-Pool onderneem en op die ys geland. Dit was die eerste landing ooit by die Suid-Pool.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=368 |language=en}}</ref>
=== Viëtnam ===
[[Lêer:AC-47.jpg|duimnael|In hierdie geval word ’n USAF AC-47D met die naam ''Spooky'' circa 1968 in Viëtnam gesien.]]
Vier SC-47’s van Detasjement 2 van die 4400ste Gevegsbemanningopleidingseskader (GBOE) het in September 1961 van Lugmagbasis Eglin in Florida na Bien-Hoa in Suid-Viëtnam gevlieg. Hierdie tipe het ’n versterkte onderstel, hegpunte vir JATO-bottels, bykomende branstoftenke, fakkel- en strooibiljethouers en luidsprekers gehad. Die JATO-bottels is as straalsteun gebruik om van kort velde met ruwe oppervlakke op te styg en die luidsprekers is vir sielkundige oorlogvoering gebruik.
Baie C-47’s (insluitende die SC-47 met die reeksnommer 43-15732) het tydens 14 jaar van gevegte in Viëtnam, Kambodja en Laos neergestort (die oorlog het met die val van Saigon in April 1975 geëindig).
[[Lêer:Douglas AC-47D Spooky M134 miniguns, circa in 1968.jpg|duimnael|Drie van die Gatling-tipe masjiengewere van die Douglas AC-47D word circa 1968 by Lugmagbasis Nha Trang gesien. Die gondel waarin die gewere was, kan in die oop vragdeur gesien word.]]
’n Ander variant van die C-47 wat in Viëtnam gebruik is, was die AC-47, wat met gewere toegerus was. Drie SUU-11A-geweergondels is aanvanklik in ’n FC-47 getoets. Ná toetse is ’n modifikasiebemanning van Lugmagbasis Eglin na Bien Hoa gestuur om twee C-47’s as FC-47’s te modifiseer om bemannings van die 1ste Lugkommando-eskader (voorheen die 4400ste GBOE) op te lei. Die eerste keer wat hierdie C-47’s wat “in die veld” gemodifiseer is in ’n gevegsituasie gebruik is, was op 15 Desember 1964. ‘’n Verdere vier vliegtuie is plaaslik gemodifiseer, maar is met 10 enkelloop-AN/M-2-masjiengewere bewapen. ’n Aanvanklike groep van 26 AC-47D’s sou met volle spesifikasies in die Verenigde State gemodifiseer word.
“AC-47D” was die benoeming wat vanaf die einde van 1965 gebruik is vir C-47’s wat met masjiengewere toegerus is. Die AC-47D het drie MXU-470/A-gondels as wapens gehad. Elk van die gondels het ’n sesloop- 7.62 mm-geweer gehad. Hierdie vliegtuie het 48 fakkels gedra en het ’n bemanning van sewe gehad, wat bestaan het uit ’n vlieënier, medevlieënier, boordingenieur en laaimeester asook twee geweeroperateurs.
[[Lêer:Douglas AC-47D 4SOS Sep1968.jpg|duimnael|Die US Air Force Douglas AC-47D met die reeksnommer 45-0927 word in September 1968 gesien nadat die 4de Lugkommando-eskader die 4de Spesiale Operasies-eskader van die 14de Spesiale Operasies-vleuel geword het. Die plek is waarskynlik Nha Trang in Suid-Viëtnam.]]
Die eerste vier AC-47D’s is na Lugmagbasis Forbes in Kansas gestuur, waar bemanningsopleiding plaasgevind het. Die ander AC-47D’s is na die Stille Oseaan gevlieg om die 4de Lugkommando-eskader (LKE) en daarna ook die 3de LKE toe te rus. Hierdie vliegtuie het die byname “Spooky” en “Puff the Magic Dragon” gekry en was doeltreffend solank lugafweerartillerie en skouerafgevuurde missiele nie gebruik is nie. Negentien van die 53 AC-47D’s wat uiteindelik deur die USAF verkry is, is tydens die oorlog neergeskiet en die res het na die Loasiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
[[Lêer:Douglas EC-47N of the 361st TEWS in its revetment at Phù Cát Air Base, Vietnam, 22 November 1969 (176246854).jpg|duimnael|’n Douglas EC-47N van die 361ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader word op 22 November 1969 in sy skans op Lugmagbasis Phù Cát in Viëtnam gesien.]]
Nog ’n variant van die C-47 was die EC-47- elektroniese verkenningsweergawes. Daar was altesaam 69 C-47’s in drie EC-47-konfigurasies met onderskeidende elektroniese insamelingstoerusting en effens verskillende kajuitkonfigurasies. ''Skyleaders'' noem die volgende variante: Vyf-en-twintig EC-47N’s is uitgerus om Morse-kode-senders op te spoor en op te neem, 28 EC-47Q’s het ook stemtransmissies versamel en 16 EC-47Q’s is met steuringstoerusting en met R-2000-4-enjins (in plaas van R-1830-90D-enjins) toegerus. ’n Ander bron noem egter die volgende variante: EC-47N (25), EC-47P (28) en EC-47Q (16).<ref>{{Cite web|url=https://www.ec47.com/ec-47-model-designations|title=EC-47 Model Designations|date=10 Mei 2026|website=EC-47 History Site|access-date=10 Mei 2026}}</ref>
Die EC-47’s is in April 1966 in gebruik geneem en is aanvanklik deur die 360ste, die 361ste en die 362ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die 460ste Taktiese Verkenning-vleuel bedryf. Die kodes van die 360ste, 361ste en 362ste was onderskeidelik AJ, AL en AN. Gedurende die agt jaar van bedrywighede wat op 15 Mei 1974 geëindig het, is agt EC-47’s neergeskiet en een op die grond vernietig. Die oorblywende 60 het na die Kambodjaanse, die Laosiaanse en die Suid-Viëtnamese lugmag gegaan.
AANTEKENING
Die hele gedeelte tot hier is op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=192 to 193 |language=en}}</ref>
=== Die Dakota in diens van die Suid-Afrikaanse Lugmag ===
Die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) het sy eerste Dakotas in Junie 1943 ontvang en het uiteindelik 58 vliegtuie direk van die VSA ontvang en 26 ontvang wat deel van die Britse Koninklike Lugmag se bestellings was. Hierdie Dakotas was onderskeidelik van 6801 tot 6858 en van 6859 tot 6884 genommer. Hulle was gedurende die Tweede Wêreldoorlog op die sterkte van 28 en 44 Eskader en is daarna tot 1989 in die Grens- en die Bosoorlog gebruik.
Gedurende die 1950’s en 1960’s was daar tydens parlementsittings roetinevlugte tussen Pretoria en Kaapstad. Die SALM se ambulansvliegtuig, die Dakota met die reeksnommer 6853, is besig gehou met uitroepe na gebiede wat nie vir voertuie toeganklik was nie asook na treinongelukke waar groot getalle beseerdes na ’n hospitaal vervoer moes word.
In die jare 1960 tot 1970 is Dakotas tydens die Pondoland-opstand gebruik om lede van die Suid-Afrikaanse Polisie na Bizana te vervoer. Sover bekend, is die Dakotas met die reeksnommers 6856, 6857 en 6879 in die Transkei ingespan.
SALM-Dakotas is vanaf 1975 op groot skaal ter ondersteuning van gevegsoperasies in Angola en Suidwes-Afrika/Namibië gebruik. Omdat die SALM as gevolg van anti-Apartheid-sanksies nie toegang tot nuwer vliegtuie kon kry nie, het hy gekies om 38 van sy Dakotas met PT6A-turbineskroefenjins te laat toerus. Tien van hierdie vliegtuie is in die middel van 2011 deur die SALM gebruik – vyf as transportvliegtuie, vier vir maritieme verkenning en een wat vir elektroniese waarneming toegerus was.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=190, 193 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air force
1920 – 2005 |date=October 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=252 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=7 to 8; 10 to 13 |language=en}}</ref>
==== Getal Dakotas deur die SALM gebruik ====
* Die SALM het in 1994 altesaam 47 Dakotas gehad, wat deur 25 Eskader, 35 Eskader, 44 Eskader en 86 Gevorderde Vliegskool gebruik is.
* Aan die einde van 2000 was daar altesaam 19 C-47TP’s in SALM-diens.
* [[Lêer:6863(2) 1981-11-07 FAGM 195 dust flip LR lias 800x486.jpg|duimnael|Vyf SALM-Dakotas word op 7 November 1981 by die Randse Lughawe gesien. Die vliegtuie het die reeksnommers 6875, 6871, 6880, 6863 en 6887. Dit was die tweede keer wat hierdie reeksnommers gebruik is.]]Die SALM was in die middel van 2011 een van 10 lugmagte wat steeds DC-3- militêre variante gebruik het.
* Oor die jare het die SALM 106 Dakotas in totaal gehad, maar nie almal tegelyk nie.<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=72 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=170, 171 |language=en}}</ref>
==== Dakotas wat in die 1970’s en in 1980/1981 aan die SALM afgelewer is ====
Vyf voormalige SAL-Douglas C-47A Dakotas is in Maart 1967 en Februarie 1971 aan die SALM terugbesorg (die nuwe reeksnommers 6885 tot 6889 is aan hulle toegeken). Douglas C-47B Dakotas nommers 6890 tot 6892 is in 1977 en 1978 aan die SALM afgelewer. Vyf Dakotas wat voorheen aan die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag behoort het, is rondom 1981 aan die SALM afgelewer. Die ou nommers 6846, 6858, 6863, 6865 en 6871 is aan hulle toegewys. Die ou nommers 6875, 6880 en 6887 is ook toegewys aan Dakotas wat van ander bronne ontvang is.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=12 to 14 |language=en}}</ref>
==== Nasionale merke wat SALM-Dakotas van die 1970’s tot die 2000’s gedra het ====
==== SALM-eenhede wat die Dakota van die 1940’s tot die 2000’s gebruik het ====
SALM-eenhede wat Dakotas gebruik het, sluit die volgende in:<ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref>
* Nommer 5 Vleuel (Tweede Wêreldoorlog, ’n transporteenheid; Dakotas is hoofsaaklik op die pendeldiens tussen Suid-Afrika en Noord-Afrika gebruik)
* Nommer 28 Eskader (vanaf Julie 1943, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag; later SALM-Dakotas)
* Nommer 60 Eskader (tussen 1948 en 1950)
* Die Lugnavigasieskool (rondom 1953)
* Die Fotografiese Vlug (datum onseker)
* Nommer 21 Eskader (laat-1960’s/vroeë-1970’s)
* Die Meermotorige Opleidingseenheid/Nommer 86 Gevorderde Vliegskool (1970’s)
* Nommer 35 Eskader
* Nommer 44 Eskader (Junie 1943 tot Desember 1945, met Dakotas van die Britse Koninklike Lugmag)
* Nommer 60 Eskader is vanaf 1 Januarie 1949 by Lugmagstasie Zwartkop as Nommer 60 Fotografiese Opmeting-eskader hervorm. Daar was twee vlugte: die lugopmetingsvlug (met vier Dakotas) was verantwoordelik vir grootskaalse karteerwerk. Die eskader is met ingang van 31 Desember 1950 ontbind.
* Die Lugnavigasieskool is op 28 Augustus 1953 by Ysterplaat gevorm – die eenheid het 25 Eskader se Dakotas gebruik. Die skool het op 1 Januarie 1982 na Langebaanweg verskuif (daar tot Desember 1990). In 1983 is die eenheid Nommer 80 Lugnavigasieskool herdoop.
===== Nommer 21 Eskader =====
Nommer 21 Eskader is op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Swartkop as ’n BBP-lugvervoereenheid hervorm. Die eenheid is aanvanklik met die C-47 Dakotas 6852 (''Fleur''), 6857 (''Elandsberg'') en 6868 (''Rustig'') toegerus.Die Dakotas is later na 44 Eskader oorgeplaas.
===== Nommer 86 Meermotorige Vliegskool =====
Hierdie eenheid is op 11 Januarie 1968 as die Meermotorige Omskeppingsvlug (’n addendum by 44 Eskader) by Lugmagstasie Swartkop gestig. Die Vlug is op 1 Februarie 1968 van 44 Eskader geskei en is die Meermotorige Omskeppingseenheid herdoop en het in Julie na Lugmagbasis Bloemspruit verskuif. Die eenheid se naam is op 1 Januarie 1973 na 86 Gevorderde Vliegskool verander. ’n Verdere verandering van naam het plaasgevind toe die eenheid die naam “86 Meermotorige Vliegskool” ontvang het. Die Skool is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus. Die eenheid was egter net ’n kort tydjie met die C-47TP toegerus.
===== Nommer 25 Eskader =====
Nommer 25 Eskader is op 1 Januarie 1951 met Douglas C-47 Dakotas as ’n Burgermagvervoereenheid by Lugmagstasie Swartkop hervorm, maar was net drie jaar aktief. Die eskader is egter op 1 Februarie 1968 by Lugmagbasis Ysterplaat heringestel. Die eskader het teikensleepdienste onderneem.
Die Dakota met die reeksnommer 6877 het vir 24 jaar ’n onderskeidende kleurskema gehad. Hy was ’n teikensleper en het as die “Dazzle Dak” bekendgestaan. Nommer 25 Eskader se vliegtuie kon aan ’n blou streep op die stertvin uitgeken word.
Ná die onafhanklikwording van SWA/Namibië het die SALM ’n rasionalisasieproses ondergaan, en 25 Eskader is in kennis gestel dat die eenheid ontbind gaan word. Die laaste amptelike eenheidfunksie het op 26 Oktober 1990 by Lugmagbasis Ysterplaat plaasgevind. Dit is die volgende dag deur ’n sluitingsparade gevolg, maar die eskader is eers op 31 Desember 1990 amptelik ontbind.
===== Nommer 35 Eskader =====
Nommer 35 Eskader het sy Shackletons met die C-47 Dakota vervang, waarvan vier aan die begin van 1985 op die boeke van die eskader was.
Die laaste operasie met ’n suierenjintoegeruste Dakota is op 9 September 1994 gevlieg. Die eerste C-47TP, die een met die reeksnommer 6858, is op 22 November 1991 aan die eenheid afgelewer.
Nommer 35 Eskader is met ingang van 1 April 2003 by LMB Ysterplaat gekonsolideer.
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12415 was as reeksnommer 6828 in diens van die SALM. Hy is in ’n C-47TP omskep en is as ’n basiese opleidingsvliegtuig vir elektroniese oorlogvoering gebruik. Hy is deur 35 Eskader en die Elektroniese-oorlogvoering-sentrum bedryf. (DC-1/DC-2/DC-3 vol 2 bl 414 en die bord langs die vliegtuig in September 2005)
===== Nommer 44 Eskader =====
Nommer 44 Eskader het op 12 Maart 1944 tot stand gekom. Die eenheid het sy eerste drie C-47 Dakota-skroefvliegtuie op 27 April 1944 ontvang. Teen die einde van Julie 1944 was daar 10 opleidings- en vyftien operasionele Dakotas op die sterkte van die eskader. Die eenheid is op 6 Desember 1945 ontbind. Let daarop dat die 44 Eskader Dakotas volgens ''DC-1/DC-2/DC-3'' (bladsy 71) gedurende voornoemde tydperk hulle Britse Koninklike Lugmag-reeksnommers behou het.
Nommer 44 Eskader is op 13 November 1953 by Swartkop as ’n Aktiewe Burmageenheid hervestig en het op 24 November 1956 na Lugmagstasie Waterkloof verskuif. Die Dakotas van 28 Eskader is op 27 Mei 1963 na 44 Eskader oorgeplaas. Die eenheid is vanaf Julie 1992 met die C-47TP toegerus toe die eskader na Lugmagbasis Waterkloof oorgeplaas is.
===== Nommer 80 Lugnavigasieskool =====
* By Langebaanweg Januarie 1982 tot Desember 1990
* By Ysterplaat en DF Malan Januarie 1991 tot April 2003
* By Ysterplaat vanaf April 2003
Nommer 80 Lugnavigasieskool was van Januarie 1982 tot Desember 1990 by Langebaanweg gebaseer, van Januarie 1991 tot April 2003 by Ysterplaat en DF Malan gebaseer en vanaf April 2003 by Ysterplaat gebaseer. Verskeie vliegtuigtipes is deur die eenheid gebruik, onder andere Dakotas van 25 Eskader (byvoorbeeld 6867 en 6873) en C-47TP’s van 35 Eskader.
AANTEKENING
Die inligting rakende die verskillende SALM-eenhede wat hierbo verstrek word, is ook in ''Squadrons'' nageslaan.<ref>{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft
1920 – 2005 |date=September 2005 |publisher=Steven McLean |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=208 to 211, 261 to 264, 318 to 319, 359 to 364, 375, 396, 407 |language=en}}</ref>
== Die Aero Modifications Inc (AMI)/Schafer Aircraft Modifications-program ==
AMI van Forth Worth in Texas het Earl Schafer van Schafer Aircraft Modifications van Waco in Texas in 1985 aangestel om ’n DC-3-moderniseringsprogram te begin. Dit sou die vervanging van die radiale enjins met die PT-6A-65AR-enjins met ’n asvermoë van 1424 en ’n invoegsel van 101.6 sentimeter in die romp, voor die vlerk, behels. Dit het as die DC-3-65TP bekendgestaan. Vliegtoetse het op 1 Augustus 1986 begin en ’n aanvullende sertifikaat vir die modifikasie is een jaar later aan die DC-3-65TP toegeken. Hoewel die program tuis nie sukses behaal het nie, het ’n geredelike mark in Suid-Afrika ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Lugmag het ’n groot aantal C-47’s (insluitende een C-53) in diens gehad en was gretig om hierdie vliegtuie te laat moderniseer en met nuwe enjins toe te rus. Die SALM het ’n ooreenkoms met Wonder Air in Pretoria aangegaan waarvolgens hierdie Suid-Afrikaanse firma SALM-vliegtuie ingevolge ’n lisensie van Schafer/AMI sou opgradeer. Dit het tot gevolg gehad dat 38 SALM-vliegtuie tot die C-47TP-standaard omgebou sou word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=107 to 108 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Gradidge |first=Jennifer |title=The Douglas DC-1/DC-2/DC-3, The First Seventy Years |date=30 September 2006 |publisher=Air-Britain (Historians) Ltd |year=2006 |isbn=978 085130 332 1 |location=Staplefield, West Sussex, England |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die SALM-Douglas C-47TP ===
Die SALM se suier-Dakotas is ingevolge Projek Felstone in turboskroefvliegtuie omskep. Gedurende die program is die rompe van die omskepte vliegtuie langer gemaak en is die ou stuurkajuite met nuwe avionika en hidrouliese en elektriese stelsels gemoderniseer. Ander verbeterings het werkverrigtingverbeteringsmodifikasies aan die hoogteroere, rolroere en rigtingsroer ingesluit. Daarbenewens is die maksimum loonvrag verhoog, die vliegstrek verleng en die ware lugspoed verhoog. ’n Onthullingseremonie vir die bekendstelling van die SALM se nuwe Dakota met turboskroewe is op 26 Augustus 1991 by Lugmagbasis Swartkop gehou. Die C-47TP met die reeksnommer 6835 was die eerste vliegtuig wat op die Snake Vally-produksielyn voltooi is en die tweede C-47TP (en die eerste een wat op die Ysterplaat-produskielyn voltooi is) was die een met die reeksnommer 6858.<ref>{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=Douglas C-47 Dakota in SAAF Service
A Pictorial History 1943 – 2010 |date=November 2010 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2010 |isbn=978-0-9802797-4-0 |location=Nelspruit, South Africa |pages=15 to 19 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Potgieter and Birns |first=Herman and Linden |title=A Salute to the South African Air Force
MORE THAN GAME |date=1995 |publisher=AirReport |year=1995 |isbn=0-620-19213-5 |pages=58 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Becker |first=Dave |title=75 Years on Wings of Eagles
South African Military Aviation History |date=1995 |publisher=Colorgraphic |year=1995 |isbn=0 947478 47 7 |edition=2de |location=Durban, South Africa |pages=176 |language=en}}</ref>
== Gepreserveerde vliegtuie, insluitende vliegtuie wat vlieg ==
=== Argentinië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 19965 is as ’n Douglas C-47A-85-DL gebou en het die USAAF-reeksnommer 43-15499 gehad.. Die masjien het twee burgerlike registrasienommers gehad voordat dit by die Argentynse Lugmag aangesluit het, waar dit onder andere die reeksnommer TA-05 gehad het. Die skroefvliegtuig word op 7 Maart 2008 by die Museo Nacional de Aeronáutica de Argentina in Moron, Buenos Aires gesien.
=== Australië ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 16358/33106 is as ’n Douglas C-47B-30-DK met die USAAF-reeksnommer 44-76774 bestel en het as A65-94 (en met ander identiteite) in verskillende eenhede in die Koninklike Australiese Lugmag gedien, insluitende die Vliegtuignavorsing-en-ontwikkeling-eenheid (ARDU) voordat dit as VH-EAF in die burgerlike sektor geregistreer is en deel van die Historiese Vliegtuigrestourasievereniging geword het. Die vliegtuig is in ’n ARDU-kleurskema geverf en is op 20 Junie 2014 te sien.
=== Filippyne ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 14117/25562 het die lewe as ’n Douglas C-47B-1-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48301 begin en is op 1 Januarie 1948 as ’n C-47D benoem en daarna op 22 Julie 1949 as ’n C-47B en vervolgens op 29 Februarie 1952 weer as ’n C-47D, met nog ’n verandering van benoeming op 4 April 1953, naamlik VC-47D. Die masjien is vanaf 1976 as 348301 deur die Filippynse Lugmag gebruik. Die skroefvliegtuig word as 48301 in die Filippynse Lugmag-lugvaartmuseum by die Lugbasis Villamor gepreserveer en word op 28 Mei 2008 daar gesien.
=== Griekeland ===
Hierdie vliegtuig word by die Griekse Lugmag-museum by Dekelia (Tatoi) in Athene, Griekeland uitgestal.. Dit het die reeksnommer KJ960 en die konstruksienommer 26252, wat as ’n Douglas C-47B-DK met die USAAF-reeksnommer 43-48991 gebou is en as KJ960 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer is en dan as KJ960 in die Koninklike Griekse Lugmag (en later die Griekse Lugmag) gedien het.
=== Kanada ===
Die vliegtuig met die konstruksienommer 2141 is as ’n Douglas DC-3-201B vir Eastern Airlines gebou (NC21729 geregistreer). Dit het in September 1982 C-GDAK geword en is op 24 Februarie 1993 op die naam van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenis, Mount Hope, geregistreer en is as KN458 geverf. Die vliegtuig het as KN563 “X” deel van die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum in Hamilton geword. Die masjien het beide die merke C-GDAK en KN458 en was in Augustus 2008 lugwaardig en word in Junie 2023 in die Kanadese Oorlogsvliegtuigerfenismuseum gesien.
=== Nieu-Seeland ===
==== Die McDonald’s-restaurant in Taupo ====
’n DC-3 wat aan diens onttrek is, is as deel van ’n McDonald’s-restaurant in Nieu-Seeland gebruik. Die vliegtuig word op 9 Junie 2022 in Taupo gesien en was voorheen ZK-CAW geregistreer en het die konstruksienommer 18923.
==== ZK-DAK ====
Die vliegtuig met die registrasienommer ZK-DAK het die konstruksienommer 26480 en is in ’n kleurskema van die Koninklike Nieu-Seelandse Lugmag en met die vals reeksnommer NZ3546 en 42 Eskader-merke oorgeverf. Die masjien is op 16 Oktober 1987 as ZK-DAK regeristreer. Die foto is op 6 Februarie 2010 geneem.
=== Suid-Afrika ===
==== Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis in Saxonwold naby Johannesburg ====
Die voormalige SALM-Dakota met die reeksnommer 6850(2) vorm deel van die uitstallings by die Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis (nou bekend as die Ditsong Nasionale Museum vir Krygsgeskiedenis). Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 15654/27099 is op 11 Januarie 1945 as 43-49838 aan die USAAF en op 18 Januarie 1945 as KN231 aan die Britse Koninklike Lugmag afgelewer. Vervolgens is die vliegtuig G-AMZW, SN-AAH en ST-AAH geregistreer. Die vliegmasjien het ook as reeksnommer 424 in die Sudanese Lugmag gedien voordat dit deur die SALM in gebruik geneem is.
==== Suid-Afrikaanse Lugdiens-museum ====
Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 12107 is as ’n C-47A-1-DK gebou en het die identiteitsrekord 42-92320, FZ572, SALM 6821, ZS-BXF (SAL), SALM 6888 en ZS-BXF (SAL, SAL-museumvlug). Die vliegtuig was vanaf 1991 deel van die SAL-museum en word op 20 September 2014 by Lugmagbasis Waterkloof tydens die Africa Aerospace and Defence-tentoonstelling gesien.
==== Suid-Afrikaanse Lugmag-museum ====
Die Douglas C-47 met die konstruksienommer 12478 het in 2005 en 2006 as reeksnommer 6832 deel van die Suid-Afrikaanse Lugmag se museum by die Ysterplaatbasis uitgemaak.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12586 het die lewe as ’n Douglas C-47A-15-DK begin en is op 24 September 1994 aan die Swartkop-tak van die Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum afgelewer. Die vliegmasjien het die reeksnommer 6859.
=== Swede ===
Die Douglas C-47-DL met die konstruksienommer 9103 het die USAAF-reeksnommer 42-32877 gehad en is as SE-APW in die Sweedse burgerlike sektor bedryf voordat dit as 79002 by die Koninklike Sweedse Lugmag aangesluit het. Die skroefvliegtuig word op 8 Mei 2020 in Karlsborg by die Sweedse Lugkamp uitgestal.
=== Verenigde State van Amerika ===
Die Douglas C-47B met die konstruksienommer 16041/32789 het oorspronklik die USAAF-reeksnommer 44-76457 gehad. In die kontrak waarvan die vliegtuig deel uitgemaak het, was daar DK-25, DK-27 en DK-28. Tydens sy tydperk in die USAAF/USAF was die vliegtuig by verskillende basisse gebaseer en het dit in verskillende eenhede gedien en was vanaf 1975 ’n museumvliegtuig totdat dit deel van die Historiese Vliegtuigrestourasieprojek geword het. Die masjien word op 10 April 2012 by Floyd Bennett Field in New York gesien.
Die vliegtuig met die konstruksienommer 12970 het die lewe as ’n Douglas C-47A-20-DK met die USAAF-reeksnommer 42-93096 begin en het onder andere in die Finse Lugmag gedien en het verskeie burgerlike registrasies gehad voordat dit na die Nasionale Wêreldoorlog Twee-museum in New Orleans, Louisiana gegaan het. Die vliegtuig word in September 2007 in die museum uitgestal.
Die Douglas C-117D met die BuNo 50826 word by die Pima-lug-en-ruimtevaartmuseum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig is as ’n Douglas C-47B-20-/23-DK met die konstruksienommer 26924 en die USAAF-reeksnommer 43-49663 bestel maar het ’n R4D-6 in die VSA-vloot geword. Later is die vliegtuig in ’n R4D-8 omskep (November 1952) en het die nuwe konstruksienommer 43363 gekry en is op 18 September 1962 as ’n C-117D herbenoem. In ’n stadium is die masjien deur Hoofkwartier-en-instandhouding-eskader 27 by Cherry Point gebruik (vandaar die stertkode “CZ”).
Die vliegtuig met die konstruksienommer 25824 is as ’n Douglas C-47B-DK bestel maar het R4D-6 BuNo 17278 geword en het in verskillende eenhede gedien en was by verskillende basisse gebaseer voordat dit in die burgerlike mark gebruik is. Die kontrak waarvolgens die C-47B bestel is, het uit -5, -6, -7, -8 and -9 bestaan. Die vliegmasjien word op 27 Februarie 2018 by die Silent Wings-museum uitgestal.
Die Douglas R4D-5 met die naam ''Que Sera Sera'' word in 2008 by die Vlootlugvaartmuseum in Pensacola, Florida gesien.
Die R4D-5L met die BuNo 12418 word op 10 Mei 2013 by die nasionale Vlootlugvaartmuseum gesien. Die vliegtuig het die konstruksienommer 9358 en was die eerste vliegtuig wat by die Suid-Pool geland het (sien “Deep Freeze II” vroeër in hierdie artikel.
=== Venezuela ===
Die identiteit “4AT1” dui aan dat hierdie lugvaartuig die vierde vliegtuig van Escuadrilla B van Escuadrón de Transporte 1 van die Venezolaanse Lugmag is. Hierdie kodestelsel is vanaf die laat-1940’s tot 1961 gebruik om sowel die spesifieke vliegtuig as die eenheid daarvan aan te dui. Die “T” in die kode weerspieël ’n transportfunksie. Die foto is by die Lugvaartmuseum van Maracay in Maracay, Venezuela geneem.
== Algemene aantekeninge ==
In die gedeeltes van hierdie artikel wat oor Suid-Afrika handel, word die naam “Dakota” in plaas van “DC-3” gebruik, aangesien die DC-3 en die variante daarvan oor die algemeen as die Dakota in Suid-Afrika bekendstaan.
“United States Army Air Corps” kan as “Leërlugkorps van die Verenigde State” en “United States Army Air Forces” kan as “Leërlugmagte van die Verenigde State” vertaal word. “USAF” staan vir “United States Air Force”, wat as “Amerikaanse Lugmag” vertaal kan word. Die lugvleuel van die Amerikaanse magte het in verskillende stadiums van sy geskiedenis al drie benoemings gehad en staan vandag oor die algemeen as die USAF bekend. In hierdie artikel word egter by die Engelse afkortings gehou, aangesien die Engelse afkortings wyd bekend is en ingeburger is en om ’n duidelike onderskeid in die verskillende stadiums van die Amerikaanse lugvleuel se geskiedenis te handhaaf.
Die akroniem “JATO” staan vir “jet-assisted take-off”. ’n JATO-bottel is die volledige hulpkragstelsel wat vir gesteunde opstyging gebruik word. Dit bestaan uit ’n hulpvuurpyltoestel wat gebruik word om stukrag vir ’n vliegtuig te verskaf sodat dit met swaarder vragte kan opstyg, ’n korter aanloop kan hê en aansienlik vinniger kan beweeg.<ref>{{Cite book |last=Gentle and Chapel |first=Ernest and Charles |title=Aviation & Space Dictionary |date=15 September1961 |publisher=Aero Publishers Inc. |year=1961 |edition=4de |location=Los Angeles, California |pages=205 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Parker |first=Sybil |title=Dictionary of Scientific and Technical Terms |date=1983 |publisher=McGraw-Hill |year=1983 |isbn=0-07-045269-5 |edition=3de |pages=857 |language=en}}</ref>
“ARDU” staan vir “Aircraft Research and Development Unit”. Dit is ’n eenheid van die Koninklike Australiese Lugmag en behartig die toets en avaluering van vliegtuie en wapens van die Australiese Lugmag. Sien byvoorbeeld die webblaaie van die Australian War Memorial en die South Australian Aviation Museum:<ref>{{Cite web|url=https://www.awm.gov.au/collection/C2130877|title=Records of Aircraft Research and Development Unit (ARDU) - Royal Australian Air Force|date=2 June 2026|website=Australian War Memorial|access-date=2 June 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.saam.org.au/ardu.html|title=ARDU|date=2 June 2026|website=South Australian Aviation Museum|access-date=2 June 2026}}</ref>
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Douglas C-53C Skytrooper:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motors
| 2
|-
| Tipe motor
| Skroef
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney R-1890-92 Twin Wasp stermotore
|-
| Kraglewering per motor
| 1 200 perdekrag
|-
| Vlerkspan
| 28,96 m
|-
| Lengte
| 19,65 m
|-
| Hoogte
| 5,166 m
|-
| Maks. opstygmassa
| 13 290 kg
|-
| Maks. snelheid
| 338 km/h op 2 682 m
|-
| Operasionele hoogte
| 7 346m
|-
| Normale togafstand
| 2 173 km
|-
|Bewapening
| Geen masjiengewere nie.
|}
== Bron ==
* ''Bombers 1939–1945'' Kenneth Munson, Bounty Books 2012 {{ISBN|978-0-7537-2172-8}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Vragvliegtuie]]
[[Kategorie:Vliegtuie van die Tweede Wêreldoorlog]]
9kbyuzbnpixpus8k8l3otgi9aivxfxd
Ontmensliking
0
120891
2909109
2816365
2026-06-03T15:15:50Z
~2026-22503-02
206103
/* Sien ook */
2909109
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Stroop Report - Warsaw Ghetto Uprising 06b.jpg|regs|duimnael|275x275px|In hierdie bekende foto van die [[Opstand in die Warskou-ghetto|Warskou Ghetto-opstand]] versamel Josef Blösche (ver regs) en ander [[Nazi-Duitsland|Nazi-soldate]] [[Jode]] vir vervolging.]]
'''Ontmensliking''' kan as ’n [[gedrag]] of proses beskryf word wat die individualiteit van ander ondermyn. As proses kan dit as die teenoorgestelde van [[Vermensliking|personifikasie]] verstaan word – ’n stylfiguur waar [[Mens|menslike]] eienskappe aan nielewende voorwerpe of 'n [[abstraksie]] toegeken word; ontmensliking is die miskenning van hierdie selfde eienskappe.
== Menswees ==
In Herbert Kelman se werk oor ontmensliking beskik menswees oor twee kenmerke: “[[identiteit]]” (m.a.w. ’n persoon as ’n individu, onafhanklik en onderskeibaar van ander, en met die vermoë om keuses te maak”) en “gemeenskap” (m.a.w. die persoon as “deel van ’n ineengeskakelde netwerk van individue wat na mekaar omsien”). Wanneer een daarvan ontken word, lok ’n teiken nie meer deernis of ander morele response uit nie, en mag hy of sy gevolglik aan gewelddadige optrede onderwerp word.<ref>Kelman, H. C. (1976).</ref>
== Dierlik versus meganisties ==
In Nick Haslam se ondersoek van ontmensliking onderskei hy tussen uniek menslike eienskappe (UM) wat mense van diere onderskei, en tweedens menslike natuur (MN)-eienskappe, wat kenmerkend van menswees is.
Volgens Haslam kom die dierlike vorm van ontmensliking voor wanneer ’n [[Ingroepe en uitgroepe|uitgroep]] sekere uniek menslike eienskappe (bv. verfyndheid, morele gevoeligheid) ontsê word. Mense wat dierlike ontmensliking ondervind, word as amoreel, onintelligent, gebrekkig aan selfbeheersing gesien en aan diere gelykgestel. Dit het voor en gedurende die gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] met die [[Jode]] (sien [[Holocaust]]), en tydens die Rwandese Volksmoord met die [[Tutsi]]'s gebeur.
Meganistiese ontmensliking kom voor wanneer teikens sekere kenmerke van die menslike natuur (bv. kognitiewe buigsaamheid, warmte, individualiteit) ontsê word. Teikens van meganistiese ontmensliking word as koud, onbuigsaam, vervangbaar, gebrekkig aan individualiteit gesien en aan masjiene of voorwerpe gelykgestel. Meganistiese ontmensliking vind gewoonlik op ’n interpersoonlike basis plaas (wanneer iemand byvoorbeeld as ’n middel tot ’n doel gesien word).
== Verwante psigologiese prosesse ==
Verskeie sielkundige navorsingstudies word met die konsep van ontmensliking verbind. Infra-vermensliking is die siening dat die uitgroep “minder menslik” en meer soos diere is terwyl pseudo-spesievorming impliseer dat die ontmensde persoon nie as lid van die menslike spesie beskou word nie.<ref name="eibl">{{cite book|title=The Biology of Peace and War: Men, Animals and Aggression|publisher=New York Viking Press|author=Eibl-Eibisfeldt, Irenäus|year=1979}}</ref> Om meer spesifiek te wees, individue assosieer sekondêre emosies (wat as uniek menslik beskou word) meer met die ingroep as met die uitgroep. Primêre emosies (dié wat deur alle redelike wesens ervaar word, mense sowel as diere) word eerder met die uitgroep geassosieer. Ontmensliking word intrinsiek met geweld verbind. ’n Mens kan nie iemand anders ernstig beseer sonder om hom of haar eers (as ’n vorm van rasionalisasie) in jou gedagtes te ontmens nie. Militêre opleiding is onder andere ’n sistematiese desensitering en ontmensliking van die vyand.<ref name="grossman">{{cite book|title=On Killing: The Psychological Cost of Learning to Kill in War and Society|publisher=Back Bay Books|author=Grossman, Dave Lt. Col.|year=1996|isbn=0-316-33000-0}}</ref>
Delegitimisering is die “kategorisering van groepe in uiters negatiewe sosiale kategorieë wat uitgesluit van menslike groepe is.”
Morele uitsluiting kom voor wanneer uitgroepe aan ’n ander stel morele waarde, reëls en regverdigheid onderwerp word as dié wat in sosiale verhoudings met ingroeplede toegepas word. Wanneer individue ander mense ontmens, ervaar hulle nie meer ontsteltenis wanneer hulle daardie persone sleg behandel nie. Morele uitsluiting word gebruik om uiterste gedrag soos volksmoorde, streng immigrasiebeleide en eugenetika (rasverbetering) te verduidelik, maar kan ook op ’n meer gereelde, alledaagse diskriminerende vlak voorkom.<ref>{{cite journal|last1=Bandura|first1=Albert|title=Selective Moral Disengagement in the Exercise of Moral Agency|journal=Journal of Moral Education|volume=31|issue=2|year=2002|pages=101–119|url=http://historicalunderbelly.files.wordpress.com/2009/11/bandura_moraldisengagement1.pdf|doi=10.1080/0305724022014322}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bandura|first1=Albert|last2=Barbaranelli|first2=Claudio|last3=Caprara|first3=Gian Vittorio|last4=Pastorelli|first4=Concetta|title=Mechanisms of moral disengagement in the exercise of moral agency.|journal=Journal of Personality and Social Psychology|volume=71|issue=2|year=1996|pages=364–374|url=http://www.uky.edu/~eushe2/Bandura/Bandura1996JPSP.pdf|doi=10.1037/0022-3514.71.2.364}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bandura|first1=Albert|last2=Underwood|first2=Bill|last3=Fromson|first3=Michael E|title=Disinhibition of aggression through diffusion of responsibility and dehumanization of victims|journal=Journal of Research in Personality|volume=9|issue=4|year=1975|pages=253–269|url=http://www.uky.edu/~eushe2/Bandura/Bandura1975.pdf|doi=10.1016/0092-6566(75)90001-X}}</ref>
Martha Nussbaum (1999) het sewe komponente van objektivering geïdentifiseer: “instrumentaliteit”, “eienaarskap”, “ontkenning van selfstandigheid”, "traagheid", "vervangbaarheid", "skendbaarheid” (“violability"), en "ontkenning van subjektiwiteit"
== Fasiliterende faktore ==
Alhoewel sosiale afstand van die teiken ’n noodsaaklike voorwaarde vir ontmensliking is, is dit volgens sekere navorsing op sigself nie voldoende nie. Sou dit die geval wees, sou ontmensliking baie meer algemeen gewees het. Om 'n hoë status te hê maak 'n persoon egter wel meer geneig om ander te ontmens.<ref>{{cite journal|last1=Capozza|first1=D.|last2=Andrighetto|first2=L.|last3=Di Bernardo|first3=G. A.|last4=Falvo|first4=R.|title=Does status affect intergroup perceptions of humanity?|journal=Group Processes & Intergroup Relations|volume=15|issue=3|year=2011|pages=363–377|doi=10.1177/1368430211426733}}</ref> Laestatusgroepe word eerder met menslike natuur-eienskappe (warmte, emosionaliteit) as uniek menslike eienskappe geassosieer. Dit impliseer dat hulle kwansuis nader aan diere as aan mense is, aangesien hierdie eienskappe tipies van mense is, maar ook by ander spesies gesien kan word.<ref>{{cite journal|last1=Loughnan|first1=S.|last2=Haslam|first2=N.|last3=Kashima|first3=Y.|title=Understanding the Relationship between Attribute-Based and Metaphor-Based Dehumanization|journal=Group Processes & Intergroup Relations|volume=12|issue=6|year=2009|pages=747–762|doi=10.1177/1368430209347726}}</ref> Verder is daar ook bevind dat individue in 'n magsposisie meer geneig is om hulle ondergeskiktes te objektiveer en hulle eerder as 'n middel tot 'n doel te behandel as om op hulle wesenlik menslike eieskappe te fokus.<ref>{{cite journal|last1=Gruenfeld|first1=Deborah H.|last2=Inesi|first2=M. Ena|last3=Magee|first3=Joe C.|last4=Galinsky|first4=Adam D.|title=Power and the objectification of social targets.|journal=Journal of Personality and Social Psychology|volume=95|issue=1|year=2008|pages=111–127|pmid=18605855|doi=10.1037/0022-3514.95.1.111}}</ref> Laastens is daar ook gemerk dat wanneer 'n persoon in die teenwoordigheid van 'n intieme ingroeplid verkeer, hy meer geneig is om 'n teiken te ontmens deur laasgenoemde se menslike verstandelike eienskappe te ontken, hom soos 'n dier te behandel en meer bereid is om wrede ondervragingstaktieke toe te pas.<ref>{{cite journal|last1=Waytz|first1=Adam|last2=Epley|first2=Nicholas|title=Social connection enables dehumanization|journal=Journal of Experimental Social Psychology|volume=48|issue=1|year=2012|pages=70–76|doi=10.1016/j.jesp.2011.07.012}}</ref> Dit is verbasend, want waar sosiale verbintenisse gewoonlik voordele vir gesondheid en welsyn inhou, blyk dit intergroepverhoudings te benadeel.
== Ras en etnisiteit ==
Ontmensliking is dikwels 'n gevolg van konflik in 'n intergroepkonteks. Ander etniese en rassegroepe word in die populêre kultuur dikwels as diere voorgestel. In die VSA word Afro-Amerikaners byvoorbeeld implisiet met ape geassosieer. In die verlede is ontmensliking dikwels met rassemoordkonflikte geassosieer wanneer ideologieë die slagoffers vóór en gedurende die konflik met rotte/peste vergelyk het. In die 1900's het die Australiese en Britse owerhede 'n wet ingestel om die Australiese state te federeer. Artikel 51 (xxvi) en 127 was twee bepalings wat die Australiese inboorlinge (Aboriginals) ontmens het. Volgens Artikel 51 het die Parlement die mag om wette vir die vrede, orde en goeie bestuur van die Gemenebes in te stel, met betrekking tot: (xxvi) die mense van enige ras, uitsluitend die Australiese inboorlinge in enige staat, vir wie daar spesiale wette gemaak sal word. En Artikel 127 lees: In die berekening van die hoeveelheid mense van die Gemenebes... sal die Australiese inboorlinge nie getel word nie.
== Objektivering ==
Volgens Fredrickson en Roberts behels die [[seksuele objektivering]] van vroue meer as bloot pornografie (wat vroue se liggaam bo hulle uniek menslike, verstandelike en emosionele eienskappe beklemtoon), maar sluit dit die samelewing as geheel in. Daar is 'n normatiewe klem op vroulike voorkoms wat veroorsaak dat vroue hulle liggaam vanuit 'n derdepersoonsperspektief beskou.<ref>{{cite journal|last1=Fredrickson|first1=Barbara L.|last2=Roberts|first2=Tomi-Ann|title=OBJECTIFICATION THEORY.|journal=Psychology of Women Quarterly|volume=21|issue=2|year=1997|pages=173–206|url=https://www.researchgate.net/publication/258181826_Objectification_Theory_Toward_Understanding_Women%27s_Lived_Experiences_and_Mental_Health_Risks|doi=10.1111/j.1471-6402.1997.tb00108.x}}</ref> Die sielkundige afstand wat vroue teenoor hulle liggaam ervaar, kan daartoe lei dat hulle hulself ontmens. Mans wat vroue as diere of objekte ontmens, is meer geneig om vroue te verkrag en seksueel te teister en toon 'n meer negatiewe gesindheid teenoor vroulike verkragtingslagoffers.<ref>{{cite journal|last1=Rudman|first1=L. A.|last2=Mescher|first2=K.|title=Of Animals and Objects: Men's Implicit Dehumanization of Women and Likelihood of Sexual Aggression|journal=Personality and Social Psychology Bulletin|volume=38|issue=6|year=2012|pages=734–746|url=http://rutgerssocialcognitionlab.weebly.com/uploads/1/3/9/7/13979590/rudman__mescher_2012._of_animals_and_objects.pdf|doi=10.1177/0146167212436401|pmid=22374225}}</ref>
== Die rol van nasies en regerings ==
[[Sosiologie|Sosioloë]] en [[Historikus|historici]] beskou ontmensliking dikwels as die kern van [[oorlog]]. Owerhede beeld die "vyand" dikwels as minder as menslik uit sodat kiesers meer geneig sal wees om 'n oorlog te ondersteun wat hulle andersins as massamoord sou beskou. Ander state skets ’n vyandige regering of lewenswyse as barbaars en insinueer dat die burgers kinderlik is en nie die vermoë het om hulle eie sake te hanteer nie. Sulke argumente is as ’n dekmantel vir [[kolonialisme]] gebruik.
Die[[Sjoa| Jodeslagting]] gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die Rwandese Volksmoord is albei voorbeelde van gruweldade gebaseer op ontmenslikingsveldtogte wat deur die regering georganiseer is.
Ontmensliking kan ook buite openlike gewelddadige konflikte gesien word, soos by politieke debatte waar opponente as onnosel of inherent boos voorgehou word.
== Die rol van terroriste en rebelle ==
Niestaatlike rolspelers—veral [[terrorisme|terroriste]]—wend hulle ook tot ontmensliking om hulle saak te bevorder en skuldgevoelens te onderdruk. Die Weather Underground, 'n terroristegroep in die 1960's, het die "polisie is varke"-idee gebruik om lede te oortuig dat hulle nie besig is om mense seer te maak nie, maar om wilde diere dood te maak. Eweneens is stellings soos "terroriste is skuim" ook 'n vorm van ontmensliking.<ref>{{Cite journal|last=Graham|first=Stephen|year=2006|title=Cities and the 'War on Terror'|journal=International Journal of Urban and Regional Research|volume=30|issue=2|pages=255–276|doi=10.1111/j.1468-2427.2006.00665.x}}</ref>
== Menslike anatomie ==
In die VSA is Amerikaners van Afrika-afkoms ontmens deurdat hulle nie as mense nie, maar as primate geklassifiseer is. Die Amerikaanse Grondwet van 1787 het bepaal dat wanneer sensusdata versamel word, "alle ander persone" met verwysing na Negerslawe, as drie-vyfdes van 'n mens getel sou word.
== In die wetenskap, geneeskunde en tegnologie ==
Die verhouding tussen ontmensliking en die wetenskap het tot relatief onlangs onetiese wetenskaplike navorsing tot gevolg gehad. Die [[Nazi-eksperimente op mense|Nazi's se eksperimentering]] op Jode is so 'n voorbeeld. Gedurende die Jodeslagting het Nazi-wetenskaplikes verskeie eksperimente op Jode uitgevoer. Deur die ontmensliking van hierdie groep kon die navorsing geregverdig word.
In 'n mediese konteks het die verloop van tyd sommige ontmenslikingspraktyke meer aanvaarbaar gemaak, nie minder nie. Waar disseksies van menslike kadawers in die Middeleeue as ontmensliking beskou is, is die waarde van disseksies as 'n opleidingshulpmiddel van so 'n aard dat dit nou meer algemeen aanvaar word.
Wat die pasiënt betref, is daar in sommige Amerikaanse state kontroversiële wetgewing wat vereis dat 'n vrou 'n sonar van haar fetus sien voordat sy 'n aborsie mag ondergaan. Kritici van die wet redeneer dat om 'n beeld van haar fetus te sien, die fetus vermenslik en vroue teen aborsie bevooroordeel.<ref>{{Cite journal|last=Sanger|first=C|year=2008|title=Seeing and believing: Mandatory ultrasound and the path to a protected choice|journal=UCLA Law Review|volume=56|pages=351–408}}</ref> 'n Onlangse studie toon ook dat die subtiele vermensliking van mediese pasiënte die sorg wat hierdie pasiënte ontvang, verbeter.<ref>Turner, Y., & Hadas-Halpern, I. (2008, December 3).</ref>
Navorsers het bevind dat deelname aan gewelddadige videospeletjies 'n negatiewe effek het op die speler se persepsie van sy eie menslikheid sowel as dié van die spelers wat teikens van die geweld in die speletjies is.<ref>{{Cite journal|last=Bastian|first=Brock|year=2012|title=Cyber-dehumanization: Violent video game play diminishes our humanity|journal=Journal of Experimental Social Psychology|volume=48|issue=2|pages=486–491|doi=10.1016/j.jesp.2011.10.009}}</ref>
Ontmensliking het in die verlede onder die voorwendsel van "vooruitgang in die naam van wetenskap" plaasgevind. Gedurende die St. Louis-wêreldskou in 1904 is verskeie inboorlinge van onafhanklike stamme regoor die wêreld in menslike dieretuine ten toon gestel.
== Geskiedenis en kolonialisme ==
In Martin Luther King Jr. se boek oor menseregte ''Why We Can't Wait'', verduidelik hy: "Ons nasie is uit 'n volkslagting gebore toe daar besluit is dat die oorspronklike Amerikaner, die Indiaan, 'n minderwaardige ras was."
Die Mi'kmaq-oudste en menseregteaktivis Daniel N. Paul het historiese vertellings van gruweldade teen Eerste Nasies-volke in Noord-Amerika breedvoerig nagevors en beskryf. Volgens hom was Europese kolonialisme in Kanada en Amerika 'n onderwerping van die inheemse volke, en 'n reeks ongeëwenaarde gewelddadige misdade teen die mensdom.
== Taal ==
Ontmensliking en 'n ontmensde persepsie is soms die resultaat van die taal wat gebruik word om groepe mense te beskryf. Woorde soos trekkers, immigrante en buitelanders ("expats") word op grond van sosiale status en rykdom aan vreemdelinge toegeken, nie op grond van hulle vermoë en prestasies nie. "Buitelander" blyk gebruik te word om die bevoorregtes, dikwels westerlinge, te beskryf wat hulle in 'n area kom vestig en suggereer gewoonlik bekwaamheid, rykdom en vertroue. Aan die ander kant is "immigrant" 'n woord wat dikwels saam met "onwettig" gebruik word, wat beteken dat dit 'n uiters negatiewe konnotasie het. Die misbruik en volgehoue misbruik van hierdie woorde wat gebruik word om ander mense te beskryf, kan die persepsie van 'n uitgroep op 'n negatiewe manier affekteer.
== Kuns ==
[[Francisco Goya]], beroemde Spaanse skilder en afdrukmaker uit die romantiese tydperk, het subjektiwiteit betreffende oorloggruwels en brutale geweld voorgestel wat die proses van ontmensliking uitgebeeld het. In die romantiese tydperk was martelaarskuns dikwels 'n middel om die onderdruktes en gefolterdes te vergoddelik, en Goya het dikwels bose karakters uitgebeeld wat hierdie onregverdige, afskuwelike dade uitvoer. Maar die skilder het hierdie konvensie op 'n revolusionêre manier verbreek deur die martelaarfigure in sy werke te ontmens. "...Goya was so vasbeslote om martelaars in stukke vleis te verander dat 'n mens nie kon uitmaak wie hy geskilder het nie."<ref>{{Cite book|last=Anderson|year=2013|first=Emma|title=The Death and Afterlife of the North American Martyrs|publisher=Harvard University Press|location=United States|pages=91|isbn=978-0-674-72616-1}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Sjoa]]
* [[Vermensliking]]
* [[Untermensch]]
* <!--
{{columns-list|3|
* [[Bullying]]
* [[Destabilisation]]
* [[Ethnic stereotype]]
* [[Life unworthy of life]]
* [[Nonperson]]
* [[Second-class citizen]]
* [[Social defeat]]
* [[Victimisation]]
* [[Perceived psychological contract violation]]
* [[Perceived organizational support]]
* [[American mutilation of Japanese war dead]]
* [[Humanocentrism]]
* [[Racism]]
* [[Organ harvesting]]
* [[Female genital mutilation]]
* [[Genocide]]
* [[War crimes]]
* [[Human rights violations]]
* [[Female infanticide]]
* [[Human trafficking]]
* [[Slavery]]
* [[Holocaust]]
* [[Child slavery]]
* [[Child soldiers]]
* [[Rape]]
* [[Torture]]
}}
-->
== Verwysing ==
{{Verwysings|30em}}
== Eksterne skakels ==
* http://www.psychwiki.com/wiki/Dehumanization {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100929000211/http://www.psychwiki.com/wiki/Dehumanization |date=29 September 2010 }}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Homofobie]]
[[Kategorie:Rassisme]]
[[Kategorie:Interpersoonlike verhoudings]]
[[Kategorie:Skending van menseregte]]
5teezx02o01yyydfy3eb72o2c4zwhsp
Braaibroodjie
0
121888
2909172
2490513
2026-06-04T05:45:24Z
Gretzs
79492
2909172
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Braai broodjies.jpg|duimnael]]
'n '''Braaibroodjie''' is 'n [[brood]]jie wat op die kole tydens 'n [[braai]] gerooster word.<ref>{{cite web |url=http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |title=How to make the perfect braaibroodjies |publisher=getaway.co.za |access-date=3 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806183334/http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |archive-date= 6 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die tradisionele braaibroodjie word met twee snye brood, met ‘n vulsel van gerasperde [[kaas]], snye [[tamatie]]s, [[ui]]e, [[tafelsout|sout]], [[peper]] en appelkoos[[konfyt]] gemaak. [[Blatjang]] word ook dikwels as ‘n addisionele smaakmiddel op die brood gesmeer. Die broodsnye word vooraf aan die buitekant ge[[botter]] om te verseker dat die braaibroodjie ‘n aantreklike goudbruin kleur het nadat dit oor die kole gebraai is.
Braaibroodjies word gewoonlik as ‘n bykos saam met braaivleis geëet.
== Sien ook ==
* [[Die Braaibroodjie Reël]], 'n liedjie deur [[Ziané Saayman]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Braai]]
[[Kategorie:Brode]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]]
qbc4hlen49gtxj9pau4nubzh9ubc4e6
2909173
2909172
2026-06-04T05:46:36Z
Gretzs
79492
/* Sien ook */
2909173
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Braai broodjies.jpg|duimnael]]
'n '''Braaibroodjie''' is 'n [[brood]]jie wat op die kole tydens 'n [[braai]] gerooster word.<ref>{{cite web |url=http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |title=How to make the perfect braaibroodjies |publisher=getaway.co.za |access-date=3 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806183334/http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |archive-date= 6 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die tradisionele braaibroodjie word met twee snye brood, met ‘n vulsel van gerasperde [[kaas]], snye [[tamatie]]s, [[ui]]e, [[tafelsout|sout]], [[peper]] en appelkoos[[konfyt]] gemaak. [[Blatjang]] word ook dikwels as ‘n addisionele smaakmiddel op die brood gesmeer. Die broodsnye word vooraf aan die buitekant ge[[botter]] om te verseker dat die braaibroodjie ‘n aantreklike goudbruin kleur het nadat dit oor die kole gebraai is.
Braaibroodjies word gewoonlik as ‘n bykos saam met braaivleis geëet.
== Sien ook ==
* [[Die Braaibroodjie Reël]], 'n liedjie deur [[Ziané Saayman]] oor die maak van 'n perfekte braaibroodjies.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Braai]]
[[Kategorie:Brode]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]]
cifvze5nvuuwikufunh97itmjolnys4
2909174
2909173
2026-06-04T05:47:08Z
Gretzs
79492
/* Sien ook */
2909174
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Braai broodjies.jpg|duimnael]]
'n '''Braaibroodjie''' is 'n [[brood]]jie wat op die kole tydens 'n [[braai]] gerooster word.<ref>{{cite web |url=http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |title=How to make the perfect braaibroodjies |publisher=getaway.co.za |access-date=3 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806183334/http://www.getaway.co.za/food/how-to-make-perfect-braaibroodjies/ |archive-date= 6 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die tradisionele braaibroodjie word met twee snye brood, met ‘n vulsel van gerasperde [[kaas]], snye [[tamatie]]s, [[ui]]e, [[tafelsout|sout]], [[peper]] en appelkoos[[konfyt]] gemaak. [[Blatjang]] word ook dikwels as ‘n addisionele smaakmiddel op die brood gesmeer. Die broodsnye word vooraf aan die buitekant ge[[botter]] om te verseker dat die braaibroodjie ‘n aantreklike goudbruin kleur het nadat dit oor die kole gebraai is.
Braaibroodjies word gewoonlik as ‘n bykos saam met braaivleis geëet.
== Sien ook ==
* [[Die Braaibroodjie Reël]] (2025), 'n liedjie deur [[Ziané Saayman]] oor die maak van 'n perfekte braaibroodjies.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
[[Kategorie:Braai]]
[[Kategorie:Brode]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse kookkuns]]
toh45cu0eqzqqu7kd8xmdcf5h3lmtv8
Gesondheidsbeleid
0
124434
2909200
2907530
2026-06-04T07:27:52Z
Jcb
223
2909200
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:World Health Organisation building from west.jpg|duimnael|Die hoofkantoor van die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] in [[Genève]], [[Switserland]].]]
'''Gesondheidsbeleid''' kan gedefinieer word as die "besluite, planne en aksies wat onderneem word om spesifieke [[gesondheid]]sdoelwitte binne 'n samelewing te bereik".
Volgens die Wêreldgesondheidsorganisasie kan 'n eksplisiete gesondheidsbeleid verskeie dinge bereik: dit definieer 'n visie vir die toekoms, dit beskryf prioriteite en die verwagte rolle van verskillende groepe, en dit bou konsensus en lig mense in.
Daar is baie kategorieë gesondheidsbeleid, insluitend globale gesondheidsbeleid, openbare gesondheidsbeleid, geestesgesondheidbeleid, gesondheidsorgbeleid, versekeringsbeleid, persoonlike gesondheidsorgbeleid, farmaseutiese beleid en beleid rakende openbare gesondheid, soos inentingsbeleid, tabakbeheerbeleid of borsvoedingbevorderingsbeleid. Hulle kan betrekking hê op onderwerpe van finansiering en die lewering van gesondheidsorg, toegang tot sorg, gehalte van sorg en gesondheidgelykheid.<ref>Harvard School of Public Health, Department of Health Policy and Management [http://www.hcp.med.harvard.edu/about ''About Health Care Policy''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514001458/http://www.hcp.med.harvard.edu/about |date=14 Mei 2011 }}, accessed 25 March 2011.</ref>
== Agtergrond ==
Beleid wat te make het met gesondheidsbeleid en die implementering daarvan is kompleks. Konseptuele modelle kan help om die vloei van gesondheidsverwante beleidsontwikkeling na die gesondheidsbeleid en programimplementering en gesondheidstelsels en gesondheidsuitkomste te toon. Beleid moet verstaan word as meer as 'n nasionale wet of gesondheidsbeleid wat 'n program of ingryping ondersteun. Operasionele beleid is die reëls, regulasies, riglyne en administratiewe norme wat regerings gebruik om nasionale wette en beleide in programme en dienste om te sit.<ref>Cross, H, N Jewell and Karen Hardee. 2001.</ref> Die beleidsproses behels besluite op nasionale of gedesentraliseerde vlak (insluitende finansieringbesluite) wat 'n invloed het op of dienste gelewer word en hoe dit gelewer word. Daarom moet daar op verskeie vlakke van die gesondheidstelsel aandag gegee word aan beleid en ook met verloop van tyd daarna gekyk word om te verseker dat dit volhoubaar uitbrei. 'n Ondersteunende beleidsomgewing sal die uitbreiding van gesondheidingrypings vergemaklik.<ref>K. Hardee, L. Ashford, E. Rottach, R. Jolivet, and R. Kiesel. 2012.</ref>
Daar is baie politieke en ander faktore wat die besluit van 'n regering, private sektor of ander groep kan beïnvloed om 'n bepaalde beleid te aanvaar. 'n Bewysgebaseerde beleid maak staat op die gebruik van wetenskap en deeglike studies soos ewekansige beheerde proewe om programme en praktyke te identifiseer wat in staat is om beleidrelevante uitkomste te verbeter. Die meeste politieke debatte het betrekking op persoonlike gesondheidsorgbeleid, veral dié wat probeer om gesondheidsorglewering te hervorm, en kan gewoonlik ingedeel word as óf filosofies óf ekonomies. Filosofiese debatte fokus op kwessies oor individuele regte, etiek en die staat se gesag, terwyl ekonomiese onderwerpe onder meer is oor hoe om die doeltreffendheid van gesondheidsorglewering te maksimeer en koste tot die minste te beperk.
Die moderne konsep van gesondheidsorg behels toegang tot mediese spesialiste in verskeie velde, sowel as mediese [[tegnologie]], soos medisyne en chirurgiese toerusting. Dit behels ook toegang tot die nuutste inligting en bewyse uit navorsing, insluitend mediese navorsing en gesondheidsdienste.
In baie lande word dit aan die individu oorgelaat om toegang tot gesondheidsorgprodukte en -dienste te verkry deur hulle uit jou eie sak te betaal, en aan privaat sektor-spelers in die mediese en farmaseutiese bedryf om navorsing te ontwikkel. Die beplanning en produksie van gesondheidsorg- menslike hulpbronne word onder deelnemers in die arbeidsmark verdeel.
Ander lande het 'n uitdruklike beleid om toegang vir alle burgers te verseker en te ondersteun, om gesondheidsnavorsing te finansier en om te beplan vir voldoende getalle, verspreiding en gehalte van gesondheidswerkers om gesondheidsdoelwitte te bereik. Baie regerings regoor die wêreld het algemene gesondheidsorg ingestel, wat die las van gesondheidsorguitgawes van private individue of besighede oorneem deur die samevoeging van finansiële risiko. Daar is verskeie argumente vir en teen algemene gesondheidsorg en verwante gesondheidsbeleid. Gesondheidsorg is 'n belangrike deel van gesondheidstelsels en daarom is dit dikwels regoor die wêreld een van die grootste uitgawes vir sowel regerings as individue.
== Persoonlike gesondheidsorgbeleidopsies ==
Baie lande en jurisdiksies integreer 'n menseregtefilosofie waarvolgens hulle hul gesondheidsorgbeleid bepaal. Die Wêreldgesondheidsorganisasie berig dat elke land in die wêreld ten minste een menseregteverdrag aanvaar wat handel oor gesondheidsverwante regte, insluitend die reg op gesondheid, asook ander regte wat verband hou met die omstandighede wat nodig is vir goeie gesondheid.<ref name="who">World Health Organization.</ref> Die [[Verenigde Nasies]] se Universele Verklaring van Menseregte verklaar dat mediese sorg 'n reg van alle mense is:<ref>United Nations.</ref>
: Artikel 25: "Elkeen het die reg op 'n lewenstandaard wat toereikend is vir die gesondheid en welsyn van homself en sy gesin, insluitend kos, klere, behuising en mediese sorg en die nodige maatskaplike dienste, en die reg op sorg in die geval van werkloosheid, siekte, gestremdheid, weduweeskap, ouderdom of 'n ander gebrek aan lewensonderhoud in omstandighede buite sy of haar beheer."
In sommige regsgebiede en onder verskillende geloofsgebaseerde organisasies word gesondheidsbeleid beïnvloed deur die aanvaarde verpligting deur godsdienstige oortuigings om te sorg vir diegene in minder gunstige omstandighede, insluitende siekes. Ander regsgebiede en nie-regeringsorganisasies maak die beginsels van [[humanisme]] van toepassing op die omskrywing van hul gesondheidsbeleid, wat dieselfde aanspreeklikheid en reg op gesondheid beteken.<ref name="NHCHC">National Health Care for the Homeless Council.[http://www.nhchc.org/humanright.html "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610180442/http://www.nhchc.org/humanright.html |date=10 Junie 2007 }}</ref><ref name="CESR">Center for Economic and Social Rights.</ref> Die laaste paar jaar het die wêreldwye menseregte-organisasie Amnestie Internasionaal op gesondheidsregte as 'n mensereg gefokus, wat onvoldoende toegang tot MIV-medisyne en die seksuele en voortplantregte van vroue insluit, insluitende die verskille in die aantal ma's wat in verskillende lande sterf. Dié toenemende aandag aan gesondheid as 'n basiese mensereg is deur die voorste mediese joernaal ''The Lancet'' verwelkom.<ref>{{Cite journal|last=The Lancet|year=2011|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140-6736(11)60768-X|title=Half a century of Amnesty International|journal=The Lancet|volume=377|issue=9780|pages=1808|doi=10.1016/S0140-6736(11)60768-X}}</ref>
Daar is steeds heelwat omstredenheid oor wie die koste van mediese sorg vir alle mense moet betaal en onder watter omstandighede. Byvoorbeeld, owerheidsbesteding aan gesondheidsorg word soms gebruik as 'n algemene aanduiding van 'n regering se verbintenis tot die gesondheid van sy mense.<ref name="LANCET">{{Cite journal|last=Lu|first=C.|year=2010|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140-6736(10)60233-4|title=Public financing of health in developing countries: A cross-national systematic analysis|journal=The Lancet|volume=375|issue=9723|pages=1375–1387|doi=10.1016/S0140-6736(10)60233-4}}</ref> Aan die ander kant verwerp 'n denkskool in die Verenigde State die beginsel van gesondheidsorgfinansiering deur belastingbetalers as strydig met die (nie minder belangrike) reg van 'n dokter se professionele oordeel, en die gepaardgaande kommer dat die regering se betrokkenheid by toesig oor die gesondheid van sy burgers die reg op privaatheid tussen dokters en pasiënte kan benadeel. Daar word ook beweer dat nasionale gesondheidsversekering die reg ontken van individuele pasiënte om hul eie inkomste volgens hul eie oordeel te gebruik.<ref name="Sade">{{Cite journal|last=Sade|first=R. M.|year=1971|title=Medical Care as a Right: A Refutation|journal=New England Journal of Medicine|volume=285|issue=23|pages=1288–1292|doi=10.1056/NEJM197112022852304}}</ref><ref name="cato">The Cato Institute.</ref>
Nog 'n probleem is 'n regering se gebruik van wetgewing om die mededinging tussen private versekeringsverskaffers en nasionale maatskaplike versekeringstelsels te beheer, soos die geval in die nasionale gesondheidsversekeringsprogram van Kanada. Ondersteuners van 'n vrye stelsel beweer dat dit die kostedoeltreffendheid van die gesondheidstelsel benadeel, aangesien selfs diegene wat dit kan bekostig om vir privaat gesondheidsorgdienste te betaal, die openbare stelsel se hulpbronne uitput.<ref>Tanner MD.</ref> Die kwessie is of mediese versekeringsmaatskappye of gesondheidinstandhoudingsorganisasies wat deur beleggers besit word in 'n beter posisie is om in die beste belang van hul kliënte op te tree teenoor staatsregulering. In die Verenigde State word die regering se oormatige regulering van die gesondheidsorg- en versekeringsbedryf ook gesien as die einde van goedhartige tuisbesoeke van dokters aan armes en bejaardes.<ref name="David E. Kelley">David E. Kelley, "A Life of One's Own: Individual Rights and the Welfare State."</ref>
=== Ekonomie: Die finansiering van gesondheidsorg ===
Daar is baie soorte gesondheidsbeleide wat fokus op die finansiering van gesondheidsorgdienste om die ekonomiese risiko's van swak gesondheid te versprei. Dit sluit in openbare gefinansierde gesondheidsorg (deur belasting of versekering), verpligte of vrywillige privaat gesondheidsversekering, en die volledige kapitalisering van persoonlike gesondheidsorgdienste deur middel van privaat maatskappye.<ref>{{Cite journal|last=Kereiakes|first=D. J.|year=2004|url=http://circ.ahajournals.org/cgi/content/full/109/12/1460|title=US Health Care: Entitlement or Privilege?|journal=Circulation|volume=109|issue=12|pages=1460–1462|doi=10.1161/01.CIR.0000124795.36864.78}}</ref><ref name="who" /> Die debat duur voort oor watter soort gesondheidsfinansieringsbeleid tot die hoër of laer gehalte van gesondheidsorgdienste wat voorsien word lei, en hoe om te verseker dat die toegewysde geld doeltreffend en billik aangewend word.
Daar is baie argumente aan albei kante van 'n openbare teenoor private gesondheidsfinansieringsbeleid:
'''''Die standpunte dat gesondheidsorg wat deur die staat gefinansier word die gehalte en doeltreffendheid van persoonlike gesondheidsorglewering verbeter is onder meer:'''''
* Die staat se besteding aan gesondheid is noodsaaklik vir die toeganklikheid en volhoubaarheid van gesondheidsorgdienste en -programme.
* Vir diegene wat andersins sonder mediese sorg sou wees weens 'n gebrek aan geld, is sorg van enige aard 'n verbetering.
* Aangesien mense nasionale gesondheidsorg as gratis beskou (as daar geen versekeringspremie of bybetaling is nie), is hulle meer geneig om vir voorkomende sorg te gaan, wat die siektelas en algehele gesondheidsorgkoste op lang termyn kan verminder.
* Enkelbetalerstelsels verminder verkwisting deur die middelman uit te skakel, dit wil sê private versekeringsmaatskappye, wat die hoeveelheid burokrasie verminder.<ref>William F May.</ref> Die vermindering van die hoeveelheid papierwerk wat mediese beroepslui moet hanteer vir die verwerking van versekeringseise stel hulle in staat om meer op die behandeling van pasiënte te konsentreer.
'''''Die standpunte dat privaat gefinansierde gesondheidsorg tot hoër gehalte en meer doeltreffendheid in persoonlike gesondheidsorg lei, is onder meer:'''''
* Die persepsie dat openbare gesondheidsorg gratis is, kan tot die oorbenutting van mediese dienste lei, en dus die algehele koste vergeleke met privaat gesondheidsfinansiering verhoog.<br /><ref>Heritage Foundation News Release, [http://www.heritage.org/Press/NewsReleases/NR092900.cfm "British, Canadian Experience Shows Folly of Socialized Medicine, Analyst Says."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417013207/http://www.heritage.org/Press/NewsReleases/NR092900.cfm |date=17 April 2009 }}</ref><ref name="Dr. Gratzer">Heritage Foundation News Release,[http://www.heritage.org/Research/HealthCare/hl982.cfm "The Cure: How Capitalism Can Save American Health Care."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100308173706/http://www.heritage.org/research/healthcare/hl982.cfm |date= 8 Maart 2010 }}</ref>
* Privaat gefinansierde mediese sorg lei tot hoër gehalte en doeltreffendheid deur meer toegang tot en verminderde wagtye vir gespesialiseerde gesondheidsorgdienste en -tegnologieë.<ref name="Goodman">Goodman, John.</ref><ref name="Friedman">Friedmen, David.</ref>
Deur die toekenning van staatsgeld vir persoonlike gesondheidsorg te beperk, verminder dit nie die vermoë van onversekerde burgers om vir hul gesondheidsorg as kontantuitgawes te betaal nie. Staatsgeld kan beter aangewend word om noodsorgdienste te verskaf, ongeag die versekerde se status of vermoë om te betaal.
* Gesondheidsorg wat privaat gefinansier en bedryf word, verminder die behoefte daaraan dat die staat belasting verhoog om gesondheidsorgkoste te dek, wat vererger kan word deur die ondoeltreffendheid van regeringsinstansies weens hul groter burokrasie.<ref name="cato" />
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Health policy}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Gesondheidsorg]]
mafggimzgnzy2g6kflgs8lrzhfrqjmm
FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026
0
126074
2909215
2908559
2026-06-04T09:00:05Z
SpesBona
2720
Jammer!
2909215
wikitext
text/x-wiki
{{sporttoekoms}}
{{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie
| titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker
| jaar = 2026
| bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}}
| beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg
| grootte = 175px
| onderskrif =
| land = Kanada
| land-vlagpar =
| land2 = Meksiko
| land2-vlagpar =
| land3 = Verenigde State
| land3-vlagpar =
| stad =
| datums = 11 Junie – 19 Julie
| konfederasies = 6
| num_spanne = 48
| stadions = 16
| stede = 16
| kampioen =
| aantal =
| tweede =
| derde =
| vierde =
| wedstryde = 104
| doele =
| bywoning =
| top_puntemaker =
| speler =
| vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]
| volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]]
}}
Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
[[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]]
Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 60 in die Verenigde State en tien elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/44464913 |title=World Cup 2026: Canada, US & Mexico joint bid wins right to host tournament |publisher=[[BBC]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.
== Toewysing ==
[[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px|
{{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}}
{{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}}
{{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]]
[[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate:
{|
! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem
|-
|{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}}
|-
|{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}}
|-
|{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}}
|-
|{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}}
|}]]
Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date= 7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
Die stemming het as volg verloop:
{|class="wikitable collapsible"
! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
|-
! Land
| style="background:silver;" | '''Rondte 1'''
|-
| {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134'''
|-
| {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65
|}
== Kwalifisering ==
Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis.
Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
=== Kwalifiserende spanne ===
Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
[[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering:
{{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}}
{{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}}
{{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}}
{{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}}
{{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]]
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Span
!width=80|Verskynings by eindstryde
!width=50|Agtereen-volgende deelnames
!width=80|Laaste verskyning
!width=80|Vorige beste prestasie
|-
|align="left"|{{vlagland|Algerië}}
|5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Argentinië}}
|19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Australië}}
|7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|België}}
|15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Brasilië}}
|23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Colombia}}
|7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Curaçao}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Duitsland}}
|21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ecuador}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Egipte}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Engeland}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Frankryk}}
|17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ghana}}
|5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Haïti}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Irak}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Iran}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Japan}}
|8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Jordanië}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Kanada}}
|3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Katar}}
|2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Kroasië}}
|7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Marokko}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Meksiko}}
|18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nederland}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Noorweë}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|1ste||1||–||Debuut
|-
|align="left"|{{vlagland|Oostenryk}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Panama}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Paraguay}}
|9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Portugal}}
|9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Senegal}}
|4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Skotland}}
|10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Spanje}}
|17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Swede}}
|13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Switserland}}
|13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Tunisië}}
|7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Turkye}}
|2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Uruguay}}
|15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small>
|-
|align="left"|{{vlagland|Verenigde State}}
|12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small>
|}
== Stadions ==
Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
<center>
{| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%"
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br />
| [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]])</small>
| [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small>
| [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''83 000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
| Kapasiteit: '''82 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''94 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''73 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]]
| [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]]
| [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]]
| [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)'''
| [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)'''
| [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small>
| [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''72 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''75 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''70 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]]
| [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]]
| [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]]
| [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)'''
| [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small>
| [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small>
| [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small>
|-
| <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small>
| <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''69 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''71 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''65 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]]
| [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]]
| [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]]
| [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]]
|-
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" />
! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" />
|-
| [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)'''
| [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small>
| [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small>
| [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)'''
|-
| <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small>
| <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small>
| <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small>
| <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small>
|-
| Kapasiteit: '''54 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''53 500'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''48 000'''<ref name="Kapasiteit" />
| Kapasiteit: '''45 000'''<ref name="Kapasiteit" />
|-
| [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]]
| [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]]
| [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]]
|}
{| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;"
|- style="text-align:center;"
|style="border:0 solid blue;"|
{{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places=
{{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}}
{{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}}
}}
|style="border:0 solid #777;"|
{{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places=
{{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}}
{{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}}
{{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}}
{{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}}
}}
|style="border:0 solid #2a5;"|
{{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places=
{{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}}
{{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}}
{{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}}
}}
|}</center>
== Formaat ==
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit skop op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika af. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm.
=== Kalender ===
Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd.
{|
|
{| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em"
|+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi
|-
! scope=col |Groepfase<br />Junie
! scope=col |Do<br />11
! scope=col |Vr<br />12
! scope=col |Sa<br />13
! scope=col |So<br />14
! scope=col |Ma<br />15
! scope=col |Di<br />16
! scope=col |Wo<br />17
! scope=col |Do<br />18
! scope=col |Vr<br />19
! scope=col |Sa<br />20
! scope=col |So<br />21
! scope=col |Ma<br />22
! scope=col |Di<br />23
! scope=col |Wo<br />24
! scope=col |Do<br />25
! scope=col |Vr<br />26
! scope=col |Sa<br />27
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}'''
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
| align=left|Groep A
<!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep B
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep C
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep D
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep E
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep F
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep G
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep H
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep I
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 27 -->|
|- align=center
|align=left|Groep J
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 23 -->|
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep K
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|- align=center
|align=left|Groep L
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->|
<!-- 20 -->|
<!-- 21 -->|
<!-- 22 -->|
<!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2
<!-- 24 -->|
<!-- 25 -->|
<!-- 26 -->|
<!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2
|-
! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie
! scope=col |So<br />28
! scope=col |Ma<br />29
! scope=col |Di<br />30
! scope=col |Wo<br />1
! scope=col |Do<br />2
! scope=col |Vr<br />3
! scope=col |Sa<br />4
! scope=col |So<br />5
! scope=col |Ma<br />6
! scope=col |Di<br />7
! scope=col |Wo<br />8
! scope=col |Do<br />9
! scope=col |Vr<br />10
! scope=col |Sa<br />11
! scope=col |So<br />12
! scope=col |Ma<br />13
! scope=col |Di<br />14
! scope=col |Wo<br />15
! scope=col |Do<br />16
! scope=col |Vr<br />17
! scope=col |Sa<br />18
! scope=col |So<br />19
|- align=center
|align=left|Seremonies
<!-- 28 -->|
<!-- 29 -->|
<!-- 30 -->|
<!-- 1 -->|
<!-- 2 -->|
<!-- 3 -->|
<!-- 4 -->|
<!-- 5 -->|
<!-- 6 -->|
<!-- 7 -->|
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->|
<!-- 10 -->|
<!-- 11 -->|
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->|
<!-- 15 -->|
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->|
<!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}'''
|- align=center
|align=left|Uitklopfase
<!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3
<!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 8 -->|
<!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2
<!-- 12 -->|
<!-- 13 -->|
<!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1
<!-- 16 -->|
<!-- 17 -->|
<!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1
<!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1'''
|}
|
{| style="margin:0.5em auto;" wikitable right
| colspan=2 |'''Verklaring'''
|-
| {{sleutel|#d6325b|Seremonies}}
|-
| {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}}
|-
| {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}}
|-
| {{sleutel|#3399ff|Derde plek}}
|-
| {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}}
|}
|}
=== Groepfase ===
Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik.
Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel:
* Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning;
* Een vir ’n gelykop;
* geen vir ’n nederlaag.
Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal.
=== Uitklopfase ===
Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd.
Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet.
Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal.
== Wedstryde ==
{| class="infobox bordered"
| style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase.
|-
| style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname.
|-
| style="background:;"|Uit die toernooi geskakel.
|}
Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=1 Junie 2026}}</ref>
=== Groepuitdunne ===
48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur.
==== Groep A ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 13:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = Wedstryd 1
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|score = Wedstryd 2
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 25
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|score = Wedstryd 28
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}'''
|score = Wedstryd 53
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}'''
|score = Wedstryd 54
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep B ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 3
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|score = Wedstryd 8
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 26
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|score = Wedstryd 27
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Switserland}}'''
|score = Wedstryd 51
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Kanada}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}'''
|score = Wedstryd 52
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Katar}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep C ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 5
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|score = Wedstryd 7
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 29
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|score = Wedstryd 30
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Skotland}}'''
|score = Wedstryd 49
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[24 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Marokko}}'''
|score = Wedstryd 50
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Haïti}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep D ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[12 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 4
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[13 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|score = Wedstryd 6
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 31
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|score = Wedstryd 32
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Turkye}}'''
|score = Wedstryd 59
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}'''
|score = Wedstryd 60
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Australië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep E ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 13:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 9
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|score = Wedstryd 10
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|score = Wedstryd 33
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 34
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}'''
|score = Wedstryd 55
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}'''
|score = Wedstryd 56
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep F ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 11
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|score = Wedstryd 12
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|score = Wedstryd 35
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[20 Junie]] [[2026]]
|time = 22:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 36
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Japan}}'''
|score = Wedstryd 57
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Swede}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[25 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}'''
|score = Wedstryd 58
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Nederland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep G ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|België}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|score = Wedstryd 15
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 16
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|België}}'''
|score = Wedstryd 39
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 40
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Egipte}}'''
|score = Wedstryd 63
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Iran}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}'''
|score = Wedstryd 64
|report =
|team2 = '''{{vlagland|België}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep H ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 13
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|score = Wedstryd 14
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|score = Wedstryd 37
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[21 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 38
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}'''
|score = Wedstryd 65
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 CDT (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}'''
|score = Wedstryd 66
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Spanje}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep I ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 17
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|score = Wedstryd 18
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|score = Wedstryd 41
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 42
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}'''
|score = Wedstryd 61
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[26 Junie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Senegal}}'''
|score = Wedstryd 62
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Irak}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep J ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 19
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[16 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|score = Wedstryd 20
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|score = Wedstryd 43
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[22 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 44
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Algerië}}'''
|score = Wedstryd 69
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 21:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}'''
|score = Wedstryd 70
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep K ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 23
|report =
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|score = Wedstryd 24
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|score = Wedstryd 47
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 20:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 48
|report =
|team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Colombia}}'''
|score = Wedstryd 71
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Portugal}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 19:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]'''
|score = Wedstryd 72
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Groep L ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;
!width=165|Land
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#ffc"
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}}
|0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 21
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[17 Junie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|score = Wedstryd 22
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|score = Wedstryd 45
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[23 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 46
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Panama}}'''
|score = Wedstryd 67
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Engeland}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[27 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}'''
|score = Wedstryd 68
|report =
|team2 = '''{{vlagland|Ghana}}'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
==== Ranglys van die derdeplek-spanne ====
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!width=165|Land
!width=30|Groep
!width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}}
!width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}}
!width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}}
!width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}}
!width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}}
!width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}}
!width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}}
!width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}}
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A
|A||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B
|B||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C
|C||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D
|D||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E
|E||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F
|F||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G
|G||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|- style="background:#cfc"
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H
|H||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I
|I||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J
|J||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K
|K||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|-
|style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L
|L||0||0||0||0||0||0||0||'''0'''
|}
=== Uitklopfase ===
{{Wedstrydskema laaste 32
| RD1 = 16de eindrondte
| RD2 = Agtste eindrondte
| RD3 = Kwarteindrondte
| RD4 = Halfeindrondte
| RD5 = Eindstryd
| RD6 = derde plek
| RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough
| RD1-team01 = Wenner Groep E
| RD1-score01 =
| RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F
| RD1-score02 =
| RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford
| RD1-team03 = Wenner Groep I
| RD1-score03 =
| RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H
| RD1-score04 =
| RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood
| RD1-team05 = Naaswenner Groep A
| RD1-score05 =
| RD1-team06 = Naaswenner Groep B
| RD1-score06 =
| RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe
| RD1-team07 = Wenner Groep F
| RD1-score07 =
| RD1-team08 = Naaswenner Groep C
| RD1-score08 =
| RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto
| RD1-team09 = Naaswenner Groep K
| RD1-score09 =
| RD1-team10 = Naaswenner Groep L
| RD1-score10 =
| RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood
| RD1-team11 = Wenner Groep H
| RD1-score11 =
| RD1-team12 = Naaswenner Groep J
| RD1-score12 =
| RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara
| RD1-team13 = Wenner Groep D
| RD1-score13 =
| RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J
| RD1-score14 =
| RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle
| RD1-team15 = Wenner Groep G
| RD1-score15 =
| RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J
| RD1-score16 =
| RD1-header-09 = 29 Junie – Houston
| RD1-team17 = Wenner Groep C
| RD1-score17 =
| RD1-team18 = Naaswenner Groep F
| RD1-score18 =
| RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington
| RD1-team19 = Naaswenner Groep E
| RD1-score19 =
| RD1-team20 = Naaswenner Groep I
| RD1-score20 =
| RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad
| RD1-team21 = Wenner Groep A
| RD1-score21 =
| RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I
| RD1-score22 =
| RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta
| RD1-team23 = Wenner Groep L
| RD1-score23 =
| RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K
| RD1-score24 =
| RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens
| RD1-team25 = Wenner Groep J
| RD1-score25 =
| RD1-team26 = Naaswenner Groep H
| RD1-score26 =
| RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington
| RD1-team27 = Naaswenner Groep D
| RD1-score27 =
| RD1-team28 = Naaswenner Groep G
| RD1-score28 =
| RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver
| RD1-team29 = Wenner Groep B
| RD1-score29 =
| RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J
| RD1-score30 =
| RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City
| RD1-team31 = Wenner Groep K
| RD1-score31 =
| RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L
| RD1-score32 =
| RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia
| RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74
| RD2-score01 =
| RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77
| RD2-score02 =
| RD2-header-2 = 4 Julie – Houston
| RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73
| RD2-score03 =
| RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75
| RD2-score04 =
| RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington
| RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83
| RD2-score05 =
| RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84
| RD2-score06 =
| RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle
| RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81
| RD2-score07 =
| RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82
| RD2-score08 =
| RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford
| RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76
| RD2-score09 =
| RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78
| RD2-score10 =
| RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad
| RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79
| RD2-score11 =
| RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80
| RD2-score12 =
| RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta
| RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86
| RD2-score13 =
| RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88
| RD2-score14 =
| RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver
| RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85
| RD2-score15 =
| RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87
| RD2-score16 =
| RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough
| RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89
| RD3-score01 =
| RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90
| RD3-score02 =
| RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood
| RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93
| RD3-score03 =
| RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94
| RD3-score04 =
| RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens
| RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91
| RD3-score05 =
| RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92
| RD3-score06 =
| RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City
| RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95
| RD3-score07 =
| RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96
| RD3-score08 =
| RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington
| RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97
| RD4-score01 =
| RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98
| RD4-score02 =
| RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta
| RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99
| RD4-score03 =
| RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100
| RD4-score04 =
| RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford
| RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101
| RD5-score01 =
| RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102
| RD5-score02 =
| RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens
| RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101
| RD6-score01 =
| RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102
| RD6-score02 =
}}
==== 16de eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[28 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Naaswenner Groep A'''
|score = Wedstryd 73
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep B'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 16:30 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep E'''
|score = Wedstryd 74
|report =
|team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep F'''
|score = Wedstryd 75
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep C'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[29 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep C'''
|score = Wedstryd 76
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep F'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep I'''
|score = Wedstryd 77
|report =
|team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep E'''
|score = Wedstryd 78
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[30 Junie]] [[2026]]
|time = 19:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Groep A'''
|score = Wedstryd 79
|report =
|team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep L'''
|score = Wedstryd 80
|report =
|team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep D'''
|score = Wedstryd 81
|report =
|team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[1 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep G'''
|score = Wedstryd 82
|report =
|team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 19:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Naaswenner Groep K'''
|score = Wedstryd 83
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep H'''
|score = Wedstryd 84
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[2 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Groep B'''
|score = Wedstryd 85
|report =
|team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Groep J'''
|score = Wedstryd 86
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep H'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 20:30 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Groep K'''
|score = Wedstryd 87
|report =
|team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[3 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Naaswenner Groep D'''
|score = Wedstryd 88
|report =
|team2 = '''Naaswenner Groep G'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
==== Agtste eindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 74'''
|score = Wedstryd 89
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 77'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[4 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 CDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 73'''
|score = Wedstryd 90
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 75'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 76'''
|score = Wedstryd 91
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 78'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[5 Julie]] [[2026]]
|time = 18:00 CST (UTC−6)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 79'''
|score = Wedstryd 92
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 80'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 83'''
|score = Wedstryd 93
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 84'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[6 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 81'''
|score = Wedstryd 94
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 82'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 86'''
|score = Wedstryd 95
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 88'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[7 Julie]] [[2026]]
|time = 13:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 85'''
|score = Wedstryd 96
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 87'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]]
|attendance =
|referee = }}
==== Kwarteindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[9 Julie]] [[2026]]
|time = 16:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 89'''
|score = Wedstryd 97
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 90'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[10 Julie]] [[2026]]
|time = 12:00 PT (UTC−7)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 93'''
|score = Wedstryd 98
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 94'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 91'''
|score = Wedstryd 99
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 92'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[11 Julie]] [[2026]]
|time = 20:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 95'''
|score = Wedstryd 100
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 96'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]]
|attendance =
|referee = }}
==== Halfeindrondte ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[14 Julie]] [[2026]]
|time = 14:00 CDT (UTC−5)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 97'''
|score = Wedstryd 101
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 98'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]]
|attendance =
|referee = }}
{{sokkerwedstryd
|date = [[15 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 99'''
|score = Wedstryd 102
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 100'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]]
|attendance =
|referee = }}
==== Klein finale (om die derde plek) ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[18 Julie]] [[2026]]
|time = 17:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Verloorder Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 103
|report =
|team2 = '''Verloorder Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]]
|attendance =
|referee = }}
==== Eindstryd ====
{{sokkerwedstryd
|date = [[19 Julie]] [[2026]]
|time = 15:00 EDT (UTC−4)
|team1 = '''Wenner Wedstryd 101'''
|score = Wedstryd 104
|report =
|team2 = '''Wenner Wedstryd 102'''
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]]
|attendance =
|referee = }}
<br />
{| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;"
!Sokkerwêreldkampioen 2026
|-
|align=center|'''Eindstrydwenner'''
|}
== Sien ook ==
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]]
* [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Eksterne skakels ==
{{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}}
* {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf]
* {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026'']
* {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=1 Junie 2026}}
* {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}}
{{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]]
[[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]]
[[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]]
[[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]]
[[Kategorie:Sport in 2026]]
3zkwubr1s5oqec84ig2hmr5vvly1tbg
KwaZulu-Natal Middelande
0
126280
2909156
2544823
2026-06-04T00:11:26Z
Xqbot
7405
dubbele aanstuur na [[KwaZulu-Natalse Middeland]] reggemaak
2909156
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[KwaZulu-Natalse Middeland]]
i1a6qxvwt91ki3nbwadx33iq5xmipky
Bespreking:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026
1
162474
2909154
1720235
2026-06-04T00:09:51Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
/* Verkeerde Kongo-vlag */ nuwe afdeling
2909154
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
== Verkeerde Kongo-vlag ==
Die Kongo-span het die verkeerde vlag. Jy hoef nie Kuifie te wees om te besef dat daar twee Kongos is nie.
[[Gebruiker:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[Gebruikerbespreking:Vryheid vir Suid-Afrika|kontak]]) 00:09, 4 Junie 2026 (UTC)
5gnuyi1j19jyagf1gjvo1sz48en7ty2
Hakies
0
213302
2909177
2902908
2026-06-04T06:10:56Z
Jcb
223
2909177
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Ronde hakies.png|duimnael]]
'''Hakies''' word gebruik om bykomende inligting in 'n sin aan te dui. Volgens die ''[[Afrikaanse woordelys en spelreëls]]'' (2017) moet inligting wat tussen hakies staan, in beginsel weggelaat kan word. Daar is geen spasie tussen die linkerhakie en die teks wat daarop volg nie, of tussen die regterhakie en die teks wat dit voorafgaan nie.
Daar word tipies tussen die volgende soort hakies onderskei:
*gewone hakies of ronde hakies: (...)
*krulhakies of akkolades: {...}
*skerphoekige hakies of punthakies: <....>
*vierkantige hakies, blokhakies of tekshakies: [...]
== Invoeging en byvoeging ==
* Hakies dui 'n parentese in die sin aan, bv: Hy het (hoewel teësinnig) die taak voltooi.
* Hakies dui alternatiewe, of opsionele getalle, letters of [[Morfeem|morfeme]] aan, bv: Sy het die blomme in 'n houer (blompot) gesit.
* Blokhakies dui verplaaste, veranderde of bygevoegde inligting in aanhalings aan. Kommentaar deur die outeur word ook tussen blokhakies geplaas.
== Bronne ==
* ''[[Afrikaanse woordelys en spelreëls]]'', 2017. Kaapstad: Pharos
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Brackets}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Leestekens]]
3ywathelzqljo2j0419fh2vzbmkeiz8
Harold Ramis
0
213758
2909096
2101781
2026-06-03T14:22:31Z
~2026-22503-02
206103
2909096
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Harold Ramis
| Beeld = Harold Ramis Oct 2009.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Harold Allen Ramis
| Alias =
| Geboortedatum =
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 4
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Skrywer, akteur, en vervaardiger
| Aktiewe jare = 1968–2014
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0000601
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Harold Ramis''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] skrywer, akteur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Stripes'' (1981), ''Ghostbusters'' (1984), ''Groundhog Day'' (1993), en ''Knocked Up'' (2007).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1978: ''Animal House''
* 1979: ''Meatballs''
* 1980: ''Caddyshack''
* 1981: ''Stripes''
* 1983: ''National Lampoon's Vacation''
* 1984: ''Ghostbusters''
* 1986: ''Armed and Dangerous''
* 1986: ''Club Paradise''
* 1987: ''Baby Boom''
* 1988: ''Caddyshack II''
* 1989: ''Ghostbusters II''
* 1991: ''Rover Dangerfield''
* 1993: ''Groundhog Day''
* 1995: ''Stuart Saves His Family''
* 1996: ''Multiplicity''
* 1999: ''Analyze This''
* 2000: ''Bedazzled''
* 2002: ''Analyze That''
* 2003: ''American Storytellers''
* 2004: ''Stork Day''
* 2005: ''The Ice Harvest''
* 2007: ''Knocked Up''
* 2009: ''Year One''
* 2016: ''Ghostbusters: Answer the Call''
* 2017: ''We Are One''
* 2019: ''Too Hot to Handle: Remembering Ghostbusters II''
=== Televisiereekse ===
* 1976: ''SCTV''
* 1979: ''Delta House''
* 1999: ''Uncomfortably Close with Michael McKean''
=== Televisierolprente ===
* 1976: ''Super Bowl''
* 1984: ''The Top''
* 1987: ''Will Rogers: Look Back in Laughter''
* 1990: ''Slimer Won't Do That! The Making of 'The Real Ghostbusters'''
* 2000: ''The Inspector General''
* 2003: ''Unseen + Untold: National Lampoon's Animal House''
* 2007: ''Atlanta''
* 2007: ''The American Flag: Two Centuries of Concord & Conflict''
* 2009: ''Caddyshack: The Inside Story''
* 2011: ''Inside Story: National Lampoon's Vacation''
=== Video's ===
* 1973: ''National Lampoon Television Show: Lemmings Dead in Concert''
* 1999: ''Ghostbusters 1999''
* 2002: ''Groundhog Day: The Weight of Time''
* 2004: ''Stars & Stripes 1''
* 2004: ''Stars & Stripes 2''
* 2006: ''The Ice Harvest: Beneath the Harvest''
* 2006: ''The Ice Harvest: Alternate Endings''
* 2006: ''American Pets''
* 2006: ''A Bedazzled Conversation with Harold Ramis''
* 2007: ''The Seduction''
* 2007: ''Students of 'The Graduate'''
* 2009: ''Slimer Mode''
* 2013: ''Directing Flint: Daniel Mann''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0000601|Harold Ramis}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Ramis, Harold}}
[[Kategorie:Geboortes in 1944]]
[[Kategorie:Sterftes in 2014]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
6kgrynwss40ta99ri54b2sxirpuqv6r
2909098
2909096
2026-06-03T14:25:15Z
~2026-22503-02
206103
Nie meer wees nie
2909098
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Harold Ramis
| Beeld = Harold Ramis Oct 2009.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam = Harold Allen Ramis
| Alias =
| Geboortedatum =
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]]
| Sterfdatum =
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 4
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Skrywer, akteur, en vervaardiger
| Aktiewe jare = 1968–2014
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0000601
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Harold Ramis''' is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] skrywer, akteur, en vervaardiger. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''Stripes'' (1981), ''Ghostbusters'' (1984), ''Groundhog Day'' (1993), en ''Knocked Up'' (2007).
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1978: ''Animal House''
* 1979: ''Meatballs''
* 1980: ''Caddyshack''
* 1981: ''Stripes''
* 1983: ''National Lampoon's Vacation''
* 1984: ''Ghostbusters''
* 1986: ''Armed and Dangerous''
* 1986: ''Club Paradise''
* 1987: ''Baby Boom''
* 1988: ''Caddyshack II''
* 1989: ''Ghostbusters II''
* 1991: ''Rover Dangerfield''
* 1993: ''Groundhog Day''
* 1995: ''Stuart Saves His Family''
* 1996: ''Multiplicity''
* 1999: ''Analyze This''
* 2000: ''Bedazzled''
* 2002: ''Analyze That''
* 2003: ''American Storytellers''
* 2004: ''Stork Day''
* 2005: ''The Ice Harvest''
* 2007: ''Knocked Up''
* 2009: ''Year One''
* 2016: ''Ghostbusters: Answer the Call''
* 2017: ''We Are One''
* 2019: ''Too Hot to Handle: Remembering Ghostbusters II''
=== Televisiereekse ===
* 1976: ''SCTV''
* 1979: ''Delta House''
* 1999: ''Uncomfortably Close with Michael McKean''
=== Televisierolprente ===
* 1976: ''Super Bowl''
* 1984: ''The Top''
* 1987: ''Will Rogers: Look Back in Laughter''
* 1990: ''Slimer Won't Do That! The Making of 'The Real Ghostbusters'''
* 2000: ''The Inspector General''
* 2003: ''Unseen + Untold: National Lampoon's Animal House''
* 2007: ''Atlanta''
* 2007: ''The American Flag: Two Centuries of Concord & Conflict''
* 2009: ''Caddyshack: The Inside Story''
* 2011: ''Inside Story: National Lampoon's Vacation''
=== Video's ===
* 1973: ''National Lampoon Television Show: Lemmings Dead in Concert''
* 1999: ''Ghostbusters 1999''
* 2002: ''Groundhog Day: The Weight of Time''
* 2004: ''Stars & Stripes 1''
* 2004: ''Stars & Stripes 2''
* 2006: ''The Ice Harvest: Beneath the Harvest''
* 2006: ''The Ice Harvest: Alternate Endings''
* 2006: ''American Pets''
* 2006: ''A Bedazzled Conversation with Harold Ramis''
* 2007: ''The Seduction''
* 2007: ''Students of 'The Graduate'''
* 2009: ''Slimer Mode''
* 2013: ''Directing Flint: Daniel Mann''
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0000601|Harold Ramis}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Ramis, Harold}}
[[Kategorie:Geboortes in 1944]]
[[Kategorie:Sterftes in 2014]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]]
kfxp0b4l4hac1a6cz9xp8jfvv8ll3l9
Koninklike Australiese Vloot
0
213886
2909094
2747019
2026-06-03T14:11:33Z
~2026-22503-02
206103
2909094
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas militêre eenheid
| naam = Koninklike Australiese Vloot<br /> ''Royal Australian Navy''
| beeld =
| beeld_byskrif =
| gestig = 1911
| ontbind =
| land = {{vlagikoon|AUS}} [[Australië]]
| weermagdeel =
| organisasie =
| onderdeel van =
| tipe = Vloot
| spesialisasie =
| logo =
| vaandel = [[Lêer:Naval Ensign of Australia.svg|200px]]<br />[[Lêer:Flag_of_Australia_(converted).svg|200px]]
| hoofkwartier = Russell Offices, [[Canberra]]
| kommandostruktuur =
| aantal = 47 skepe<br />14 215 personeel
| leuse = ''Serving Australia with Pride''
| mars =
| kleur =
| uitrusting =
| veldslae = Verskeie
| aantal veldslae =
| onderskeiding =
}}
Die '''Koninklike Australiese Vloot''' (KAV) is die vloottak van die Australiese Weermag. Na die totstandkoming van die Gemenebes van Australië in 1901, is die skepe en hulpbronne van die afsonderlike koloniale vlote opgeneem in 'n nasionale mag: die '''Statebondsvlootmagte'''. Nadat dit oorspronklik bedoel was vir plaaslike verdediging, is die titel van "Koninklike Australiese Vloot" aan die vloot verleen in 1911, en het dit toenemend verantwoordelikheid aanvaar vir die verdediging van die streek.
[[Verenigde Koninkryk|Brittanje]] se [[Britse Vloot|Royal Navy]] het voortgegaan om die Australiese Vloot te ondersteun, en het bykomende blouwater-verdedigingsvermoë in die [[Stille Oseaan]] verskaf tot en met die vroeë jare van die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Daarna het vinnige oorlogstydse uitbreiding die verkryging van groot skepe en die bou van baie kleiner skepe tot gevolg gehad. In die dekade na die oorlog is 'n klein aantal [[Vliegdekskip|vliegdekskepe]] ook in diens gestel, die laaste van hierdie is opgeskort in 1982.
Die vloot is een van die grootste en mees gesofistikeerde seemagte in die Suid-Stille Oseaan-streek, met 'n beduidende teenwoordigheid in die [[Indiese Oseaan]] en by wêreldwye bedrywighede ter ondersteuning van militêre operasies en vredessendings. Die huidige Hoof van die Vloot is Vise-Admiraal Michael Noonan.
[[Lêer:HMAS_Hobart_under_construction_April_2015.JPG|regs|duimnael|''Hobart'' lei die vloot se nuwe klas van lug-oorlogvoering torpedojaers in, hier onder konstruksie in 2015]]
== Vloot ==
Teen Julie 2022 bestaan die Koninklike Australiese Vloot uit 43 oorlogskepe, insluitende [[torpedojaer]]s, [[Fregat|fregatte]], [[duikbote]], patrolliebote plus 'n verdere 4 nie-gekommandeerde hulpskepe.<ref>{{cite web |title=Current Ships |url=http://www.navy.gov.au/fleet/ships-boats-craft/current-ships |publisher=Royal Australian Navy |access-date=23 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025083903/http://www.navy.gov.au/fleet/ships-boats-craft/current-ships |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Skepe wat opgekommandeer is, word met die voorvoegsel HMAS (Haar Majesteit se Australiese Skip) benoem.<ref>Frame 2004, p. 96.</ref>
Die vloot beskik oor twee primêre basisse:
* Vlootbasis-Oos,<ref>{{cite web |url=http://www.navy.gov.au/establishments/fleet-base-east |title=Fleet Base East |publisher=Royal Australian Navy |access-date=31 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327064042/https://www.navy.gov.au/establishments/fleet-base-east |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> geleë op HMAS ''Kuttabul'', Sydney; en
* Vlootbasis-Wes,<ref>{{cite web |url=http://www.navy.gov.au/establishments/fleet-base-west |title=Fleet Base West |publisher=Royal Australian Navy |access-date=31 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316154724/https://www.navy.gov.au/establishments/fleet-base-west |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> geleë op HMAS ''Stirling'', naby Perth.
Daarbenewens is drie ander basisse die tuiste van die meerderheid van die Koninklike Australiese Vloot se kleiner oorlogskepe:<ref>{{cite web |url=http://www.navy.gov.au/establishments/hmas-cairns |title=HMAS Cairns |publisher=Royal Australian Navy |access-date=31 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403210718/https://www.navy.gov.au/establishments/hmas-cairns |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.navy.gov.au/establishments/hmas-coonawarra |title=HMAS Coonawarra |publisher=Royal Australian Navy |access-date=31 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413115533/https://www.navy.gov.au/establishments/hmas-coonawarra |archive-date=13 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.navy.gov.au/establishments/hmas-waterhen |title=HMAS Waterhen |publisher=Royal Australian Navy |access-date=31 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413172054/https://www.navy.gov.au/establishments/hmas-waterhen |archive-date=13 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* HMAS ''Cairns'', by Cairns;
* HMAS ''Coonawarra'', by Darwin; en
* HMAS ''Waterhen'', by Sydney.
{| class="toccolours" style="width: 100%; font-size: 95%; margin-bottom: 10px;"
! bgcolor="lavender" colspan="6" |Vaartuie
|-
!Beeld
!<br />Klas/naam
!Tipe
!Aantal
!Diensaanname
!Detail
|- style="background:white"
|[[Lêer:HMAS_Collins_Kockums_photo.jpg|senter|150x150px|HMAS Collins, Collins class]]
|''Collins''-klas
|Duikboot
|6
|2000
|Teenskip, intelligensieversameling. Diesel-elektries aangedrewe.
|-
|[[Lêer:HMAS_Canberra_arrives_at_Joint_Base_Pearl_Harbor-Hickam_for_RIMPAC_2016.jpg|senter|150x150px|HMAS Canberra, Canberra class]]
|''Canberra''-klas
|Helikopter-<br />landingsdok
|2
|2014
|Amfibiese oorlogvoering.
|- style="background:white"
|[[Lêer:HMAS_Hobart_December_2017.jpg|senter|149x149px|HMAS Hobart]]
|''Hobart''-klas
|Torpedojaer
|1 (2)
|2017
|Lugoorlogvoering, torpedojaer
|-
|[[Lêer:HMAS_Perth_entering_Pearl_Harbor_in_June_2012.jpg|senter|150x150px|HMAS Perth, Anzac class]]
|''Anzac''-klas
|Fregat
|8
|1996
|Teenduikboot- en teenvliegtuig-fregat met 1 helikopter.
|- style="background:white"
|[[Lêer:US_Navy_100624-N-6854D-014_HMAS_Newcastle_(FFG_06)_pulls_into_Joint_Base_Pearl_Harbor-Hickam,_Hawaii,_to_support_RIMPAC_2010.jpg|senter|150x150px|HMAS Newcastle, ''Adelaide''-klas]]
|''Adelaide''-klas
|Fregat
|2
|1985
|Algemene doel-geleidemissiel fregat met 2 helikopters.
|-
|[[Lêer:HMAS_Broome_(ACPB_90).jpg|senter|150x150px|HMAS Broome, ''Armidale''-klas]]
|''Armidale''-klas
|Patrollieboot
|13
|2005
|Kusverdediging, maritieme grenspatrollie, visserybeskerming
|- style="background:white"
|[[Lêer:RAN-IFR_2013_D3_81.JPG|senter|150x150px|HMAS Yarra, Huon-klas]]
|''Huon''-klas
|Mynveër
|6
|1997
|Mynopruim
|-
|[[Lêer:RAN-IFR_2013_D3_179.JPG|senter|150x150px|HMAS Leeuwin, Leeuwin class]]
|''Leeuwin''-klas
|Opmetingskip
|2
|2000
|Hidrografiese ondersoeke
|- style="background:white"
|[[Lêer:HMAS_Benalla_(A_04)_at_IFR.jpg|senter|150x150px|HMAS Benalla, Paluma class]]
|''Paluma''-klas
|Opmetings-<br />lanseerder
|4
|1989
|Hidrografiese ondersoeke
|-
|[[Lêer:HMAS_Choules_FBE_2014.JPG|senter|150x150px|HMAS Choules FBE 2014]]
|HMAS ''Choules''<br />(Bay-klas)
|Skiplandingsdok
|1
|2011
|Swaar seehyskraan en transport
|- style="background:white"
|[[Lêer:HMAS_Success_July09.jpg|senter|150x150px|HMAS Success]]
|HMAS ''Success''<br />(''Durance''-klas)
|Bevoorradingskip
|1
|1986
|
|-
|[[Lêer:HMAS_Sirius_2009.jpg|senter|150x150px|HMAS Sirius]]
|HMAS ''Sirius''
|Bevoorradingskip
|1
|2006
|
|}
<gallery>
File:Australian MRH-90 lands on USS Green Bay (LPD-20) in July 2015.JPG|MRH-90 van 808 Eskader
File:RAN S-70B-2 Seahawk Avalon 2011.jpg|S-70 Seahawk van 816 Eskader
File:De Havilland Canada DHC-8-200 VH-LCL.jpg|[[De Havilland Canada Dash 8|Bombardier Dash 8]]
</gallery>
== Personeel ==
[[Lêer:Royal_Australian_Navy_officer_during_RIMPAC_2014.jpg|duimnael|'n Vroulike Australiese vlootoffisier.]]
Teen Junie 2011 het die KAV 14 215 permanente voltydse personeel, 161 gapingjaarpersoneel en 2 150 reserwepersoneel gehad. Die permanente lede het bestaan uit 3 357 offisiere met 10 697 personeel op bystand. In Junie 2010 was 82% van die permanente voltydse magte manlik, terwyl vroulike personeel 18% uitgemaak het. Die vloot het die hoogste persentasie vroue in die Australiese Weermag, in vergelyking met die Australiese Lugmag se 17.8% en die leër se 9.7%.[[Lêer:Safety_briefing_aboard_HMAS_Tobruk_in_2010.jpg|duimnael|Koninklike Australiese Vloot matrose in 2010]]
== Verwysings ==
=== Notas ===
{{Verwysings|2}}
=== Bibliografie ===
* {{cite book|last1=Dennis|first1=Peter|last2=Grey|first2=Jeffrey|last3=Morris|first3=Ewan|last4=Prior|first4=Robin|year=1995|title=The Oxford Companion to Australian Military History|publisher=Oxford University Press|location=Melbourne|isbn=0-19-553227-9}}
* {{cite book|last=Frame|first=Tom|title=No Pleasure Cruise: The Story of the Royal Australian Navy|year=2004|publisher=Allen & Unwin|location=Crows Nest, New South Wales|isbn=1-74114-233-4}}
* {{cite book|last1=Gillett|first1=Ross|last2=Graham|first2=Colin|title=Warships of Australia|year=1977|publisher=Rigby|location=Adelaide, South Australia|isbn=0-7270-0472-7}}
* {{cite book|last=Whitley|first=M. J.|title=Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia|year=2000|origyear=1988|publisher=Cassell|location=London|isbn=1-85409-521-8}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Royal Australian Navy}}
* [http://www.navy.gov.au/ Koninklike Australiese Vloot webblad]
** [http://www.navy.gov.au/fleet/ships-boats-craft/available-ship-histories Historiese aanbieding van RAN-skepe]
* [http://www.maritimequest.com/warship_directory/australia/royal_australian_navy_main_page.htm Maritimequest Koninklike Australiese Vloot fotogallery]
* [http://www.navy.gov.au/about/senior-leadership-group Biografieë van senior beamptes van die Koninklike Australiese Vloot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150514144405/http://www.navy.gov.au/about/senior-leadership-group |date=14 Mei 2015 }}
* [http://www.naval-history.net/ Koninklike Australiese Vloot in die Tweede Wêreldoorlog, Veldslae, Skeepsverliese]
{{Normdata}}
[[Kategorie:Australië]]
[[Kategorie:Vlote]]
9aywot0kauua9vdrfbdtwhqi7eouv1d
Hawker Siddeley Nimrod
0
227990
2909100
2861322
2026-06-03T14:46:53Z
~2026-22503-02
206103
[[Hulp:Normdata]]
2909100
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Hawker Siddeley Nimrod
|subsjabloon=
|beeld= Lêer:British Aerospace Nimrod MR.2, United Kingdom - Royal Air Force (RAF) JP506967.jpg
|byskrif=<center>Hawker Siddeley Nimrod MR2</center>
|tipe= Maritieme verkenning
|vervaardiger= [[Hawker Siddeley]]<br/>[[BAE Systems]]
|ontwerper=
|eerste vlug= 23 Mei 1967
|bekendstelling=
|vrygestel=
|onttrek= 28 Junie 2011
|status= Uit diens gestel
|hoofgebruiker= [[Britse Lugmag]]
|meer gebruikers =
|vervaardig=
|aantal gebou= 49 + 2 prototipes
|programkoste=
|eenheidskoste=
|ontwikkel van= [[De Havilland Comet]]
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Hawker Siddeley Nimrod''' was 'n Britse maritieme verkenningsvliegtuig. Ontwerp aan die vliegtuig het in 1964 begin met die doel om die verouderde [[Avro Shackleton]]s te vervang. Die ontwerp van die romp se raamwerk was gebaseer op die [[De Havilland Comet]]. 'n Stoorplek van 15,8 m³ onder die romp vir wapens en elektroniese toerusting skep die indruk van 'n dubbeldekkerromp.
Die Britse regering het in 1965 toestemming verleen vir die projek om voort te gaan en twee prototipes, wat omskep is van die ''Comet'', het reeds in 1967 gevlieg. Die eerste prototipe het sy nooiensvlug op 23 Mei 1967 onderneem en die produksiemodelle is in 1969 in diens gestel. Die ''Nimrod'' se ontwerp was rewolusionêr vir sy tyd aangesien patrollievliegtuie [[turboskroef]]motore gebruik het.
Die ''Nimrod'' doen die volgende take: seeoppervlakverkenning, anti-skeeps en anti-duikboot oorlogvoering. In die anti-duikboot rol kan [[duikbote]] die vibrasies wat turboskroefmotore het bespeur, terwyl die ''Nimrod'' se [[straalmotor]]e feitlik onbespeurbaar is. Die vliegtuig kan 'n verskeidenheid wapens dra: Stingray-torpedo's, Harpoon anti-skip missiel en Sidewinder infrarooimissiel vir selfverdediging of aanval. Dit kan ook sy eie ''chaff'' (metaalstrokies) en fakkels dra as verdediging teen inkomende [[missiele]].
In die vroeë 1980's is die vliegtuig opgradeer na tipe MR2 deur die verkenningstoerusting te verbeter en op te gradeer.
== Operasionele diens ==
Die ''Nimrod'' het in die [[Falklandoorlog]] en beide die [[Golfoorlog]] en [[Irakse Oorlog]] diens gedoen. Tydens die Falklandoorlog het 'n hervulkoppeling standaardtoerusting geword.
Die MR4 model sou feitlik 'n nuwe vliegtuig gewees het maar is gekanselleer weens hoê koste en vertragings. In die 1970's was drie ''Nimrod''s opgradeer na R1 modelle. Al die verkenningstoerusting is verwyder en die vliegtuig is toegerus met elektroniese afluistertoerusting.
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Hawker Siddeley Nimrod MR2:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motore
| 4
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| [[Rolls-Royce]] turbowaaier
|-
| Kraglewering per motor
| 5 511 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
| 35,0 m
|-
| Lengte
| 38,63 m
|-
| Hoogte
| 9,05 m
|-
| Vlerkoppervlakte
| 197,0 m<sup>2</sup>
|-
| Maks. opstygmassa
| 80 585 kg
|-
| Maks. snelheid
| 926 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 12 810 m
|-
| Togafstand
| 8 045 km
|-
| Klimvermoë
| Onbekend
|-
| Bewapening
| Maksimum bomvrag van 6 129 kg<br/>insluitend Harpon anti-skip<br/> en Sidewinder missiele
|}
== Bronnelys ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Patrollievliegtuie]]
dc9ot6p0xh5n3ydvsuzpdj3ir2xg899
2909101
2909100
2026-06-03T14:54:15Z
~2026-22503-02
206103
CSS verandering vir donkermodus
2909101
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Hawker Siddeley Nimrod
|subsjabloon=
|beeld= Lêer:British Aerospace Nimrod MR.2, United Kingdom - Royal Air Force (RAF) JP506967.jpg
|byskrif=<center>Hawker Siddeley Nimrod MR2</center>
|tipe= Maritieme verkenning
|vervaardiger= [[Hawker Siddeley]]<br/>[[BAE Systems]]
|ontwerper=
|eerste vlug= 23 Mei 1967
|bekendstelling=
|vrygestel=
|onttrek= 28 Junie 2011
|status= Uit diens gestel
|hoofgebruiker= [[Britse Lugmag]]
|meer gebruikers =
|vervaardig=
|aantal gebou= 49 + 2 prototipes
|programkoste=
|eenheidskoste=
|ontwikkel van= [[De Havilland Comet]]
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Hawker Siddeley Nimrod''' was 'n Britse maritieme verkenningsvliegtuig. Ontwerp aan die vliegtuig het in 1964 begin met die doel om die verouderde [[Avro Shackleton]]s te vervang. Die ontwerp van die romp se raamwerk was gebaseer op die [[De Havilland Comet]]. 'n Stoorplek van 15,8 m³ onder die romp vir wapens en elektroniese toerusting skep die indruk van 'n dubbeldekkerromp.
Die Britse regering het in 1965 toestemming verleen vir die projek om voort te gaan en twee prototipes, wat omskep is van die ''Comet'', het reeds in 1967 gevlieg. Die eerste prototipe het sy nooiensvlug op 23 Mei 1967 onderneem en die produksiemodelle is in 1969 in diens gestel. Die ''Nimrod'' se ontwerp was rewolusionêr vir sy tyd aangesien patrollievliegtuie [[turboskroef]]motore gebruik het.
Die ''Nimrod'' doen die volgende take: seeoppervlakverkenning, anti-skeeps en anti-duikboot oorlogvoering. In die anti-duikboot rol kan [[duikbote]] die vibrasies wat turboskroefmotore het bespeur, terwyl die ''Nimrod'' se [[straalmotor]]e feitlik onbespeurbaar is. Die vliegtuig kan 'n verskeidenheid wapens dra: Stingray-torpedo's, Harpoon anti-skip missiel en Sidewinder infrarooimissiel vir selfverdediging of aanval. Dit kan ook sy eie ''chaff'' (metaalstrokies) en fakkels dra as verdediging teen inkomende [[missiele]].
In die vroeë 1980's is die vliegtuig opgradeer na tipe MR2 deur die verkenningstoerusting te verbeter en op te gradeer.
== Operasionele diens ==
Die ''Nimrod'' het in die [[Falklandoorlog]] en beide die [[Golfoorlog]] en [[Irakse Oorlog]] diens gedoen. Tydens die Falklandoorlog het 'n hervulkoppeling standaardtoerusting geword.
Die MR4 model sou feitlik 'n nuwe vliegtuig gewees het maar is gekanselleer weens hoê koste en vertragings. In die 1970's was drie ''Nimrod''s opgradeer na R1 modelle. Al die verkenningstoerusting is verwyder en die vliegtuig is toegerus met elektroniese afluistertoerusting.
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ Besonderhede van die Hawker Siddeley Nimrod MR2:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motore
| 4
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| [[Rolls-Royce]] turbowaaier
|-
| Kraglewering per motor
| 5 511 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
| 35,0 m
|-
| Lengte
| 38,63 m
|-
| Hoogte
| 9,05 m
|-
| Vlerkoppervlakte
| 197,0 m<sup>2</sup>
|-
| Maks. opstygmassa
| 80 585 kg
|-
| Maks. snelheid
| 926 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 12 810 m
|-
| Togafstand
| 8 045 km
|-
| Klimvermoë
| Onbekend
|-
| Bewapening
| Maksimum bomvrag van 6 129 kg<br/>insluitend Harpon anti-skip<br/> en Sidewinder missiele
|}
== Bronnelys ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Patrollievliegtuie]]
smqfqjrpfr2ortucg9wnswdfufh7fat
Grumman A-6 Intruder
0
256513
2909209
2903063
2026-06-04T07:45:38Z
Jcb
223
2909209
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks-Vliegtuig
|naam= Grumman A-6 Intruder
|subsjabloon=
|beeld=Lêer:Grumman KA-6D Intruder of VA-34 in flight, in 1988.jpg
|byskrif=<center>KA-6D Intruder van ''Attack Squadron 34 (VA-34 "Blue Blasters")''</center>
|tipe=Vegvliegtuig
|vervaardiger=Grumman
|ontwerper=
|eerste vlug= 19 April 1960
|bekendstelling= 1963
|vrygestel=
|onttrek= 1993 (Marinierskorps)<br/>1997 (Vloot)
|status=
|hoofgebruiker= [[Amerikaanse Vloot]]
|meer gebruikers= [[Amerikaanse Marinierskorps]]
|vorige gebruikers=
|vervaardig=
|aantal gebou= 693
|programkoste=
|eenheidskoste=
|ontwikkel van=
|variante met eie artikels=
}}
Die '''Grumman A-6 Intruder''' is 'n Amerikaanse aanvalsvliegtuig wat deur die [[Amerikaanse Vloot]] en [[Amerikaanse Marinierskorps]] gebruik was. Die ''Intruder'' is 'n tweesitplek, alleweertoestand subsoniese aanvalsvliegtuig wat op [[Vliegdekskip|vliegdekskepe]] gebaseer is. Die ontwerp was gedoen na aanleiding van 'n 1957 kompetisie van die [[Amerikaanse Vloot]] wat 'n taktiese aanvalsvliegtug wat op lae hoogtes kan werk met 'n lang reikafstand versoek het. Die eindresultaat was 'n [[vliegtuig]] wat nie oor die beste vliegvermoëns beskik het nie, maar wat uitstekend in die aanvalsrol presteer het. Die A-6 prototipe het sy nooiensvlug op 19 April 1960 voltooi en daarna is 482 produksie-eenhede aan die Vloot afgelewer vanaf vroeg 1963.
So begin 'n loopbaan van 34 jaar vir die vliegtuig; nagvlugte oor die oerwoude van [[Viëtnam]] tot missies tydens Operasie Desert Storm tydens die [[Golfoorlog]] oor goed bewapende vyandelike vestings oor [[Iran]] waartydens die ''Intruder'' 'n goeie reputasie opgebou het. Sy vermoë om in alle weertoestande, dag of nag sendings uit te voer, vermoë om laag te vlieg, groot togafstand, groot bomvrag en betroubaarheid het van die vliegtuig 'n staatmaker gemaak. Dit het deelgeneem aan elke konflik waarin die [[Verenigde State]] betrokke was sedert die [[Viëtnamoorlog]] tot in die laat 1990's.
Die ''Intruder'' is nie toegerus met enige [[Masjiengeweer|masjiengewere]] nie en beskik nie oor 'n interne bomrak nie, maar dit kon konvensionele- of [[kernwapen]]s, [[brandstoftenk]]s of vuurpyle en [[missiele]] onder die vlerke dra.
== Ontwikkeling ==
[[Beeld:YA2F-1 tilting pipes NAN6-60.jpg|duimnael|regs|250px|YA2F-1 vertoon die oorspronklike kantelende uitlaatpype.]]
As gevolg van die beperking van die [[Skroef (lugvaart)|skroefaangedrewe]] [[Douglas A-1 Skyraider|A-1 Skyraider]] wat slegs in goeie weer tydens die [[Koreaanse Oorlog]] kon opereer, en die koms van turbine-enjins, het die Amerikaanse Vloot in 1955 voorlopige vereistes uitgereik vir 'n alleweer- vliegdek-gebaseerde aanvalsvliegtuig. Die Amerikaanse Vloot het in Oktober 1956 'n Operasionele Vereistesdokument (ORD) daarvoor gepubliseer. Dit het in Februarie 1957 'n Versoek om Voorstelle (RFP) vrygestel.<ref>Jenkins 2002, pp. 5–6.</ref> Die RFP het gevra vir 'n "aanvalsbomwerper met nabye lugsteun wat die vyand te eniger tyd kan tref". Die spesifikasie is gevorm deur die diens se Koreaanse Oorlog-ervarings, waartydens lugsteun gereeld onbeskikbaar was tensy goeie weerstoestande geheers het.<ref name = "bomber 209">Gunston and Gilchrist 1993, p. 209.</ref>
In reaksie op die RFP is altesaam elf ontwerpvoorstelle deur agt verskillende maatskappye ingedien, insluitend Bell, Boeing, Douglas, Grumman, Lockheed, Martin, North American en Vought.<ref>Jenkins 2002, pp. 6–7.</ref> Grumman se voorlegging is intern aangewys as die Tipe G-128. Na evaluering van die tenders het die Amerikaanse Vloot die keuse van Grumman op 2 Januarie 1958 aangekondig. Die maatskappy is in Februarie 1958 'n kontrak toegeken vir die ontwikkeling van hul voorlegging, wat heraanwys is as A2F-1.<ref>Jenkins 2002, p. 7.</ref>
Grumman se ontwerpspan is gelei deur Robert Nafis en Lawrence Mead, jr.; Mead het later 'n leidende rol gespeel in die ontwerp van die [[Apollo-maanmodule]] en die [[Grumman F-14 Tomcat]].<ref>[https://www.nytimes.com/2012/08/31/business/lawrence-mead-jr-aerospace-engineer-who-helped-design-a-6-bomber-dies-at-94.html?ref=science "Lawrence Mead Jr., Aerospace Engineer, Dies at 94."] ''The New York Times'', 30 August 2012.</ref> Die span was versprei oor twee terreine, die maatskappy se vervaardigingsaanleg in Bethpage, New York, en die toetsfasiliteite by Naval Weapons Industrial Reserve Plant, Calverton in Riverhead, New York. Gedurende September 1959 is die ontwerp goedgekeur deur die Mock-Up Review Board.<ref name = "bomber 209"/>
Die A2F-1-ontwerp het verskeie baanbrekende kenmerke vir die era ingesluit. In die vroeë 1960's was dit nuut vir 'n vegvliegtuig van die grootte van 'n vegvliegtuig om gesofistikeerde avionika te hê wat verskeie rekenaars gebruik het. Hierdie ontwerpervaring is deur NASA in ag geneem in hul besluit in November 1962 om Grumman bo ander maatskappye soos General Dynamics-Convair te kies (die [[General Dynamics F-111|F-111]] het gerekenariseerde avionika-vermoëns vergelykbaar met die A-6 gehad, maar het eers in 1964 gevlieg) om die Apollo-maanmodule te bou, wat 'n klein ruimtetuig met twee aanboordrekenaars was.
=== Toetsprogram ===
Die eerste prototipe YA2F-1, sonder radar en die navigasie- en aanvalsvliegtuigelektronika, het sy eerste vlug op 19 April 1960 gemaak, met die tweede prototipe wat op 28 Julie 1960 gevlieg het.<ref>Jenkins 2002, p. 11.</ref><ref name="wapj12 p40">Dorr ''World Air Power Journal'' Spring 1993, p. 40.</ref>
Die toetsprogram wat nodig was om die vliegtuig te ontwikkel, is verleng. Die baie gevorderde navigasie- en aanvalstoerusting het aansienlike ontwikkeling vereis, en veranderinge moes aangebring word om aërodinamiese tekortkominge reg te stel en ongewenste kenmerke te verwyder.<ref>Francillon 1990, p. 431.</ref> Die verlenging van die lugremme, wat op die agterste romp gemonteer was, het die afwaartse spoeling by die horisontale stertvlak verander wat die aktuator oorlaai het, sodat die stertvlak met 41 cm agtertoe geskuif is. Latere evaluering van die vliegtuig het getoon dat die lugremme nie effektief genoeg was om die spoed van die vliegtuig te beheer nie en hulle is na die vlerkpunte verskuif.<ref name="dren5">Drendel 1991, p. 5.</ref>
Vroeë produksievliegtuie is toegerus met beide die romp- en vlerkpuntlugremme, hoewel die romp-gemonteerde remme gou gedeaktiveer is en van latere vliegtuie verwyder is.<ref name="dren5" /> Die agterste rand van elke vlerkpunt het gesplit om 'n baie meer effektiewe spoedrem te vorm wat bo en onder die vlerk uitgesteek het wanneer dit uitgestrek is.<ref name="warp7">Evans 2025, p. 7.</ref> Die roer het 'n breër koord by sy basis benodig om 'n groter blootgestelde area te gee om tolherstel te bevorder.<ref name="frncp432">Francillon 1990, p. 432.</ref>
'n Groot verskil tussen die eerste ses produksievliegtuie en daaropvolgende vliegtuie was die straalspuitstukke; die nabylugondersteuningsrol wat deur die Amerikaanse Marinierskorps nagestreef is, het STOL-prestasie vereis om vanaf voorste landingstroke te opereer. Straaldefleksie met behulp van kantelende uitlaatpype is voorgestel. Die prestasievoordele van die variasie van die hoek was nie die moeite werd nie, of dit nou vanaf kort aanloopbane of vliegdekskepe opereer is, daarom is dit vasgestel op 'n afwaartse hoek van sewe grade.<ref>Gunston 1974, p. 225.</ref>
== Ontwerp ==
[[Lêer:A-6E_VA-34_landing_on_USS_America_(CV-66)_1983.JPEG|duimnael|'n A-6E-landing op die vliegdekskip [[USS America (CV-66)]], wat die gesplete lugremme op die punte van sy linkervlerk wys.]]
Die Grumman A-6 Intruder is 'n tweesitplek-tweemotorige enkeldekker, toegerus om aanvalmissies vanaf vliegdekskepe uit te voer ongeag die heersende weer- of ligtoestande. Die kajuit het 'n ongewone dubbelvoorruit en sy-aan-sy sitplekke waarin die vlieënier in die linkersitplek sit, terwyl die bombardier/navigator (BN) regs en effens onder sit om die vlieënier 'n voldoende uitsig aan daardie kant te gee. Benewens 'n radarskerm vir die BN, is 'n unieke instrumentasiekenmerk vir die vlieënier 'n katodestraalbuisskerm wat bekend gestaan het as die Vertikale Vertoonaanwyser (VDI). Hierdie skerm het 'n sintetiese voorstelling van die wêreld voor die vliegtuig verskaf, tesame met stuurseine wat deur die BN verskaf is, wat blinde navigasie en aanval in die nag en in alle weersomstandighede moontlik maak.<ref name="Andrews">{{cite magazine|last=Andrews|first=Hal|title=Life of the Intruder|magazine=Naval Aviation News|volume=79|issue=6|date=September–October 1997|pages=8–16}}</ref>
[[Beeld:Several A-6 aircraft parked with EA-6 and S-3 aboard CV-67.jpg|duimnael|S-3A Viking, A-6E Intruder, en 'n EA-6B Prowler vliegtuie op die vliegdek van USS ''John F. Kennedy'' geparkeer gedurende 'n storm.]]
Die A-6 se vlerk is relatief doeltreffend teen subsoniese snelhede, veral in vergelyking met supersoniese vegvliegtuie soos die [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II]], wat ook beperk is tot subsoniese snelhede wanneer hulle 'n bomvrag dra. Die vlerk is ook ontwerp om 'n gunstige vlak van manuvreerbaarheid te bied, selfs terwyl 'n aansienlike bomlading gedra word. 'n Soortgelyke vlerk sou op spilpunte op Grumman se latere supersoniese swaaivlerk [[Grumman F-14 Tomcat]] geplaas word, sowel as 'n soortgelyke landingtoestel.<ref>Gunston and Spick 1983</ref>
Vir sy tyd het die Intruder gesofistikeerde avionika gehad, met 'n hoë mate van integrasie.<ref>Gunston and Gilchrist 1993, p. 209.</ref> Om te help met die identifisering en isolasie van toerustingwanfunksies, is die vliegtuig voorsien van outomatiese diagnostiese stelsels, van die vroegste rekenaargebaseerde analitiese toerusting wat vir vliegtuie ontwikkel is.
Die Intruder was toegerus om kernwapens (B43, B57, B61) te dra wat met semi-outomatiese gooibomme afgevuur sou gewees het.<ref name="warp4-5">Evans 2025, pp. 4–5</ref>
=== Model A-6E ===
Hierdie model was 'n opgradering van die A-6 en het bewys dat dit een van die beste alleweerstoestand en akkuraatste bomwerpers was. Tydens die [[Libië]] konflik het A-6E ''Intruders'' die Libiese lugverdediging stelsel binnegedring deur laag in die nag te vlieg, meer as 100 geleide missiele te vermy en die teikens te tref met laser geleide missiele.
=== Model EA-6B ===
Model EA-6B is bekend as die ''Prowler'' en is ontwikkel van model EA-6A. Dit was in werklikheid 'n ''Intruder'' se raam wat volgepak is met elektroniese teenmaatreëls en intelligensie-versameltoerusting. Hulle is ontwikkel om saam met die ''Intruders'' te vlieg in Viëtnam. Maar die ''Prowler'' is 'n vliegtuig in sy eie reg wat 'n sambreel van beskerming verleen aan die aanvalsvliegtuie deur die vyande se beskermingsmaatreëls buite aksie stel of te onderdruk.
== Tegniese besonderhede ==
{| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;"
|+ Besonderhede van die Grumman A-6E Intruder:
! Item
! Statistiek
|-
| Aantal motore
| 2
|-
| Tipe motor
| [[Straalmotor]]
|-
| Vervaardiger
| Pratt & Whitney J52-P-8B turbostraal
|-
| Kraglewering per motor
| 4 222 kg stukrag
|-
| Vlerkspan
| 16,15 m
|-
| Lengte
| 16,69 m
|-
| Hoogte
| 4,93 m
|-
| Vlerkoppervlakte
| 49,13 m<sup>2</sup>
|-
| Maks. opstygmassa
| 26 604 kg
|-
| Maks. snelheid
| 1 035 km/h
|-
| Operasionele hoogte
| 12 932 m
|-
| Togafstand
| 1 627 km
|-
| Klimvermoë
| 2 621 m per minuut
|-
| Bewapening
| Tot 8 172 kg bomme of<br/>missiele onder die vlerke
|-
|}
== Sien ook ==
* [[Lys van vegvliegtuie]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bron ==
* Crosby, Francis: ''THE WORLD ENCYCLOPEDIA OF FIGHTERS & BOMBERS''. 2015. {{ISBN|978-1-84476-917-9}}
[[Kategorie:Vegvliegtuie]]
cmi0z5ev834tuq6hebfwctqx57x4tl3
Capella
0
260737
2909227
2900921
2026-06-04T09:22:44Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909227
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas ster
| naam= Capella
{{Rooi sirkel
| x = 149
| y = 69
}}
| beeld= Auriga constellation map.svg
| onderskrif= Capella se ligging (in die rooi sirkel).
| sterrebeeld= [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]]
| bayernaam= Alpha Aurigae
| spektraaltipe= '''Aa:''': K0III,<ref name=strassmeier>{{cite journal|bibcode=1990A&A...230..389S|title=The spectral classification of chromospherically active binary stars with composite spectra|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=230|pages=389|author1=Strassmeier|first1=K. G.|last2=Fekel|first2=F. C.|year=1990}}</ref> '''Ab:''': G1III,<ref name=strassmeier/> <br/>'''H:''' M2,5 V<ref name=joy>{{cite journal|bibcode=1974ApJS...28....1J|title=Spectral Types of M Dwarf Stars|journal=Astrophysical Journal Supplement|volume=28|pages=1|authorlink=Alfred Harrison Joy|author1=Joy|first1=Alfred H.|last2=Abt|first2=Helmut A.|year=1974|doi=10.1086/190307}}</ref>,'''L:''' M4<ref name=bidelman>{{cite journal|bibcode=1985ApJS...59..197B|title=G. P. Kuiper's spectral classifications of proper-motion stars|journal=Astrophysical Journal Supplement Series|issn=0067-0049|volume=59|pages=197|author1=Bidelman|first1=W. P.|year=1985|doi=10.1086/191069}}</ref>
| soort= [[Veelvoudige ster]]
| RK= '''A:''': {{RK|05|16|41.35871}}<ref name="vanLeeuwen2007"/> <br/>'''H:''' {{RK|05|17|23.728}}<ref name=ppm>{{cite journal|bibcode=1988A&AS...74..449R|title=A new star catalogue of SAO type|journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series|issn=0365-0138|volume=74|pages=449|author1=Roeser|first1=S.|last2=Bastian|first2=U.|year=1988}}</ref><br/>'''L:''' {{RK|05|17|23.943}}<ref name=2mass>{{cite journal|bibcode=2003yCat.2246....0C|title=VizieR Online Data Catalog: 2MASS All-Sky Catalog of Point Sources (Cutri+ 2003)|journal=VizieR On-line Data Catalog: II/246. Originally Published In: 2003yCat.2246....0C|volume=2246|pages=II/246|author1=Cutri|first1=R. M.|last2=Skrutskie|first2=M. F.|last3=Van Dyk|first3=S.|last4=Beichman|first4=C. A.|last5=Carpenter|first5=J. M.|last6=Chester|first6=T.|last7=Cambresy|first7=L.|last8=Evans|first8=T.|last9=Fowler|first9=J.|last10=Gizis|first10=J.|last11=Howard|first11=E.|last12=Huchra|first12=J.|last13=Jarrett|first13=T.|last14=Kopan|first14=E. L.|last15=Kirkpatrick|first15=J. D.|last16=Light|first16=R. M.|last17=Marsh|first17=K. A.|last18=McCallon|first18=H.|last19=Schneider|first19=S.|last20=Stiening|first20=R.|last21=Sykes|first21=M.|last22=Weinberg|first22=M.|last23=Wheaton|first23=W. A.|last24=Wheelock|first24=S.|last25=Zacarias|first25=N.|year=2003}}</ref>
| Dek= '''A:''': {{Dek|+45|59|52.7693}}<ref name="vanLeeuwen2007"/> <br/>'''H:''' {{Dek|+45|50|22.97}}<ref name=ppm/><br/>'''L:''' {{Dek|+45|50|19.84}}<ref name=2mass/>
| magnitude=
| skynmagnitude= '''A:''': +0,08,<ref name=hr>{{cite journal|bibcode=1991bsc..book.....H|title=The Bright star catalogue|journal=New Haven, Conn.: Yale University Observatory, 5th Rev.ed.|year=1991|author-link1=Dorrit Hoffleit|last1=Hoffleit|first1=Dorrit|last2=Jaschek|first2=Carlos}}</ref> '''H:''' 10,16,<ref name=eggen>{{cite journal|bibcode=1963AJ.....68..483E|title=Three-color photometry of the components in 228 wide double and multiple systems|journal=Astronomical Journal|volume=68|pages=483|authorlink=Olin Eggen|author1=Eggen|first1=Olin J.|year=1963|doi=10.1086/109000}}</ref> <br/>'''L:''' 13,7<ref name=agrawal>{{cite journal|bibcode=1986MNRAS.219..225A|title=Study of quiescent state X-ray emission from flare stars|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|issn=0035-8711|volume=219|issue=2|pages=225|author1=Agrawal|first1=P. C.|last2=Rao|first2=A. R.|last3=Sreekantan|first3=B. V.|year=1986|doi=10.1093/mnras/219.2.225}}</ref>
| absolute magnitude=
| B-V =
| U-B =
| massa= '''Aa:''': 2,5687 ± 0,0074, <br/>'''Ab:''': 2,4828 ± 0,0067, <br/>'''H:''' 0,57,<ref name=torres15 /><ref name=mult>{{cite journal
|bibcode=1992ApJ...396..178F|doi=10.1086/171708|title=Multiplicity among M dwarfs|journal=The Astrophysical Journal|volume=396|pages=178|year=1992|authorlink=Debra Fischer|last1=Fischer|first1=Debra A.|last2=Marcy|first2=Geoffrey W.}}</ref>'''L:''' 0,53<ref name=torres15 />
| radius= '''Aa:''': 11,98 ± 0,57 <br/>'''Ab:''': 8,83 ± 0,33 <br/>'''H:''' 0,54 ± 0,03<ref name=lowmass />
| ligsterkte=
| ouderdom= 590-650
| temperatuur= '''Aa:''' 4 970 ± 50<br/>'''Ab:''': 5 730 ± 60 <br/>'''H:''' 3 700 ± 150<ref name=lowmass>{{cite journal|bibcode=1996ApJS..104..117L|doi=10.1086/192295|title=Infrared Spectra of Low-Mass Stars: Toward a Temperature Scale for Red Dwarfs|journal=The Astrophysical Journal Supplement Series|volume=104|pages=117|year=1996|last1=Leggett|first1=S. K.|last2=Allard|first2=F.|last3=Berriman|first3=Graham|last4=Dahn|first4=Conard C.|last5=Hauschildt|first5=Peter H.}}</ref>
| afstand= 42,919–43,48
| rotasiespoed=
| fe-h=
| veranderlik= '''A:''' ([[Veranderlike ster#RS Canum Venaticorum-veranderlikes|RS CVn]])<ref name=audard/> (vermoedelik)<ref name=gcvs>{{cite journal|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007–2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/gcvs. Originally Published In: 2009yCat....102025S|volume=1|pages=B/gcvs|display-authors=etal|author1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009}}</ref>
| veelvoudig= 4 sterre
| planete=
| name= Alhajoth, Hokulei, α Aurigae, 13 Aurigae, ADS 3841, BD+45 1077, CCDM J05168+4559, GC 6427, [[Henry Draper-katalogus|HD]] 34029, [[Hipparcos|HIP]] 24608, [[Bright Star Catalogue|HR]] 1708, IDS 05093+4554, LTT 11619, PPM 47925, SAO 40186 e.a.
}}
'''Capella''' (ook bekend as '''Alpha Aurigae''' of '''α Aur''') is die helderste [[ster]] in die [[sterrebeeld]] [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] (Auriga) en die sesde helderste ster aan die naghemel. In die [[Noordelike Halfrond]] is dit die derde helderste ster, naas [[Arcturus]] en [[Vega]]. In die noordelike winter is dit ’n prominente voorwerp wat noord van 44°N [[sirkumpolêre ster|sirkumpolêr]] is. Die [[Latyn]]se naam beteken "klein bok" en stel die bok [[Amaltea]] in die [[Griekse mitologie]] voor waaraan [[Zeus]] as ’n baba gedrink het. Capella is relatief naby, teen net 42,9 [[ligjare]] van die [[Son]] af.
Hoewel dit met die blote oog soos ’n enkele ster lyk, is dit eintlik ’n [[Veelvoudige ster|vierdubbele ster]] wat uit twee [[dubbelster]]re bestaan: die sterre Capella Aa, Capella Ab, Capella H en Capella L.
Die primêre paar, Capella Aa en Ab, is twee heldergeel [[reusester]]re, wat albei ’n massa sowat 2,5 keer dié van die Son het. Die sekondêre paar, Capella H en L, is sowat 10 000 [[AE]] van die eerste paar af en is twee dowwe, klein en relatief koel [[rooidwerg]]e.
Capella Aa en Ab het albei die [[waterstof]] in hul kern opgebruik en weg van die [[hoofreeks]] beweeg. Hulle is in ’n baie nabye, ronde omwenteling omtrent 0,74 AE van mekaar af en draai elke 104 dae om mekaar. Capella Aa is koeler en helderder as Ab en is van die spektraaltipe K0III; dit sit tans [[helium]] in sy kern om in [[koolstof]] en [[suurstof]]. Capella Ab is effens kleiner en warmer en van spektraaltipe G1III; dit is in die [[Hertzsprung-gaping]], waar subreuse uitsit en afkoel om rooireuse te word.
Capella is een van die helderste [[X-straal]]bronne in die lug; die strale kom vermoedelik hoofsaaklik van die [[korona]] van Capella Aa.
==Waarneming==
Capella was van 210 000 tot 160 000 jaar gelede die helderste ster in die lug, met ’n [[skynbare magnitude]] van sowat {{nowrap|-1,8}}. Dit is vermoedelik genoem in ’n [[Arkadië|Arkadiese]] inskripsie uit die [[20ste eeu v.C.]]{{sfn|Schaaf |2008|p=152}} Sy verbinding met die simboliek van ’n bok dateer uit die [[Mesopotamië]] van die [[7de eeu v.C.]] as ’n sterrebeeld met die naam "GAM", "Gamlum" of "MUL.GAM". Die naam kon na slegs die ster of na die sterrebeeld Koetsier as ’n geheel verwys het.
[[Beeld:Capella-Sun comparison.png|thumb|272px|Capella se komponente in vergelyking met die Son.]]
In 1899 het professor William Wallace Campbell van die [[Lick-sterrewag]] in [[Kalifornië]] en die Britse sterrekundige Hugh Newall feitlik tegelykertyd aangekondig dat Capella ’n dubbelster is.<ref>{{cite journal|title=The Spectroscopic Binary Capella |author=Campbell, William Wallace | journal=Astrophysical Journal |volume=10 |date=Oktober 1899 |page= 177|doi=10.1086/140625 |bibcode=1899ApJ....10..177C}}</ref><ref>{{cite journal|title=Variable Velocities of Stars in the Line of Sight | author= Newall, Hugh Frank | journal=The Observatory|volume=22|date=Desember 1899 |pages=436–37| bibcode=1899Obs....22..436N}}</ref><ref>{{cite journal|title=The Binary System of Capella| author= Newall, Hugh Frank | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=60| issue= 6 |date=Maart 1900 |pages=418–20| bibcode=1900MNRAS..60..418N | doi=10.1093/mnras/60.6.418}}</ref> Talle waarnemers het die sterre van mekaar probeer onderskei, maar sonder sukses.<ref name="torres2009">{{cite journal|author=Torres, Guillermo|author2=Claret, Antonio|author3=Young, Patrick A.|date=2009|title=Binary Orbit, Physical Properties, and Evolutionary State of Capella (α Aurigae).|journal=The Astrophysical Journal|volume=700|issue=2|pages=1349–81|bibcode=2009ApJ...700.1349T|arxiv = 0906.0977 |doi = 10.1088/0004-637X/700/2/1349 |url=https://digital.csic.es/bitstream/10261/24904/1/0004-637X_700_2_1349%20apj.pdf}}</ref> Dit is eers in 1919 [[interferometrie]]s waargeneem.<ref>{{cite book |chapter=Classical Observations of Visual Binary and Multiple Stars |author=Mason, B. |pages=88–96 [94] |title=Binary Stars as Critical Tools and Tests in Contemporary Astrophysics, Proceedings of the 240th Symposium of the International Astronomical Union, Held in Prague, Czech Republic |journal=Proceedings of the International Astronomical Union |volume=2 |date=22-25 Augustus 2006 |editor= William I. Hartkopf |editor2= Edward F. Guinan |editor3= Petr Harmanec|isbn=978-0-521-86348-3| doi=10.1017/S1743921307003857}}</ref><ref>{{cite journal| title=Application of Michelson's Interferometer Method to the Measurement of Close Double Stars |author= Anderson, John A.| journal=Astrophysical Journal |volume=51 |date=1920 |pages= 263–75 |doi=10.1086/142551 | bibcode=1920ApJ....51..263A}}</ref> Dit was die eerste interferometriese meting van enige voorwerp buite die [[Sonnestelsel]].<ref name=lr>{{cite web |url=http://www.lchr.org/a/36/il/page4.html |title=Modern Optical Interferometry |author=Tubbs, Bob |date=April 1997 |access-date=19 April 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420143550/http://www.lchr.org/a/36/il/page4.html |archive-date=20 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
In 1914 het die Finse sterrekundige Ragnar Furuhjelm gesien die dubbelster het ’n dowwe metgesel.<ref name=furuhjelm>{{cite journal| language=German| title= Ein schwacher Begleiter zu Capella |author= Furuhjelm, Ragnar |journal=Astronomische Nachrichten |volume=197 | issue= 11 |id=4715|date=April 1914 |pages= 181–82 |bibcode=1914AN....197..181F |doi=10.1002/asna.19141971103}}</ref> In Februarie 1936 het Carl L. Stearns waargeneem dat die metgesel self soos ’n dubbelster lyk,<ref name=stearns>{{cite journal|title=Note on duplicity of Capella H |author= Stearns, Carl L. |journal=Astronomical Journal |volume=45 |issue=1048 |date=July 1936|page= 120 |doi=10.1086/105349|bibcode=1936AJ.....45..120S}}.</ref> en dit is in September daardie jaar deur [[Gerard Kuiper]] bevestig. Dié paar is Capella H en L genoem.<ref name=kuiper>{{cite journal|title=Confirmation of the Duplicity of Capella H |author=Kuiper, Gerard P.|author-link=Gerard Kuiper|journal=Astrophysical Journal|volume=84|date=Oktober 1936|page= 359|doi=10.1086/143788|bibcode=1936ApJ....84Q.359K}}</ref>
Die stersisteem is net meer as 42 [[ligjare]] van die Son af.<ref name="vanLeeuwen2007">{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–64 | date=November 2007 | bibcode=2007A&A...474..653V| doi=10.1051/0004-6361:20078357 | arxiv=0708.1752}}</ref><ref name=torres15>{{cite journal|bibcode=2015ApJ...807...26T|arxiv=1505.07461|title=Capella (α Aurigae) Revisited: New Binary Orbit, Physical Properties, and Evolutionary State|journal=The Astrophysical Journal|volume=807|issue=1|pages=26|author1=Torres|first1=Guillermo|last2=Claret|first2=Antonio|last3=Pavlovski|first3=Krešimir|last4=Dotter|first4=Aaron|year=2015|doi=10.1088/0004-637X/807/1/26}}</ref> Capella was vermoedelik in die verlede nader aan die Son, omtrent 29 ligjare sowat 237 000 jaar gelede.<ref name=aa575_A35>{{cite journal | last1=Bailer-Jones | first1=C. A. L. | title=Close encounters of the stellar kind | journal=Astronomy & Astrophysics | volume=575 | id=A35 | pages=13 | date=2015 | doi=10.1051/0004-6361/201425221 | bibcode=2015A&A...575A..35B |arxiv = 1412.3648 }}</ref>
Die sterre is na raming tussen 590 en 650 miljoen jaar oud en is vermoedelik effens [[Veranderlike ster|veranderlik]]. Die omvang van sowat 0,1 in magnitude beteken dit sal soms helderder en soms dowwer wees as [[Rigel]], [[Betelgeuse]] en [[Vega]], wat ook veranderlik is. Die stelsel is geklassifiseer as ’n [[Veranderlike ster#RS Canum Venaticorum-veranderlikes|RS Canum Venaticorum-veranderlike]],<ref name=audard>{{cite conference|bibcode=2002cosp...34E1599A|title=Investigations of stellar coronae with XMM-Newton|journal=34th COSPAR Scientific Assembly|volume=34|author1=Audard|first1=M|year=2002}}</ref> ’n klas sterre wat na aan mekaar geleë is en baie aktiewe chromosfere het, insluitende groot [[sonvlek]]ke en opvlammings.<ref name=gcvs>{{cite journal|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007–2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/gcvs. Originally Published In: 2009yCat....102025S|volume=1|pages=B/gcvs|display-authors=etal|author1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009}}</ref>
==Naam==
Die ster se [[Bayer-naam]] is "Alpha Aurigae" en sy [[Flamsteed-naam]] "13 Aurigae". Die eienaam, "Capella", is [[Latyn]] vir "(klein) bokooi"; die alternatiewe naam "Capra" is in klassieke tye meer dikwels gebruik.<ref name="Kunitzsch">{{cite book |last1=Kunitzsch|first1=Paul |last2=Smart|first2= Tim |year = 2006 |title = A Dictionary of Modern star Names: A Short Guide to 254 Star Names and Their Derivations |edition = 2de hers. |publisher = Sky Pub|isbn = 978-1-931559-44-7 |page = 19}}</ref> In 2016 het die [[Internasionale Astronomiese Unie]] se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Capella" vir die ster goedgekeur.<ref name="WGSN1">{{cite web | url=http://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/WGSN_bulletin1.pdf | title=Bulletin of the IAU Working Group on Star Names, No. 1 |accessdate=28 Julie 2016}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
==Bronne==
* {{cite book | last=Allen |first=Richard Hinckley | date=2013 |origyear=1899 | title=Star Names: Their Lore and Meaning | edition=Herdruk | publisher=Courier Corporation | isbn=978-0-486-13766-7 | ref = harv}}
* {{cite book|last=Burnham |first=Robert Jr. | title=Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, Volume One: Andromeda-Cetus|edition=Revised & Enlarged|year=1978|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-23567-7 | ref = harv}}
* {{cite book
| last1 = Ridpath
| first1 = Ian
| last2 = Tirion
| first2 = Wil
| date = 2001
| title = Stars and Planets Guide
| publisher = Princeton University Press
| isbn = 978-0-691-08913-3
| ref = harv
}}
* {{cite book|author=Brosch |first1=Noah |title=Sirius Matters|url=https://books.google.com/books?id=ricStR4SE-UC&pg=PR9|date= 2008|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-4020-8319-8|ref=harv}}
* {{cite book|isbn=978-0-470-24917-8|title=The Brightest Stars: Discovering the Universe through the Sky's Most Brilliant Stars|publisher=Wiley |author1=Schaaf|first1=Fred|year=2008 | ref = harv}}
* {{cite book | last = Winterburn | first = Emily | date = 2009 | title = The Stargazer's Guide: How to Read Our Night Sky | publisher = Harper Perennial | isbn = 978-0-06-178969-4 | ref = harv }}
{{Lug3|05|16|41.3591||45|59|52.768|42}}
[[Kategorie:Koetsier (sterrebeeld)]]
[[Kategorie:Veelvoudige sterre]]
[[Kategorie:Bayer-voorwerpe]]
[[Kategorie:Flamsteed-voorwerpe]]
[[Kategorie:Sterre met eiename]]
[[Kategorie:Veranderlike sterre]]
[[Kategorie:Gliese-voorwerpe]]
[[Kategorie:Henry Draper-voorwerpe]]
[[Kategorie:G-tipe reusesterre]]
[[Kategorie:K-tipe reusesterre]]
[[Kategorie:M-tipe hoofreekssterre]]
i7c2ieg286ver41qiicuneefe5aqxjw
Ian Kershaw
0
261009
2909247
2908329
2026-06-04T10:01:32Z
Jcb
223
2909247
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Ian Kershaw
| bynaam =
| beeld = Ian Kershaw 2012 crop.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif = Kershaw by die 2012 Leipzig Boekskou
| geboortenaam =
| geboortedatum = [[29 April]] [[1943]]
| geboorteplek = Oldham, Manchester, Engeland
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Engeland}}
| beroep = Skrywer, historikus
| ander =
| bekend = Studies van Duitse maatskaplike geskiedenis, veral ''[[Alltagsgeschichte]]'', en die bevordering van die "Werkende na die Führer" konsep
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat = Betty Kershaw
| kinders =
| webblad =
| alma mater = [[Universiteit van Liverpool]], Merton College, Oxford
| handtekening =
}}
Sir '''Ian Kershaw''' (gebore op 29 April 1943) is 'n Engelse geskiedkundige en skrywer wie se werk hoofsaaklik gerig is op die maatskaplike geskiedenis van 20ste eeuse Duitsland. Hy word deur baie beskou as die wêreld se mees vooraanstaande kenner betreffende [[Adolf Hitler]] en die Duitsland van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]], en is veral bekend om sy biografieë van Hitler.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2045979.stm Sir Ian Kershaw: Dissecting Hitler]; BBC News; 14 Junie 2002.</ref>
Hy was die leidende "dissipel" van die Duitse historikus [[Martin Broszat]], en (tot sy aftrede) professor by die [[Universiteit van Sheffield]]. Kershaw het Broszat 'n "inspirerende mentor" genoem wat baie gedoen het om sy begrip van Nasionaal Sosialistiese Duitsland te vorm.<ref name="Kershaw 2004">{{cite web|last=Kershaw|first=Ian|title=Beware the Moral High Ground|publisher=H-Soz-u-Kult|date=Februarie 2004|url=http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type=diskussionen&id=418|accessdate=5 Mei 2009}}</ref> Kershaw het as historiese adviseur op verskeie [[BBC]] dokumentêre programme gedien soos ''The Nazis: A Warning from History'' en ''War of the Century''. Hy het onderrig gegee in 'n module genaamd "Germans against Hitler".<ref name=Arana2008>{{cite news|first=Marie|last=Arana|authorlink=Marie Arana|title=Ian Kershaw: Casting light on the shadows|work=[[The Washington Post]] Book World|page=11|date=19 Oktober 2008}}</ref>
== Agtergrond ==
Kershaw was op 29 April 1943 in [[Oldham]], [[Lancashire]], Engeland gebore as die seun van Joseph Kershaw en Alice Robinson. Hy het sy skoolopleiding ontvang by Counthill Skool, St Bede Kollege, Manchester,<ref name=guardian>[https://www.theguardian.com/education/2000/dec/12/schools.booksforchildrenandteenagers "Ian Kershaw: 'My inspiration'], theguardian.com; retrieved 21 Januarie 2015.</ref> die [[Universiteit van Liverpool]] (BA) en Merton Kollege, Oxford (Doktor van Filosofie, [D.Phil]). Hy was oorspronklik opgelei as 'n middeleeuse kenner maar het hom later in die 1970's gewend na die studie van moderne Duitse maatskaplike geskiedenis. Aanvanklik was hy hoofsaaklik besig met die ekonomiese geskiedenis van Bolton Abdy. Kershaw het as 'n lektor in middeleeuse geskiedenis by Manchester die Duitse taal bestudeer ten einde die Duitse lyfeienes in die [[Middeleeue]] te bestudeer.<ref name="reference">Snowman, Daniel "Ian Kershaw" bls. 18–20 from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001 bl. 18</ref> In 1972 het hy [[Beiere]] besoek en was hy geskok om die oogpunte aan te hoor van 'n bejaarde man wat hy in 'n kafee in [[München]] ontmoet het, welke losgetrek het, "Julle Engelse was so onnosel. As julle julle net by ons geskaar het. Saam sou ons [[Bolsjewis]]me kon verslaan het en die aarde oorheers het!" — die man het vir ekstra effek bygevoeg dat "Die Jood is 'n luis!"
As gevolg van die gebeurlikheid het 'n vlam in Kershaw ontbrand om uit te vind hoe en waarom gewone mense in Duitsland die ideologie van die Nasionaal Sosialistiese Duitse Arbeidersparty kon steun.
Kershaw se eggenote, Betty Kershaw, is 'n voormalige professor van verpleegkunde, en dekaan van die Skool van Verpleegkundestudies by die [[Universiteit van Sheffield]].
== Beiere Projek ==
In 1975 het Kershaw by [[Martin Broszat]] se "Beiere Projek" aangesluit. Gedurende die tyd het Broszat Kershaw aangemoedig om die beskouinge te ondersoek van gewone mense betreffende Hitler. Kershaw het as 'n resultaat van sy werk in die 1970's op Broszat se "Beiere Projek" sy eerste boek oor die Duitsland van die Nasionaal-Sosialiste geskryf naamlik ''The "Hitler Myth": Image and Reality in the Third Reich''. Die werk was eers in Duits gepubliseer in die 1980's onder die titel ''Der Hitler-Mythos: Volksmeinung und Propaganda im Dritten Reich''. Hierdie boek het die "Hitler kultus" in Duitsland ondersoek en hoe dit ontwikkel was deur [[Joseph Goebbels]], welke maatskaplike groepe die Hitler Mite aangetrek het en hoe dit opgekom en geval het.<ref>Verwysing word benodig|date=March 2016</ref>
'n Verdere werk wat teweeggebring was as gevolg van Kershaw se werk op die Beiere Projek en sy werk in die veld van ''Alltagsgeschichte'' was ''Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich''. In hierdie 1983 boek, ondersoek Kershaw die ondervinding van die Nazi era op voetsoolvlak in Beiere. Kershaw toon daarin hoe gewone mense gereageer het op die Nazi diktatorskap, en ondersoek verder hoe mense by die regime aangepas het, asook die mate van afkeuring en die beperkings daarvan. Kershaw het sy onderwerp-mense as gewone Beierse mense beskryf: <blockquote>die vae meerderheid, nòg volle Nazis, nòg volle opponente daarvan, wie se houdings terselfdertyd tekens van Nazi ideologiese penetrasie en tog die duidelike beperkings van propagandistiese manipulasie toon.<ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 89. {{ISBN|0874514258}}</ref></blockquote> Kershaw het in sy voorwoord geskryf:<blockquote>Ek sou graag wou dink dat indien ek omstreeks die tyd aanwesig was, ek 'n oortuigde anti-Nazi, betrokke in die ondergrondse weerstandsbeweging, sou wees. Ek weet egter dat ek eintlik so verward sou wees, en so hopeloos sou voel soos die meeste van die mense waaroor ek skryf.<ref name=Marrusp90>Marrus, Michael. ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 90. {{ISBN|0874514258}}</ref></blockquote>
Kershaw het geargumenteer dat Goebbels daarin misluk het om die ''Volksgemeinschaft'' (die mense se gemeenskap) van Nazi propaganda te skep, en dat die meeste Beierse inwoners baie meer belanggestel het in hul daaglikse lewens as in politiek gedurende die Derde Ryk.<ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000 bls. 89–90. {{ISBN|0874514258}}</ref> Kershaw het die gevolgtrekking gemaak dat die meerderheid Beierse inwoners of anti-semities was, of doodeenvoudig nie omgegee het oor wat aan't gebeur was met die Jode nie.<ref name=Marus9091>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bls. 90–91. {{ISBN|0874514258}}</ref> Kershaw het ook die gevolgtrekking gemaak dat daar 'n fundamentele verskil was tussen die antisemitisme van die meerderheid gewone mense, wat 'n afkeer gehad het in Jode en welke gevoelens ingekleur was deur tradisionele Katolieke vooroordele, en die ideologiese en veel meer radikale ''Völkische'' antisemitisme van die Nazi Party, wat Jode gehaat het.<ref name=Marus9091 />
Kershaw het bevind dat die meerderheid mense van Beiere die geweld van ''[[Kristallnacht]]'' [[pogrom]] afgekeur het, en dat hulle ten spyte van die pogings van die Nazis voortgegaan het om maatskaplike verhoudinge met lede van die Beierse Joodse gemeenskap te onderhou.<ref name=autogenerated2>Marrus, Michael. ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 90.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> Kershaw het verskeie veldtogte van die Nazis ten einde anti-semitiese haat aan te wakker gedokumenteer, en het opgemerk dat die oorweldigende meerderheid anti-semitiese aktiwiteit in Beiere die werk was van 'n klein aantal toegewyde Nazi partylede. Oor die algemeen het Kershaw opgemerk dat die populêre bui tenoor Jode die van ongeërgdheid ten opsigte van hul lot was. Kershaw het geargumenteer dat die meeste inwoners van Beiere gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] bewus was van die [[Holocaust]], maar baie meer bekommerd en geïnteresseerd was oor die oorlog as oor die "Finale oplossing tot die Joodse Vraagstuk".
Kershaw het die noemenswaardige bewering gemaak dat "die pad na Auschwitz gebou was deur haat, maar geplavei was deur ongeërgdheid."<ref>Evans, Richard ''In Hitler's Shadow'', New York: Pantheon, 1989 bl. 71</ref><ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 91.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> Met die stelling het Kershaw bedoel dat die voorspel wat opgebou het tot [[Auschwitz-konsentrasiekamp]] gemotiveer was deur anti-semitisme van die mees bose en wrede tipe wat gedra was deur die Nazi elite, maar dat dit plaasgevind het binne 'n konteks waar die meerderheid van die Duitse openbare menings heeltemal onverskillig was ten opsigte van dit wat aan't gebeur was.<ref>Verwysing benodig|date=Maart 2016</ref>
Kershaw se assessering dat die meeste inwoners van Beiere, en by noodwendige implikasie Duitsers, "onverskillig" en "ongeërg" was wat die [[Holocaust]] (Shoah) betref, het kritiek ontvang van die [[Israel]]iese geskiedkundige [[Otto Dov Kulka]] asook die [[Kanada|Kanadese]] geskiedkundige Michael Hans Kater. Kater het gepostuleer dat Kershaw die omvang of mate van populêre anti-semitisme verwater het, en dat alhoewel aanvaar kan word dat die meeste van die anti-semitiese dade van Nazi Duitsland "opgevoer" was, geargumenteer kon word dat omdat hierdie dade 'n wesenlike aantal Duitsers betrek het, dit foutief is om die ekstreme anti-semitisme van die Nazis te beskou as sou dit slegs of alleenlik van bo af kom.<ref>Marrus, Michael. ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 92.<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
Kulka het geargumenteer dat die meeste Duitsers meer anti-semities was as wat Kershaw hulle voorgestel het in ''Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich'', en in pleks van "ongeërgdheid" het hy geargumenteer dat "passiewe medepligtigheid" 'n beter term sou wees om die reaksie van die Duitse mense tot die ''Shoa'' mee te beskryf.<ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000 bl. 93.<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
== ''Die diktatorskap van die Nasionaal Sosialistiese Duitse Arbeidersparty: Probleme en Perspektiewe van Interpretasie'' ==
In 1985 het Kershaw 'n boek gepubliseer op die historiografie van Nazi Duitsland genaamd ''The Nazi Dictatorship'' waarin hy reflekteer op die probleme betreffende die historiografie van die Nazi era.<ref name="Snowman pages 18-20">Snowman, Daniel. "Ian Kershaw", bls. 18–20, from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, Julie 2001, bl. 19</ref> Kershaw het daarin opgelet op die groot diskrepansie van die dikwels teenstrydige oogpunte betreffende die Nazi era tussen:
* die wat die Nazi tydperk beskou as die toppunt van ''Deutschtum'' (Germanisme), en Marxiste wat Nasionale Sosialisme beskou as die toppunt van kapitalisme
* die wat argumenteer vir 'n ''[[Sonderweg]]'', en die wat argumenteer teen die ''Sonderweg'' begrip
* die wat Nasionale Sosialisme beskou as 'n tipe totalitarisme, en die wat dit beskou as 'n tipe fascisme
* die historici wat ten gunste is van 'n "funksionalistiese" interpretasie met die klem op die Duitse burokrasie en die Holocaust as 'n ''ad hoc'' proses, en die wat ten gunste is van 'n "doelbewuste" interpretasie met die fokus op Hitler, en die argument dat die Holocaust reeds van vroeg af in Hitler se politieke loopbaan beplan was.<ref name="autogenerated18">Snowman, Daniel "Ian Kershaw", pp. 18–20, from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, Julie 2001, pp. 18–19<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
Soos Kershaw opgemerk het, is hierdie verskillende interpretasies, soos die verskille tussen die funksionalistiese beskouing van die Holocaust as synde veroorsaak deur 'n proses; en die doelbewuste beskouing van die Holocaust as synde veroorsaak deur 'n plan, nie maklik versoenbaar nie, en daar was in sy opinie die benodigdheid vir 'n gids ten einde die ingewikkelde historiografie rondom hierdie kwessies te verduidelik.<ref name="autogenerated18" />
Op soortgelyke wyse, indien 'n mens die Marxistiese oogpunt van Nasionale Sosialisme as die toppunt van kapitalisme beskou, dan is die Nazi verskynsel universeel, en kan fascisme intree in enige samelewing waar kapitalisme die dominante ekonomiese sisteem is, in teenstelling met die oogpunt van die Nasionale Sosialisme as die toppunt van ''Deutschtum'' waar die Nazi verskynsel plaaslik is en slegs tot Duitsland beperk is. Volgens Kershaw moes enige geskiedkundige wat oor die tydperk skryf rekening hou met die "histories-filosofiese", "polities-ideologiese" en morele probleme wat geassosieer word met die tydperk, en wat derhalwe spesiale uitdagings vir die geskiedkundige stel. In ''The Nazi Dictatorship'' het Kershaw bestek geneem van die historiese literatuur en sy eie assessering aangebied van die positiewe en negatiewe aspekte van die verskillende benaderings.<ref name="Snowman pages 18-20" />
Tydens 'n 2008 onderhou, lys Kershaw sy grootste intellektuele invloed as [[Martin Broszat]], [[Hans Mommsen]], Alan Milward, [[Timothy Mason]], [[Hans-Ulrich Wehler]], [[William Carr (historikus)|William Carr]] en Jeremy Noakes.<ref name="Interview with Ian Kershaw">{{cite journal|title=Interview with Ian Kershaw|publisher=History|url=http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html|date=14 Mei 2008|accessdate=9 Junie 2009|archive-date= 2 Junie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602103106/http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html|url-status=dead}}</ref> In dieselfde onderhoud het Kershaw sy sterk goedkeuring van Mason se "Voorrang van Politiek" begrip uitgespreek, waarin dit Duitse besighede was wat die Nazi regime gedien het eerder as die ander kant om, teen die ortodokse Marxistiese "Voorrang van Ekonomie" begrip.<ref name="Interview with Ian Kershaw" /> Ten spyte van sy lof en admirasie vir Mason in die 2000 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'' was Kershaw baie skepties van Mason se "Vlug na Oorlog" teorie van 'n ekonomiese krisis in 1939 wat die Nazi regering in oorlog in gedwing het.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bls. 88–89<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
In die ''[[Historikerstreit]]'' (Historici-stryd) van 1986–89, het Kershaw vir Broszat nagevolg m.b.t. kritiek op die werk en oortuigings van [[Ernst Nolte]], [[Andreas Hillgruber]], [[Michael Stürmer]], [[Joachim Fest]] en [[Klaus Hildebrand]], wie Kershaw almal beskou het as Duitse apologete wat poog om die Duitse verlede op verskeie wyses "skoon te was". In die 1989 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'' het Kershaw 'n gehele hoofstuk gewy aan die weerlegging van die oogpunte van Nolte, Hillgruber, Fest, Hildebrand, en Stürmer. Ten opsigte van die debat tussen die wat Nasionale Sosialisme beskou as 'n vorm van [[totalitarisme]] (en dus meer in gemeen met die [[Sowjetunie]] het) versus die wat Nasionale Sosialisme beskou as 'n vorm van fascisme ( en dus meer in gemeen het met die [[Koninkryk van Italië]] (1861–1946), het Kershaw, alhoewel hy gevoel het dat die totalitêre oogpunt nie sonder meriete is nie, geargumenteer dat Nasionale Sosialisme in essensie beskou moet word as 'n tipe fascisme, alhoewel fascisme van 'n baie radikale soort.<ref>Kerhsaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 45–46.</ref> Skrywende oor die ''[[Sonderweg]]'' debat, vind Kershaw die Kershaw finds the moderate ''Sonderweg'' approach of [[Jürgen Kocka]] the most satisfactory historical explanation for why the Nazi era occurred.<ref name="Kershaw pages 231-252">Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" pp. 231–252 from ''The Third Reich'' edited by Christian Leitz, London: Blackwill, 1999, bl. 234</ref> In die 2000 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'', het Kershaw geskryf dat hy die oogpunt van [[Gerhard Ritter]], naamlik sy bewering dat een "gek persoon" (Hitler) eiehandig die [[Tweede Wêreldoorlog]] veroorsaak het as die van 'n Duitse apologeet uitgekryt, en dat hy die historiese benadering van Ritter se aartsvyand, [[Fritz Fischer]] beskou het as 'n veel beter manier om Duitse geskiedenis te verstaan.<ref name="Kershaw, Ian pages 7-8">Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000 bls. 7–8</ref> Op dieselfde trant het Kershaw die 1946 verklaring deur die Duitse geskiedkundige, [[Friedrich Meinecke]], dat Nasionale Sosialisme bloot 'n besondere ongelukkige ''Betriebsunfall'' (industriële ongeluk) van geskiedenis was, gekritiseer as apologeties.<ref name="Kershaw, Ian pages 7-8" />
Kershaw sou later in 'n 2003 essay vir beide Ritter en Meinecke kritiseer as Duitse apologete, wat òf deur die ''Betriebsunfall'' teorie, òf deur die blamering van Hitler as die hoofoorsaak van WO II en die Holocaust, gepoog het om die Duitse verlede te verontskuldig.<ref name="Kershaw 2004" /> Skrywende oor die werk van die Duitse historikus [[Rainer Zitelmann]], het Kershaw geargumenteer dat Zitelmann dit wat slegs sekondêre oorwegings in Hitler se opmerkings daargestel het, verhewe na die primêre vlak, en dat Zitelmann nie 'n duidelike definisie verskaf het van wat hy bedoel deur "modernisasie" nie.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', Londen: Arnold Press, 2000, bls. 246–247</ref>
Met betrekking to die debat oor die Nazi Buitelandse Beleid tussen "globaliste" soos [[Klaus Hildebrand]], [[Andreas Hillgruber]], Jochen Thies, Gunter Moltman en [[Gerhard Weinberg]], wat argumenteer dat Duitsland se mikpunt wêreldoorheersing was, en die "kontinentaliste" soos [[Hugh Trevor-Roper]], [[Eberhard Jäckel]] en Axel Kuhn, wat argumenteer dat Duitsland slegs gemik het na die verowering van [[Europa]],<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000 bls. 134–137</ref> neig Kershaw na die "kontinentale" posisie.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bls. 154–159</ref> Kershaw stem saam met die tesis dat Hitler 'n program vir buitelandse beleid geformuleer het wat gesentreer was op 'n alliansie met Brittanje, ten einde die vernietiging van die [[Sowjetunie]] te bewerkstellig, maar het hy ook geargumenteer dat 'n gebrek aan belangstelling deur die Britte die projek verdoem het, wat derhalwe gelei het tot die situasie van 1939 waar Hitler tot oorlog teen Brittanje oorgegaan het, synde die land wat hy as 'n bondgenoot wou gehad het en nie as 'n vyand nie, met die land wat hy wou gehad het as 'n vyand, die Sowjetunie, as sy bondgenoot.<ref>{{cite web |last=Roman |first=Thomas |title=Interview with Ian Kershaw |publisher=Eurozine |date=24 Oktober 2002 |url=http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html |access-date=21 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405041944/http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html |archive-date=5 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Terselfdertyd sien Kershaw aansienlike verdienste in die werk van sulke geskiedkundiges soos [[Timothy Mason]], [[Hans Mommsen]], [[Martin Broszat]] en Wolfgang Schieder, wat argumenteer dat Hitler geen "program" wat betref buitelandse beleid gehad het nie, en in stede daarvan beweer dat sy buitelandse beleid bloot 'n impulsiewe reaksie was op plaaslike druk in die ekonomie en sy behoefte om sy gewildheid te verseker.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bls. 137–139</ref>
Wat betref die historiese debatte oor Duitse Weerstand (''Widerstand'') in die Duitse samelewing, het Kershaw geargumenteer dat daar twee benaderings tot die vraag is, een wat hy die ''fundamentalistiese'' benadering noem, (wat handel oor die wat toegewyd was om die Nazi regering omver te werp) en een wat wat hy die ''samelewings'' benadering noem. (wat handel oor vorme van afkeuring in die alledaagse lewe) <ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bl. 198</ref> In Kershaw se opinie, werk Broszat se ''Resistenz'' (immuniteit) begrip goed in 'n ''[[Alltagsgeschichte]]'' benadering, maar minder goed in die veld van hoë-politiek. Verder meer, deur slegs te fokus op die "effek" van mens se handelinge, word daar versuim om die kritieke element van die "bedoeling" agter mens se handelinge in oorweging te bring.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000 bls. 198–199</ref> Kershaw het ook geargumenteer dat die term ''Widerstand'' slegs gebruik moet word om diè te beskryf wat gewerk het vir die totale omverwerping van die Nazi sisteem, en die wat deelgeneem het aan gedrag wat kontra die regering se wense was sonder sonder om hulle te beywer vir die omverwerping van die regering en dat slegs die handelinge ingesluit moet wees onder die terme opposisie en afvalligheid, afhangende van hulle motiewe en handelinge.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 206–207.</ref> In Kershaw se opinie, was daar drie bande wat gestrek het van afkeuring en/of afvalligheid tot weerstand.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', Londen: Arnold Press, 2000 bl. 207.</ref> Kershaw het ook gebruik gemaak van die ''Edelweiss Seerowers'' as 'n voorbeeld van 'n groep wie se gedrag aanvanklik onder afvalligheid geval het, en van daar af gegroei het tot opposisie en uiteindelik tot weerstand.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bl. 204.</ref>
In Kershaw se opinie was daar baie afvalligheid en opposisie binne die Duitse samelewing, maar buite die werkersklas, bitter min.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 207–216.</ref> Alhoewel Kershaw geargumenteer het dat die ''Resistenz'' begrip verdienste het, het hy tot die gevolgtrekking gekom dat die Nazi regering 'n breë basis van ondersteuning gehad het en dat dit korrek is om te praat van "weerstand sonder die mense".<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 215–217.</ref>
Betreffende die debat in die laat 1980's tussen [[Martin Broszat]] en [[Saul Friedländer]] oor Broszat se oproep vir die "historisasie" van Nasionale Sosialisme, het Kershaw geskryf dat hy saamgestem het met Friedländer dat die Nazi tydperk nie behandel kon word as 'n "normale" tydperk van geskiedenis nie, maar tog het hy gevoel dat historici die Nazi tydperk moet benader op die wyse soos wat hulle enige ander tydperk van geskiedenis sou benader.<ref name="Kershaw, Ian page 235">Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bl. 235</ref> Kershaw het ter ondersteuning van Broszat geskryf dat 'n ''Alltagsgeschichte'' benadering tot Duitse geskiedenis, met die voorbehou dat dit nie die Nazi dade agterweë hou nie, baie aan te bied het ten opsigte van 'n begrip van hoe die dade plaasgevind het.<ref name="Kershaw, Ian page 235" />
Gedurende die "Goldhagen Kontroversie van 1996 het Kershaw vanaf die standpunt uitgegaan dat sy vriend [[Hans Mommsen]] [[Daniel Goldhagen]] se argumente oor 'n kultuur van "eliminerende antisemitisme" in Duitsland gedurende hul gereeld debatte op Duitse TV "vernietig" het.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000 bl. 254</ref> Kershaw het geskryf dat hy saamgestem het met [[Eberhard Jäckel]] se assessering dat ''Hitler's Willing Executioners'' ([[Afrikaans]]: ''Hitler se Gewillige Laksmanne'' "eenvoudig 'n slegte boek" was.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bl. 255</ref> Alhoewel Kershaw min positief te sê gehad het oor Goldhagen, het hy geskryf dat hy van oordeel was dat Norman Finkelstein se aanval op Goldhagen oordadig was en min gedoen het om historiese begrip te bevorder.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bl. 258</ref> Kershaw het egter later [[Norman Finkelstein]] en Ruth Bettina Birn se uiters kritiese assessering van Goldhagen se boek, ''A Nation on Trial: The Goldhagen Thesis and Historical Truth'' aanbeveel; en gekonstateer dat "Finkelstein en Birn voorsien 'n vernietigende kritiek van Daniel Goldhagen se simplistiese en misleidende interpretasie van die Holocaust. Hulle bydrae tot die debat is in my opinie, onmisbaar."<ref>Verw. word benodig|date=March 2016</ref>
== [[Strukturalisme]]-begronde oogpunte ==
Soos Broszat, sien Kershaw die strukture van die Nazi staat as baie meer belangrik as die persoonlikheid van Hitler (of enige ander individu) as 'n verduideliking vir die wyse waarop die Duitsland van die Nasionaal Sosialistiese Duitse arbeidersparty ontwikkel het. Kershaw skaar hom in besonder by die oogpunt wat deur Broszat en die Duitse geskiedkundige [[Hans Mommsen]] geargumenteer word, naamlik dat Nazi Duitsland 'n chaotiese versameling van opponerende burokrasieë was wat in magstryde met mekaar gewikkel was. Volgens Kershaw, was die Nazi diktatorskap nie 'n totalitariese reus nie, maar eerder 'n onstabiele koalisie van verskeie blokke in 'n "magskartel" wat bestaan het uit die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]], groot besigheid, die Duitse staatsburokrasie, die Leër en SS/polisie agentskappe (en verder meer, was elk van die magsblokke op hul beurt verdeel in verskeie faksies).<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000 bl. 58</ref> In Kershaw se opinie het die meer radikale blokke soos die SS/polisie en die Nazi party groter wordende heerskappy oor die ander blokke verkry na die 1936 ekonomiese krisis, en van daar af het hul hul mag uitgebrei ten koste van die ander blokke.<ref>Kerhsaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bl. 61</ref>
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|links|upright|duimnael|[[Adolf Hitler]], onderwerp van verskeie boeke van Kershaw]]
Vir Kershaw was die werklike belang van Hitler nie die diktator self nie, maar eerder die Duitse mense se beskouing van hom.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. xii–xiii</ref> In sy biografie van Hitler het Kershaw hom voorgestel as 'n uiters vervelige man wat ontneem was van selfs die "negatiewe grootheid" wat hom toegedig word deur [[Joachim Fest]].<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998, bls. xxiii–xxv</ref> Kershaw verwerp die ''Groot man teorie van geskiedenis'' en het diegene gekritiseer wat probeer om alles wat gebeur het in Nazi Duitsland te verduidelik as die resultaat van Hitler se wil en bedoelings.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998, bl. xx</ref> Kershaw het geargumenteer dat dit absurd is om Duitse geskiedenis gedurende die Nazi era alleenlik deur Hitler te wil verduidelik, aangesien Duitsland beskik het oor agt-en-sestig miljoen mense gedurende die Nazi era, en dat om te poog om Duitse geskiedenis slegs deur die prisma van een man te verduidelik 'n foutiewe posisie was.<ref name="Lukacs, John 1997, page 32">Lukacs, John ''The Hitler of History'', New York: Vintage Books, 1997, 1998 bl. 32</ref> Kershaw het i.v.m. die probleme daarvan om uitermate op Hitler te fokus geskryf dat "selfs die beste biografieë by tye die gevaar geloop het om Hitler se persoonlike mag te verhoog na 'n vlak waar die geskiedenis van Duitsland tussen 1933 en 1945 gereduseer word na bietjie meer as 'n uitdrukking van die diktator se wil".<ref name="Lukacs, John 1997, page 32" /> Kershaw het 'n lae opinie van die wat probeer om "persoonlike" teorieë oor die Holocaust en/of die Tweede Wêreldoorlog te voorsien as synde die gevolg van 'n tekortkoming, medies of andersins, in Hitler .<ref name=autogenerated1>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship : Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold 2000 bl. 72.</ref> In sy 2000 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'' het Kershaw met goedkeuring die minagtende opmerkings wat deur die Duitse geskiedkundige [[Hans-Ulrich Wehler]] in 1980 oor sulke teorieë gemaak is aangehaal. Wehler het geskryf:<blockquote>Hang ons begrip van Nasionaal Sosialistiese beleide regtig af van die vraag of Hitler een testikel gehad het? ... Miskien het die Führer drie gehad, wat dinge moeilik vir hom gemaak het, wie weet? ... Selfs indien hitler beskou kan word as onteenseglik 'n masochis, welke wetenskaplike belang bevorder dit? ... Word die "Finale Oplossing van die Joodse Vraagstuk" derhalwe makliker verstaanbaar of die "verdraaide pad na Auschwitz" die eenrigting-straat van 'n psigopaat in mag?<ref name="autogenerated1" /></blockquote> Kershaw deel Wehler se opinie dat, behalwe vir die probleem dat sulke teorieë oor Hitler se mediese toestand uiters moeilik was om te bewys, hulle die effek gehad het om die fenomeen van Nazi Duitsland as sou alles wat gebeur het min of meer die gevolg gewees het van een gebrekkige individu te personifieer.<ref name="autogenerated1" />
Kershaw se biografie oor Hitler is 'n ondersoek van Hitler se mag; hoe hy dit verkry het en hoe hy dit onderhou het.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bl. xxvi</ref> Hy het opgevolg oor idees wat hy eerste bekendgestel het in 'n 1991 boek oor Hitler, en geargumenteer dat Hitler se leierskap 'n model-voorbeeld is van [[Max Weber]] se teorie van Charismatiese leierskap.<ref name="Snowman pages 18-20" /><ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bl. xiii</ref> Kershaw se 1991 boek ''Hitler: A Profile in Power'' het 'n verandering teweeggebring vir hom synde dat hy wegbeweeg het daarvan om te skryf oor hoe mense Hitler beskou het om self oor Hitler te skryf.<ref name="Snowman pages 18-20" /> In sy twee-volume biografie van Hitler wat in 1998 en 2000 gepubliseer is, het Kershaw gekonstateer, "Wat ek probeer doen het was om Hitler te plaas in die maatskaplike en politiese konteks wat ek alreeds studeer het."<ref name="Snowman pages 18-20" /> Kershaw vind die skets van Hitler in [[Alan Bullock]] se biografie as sou hy 'n "opportunistiese avonturier" gewees het onbevredigend, en [[Joachim Fest]] se tog om vas te stel hoe "groot" Hitler was, sinloos.<ref>Snowman, Daniel "Ian Kershaw" bls. 18–20 from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001 bls. 19–20</ref> In 'n wye sin, sien Kershaw die Nazi regering as deel van 'n breër krisis wat die Europese samelewing van 1924 tot 1945 aangetas het.<ref name="Europe pages 10-17">"Europe's Second Thirty Years War" bls. 10–17 from ''History Today'', Volume 55, Issue # 9, September 2005</ref> Alhoewel hy verskil het met baie van hul menings (veral Nolte), reflekteer Kershaw se konsep van 'n Tweede [[Dertigjarige Oorlog]] baie ooreenkomste met [[Ernst Nolte]], [[A. J. P. Taylor]] en [[Arno J. Mayer]] wat die konsep van 'n "Dertigjarige Krisis" gepromulgeer het ten einde Europese geskiedenis tussen 1914 en 1945 te verduidelik.<ref name="Europe pages 10-17" />
In die ''funksionalisties versus opsetlikheids'' debat, het Kershaw geargumenteer vir 'n sintese van die twee skole, alhoewel hy neig na die funksionalistiese skool. Ten spyte van menigsverskille, het Kershaw Momsen " 'n goeie persoonlike vriend" en 'n "belangrike verdere stimuli tot my werk op Nazisme" genoem.<ref name="Kershaw 2004" /> Kershaw het in sy twee-volume biografie van Hitler geargumenteer dat Hitler nie 'n beslissende rol in die ontwikkeling van beleide van volksmoord gespeel het nie, maar het ook geargumenteer dat baie van die stappe wat tot die [[Holocaust]] gelei het onderneem was deur beamptes met laer range sonder direkte bevele van Hitler, in die verwagting dat sulke stappe hulle guns sou laat afsteek by die Fuhrer.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. 530–531</ref> {{anchor|Cumulative radicalization}}<!--Target for [[Cumulative radicalization of Nazi Germany]] -->Alhoewel Kershaw nie die radikale anti-semitisme van die Nazi party ontken nie, verkies hy Mommsen se oogpunt as synde sou die Holocaust veroorsaak gewees het deur deur "kumulatiewe radikalisering" van Nazi Duitsland wat veroorsaak is deur die eindelose burokratiese magstryde en 'n draai na verhoogde radikale antisemitisme binne die range van die Nazi elite. Ten spyte van sy agtergrond in die Funksionalistiese historiografie, erken Kershaw dat sy relaas van Hitler in die Tweede Wêreldoorlog baie te danke het aan "opsetlike" geskiedkundiges soos [[Gerhard Weinberg]], [[Hugh Trevor-Roper]], [[Lucy Dawidowicz]] en [[Eberhard Jäckel]].<ref name="Snowman pages 18-20" /> Kershaw aanvaar die prent van Hitler soos geteken deur "opsetlike" geskiedkundiges as 'n fanatiese ideoloog wat obsessief was oor sosiale Darwinisme, die [[Völkisch]] beweging, [[antisemitisme]] (waarin die Joodse mense beskou is as 'n ras wat biologies verskil van die res van die mensdom, eerder as 'n geloof) , militarisme en die oënskynlike behoefte aan ''[[Lebensraum]]''.<ref name="Snowman pages 18-20" /> Kershaw het egter in 'n 1992 essay genaamd "Improvised genocide?", waarin hy naspoor hoe die etniese suiwerings veldtog van ''Gauleiter'' [[Arthur Greiser]] in die [[Reichsgau Wartheland|Warthegau]]<ref>Blykbaar het Kershaw self die woord verkeerd gespel as ''Morgenthau''.</ref> streek, wat geannekseer en bygevoeg is tot Duitsland van [[Pole]] in 1939, gelei het tot 'n veldtog van voksmoord teen 1941, geargumenteer dat die proses inderdaad "geïmproviseerde volksmoord" daargestel het eerder as die vervulling van 'n meesterplan.<ref>"'Improvised genocide?' The Emergence of the 'Final Solution' in the 'Morgenthau" bls. 51–78 from ''Transactions of the Royal Historical Society'', Volume 2, Desember 1992</ref> Kershaw beskou die Holocaust nie as 'n plan nie, soos geargumenteer word deur die "opsetlikes" maar eerder as 'n proses wat veroorsaak is deur die "saamgestelde of kumulatiewe radikalisasie" van die Nazi staat soos geartikuleer deur die funksionalistiese skool. Hy haal die werk van die Amerikaanse geskiedkundige [[Christopher Browning]] aan in sy biografie van Hitler, en argumenteer dat in die tydperk 1939–1941 die frase "Finale Oplossing tot die Joodse Vraagstuk" 'n "territoriale oplossing" was, dat planne soos die ''Nisko-plan'' en ''Madagaskar-plan'' ernstig was en dat die frase "Finale Oplossing" slegs in die tweede helfte van 1941 verwys het na volksmoord.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler Nemesis'', New York: W. W. Norton, 2001 bl. 927</ref> Hierdie beskouing van die Holocaust as 'n proses, eerder as 'n plan, is die antitese van die ekstreme opsetlike benadering ten opsigte waarvan voorspraak gemaak is deur [[Lucy Dawidowicz]], wat argumenteer dat Hitler so vroeg as November 1918 besluit het op volksmoord, en dat alles wat hy van daardie punt af gedoen het op die doelwit gerig was.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship'' London: Edward Arnold 2000 bl. 97</ref>
In onlangse jare het Kershaw 'n tesis begin vorm gebaseer op die idee van beide tradisies van Nazi teorie.
== "Werkende na die Führer" konsep ==
Kershaw verskil met Mommsen se "Swak Diktator" tesis: naamlik die idee dat Hitler 'n relatief onbelangrike speler in Nazi Duitsland was. Hy het egter saamgestem met Mommsen se idee dat Hitler nie so 'n belangrike rol in die daaglikse administrasie van die Nazi regering gespeel het nie. Die manier waarop Kershaw hierdie oënskynlike paradoks verduidelik is deur sy "Werkende na die Führer" teorie. Die frase is geneem uit 'n 1934 toespraak deur die Pruisiese staatsamptenaar [[Werner Willikens]]:<ref name=autogenerated3>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. 529–531</ref>
<blockquote>Elkeen wat die geleentheid het om dit waar te neem, weet dat die Fuhrer nie alles wat hy dadelik of in die nabye toekoms wil onderneem kan dikteer nie. Inteendeel, tot nou toe het elkeen met 'n pos in die nuwe Duitsland die beste gewerk wanneer hy, by wyse van speke, na die Fuhrer toe gewerk het. Baie dikwels en in baie sfere, was dit die geval – ook in voormalige jare – dat individue bloot gewag het om bevele en instruksies. Ongelukkig sal dieselfde waar wees vir die toekoms; maar dit is eintlik die plig van almal om te probeer werk na die Fuhrer langs die weë wat hy verkies. Enigeen wat foute maak sal dit gou genoeg besef. Maar enigeen wat werklik na die Fuhrer werk op sy verkose weë en ter realisasie van sy doelwit, sal sekerlik beide nou en in die toekoms eendag die fynste beloning ontvang in die vorm van die onverwagse wetlike bevestiging van sy werk.<ref>Werner Willikens quoted in Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer.'Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship."—''Contemporary European History'' (1993): 103–118.</ref></blockquote>
Kershaw het geargumenteer dat beide die beamptes en amptenare van die Duitse staat en Party-burokrasie in Nazi Duitsland gewoonlik die inisiatief geneem het in die daarstelling van beleid om Hitler se waargenome wense te bewerkstellig, of alternatiewelik gepoog het om Hitler se vae en onduidelik-gefraseerde wense in beleid te laat vervat.<ref name="autogenerated3" /> Alhoewel Kershaw in samestemming is dat Hitler beskik het oor die magte wat die "Meester van die Derde Ryk" tesis sou voorstel; waarvoor voorspraak gemaak is deur Norman Rich en [[Karl Dietrich Bracher]]; het hy ook geargumenteer dat Hitler 'n "lui diktator" was; 'n onverskillige en ongeërgde diktator wat nie werklik belang gestel het of baie betrokke geraak het in die daaglikse bestuur van Nazi Duitsland nie.<ref name="autogenerated4">Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. 531–533</ref> Die enigste uitsonderings hierop was die areas van buitelandse beleid en militêre besluite, beide areas waarin Hitler hom in groter wordende mate begeef het vanaf die laat 1930's.<ref name="autogenerated4" />
In 'n 1993 essay "Working Towards the Führer", het Kershaw geargumenteer dat die Duitse en Sowjet diktatorskappe meer verskille as ooreenkomste gehad het.<ref name="Kershaw pages 231-252" /> Kershaw het geargumenteer dat Hitler 'n baie on-burokratiese leier was vir wie papierwerk, in ooglopende kontras tot [[Joseph Stalin|Stalin]], met afgryse gevul het.<ref name="Kershaw pages 231-252" /> Op soortgelyke wyse, het Kershaw geargumenteer dat Stalin baie betrokke was in die bestuur van die [[Sowjetunie]] in kontras tot Hitler; wie se betrokkenheid m.b.t. daaglikse besluitneming ongereeld, wispelturig en seldsaam was.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bls. 235–236</ref> Kershaw het geargumenteer dat die Sowjet regime, ten spyte van al hul uiterste brutaliteit en uiterste genadelose meedoënloosheid, basies rasioneel opgetree het in hul doelwit na die soeke na 'n beleid om 'n agterplaatse land te moderniseer, en het dit nie ooreengestem met die ''saamgestelde of kumulatiewe radikalisasie'' na meerwordende irrasionele doelwitte wat Kershaw sien as karakteristiek van Duitsland, nie.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, [[Londen]]: Blackwill, 1999 bl. 240</ref> In Kershaw se opinie, stem Stalin se mag ooreen met [[Max Weber]] se kategorie van burokratiese gesag, in teenstelling met Hitler se mag wat ooreenstem met Weber se kategorie van charismatiese gesag.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, [[Londen]]: Blackwill, 1999 bl. 243</ref> In Kershaw se opinie, was die verklaring vir wat in Duitsland na 1933 gebeur het, die daarstelling van Hitler se charismatiese gesag, geplaas op die ''"gelegaliseer-rasionele gesag''" owerheidsisteem wat voor 1933 bestaan het, en wat gelei het tot 'n stapsgewyse of geleidelik afbreek van enige sisteem van geordende gesag in Duitsland.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 244</ref> Kershaw argumenteer dat die Duitse staat teen 1938 gereduseer was tot 'n hopelose, polikratiese warboel van mededingende agentskappe wat almal met mekaar kompeteer het om Hitler se guns te wen, wat teen daardie stadium die enigste bron van politiese legitimiteit geword het.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 245</ref> Kershaw beskou hierdie mededinging as sou dit die "saamgestelde radikalisasie" van Duitsland veroorsaak het, en argumenteer dat alhoewel Hitler altyd ten gunste van die meer radikale oplossing tot enige probleem was, dit Duitse beamptes was wat, in hul pogings om die Führer se guns te wen, op hul inisiatief verhoogde "radikale" oplossing tot klaarblyklike probleme soos die "Joodse Vraagstuk" geneem het, in teenstelling daarmee om beveel te word deur Hitler om so te doen.<ref name="ReferenceA">Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 246</ref> Hierin stem Kershaw grootliks met Mommsen se siening van Hitler as 'n ver en afgeleë leier wat in baie opsigte verhewe bo sy eie sisteem staan, en wie se charisma en idees die algemene toon van die politiek sou stel, saam.<ref name="ReferenceA" /> As 'n voorbeeld van hoe Hitler se mag in praktyk gefunksioneer het , het Kershaw Hitler se voorskrif of riglyn aan die ''Gauleiters'' [[Albert Forster]] en [[Arthur Greiser]], om die deel van noord-wes Pole wat gegrens het aan Duitsland in 1939 binne die volgende tien jaar te "verduits", met sy belofte dat "geen vrae sal gevra word nie" oor hoe dit gedoen sou word nie, gebruik.<ref name="ReferenceB">Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 248</ref><ref name="Rees, Laurence The Nazis pages 141-142">Rees, Laurence The Nazis: A Warning From History, New York: New Press, 1997 bls. 141–142</ref> Soos Kershaw opmerk, het die totaal verskillende maniere waarop Forster en Greiser te werk gegaan het om hul ''Gaue'' te ''"verduits"''; met Forster wat bloot die plaaslike Poolse bevolking in sy ''Gaue'' vorms laat teken het wat konstateer dat hulle "Duitse bloed" het, en Greiser wat 'n program van meedoënlose en geweldadige etniese suiwering van Pole in sy ''Gaue'' uitgevoer het, beide getoon hoe Hitler gebeure laat ontstaan het, en hoe sy ''Gauleiters'' totaal verskillende beleide kon uitvoer ter najaging van wat hulle geglo het Hitler se wense was.<ref name="ReferenceB" /f><ref name="Rees, Laurence The Nazis pages 141-142" /> In Kershaw se opinie het Hitler se visie van 'n rasgesuiwerde ''Volksgemeinschaft'' die stukrag aan Duitse beamptes voorsien om verhoogde uiterste maatreëls van stapel te stuur om Hitler se goedkeuring weg te dra, wat geëindig het in die Shoah of Holocaust.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" pp. 231–252 from ''The Third Reich'' edited by Christian Leitz, London: Blackwill, 1999 pp. 246–247</ref>
Die Israelse historikus [[Otto Dov Kulka]] het die konsep van "werkende na die Führer" geprys as die beste manier om 'n duidelike begrip te vorm van hoe die Holocaust plaasgevind het, met die kombinasie van die beste karakteristieke, en die vermyding van die swakhede, van beide die "funksionalistiese" en "opsetlike" metodes.<ref name="Kulka 2000">{{cite web
| last = Kulka
| first = Otto Dov
| authorlink = Otto Dov Kulka
| title = The Role of Hitler in the 'Final Solution',
| publisher = Yad Vashem
|date=February 2000| url = http://www1.yadvashem.org/about_HOLocaust/studies/vol33/abs_Otto_Dov_Kulka.html}}</ref>
Die Duitsland van die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty is derhalwe vir Kershaw beide 'n [[autocracy|monokrasie]] (een heerser) en [[polycracy|polikrasie]] (baie heers). Hitler het absolute mag behou, maar het dikwels verkies om nie gebruik daarvan te maak nie; die wederstrewige faksies van die Nazi staat het mekaar beveg en gepoog om Hitler se vae-bewoorde wense en onduidelike bevele uit te voer, "Werkende na die Führer".
== Eerbewyse en lidmaatskap ==
* Genoot van die Britse Akademie
* Orde van Verdienstelikheid van die Federale Republiek van Duitsland, 1994<ref>{{cite news |last=Livingstone |first=Helen |title=70. Geburtstag des Historikers – Ian Kershaw bleibt bei Europas Zukunft skeptisch |newspaper=[[Stern (magazine)|Stern]] |date=29 April 2013 |url=http://www.stern.de/panorama/gesellschaft/70--geburtstag-des-historikers-ian-kershaw-bleibt-bei-europas-zukunft-skeptisch-3207226.html |access-date=8 Maart 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306113103/https://www.stern.de/panorama/gesellschaft/70--geburtstag-des-historikers-ian-kershaw-bleibt-bei-europas-zukunft-skeptisch-3207226.html |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* Wenner van die [[Wolfson geskiedenisprys]], 2000, vir ''Hitler, 1936–1945: Nemesis (Allen Lane)''
* Medewenner van die Britse Akademie Boekprys, 2001<ref>{{cite web |url=http://www.britac.ac.uk/bookprize/result01.html |title=British Academy: The British Academy Book Prize – Result of the 2001 Competition |publisher=Britac.ac.uk |access-date=4 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620020354/http://www.britac.ac.uk/bookprize/result01.html |archive-date=20 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
* Genoot van die Koninklike Historiese Genootskap
* Lid van die Historiese Assosiasie
* Genoot van die [[Wissenschaftskolleg zu Berlin]]<ref>{{cite web |url=http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |title=Professor Sir Ian Kershaw, B.A. (Liv.), D.Phil. (Oxon.), F.B.A. |access-date=21 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526100406/http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |archive-date=26 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
* 2002, Aangestel as ''Knight Bachelor'' in die 2002 Verjaarsdag eerbewyse vir dienste aan Geskiedenis<ref>{{London Gazette |issue=56595 |date=15 Junie 2002 |page=1 |supp=y}}</ref>
* In 2004 was 'n versameling van Festschrift skolastiese essays ter ere van Ian Kershaw gepubliseer.<ref>"Working Towards the Fuhrer: Essays in Honour of Sir Ian Kershaw", edited Anthony McElligott, Tim Kirk, Manchester University Press, 2004, {{ISBN|0-7190-6732-4}}</ref>
* 2005, Elizabeth Longford-prys vir Historiese Biografie vir ''Making Friends with Hitler: Lord Londonderry, the Nazis and the Road to War''
== Werke ==
* '' Bolton Priory Rentals and Ministers; Accounts, 1473–1539'' (red.) (Leeds, 1969)
* ''Bolton Priory. The Economy of a Northern Monastery'' (Oxford, 1973)
* "The Persecution of the Jews and German Popular Opinion in the Third Reich" bls. 261–289 van ''Yearbook of the [[Leo Baeck Instituut]]'', Volume 26, 1981
* ''Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich. Bavaria, 1933–45'' (Oxford, 1983, hersien in 2002), {{ISBN|0-19-821922-9}}
* ''The Nazi Dictatorship. Problems and Perspectives of Interpretation'' (Londen, 1985, 4de uitgawe., 2000), {{ISBN|0-340-76028-1}}
* ''The 'Hitler Myth'. Image and Reality in the Third Reich'' (Oxford, 1987, hersien in 2001), {{ISBN|0-19-280206-2}}
* ''Weimar. Why did German Democracy Fail?'' (ed.) (Londen, 1990), {{ISBN|0-312-04470-4}}
* ''Hitler: A Profile in Power'' (London, 1991, hersien in 2001)
* "'Improvised genocide?' The Emergence of the 'Final Solution' in the 'Wargenthau" bls. 51–78 van ''[[Transactions of the Royal Historical Society]]'', Volume 2, Desember 1992
* "Working Towards the Führer: Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship", bls. 103–118 van ''[[Contemporary European History]]'', Volume 2, Issue #2, 1993; herdruk op bladsye 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwell, 1999, {{ISBN|0-631-20700-7}}
* ''Stalinism and Nazism: Dictatorships in Comparison'' (red. met [[Moshe Lewin]]) (Cambridge, 1997), {{ISBN|0-521-56521-9}}
* ''Hitler 1889–1936: Hubris'' (Londen, 1998), {{ISBN|0-393-32035-9}}
* ''Hitler 1936–1945: Nemesis'' (Londen, 2000), {{ISBN|0-393-32252-1}}
* ''The Bolton Priory Compotus 1286–1325'' (geredigeer saam met David M. Smith) (Londen, 2001)
* ''Making Friends with Hitler: Lord Londonderry and the British Road to War'' (Londen, 2004), {{ISBN|0-7139-9717-6}}
* "Europe's Second Thirty Years War" bls. 10–17 van ''[[History Today]]'', Volume 55, Uitgawe # 9, September 2005
* ''Death in the Bunker'' (Penguin Books, 2005), {{ISBN|978-0141022314}}
* ''Fateful Choices: Ten Decisions That Changed the World, 1940–1941'' (Londen, 2007), {{ISBN|1-59420-123-4}}
* ''Hitler, the Germans and the Final Solution'' (Yale, 2008), {{ISBN|0-300-12427-9}}
* ''Hitler'' (een-volume verkorting van ''Hitler 1889–1936'' en ''Hitler 1936–1945''; Londen, 2008), {{ISBN|1-84614-069-2}}
* ''Luck of the Devil The Story of Operation Valkyrie'' (Londen: Penguin Books, 2009), {{ISBN|0-14-104006-8}}
* ''[[The End: Hitler's Germany 1944–45]]'' (Allen Lane, 2011), {{ISBN|0-7139-9716-8}}
* ''To Hell and Back: Europe, 1914–1949'' (Allen Lane, 2015), {{ISBN|978-0713990898}}
* ''Roller-Coaster: Europe, 1950–2017'' (Allen Lane, 2018), {{ISBN|978-0241187166}}; Die Amerikaanse uitgawe is getiteld ''The Global Age: Europe, 1950–2017'', e-Boek {{ISBN|9780735223998}}.
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}
'''Bibliografie'''
* Kershaw, Ian ''Working Towards the Führer: Essays in Honour of Sir Ian Kershaw'', geredigeer deur Anthony McElligott en Tim Kirk, Manchester University Press, 2003, {{ISBN|0-7190-6732-4}}.
* {{cite news |first=Ian |last=Kershaw
|title=The writing life: sometimes history just depends on that next cup of coffee
|url= |work=[[The Washington Post]] Book World
|page=11
|date=19 October 2008
}}
* [[John Lukacs|Lukacs, John]] ''The Hitler of History'', New York : Vintage Books, 1998, 1997, {{ISBN|0-375-70113-3}}.
* [[Michael Marrus|Marrus, Michael]] ''The Holocaust in History'', Toronto: Lester & Orpen Dennys, 1987, {{ISBN|0-88619-155-6}}.
* Pozzi, Enrico. "Può suicidarsi una nazione? Ian Kershaw sugli ultimi 10 mesi della Germania nazista" (uitgebreide hersiening van ''The End''), ''Il Corpo'', Januarie 2012, [http://www.ilcorpo.com/ilcorpo/rivista-in-progress/puo-suicidarsi-una-nazione-ian-kershaw-sugli-ultimi-10-mesi-della-germania-nazista/]
* Snowman, Daniel "Ian Kershaw" bls. 18–20 van ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001.
== Eksterne skakels ==
'''Op Kershaw'''
* {{cite web|url=http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |title=Ian Kershaw's website at the University of Sheffield |accessdate=2008-04-21|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070211064417/http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |archivedate=11 February 2007 |df=dmy }}
* [http://www.newstatesman.com/200010020044 The Road to Destruction, Richard Gott on ''Hitler: Nemesis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210162555/http://www.newstatesman.com/200010020044 |date=10 Februarie 2012 }}
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2045979.stm Sir Ian Kershaw: Dissecting Hitler]
* [http://fcit.usf.edu/Holocaust/resource/REVIEWS/Kershaw.HTM Review of Hitler, 1889–1936: Hubris]
* [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2102-1295442,00.html Review of Making Friends With Hitler Lord Londonderry and Britain's Road to War]
* {{cite news|author=Avner Shapira|date=27 January 2009|url=http://www.haaretz.com/life/arts-leisure/the-germans-are-coming-1.268958|title=The Germans Are Coming|newspaper=[[Haaretz]]}}
* [http://www.h-net.org/~diplo/essays/PDF/Weinberg-Kershaw.pdf Review of Fateful Choices] by [[Gerhard Weinberg]]
'''Onderhoude met Kershaw'''
* [https://web.archive.org/web/20120213021228/http://www.penguin.co.uk/nf/Author/AuthorPage/0,,0_1000045443,00.html?sym=QUE Interview with Ian Kershaw on the Penguin website]
* [https://www.theguardian.com/education/2007/jun/05/highereducationprofile.academicexperts Interview with Ian Kershaw]
* [http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html Interview with Kershaw]
* [http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html Interview with Ian Kershaw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120222050848/http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html |date=2012-02-22 }}
'''Deur Kershaw'''
* [http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type=diskussionen&id=418 Beware the Moral High Ground]
* [http://www.nysun.com/arts/timothy-rybacks-hitlers-private-library/86436/ Review of Hitler's Library]
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Kershaw, Ian}}
[[Kategorie:Britse akademici]]
[[Kategorie:Britse geskiedkundiges]]
[[Kategorie:Geboortes in 1943]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
bvzf25vq4dqsl33fce7xbev0pct09y5
2909248
2909247
2026-06-04T10:02:16Z
Jcb
223
2909248
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Ian Kershaw
| bynaam =
| beeld = Ian Kershaw 2012 crop.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif = Kershaw by die 2012 Leipzig Boekskou
| geboortenaam =
| geboortedatum = [[29 April]] [[1943]]
| geboorteplek = Oldham, Manchester, Engeland
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Engeland}}
| beroep = Skrywer, historikus
| ander =
| bekend = Studies van Duitse maatskaplike geskiedenis, veral ''[[Alltagsgeschichte]]'', en die bevordering van die "Werkende na die Führer" konsep
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat = Betty Kershaw
| kinders =
| webblad =
| alma mater = [[Universiteit van Liverpool]], Merton College, Oxford
| handtekening =
}}
Sir '''Ian Kershaw''' (gebore op 29 April 1943) is 'n Engelse geskiedkundige en skrywer wie se werk hoofsaaklik gerig is op die maatskaplike geskiedenis van 20ste eeuse Duitsland. Hy word deur baie beskou as die wêreld se mees vooraanstaande kenner betreffende [[Adolf Hitler]] en die Duitsland van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]], en is veral bekend om sy biografieë van Hitler.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2045979.stm Sir Ian Kershaw: Dissecting Hitler]; BBC News; 14 Junie 2002.</ref>
Hy was die leidende "dissipel" van die Duitse historikus [[Martin Broszat]], en (tot sy aftrede) professor by die [[Universiteit van Sheffield]]. Kershaw het Broszat 'n "inspirerende mentor" genoem wat baie gedoen het om sy begrip van Nasionaal Sosialistiese Duitsland te vorm.<ref name="Kershaw 2004">{{cite web|last=Kershaw|first=Ian|title=Beware the Moral High Ground|publisher=H-Soz-u-Kult|date=Februarie 2004|url=http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type=diskussionen&id=418|accessdate=5 Mei 2009}}</ref> Kershaw het as historiese adviseur op verskeie [[BBC]] dokumentêre programme gedien soos ''The Nazis: A Warning from History'' en ''War of the Century''. Hy het onderrig gegee in 'n module genaamd "Germans against Hitler".<ref name=Arana2008>{{cite news|first=Marie|last=Arana|authorlink=Marie Arana|title=Ian Kershaw: Casting light on the shadows|work=[[The Washington Post]] Book World|page=11|date=19 Oktober 2008}}</ref>
== Agtergrond ==
Kershaw was op 29 April 1943 in [[Oldham]], [[Lancashire]], Engeland gebore as die seun van Joseph Kershaw en Alice Robinson. Hy het sy skoolopleiding ontvang by Counthill Skool, St Bede Kollege, Manchester,<ref name=guardian>[https://www.theguardian.com/education/2000/dec/12/schools.booksforchildrenandteenagers "Ian Kershaw: 'My inspiration'], theguardian.com; retrieved 21 Januarie 2015.</ref> die [[Universiteit van Liverpool]] (BA) en Merton Kollege, Oxford (Doktor van Filosofie, [D.Phil]). Hy was oorspronklik opgelei as 'n middeleeuse kenner maar het hom later in die 1970's gewend na die studie van moderne Duitse maatskaplike geskiedenis. Aanvanklik was hy hoofsaaklik besig met die ekonomiese geskiedenis van Bolton Abdy. Kershaw het as 'n lektor in middeleeuse geskiedenis by Manchester die Duitse taal bestudeer ten einde die Duitse lyfeienes in die [[Middeleeue]] te bestudeer.<ref name="reference">Snowman, Daniel "Ian Kershaw" bls. 18–20 from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001 bl. 18</ref> In 1972 het hy [[Beiere]] besoek en was hy geskok om die oogpunte aan te hoor van 'n bejaarde man wat hy in 'n kafee in [[München]] ontmoet het, welke losgetrek het, "Julle Engelse was so onnosel. As julle julle net by ons geskaar het. Saam sou ons [[Bolsjewis]]me kon verslaan het en die aarde oorheers het!" — die man het vir ekstra effek bygevoeg dat "Die Jood is 'n luis!"
As gevolg van die gebeurlikheid het 'n vlam in Kershaw ontbrand om uit te vind hoe en waarom gewone mense in Duitsland die ideologie van die Nasionaal Sosialistiese Duitse Arbeidersparty kon steun.
Kershaw se eggenote, Betty Kershaw, is 'n voormalige professor van verpleegkunde, en dekaan van die Skool van Verpleegkundestudies by die [[Universiteit van Sheffield]].
== Beiere Projek ==
In 1975 het Kershaw by [[Martin Broszat]] se "Beiere Projek" aangesluit. Gedurende die tyd het Broszat Kershaw aangemoedig om die beskouinge te ondersoek van gewone mense betreffende Hitler. Kershaw het as 'n resultaat van sy werk in die 1970's op Broszat se "Beiere Projek" sy eerste boek oor die Duitsland van die Nasionaal-Sosialiste geskryf naamlik ''The "Hitler Myth": Image and Reality in the Third Reich''. Die werk was eers in Duits gepubliseer in die 1980's onder die titel ''Der Hitler-Mythos: Volksmeinung und Propaganda im Dritten Reich''. Hierdie boek het die "Hitler kultus" in Duitsland ondersoek en hoe dit ontwikkel was deur [[Joseph Goebbels]], welke maatskaplike groepe die Hitler Mite aangetrek het en hoe dit opgekom en geval het.<ref>Verwysing word benodig|date=March 2016</ref>
'n Verdere werk wat teweeggebring was as gevolg van Kershaw se werk op die Beiere Projek en sy werk in die veld van ''Alltagsgeschichte'' was ''Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich''. In hierdie 1983 boek, ondersoek Kershaw die ondervinding van die Nazi era op voetsoolvlak in Beiere. Kershaw toon daarin hoe gewone mense gereageer het op die Nazi diktatorskap, en ondersoek verder hoe mense by die regime aangepas het, asook die mate van afkeuring en die beperkings daarvan. Kershaw het sy onderwerp-mense as gewone Beierse mense beskryf: <blockquote>die vae meerderheid, nòg volle Nazis, nòg volle opponente daarvan, wie se houdings terselfdertyd tekens van Nazi ideologiese penetrasie en tog die duidelike beperkings van propagandistiese manipulasie toon.<ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 89. {{ISBN|0874514258}}</ref></blockquote> Kershaw het in sy voorwoord geskryf:<blockquote>Ek sou graag wou dink dat indien ek omstreeks die tyd aanwesig was, ek 'n oortuigde anti-Nazi, betrokke in die ondergrondse weerstandsbeweging, sou wees. Ek weet egter dat ek eintlik so verward sou wees, en so hopeloos sou voel soos die meeste van die mense waaroor ek skryf.<ref name=Marrusp90>Marrus, Michael. ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 90. {{ISBN|0874514258}}</ref></blockquote>
Kershaw het geargumenteer dat Goebbels daarin misluk het om die ''Volksgemeinschaft'' (die mense se gemeenskap) van Nazi propaganda te skep, en dat die meeste Beierse inwoners baie meer belanggestel het in hul daaglikse lewens as in politiek gedurende die Derde Ryk.<ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000 bls. 89–90. {{ISBN|0874514258}}</ref> Kershaw het die gevolgtrekking gemaak dat die meerderheid Beierse inwoners of anti-semities was, of doodeenvoudig nie omgegee het oor wat aan't gebeur was met die Jode nie.<ref name=Marus9091>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bls. 90–91. {{ISBN|0874514258}}</ref> Kershaw het ook die gevolgtrekking gemaak dat daar 'n fundamentele verskil was tussen die antisemitisme van die meerderheid gewone mense, wat 'n afkeer gehad het in Jode en welke gevoelens ingekleur was deur tradisionele Katolieke vooroordele, en die ideologiese en veel meer radikale ''Völkische'' antisemitisme van die Nazi Party, wat Jode gehaat het.<ref name=Marus9091 />
Kershaw het bevind dat die meerderheid mense van Beiere die geweld van ''[[Kristallnacht]]'' [[pogrom]] afgekeur het, en dat hulle ten spyte van die pogings van die Nazis voortgegaan het om maatskaplike verhoudinge met lede van die Beierse Joodse gemeenskap te onderhou.<ref name=autogenerated2>Marrus, Michael. ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 90.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> Kershaw het verskeie veldtogte van die Nazis ten einde anti-semitiese haat aan te wakker gedokumenteer, en het opgemerk dat die oorweldigende meerderheid anti-semitiese aktiwiteit in Beiere die werk was van 'n klein aantal toegewyde Nazi partylede. Oor die algemeen het Kershaw opgemerk dat die populêre bui tenoor Jode die van ongeërgdheid ten opsigte van hul lot was. Kershaw het geargumenteer dat die meeste inwoners van Beiere gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] bewus was van die [[Holocaust]], maar baie meer bekommerd en geïnteresseerd was oor die oorlog as oor die "Finale oplossing tot die Joodse Vraagstuk".
Kershaw het die noemenswaardige bewering gemaak dat "die pad na Auschwitz gebou was deur haat, maar geplavei was deur ongeërgdheid."<ref>Evans, Richard ''In Hitler's Shadow'', New York: Pantheon, 1989 bl. 71</ref><ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 91.<!--ISSN/ISBN needed--></ref> Met die stelling het Kershaw bedoel dat die voorspel wat opgebou het tot [[Auschwitz-konsentrasiekamp]] gemotiveer was deur anti-semitisme van die mees bose en wrede tipe wat gedra was deur die Nazi elite, maar dat dit plaasgevind het binne 'n konteks waar die meerderheid van die Duitse openbare menings heeltemal onverskillig was ten opsigte van dit wat aan't gebeur was.<ref>Verwysing benodig|date=Maart 2016</ref>
Kershaw se assessering dat die meeste inwoners van Beiere, en by noodwendige implikasie Duitsers, "onverskillig" en "ongeërg" was wat die [[Holocaust]] (Shoah) betref, het kritiek ontvang van die [[Israel]]iese geskiedkundige [[Otto Dov Kulka]] asook die [[Kanada|Kanadese]] geskiedkundige Michael Hans Kater. Kater het gepostuleer dat Kershaw die omvang of mate van populêre anti-semitisme verwater het, en dat alhoewel aanvaar kan word dat die meeste van die anti-semitiese dade van Nazi Duitsland "opgevoer" was, geargumenteer kon word dat omdat hierdie dade 'n wesenlike aantal Duitsers betrek het, dit foutief is om die ekstreme anti-semitisme van die Nazis te beskou as sou dit slegs of alleenlik van bo af kom.<ref>Marrus, Michael. ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000, bl. 92.<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
Kulka het geargumenteer dat die meeste Duitsers meer anti-semities was as wat Kershaw hulle voorgestel het in ''Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich'', en in pleks van "ongeërgdheid" het hy geargumenteer dat "passiewe medepligtigheid" 'n beter term sou wees om die reaksie van die Duitse mense tot die ''Shoa'' mee te beskryf.<ref>Marrus, Michael ''The Holocaust in History'', Toronto: KeyPorter, 2000 bl. 93.<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
== ''Die diktatorskap van die Nasionaal Sosialistiese Duitse Arbeidersparty: Probleme en Perspektiewe van Interpretasie'' ==
In 1985 het Kershaw 'n boek gepubliseer op die historiografie van Nazi Duitsland genaamd ''The Nazi Dictatorship'' waarin hy reflekteer op die probleme betreffende die historiografie van die Nazi era.<ref name="Snowman pages 18-20">Snowman, Daniel. "Ian Kershaw", bls. 18–20, from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, Julie 2001, bl. 19</ref> Kershaw het daarin opgelet op die groot diskrepansie van die dikwels teenstrydige oogpunte betreffende die Nazi era tussen:
* die wat die Nazi tydperk beskou as die toppunt van ''Deutschtum'' (Germanisme), en Marxiste wat Nasionale Sosialisme beskou as die toppunt van kapitalisme
* die wat argumenteer vir 'n ''[[Sonderweg]]'', en die wat argumenteer teen die ''Sonderweg'' begrip
* die wat Nasionale Sosialisme beskou as 'n tipe totalitarisme, en die wat dit beskou as 'n tipe fascisme
* die historici wat ten gunste is van 'n "funksionalistiese" interpretasie met die klem op die Duitse burokrasie en die Holocaust as 'n ''ad hoc'' proses, en die wat ten gunste is van 'n "doelbewuste" interpretasie met die fokus op Hitler, en die argument dat die Holocaust reeds van vroeg af in Hitler se politieke loopbaan beplan was.<ref name="autogenerated18">Snowman, Daniel "Ian Kershaw", pp. 18–20, from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, Julie 2001, pp. 18–19<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
Soos Kershaw opgemerk het, is hierdie verskillende interpretasies, soos die verskille tussen die funksionalistiese beskouing van die Holocaust as synde veroorsaak deur 'n proses; en die doelbewuste beskouing van die Holocaust as synde veroorsaak deur 'n plan, nie maklik versoenbaar nie, en daar was in sy opinie die benodigdheid vir 'n gids ten einde die ingewikkelde historiografie rondom hierdie kwessies te verduidelik.<ref name="autogenerated18" />
Op soortgelyke wyse, indien 'n mens die Marxistiese oogpunt van Nasionale Sosialisme as die toppunt van kapitalisme beskou, dan is die Nazi verskynsel universeel, en kan fascisme intree in enige samelewing waar kapitalisme die dominante ekonomiese sisteem is, in teenstelling met die oogpunt van die Nasionale Sosialisme as die toppunt van ''Deutschtum'' waar die Nazi verskynsel plaaslik is en slegs tot Duitsland beperk is. Volgens Kershaw moes enige geskiedkundige wat oor die tydperk skryf rekening hou met die "histories-filosofiese", "polities-ideologiese" en morele probleme wat geassosieer word met die tydperk, en wat derhalwe spesiale uitdagings vir die geskiedkundige stel. In ''The Nazi Dictatorship'' het Kershaw bestek geneem van die historiese literatuur en sy eie assessering aangebied van die positiewe en negatiewe aspekte van die verskillende benaderings.<ref name="Snowman pages 18-20" />
Tydens 'n 2008 onderhou, lys Kershaw sy grootste intellektuele invloed as [[Martin Broszat]], [[Hans Mommsen]], Alan Milward, [[Timothy Mason]], [[Hans-Ulrich Wehler]], [[William Carr (historikus)|William Carr]] en Jeremy Noakes.<ref name="Interview with Ian Kershaw">{{cite journal|title=Interview with Ian Kershaw|publisher=History|url=http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html|date=14 Mei 2008|accessdate=9 Junie 2009|archive-date= 2 Junie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602103106/http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html|url-status=dead}}</ref> In dieselfde onderhoud het Kershaw sy sterk goedkeuring van Mason se "Voorrang van Politiek" begrip uitgespreek, waarin dit Duitse besighede was wat die Nazi regime gedien het eerder as die ander kant om, teen die ortodokse Marxistiese "Voorrang van Ekonomie" begrip.<ref name="Interview with Ian Kershaw" /> Ten spyte van sy lof en admirasie vir Mason in die 2000 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'' was Kershaw baie skepties van Mason se "Vlug na Oorlog" teorie van 'n ekonomiese krisis in 1939 wat die Nazi regering in oorlog in gedwing het.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bls. 88–89<!--ISSN/ISBN needed--></ref>
In die ''[[Historikerstreit]]'' (Historici-stryd) van 1986–89, het Kershaw vir Broszat nagevolg m.b.t. kritiek op die werk en oortuigings van [[Ernst Nolte]], [[Andreas Hillgruber]], [[Michael Stürmer]], [[Joachim Fest]] en [[Klaus Hildebrand]], wie Kershaw almal beskou het as Duitse apologete wat poog om die Duitse verlede op verskeie wyses "skoon te was". In die 1989 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'' het Kershaw 'n gehele hoofstuk gewy aan die weerlegging van die oogpunte van Nolte, Hillgruber, Fest, Hildebrand, en Stürmer. Ten opsigte van die debat tussen die wat Nasionale Sosialisme beskou as 'n vorm van [[totalitarisme]] (en dus meer in gemeen met die [[Sowjetunie]] het) versus die wat Nasionale Sosialisme beskou as 'n vorm van fascisme ( en dus meer in gemeen het met die [[Koninkryk van Italië]] (1861–1946), het Kershaw, alhoewel hy gevoel het dat die totalitêre oogpunt nie sonder meriete is nie, geargumenteer dat Nasionale Sosialisme in essensie beskou moet word as 'n tipe fascisme, alhoewel fascisme van 'n baie radikale soort.<ref>Kerhsaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 45–46.</ref> Skrywende oor die ''[[Sonderweg]]'' debat, vind Kershaw die Kershaw finds the moderate ''Sonderweg'' approach of [[Jürgen Kocka]] the most satisfactory historical explanation for why the Nazi era occurred.<ref name="Kershaw pages 231-252">Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" pp. 231–252 from ''The Third Reich'' edited by Christian Leitz, London: Blackwill, 1999, bl. 234</ref> In die 2000 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'', het Kershaw geskryf dat hy die oogpunt van [[Gerhard Ritter]], naamlik sy bewering dat een "gek persoon" (Hitler) eiehandig die [[Tweede Wêreldoorlog]] veroorsaak het as die van 'n Duitse apologeet uitgekryt, en dat hy die historiese benadering van Ritter se aartsvyand, [[Fritz Fischer]] beskou het as 'n veel beter manier om Duitse geskiedenis te verstaan.<ref name="Kershaw, Ian pages 7-8">Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000 bls. 7–8</ref> Op dieselfde trant het Kershaw die 1946 verklaring deur die Duitse geskiedkundige, [[Friedrich Meinecke]], dat Nasionale Sosialisme bloot 'n besondere ongelukkige ''Betriebsunfall'' (industriële ongeluk) van geskiedenis was, gekritiseer as apologeties.<ref name="Kershaw, Ian pages 7-8" />
Kershaw sou later in 'n 2003 essay vir beide Ritter en Meinecke kritiseer as Duitse apologete, wat òf deur die ''Betriebsunfall'' teorie, òf deur die blamering van Hitler as die hoofoorsaak van WO II en die Holocaust, gepoog het om die Duitse verlede te verontskuldig.<ref name="Kershaw 2004" /> Skrywende oor die werk van die Duitse historikus [[Rainer Zitelmann]], het Kershaw geargumenteer dat Zitelmann dit wat slegs sekondêre oorwegings in Hitler se opmerkings daargestel het, verhewe na die primêre vlak, en dat Zitelmann nie 'n duidelike definisie verskaf het van wat hy bedoel deur "modernisasie" nie.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', Londen: Arnold Press, 2000, bls. 246–247</ref>
Met betrekking to die debat oor die Nazi Buitelandse Beleid tussen "globaliste" soos [[Klaus Hildebrand]], [[Andreas Hillgruber]], Jochen Thies, Gunter Moltman en [[Gerhard Weinberg]], wat argumenteer dat Duitsland se mikpunt wêreldoorheersing was, en die "kontinentaliste" soos [[Hugh Trevor-Roper]], [[Eberhard Jäckel]] en Axel Kuhn, wat argumenteer dat Duitsland slegs gemik het na die verowering van [[Europa]],<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000 bls. 134–137</ref> neig Kershaw na die "kontinentale" posisie.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bls. 154–159</ref> Kershaw stem saam met die tesis dat Hitler 'n program vir buitelandse beleid geformuleer het wat gesentreer was op 'n alliansie met Brittanje, ten einde die vernietiging van die [[Sowjetunie]] te bewerkstellig, maar het hy ook geargumenteer dat 'n gebrek aan belangstelling deur die Britte die projek verdoem het, wat derhalwe gelei het tot die situasie van 1939 waar Hitler tot oorlog teen Brittanje oorgegaan het, synde die land wat hy as 'n bondgenoot wou gehad het en nie as 'n vyand nie, met die land wat hy wou gehad het as 'n vyand, die Sowjetunie, as sy bondgenoot.<ref>{{cite web |last=Roman |first=Thomas |title=Interview with Ian Kershaw |publisher=Eurozine |date=24 Oktober 2002 |url=http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html |access-date=21 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405041944/http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html |archive-date=5 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Terselfdertyd sien Kershaw aansienlike verdienste in die werk van sulke geskiedkundiges soos [[Timothy Mason]], [[Hans Mommsen]], [[Martin Broszat]] en Wolfgang Schieder, wat argumenteer dat Hitler geen "program" wat betref buitelandse beleid gehad het nie, en in stede daarvan beweer dat sy buitelandse beleid bloot 'n impulsiewe reaksie was op plaaslike druk in die ekonomie en sy behoefte om sy gewildheid te verseker.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bls. 137–139</ref>
Wat betref die historiese debatte oor Duitse Weerstand (''Widerstand'') in die Duitse samelewing, het Kershaw geargumenteer dat daar twee benaderings tot die vraag is, een wat hy die ''fundamentalistiese'' benadering noem, (wat handel oor die wat toegewyd was om die Nazi regering omver te werp) en een wat wat hy die ''samelewings'' benadering noem. (wat handel oor vorme van afkeuring in die alledaagse lewe) <ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bl. 198</ref> In Kershaw se opinie, werk Broszat se ''Resistenz'' (immuniteit) begrip goed in 'n ''[[Alltagsgeschichte]]'' benadering, maar minder goed in die veld van hoë-politiek. Verder meer, deur slegs te fokus op die "effek" van mens se handelinge, word daar versuim om die kritieke element van die "bedoeling" agter mens se handelinge in oorweging te bring.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000 bls. 198–199</ref> Kershaw het ook geargumenteer dat die term ''Widerstand'' slegs gebruik moet word om diè te beskryf wat gewerk het vir die totale omverwerping van die Nazi sisteem, en die wat deelgeneem het aan gedrag wat kontra die regering se wense was sonder sonder om hulle te beywer vir die omverwerping van die regering en dat slegs die handelinge ingesluit moet wees onder die terme opposisie en afvalligheid, afhangende van hulle motiewe en handelinge.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 206–207.</ref> In Kershaw se opinie, was daar drie bande wat gestrek het van afkeuring en/of afvalligheid tot weerstand.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', Londen: Arnold Press, 2000 bl. 207.</ref> Kershaw het ook gebruik gemaak van die ''Edelweiss Seerowers'' as 'n voorbeeld van 'n groep wie se gedrag aanvanklik onder afvalligheid geval het, en van daar af gegroei het tot opposisie en uiteindelik tot weerstand.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bl. 204.</ref>
In Kershaw se opinie was daar baie afvalligheid en opposisie binne die Duitse samelewing, maar buite die werkersklas, bitter min.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 207–216.</ref> Alhoewel Kershaw geargumenteer het dat die ''Resistenz'' begrip verdienste het, het hy tot die gevolgtrekking gekom dat die Nazi regering 'n breë basis van ondersteuning gehad het en dat dit korrek is om te praat van "weerstand sonder die mense".<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bls. 215–217.</ref>
Betreffende die debat in die laat 1980's tussen [[Martin Broszat]] en [[Saul Friedländer]] oor Broszat se oproep vir die "historisasie" van Nasionale Sosialisme, het Kershaw geskryf dat hy saamgestem het met Friedländer dat die Nazi tydperk nie behandel kon word as 'n "normale" tydperk van geskiedenis nie, maar tog het hy gevoel dat historici die Nazi tydperk moet benader op die wyse soos wat hulle enige ander tydperk van geskiedenis sou benader.<ref name="Kershaw, Ian page 235">Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bl. 235</ref> Kershaw het ter ondersteuning van Broszat geskryf dat 'n ''Alltagsgeschichte'' benadering tot Duitse geskiedenis, met die voorbehou dat dit nie die Nazi dade agterweë hou nie, baie aan te bied het ten opsigte van 'n begrip van hoe die dade plaasgevind het.<ref name="Kershaw, Ian page 235" />
Gedurende die "Goldhagen Kontroversie van 1996 het Kershaw vanaf die standpunt uitgegaan dat sy vriend [[Hans Mommsen]] [[Daniel Goldhagen]] se argumente oor 'n kultuur van "eliminerende antisemitisme" in Duitsland gedurende hul gereeld debatte op Duitse TV "vernietig" het.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000 bl. 254</ref> Kershaw het geskryf dat hy saamgestem het met [[Eberhard Jäckel]] se assessering dat ''Hitler's Willing Executioners'' ([[Afrikaans]]: ''Hitler se Gewillige Laksmanne'' "eenvoudig 'n slegte boek" was.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bl. 255</ref> Alhoewel Kershaw min positief te sê gehad het oor Goldhagen, het hy geskryf dat hy van oordeel was dat Norman Finkelstein se aanval op Goldhagen oordadig was en min gedoen het om historiese begrip te bevorder.<ref>Kershaw, Ian, ''The Nazi Dictatorship: Problems & Perspectives of Interpretation'', Oxford: Oxford University Press, 2000, bl. 258</ref> Kershaw het egter later [[Norman Finkelstein]] en Ruth Bettina Birn se uiters kritiese assessering van Goldhagen se boek, ''A Nation on Trial: The Goldhagen Thesis and Historical Truth'' aanbeveel; en gekonstateer dat "Finkelstein en Birn voorsien 'n vernietigende kritiek van Daniel Goldhagen se simplistiese en misleidende interpretasie van die Holocaust. Hulle bydrae tot die debat is in my opinie, onmisbaar."<ref>Verw. word benodig|date=March 2016</ref>
== [[Strukturalisme]]-begronde oogpunte ==
Soos Broszat, sien Kershaw die strukture van die Nazi staat as baie meer belangrik as die persoonlikheid van Hitler (of enige ander individu) as 'n verduideliking vir die wyse waarop die Duitsland van die Nasionaal Sosialistiese Duitse arbeidersparty ontwikkel het. Kershaw skaar hom in besonder by die oogpunt wat deur Broszat en die Duitse geskiedkundige [[Hans Mommsen]] geargumenteer word, naamlik dat Nazi Duitsland 'n chaotiese versameling van opponerende burokrasieë was wat in magstryde met mekaar gewikkel was. Volgens Kershaw, was die Nazi diktatorskap nie 'n totalitariese reus nie, maar eerder 'n onstabiele koalisie van verskeie blokke in 'n "magskartel" wat bestaan het uit die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]], groot besigheid, die Duitse staatsburokrasie, die Leër en SS/polisie agentskappe (en verder meer, was elk van die magsblokke op hul beurt verdeel in verskeie faksies).<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000 bl. 58</ref> In Kershaw se opinie het die meer radikale blokke soos die SS/polisie en die Nazi party groter wordende heerskappy oor die ander blokke verkry na die 1936 ekonomiese krisis, en van daar af het hul hul mag uitgebrei ten koste van die ander blokke.<ref>Kerhsaw, Ian ''The Nazi Dictatorship Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold Press, 2000, bl. 61</ref>
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-S33882, Adolf Hitler retouched.jpg|links|upright|duimnael|[[Adolf Hitler]], onderwerp van verskeie boeke van Kershaw]]
Vir Kershaw was die werklike belang van Hitler nie die diktator self nie, maar eerder die Duitse mense se beskouing van hom.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. xii–xiii</ref> In sy biografie van Hitler het Kershaw hom voorgestel as 'n uiters vervelige man wat ontneem was van selfs die "negatiewe grootheid" wat hom toegedig word deur [[Joachim Fest]].<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998, bls. xxiii–xxv</ref> Kershaw verwerp die ''Groot man teorie van geskiedenis'' en het diegene gekritiseer wat probeer om alles wat gebeur het in Nazi Duitsland te verduidelik as die resultaat van Hitler se wil en bedoelings.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998, bl. xx</ref> Kershaw het geargumenteer dat dit absurd is om Duitse geskiedenis gedurende die Nazi era alleenlik deur Hitler te wil verduidelik, aangesien Duitsland beskik het oor agt-en-sestig miljoen mense gedurende die Nazi era, en dat om te poog om Duitse geskiedenis slegs deur die prisma van een man te verduidelik 'n foutiewe posisie was.<ref name="Lukacs, John 1997, page 32">Lukacs, John ''The Hitler of History'', New York: Vintage Books, 1997, 1998 bl. 32</ref> Kershaw het i.v.m. die probleme daarvan om uitermate op Hitler te fokus geskryf dat "selfs die beste biografieë by tye die gevaar geloop het om Hitler se persoonlike mag te verhoog na 'n vlak waar die geskiedenis van Duitsland tussen 1933 en 1945 gereduseer word na bietjie meer as 'n uitdrukking van die diktator se wil".<ref name="Lukacs, John 1997, page 32" /> Kershaw het 'n lae opinie van die wat probeer om "persoonlike" teorieë oor die Holocaust en/of die Tweede Wêreldoorlog te voorsien as synde die gevolg van 'n tekortkoming, medies of andersins, in Hitler .<ref name=autogenerated1>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship : Problems and Perspectives of Interpretation'', London: Arnold 2000 bl. 72.</ref> In sy 2000 uitgawe van ''The Nazi Dictatorship'' het Kershaw met goedkeuring die minagtende opmerkings wat deur die Duitse geskiedkundige [[Hans-Ulrich Wehler]] in 1980 oor sulke teorieë gemaak is aangehaal. Wehler het geskryf:<blockquote>Hang ons begrip van Nasionaal Sosialistiese beleide regtig af van die vraag of Hitler een testikel gehad het? ... Miskien het die Führer drie gehad, wat dinge moeilik vir hom gemaak het, wie weet? ... Selfs indien hitler beskou kan word as onteenseglik 'n masochis, welke wetenskaplike belang bevorder dit? ... Word die "Finale Oplossing van die Joodse Vraagstuk" derhalwe makliker verstaanbaar of die "verdraaide pad na Auschwitz" die eenrigting-straat van 'n psigopaat in mag?<ref name="autogenerated1" /></blockquote> Kershaw deel Wehler se opinie dat, behalwe vir die probleem dat sulke teorieë oor Hitler se mediese toestand uiters moeilik was om te bewys, hulle die effek gehad het om die fenomeen van Nazi Duitsland as sou alles wat gebeur het min of meer die gevolg gewees het van een gebrekkige individu te personifieer.<ref name="autogenerated1" />
Kershaw se biografie oor Hitler is 'n ondersoek van Hitler se mag; hoe hy dit verkry het en hoe hy dit onderhou het.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bl. xxvi</ref> Hy het opgevolg oor idees wat hy eerste bekendgestel het in 'n 1991 boek oor Hitler, en geargumenteer dat Hitler se leierskap 'n model-voorbeeld is van [[Max Weber]] se teorie van Charismatiese leierskap.<ref name="Snowman pages 18-20" /><ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bl. xiii</ref> Kershaw se 1991 boek ''Hitler: A Profile in Power'' het 'n verandering teweeggebring vir hom synde dat hy wegbeweeg het daarvan om te skryf oor hoe mense Hitler beskou het om self oor Hitler te skryf.<ref name="Snowman pages 18-20" /> In sy twee-volume biografie van Hitler wat in 1998 en 2000 gepubliseer is, het Kershaw gekonstateer, "Wat ek probeer doen het was om Hitler te plaas in die maatskaplike en politiese konteks wat ek alreeds studeer het."<ref name="Snowman pages 18-20" /> Kershaw vind die skets van Hitler in [[Alan Bullock]] se biografie as sou hy 'n "opportunistiese avonturier" gewees het onbevredigend, en [[Joachim Fest]] se tog om vas te stel hoe "groot" Hitler was, sinloos.<ref>Snowman, Daniel "Ian Kershaw" bls. 18–20 from ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001 bls. 19–20</ref> In 'n wye sin, sien Kershaw die Nazi regering as deel van 'n breër krisis wat die Europese samelewing van 1924 tot 1945 aangetas het.<ref name="Europe pages 10-17">"Europe's Second Thirty Years War" bls. 10–17 from ''History Today'', Volume 55, Issue # 9, September 2005</ref> Alhoewel hy verskil het met baie van hul menings (veral Nolte), reflekteer Kershaw se konsep van 'n Tweede [[Dertigjarige Oorlog]] baie ooreenkomste met [[Ernst Nolte]], [[A. J. P. Taylor]] en [[Arno J. Mayer]] wat die konsep van 'n "Dertigjarige Krisis" gepromulgeer het ten einde Europese geskiedenis tussen 1914 en 1945 te verduidelik.<ref name="Europe pages 10-17" />
In die ''funksionalisties versus opsetlikheids'' debat, het Kershaw geargumenteer vir 'n sintese van die twee skole, alhoewel hy neig na die funksionalistiese skool. Ten spyte van menigsverskille, het Kershaw Momsen " 'n goeie persoonlike vriend" en 'n "belangrike verdere stimuli tot my werk op Nazisme" genoem.<ref name="Kershaw 2004" /> Kershaw het in sy twee-volume biografie van Hitler geargumenteer dat Hitler nie 'n beslissende rol in die ontwikkeling van beleide van volksmoord gespeel het nie, maar het ook geargumenteer dat baie van die stappe wat tot die [[Holocaust]] gelei het onderneem was deur beamptes met laer range sonder direkte bevele van Hitler, in die verwagting dat sulke stappe hulle guns sou laat afsteek by die Fuhrer.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. 530–531</ref> {{anchor|Cumulative radicalization}}<!--Target for [[Cumulative radicalization of Nazi Germany]] -->Alhoewel Kershaw nie die radikale anti-semitisme van die Nazi party ontken nie, verkies hy Mommsen se oogpunt as synde sou die Holocaust veroorsaak gewees het deur deur "kumulatiewe radikalisering" van Nazi Duitsland wat veroorsaak is deur die eindelose burokratiese magstryde en 'n draai na verhoogde radikale antisemitisme binne die range van die Nazi elite. Ten spyte van sy agtergrond in die Funksionalistiese historiografie, erken Kershaw dat sy relaas van Hitler in die Tweede Wêreldoorlog baie te danke het aan "opsetlike" geskiedkundiges soos [[Gerhard Weinberg]], [[Hugh Trevor-Roper]], [[Lucy Dawidowicz]] en [[Eberhard Jäckel]].<ref name="Snowman pages 18-20" /> Kershaw aanvaar die prent van Hitler soos geteken deur "opsetlike" geskiedkundiges as 'n fanatiese ideoloog wat obsessief was oor sosiale Darwinisme, die [[Völkisch]] beweging, [[antisemitisme]] (waarin die Joodse mense beskou is as 'n ras wat biologies verskil van die res van die mensdom, eerder as 'n geloof) , militarisme en die oënskynlike behoefte aan ''[[Lebensraum]]''.<ref name="Snowman pages 18-20" /> Kershaw het egter in 'n 1992 essay genaamd "Improvised genocide?", waarin hy naspoor hoe die etniese suiwerings veldtog van ''Gauleiter'' [[Arthur Greiser]] in die [[Reichsgau Wartheland|Warthegau]]<ref>Blykbaar het Kershaw self die woord verkeerd gespel as ''Morgenthau''.</ref> streek, wat geannekseer en bygevoeg is tot Duitsland van [[Pole]] in 1939, gelei het tot 'n veldtog van voksmoord teen 1941, geargumenteer dat die proses inderdaad "geïmproviseerde volksmoord" daargestel het eerder as die vervulling van 'n meesterplan.<ref>"'Improvised genocide?' The Emergence of the 'Final Solution' in the 'Morgenthau" bls. 51–78 from ''Transactions of the Royal Historical Society'', Volume 2, Desember 1992</ref> Kershaw beskou die Holocaust nie as 'n plan nie, soos geargumenteer word deur die "opsetlikes" maar eerder as 'n proses wat veroorsaak is deur die "saamgestelde of kumulatiewe radikalisasie" van die Nazi staat soos geartikuleer deur die funksionalistiese skool. Hy haal die werk van die Amerikaanse geskiedkundige [[Christopher Browning]] aan in sy biografie van Hitler, en argumenteer dat in die tydperk 1939–1941 die frase "Finale Oplossing tot die Joodse Vraagstuk" 'n "territoriale oplossing" was, dat planne soos die ''Nisko-plan'' en ''Madagaskar-plan'' ernstig was en dat die frase "Finale Oplossing" slegs in die tweede helfte van 1941 verwys het na volksmoord.<ref>Kershaw, Ian ''Hitler Nemesis'', New York: W. W. Norton, 2001 bl. 927</ref> Hierdie beskouing van die Holocaust as 'n proses, eerder as 'n plan, is die antitese van die ekstreme opsetlike benadering ten opsigte waarvan voorspraak gemaak is deur [[Lucy Dawidowicz]], wat argumenteer dat Hitler so vroeg as November 1918 besluit het op volksmoord, en dat alles wat hy van daardie punt af gedoen het op die doelwit gerig was.<ref>Kershaw, Ian ''The Nazi Dictatorship'' London: Edward Arnold 2000 bl. 97</ref>
In onlangse jare het Kershaw 'n tesis begin vorm gebaseer op die idee van beide tradisies van Nazi teorie.
== "Werkende na die Führer" konsep ==
Kershaw verskil met Mommsen se "Swak Diktator" tesis: naamlik die idee dat Hitler 'n relatief onbelangrike speler in Nazi Duitsland was. Hy het egter saamgestem met Mommsen se idee dat Hitler nie so 'n belangrike rol in die daaglikse administrasie van die Nazi regering gespeel het nie. Die manier waarop Kershaw hierdie oënskynlike paradoks verduidelik is deur sy "Werkende na die Führer" teorie. Die frase is geneem uit 'n 1934 toespraak deur die Pruisiese staatsamptenaar [[Werner Willikens]]:<ref name=autogenerated3>Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. 529–531</ref>
<blockquote>Elkeen wat die geleentheid het om dit waar te neem, weet dat die Fuhrer nie alles wat hy dadelik of in die nabye toekoms wil onderneem kan dikteer nie. Inteendeel, tot nou toe het elkeen met 'n pos in die nuwe Duitsland die beste gewerk wanneer hy, by wyse van speke, na die Fuhrer toe gewerk het. Baie dikwels en in baie sfere, was dit die geval – ook in voormalige jare – dat individue bloot gewag het om bevele en instruksies. Ongelukkig sal dieselfde waar wees vir die toekoms; maar dit is eintlik die plig van almal om te probeer werk na die Fuhrer langs die weë wat hy verkies. Enigeen wat foute maak sal dit gou genoeg besef. Maar enigeen wat werklik na die Fuhrer werk op sy verkose weë en ter realisasie van sy doelwit, sal sekerlik beide nou en in die toekoms eendag die fynste beloning ontvang in die vorm van die onverwagse wetlike bevestiging van sy werk.<ref>Werner Willikens quoted in Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer.'Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship."—''Contemporary European History'' (1993): 103–118.</ref></blockquote>
Kershaw het geargumenteer dat beide die beamptes en amptenare van die Duitse staat en Party-burokrasie in Nazi Duitsland gewoonlik die inisiatief geneem het in die daarstelling van beleid om Hitler se waargenome wense te bewerkstellig, of alternatiewelik gepoog het om Hitler se vae en onduidelik-gefraseerde wense in beleid te laat vervat.<ref name="autogenerated3" /> Alhoewel Kershaw in samestemming is dat Hitler beskik het oor die magte wat die "Meester van die Derde Ryk" tesis sou voorstel; waarvoor voorspraak gemaak is deur Norman Rich en [[Karl Dietrich Bracher]]; het hy ook geargumenteer dat Hitler 'n "lui diktator" was; 'n onverskillige en ongeërgde diktator wat nie werklik belang gestel het of baie betrokke geraak het in die daaglikse bestuur van Nazi Duitsland nie.<ref name="autogenerated4">Kershaw, Ian ''Hitler 1889–1936 Hubris'', W. W. Norton, New York, 1998 bls. 531–533</ref> Die enigste uitsonderings hierop was die areas van buitelandse beleid en militêre besluite, beide areas waarin Hitler hom in groter wordende mate begeef het vanaf die laat 1930's.<ref name="autogenerated4" />
In 'n 1993 essay "Working Towards the Führer", het Kershaw geargumenteer dat die Duitse en Sowjet diktatorskappe meer verskille as ooreenkomste gehad het.<ref name="Kershaw pages 231-252" /> Kershaw het geargumenteer dat Hitler 'n baie on-burokratiese leier was vir wie papierwerk, in ooglopende kontras tot [[Joseph Stalin|Stalin]], met afgryse gevul het.<ref name="Kershaw pages 231-252" /> Op soortgelyke wyse, het Kershaw geargumenteer dat Stalin baie betrokke was in die bestuur van die [[Sowjetunie]] in kontras tot Hitler; wie se betrokkenheid m.b.t. daaglikse besluitneming ongereeld, wispelturig en seldsaam was.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bls. 235–236</ref> Kershaw het geargumenteer dat die Sowjet regime, ten spyte van al hul uiterste brutaliteit en uiterste genadelose meedoënloosheid, basies rasioneel opgetree het in hul doelwit na die soeke na 'n beleid om 'n agterplaatse land te moderniseer, en het dit nie ooreengestem met die ''saamgestelde of kumulatiewe radikalisasie'' na meerwordende irrasionele doelwitte wat Kershaw sien as karakteristiek van Duitsland, nie.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, [[Londen]]: Blackwill, 1999 bl. 240</ref> In Kershaw se opinie, stem Stalin se mag ooreen met [[Max Weber]] se kategorie van burokratiese gesag, in teenstelling met Hitler se mag wat ooreenstem met Weber se kategorie van charismatiese gesag.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, [[Londen]]: Blackwill, 1999 bl. 243</ref> In Kershaw se opinie, was die verklaring vir wat in Duitsland na 1933 gebeur het, die daarstelling van Hitler se charismatiese gesag, geplaas op die ''"gelegaliseer-rasionele gesag''" owerheidsisteem wat voor 1933 bestaan het, en wat gelei het tot 'n stapsgewyse of geleidelik afbreek van enige sisteem van geordende gesag in Duitsland.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 244</ref> Kershaw argumenteer dat die Duitse staat teen 1938 gereduseer was tot 'n hopelose, polikratiese warboel van mededingende agentskappe wat almal met mekaar kompeteer het om Hitler se guns te wen, wat teen daardie stadium die enigste bron van politiese legitimiteit geword het.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 245</ref> Kershaw beskou hierdie mededinging as sou dit die "saamgestelde radikalisasie" van Duitsland veroorsaak het, en argumenteer dat alhoewel Hitler altyd ten gunste van die meer radikale oplossing tot enige probleem was, dit Duitse beamptes was wat, in hul pogings om die Führer se guns te wen, op hul inisiatief verhoogde "radikale" oplossing tot klaarblyklike probleme soos die "Joodse Vraagstuk" geneem het, in teenstelling daarmee om beveel te word deur Hitler om so te doen.<ref name="ReferenceA">Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 246</ref> Hierin stem Kershaw grootliks met Mommsen se siening van Hitler as 'n ver en afgeleë leier wat in baie opsigte verhewe bo sy eie sisteem staan, en wie se charisma en idees die algemene toon van die politiek sou stel, saam.<ref name="ReferenceA" /> As 'n voorbeeld van hoe Hitler se mag in praktyk gefunksioneer het , het Kershaw Hitler se voorskrif of riglyn aan die ''Gauleiters'' [[Albert Forster]] en [[Arthur Greiser]], om die deel van noord-wes Pole wat gegrens het aan Duitsland in 1939 binne die volgende tien jaar te "verduits", met sy belofte dat "geen vrae sal gevra word nie" oor hoe dit gedoen sou word nie, gebruik.<ref name="ReferenceB">Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" bls. 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwill, 1999 bl. 248</ref><ref name="Rees, Laurence The Nazis pages 141-142">Rees, Laurence The Nazis: A Warning From History, New York: New Press, 1997 bls. 141–142</ref> Soos Kershaw opmerk, het die totaal verskillende maniere waarop Forster en Greiser te werk gegaan het om hul ''Gaue'' te ''"verduits"''; met Forster wat bloot die plaaslike Poolse bevolking in sy ''Gaue'' vorms laat teken het wat konstateer dat hulle "Duitse bloed" het, en Greiser wat 'n program van meedoënlose en geweldadige etniese suiwering van Pole in sy ''Gaue'' uitgevoer het, beide getoon hoe Hitler gebeure laat ontstaan het, en hoe sy ''Gauleiters'' totaal verskillende beleide kon uitvoer ter najaging van wat hulle geglo het Hitler se wense was.<ref name="ReferenceB" /><ref name="Rees, Laurence The Nazis pages 141-142" /> In Kershaw se opinie het Hitler se visie van 'n rasgesuiwerde ''Volksgemeinschaft'' die stukrag aan Duitse beamptes voorsien om verhoogde uiterste maatreëls van stapel te stuur om Hitler se goedkeuring weg te dra, wat geëindig het in die Shoah of Holocaust.<ref>Kershaw, Ian "'Working Towards the Führer' Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship" pp. 231–252 from ''The Third Reich'' edited by Christian Leitz, London: Blackwill, 1999 pp. 246–247</ref>
Die Israelse historikus [[Otto Dov Kulka]] het die konsep van "werkende na die Führer" geprys as die beste manier om 'n duidelike begrip te vorm van hoe die Holocaust plaasgevind het, met die kombinasie van die beste karakteristieke, en die vermyding van die swakhede, van beide die "funksionalistiese" en "opsetlike" metodes.<ref name="Kulka 2000">{{cite web
| last = Kulka
| first = Otto Dov
| authorlink = Otto Dov Kulka
| title = The Role of Hitler in the 'Final Solution',
| publisher = Yad Vashem
|date=February 2000| url = http://www1.yadvashem.org/about_HOLocaust/studies/vol33/abs_Otto_Dov_Kulka.html}}</ref>
Die Duitsland van die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty is derhalwe vir Kershaw beide 'n [[autocracy|monokrasie]] (een heerser) en [[polycracy|polikrasie]] (baie heers). Hitler het absolute mag behou, maar het dikwels verkies om nie gebruik daarvan te maak nie; die wederstrewige faksies van die Nazi staat het mekaar beveg en gepoog om Hitler se vae-bewoorde wense en onduidelike bevele uit te voer, "Werkende na die Führer".
== Eerbewyse en lidmaatskap ==
* Genoot van die Britse Akademie
* Orde van Verdienstelikheid van die Federale Republiek van Duitsland, 1994<ref>{{cite news |last=Livingstone |first=Helen |title=70. Geburtstag des Historikers – Ian Kershaw bleibt bei Europas Zukunft skeptisch |newspaper=[[Stern (magazine)|Stern]] |date=29 April 2013 |url=http://www.stern.de/panorama/gesellschaft/70--geburtstag-des-historikers-ian-kershaw-bleibt-bei-europas-zukunft-skeptisch-3207226.html |access-date=8 Maart 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306113103/https://www.stern.de/panorama/gesellschaft/70--geburtstag-des-historikers-ian-kershaw-bleibt-bei-europas-zukunft-skeptisch-3207226.html |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* Wenner van die [[Wolfson geskiedenisprys]], 2000, vir ''Hitler, 1936–1945: Nemesis (Allen Lane)''
* Medewenner van die Britse Akademie Boekprys, 2001<ref>{{cite web |url=http://www.britac.ac.uk/bookprize/result01.html |title=British Academy: The British Academy Book Prize – Result of the 2001 Competition |publisher=Britac.ac.uk |access-date=4 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620020354/http://www.britac.ac.uk/bookprize/result01.html |archive-date=20 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
* Genoot van die Koninklike Historiese Genootskap
* Lid van die Historiese Assosiasie
* Genoot van die [[Wissenschaftskolleg zu Berlin]]<ref>{{cite web |url=http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |title=Professor Sir Ian Kershaw, B.A. (Liv.), D.Phil. (Oxon.), F.B.A. |access-date=21 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526100406/http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |archive-date=26 Mei 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
* 2002, Aangestel as ''Knight Bachelor'' in die 2002 Verjaarsdag eerbewyse vir dienste aan Geskiedenis<ref>{{London Gazette |issue=56595 |date=15 Junie 2002 |page=1 |supp=y}}</ref>
* In 2004 was 'n versameling van Festschrift skolastiese essays ter ere van Ian Kershaw gepubliseer.<ref>"Working Towards the Fuhrer: Essays in Honour of Sir Ian Kershaw", edited Anthony McElligott, Tim Kirk, Manchester University Press, 2004, {{ISBN|0-7190-6732-4}}</ref>
* 2005, Elizabeth Longford-prys vir Historiese Biografie vir ''Making Friends with Hitler: Lord Londonderry, the Nazis and the Road to War''
== Werke ==
* '' Bolton Priory Rentals and Ministers; Accounts, 1473–1539'' (red.) (Leeds, 1969)
* ''Bolton Priory. The Economy of a Northern Monastery'' (Oxford, 1973)
* "The Persecution of the Jews and German Popular Opinion in the Third Reich" bls. 261–289 van ''Yearbook of the [[Leo Baeck Instituut]]'', Volume 26, 1981
* ''Popular Opinion and Political Dissent in the Third Reich. Bavaria, 1933–45'' (Oxford, 1983, hersien in 2002), {{ISBN|0-19-821922-9}}
* ''The Nazi Dictatorship. Problems and Perspectives of Interpretation'' (Londen, 1985, 4de uitgawe., 2000), {{ISBN|0-340-76028-1}}
* ''The 'Hitler Myth'. Image and Reality in the Third Reich'' (Oxford, 1987, hersien in 2001), {{ISBN|0-19-280206-2}}
* ''Weimar. Why did German Democracy Fail?'' (ed.) (Londen, 1990), {{ISBN|0-312-04470-4}}
* ''Hitler: A Profile in Power'' (London, 1991, hersien in 2001)
* "'Improvised genocide?' The Emergence of the 'Final Solution' in the 'Wargenthau" bls. 51–78 van ''[[Transactions of the Royal Historical Society]]'', Volume 2, Desember 1992
* "Working Towards the Führer: Reflections on the Nature of the Hitler Dictatorship", bls. 103–118 van ''[[Contemporary European History]]'', Volume 2, Issue #2, 1993; herdruk op bladsye 231–252 van ''The Third Reich'' geredigeer deur Christian Leitz, Londen: Blackwell, 1999, {{ISBN|0-631-20700-7}}
* ''Stalinism and Nazism: Dictatorships in Comparison'' (red. met [[Moshe Lewin]]) (Cambridge, 1997), {{ISBN|0-521-56521-9}}
* ''Hitler 1889–1936: Hubris'' (Londen, 1998), {{ISBN|0-393-32035-9}}
* ''Hitler 1936–1945: Nemesis'' (Londen, 2000), {{ISBN|0-393-32252-1}}
* ''The Bolton Priory Compotus 1286–1325'' (geredigeer saam met David M. Smith) (Londen, 2001)
* ''Making Friends with Hitler: Lord Londonderry and the British Road to War'' (Londen, 2004), {{ISBN|0-7139-9717-6}}
* "Europe's Second Thirty Years War" bls. 10–17 van ''[[History Today]]'', Volume 55, Uitgawe # 9, September 2005
* ''Death in the Bunker'' (Penguin Books, 2005), {{ISBN|978-0141022314}}
* ''Fateful Choices: Ten Decisions That Changed the World, 1940–1941'' (Londen, 2007), {{ISBN|1-59420-123-4}}
* ''Hitler, the Germans and the Final Solution'' (Yale, 2008), {{ISBN|0-300-12427-9}}
* ''Hitler'' (een-volume verkorting van ''Hitler 1889–1936'' en ''Hitler 1936–1945''; Londen, 2008), {{ISBN|1-84614-069-2}}
* ''Luck of the Devil The Story of Operation Valkyrie'' (Londen: Penguin Books, 2009), {{ISBN|0-14-104006-8}}
* ''[[The End: Hitler's Germany 1944–45]]'' (Allen Lane, 2011), {{ISBN|0-7139-9716-8}}
* ''To Hell and Back: Europe, 1914–1949'' (Allen Lane, 2015), {{ISBN|978-0713990898}}
* ''Roller-Coaster: Europe, 1950–2017'' (Allen Lane, 2018), {{ISBN|978-0241187166}}; Die Amerikaanse uitgawe is getiteld ''The Global Age: Europe, 1950–2017'', e-Boek {{ISBN|9780735223998}}.
== Verwysings ==
{{Verwysings|30em}}
'''Bibliografie'''
* Kershaw, Ian ''Working Towards the Führer: Essays in Honour of Sir Ian Kershaw'', geredigeer deur Anthony McElligott en Tim Kirk, Manchester University Press, 2003, {{ISBN|0-7190-6732-4}}.
* {{cite news |first=Ian |last=Kershaw
|title=The writing life: sometimes history just depends on that next cup of coffee
|url= |work=[[The Washington Post]] Book World
|page=11
|date=19 October 2008
}}
* [[John Lukacs|Lukacs, John]] ''The Hitler of History'', New York : Vintage Books, 1998, 1997, {{ISBN|0-375-70113-3}}.
* [[Michael Marrus|Marrus, Michael]] ''The Holocaust in History'', Toronto: Lester & Orpen Dennys, 1987, {{ISBN|0-88619-155-6}}.
* Pozzi, Enrico. "Può suicidarsi una nazione? Ian Kershaw sugli ultimi 10 mesi della Germania nazista" (uitgebreide hersiening van ''The End''), ''Il Corpo'', Januarie 2012, [http://www.ilcorpo.com/ilcorpo/rivista-in-progress/puo-suicidarsi-una-nazione-ian-kershaw-sugli-ultimi-10-mesi-della-germania-nazista/]
* Snowman, Daniel "Ian Kershaw" bls. 18–20 van ''History Today'' Volume 51, Issue 7, July 2001.
== Eksterne skakels ==
'''Op Kershaw'''
* {{cite web|url=http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |title=Ian Kershaw's website at the University of Sheffield |accessdate=2008-04-21|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070211064417/http://www.shef.ac.uk/history/staff/ian_kershaw.html |archivedate=11 February 2007 |df=dmy }}
* [http://www.newstatesman.com/200010020044 The Road to Destruction, Richard Gott on ''Hitler: Nemesis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120210162555/http://www.newstatesman.com/200010020044 |date=10 Februarie 2012 }}
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2045979.stm Sir Ian Kershaw: Dissecting Hitler]
* [http://fcit.usf.edu/Holocaust/resource/REVIEWS/Kershaw.HTM Review of Hitler, 1889–1936: Hubris]
* [http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2102-1295442,00.html Review of Making Friends With Hitler Lord Londonderry and Britain's Road to War]
* {{cite news|author=Avner Shapira|date=27 January 2009|url=http://www.haaretz.com/life/arts-leisure/the-germans-are-coming-1.268958|title=The Germans Are Coming|newspaper=[[Haaretz]]}}
* [http://www.h-net.org/~diplo/essays/PDF/Weinberg-Kershaw.pdf Review of Fateful Choices] by [[Gerhard Weinberg]]
'''Onderhoude met Kershaw'''
* [https://web.archive.org/web/20120213021228/http://www.penguin.co.uk/nf/Author/AuthorPage/0,,0_1000045443,00.html?sym=QUE Interview with Ian Kershaw on the Penguin website]
* [https://www.theguardian.com/education/2007/jun/05/highereducationprofile.academicexperts Interview with Ian Kershaw]
* [http://www.history.ac.uk/makinghistory/resources/interviews/Kershaw_Ian.html Interview with Kershaw]
* [http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html Interview with Ian Kershaw] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120222050848/http://www.eurozine.com/articles/2002-10-24-roman-en.html |date=2012-02-22 }}
'''Deur Kershaw'''
* [http://hsozkult.geschichte.hu-berlin.de/forum/type=diskussionen&id=418 Beware the Moral High Ground]
* [http://www.nysun.com/arts/timothy-rybacks-hitlers-private-library/86436/ Review of Hitler's Library]
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Kershaw, Ian}}
[[Kategorie:Britse akademici]]
[[Kategorie:Britse geskiedkundiges]]
[[Kategorie:Geboortes in 1943]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
j0j9re4tauqlv18ii19npb1u46pd7og
Geslagsregister vanaf Adam tot Jesus
0
264709
2909199
2907528
2026-06-04T07:26:59Z
Jcb
223
2909199
wikitext
text/x-wiki
{{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie|datum=15 Oktober 2019}}
Die werkswyse is as volg: Die vader word eers gewys en waar die moeder bekend is verskyn haar naam in hakkies en dan volg die seun. Waar moontlik word in voetnotas verwysings en ander besonderhede verskaf.
Adam<ref>Gen. 1:26 en Gen. 2:7.</ref> (Eva) - Set<ref>Gen. 2:18 en Gen. 2:21-24.</ref> - Enos<ref>Gen. 5.6.</ref> - Kenan<ref>Gen. 5:9.</ref> - Mahalel<ref>Gen. 5:12.</ref> - Jered<ref>Gen. 5:15.</ref> - Henog<ref>Gen. 5:18. Henog het nie gesterf nie, maar is lewendig die hemel ingeneem.</ref> - Metusalag<ref>Gen. 5:21.</ref> - Lameg<ref>Gen. 5:25.</ref> - Noag<ref>Gen. 5:28. Noag het ark gebou en het die oorstroming oorleef met sy vou 3 seuns en 3 skoondogters.</ref> - Sem<ref>Gen. 5:32. Sem was gebore voor die vloed.</ref> - Arpaksad<ref>Gen. 11:10.</ref> - Selag<ref>Gen. 11:12.</ref> - Heber<ref>Gen. 11:14.</ref> - Peleg<ref>Gen. 11:16.</ref> - Reu<ref name="gen1118">Gen. 11:18.</ref> - Serug<ref name="gen1118" /> - Nahor (Milka)<ref>Gen. 11:22.</ref> - Tera<ref>Gen. 11:24.</ref> - Abraham (Sarai)<ref>Gen. 11:26.</ref> - Isak (Rebekka)<ref>Gen. 21:2. </ref> - Jacob (Lea)<ref>Gen. 25:26.</ref> - Juda (Tamar)<ref>Gen. 29:35. Vir die geskienis van Juda en Tamar sien Gen.38. Tamar was Juda se skoondogter.</ref> - Peres<ref>Gen.38:39.</ref> - Gesron<ref>1 Kron. 2:6.</ref> - Ram<ref>1 Kron. 2:9.</ref> - Amminadab<ref>1 Kron. 2:10.</ref> - Nagson<ref>1 Kron. 2:10.</ref> - Salmon<ref>1 Kron. 2:11.</ref> - Boas (Rut)<ref>1 Kron. 2:11. Sien ook die Boek Rut.</ref> - Obed<ref>1 Kron. 2:12.</ref> - Isai<ref>1 Kron. 2.12.</ref> - Koning Dawid (Batseba)<ref>1 Sam.16:12 tot 1 Kon. 2:11 en 1 Kron. 11 tot 2 Kron. 29.</ref> - Koning Salomo (Naama)<ref>1 Kon. 1:1 tot 11:42 en 1 Kron. 29.20 tot 2 Kron. 10:30.</ref> - Koning Rehabeam (Maaka)<ref>1 Kon. 121 tot 1 Kon. 14:31 en 2 Kron. 10.1 tot 2 Kron. 12:16. Israel en Juda skeur in 2 en die geslagsregister loop verder net deur Juda. Maaka was 'n dogter van Absolom. 2 Kron. 13:2 se Abia se ma was Miga, 'n dogter van Uriel.Maar sien ook voetnotax38.</ref> - Koning Abia<ref>1 Kon. 15:1 tot 1 Kon. 15:8 en 2 Kron.13:1 tot 2 Kron. 14:1.</ref> - Koning Asa (Asuba)<ref>1 Kon. 15:9 tot 1 Kon. 15.24 en 2 Kron. 14:2 tot 2 Kron. 16:14. Asa het later sy ouma, Maaka, afgesit as koningsmoeder omdat sy 'n Asjera beeld laat maak het. Koning Asa se Ma was Asuba 'n dogter van silgie. Sien ook voetnota 36.</ref> - Koning Josafat<ref>1 Kon. 22.41 tot 1 Kon. 22:51 en 2 Kron. 17:1 tot 2 Kron. 2:11.</ref> - Koning Joram (Atalia)<ref>2 Kon. 8:16 tot 2 Kon. 8:24 en 2 Kron. 21:2 tot 2 Kron.21:20.</ref> - Koning Ahasia (Sibja)<ref>2 Kon. 8:25 tot 2 Kon. 10:36 en 2 Kron. 22.1 tot 2 Kron. 22:10. Toe sy ma Atalia hoor haar seun is dood, het sy begin om die hele koningsgeslag uit te roei. Jehoseba, dogter van koning Joram en suster van Ahasia, het egter vir Joas, 'n seun van Ahasia en sy oppaster vir 6 jaar weggesteek. Vir hierdie 6 jaar het Atalia Juda regeer.</ref> - Koning Joas (Jehoaddan)<ref>2 Kon. 11:4 tot 2 Kon. 12:21 en 2 Kron. 22:10 tot 2 Kron. 24:27. Joas se ma was Sibja uit Berseba.</ref> - Koning Amasia (Jekolja)<ref>2 Kon. 14:1 tot 2 Kon. 14:22 en 2 Kron. 25:1 tot 2 Kron. 25:28. Koning Amasia se ma was Jehoaddan uit Jjerusalem.</ref> - Koning Ussia (Jerusa)<ref>2 Kon. 15:1-7 en 2 Kron. 26:1-23. In konings word hy Asarja genoem. Sy ma was Jekolja uit Jerusalem.</ref> - Koning Jotam<ref>2 Kon. 15.32-38 en 2 Kron. 27:1-9. Sy ma was Jerusa uit Jerusalem.</ref> - Koning Agas (Abi)<ref>2 Kon. 16:1-20 en 2 Kron. 28:1-27. </ref> - Koning Hiskia<ref>2 Kon. 18.1 tot 2 Kon. 21:21 en 2 Kron. 29:1 tot 2 Kron. 32:33. Hy het om sy watervoorraad teen invallers te beskerm, die water vanaf die Gihonfontein meer as 650M deur 'n tonnel herlei deur rotse. Sy ma was Abi, 'n dogter van Sagaria.</ref> - Koning Manasse<ref>2 Kon. 21:1-18 en 2 Kron. 33:1-20.</ref> - Koning Amon<ref>2 Kon. 21:19-26 en 2 Kron. 33:21-25.</ref> - Koning Josia<ref>2 Kon. 22:1 tot 2 Kon. 23:30 en 2 Kron. 34:1 tot 2 Kron. 35:27. Hy was 8 agt jaar oud toe hy koning geword en naas konings Dawid en Salomo, was hy die beste koning wat Juda nog gehad het.</ref> - Koning Joahas<ref>2 Kon. 23:30-33 en 2 Kron. 36:1-4.bDie koning van Egipte het hom afgesit en Joahas se broer Eljakim koning gemaak.</ref> - Koning Koning Eljakim of Jojakim<ref>Sien voenota 52. Eljakim se naam is verander na Jojakim.</ref> - Koning Jojagin<ref>2 Kon. 24:8-17 en 2 Kron. 36:9-10. Nebukatnesar het hom en baie van Juda se mense verban na Babel.</ref> - Koning Sedekia<ref>2 Kon. 24:18 tot 2 Kon. 25:21 en 2 Kron. 36.11-21. Koning Nebukatnesar het hom en nog 'n klomp Judeers verban na babel.</ref> - Sealtiel<ref>Hy is in Babel gebore.</ref> - Serubbabel<ref>Esra 2:2 en Matt. 1:13. Ek is ook in Babel gebore. Toe die Persiers Babel oorneem, het Kores hom met 'n aantal Judeers teruggestuur Jerusalem toe.</ref> - Abihud<ref>Matt. 1:13.</ref> - Eljakim<ref>Matt. 1:13.</ref> - Asor<ref>Matt. 1:13.</ref> - Sadok<ref>Matt. 1:14.</ref> - Agim<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elihud<ref>Matt. 1:14.</ref> - Elasar<ref>Matt 1:15.</ref> - Mattan<ref>Matt. 1:15.</ref> - Jakob<ref>Matt. 1:15.</ref> - Josef (Maria)<ref>Sien die Evangelies.</ref> - '''Jesus.'''
== Sien ook ==
# Die verhaal van Israel se geskiedenis in die Bybelse tyd
# Bybelse gids - Genesis
# Bybelse Gids - Eksodus tot Deuteronomium
# Bybelse gids - Josua
# Bybelse gids - Rigters
== Bronne ==
Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap in SA<references group="Bybel" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
07i1y8yftsk2qv98kyhej4ngysr8sfq
Diem (kriptogeldeenheid)
0
265993
2909228
2900915
2026-06-04T09:24:35Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909228
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Diem logo.svg|duimnael|Diem se logo]]
'''Diem''' (voorheen bekend as '''Libra''') was 'n toestemming [[blokketting]] [[Kriptogeld|digitale geldeenheid]] wat voorgestel was deur die Amerikaanse sosialemediakonglomeraat [[Facebook]].<ref name="bloomberg">{{Webaanhaling|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-16/bitcoin-drops-below-10-000-again-as-congress-scrutinizes-libra?srnd=premium|titel=Bitcoin Drops Below $10,000 Again as Congress Scrutinizes Libra|werk=Bloomberg.com|toegangsdatum=16 Julie 2019|outeur=Joanna Ossinger|datum=16 Julie 2019}}</ref> Die projek, geldeenheid en transaksies sou bestuur word en oorgelaat word aan die Libra Association, 'n lidmaatskapsorganisasie gestig deur Facebook se filiaal Calibra en 27 ander vanuit die betaling, [[tegnologie]], [[telekommunikasie]], aanlynmark, [[waagkapitaal]] en nie-winsorganisasies, velde.
Die [[geldeenheid]] en die netwerk bestaan nie, en slegs eenvoudige eksperimentele [[kode]] is vrygestel. Die bekendstelling van Libra was beplan om in 2020 te wees.<ref name="engadget"/> Die projek het kritiek van regeringsreguleerders in die [[Europese Unie]] (EU), die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], ander lande en onder die algemene publiek oor monetêre soewereiniteit, finansiële stabiliteit, privaatheid en antitrustkwessies ontlok, wat uiteindelik gehelp het om die projek te beëindig.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/technology-60156682 |publisher=BBC |title=Facebook-funded cryptocurrency Diem winds down |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215161912/https://www.bbc.com/news/technology-60156682 |access-date=14 Maart 2022 |archive-date=15 Februarie 2022 |date=1 Februarie 2022 |url-status=live}}</ref> Die Diem-vereniging (oorspronklik die Libra-vereniging) het in Januarie 2022 gesluit en die projek aan Silvergate Bank verkoop. Silvergate het hul Diem-belegging in Januarie 2023 afgeskryf.<ref>{{cite news | url=https://www.wsj.com/articles/facebooks-cryptocurrency-venture-to-wind-down-sell-assets-11643248799 | title=WSJ News Exclusive | Facebook's Cryptocurrency Venture to Wind Down, Sell Assets | newspaper=Wall Street Journal | date=27 Januarie 2022 | last1=Rudegeair | first1=Peter | last2=Hoffman | first2=Liz }}</ref><ref name="seekingalpha.com">{{cite web | url=https://seekingalpha.com/news/3922273-silvergate-cutting-headcount-40-takes-196m-impairment-charge | title=Silvergate stock drops 40% after withdrawals spark cost cuts (NYSE:SI) | Seeking Alpha | date=January 5, 2023 }}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-64176446 | title=US bank Silvergate hit with $8bn in crypto withdrawals | work=BBC News | date=6 Januarie, 2023 }}</ref>
== Geskiedenis ==
Facebook se adjunkpresident, David A. Marcus, het in Mei 2018 van Facebook Messenger na 'n nuwe blokketting-afdeling verskuif.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2018/5/8/17332894/facebook-blockchain-group-employee-reshuffle-restructure-david-marcus-kevin-weil |title=Facebook is creating a mysterious blockchain division |last=Liao |first=Shannon |date=8 Mei 2018 |website=The Verge |access-date=21 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621204836/https://www.theverge.com/2018/5/8/17332894/facebook-blockchain-group-employee-reshuffle-restructure-david-marcus-kevin-weil |archive-date=21 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste berigte van Facebook wat 'n kriptogeldeenheid beplan, met Marcus in beheer, het 'n paar dae later verskyn.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2018/5/11/17344318/facebook-cryptocurrency-token-blockchain-report-david-marcus |title=Facebook reportedly plans to launch its own cryptocurrency |last=Gartenberg |first=Chaim |date=11 Mei 2018 |website=The Verge |access-date=21 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903025128/https://www.theverge.com/2018/5/11/17344318/facebook-cryptocurrency-token-blockchain-report-david-marcus |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen Februarie 2019 was daar meer as 50 ingenieurs wat aan die projek werk.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/02/28/technology/cryptocurrency-facebook-telegram.html |title=Facebook and Telegram Are Hoping to Succeed Where Bitcoin Failed |last=Popper |first=Nathaniel |date=28 Februarie 2019 |work=The New York Times |access-date=21 Junie 2019 |last2=Isaac |first2=Mike |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513111204/https://www.nytimes.com/2019/02/28/technology/cryptocurrency-facebook-telegram.html |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Bevestiging dat Facebook werk aan 'n kriptogeldeenheid het eers in Mei 2019 verskyn. Op daardie staduim was dit bekend as "GlobalCoin" of "Facebook Coin".<ref>[https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3351630 Social Media Monopolies and Cryptocurrencies: Facebook's Proposed Coin.] Cybersecurity, Privacy, & Networks eJournal. Social Science Research Network. (SSRN). Accessed June 19 2019.</ref>
Libra is formeel aangekondig op [[18 Junie]] [[2019]].<ref name="nytimes20190618">{{cite news |last1=Isaac |first1=Mike |last2=Popper |first2=Nathaniel |title=Facebook Plans Global Financial System Based on Cryptocurrency |url=https://www.nytimes.com/2019/06/18/technology/facebook-cryptocurrency-libra.html?action=click&module=Top%20Stories&pgtype=Homepage |accessdate=18 June 2019 |publisher=[[The New York Times]] |date=18 June 2019}}</ref><ref name="techcrunch">{{cite news |last1=Constine |first1=Josh |title=Facebook announces Libra cryptocurrency: All you need to know |url=https://techcrunch.com/2019/06/18/facebook-libra/ |access-date=19 Junie 2019 |publisher=TechCrunch |date=18 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504030550/https://techcrunch.com/2019/06/18/facebook-libra/ |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
'n Eerste weergawe sou na verwagting in 2020 vrygestel word.<ref name= name-"npr20190618">{{cite web |url=https://www.npr.org/2019/06/18/733701971/facebook-unveils-libra-cryptocurrency-sets-launch-for-2020 |title=Facebook Unveils Libra Cryptocurrency, Sets Launch For 2020 |website=NPR.org |access-date=19 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505222833/https://www.npr.org/2019/06/18/733701971/facebook-unveils-libra-cryptocurrency-sets-launch-for-2020 |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Geldeenheid ==
Die plan was dat die Librabewys (''token'') ondersteun word deur finansiële bates soos 'n mandjie geldeenhede,<ref>{{cite news|newspaper =Financial Times |date=Junie 18, 2019|title=Facebook's Libra currency draws instant response from regulators |authors=Caroline Binham, Chris Giles, and David Keohane |url=https://www.ft.com/content/5535fb3a-91ea-11e9-b7ea-60e35ef678d2}}</ref> en Amerikaanse tesourie-effekte in 'n poging om onbestendigheid te vermy. Facebook het aangekondig dat elkeen van die vennote 'n aanvanklike VSA $ 10 miljoen sal inspuit, dus Libra het volle bate steun op die dag wat dit geloods word.<ref name=Fortune2019-06-18B>{{cite news
|url = http://fortune.com/2019/06/17/facebook-project-libra-cryptocurrency-fb-coin/
|title = Facebook Announces Project Libra, Its Wildly Ambitious Plan to Bring Cryptocurrency to the Masses
|work = Fortune magazine
|author = Jeff John Roberts
|date = 2019-06-18
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20190619143203/http://fortune.com/2019/06/17/facebook-project-libra-cryptocurrency-fb-coin/
|archivedate = 2019-06-19
|accessdate = 2019-06-19
|url-status = dead
|quote = Die Libra-blokketting – soos ander blokkettings – sal 'n peutervaste rekord van transaksies op die netwerk verskaf. Maar, anders as Bitcoin en ander openbare blokkettings, sal slegs gemagtigde liggame – in hierdie geval, stigtingslede – toegelaat word om 'n nodus te bedryf.
}}</ref>
Libra-diensvennote, binne die Libra Association, sal nuwe Libra-geldeenhede op grond van die vraag skep.<ref name=Fortune2019-06-18C>{{cite news
|url = http://fortune.com/2019/06/17/facebook-cryptocurrency-libra-privacy/
|title = Facebook Cryptocurrency: Calibra’s Privacy Implications
|work = Fortune magazine
|author = Robert Hackett
|date = 2019-06-18
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20190619153745/http://fortune.com/2019/06/17/facebook-cryptocurrency-libra-privacy/
|archivedate = 2019-06-19
|accessdate = 2019-06-19
|url-status = dead
|quote = Mense wat Calibra gebruik, sal natuurlik Facebook se interne brandmure en sekuriteitsmaatreëls moet vertrou. En daar is baie data hier waartoe hackers en snuffelaars dalk toegang wil hê. Om te voldoen aan standaard "ken-jou-kliënt"- en "anti-geldwassery"-wette, sal Calibra mense se identiteite deur 'n deeglike proses moet verifieer, deur regeringsuitgereikte ID's en ander persoonlike besonderhede en dokumentasie in te samel. Dit sal Calibra se plig wees om hierdie data vertroulik en veilig te hou.
}}</ref> Libra-geldeenhede sou afgetree word sodra hulle vir konvensionele geldeenheid geruil word.
Aanvanklike versoening van transaksies sou by elke diensvennoot uitgevoer word, en die blokketting se verspreide [[grootboek]] sou gebruik word vir versoening tussen diensvennote.<ref name="Fortune2019-06-18C" /> Die bedoeling is om te voorkom dat almal, behalwe lede van die Libra Association, probeer om data uit die verspreide grootboek te versamel en te ontleed.
In teenstelling met kriptogeld soos [[bitcoin]] wat toestemminglose blokkettings gebruik, sou Libra nie gedesentraliseer wees nie, en vertroue in die Libra Association sou dien as 'n ''de facto'' sentrale bank.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2019/6/18/18683867/facebook-cryptocurrency-libra-calibra-trust-banking |title=Facebook’s cryptocurrency has a trust problem |first=Russell |last=Brandom |date=Junie 18, 2019 |website=The Verge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019213648/https://www.theverge.com/2019/6/18/18683867/facebook-cryptocurrency-libra-calibra-trust-banking |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Implementering ==
=== Blokkettingkonsensus ===
Libra sou nie staatmaak op die skep van eenhede deur dit te myn nie soos met [[bitcoin]] nie.<ref name="BBC">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/technology-48667525 |title=Why Facebook wants to be money's future |first=Rory |last=Cellan-Jones |date=Junie 18, 2019 |website=[[BBC News]]<!-- |via=www.bbc.co.uk--> |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307011823/https://www.bbc.com/news/technology-48667525 |archive-date=7 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Slegs lede van die Libra Association sou transaksies met die toestemming van die blokketting kon verwerk.
Libra het gehoop om binne vyf jaar oor te skakel na 'n toestemmingsvrye bewys-van-aandeel (''proof of stake'') stelsel.<ref name="techcrunch"/> Alhoewel hul eie materiaal erken dat daar op daardie staduim "...geen oplossing bestaan wat dit op die skaal, stabiliteit en sekuriteit kan lewer as wat nodig is om miljarde mense en transaksies oor die wêreld deur 'n toestemminglose netwerk te ondersteun nie."<ref>{{cite web |url=https://libra.org/en-US/white-paper/ |title=Libra White Paper | Blockchain, Association, Reserve |website=Libra.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516050147/https://libra.org/en-US/white-paper/ |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=elaineou/>
=== Sagteware ===
Libra se bronkode is in Rust geskryf en gepubliseer as oop bron onder die Apache Lisensie met die bekendstelling op 18 Junie 2019.
Elaine Ou, 'n opinieskrywer by Bloomberg News, het probeer om die publieke kode vir Libra op te stel en te gebruik. Soos voorsien, het die sagteware min gedoen en kon bloot valse munte in 'n beursie plaas. Byna al die funksies soos in die witskrif gestel word nie in die kode geïmplementeer nie, insluitende "belangrike argitektoniese eienskappe wat nog uitgevind moet word." Ou was verbaas dat Facebook "sagteware in so 'n staat sou vrystel."<ref name="elaineou">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-06-20/facebook-s-libra-cryptocurrency-isn-t-actually-supposed-to-work |title=I Tried Using Facebook’s Libra Blockchain. It Didn’t Work. |last=Ou |first=Elaine |date=20 Junie 2019 |website=[[Bloomberg News]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029210247/https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2019-06-20/facebook-s-libra-cryptocurrency-isn-t-actually-supposed-to-work |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
=== Digitale beursie ===
Facebook beplan om 'n digitale beursie genaamd Calibra in 2020 beskikbaar te stel, binne Messenger, [[WhatsApp]], sowel as in 'n selfstandige [[toep]].<ref name="engadget">https://www.engadget.com/2019/06/18/facebook-calibra-libra-cryptocurrency-digital-wallet/?guccounter=1</ref>
=== Move ===
Move was die Libra-blokketting se voorgestelde slimkontrak en pasgemaakte transaksietaal. Daar was beplan om 'n [[Tipering (informatika)|staties getipeerde]] [[programmeringstaal]] te wees, wat na bitkode [[Vertalerkonstruksie|vertaal]] word.
Die projek het hierdie voorbeeld van 'n Move-eweknietransaksieskrip in die witskrif gegee:<ref>{{cite web |url=https://developers.libra.org/docs/move-paper |title=Move: A Language With Programmable Resources · Libra |website=developers.libra.org |access-date=19 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422203555/https://developers.libra.org/docs/move-paper |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
<syntaxhighlight lang="rust">
public main(payee: address, amount: u64) {
let coin: 0x0.Currency.Coin = 0x0.Currency.withdraw_from_sender(copy(amount));
0x0.Currency.deposit(copy(payee), move(coin));
}
</syntaxhighlight>
== Libra Association ==
Facebook het die Libra Association gestig om oor die geldeenheid toesig te hou, aanvanklik met 28 lede in [[Genève]], [[Switserland]]:<ref name=""libre-founders">{{cite web |url=https://libra.org/en-US/association/ |title=Libra Association | A not-for-profit organization |website=libra.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507145543/https://libra.org/en-US/association/ |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
* Betalings: Mastercard, [[PayPal]], PayU, Stripe, Visa Inc.
* Tegnologie and markpleine: Booking Holdings, [[eBay]], [[Facebook]] se Calibra, Farfetch, Lyft, MercadoPago, [[Spotify]], [[Uber]]
* Telekommunikasie: Iliad SA, Vodafone
* Blokketting: Anchorage, Bison Trails, Coinbase, Xapo
* Waagkapitaal: Andreessen Horowitz, Breakthrough Initiatives, Ribbit Capital, Thrive Capital, Union Square Ventures
* Nie-winsgewend, multi-laterale organisasies,en akademiese instellings: Creative Destruction Lab, Kiva, Mercy Corps, Women's World Banking
Die vereniging het gehoop om te groei tot 100 lede met 'n gelyke stem, terwyl Facebook verwag het om steeds 'n leierskaprol in 2019 te handhaaf.<ref>{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/everything-you-need-to-know-about-facebooks-libra-cryptocurrency/ |title=Here's what you need to know about Libra, Facebook's cryptocurrency |first=Andrew |last=Morse |website=CNET |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819203107/https://www.cnet.com/news/everything-you-need-to-know-about-facebooks-libra-cryptocurrency/ |archive-date=19 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
== Ontvangs ==
Die projek was gekonfronteer met kritiek<ref>{{cite news |last1=Kaminska |first1=Izabella |title=Alphaville's Libra cheat sheet |url=https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848464000/Alphaville-s-Libra-cheat-sheet/ |access-date=18 Junie 2019 |publisher=Financial Times |date=18 Junie 2019 |url-access=registration |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502141043/https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848464000/Alphaville-s-Libra-cheat-sheet/ |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kaminska |first1=Izabella |title=Zuckerberg: The man who would be monetary king |url=https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848403000/Zuckerberg--The-man-who-would-be-monetary-king/ |access-date=18 Junie 2019 |publisher=[[The Financial Times]] |date=18 Junie 2019 |url-access=registration |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919121101/https://ftalphaville.ft.com/2019/06/18/1560848403000/Zuckerberg--The-man-who-would-be-monetary-king/ |archive-date=19 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en teenkanting van reserwebanke.<ref>{{cite news |last1=Marsh |first1=Alastair |title=France Calls for Central Bank Review of Facebook Token |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-18/france-calls-for-central-bank-review-of-facebook-cryptocurrency |access-date=18 Junie 2019 |publisher=Bloomberg News |date=18 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502141047/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-18/france-calls-for-central-bank-review-of-facebook-cryptocurrency |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die gebruik van 'n kriptogeldeenheid en blokketting vir die implementering is bevraagteken.<ref name="BBC"/>
=== Regulatoriese reaksie ===
Op 18 Junie 2019 het [[Maxine Waters]], voorsitter van die Laerhuisfinansiëledienstekomitee in die laerhuis van die [[Verenigde State van Amerika]], Facebook gevra om hul plan te stop vir die ontwikkeling en bekendstelling van Libra met verwysing na 'n lys van onlangse skandale. Sy het gesê: "Die kriptogeldeenheidmark het tans nie 'n duidelike regulatoriese raamwerk om sterk beskerming vir beleggers, verbruikers en die [[ekonomie]] te bied nie. Reguleerders moet dit sien as 'n opwek-oproep om ernstig te raak oor die privaatheid en nasionale veiligheidsbelange, kuberveiligheidsrisiko's en die hantering van risiko's wat deur kriptogeldeenhede veroorsaak word"<ref>{{cite news |last=Wong |first=Queenie |url=https://www.cnet.com/news/us-lawmaker-wants-facebook-to-halt-its-libra-cryptocurrency-project/ |title=US lawmaker wants Facebook to halt its Libra cryptocurrency project |work=CNET |date=18 Junie 2019 |access-date=19 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017082437/https://www.cnet.com/news/us-lawmaker-wants-facebook-to-halt-its-libra-cryptocurrency-project/ |archive-date=17 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>.
Op 2 Julie 2019 het die Amerikaanse Huiskomitee oor Finansiële Dienste se Demokrate 'n brief aan Facebook gestuur om die maatskappy te versoek om die ontwikkeling van sy digitale geldeenheid te stop. Die brief spreek kommer uit oor privaatheid, nasionale veiligheid, handel en monetêre beleid vir die maatskappy asook vir hul meer as twee miljard gebruikers.<ref>{{cite web |url=https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=404009 |title=Committee Democrats Call on Facebook to Halt Cryptocurrency Plans |publisher=U.S. House Committee on Financial Services Democrats |date=2 Julie 2019 |access-date=3 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200308101545/https://financialservices.house.gov/news/documentsingle.aspx?DocumentID=404009 |archive-date=8 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Die Amerikaanse president [[Donald Trump]] het op die sosiale netwerk [[Twitter]] teen Libra en ander kriptogeldeenhede uitgevaar. Hy het gesê dat hy "nie 'n aanhanger is nie" en dat Facebook en ander maatskappye om banklisensies moet aansoek doen indien hulle [[Bank (finansiële instelling)|banke]] wil word.<ref name="ft">{{cite web |url=https://www.ft.com/content/57692326-a452-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |title=Donald Trump hits out at Facebook’s Libra and bitcoin |date=12 Julie 2019 |access-date=12 Julie 2019 |work=[[Financial Times]] |first=Hannah |last=Murphy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203145930/https://www.ft.com/content/57692326-a452-11e9-974c-ad1c6ab5efd1 |archive-date=3 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="youtube-bloomberg-trump-libra">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=HGXqg37JMQE |title=Trump Warns Facebook on Crypto |work=[[YouTube]] |author=Bloomberg Politics |date=11 Julie 2019 |access-date=12 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712090125/https://www.youtube.com/watch?v=HGXqg37JMQE |archive-date=12 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
Die Amerikaanse minister van finansies, [[Steven Mnuchin]], het gesê dat sy departement ernstig bekommerd is dat Libra deur [[Geldwassery|geldwassers]] en die befondsers van [[terrorisme]] misbruik kan word.<ref name="youtube-ft">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=b0PVBpSA3lw |title=US Treasury has 'serious concerns' over Facebook's Libra |work=[[YouTube]] |author=Financial Times |date=15 Julie 2019 |access-date=17 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725181705/https://www.youtube.com/watch?v=b0PVBpSA3lw |archive-date=25 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het verduidelik dat kriptogeld soos Bitcoin gebruik word om miljarde dollar se onwettige aktiwiteite, soos [[kubermisdaad]], belastingontduiking, afpersing, lospryssagteware, onwettige [[dwelmmiddel]]s, en mensehandel te fassiliteer, en dat kriptogeld 'n kwessie van nasionale sekuriteit is.<ref name="youtube-ft" />
=== Bekommernisse oor privaatheid ===
Bedryfswaarnemers spekuleer of Libra betekenisvolle privaatheid aan sy gebruikers sou bied.<ref name=Fortune2019-06-18>
{{cite news
| url = http://fortune.com/2019/06/18/facebook-project-libra-crypto-coin-cryptocurrency-how-it-works/
| title = Facebook's Project Libra: 5 Things to Know About the Cryptocurrency
| work = Fortune magazine
| author = Jeff John Roberts
| date = 2019-06-18
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20190618114419/http://fortune.com/2019/06/18/facebook-project-libra-crypto-coin-cryptocurrency-how-it-works/
| archivedate = 2019-06-18
| accessdate = 2019-06-19
|url-status=live
| quote = So, in theory, only Calibra will have a record of your transactions. But many Calibra users may decide to use its integrated Facebook friend-finding feature, and if they do, their data will be combined.
}}
</ref> Facebook se plan is om sy filiaal Calibra vir Libra vir Facebook-gebruikers te bestuur, en Facebook-bestuurders het gesê dat Calibra nie die rekeninghouer se aankoopinligting met Facebook sonder toestemming sal deel nie.<ref name=marketwatch2019-06-19>
{{cite news
| url = https://www.marketwatch.com/story/facebooks-libra-coin-could-become-a-big-pain-in-the-wallet-for-consumers-2019-06-19
| title = Why Facebook’s Libra coin could become a big pain in your wallet
| work = Market Watch
| author = Jacob Passy
| date = 2019-06-19
| archiveurl =
| archivedate =
| accessdate = 2019-06-19
|url-status=live
| quote = Libra sal 'n "stablecoin" wees, gekoppel aan die waarde van ander geldeenhede, anders as ander kriptogeldeenhede soos bitcoin BTC, -4.27% Verbruikers wat Facebook se Messenger-diens, WhatsApp of 'n losstaande toepassing gebruik, sal toegang tot Libra hê deur 'n digitale beursie wat deur die nuwe Facebook-filiaal Calibra bestuur word.
}}
</ref> Die stelsel was egter ook beplan om 'n vriend-soek-soekfunksie in te sluit, en die gebruik van hierdie funksie sal toestemming vir Calibra wees om die rekeninghouer se transaksiegeskiedenis te kombineer met hul Facebook-rekening.<ref name=Fortune2019-06-18C/>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
== Notas ==
{{en-vertaal|Libra (cryptocurrency)}}
{{Kriptogeld}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geldeenhede]]
fszr3sbr4uim0l1msoy1ht5gwhzkac2
Bybelse gids - Samuel
0
280484
2909221
2900770
2026-06-04T09:07:45Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909221
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
Samuel gee sy naam aan die boeke 1 en 2 Samuel, nie as skrywer nie, maar as die oorheersende figuur van die 1ste hoofstukke en die "koningmaker" van Israel wat, in opdrag van God, Saul en daarna Dawid as koning gesalf het.
Die historikus kon maklik sy materiaal verkry het uit Samuel se eie geskrifte<ref>1 Sam. 10:25.</ref> en die geskrifte van die profete na hom.<ref>1 Kron. 29:29.</ref> Hy het beslis sommige van Dawid se gedigte geken want hy haal daaruit aan.<ref>2 Sam.1:19-27; 22:2-51; 23:1-7.</ref>
== Samuel se geboorte en kinderjare<ref>1 Sam. 1-3.</ref> ==
=== God antwoord Hanna se gebed om 'n kind<ref>1 Sam. 1.</ref> ===
Wanneer God in die Ou-Testament 'n besondere doel vir 'n persoon het, is daar gewoonlik iets besonders omtrent sy geboorte. Soos Sara en Rebekka in die Ou-Testament en Elisabet in die Nuwe-Testament, het Hanna die smart van kinderloosheid ondervind. Soos Isak, Jakob en Johannes die Doper, was Samuel God se antwoord op baie jare van gebed. Elkeen van hulle het 'n spesiale rol in die groot plan van God gehad. Toe God aan Hanna die seun gegee het waarna sy so uitgesien het, het Hy ook aan Israel die laaste en die grootste van al die rigters gegee, en die eerste (na Moses) van die groot profete, die man wat die tydperk van die konings sou inlui.
Silo:<ref>Vers 3.</ref> die sentrum van aanbidding in die tyd van die rigters; die plek waar Josua die tabernakel opgerig het<ref>Jos. 18:1.</ref> (die eintlike "tempel" - vers 9 - is nie voor die tyd van Salomo gebou nie.)
=== Hanna se lofsang<ref>1 Sam. 2:1-10.</ref> ===
Hanna se lofsang vind in die Nuwe-Testament weerklank in die lied van Maria<ref>Luk. 1:46-55.</ref>. In die spieël van haar eie ondervinding sien Hanna die weerkaatsing van al die wondere van die Goddelike wese. God het haar laat lot verander. Peninns spot nie meer nie. Die leegheid, droefheid en skande maak plek vir lewe, vreugde en eer. En wat God vir een kan doen, kan Hy vir sy hele volk doen.
=== Eli die priester en sy niksnutseuns<ref>1 Sam. 11-36.</ref> ===
Die priesters was geregtig op 'n deel van die offerande<ref>Kyk Num. 18:8-20; Deut. 18:1-5.</ref>, maar wat hier gebeur is 'n oortreding van die wet. Eli se seuns neem die beste deel voordat die offerande nog aan God gegee is. En hulle bring prostitusie in die aanbidding van God, soos in die Kanaänitiese godsdiens. Na sy dood sal die twee die geestelike leiers van die volk wees - en al wat Eli doen is om met hulle te praat. Die voorspelling van die man van God<ref>Verse 27-36.</ref> word bewaarheid toe Eli se seuns in die slag van Afek sneuwel<ref>1 Sam. 4:11.</ref>. In die tyd van Dawid gaan die priesterskap oor van Eli se familie na die van Sadok<ref>2 Sam. 8:17.</ref>.
=== Samuel hoor die roepstem van God<ref>1 Sam. 3.</ref> ===
In die vroeë oggend ure (voordat die olie van die lamp op was soos die geval teen dagbreek sou wees), terwyl hy naby die ark aan diens was, hoor Samuel God die eerste keer met hom praat - 'n oordeelsboodskap oor Eli. Van nou af is Samuel die boodskapper van God, en die hele volk weet dit - vanaf Dan in die verre noorde tot by Berseba in die suide op die rand van die woestyn.
== Nasionale herlewing: Samuel as rigter<ref>1 Sam. 7:2-17.</ref> ==
Twintig jaar het verloop en daar is 'n opregte terugkeer tot God. Die afgode Baäl en Astarte, Kanaänietiese vrugbaarheidsgode word verwoes en samuel rigter en godsdienstige leier, in die plek van Eli, lei die volk in 'n daad van berou en reiniging. Onmiddellik volg die toets. Die Filistyne ruk op en God gebruik die geleentheid om te toon wat hy sal doen vir 'n volk wat op hom vertrou. Israel is net nodig vir die afrondingswerk. Die naam van 'n plek waar voorheen 'n nederlaag gelei is<ref>1 Sam. 4:1.</ref> word gekies om die nuwe oorwinning te gedenk<ref>1 Sam. 7:12.</ref> dit is die hulp van God wat so 'n merkwaardige ommeswaai moontlik maak.
So lank Samuel geleef het<ref>1 Sam. 7:13.</ref>: dit sluit die grootste gedeelte van Saul se bewind in. Die oorlog het voortgeduur, maar Saul en Dawid het die Filistyne op 'n afstand gehou tot met die groot slag van Gilboa toe Saul en Jonatan gesneuwel het.
=== Opsomming van Samuel se werk<ref>1 Sam. 7:13-17.</ref> ===
Die Filistyne is verslaan en het nie weer in dievgebied van Israel gekom nie. Die Here was teen die Filistyne so lank as Samuel geleef het. Die stede wat die Filistyne van Israel afgevat is, is deur Israel herower, van Ekron af tot by Gat. Israel het sy gebied uit die mag van die Filistyne bevry.
Verder was daar vrede tussen Israel en die Amoriete.
Samuel was sy lewe lank 'n leier in Israel. Hy het tyd tot tyd rondgegaan, by Bet-El, [[Gilgal]] en Mispa. By al hierdie plekke het hy Israel se hofsake verhoor. Daarna het hy weer na Rama gegaan waar sy huis was, en ook daar het hy Israel se hofsake verhoor. Hy het daar vir die Here 'n altaar gebou.
=== Samuel waarsku die volk teen konings<ref>1 Sam. 8.</ref> ===
Die geskiedenis herhaal homself in die geval van Samuel se seuns. Hulle is nie veel beter as die seuns van Eli nie. Dit gee aan die volk 'n maklike verskoning om te vra vir 'n koning soos hulle buurvolke het. Samuel waarsku hulle teen die prys wat betaal moet word. Soos vir hulle buurstate sal 'n koning ook vir hulle diensplig, dwangarbeid, belasting en verlies van persoonlike vryheid beteken. Maar self dit skrik hulle nie af nie.
=== Samuel salf Saul tot koning in privaatheid<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> ===
'n Soektog na verlore donkies van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel uit Gibea na Ramma en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Istrael ken die profeet behalwe, so lyk dit, die jong man uit die platteland. Die olie sonder saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe.
=== Samuel waarsku die volk by Gilgal<ref>1 Sam. 12.</ref> ===
Samuel was nog altyd bewus van die gevare van 'n monargie <ref>1 Sam. 8, 10:17ev.</ref>uit 'n politieke oogpunt was dit ongetwyfeld 'n wyse besluit om 'n koning te kies. Uit 'n godsdienstige oogpunt was dit 'n stap in die verkeerde rigting; 'n stap weg van die ideaal dat God alleen Koning van Israel is. En as God nie meer die Koning van sy volk is nie, sal sowel die volk as die monargie ten gronde gaan.
=== Samuel kondig aan dat God Saul se koningskap verwerp<ref>1 Sam. 13-14.</ref> ===
Die Filistyne trek op teen Israel en Israel is baie bang. Baie van die soldate kruip weg en ander dros. Samuel het met Saul ooreengekom om 'n sekere tyd Saul te ontmoet en die brandoffers aan God te bring.
Toe Samuel laat is en van die soldate dros, besluit Saul om self die brandoffer te bring, wat net profete en priesters mag doen.
Net toe Saul die branoffer gebring het, kom Samuel daar aan. Samuel kondig God se oordeel oor Saul se koningskap aan en laat Saul weet dat sy koningskap aan iemand anders gegee gaan word.
=== God beveel die vernietiging van die Amelikiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> ===
Hierdie keer is Saul se ongehoorsaamheid opsetlik. Hy word as koning deur God verwerp, en Samuel besoek hom nie meer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huistoe.
=== Samuel salf Dawid tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13.</ref> ===
Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word.
=== Samuel se dood<ref>1 Sam. 25:1.</ref> ===
Samuel is oorlede en die hele Israel het bymekaargekom en oor hom gerou. Hulle het hom begrawe by sy huis in Rama.
== Sien ook ==
* [[Bybelse Gids - Genesis]]
* [[Bybelse Gids - Josua]]
* [[Bybelse Gids - Rigters]]
* [[Bybelse Gids - Boas en Rut]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronne ==
# Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA
# Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi.
[[Kategorie:Bybelse gids]]
itqh8hn2nhj1h028s9bwu9hym6f36dq
2909222
2909221
2026-06-04T09:09:15Z
Oesjaar
7467
Skakel
2909222
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
Samuel gee sy naam aan die boeke [[1-2 Samuel|1 en 2 Samuel]], nie as skrywer nie, maar as die oorheersende figuur van die 1ste hoofstukke en die "koningmaker" van Israel wat, in opdrag van God, Saul en daarna Dawid as koning gesalf het.
Die historikus kon maklik sy materiaal verkry het uit Samuel se eie geskrifte<ref>1 Sam. 10:25.</ref> en die geskrifte van die profete na hom.<ref>1 Kron. 29:29.</ref> Hy het beslis sommige van Dawid se gedigte geken want hy haal daaruit aan.<ref>2 Sam.1:19-27; 22:2-51; 23:1-7.</ref>
== Samuel se geboorte en kinderjare<ref>1 Sam. 1-3.</ref> ==
=== God antwoord Hanna se gebed om 'n kind<ref>1 Sam. 1.</ref> ===
Wanneer God in die Ou-Testament 'n besondere doel vir 'n persoon het, is daar gewoonlik iets besonders omtrent sy geboorte. Soos Sara en Rebekka in die Ou-Testament en Elisabet in die Nuwe-Testament, het Hanna die smart van kinderloosheid ondervind. Soos Isak, Jakob en Johannes die Doper, was Samuel God se antwoord op baie jare van gebed. Elkeen van hulle het 'n spesiale rol in die groot plan van God gehad. Toe God aan Hanna die seun gegee het waarna sy so uitgesien het, het Hy ook aan Israel die laaste en die grootste van al die rigters gegee, en die eerste (na Moses) van die groot profete, die man wat die tydperk van die konings sou inlui.
Silo:<ref>Vers 3.</ref> die sentrum van aanbidding in die tyd van die rigters; die plek waar Josua die tabernakel opgerig het<ref>Jos. 18:1.</ref> (die eintlike "tempel" - vers 9 - is nie voor die tyd van Salomo gebou nie.)
=== Hanna se lofsang<ref>1 Sam. 2:1-10.</ref> ===
Hanna se lofsang vind in die Nuwe-Testament weerklank in die lied van Maria<ref>Luk. 1:46-55.</ref>. In die spieël van haar eie ondervinding sien Hanna die weerkaatsing van al die wondere van die Goddelike wese. God het haar laat lot verander. Peninns spot nie meer nie. Die leegheid, droefheid en skande maak plek vir lewe, vreugde en eer. En wat God vir een kan doen, kan Hy vir sy hele volk doen.
=== Eli die priester en sy niksnutseuns<ref>1 Sam. 11-36.</ref> ===
Die priesters was geregtig op 'n deel van die offerande<ref>Kyk Num. 18:8-20; Deut. 18:1-5.</ref>, maar wat hier gebeur is 'n oortreding van die wet. Eli se seuns neem die beste deel voordat die offerande nog aan God gegee is. En hulle bring prostitusie in die aanbidding van God, soos in die Kanaänitiese godsdiens. Na sy dood sal die twee die geestelike leiers van die volk wees - en al wat Eli doen is om met hulle te praat. Die voorspelling van die man van God<ref>Verse 27-36.</ref> word bewaarheid toe Eli se seuns in die slag van Afek sneuwel<ref>1 Sam. 4:11.</ref>. In die tyd van Dawid gaan die priesterskap oor van Eli se familie na die van Sadok<ref>2 Sam. 8:17.</ref>.
=== Samuel hoor die roepstem van God<ref>1 Sam. 3.</ref> ===
In die vroeë oggend ure (voordat die olie van die lamp op was soos die geval teen dagbreek sou wees), terwyl hy naby die ark aan diens was, hoor Samuel God die eerste keer met hom praat - 'n oordeelsboodskap oor Eli. Van nou af is Samuel die boodskapper van God, en die hele volk weet dit - vanaf Dan in die verre noorde tot by Berseba in die suide op die rand van die woestyn.
== Nasionale herlewing: Samuel as rigter<ref>1 Sam. 7:2-17.</ref> ==
Twintig jaar het verloop en daar is 'n opregte terugkeer tot God. Die afgode Baäl en Astarte, Kanaänietiese vrugbaarheidsgode word verwoes en samuel rigter en godsdienstige leier, in die plek van Eli, lei die volk in 'n daad van berou en reiniging. Onmiddellik volg die toets. Die Filistyne ruk op en God gebruik die geleentheid om te toon wat hy sal doen vir 'n volk wat op hom vertrou. Israel is net nodig vir die afrondingswerk. Die naam van 'n plek waar voorheen 'n nederlaag gelei is<ref>1 Sam. 4:1.</ref> word gekies om die nuwe oorwinning te gedenk<ref>1 Sam. 7:12.</ref> dit is die hulp van God wat so 'n merkwaardige ommeswaai moontlik maak.
So lank Samuel geleef het<ref>1 Sam. 7:13.</ref>: dit sluit die grootste gedeelte van Saul se bewind in. Die oorlog het voortgeduur, maar Saul en Dawid het die Filistyne op 'n afstand gehou tot met die groot slag van Gilboa toe Saul en Jonatan gesneuwel het.
=== Opsomming van Samuel se werk<ref>1 Sam. 7:13-17.</ref> ===
Die Filistyne is verslaan en het nie weer in dievgebied van Israel gekom nie. Die Here was teen die Filistyne so lank as Samuel geleef het. Die stede wat die Filistyne van Israel afgevat is, is deur Israel herower, van Ekron af tot by Gat. Israel het sy gebied uit die mag van die Filistyne bevry.
Verder was daar vrede tussen Israel en die Amoriete.
Samuel was sy lewe lank 'n leier in Israel. Hy het tyd tot tyd rondgegaan, by Bet-El, [[Gilgal]] en Mispa. By al hierdie plekke het hy Israel se hofsake verhoor. Daarna het hy weer na Rama gegaan waar sy huis was, en ook daar het hy Israel se hofsake verhoor. Hy het daar vir die Here 'n altaar gebou.
=== Samuel waarsku die volk teen konings<ref>1 Sam. 8.</ref> ===
Die geskiedenis herhaal homself in die geval van Samuel se seuns. Hulle is nie veel beter as die seuns van Eli nie. Dit gee aan die volk 'n maklike verskoning om te vra vir 'n koning soos hulle buurvolke het. Samuel waarsku hulle teen die prys wat betaal moet word. Soos vir hulle buurstate sal 'n koning ook vir hulle diensplig, dwangarbeid, belasting en verlies van persoonlike vryheid beteken. Maar self dit skrik hulle nie af nie.
=== Samuel salf Saul tot koning in privaatheid<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> ===
'n Soektog na verlore donkies van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel uit Gibea na Ramma en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Istrael ken die profeet behalwe, so lyk dit, die jong man uit die platteland. Die olie sonder saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe.
=== Samuel waarsku die volk by Gilgal<ref>1 Sam. 12.</ref> ===
Samuel was nog altyd bewus van die gevare van 'n monargie <ref>1 Sam. 8, 10:17ev.</ref>uit 'n politieke oogpunt was dit ongetwyfeld 'n wyse besluit om 'n koning te kies. Uit 'n godsdienstige oogpunt was dit 'n stap in die verkeerde rigting; 'n stap weg van die ideaal dat God alleen Koning van Israel is. En as God nie meer die Koning van sy volk is nie, sal sowel die volk as die monargie ten gronde gaan.
=== Samuel kondig aan dat God Saul se koningskap verwerp<ref>1 Sam. 13-14.</ref> ===
Die Filistyne trek op teen Israel en Israel is baie bang. Baie van die soldate kruip weg en ander dros. Samuel het met Saul ooreengekom om 'n sekere tyd Saul te ontmoet en die brandoffers aan God te bring.
Toe Samuel laat is en van die soldate dros, besluit Saul om self die brandoffer te bring, wat net profete en priesters mag doen.
Net toe Saul die branoffer gebring het, kom Samuel daar aan. Samuel kondig God se oordeel oor Saul se koningskap aan en laat Saul weet dat sy koningskap aan iemand anders gegee gaan word.
=== God beveel die vernietiging van die Amelikiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> ===
Hierdie keer is Saul se ongehoorsaamheid opsetlik. Hy word as koning deur God verwerp, en Samuel besoek hom nie meer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huistoe.
=== Samuel salf Dawid tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13.</ref> ===
Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word.
=== Samuel se dood<ref>1 Sam. 25:1.</ref> ===
Samuel is oorlede en die hele Israel het bymekaargekom en oor hom gerou. Hulle het hom begrawe by sy huis in Rama.
== Sien ook ==
* [[Bybelse Gids - Genesis]]
* [[Bybelse Gids - Josua]]
* [[Bybelse Gids - Rigters]]
* [[Bybelse Gids - Boas en Rut]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronne ==
# Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA
# Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi.
[[Kategorie:Bybelse gids]]
9ir9zsos05dy75kpus8thj58xqjolms
2909224
2909222
2026-06-04T09:11:53Z
Oesjaar
7467
Nie meer wees nie!
2909224
wikitext
text/x-wiki
Samuel gee sy naam aan die boeke [[1-2 Samuel|1 en 2 Samuel]], nie as skrywer nie, maar as die oorheersende figuur van die 1ste hoofstukke en die "koningmaker" van Israel wat, in opdrag van God, Saul en daarna Dawid as koning gesalf het.
Die historikus kon maklik sy materiaal verkry het uit Samuel se eie geskrifte<ref>1 Sam. 10:25.</ref> en die geskrifte van die profete na hom.<ref>1 Kron. 29:29.</ref> Hy het beslis sommige van Dawid se gedigte geken want hy haal daaruit aan.<ref>2 Sam.1:19-27; 22:2-51; 23:1-7.</ref>
== Samuel se geboorte en kinderjare<ref>1 Sam. 1-3.</ref> ==
=== God antwoord Hanna se gebed om 'n kind<ref>1 Sam. 1.</ref> ===
Wanneer God in die Ou-Testament 'n besondere doel vir 'n persoon het, is daar gewoonlik iets besonders omtrent sy geboorte. Soos Sara en Rebekka in die Ou-Testament en Elisabet in die Nuwe-Testament, het Hanna die smart van kinderloosheid ondervind. Soos Isak, Jakob en Johannes die Doper, was Samuel God se antwoord op baie jare van gebed. Elkeen van hulle het 'n spesiale rol in die groot plan van God gehad. Toe God aan Hanna die seun gegee het waarna sy so uitgesien het, het Hy ook aan Israel die laaste en die grootste van al die rigters gegee, en die eerste (na Moses) van die groot profete, die man wat die tydperk van die konings sou inlui.
Silo:<ref>Vers 3.</ref> die sentrum van aanbidding in die tyd van die rigters; die plek waar Josua die tabernakel opgerig het<ref>Jos. 18:1.</ref> (die eintlike "tempel" - vers 9 - is nie voor die tyd van Salomo gebou nie.)
=== Hanna se lofsang<ref>1 Sam. 2:1-10.</ref> ===
Hanna se lofsang vind in die Nuwe-Testament weerklank in die lied van Maria<ref>Luk. 1:46-55.</ref>. In die spieël van haar eie ondervinding sien Hanna die weerkaatsing van al die wondere van die Goddelike wese. God het haar laat lot verander. Peninns spot nie meer nie. Die leegheid, droefheid en skande maak plek vir lewe, vreugde en eer. En wat God vir een kan doen, kan Hy vir sy hele volk doen.
=== Eli die priester en sy niksnutseuns<ref>1 Sam. 11-36.</ref> ===
Die priesters was geregtig op 'n deel van die offerande<ref>Kyk Num. 18:8-20; Deut. 18:1-5.</ref>, maar wat hier gebeur is 'n oortreding van die wet. Eli se seuns neem die beste deel voordat die offerande nog aan God gegee is. En hulle bring prostitusie in die aanbidding van God, soos in die Kanaänitiese godsdiens. Na sy dood sal die twee die geestelike leiers van die volk wees - en al wat Eli doen is om met hulle te praat. Die voorspelling van die man van God<ref>Verse 27-36.</ref> word bewaarheid toe Eli se seuns in die slag van Afek sneuwel<ref>1 Sam. 4:11.</ref>. In die tyd van Dawid gaan die priesterskap oor van Eli se familie na die van Sadok<ref>2 Sam. 8:17.</ref>.
=== Samuel hoor die roepstem van God<ref>1 Sam. 3.</ref> ===
In die vroeë oggend ure (voordat die olie van die lamp op was soos die geval teen dagbreek sou wees), terwyl hy naby die ark aan diens was, hoor Samuel God die eerste keer met hom praat - 'n oordeelsboodskap oor Eli. Van nou af is Samuel die boodskapper van God, en die hele volk weet dit - vanaf Dan in die verre noorde tot by Berseba in die suide op die rand van die woestyn.
== Nasionale herlewing: Samuel as rigter<ref>1 Sam. 7:2-17.</ref> ==
Twintig jaar het verloop en daar is 'n opregte terugkeer tot God. Die afgode Baäl en Astarte, Kanaänietiese vrugbaarheidsgode word verwoes en samuel rigter en godsdienstige leier, in die plek van Eli, lei die volk in 'n daad van berou en reiniging. Onmiddellik volg die toets. Die Filistyne ruk op en God gebruik die geleentheid om te toon wat hy sal doen vir 'n volk wat op hom vertrou. Israel is net nodig vir die afrondingswerk. Die naam van 'n plek waar voorheen 'n nederlaag gelei is<ref>1 Sam. 4:1.</ref> word gekies om die nuwe oorwinning te gedenk<ref>1 Sam. 7:12.</ref> dit is die hulp van God wat so 'n merkwaardige ommeswaai moontlik maak.
So lank Samuel geleef het<ref>1 Sam. 7:13.</ref>: dit sluit die grootste gedeelte van Saul se bewind in. Die oorlog het voortgeduur, maar Saul en Dawid het die Filistyne op 'n afstand gehou tot met die groot slag van Gilboa toe Saul en Jonatan gesneuwel het.
=== Opsomming van Samuel se werk<ref>1 Sam. 7:13-17.</ref> ===
Die Filistyne is verslaan en het nie weer in dievgebied van Israel gekom nie. Die Here was teen die Filistyne so lank as Samuel geleef het. Die stede wat die Filistyne van Israel afgevat is, is deur Israel herower, van Ekron af tot by Gat. Israel het sy gebied uit die mag van die Filistyne bevry.
Verder was daar vrede tussen Israel en die Amoriete.
Samuel was sy lewe lank 'n leier in Israel. Hy het tyd tot tyd rondgegaan, by Bet-El, [[Gilgal]] en Mispa. By al hierdie plekke het hy Israel se hofsake verhoor. Daarna het hy weer na Rama gegaan waar sy huis was, en ook daar het hy Israel se hofsake verhoor. Hy het daar vir die Here 'n altaar gebou.
=== Samuel waarsku die volk teen konings<ref>1 Sam. 8.</ref> ===
Die geskiedenis herhaal homself in die geval van Samuel se seuns. Hulle is nie veel beter as die seuns van Eli nie. Dit gee aan die volk 'n maklike verskoning om te vra vir 'n koning soos hulle buurvolke het. Samuel waarsku hulle teen die prys wat betaal moet word. Soos vir hulle buurstate sal 'n koning ook vir hulle diensplig, dwangarbeid, belasting en verlies van persoonlike vryheid beteken. Maar self dit skrik hulle nie af nie.
=== Samuel salf Saul tot koning in privaatheid<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> ===
'n Soektog na verlore donkies van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel uit Gibea na Ramma en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Istrael ken die profeet behalwe, so lyk dit, die jong man uit die platteland. Die olie sonder saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe.
=== Samuel waarsku die volk by Gilgal<ref>1 Sam. 12.</ref> ===
Samuel was nog altyd bewus van die gevare van 'n monargie <ref>1 Sam. 8, 10:17ev.</ref>uit 'n politieke oogpunt was dit ongetwyfeld 'n wyse besluit om 'n koning te kies. Uit 'n godsdienstige oogpunt was dit 'n stap in die verkeerde rigting; 'n stap weg van die ideaal dat God alleen Koning van Israel is. En as God nie meer die Koning van sy volk is nie, sal sowel die volk as die monargie ten gronde gaan.
=== Samuel kondig aan dat God Saul se koningskap verwerp<ref>1 Sam. 13-14.</ref> ===
Die Filistyne trek op teen Israel en Israel is baie bang. Baie van die soldate kruip weg en ander dros. Samuel het met Saul ooreengekom om 'n sekere tyd Saul te ontmoet en die brandoffers aan God te bring.
Toe Samuel laat is en van die soldate dros, besluit Saul om self die brandoffer te bring, wat net profete en priesters mag doen.
Net toe Saul die branoffer gebring het, kom Samuel daar aan. Samuel kondig God se oordeel oor Saul se koningskap aan en laat Saul weet dat sy koningskap aan iemand anders gegee gaan word.
=== God beveel die vernietiging van die Amelikiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> ===
Hierdie keer is Saul se ongehoorsaamheid opsetlik. Hy word as koning deur God verwerp, en Samuel besoek hom nie meer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huistoe.
=== Samuel salf Dawid tot koning<ref>1 Sam. 16:1-13.</ref> ===
Soos Saul voor hom, ontvang Dawid geestelike krag saam met die salwing. God kies weereens sy man en berei hom voor lank voordat hy 'n nasionale figuur word.
=== Samuel se dood<ref>1 Sam. 25:1.</ref> ===
Samuel is oorlede en die hele Israel het bymekaargekom en oor hom gerou. Hulle het hom begrawe by sy huis in Rama.
== Sien ook ==
* [[Bybelse Gids - Genesis]]
* [[Bybelse Gids - Josua]]
* [[Bybelse Gids - Rigters]]
* [[Bybelse Gids - Boas en Rut]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronne ==
# Die Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA
# Handboek by die Bybel David en Pat Alexander et al Lux Verbi.
[[Kategorie:Bybelse gids]]
lkfj0j0ow6ynssbymunkvek89v1sqa2
Bybelse gids - Koning Saul
0
280622
2909226
2900772
2026-06-04T09:18:19Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909226
wikitext
text/x-wiki
{{Versmelt|Saul}}
{{Weesbladsy}}
Koning Saul was die 1ste koning van Israel. Hy het sy koningskap goed begin, maar hy het later ongehoorsaam aan God geword en God het sy koningskap verwerp.
== Saul word die eerste koning van Israel<ref>1 Sam. 8-12.</ref> ==
=== Saul word koning : die private salwing<ref>1 Sam. 9-10:16.</ref> ===
'n Soektog na verlore donkies, van alle dinge, bring die toekomstige koning van Israel, uit Gibea na Rama en lei tot die ontmoeting met Samuel. Die hele Israel ken die profeet behalwe, so lyk, dit die jong man uit die platteland. Die olie<ref>1 Sam. 10:1.</ref> sonder Saul af vir sy hoë amp. Die vervulling van Samuel se voorspelling in soveel besonderhede verseker Saul van die profeet se gesag. Saul gaan as 'n nuwe mens huis toe.
Die hoogte:<ref>1 Sam. 9:12.</ref> die heiligdom; die franse het nog nie die assosiasies met afgodediens wat dit later gekry het nie. Op die...dak:<ref>1 Sam. 9:25.</ref> 'n heerlike koel plek in die somer.
Na Gilgal:<ref>1 Sam. 10:8.</ref> Die opdrag hou skynbaar verband met voorbereiding vir oorlog. Wanneer dit plaasvind is Saul ongehoorsaam.
Hulle het in Gibea gekom:<ref>1 Sam. 10:10.</ref> Saul se wonderlike ondervinding het in sy tuisdorp plaasgevind.
=== Die openbare aankondiging<ref>1 Sam. 17-27.</ref> ===
God kies die koning van Israel; dit word nie aan die volk oorgelaat nie.
=== Saul se eerste oorwinning laat teenkanting verdwyn<ref>1 Sam. 11.</ref> ===
God laat Saul sy beroep doen<ref>1 Sam. 11:6.</ref> en die volk reageer.<ref>1 Sam. 11:7.</ref> Dit is miskien die eerste keer sedert die tyd van Josua dat die volk verenig is: 'n goeie begin vir die nuwe koning se bewind.
== Saul se ongehoorsaamheid en verwerping<ref>1 Sam. 13-15.</ref> ==
Saul 'n monster sy manskappe en wag sewe dae lank, terwyl die leër geleidelik kleiner word, maar hy hou nie uit tot die einde van die sewende dag nie. Sy ongehoorsaamheid en aanmatiging om die werk van die profeet oor te neem, kos hom sy dinastie.
Jonatan en sy wapendraer is skynbaar vir drosters aangesien, dus kon hulle die Filistyne onverhoeds betrap. Aardskuddings het bygedra tot die paniek en verwarring. Israelitiese drosters wat by die Filistyne aangesluit het, keer terug om Saul die oorwinning te behaal. Jonatan betoon homself 'n man met buitengewone geloof en moed. In teenstelling daarmee openbaar die verhaal die gebreke in Saul se karakter wat later in ernstige geestesversteuring ontwikkel het.
Die teks is onvolledig. Handelinge 13:2 stel Saul se bewind in ronde syfers op 40 jaar. Miskien het tieneenheid hier verlore geraak en moet die teks 32 jaar lees. Ons weet uit 9:2 dat Saul hulle jong man was toe hy op die troon gekom het. Teen hierdie tyd moes hy sy dertigerjare gewees het, aangesien hy 'n seun gehad het wat oud genoeg was om te veg. Met sy dood was 'n jonger seun, Is-boset self 40 jaar oud.<ref>2 Sam. 2:10.</ref>
=== God beveel die vernietiging van die Amalekiete; Saul is weer ongehoorsaam<ref>1 Sam. 15.</ref> ===
Hierdie keer is 'n Saul se ongehoorsaamheid opsetlik.<ref>1 Sam. 15:9.</ref> Hy word as koning deur God verwerp en Samuel besoek hom nie weer in 'n amptelike hoedanigheid nie. Die profeet het die moeilikheid voorsien en hy kon hom verlustig het in Saul se val, in plaas daarvan gaan hy bedroef huis toe.
Amelek:<ref>1 Sam. 15:2.</ref> Die Amalekiete was ou vyande wie se straf lank reeds voorspel was.<ref>Eks. 17:5-16; Deut. 25:17-19.</ref> Nogtans is dit moeilik om die bevel om hulle heeltemal uit te roei, te verstaan. Ten spyte van die ongeewenaarde wreedhede van ons eie eeu. Maar in die minder realistiese wêreld van Saul is die hele gemeenskap verantwoordelik gehou vir die wandade van die lede daarvan, en het almal onder die gevolge daarvan gely. Saul se ongehoorsaamheid (vir die geringste rede) het sy volk blootgestel aan voortgesette teistering deur die Amalekiete.
Keniete:<ref>1 Sam. 15:6.</ref> 'n nomadiese Midianitiese stam onder wie Moses ingetrou het. Die Keniete het in die woestyn as gidse vir die Israeliete opgetree.<ref>Num. 10:29-33.</ref>
Gehoorsaamheid is beter as offerande:<ref>1 Sam. 15:22-23.</ref> Samuel se verklaring het 'n belangrike tema van die latere profete geword.
== Saul en Dawid<ref>1 Sam. 16-31.</ref> ==
Vir hierdie gedeelte sien Bybelse Gids - Koning Dawid.
Koning Saul is saam met sy seun Jonatan dood in die slag van Gilboa.<ref>1 Sam. 31 en 1 Kron. 10.</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
== Bronne ==
# Bybel nuwe vertaling Bybelgenootskap van SA
# Handboek by die Bybel David en Pat Alexander Lux Verbi
[[Kategorie:Bybelse gids]]
ib1ocjr8bnd3nuil7qdpw34nwpbfmq2
Anouk Aimée
0
298658
2909102
2679513
2026-06-03T14:56:55Z
~2026-22503-02
206103
2909102
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Akteur
| Naam = Anouk Aimée
| Beeld = Anouk Aimée Cannes.jpg
| Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| Beeldonderskrif =
| Geboortenaam =
| Alias =
| Geboortedatum = 27 April 1932
| Geboorteplek =
| Nasionaliteit = [[Frankryk|Frans]]
| Sterfdatum = 18 Junie 2024
| Sterfplek =
| Ouers =
| Lewensmaat =
| Kinders = 1
| Skool =
| Universiteit =
| Beroep = Aktrise
| Aktiewe jare = 1947–2019
| Noemenswaardige rolprente =
| Webwerf =
| IMDb = 0000733
| Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges -->
}}
'''Anouk Aimée''' (27 April 1932 - 18 Junie 2024) was 'n [[Frankryk|Franse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''La Dolce Vita'' (1960), ''Lola'' (1961), ''8½'' (1963), en ''A Man and a Woman'' (1966).
== Persoonlike lewe ==
Aimée was getroud en geskei vier keer: Édouard Zimmermann (1949–1950),<ref>{{Cite web |title=Anouk Aimee and Edouard Zimmermann |url=https://www.whosdatedwho.com/dating/anouk-aimee-and-edouard-zimmermann#google_vignette |website=whos dated who |access-date=14 May 2024 |archive-date=14 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514094616/https://www.whosdatedwho.com/dating/anouk-aimee-and-edouard-zimmermann#google_vignette |url-status=live }}</ref> regisseur [[Nico Papatakis]] (1951–1954), akteur en musikale produsent [[Pierre Barouh]] (1966–1969), en akteur [[Albert Finney]] (1970–1978).<ref>{{Cite web |title=Anouk Aimée a 92 ans : Origines, vrai nom, films cultes, amants célèbres... tout ce qu'il faut savoir |url=https://www.journaldesfemmes.fr/people/personnalites/3175080-anouk-aimee-age-vie-privee-carriere-infos/ |website=Journal des femmes |access-date=14 May 2024 |archive-date=14 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514094606/https://www.journaldesfemmes.fr/people/personnalites/3175080-anouk-aimee-age-vie-privee-carriere-infos/ |url-status=live }}</ref> Sy het een kind, Manuela Papatakis (gebore 1951), van haar tweede huwelik. Sy het in haar huis in Parys gesterf op 18 Junie 2024, op die ouderdom van 92.<ref>{{cite web|title=Anouk Aimée, Enigmatic Star of 'A Man and a Woman,' Dies at 92|url=https://www.nytimes.com/2024/06/18/obituaries/anouk-aimee-dead.html|last=Gates|first=Anita|date=18 June 2024|work=The New York Times|access-date=18 June 2024|archive-date=18 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240618190102/https://www.nytimes.com/2024/06/18/obituaries/anouk-aimee-dead.html|url-status=live}}</ref>
== Filmografie ==
=== Rolprente ===
* 1947: ''La fleur de l'âge''
* 1949: ''Les amants de Vérone''
* 1950: ''Golden Salamander''
* 1952: ''The Curious Adventures of Mr. Wonderbird''
* 1955: ''Noche de tormenta''
* 1955: ''Contraband Spain''
* 1955: ''Bad Liaisons''
* 1956: ''Ich suche dich''
* 1956: ''Nina''
* 1957: ''Stresemann''
* 1957: ''Lovers of Paris''
* 1957: ''Tous peuvent me tuer''
* 1959: ''Head Against the Wall''
* 1960: ''La Dolce Vita''
* 1960: ''The Joker''
* 1961: ''Lola''
* 1961: ''Unexpected''
* 1961: ''Quai Notre-Dame''
* 1963: ''8½''
* 1963: ''Of Flesh and Blood''
* 1963: ''Il successo''
* 1964: ''Liolà''
* 1964: ''White Voices''
* 1965: ''Il morbidone''
* 1965: ''La fuga''
* 1966: ''A Man and a Woman''
* 1966: ''Seasons of Our Love''
* 1966: ''Lo scandalo''
* 1968: ''Un soir, un train''
* 1969: ''The Appointment''
* 1969: ''Justine''
* 1969: ''Model Shop''
* 1976: ''Si c'était à refaire''
* 1978: ''Mon premier amour''
* 1980: ''A Leap in the Dark''
* 1980: ''Alfonso Sánchez''
* 1981: ''Tragedy of a Ridiculous Man''
* 1983: ''The General of the Dead Army''
* 1986: ''A Man and a Woman: 20 Years Later''
* 1988: ''Turning Table''
* 1988: ''Goodbye and Thank You''
* 1993: ''Rupture(s)''
* 1995: ''One Hundred and One Nights''
* 1995: ''The World of Jacques Demy''
* 1998: ''Riches, belles, etc.''
* 1999: ''1999 Madeleine''
* 2001: ''Festival in Cannes''
* 2003: ''The Birch-Tree Meadow''
* 2003: ''Federico Fellini - Through the Eyes of Others''
* 2006: ''Hotel Harabati''
* 2006: ''Marcello, una vita dolce''
* 2007: ''To Each His Own Cinema''
* 2009: ''Noi che abbiamo fatto la dolce vita''
* 2010: ''Two in the Wave''
* 2011: ''D'un film à l'autre''
* 2016: ''Tourner pour vivre''
* 2019: ''The Best Years of a Life''
=== Televisiereekse ===
* 1983: ''Zoom su Fellini''
* 1995: ''Déjà dimanche''
* 2009: ''La traversée du miroir''
=== Televisierolprente ===
* 1953: ''Adrienne Mesurat''
* 1961: ''Hors jeu''
* 1980: ''Une page d'amour''
* 1980: ''Billy Baxter Presents Diary of the Cannes Film Festival with Rex Reed''
* 1985: ''The Film Society Of Lincoln Center Annual Gala Tribute to Federico Fellini''
* 1991: ''L'amour maudit de Leisenbohg''
* 2001: ''L'île bleue''
* 2008: ''Love Letters''
* 2010: ''Gilles Jacob: CIitizen Cannes''
* ''The Passion of Federico Fellini''
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* {{IMDb|0000733|Anouk Aimée}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Aimee, Anouk}}
[[Kategorie:Geboortes in 1932]]
[[Kategorie:Franse aktrises van die 20ste eeu]]
[[Kategorie:Franse aktrises van die 21ste eeu]]
[[Kategorie:Sterftes in 2024]]
gaju8an7ay4hkciqv3k9u59c12gqswu
George Bizos
0
313957
2909195
2907501
2026-06-04T07:18:16Z
Jcb
223
2909195
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = George Bizos
| bynaam =
| beeld = George Bizos 1 (cropped).jpg|
| beeldbeskrywing = George Bizos in 2014
| onderskrif =
| geboortenaam = George Bizos
| geboortedatum = [[15 November]] [[1927]]
| geboorteplek = Vasilitsi, [[Messenia]], [[Griekeland]]
| dood_datum = [[23 Junie]] [[2002]]
| sterfteplek = [[Johannesburg]], [[Suid-Afrika]]
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]
| beroep = Advokaat
| ander =
| bekend =
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''George Bizos''' ([[15 November]] [[1927]] - [[9 September]] [[2020]]) was 'n menseregteprokureur wat hom teen [[apartheid]] in [[Suid-Afrika]] beywer het, en is veral bekend weens sy deelname aan die [[Rivonia-verhoor]]. Hy het Mandela raad gegee om die kwalifikasie 'indien nodig' by sy verhoortoespraak dat hy bereid is om te sterf, te voeg, wat bygedra het dat hy die doodsvonnis vrygespring het. Bizos het ook die families van anti-apartheidsaktiviste, wat deur die regering om die lewe gebring is, verteenwoordig, gedurende die verhore van die [[Waarheid- en Versoeningskommissie]].
== Vroeë lewe ==
Bizos was die seun van Antonios (by sy familie en vriende bekend as "Antoni") Bizos, die [[burgemeester]] van die klein dorpie Vasilitsi, suid van Koroni en Kalamata op die Messenia-skiereiland van die [[Peloponnesos]], [[Griekeland]].<ref name="Isaacs">{{Cite web|last=Isaacs|first=Doron|date=2017-11-14|title=How two teachers helped George Bizos become a lawyer|url=https://www.groundup.org.za/article/how-two-teachers-helped-george-bizos-become-lawyer/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224173958/https://www.groundup.org.za/article/how-two-teachers-helped-george-bizos-become-lawyer/|archive-date=24 February 2019|access-date=2019-02-24|website=GroundUp News|language=en}}</ref> Hy is op 15 November 1927 gebore (alhoewel verkeerd opgeteken in sy Suid-Afrikaanse identiteitsdokument as 1928, vanweë die verklaring van sy vader aan die owerheid by hul aankoms in Egipte).<ref>{{cite book|title=65 Years of Friendship|first=George|last=Bizos|publisher=Penguin Random House South Africa|date=2017|isbn=9781415208861|access-date=30 September 2019|url=https://books.google.com/books?id=IghbDwAAQBAJ&pg=PT299&lpg=PT299&dq=george+bizos+15+november+1927#v|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910071508/https://books.google.com/books?id=IghbDwAAQBAJ&pg=PT299&lpg=PT299&dq=george+bizos+15+november+1927#v|url-status=live}}</ref>
In Mei 1941, op dertienjarige ouderdom, het George Bizos en sy vader sewe Nieu-Seelandse soldate (Don Gladding, Mick Karup, Peter Martin, John Lewis en drie ander) gehelp om in die heuwels weg te kruip om die Nazi-besette Griekse vasteland te ontsnap na [[Kreta]]. Hy sê die ontsnapping het nie goed verloop nie en hy was drie dae op die see drywend totdat hy daarin geslaag het om die aandag van die bemanning te trek op die Britse [[torpedojaer]], ''HMS Kimberley'', wat op pad was na die Slag van Kreta. Na die slag het ''HMS Kimberley'' hom in [[Alexandrië]], [[Egipte]], afgelaai.<ref>{{Cite web| title = Media Challenge: Who and Where Are the Seven?| work = International Bar Association| date = 22 Oktober 2004| accessdate = 14 Oktober 2014| url = http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=1F5E4C74-75E2-43BA-BA36-8BAAE0E26B0D| archive-date = 11 September 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140911101718/http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=1F5E4C74-75E2-43BA-BA36-8BAAE0E26B0D| url-status = live}}</ref>
As vlugteling is hy na Suid-Afrika gestuur en het in [[Durban]] geland.<ref name=birthdaytea>{{cite news|newspaper=Mail & Guardian|url=https://mg.co.za/article/2008-11-16-birthday-tea-with-bizos|title=Birthday tea with Bizos|first=Sello S.|last=Alcock|date=16 Nov 2008|access-date=30 September 2019|archive-date=30 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930040427/https://mg.co.za/article/2008-11-16-birthday-tea-with-bizos|url-status=live}}</ref> Van daar af het hy per [[trein]] na [[Johannesburg]] gereis en by die Braamfontein-treinstasie afgeklim.<ref name=memoir>{{cite document|url=http://psimg.jstor.org/fsi/img/pdf/t0/10.5555/al.sff.document.gerhart0018_final.pdf|title=Memoirs of George Bizos|publisher=Aluka|first=George|last=Bizos|others=The memoirs of George Bizos, with emphasis on his legal career, as related to Thomas Karis and Gail Gerhart in New York, Oktober 1989|date=Oktober 1989|access-date=30 September 2019|journal=|archive-date=30 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034047/http://psimg.jstor.org/fsi/img/pdf/t0/10.5555/al.sff.document.gerhart0018_final.pdf|url-status=live}}</ref> Destyds betoog die [[Ossewabrandwag]], 'n Afrikanergroep met [[Nazi]]-simpatie, teen die binnekoms van vlugtelinge. Die Ossewabrandwag blameer eerste minister [[Jan Smuts]] dat hy die "vuilgoed van [[Europa]]" na Suid-Afrika gebring het. Die plaaslike Griekse gemeenskap het gehelp om hom in die samelewing te integreer.<ref name=patriarch>{{cite news|newspaper=Mail & Guardian|url=https://mg.co.za/article/1997-09-26-greek-patriarch-of-the-struggle|title=Greek patriarch of the struggle|first=Angella|last=Johnson|date=26 Sep 1997|access-date=30 September 2019|archive-date=30 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930034043/https://mg.co.za/article/1997-09-26-greek-patriarch-of-the-struggle|url-status=live}}</ref>
Bizos het sy eerste twee jaar in die land nie skoolgegaan nie, omdat hy nie [[Engels]] of [[Afrikaans]] kon praat nie. Hy het in 1949 toelating tot die [[Universiteit van die Witwatersrand]] bekom, en begin met 'n 3-jarige [[Baccalaureus Artium]]-graad, gevolg deur 'n drie-jarige LLB-graad in die regte. Dit was hier waar hy vir die eerste keer polities aktief geword het en by die Studenteraad onder leiding van Harold Wolpe aangesluit het.<ref name=memoir/>
== Regsloopbaan ==
In 1954 is Bizos tot die balie in Johannesburg toegelaat.<ref name=memoir/>Gedurende die 1950's en 1960's was hy regsverteenwoordiger vir 'n wye verskeidenheid bekende mense, waaronder [[Trevor Huddleston]] van [[Sophiatown]].<ref name=memoir/>
Tydens die Rivonia-verhoor van 1963-64 was Bizos deel van die span wat [[Nelson Mandela]], [[Govan Mbeki]] en [[Walter Sisulu]] verdedig het. Die beskuldigdes is lewenslange tronkstraf opgelê, maar die doodstraf gespaar. Alhoewel daar soms gesê word dat hy beweer dat hy Mandela se beroemde toespraak opgestel het wat tydens die verhoor gelewer is, sê hy dat sy belangrikste bydrae was om die gebruik van die woorde "indien nodig" te adviseer voordat Mandela gesê het dat hy bereid was om te sterf.<ref name=birthdaytea/> Bizos het geglo dat dit moontlik tot die vermyding van die [[doodstraf]] bygedra het deurdat Mandela blykbaar nie martelaarskap wou soek nie. Hierdie verhoor het die aankoms van 'n groep stoere menseregteprokureurs aangekondig - Joel Joffe, [[Harry Schwarz]], [[Arthur Chaskalson]] en Harold Hanson.<ref name=90thbedford>{{cite news|url=https://bedfordviewedenvalenews.co.za/322506/friends-family-celebrate-bizos-90th/|publisher=Befordview and Edendale News|title=Friends, family celebrate Bizos' 90th|date=6 Desember 2019|access-date=30 September 2019|archive-date=30 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190930032127/https://bedfordviewedenvalenews.co.za/322506/friends-family-celebrate-bizos-90th/|url-status=live}}</ref>
Bizos was regsadviseur by verskillende ondersoeke na die dood van mense in aanhouding.<ref name=memoir/>
Bizos word 'n seniorlid van die Johannesburgse balie in 1978. Hy was 'n lid van die Nasionale Raad vir Menseregteprokureurs, wat hy in 1979 help oprig het. Hy was senior raadgewer by die Legal Resources Centre in Johannesburg in die Constitutional Litigation Unit. Hy was 'n regter in Botswana se appèlhof van 1985 tot 1993. <ref name=SAH>{{Cite web|url=https://www.sahistory.org.za/people/george-bizos|title=George Bizos|date=2011-02-17|website=South African History Online|language=en|access-date=2019-02-24|archive-date=23 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190123010023/http://www.sahistory.org.za/people/george-bizos|url-status=live}}</ref>
In 1990 word Bizos 'n lid van die [[African National Congress]] (ANC) se regs- en grondwetlike komitee,<ref name=SAH/> en by die Konvensie vir 'n Demokratiese Suid-Afrika ([[KODESA]]) dien hy as adviseur vir die onderhandelingspanne en neem hy deel aan die opstel van die Voorlopige Grondwet. Hy was betrokke by die opstel van wetgewing, en veral die Wet op die Bevordering van Nasionale Eenheid en Versoening en wysigings aan die Strafproseswet, om dit in ooreenstemming te bring met Hoofstuk 3 van die grondwet, wat fundamentele menseregte aan alle burgers van Suid-Afrika waarborg.<ref>{{cite book|url=https://books.google.ca/books?id=YRPZDEfWI2UC&pg=PA175|title=The Routledge Companion to Museum Ethics: Redefining Ethics for the Twenty-First Century Museum|publisher=Routledge|date=23 Mei 2012|editor-last=Marstine|editor-first=Janet|page=175|isbn=9781136715266|access-date=10 September 2020|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910071508/https://books.google.ca/books?id=YRPZDEfWI2UC&pg=PA175|url-status=live}}</ref><ref name="NYT obit">{{cite news|title=George Bizos, Anti-Apartheid Lawyer Who Defended Mandela, Dies at 92|url=https://www.nytimes.com/2020/09/09/world/africa/george-bizos-dead.html|first=Alan|last=Cowell|date=9 September 2020|accessdate=9 September 2020|newspaper=The New York Times|archive-date=9 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200909194602/https://www.nytimes.com/2020/09/09/world/africa/george-bizos-dead.html|url-status=live}}</ref>
In die verhore van die [[Waarheids- en Versoeningskommissie]] was Bizos die leier van die span wat die aansoeke om amnestie namens die families Biko, Hani, [[Matthew Goniwe | Goniwe]], Calata, Mkonto, Mhlauli, Slovo en Schoon teëgestaan het.<ref name=Austin>{{cite news|title=Bizos' fight against apartheid|url=https://www.nzherald.co.nz/andrew-austin/news/article.cfm?a_id=54&objectid=3604701|first=Andrew|last=Austin|date=7 November 2004|accessdate=9 September 2020|newspaper=The New Zealand Herald|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910071509/https://www.nzherald.co.nz/andrew-austin/news/article.cfm?a_id=54&objectid=3604701|url-status=live}}</ref>
In 1994 is Bizos deur president Mandela aangestel in die Kommissie vir Geregtelike Dienste,<ref name=SAH/> wat ingevolge die grondwet kandidate aanbeveel om as regters aan te stel en hervormings aan die regstelsel voorstel om die apartheidsverlede daarvan uit te wis. Bizos was die leier van die span vir die Suid-Afrikaanse regering om aan te voer dat die [[doodstraf]] ongrondwetlik was,<ref>{{cite news|title=Renowned human rights lawyer George Bizos has died|url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-09-09-breaking-renowned-human-rights-lawyer-george-bizos-has-died/|first=Jeff|last=Wicks|date=9 September 2020|accessdate=9 September 2020|newspaper=The Times|location=Johannesburg, South Africa|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910013008/https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2020-09-09-breaking-renowned-human-rights-lawyer-george-bizos-has-died/|url-status=live}}</ref> en raadslid vir die Nasionale Vergadering in die Sertifisering van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] deur die [[Grondwethof]].<ref name="SAHO bio">{{cite web|title=George Bizos|url=https://www.sahistory.org.za/people/george-bizos|accessdate=9 September 2020|publisher=South African History Online|archive-date=29 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729031652/https://www.sahistory.org.za/people/george-bizos|url-status=live}}</ref>
In 2005 was Bizos regsadviseur van Nelson Mandela in 'n bittere regsgeskil met Mandela se voormalige advokaat, Ismail Ayob.<ref>{{cite web|url=http://www.businessday.co.za/articles/specialreports.aspx?ID=BD4A70054|date= 18 Julie 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20081221154817/http://www.businessday.co.za/articles/specialreports.aspx?ID=BD4A70054|archive-date=21 Desember 2008|publisher=Business Day|title=Bizos behind vicious campaign to discredit, defame me — Ayob|first=Ernest |last=Mabuza}}</ref><ref name="web._SABC">{{Cite web
| title = Mandela can still look after his own affairs : Bizos| work = SABCnews| date = 11 April 2005| accessdate = 14 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20050411113120/http://www.sabcnews.co.za/south_africa/general/0,2172,101840,00.html|archive-date=11 April 2005| url = http://www.sabcnews.co.za/south_africa/general/0,2172,101840,00.html| language = | quote =}}</ref><ref name="web._Poor">{{Cite web |title = Poor Ismail Ayob |first = Fikile-Notsikelelo |last = Moya |work = Mail & Guardian Online |date = 5 Augustus 2005 |accessdate = 2014-10-14 |url = http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=247331&area=/insight/insight__comment_and_analysis/ |archive-url = https://web.archive.org/web/20060428122252/http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=247331&area=%2Finsight%2Finsight__comment_and_analysis%2F |archive-date = 28 April 2006 |url-status = dead |df = dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ummah.net/forum/showthread.php?t=60167 |title=Friday Khutbar – Ummah.com – Muslim Forum<!-- Bot generated title --> |access-date=11 Februarie 2007 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021039/http://www.ummah.net/forum/showthread.php?t=60167 |url-status=live }}</ref>
Bizos het die Chinese vereniging van Suid-Afrika verteenwoordig in 'n saak wat in 2008 geëindig het, waarin Chinese Suid-Afrikaners 'voorheen benadeelde' status verleen het en sodoende vir swart ekonomiese bemagtigingsvoordele gekwalifiseer het.<ref>{{cite web|title=Chinese qualify for BEE|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Chinese-qualify-for-BEE-20080618|website=News24|accessdate=15 Desember 2015|date=18 June 2008|archive-date=9 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160109091051/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Chinese-qualify-for-BEE-20080618|url-status=live}}</ref>
=== Film oor Rivonia ===
In 2017 verskyn Bizos saam met oorlewende beskuldigdes by die Rivonia-verhoor, [[Denis Goldberg]], [[Andrew Mlangeni]] en [[Ahmed Kathrada]], saam met mede-verdedigingsadvokate Joel Joffe en Denis Kuny, in 'n dokumentêre film getiteld "''Life is Wonderful''", geregisseer deur Sir Nicholas Stadlen,<ref>[[vimeo]], 284713545, ''Life is Wonderful Q&A''</ref> wat die verhaal van die verhoor vertel. Die titel weerspieël Goldberg se woorde aan sy moeder aan die einde van die verhoor toe hy gehoor het dat hy en sy kamerade die doodsvonnis gespaar is.<ref>{{YouTube|ofNIupHJooA|Life is Wonderful trailer}}</ref><ref>{{cite news|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jul/22/men-rivonia-trial-nelson-mandela-1964|title=Unsung heroes: the men who stood trial with Mandela|first=Nick (Nicholas)|last=Stadlen|date=22 Julie 2018|access-date=23 April 2019|archive-date=23 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423092115/https://www.theguardian.com/world/2018/jul/22/men-rivonia-trial-nelson-mandela-1964|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.businesslive.co.za/bd/life/arts-and-entertainment/2018-06-13-apartheid-history-overlooked-rivonia-triallists-feted-in-life-is-wonderful/|title=Apartheid history: Overlooked Rivonia triallists feted in Life is Wonderful|first=Pippa|last=Green|website=Business Day|date=13 June 2018|access-date=23 April 2019|archive-date=23 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423090804/https://www.businesslive.co.za/bd/life/arts-and-entertainment/2018-06-13-apartheid-history-overlooked-rivonia-triallists-feted-in-life-is-wonderful/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.mandela.ac.za/News/%E2%80%98Life-is-Wonderful%E2%80%99-screening-reinforces-call-for|title='Life is Wonderful' screening reinforces call for such histories in curriculum|date=15 Junie 2018|website=Nelson Mandela University|access-date=23 April 2019|archive-date=20 Oktober 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181020101636/http://news.mandela.ac.za/News/%E2%80%98Life-is-Wonderful%E2%80%99-screening-reinforces-call-for|url-status=live}}</ref>
=== Bekende mense verteenwoordig ===
Bizos het onder andere die volgende mense verteenwoordig:
Nelson Mandela, sedert die 1950's<ref name=memoir/><ref name="NYT obit"/>
Trevor Huddleston van Sophiatown, 1950's<ref name=memoir/>
Mac Maharaj in die Little Rivonia-verhoor<ref name=memoir/>
Govan Mbeki in die Rivonia-verhoor in 1963–64<ref name=memoir/>
Walter Sisulu in die Rivonia-verhoor in 1963–64, en daarna sy vrou<ref name=memoir/>
[[Ahmed Timol]] se familie oor sy dood in 1971 in aanhouding<ref name=memoir/>
Steve Biko se familie oor sy dood in aanhouding in 1977<ref name=memoir/>
Neil Aggett se familie oor sy dood in 1982 in aanhouding<ref name=memoir/>
Rob Adam in 'n verhoor vir betrokkenheid by ANC-aktiwiteite, 1982<ref name="ct">''[[Cape Times]]'', 2 Junie 1982.</ref><ref name=memoir/>
[[Mosiuoa Lekota]] (bekend as "Terror") en Popo Molefe by die Delmas-verraadverhoor, 1985 - 89
[[Chris Hani]] se familie tydens 'n verhoor van die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]], waar huurmoordenaars van Hani om amnestie aansoek gedoen het.
[[Morgan Tsvangirai]], leier van die [[Movement for Democratic Change]] van Zimbabwe, toe hy aangekla is vir die beplanning van 'n [[staatsgreep]] voor die algemene verkiesing in 2002<ref name=SAH/><ref name="NYT obit"/>
[[Winnie Madikizela-Mandela]]<ref name=memoir/>
== Ander aktiwiteite ==
In die 1970's het Bizos gehelp om 'n Griekse skool, SAHETI, te begin. Dit het die Griekse kultuur onderskryf, maar was selfs tydens die hoogtepunt van apartheid nie-eksklusivisties. Dit was hier waar mense soos [[Chris Hani]] se kinders opgevoed is.<ref name="vit">Vithoulkas, Jeana [http://www.neoskosmos.com/news/en/Bizos-visit-Australia?page=show (7 Maart 2010)], {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110714163352/http://www.neoskosmos.com/news/en/Bizos-visit-Australia?page=show |title="Hellenic ideals inspired anti apartheid fighter"| date=14 Julie 2011 }}</ref>
In 2013 het twee van Mandela se dogters 'n regsgeding ingestel om Bizos, [[Tokyo Sexwale]] (die voormalige minister van behuising) en die advokaat Bally Chuene as direkteure van twee van Mandela se ondernemings af te sit. Bizos het gesê dat die dogters probeer om dinge in die hande te kry wat nie verkoop moet word nie. Die saak is vertraag nadat die dogters se advokaat Ismail Ayob hom aan die saak onttrek het.<ref name="vit" />
== Persoonlike lewe en dood ==
Bizos was getroud met Arethe Daflos, bekend as 'Rita', wat 'n ruk voor sy 90ste verjaardag in November 2017 oorlede is. Die egpaar het drie seuns gehad.<ref>{{cite web|url=https://www.uct.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/328/explore/awards/honorary_degrees/2008/George_Bizos.pdf|title=George Bizos honorary degree citation|publisher=University of Cape Town|year=2008|access-date=10 September 2020|archive-date=10 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200910071511/https://www.uct.ac.za/sites/default/files/image_tool/images/328/explore/awards/honorary_degrees/2008/George_Bizos.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=90thbedford/><ref name=SAH/>
Bizos is op 9 September 2020 in die ouderdom van 92 oorlede.<ref name="citizendeath">{{cite web | title=Human rights advocate George Bizos has died | website=The Citizen | date=9 September 2020 | url=https://citizen.co.za/news/south-africa/general/2356193/human-rights-advocate-george-bizos-has-died/ | access-date=10 September 2020 | archive-date=10 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200910004524/https://citizen.co.za/news/south-africa/general/2356193/human-rights-advocate-george-bizos-has-died/ | url-status=live }}</ref><ref name="bbcdeath">{{cite web | title=George Bizos: Anti-apartheid lawyer who defended Mandela dies aged 92 | website=BBC News | date=9 September 2020 | url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54094248 | access-date=10 September 2020 | archive-date=10 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200910004643/https://www.bbc.com/news/world-africa-54094248 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=In memory of George Bizos (1928-2020) |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-09-10-in-memory-of-george-bizos-1928-2020/ |accessdate=10 September 2020 |agency=Daily Maverick |archive-date=9 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200909235222/https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-09-10-in-memory-of-george-bizos-1928-2020/ |url-status=live }}</ref>
== Eerbewyse en toekennings ==
*1999: Orde vir verdienstelike diens, Klas II-medalje van destydse president Mandela.<ref name="saho">"George Bizos". South African History Online. Archived from the original on 29 Julie 2020. Besoek op 9 September 2020.</ref>
*2001: Internasionale verhoorprokureursprys van die jaar deur die International Academy of Trial Lawyers.<ref name="saho" />
*2004: Die International Bar Association (IBA) het Bizos aangewys as die wenner van die 2004 Bernard Simons Memorial Award .<ref>{{Cite press release
| title = IBA announces George Bizos as winner of Bernard Simons Memorial Award
| publisher = The International Bar Association
| date = 22 Oktober 2004
| accessdate = 14 Oktober 2014
| url = http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=7967B641-BC7D-40E5-85EC-44395128DDE5
| language =
| quote =
| archive-date = 11 September 2014
| archive-url = https://web.archive.org/web/20140911102952/http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=7967B641-BC7D-40E5-85EC-44395128DDE5
| url-status = live
| archivedate = 11 September 2014
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20140911102952/http://www.ibanet.org/Article/Detail.aspx?ArticleUid=7967B641-BC7D-40E5-85EC-44395128DDE5
}}</ref>
== Werke ==
* {{cite book|last=Bizos|first=George |authorlink=George Bizos|title=No One to Blame?: In Pursuit of Justice in South Africa|url=https://books.google.com/books?id=nAgAzUwnyN4C|year=1998|publisher=New Africa Books|isbn=978-0-86486-319-5|display-authors=0}}
* {{cite book|last=Bizos|first=George|authorlink=George Bizos|title=Odyssey to Freedom|url=https://books.google.com/books?id=xUBcAgAAQBAJ|year=2011|publisher=Penguin & Random House|location=South Africa|isbn=978-1-4152-0307-1|display-authors=0}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{cite book|title=65 Years of Friendship|first=George|last=Bizos|publisher=Penguin Random House South Africa|date=2017|isbn=9781415208861|url=https://books.google.com/books?id=IghbDwAAQBAJ&dq|display-authors=0}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
{{Vertaaluit
| taalafk = en
| il = George Bizos
}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bizos, George}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]]
[[Kategorie:Geboortes in 1927]]
[[Kategorie:Sterftes in 2020]]
61w36aun9pep6zqkb365ayiq8xtki14
Mandla Langa
0
369780
2909237
2903368
2026-06-04T09:43:19Z
Oesjaar
7467
Sintaks fout reggestel.
2909237
wikitext
text/x-wiki
'''Mandla Langa''' (gebore 1950 in Stanger, [[Durban]] ) is 'n Suid-Afrikaanse digter, kortverhaalskrywer, romanskrywer en kulturele aktivis. Hy het in [[KwaMashu]], Durban grootgeword. <ref>[https://www.theguardian.com/profile/mandlalanga Mandla Langa profile], ''The Guardian'' (London), 24 June 2008.</ref> Sy roman ''The Lost Colors of the Chameleon'' het die 2009 Commonwealth Writers 'Prize (Afrika-streek) gewen. <ref>[http://bookslive.co.za/blog/2009/03/11/mandla-langa-and-uwem-akpan-win-the-2009-commonwealth-writers-prizes-africa-region/ "Mandla Langa and Uwem Akpan Win the 2009 Commonwealth Writers’ Prizes – Africa Region"], Books Live, 11 March 2009.</ref> <ref>[http://news.artsmart.co.za/2009/03/mandla-langa-wins-commonwealth-writers.html "Mandla Langa wins Commonwealth Writers' Prize"], Artsmart, 19 March 2009.</ref> Langa skryf vir 'n graad Engels en Filosofie aan die [[Universiteit van Fort Hare|Universiteit van Fort Hare in]], maar word in 1973 geskors as gevolg van sy betrokkenheid by die aktiwiteite van die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie. In 1976 gaan hy in ballingskap en woon hy in verskillende lande in Suider-Afrika, sowel as in [[Hongarye]] en die [[Verenigde Koninkryk]]. <ref>[https://www.pen.org/mandla-langa "Mandla Langa"] {{Webarchive|url=https://archive.is/20141002013030/https://www.pen.org/mandla-langa|date=2 October 2014}}, PEN America.</ref>
Langa is ingebring om die tweede bundel van [[Nelson Mandela]] se outobiografie te voltooi, in 'n onvoltooide manuskrip agtergelaat toe Mandela in 2013 oorlede is, en in 2017 gepubliseer as ''Dare Not Linger: The Presidential Years'' . <ref name="Slovo">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/22/dare-not-linger-presidential-years-nelson-mandela-mandla-langa-review|title=Dare Not Linger: The Presidential Years by Nelson Mandela and Mandla Langa review – an impossible act to follow|last=Gillian Slovo|authorlink=Gillian Slovo|date=22 October 2017|website=The Guardian}}</ref>
== Vroeë lewe en opvoeding ==
Mandla Langa is [[Durban|in 1950 in Stanger, Durban]], Suid-Afrika gebore en het in die [[KwaMashu|KwaMashu-]] township 20 myl noord van Durban <ref name="cca.ukzn.ac.za">{{Cite web|url=http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/33-tow-2009/372-mandla-langa-south-africa|title=Mandla Langa (South Africa)|website=www.cca.ukzn.ac.za|publisher=Centre for Creative Arts|access-date=16 May 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> grootgeword tydens die implementering van die [[Apartheid|apartheidstelsel]]. Hy is een van sewe kinders. Sy broer [[Pius Langa]] het as hoofregter in Suid-Afrika gedien. 'n Ander broer, Bheki Langa, het as Suid-Afrika se ambassadeur in Rusland gedien. 'n Derde broer, [[Ben Langa]], is in 'n politiese sluipmoord gedood. Mandla Langa het Gardner Memorial School, Sibonelo High School in Durban, en daarna die [[Universiteit van Fort Hare]] bygewoon. Weens die groot aantal politieke stakings gedurende sy universiteitsloopbaan, kon hy eers in 1972 sy BA in Engels en Filosofie voltooi. Hy het in 1973–74 aan 'n hoërskool in KwaMashu klas gegee. <ref>Tymon Smith, [http://www.timeslive.co.za/lifestyle/books/2012/05/06/the-fiction-prize "The Fiction Prize – The Judges"], ''Times Live'', 6 May 2012.</ref>
In 1974 raak hy aktief betrokke as direkteur van die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie (SASO) en handhaaf hierdie pos tot sy inhegtenisneming in 1976 weens 'n poging om die land sonder 'n permit te verlaat. As gevolg hiervan het hy 101 dae tronkstraf uitgedien. <ref name="thepresidency.gov.za">[http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=7847 "Mandla Langa (1950– )"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304194424/http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=7847|date=4 March 2016}}, The Presidency, Republic of South Africa.</ref> Volgens Charles Larson (redakteur van ''Under African Skies'' ) het Langa self gesê dat sy inhegtenisneming weens sedisie was .
Terwyl hy in die tronk was, het hy voortgegaan om sy skryfvaardighede te verbeter. Nadat hy sy vonnis uitgedien het, het hy na [[Botswana]] gevlug en sy lewe in ballingskap opgeneem. Hy het ook tyd in [[Lesotho]] en [[Angola]], deurgebring, waar hy militêre opleiding van [[Umkhonto we Sizwe]], ontvang het. <ref name="modernghana.com"/> Benewens Lesotho, het Langa tyd in [[Mosambiek]], [[Zambië]], [[Hongarye]] en die Verenigde Koninkryk deurgebring. <ref name="cca.ukzn.ac.za"/> Hy het verskillende [[African National Congress|ANC-]] poste in die buiteland beklee, waaronder kulturele attaché in die Verenigde Koninkryk en Wes-Europa. <ref name="MediaClub">Khanyi Magubane, [http://mediaclubsouthafrica.com/themedia/42-land/landnews/1025-sa-writer-wins-commonwealth-prize "Commonwealth nod to SA writer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040442/http://mediaclubsouthafrica.com/themedia/42-land/landnews/1025-sa-writer-wins-commonwealth-prize |date= 4 Maart 2016 }}, Media Club South Africa, 17 March 2009.</ref>
== Persoonlike lewe ==
Langa het twee dogters saam met sy vrou June Josephs. <ref>{{Cite web|url=http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page49062|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721203114/http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page49062|archive-date=21 July 2011|access-date=31 March 2011}}</ref> Hy het twee broers, [[Pius Langa|Pius Langa,]] wat as Suid-Afrikaanse hoofregter gedien het, en Bheki WJ Langa, wat 'n diplomaat is. Sy derde broer, Ben Langa, was die slagoffer van "n politiese sluipmoord.
== Beroep ==
Onder Langa se vroeëre uitgegewe werk is gedigte soos "Pension Jives" en "They Not Longer Speak to Us in Song". Benewens die skryf van poësie, het hy ook prosa begin skryf. Sy verhaal "The Dead Men Who Lost Their Bones" was sy eerste wat in 1980 in ''Drum Magazine'' uitgegee is, met 'n prys. <ref name="thepresidency.gov.za"/> Langa se sukses het sy literêre evolusie tot romanskrywing aangespoor. In 1991 word hy die eerste Suid-Afrikaner wat 'n beurs vir kreatiewe skryfkuns in Groot-Brittanje ontvang. Langa se uiteenlopende werk sluit in die skryf van 'n opera, ''Milestones'', met musiek gekomponeer deur die jazzmusikant [[Hugh Masekela]] . In 1999 verskyn ''Milestones'' tydens die [[Standard Bank|Standard Bank-]] fees in [[Grahamstad]] . <ref name="cca.ukzn.ac.za"/> <ref>[[John Matshikiza]], [https://mg.co.za/article/1999-06-11-milestone-for-the-new-south-africa "Milestone for the new South Africa"], ''Mail & Guardian'', 11 June 1999.</ref>
Sy uitgegewe boeke is ''Tenderness of Blood'' (1987), ''A Rainbow on a Paper Sky'' (1989), ''The Naked Song and Other Stories'' (1997), ''The Memory of Stones'' (2000), en ''The Lost Colors of the Chameleon'' (2008), wat die 2009 Commonwealth Writers Prize (beste boek in Afrika) gewen het. <ref>[[List of overall and regional winning authors of the Commonwealth Writers' Prize#1990s]]</ref> <ref>Katie Allen, [http://thebookseller-com-sta.sites.ac/news/commonwealth-regional-winners-announced.html "Commonwealth regional winners announced"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006131816/http://thebookseller-com-sta.sites.ac/news/commonwealth-regional-winners-announced.html}}, ''The Bookseller'', 23 March 2009.</ref> Hoofregter Elinor Sisulu het gesê: "Langa dekonstrueer die innerlike werking van 'n mitiese Afrika-staat en lê die gebreke bloot van leiers wat te verblind is deur mag om die groot uitdagings van hul tyd effektief die hoof te bied." <ref name="MediaClub"/> Langa verskyn op die Paryse boekebeurs in 2011. <ref>{{Cite web|url=http://www.intofrench.org/index.php/en/culture/news/99-mandla-langa-|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006095024/http://www.intofrench.org/index.php/en/culture/news/99-mandla-langa-|archive-date=6 October 2014|access-date=2011-05-09}}</ref> Hy het ook aan die Bush Theatre se projek ''Sixty-Six Books'' in 2011 deelgeneem met 'n stuk gebaseer op 'n boek uit die King James Bible . <ref>[https://reviewsgate.com/sixty-six-books-to-october-29/ "Sixty six books – to October 29"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205073732/https://reviewsgate.com/sixty-six-books-to-october-29/ |date= 5 Desember 2020 }} (2011), ''ReviewsGate''.</ref>
Langa is ingebring om die opvolgbundel van [[Nelson Mandela]] se outobiografie ''Long Walk to Freedom in'' 1994 te voltooi. Op grond van Mandela se handgeskrewe aantekeninge en 'n konsep wat onvoltooid gelaat is toe Mandela in 2013 oorlede is, asook argiefmateriaal en onderhoude, is ''Dare Not Linger: The Presidential Years'' van Nelson Mandela en Mandla Langa, met 'n proloog van [[Graça Machel]], in 2017 uitgegee. Die titel is geneem uit die slotsin van ''Long Walk to Freedom'' : "Maar ek kan net 'n oomblik rus, want met vryheid kom verantwoordelikhede en ek durf nie talm nie, want my lang loop is nie beëindig nie." <ref name="Slovo"/> <ref>Prakash Naidoo, [https://www.businesslive.co.za/fm/life/books/2017-10-19-books-mandla-langa-completes-madibas-work/ "BOOKS: Mandla Langa completes Madiba’s work"], ''Financial Mail'', Business Live, 17 October 2017.</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/22/dare-not-linger-presidential-years-nelson-mandela-mandla-langa-review|title=Dare not Linger: Mandela's 'new' memoir offers unique insights|last=Alet Janse van Rensburg|date=18 October 2017|publisher=News24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.panmacmillan.com/authors/nelson-mandela/dare-not-linger|title=Dare Not Linger: The Presidential Years|date=19 October 2017|publisher=Pan Macmillan}}</ref> <ref>Mandla Langa, [https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-10-27-book-extract-the-presidency-and-the-constitution-from-mandla-langas-dare-not-linger/ "Book Extract: The Presidency and the Constitution, from Mandla Langa’s Dare Not Linger"], ''[[Daily Maverick]]'', 27 October 2017.</ref>
== Toekennings en eerbewyse ==
In 2007 ontvang Langa Suid-Afrika se Nasionale [[Orde van Ikhamanga]] (Silwer) vir literêre, joernalistieke en kulturele prestasies, met die verwysing as 'n "uitstekende bydrae tot die stryd teen apartheid, prestasies op die gebied van letterkunde en joernalistiek en 'n bydrae tot die post-apartheid Suid. Afrika deur in verskillende instellings te dien." <ref name="thepresidency.gov.za"/> In Februarie 2003 het die Pan African Writers 'Association (PAWA) Langa aangebied tydens 'n geleentheid wat hom as 'n vooraanstaande Suid-Afrikaanse skrywer bevorder het:' An Evening with Mandla Langa '. <ref name="modernghana.com"/>
=== Administratiewe poste ===
* Kultuurverteenwoordiger van die African National Congress (ANC) <ref name="thepresidency.gov.za"/>
* Julie 2001–05: Voorsitter van die eerste raad van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (ICASA) - (samesmelting van die IBA en die Suid-Afrikaanse reguleringsowerheid vir telekommunikasie - SARRA) <ref name="modernghana.com">[http://www.modernghana.com/news/31383/1/pawa-to-host-mandla-langa.html "PAWA to Host Mandla Langa"], Modern Ghana, 18 February 2003.</ref>
* Voorsitter van die Raad by MultiChoice South Africa <ref>[http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page47786?oid=73835&sn=Detail+2009&pid=44115 "Leadership Changes At Multichoice South Africa Holdings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006132503/http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page47786?oid=73835&sn=Detail+2009&pid=44115 |date= 6 Oktober 2014 }}, Multichoice press release.</ref>
Langa dien tans in die volgende rade:
* Business and Arts South Africa (BASA) <ref name="LiteraryTourism">{{Cite web|url=http://www.literarytourism.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47:mandla-langa&catid=13:authors&Itemid=28|title=Mandla Langa|last=Tourism|first=KZN Literary|website=www.literarytourism.co.za|language=en|access-date=8 January 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Foundation for Global Dialogue (FGD) <ref>{{Cite web|url=http://www.globaldialoguefoundation.org/|title=Global Dialogue Foundation {{!}} Illuminating the World {{!}} Celebrating Life|website=www.globaldialoguefoundation.org|access-date=8 January 2018|archive-date= 8 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108180131/http://www.globaldialoguefoundation.org/|url-status=dead}}</ref>
* (Institute for the Advancement of Journalism (IAJ) <ref>{{Cite web|url=http://www.iaj.org.za/|title=Institute for the Advancement of Journalism {{!}} Leading-edge-mid-career journalism and communications training across Africa|website=www.iaj.org.za|language=en-US|access-date=8 January 2018}}</ref>
* Die [[Rhodes-universiteit|Rhodes University]] School for Economic Journalism
* The Nation's Trust <ref name="intofrench.org">{{Cite web|url=http://www.intofrench.org/index.php?option=com_content&view=article&id=99:mandla-langa-&catid=52:news&Itemid=103&lang=fr|title=損することなく宝石の買取に出す方法|お店選びが肝心|website=www.intofrench.org|language=ja|access-date=8 January 2018|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214836/http://www.intofrench.org/index.php?option=com_content&view=article&id=99:mandla-langa-&catid=52:news&Itemid=103&lang=fr|url-status=dead}}</ref>
* Read Educational Trust
* South African Screen Writers' Laboratory(SCRAWL)
* Direkteur van Contemporary African Music and Arts (CAMA)
=== Media-aanstellings ===
* April 1999 - Junie 2000: Voorsitter van die Onafhanklike Uitsaaiowerheid <ref name="LiteraryTourism"/>
* Langa was 'n rubriekskrywer van die ''Sunday Independent''
* Ondervoorsitter van die suksesvolle Africa '95 -uitstallingsseisoen in Londen. <ref name="thepresidency.gov.za"/>
* Het in die raad van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|South African Broadcasting Corporation]] (SABC) gedien na sy pos as programdirekteur
* Swerwende redakteur by ''Leadership Magazine'' <ref name="modernghana.com"/>
== Werke ==
=== Fiksie ===
* .''The Lost Colours of the Chameleon'' Picador Afrika, 2008,{{ISBN|978-1-77010-084-8}}
* <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[Spesiaal: BookSources / 978-0-86486-408-6|978-0-86486-408-6]]</cite></bdi>''The Memory of Stones'', New Africa Books, 2000 - 'n versameling wat die aard van die Suid-Afrikaanse samelewing ondersoek na die einde van [[apartheid]]
* ''T''<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[Spesiaal: BookSources / 978-0-86486-313-3|978-0-86486-313-3]]</cite></bdi>''he Naked Song and Other Stories'', New Africa Books, 1996.
* ''<nowiki/>'N Reënboog op die papierhemel'' . Kliptown Books, 1989
* ''Tederheid van bloed'' . Zimbabwe Publishing House, 1987.
=== Nie-fiksie ===
* Met Nelson Mandela, ''Dare Not Linger: The Presidential Years'', Macmillan, 2017,{{ISBN|978-1509809592}}
=== Samewerkende werke ===
* 2006: ''Youth 2 Youth: 30 Years after Soweto ’76'' (Inleiding deur Mandla Langa, onder redaksie van George Hallett )
* 2004: ''Moving in Time: Images of Life in a Democratic South Africa'' (Inleiding deur Mandla Langa, geredigeer deur George Hallett)
* 2004: ''South Africa's Nobel Laureates: Peace, Literature and Science'' deur [[Kader Asmal]], David Chidester en Wilmot Godfrey James (Inleiding deur Mandla Langa)
=== Versamelings ===
* 2004: Kader Asmal, David Chidester en Wilmot Godfrey James (reds), ''South Africa's Nobel Laureates: Peace, Literature and Science'' - Inleiding deur Mandla Langa. [[Media24|Jonathan Ball-uitgewers]], Suid-Afrika.
* 1997: Charles R. Larson (red. ), ''Under African Skies: Modern African Stories'' . [[Farrar, Straus en Giroux|Farrar, Straus & Giroux]] ; sagteband Canongate Books, 2005.
* 1990: Elisa Segrave (red. ), ''Junky's Christmas and other Yuletide Stories'' . Slangstert .
* 1990: Sarah LeFanu en Stephen Hayward (reds), Colours of a New Day: Writing for South Africa, Lawrence & Wishart
=== Ander ===
* ''Milestones'' - musikale opera in samewerking met die jazzmusikant [[Hugh Masekela]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Langa, Mandla}}
[[Kategorie:Geboortes in 1950]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]]
g26jykpdxkz5swf9nstv753wmc4zrik
Matla-kragstasie
0
369825
2909113
2619560
2026-06-03T15:41:20Z
~2026-22503-02
206103
Rangskik
2909113
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Dam
| name = Matla-kragstasie
| image =
| caption =
| locale = Naby [[Kriel]]
| country = [[Mpumalanga]]
| coordinates = {{coord|26|16|57|S|29|8|27|O|region:ZA-MP_type:landmark|aansig=inlyn,titel}}
| purpose =
| status = O
| constuction_began =
| commissioned = 1983
| turbines = 6 stoomturbines<br/>van 600 MW elk
| installed_capacity = 3 600 Megawatt<ref name="eskom-matla">{{cite web|url=http://www.eskom.co.za/c/article/43/matla-power-station/|title=Matla Power Station|publisher=[[Eskom]]|accessdate=12 Desember 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120506174453/http://www.eskom.co.za/c/article/43/matla-power-station/|archive-date=6 Mei 2012|url-status=dead}}</ref>
| max_capacity =
| net_generation =
| cost =
| owner = [[Eskom]]
}}{{Location map+|Suid-Afrika|relief=yes|float=right|width=240|caption=Ligging van die Matla-kragstasie|places=
{{Location map~|Suid-Afrika|label=Matla|lat=-26.2825|long=29.14083|position=bottom|mark=blue pog.svg}}
}}
'''Matla-kragstasie''' in [[Mpumalanga]], [[Suid-Afrika]], is 'n steenkoolkragstasie wat deur [[Eskom]] bedryf word en wat die produksie van die Matla-steenkoolmyn verbruik.
== Geskiedenis ==
Konstruksie aan die stasie het in 1974 begin, en die laaste eenheid is in Julie 1983 in gebruik geneem. In 1981 is die suidelikste rookskoorsteen van 276 meter (906 voet) in hoogte gesloop nadat dit gedeeltelik in duie gestort het tydens konstruksie, en 4 werkers dood is. Dit het vir 24 jaar die wêreldrekord gehou vir die hoogste vrystaande struktuur wat eksplosief gesloop is<ref name="implosion-record">{{Cite web|url=http://www.implosionworld.com/records.htm|title=Implosion World Records|publisher=ImplosionWorld|access-date=12 Desember 2010|archive-date=20 Desember 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101220033018/http://www.implosionworld.com/records.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.eskom.co.za/sites/heritage/Pages/MATLAPOWERSTATION.aspx|title=MATLA POWER STATION|publisher=[[Eskom]]|access-date=23 Maart 2019}}</ref> tot die sloping van die 300 m (980 vt) skoorsteen van die Westerholt-kragstasie.<ref>http://rawstory.com/news/2006/Experts_demolish_300_metre_power_st_12032006.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [http://www.eskom.co.za/Whatweredoing/ElectricityGeneration/PowerStations/Pages/Matla_Power_Station.aspx Matla-kragstasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200731060237/http://www.eskom.co.za/Whatweredoing/ElectricityGeneration/PowerStations/Pages/Matla_Power_Station.aspx |date=31 Julie 2020 }} op die [[Eskom]]-webwerf.
{{Normdata}}
[[Kategorie:Kragsentrales]]
83eikolvph8vw6cx03cwfcg59fv39cs
Hidried
0
372649
2909141
2683676
2026-06-03T22:25:18Z
Innerstream
138232
2909141
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Titanium hydride.svg|duimnael|Titaan(IV)hidried]]
In die [[chemie]] is 'n '''hidried''' formeel die [[Ioon#Anioon|anioon]] van [[waterstof]], H{{Sup|-}} maar die term word losweg toegepas.{{R|GB2014}} Alle verbindings wat [[Kovalente binding|kovalent gebonde]] H-atome bevat word ook hidriede genoem: water is 'n hidried van [[suurstof]], [[ammoniak]] is 'n hidried van [[stikstof]], ens. Vir [[Anorganiese chemie|anorganiese chemici]] verwys hidriede na verbindings en ione waarin waterstof kovalent aan 'n minder [[Elektronegatiwiteit|elektronegatiewe]] [[element]] geheg is. In sulke gevalle het die H-sentrum nukleofiele karakter,{{refn|group=Nota|name=A}} wat kontrasteer met die protiese karakter van [[Suur|sure]].
Byna al die elemente vorm binêre verbindings{{refn|group=Nota|name=B}} met waterstof, met die uitsondering van [[Helium|He]],{{refn|group=Nota|name=C}} [[Neon|Ne]],{{refn|group=Nota|name=D}} [[Argon|Ar]],{{refn|group=Nota|name=E}} [[Kripton|Kr]],{{refn|group=Nota|name=F}} [[Prometium|Pm]], [[Osmium|Os]], [[Iridium|Ir]], [[Radon|Rn]], [[Frankium|Fr]] en [[Radium|Ra]].{{R|Greenwood1997|Lee2008|Massey2000|Redbook2005}} Eksotiese molekules soos [[positronium]]hidried is ook al gemaak.
== Tipes hidiede ==
Volgens die algemene definisie vorm elke element van die periodieke tabel (behalwe edelgasse) een of meer hidriede. Hierdie stowwe is volgens die aard van die binding in drie hoofsoorte geklassifiseer:{{R|Greenwood1997}}
===Ioniese hidriede===
Ioniese hidriede het 'n beduidende ioniese bindingskarakter. Hulle bestaan uit hidriëde wat gebind is aan 'n elektropositiewe metaal, gewoonlik 'n [[alkalimetaal]] of [[aardalkalimetaal]]. Hierdie verbindings is onoplosbaar in konvensionele oplosmiddels. Hulle word gebruik as basisse en as reduseermiddels in organiese sintese.{{R|Brown1975}}
Dikwels reageer alkalimetaalhidriede met metaal[[Halogeen|haliede]]:
:4 LiH + AlCl{{Sub|3}} → LiAlH{{Sub|4}} + 3 LiCl
[[Lêer:PAHCRU.png|duimnael|Struktuur van [HRu{{Sub|6}}(CO){{Sub|18}}]{{Sup|-}}, 'n metaalgroep met 'n interstisiële hidried[[ligand]] (die klein turkooisbol in die middel).{{R|Jackson1980}}]]
=== Kovalente hidriede ===
Kovalente hidriede sluit [[Koolwaterstof|koolwaterstowwe]] en baie ander verbindings, wat kovalent aan waterstofatome bind, in. In hierdie groep stowwe is die hidriedbinding 'n kovalente binding, net soos die binding wat 'n proton vorm in 'n swak suur. Hierdie kategorie bevat hidriede wat bestaan as afsonderlike molekules, [[Polimeer|polimere]] en waterstof wat chemies aan 'n oppervlak geadsorbeer is.
==== Oorgangsmetaalhidriedkomplekse ====
Oorgangsmetaalhidriede bevat verbindings wat as kovalente hidriede geklassifiseer kan word, en sommige word selfs as interstisiële hidriede geklassifiseer.
=== Interstisiële hidriede ===
Interstisiële hidriede word beskryf as metaalbindings en bestaan meestal in metale of [[legering]]s. Hierdie stelsels het gewoonlik wisselende hoeveelhede waterstofatome in die rooster, met die waterstof ewekansig versprei. Palladium absorbeer byvoorbeeld tot 900 keer sy eie hoeveelheid waterstof teen kamertemperature en vorm dan palladiumhidried. Hierdie materiaal word ondersoek vir brandstofselle in voertuie.
== Gebruike ==
Hidriede het 'n verskeidenheid toepassings, insluitend:
* Hidriede soos natriumborhidried, [[litiumaluminiumhidried]] en diisobutielaluminiumhidried word algemeen gebruik as reduksiemiddels in chemiese sintese.
* Hidriede soos natriumhidried en kaliumhidried word as sterk basisse in organiese sintese gebruik.
* Hidriede soos kalsiumhidried word as droogmiddels gebruik om water uit organiese oplosmiddels te verwyder.
* Hidriede is belangrik in [[battery]]tegnologieë soos nikkelmetaalhidriedbatterye. Verskeie metaalhidriede is ondersoek vir gebruik as waterstofopberging vir brandstofsel-aangedrewe elektriese motors en ander doelgerigte aspekte van 'n waterstofekonomie.{{R|Grochala}}
* Hidriedkomplekse is [[katalisator]]s en katalitiese tussenprodukte in 'n verskeidenheid homogene en heterogene katalitiese siklusse. Selfs sekere [[ensiem]]e werk deur middel van hidriedtussengangers.
== Aantekeninge ==
{{verwysings|group=Nota|verwysings=
{{refn|group=Nota|name=A|'n Nukleofiel is 'n chemiese spesie wat bindings met elektrofiele vorm deur 'n elektronpaar te skenk. Alle molekules en ione met 'n vry paar elektrone of ten minste een [[pi-binding]] kan as nukleofiele optree. Omdat nukleofiele elektrone skenk, is hulle Lewis-basisse.}}
{{refn|group=Nota|name=B|In binêre verbindings met waterstof is daar net twee elemente teenwoordig, dws. waterstof en 'n ander element.}}
{{refn|group=Nota|name=C|Heliumhidried bestaan as ioon.}}
{{refn|group=Nota|name=D|Neonium is 'n ioon en die eksimeer HNe bestaan ook.}}
{{refn|group=Nota|name=E|Argonium bestaan as ioon.}}
{{refn|group=Nota|name=F|Kryptonium bestaan as 'n katioon.}}
}}
== Verwysings ==
{{verwysings|verwysings=
<ref name="Brown1975">{{cite book |last=Brown |first=H. C. |title=Organic Syntheses via Boranes |url=https://archive.org/details/organicsyntheses0000brow |url-access=registration |publisher=John Wiley & Sons |location=New York |date=1975 |isbn=0-471-11280-1 |language=en}}</ref>
<ref name="GB2014">{{cite web |title=hydron (H02904) | website=[[IUSTC]] |date=24 Februarie 2014 |url=https://goldbook.iupac.org/terms/view/H02904 |access-date=11 Mei 2021 |language=en}}</ref>
<ref name="Greenwood1997">{{cite book |last1=Greenwood |first1=N. N. |last2=Earnshaw |first2=A. |title=Chemistry of the elements |publisher=Butterworth-Heinemann |publication-place=Boston, Mass |edition=2de |year=1997 |isbn=0-7506-3365-4 |oclc=48138330 |language=en}}</ref>
<ref name="Grochala">{{Cite journal |doi = 10.1021/cr030691s |volume = 104 |issue = 3 |pages = 1283–1316 |title = Thermal Decomposition of the Non-Interstitial Hydrides for the Storage and Production of Hydrogen |journal = Chemical Reviews |date=1 Maart 2004 |pmid = 15008624 |last1 = Grochala |first1 = Wojciech |last2 = Edwards |first2 = Peter P. |language=en}}</ref>
<ref name="Jackson1980"">{{cite journal |title=Direct location of the Interstitial Hydride Ligand in [HRu<sub>6</sub>(CO)<sub>18</sub>]<sup>–</sup> by Both X-ray and Neutron Analyses of [Ph<sub>4</sub>As][HRu<sub>6</sub>(CO)<sub>18</sub>] |journal=Chem. Commun. |issue=7 |year=1980 |page=295 |doi=10.1039/c39800000295 |last1=Jackson |first1=Peter F. |last2=Johnson |first2=Brian F. G. |last3=Lewis |first3=Jack |last4=Raithby |first4=Paul R. |last5=McPartlin |first5=Mary |last6=Nelson |first6=William J. H. |last7=Rouse |first7=Keith D. |last8=Allibon |first8=John |last9=Mason |first9=Sax A. |language=en}}</ref>
<ref name="Lee2008">{{cite book |last=Lee |first=J.D. |title=Concise Inorganic Chemistry |edition=5de |publisher=Wiley |year=2008 |isbn=978-81-265-1554-7 |url=https://books.google.com/books?id=0m6dIGxmAfwC |language=en}}</ref>
<ref name="Massey2000">{{cite book |last=Massey |first=A.G. |title=Main Group Chemistry |publisher=Wiley |series=Inorganic Chemistry |year=2000 |isbn=978-0-471-49039-5 |url=https://books.google.com/books?id=ujUvAQAAIAAJ |language=en}}</ref>
<ref name="Redbook2005">{{cite book |url=http://old.iupac.org/publications/books/rbook/Red_Book_2005.pdf |title=Nomenclature of Inorganic Chemistry ("The Red Book")|series=IUPAC Recommendations |year=2005 |id=Par. IR-6 }}</ref>
}}
{{Hidriede}}
{{normdata}}
[[Kategorie:Chemie]]
[[Kategorie:Chemiese stowwe]]
[[Kategorie:Chemiese bindings]]
iveffdlnx2e1m8l2joa7w98dkjkz7dg
Fawzia Foead van Egipte
0
385390
2909189
2907051
2026-06-04T07:08:23Z
Jcb
223
2909189
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas
|naam = Fawzia Foead
|titel = Koningingemalin van Iran
|kleur =
|beeld = Princess Fawzia Fuad of Egypt by Armand.jpg
|beeld_wydte = 220px
|beeld_onderskrif = Koningin Fawzia in die 1940's.
|opskrif1 = Gade
|1 = [[Sjah]] [[Mohammad Reza Pahlavi|Mohammed Reza Pahlevi]] (1941-1948) <br>Ismail Chirine (1949-1994)
|opskrif2 = Irannese koningin
|2 = 16 September 1941 - <br>17 November 1948
|opskrif3 = Vader
|3 = [[Foead I van Egipte]]
|opskrif4 = Moeder
|4 = Nazli Sabri
|opskrif5 = Gebore
|5 = {{Geboortedatum|1921|11|5|df=y}} <br>[[Alexandrië]], [[Egipte|Sultanaat Egipte]]
|opskrif6 = Kinders
|6 = 3
|opskrif7 = Vorstehuis
|7 = Dinastie van Mohammed Ali (volgens geboorte) <br>[[Pahlavi-dinastie]] (volgens huwelik)
|opskrif8 = Godsdiens
|8 = [[Islam]]
|opskrif9 =
|9 =
}}
'''Fawzia Foead van Egipte''' ({{Lang-ar|الأميرة فوزية فؤاد}}; {{Lang-fa|شاهدخت فوزیه فؤاد}}; ook bekend as '''Moeloek Fawzia van Iran''' en '''Fawzia Chirine''', was 'n [[Egipte|Egiptiese]] prinses wat koningin van [[Iran]] geword het as die eerste vrou van [[sjah]] [[Mohammad Reza Pahlavi|Mohammed Reza Pahlevi]].
Fawzia was die dogter van [[Foead I van Egipte]].<ref name="tel5july">{{cite news|title=Princess Fawzia Fuad of Egypt|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10162842/Princess-Fawzia-Fuad-of-Egypt.html|access-date=16 Julie 2013|newspaper=The Telegraph|date=5 Julie 2013}}</ref><ref name="dies">{{cite news|title=Princess Fawzia, Shah's first wife, dies in Egypt|url=http://uk.reuters.com/article/uk-fawzia-idUKBRE9610Q820130702|work=Reuters|access-date=25 September 2021|archive-date=27 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427175116/https://uk.reuters.com/article/uk-fawzia-idUKBRE9610Q820130702|url-status=dead}}</ref> Haar huwelik met die Irannese kroonprins in 1939 was 'n politieke ooreenkoms:<ref name=Amin2002>{{cite book|author=Camron Michael Amin|title=The Making of the Modern Iranian Woman: Gender, State Policy, and Popular Culture, 1865-1946|url=https://books.google.com/books?id=fyrZHsYlhCwC&pg=PA137|access-date=3 July 2013|date=1 December 2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-3126-2|pages=137}}</ref><ref name="cent">{{cite web|title=Centers of Power in Iran|url=http://2001-2009.state.gov/documents/organization/70712.pdf|work=CIA|access-date=5 Augustus 2013|date=Mei 1972}}</ref> Dit het die Egiptiese mag en invloed in die [[Midde-Ooste]] gekonsolideer en terselfdertyd eerbiedwaardigheid verleen aan die nuwe Irannese regime deur 'n verbintenis met die veel prestigeryker Egiptiese koningshuis. Dit was nooit 'n liefdesverbintenis nie en Fawzia het in 1945 'n Egiptiese egskeidingsbevel gekry (wat eers in 1948 in Iran erken is), waarvolgens hulle dogter, prinses Shahnaz, in Iran sou grootword.
In 1949 is Fawzia getroud met kolonel Ismail Chirine, 'n Egiptiese diplomaat, by wie sy 'n seun en dogter gehad het.
==Lewe==
===Vroeë lewe en opvoeding===
Prinses Fawzia is op 5 November 1921 in [[Alexandrië]] gebore as Haar Sultaniese Hoogheid prinses Fawzia bint Foead, die oudste dogter van sultan Foead I van Egipte en [[Soedan]] (later koning Foead I), en sy tweede vrou, Nazli Sabri.<ref name=tel5july/> Prinses Fawzia was van [[Albanese]], [[Turke|Turkse]], [[Franse]], [[Grieke|Griekse]] en [[Sirkassiërs|Sirkassiese]] afkoms.<ref>{{cite book|editor-last=Montgomery-Massingberd|editor-first=Hugh|title=Burke's Royal Families of the World|volume= II|year=1980 |publisher=Burke's Peerage|location=Londen|isbn=978-0-85011-029-6|oclc=18496936|page=287|chapter=The French Ancestry of King Farouk of Egypt}}</ref>
Benewens haar susters, Faiza, Faika en Fathia, en haar broer, [[Faroek van Egipte|Faroek]],<ref>{{cite web|title=Nazli|url=http://abitofhistory.net/|work=A Bit of History|access-date=15 Augustus 2013}}</ref> het sy twee halfsibbes gehad uit haar pa se vorige huwelik met prinses Shwikar Khanoem [[efendi]]. Prinses Fawzia is in [[Switserland]] opgevoed<ref name="tel5july"/> en kon, benewens haar moedertaal, [[Arabies]], ook [[Engels]] en [[Frans]] vlot praat.<ref name=mer39>{{cite news|title=Colorful Fetes Mark Royal Wedding that will Link Egypt and Persian|url=https://news.google.com/newspapers?id=id9IAAAAIBAJ&pg=3855,4689544&dq=pahlavi&hl=en|access-date=8 Augustus 2013|newspaper=The Meriden Daily Journal|date=13 Maart 1939}}</ref>
Haar skoonheid is dikwels vergelyk met dié van die aktrises [[Hedy Lamarr]] en [[Vivien Leigh]].<ref>{{cite magazine |last=Hansen |first=Suzy |date=21 December 2013 |title=Queen Fawzia |url=https://www.nytimes.com/news/the-lives-they-lived/2013/12/21/queen-fawzia/ |magazine=The New York Times Magazine |access-date=7 Desember 2016}}</ref>
===Koningin van Iran===
Die troue van prinses Fawzia en Iran se kroonprins Mohammed Reza Pahlevi is deur laasgenoemde se vader, [[Reza Sjah]], bedink.<ref name=Amin2002/> 'n Gedeklassifiseerde [[CIA]]-verslag van Mei 1972 beskryf die huwelik as 'n politieke skuif.<ref name="cent" />
[[Beeld:Fawzia+Reza.jpg|thumb|links|200px|Die troue van prinses Fawzia en kroonprins Mohammed Reza Pahlevi. Van links: Koning Faroek van Egipte, Fawzia en die kroonprins.]]
[[Beeld:Cecil Beaton Photographs- Political and Military Personalities; Chahnaz, Princess of Iran, Fawzieh, Queen of Iran, Mohammed Reza Pahlevi CBM2404.jpg|thumb|200px|links|Koningin Fawzia by sjah Mohammed Reza Pahlevi en hulle dogter, prinses Shahnaz, in Teheran tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].]]
Die troue was ook merkwaardig deurdat dit 'n [[Soenni]]-koninklike, die prinses, in die huwelik verbind het met 'n [[Sjia]]-koninklike, die kroonprins.<ref name="mdjournal39"/> Die Pahlavi's was 'n nuwe huis van Reza Khan, die seun van 'n boer wat as 'n weerman by die weermag aangesluit, hom tot 'n generaal opgewerk en die mag in 1921 in 'n [[staatsgreep]] oorgeneem het, en hy was gretig dat die [[Pahlavi-dinastie]] introu in die Huis van Ali, wat sedert 1805 oor Egipte regeer het.<ref>Miliani, Abbas ''The Shah'', London: Macmillan 2011 pp. 62–63.</ref>
Die Egiptenare was nie beïndruk met die geskenke wat Reza Sjah vir koning Faroek gestuur het om hom te oorreed om sy suster met prins Mohammed Reza te laat trou nie. Toe 'n Irannese afvaardiging in [[Kaïro]] aanland om die huwelik te reël, het die Egiptenare die Irannese op 'n toer geneem deur die paleise wat deur [[Isma'il Pasja]], ook bekend as Pasja die Manjifieke, laat bou is om vir hulle ware koninklike prag en praal te wys.<ref name="Miliani, Abbas p. 63">Miliani, Abbas ''The Shah'', London: Macmillan 2011 p. 63.</ref> Koning Faroek was aanvanklik nie geïnteresseerd in die huwelik nie, maar sy gunstelingraadgewer het hom oorreed dat dit Egipte se posisie in die Islamitiese wêreld teen Brittanje sou versterk.<ref name="Stadiem">Stadiem, William ''Too Rich'', New York: Harper Collins</ref> Om haar vir haar lewe in Iran te help voorberei, is 'n onderwyser aangestel om Fawzia [[Persies]] te leer.<ref name="Miliani, Abbas p. 63"/>
Prinses Fawzia en prins Mohammed Reza Pahlevi het in Mei 1938 verloof geraak.<ref name="lpost">{{cite news|last=Charmody|first=Diedre|title=Nixon forth to see Shah|url=https://news.google.com/newspapers?id=rXJVAAAAIBAJ&pg=1337,4899486&dq=shahnaz+pahlavi&hl=en|access-date=10 November 2012|newspaper=The Leader Post|date=27 Julie 1973|location=New York}}</ref><ref name="rizk2006">{{cite journal|last=Rizk|first=Yunan Labib|title=Royal mix|journal=Al Ahram Weekly|date=2-8 Maart 2006|issue=784|url=http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/chrncls.htm|access-date=16 Julie 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130625135135/http://weekly.ahram.org.eg/2006/784/chrncls.htm|archive-date=25 June 2013}}</ref> Hulle het mekaar egter net een keer voor hulle troue gesien.<ref name="lpost1980">{{cite news|title=Earlier Marriages Ended in Divorce. Deposed Shah of Iran|url=https://news.google.com/newspapers?id=Y4lVAAAAIBAJ&pg=3179,3705806&dq=princess+fawzia&hl=en|access-date=16 Julie 2013|newspaper=The Leader Post|date=29 Julie 1980|agency=AP}}</ref> Hulle is op 5 Maart 1939 in [[Kaïro]] getroud.<ref name="mdjournal39">{{cite news|title=Princess Fawzia of Egypt Married|url=https://news.google.com/newspapers?id=it9IAAAAIBAJ&pg=3610,4771011&dq=princess+fawzia&hl=en|access-date=16 Julie 2013|newspaper=The Meriden Daily Journal|date=15 Maart 1939|agency=AP|location=Cairo}}</ref> Omdat die prins geen [[Turks]] gepraat het nie (een van die tale van die Egiptiese elite, benewens [[Frans]]) en die prinses [[Persies]] net-net kon praat, het die twee in Frans met mekaar gekommunikeer, 'n taal wat albei vlot kon praat.<ref name="Miliani, Abbas p. 63"/>
Terug in Iran is die huwelikseremonie herhaal in [[Teheran]], waar die paartjie sou woon.<ref name=mer39/><ref name="lpost1980"/> Reza Sjah het die hoofstrate laat versier met baniere en het 'n viering gereël wat deur 25 000 lede van die Irannese elite bygewoon is. Die ete was 'n buffet in Franse styl.<ref>Miliani, Abbas ''The Shah'', Londen: Macmillan 2011 p. 65.</ref> Fawzia het nie van Reza Khan gehou nie en het gedink hy is 'n gewelddadige en skurkagtige man wat mense sal aanval met sy sambok of rysweep.<ref name="Stadiem"/> Sy was ook nie juis beïndruk deur die Franse kos in Iran nie.<ref name="Stadiem"/> Verder was nie paleise niks in vergelyking met dié waarin sy in Egipte grootgeword het nie.<ref name="Miliani, Abbas p. 64">Miliani, Abbas ''The Shah'', Londen: Macmillan 2011 p. 64.</ref>
Twee jaar later het die kroonprins sy verbanne vader opgevolg as [[sjah]] van Iran. Kort daarna, op 21 September 1942, het koningin Fawzia op die voorblad van ''[[Life (tydskrif)|Life]]'' verskyn, op 'n foto deur [[Cecil Beaton]]. In die tydskrif is sy beskryf as 'n "Asiatiese Venus" met 'n "perfek hartvormige gesig en vreemde ligte maar deurdringende blou oë".<ref name="rym8july">{{cite news|last=Ghazal|first=Rym|title=A forgotten Egyptian Princess remembered|url=http://www.thenational.ae/news/world/a-forgotten-egyptian-princess-remembered|access-date=16 Julie 2013|newspaper=The National|date=8 Julie 2013}}</ref> Sy het aan die hoof gestaan van die nuut gestigte vereniging vir die beskerming van swanger vroue en kinders in Iran.<ref>{{cite book|last=Kashani-Sabet|first=Firoozeh|title=Conceiving Citizens: Women and the Politics of Motherhood in Iran|year=2011|publisher=Oxford University Press|location=New York|page=113|url= |isbn= }}</ref>
Sy het een kind by die sjah gehad, 'n dogter genaam Shahnaz.<ref name=dagres>{{cite news|last=Dagres|first=Holly|title=When they were friends: Egypt and Iran|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContentP/4/64000/Opinion/When-they-were-friends-Egypt-and-Iran.aspx|access-date=4 Februarie 2013|work=Ahram Online|date=4 Februarie 2013}}</ref> Sy is op 27 Oktober 1940 gebore.<ref name=Lee2000>{{cite book|author=Jeffrey Lee|title=Crown of Venus|url=https://books.google.com/books?id=YztwygDqvvYC&pg=PA51%7Caccessdate%3D3+July+2013%7Cdate%3D1+April+2000%7Cpublisher%3DiUniverse%7Cisbn%3D978-0-595-09140-9%7Cpages%3D51%E2%80%93%7D%7D%3C%2Fref%3E|access-date=3 Julie 2013|date=1 April 2000|publisher=Universe|isbn=978-0-595-09140-9|pages=51}}</ref>
Die huwelik was 'n mislukking. Fawzia was diep ongelukkig in Iran en het haar tuisland dikwels gemis.<ref>Miliani, Abbas ''The Shah'', Londen: Macmillan 2011 p. 90.</ref> Haar verhouding met haar skoonma en skoonsusters was troebel, aangesien die koninginmoeder en haar dogters haar as 'n mededinger om die sjah se liefde beskou het, en die vroue het dikwels baklei.<ref name="Miliani, Abbas p. 78">Miliani, Abbas ''The Shah'', Londen: Macmillan 2011 p. 78.</ref> Een van die susters het eenkeer 'n vaas bo Fawzia se kop gebreek.<ref name="Miliani, Abbas p. 139">Miliani, Abbas ''The Shah'', Londen: Macmillan 2011 p. 139.</ref> Die sjah was ook dikwels ontrou aan Fawzia en is van 1940 af dikwels in Teheran gesien waar hy saam met ander vroue rondry.<ref name="Miliani, Abbas p. 78"/> Daar is ook gegis dat Fawzia 'n verhouding gehad het, maar dit is deur haar vriende ontken.<ref name="Miliani, Abbas p. 139"/> Van 1944 af is Fawzia deur 'n Amerikaanse [[sielkundige]] vir [[depressie]] behandel; sy het gesê daar is geen liefde in haar huwelik nie en sy wou bitter graag teruggaan Egipte toe.<ref>Stadiem, William ''Too Rich'', New York: Harper Collins, 1991 p. 278.</ref>
Koningin Fawzia het in Mei 1945 teruggetrek Kaïro toe<ref name=mjourtime>{{cite news|title=Iran and its playboy king|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1499&dat=19460109&id=MLUWAAAAIBAJ&pg=4258,2701847|access-date=23 Julie 2013|newspaper=The Milwaukee Journal|date=9 Januarie 1946|agency=Time Magazine}}{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en 'n Egiptiese [[egskeiding]] gekry. Die rede vir haar terugkeer was dat sy gedink het Teheran is onderontwikkel in teenstelling met die moderne, kosmopolitaanse Kaïro.<ref name=mark5july>{{cite news|last=Steyn|first=Mark|title=The Princess and the Brotherhood|url=http://www.nationalreview.com/article/352784/princess-and-brotherhood-mark-steyn/page/0/1|access-date=16 Julie 2013|work=National Review Online|date=5 Julie 2013}}</ref><ref name=les11jul>{{cite news|last=Anderson|first=Jack|title=CIA: Shah of Iran a dangerous ally|url=https://news.google.com/newspapers?id=jUFSAAAAIBAJ&pg=6701,1669389&dq=princess+fawzia&hl=en|access-date=16 Julie 2013|newspaper=St. Petersburg Times|date=11 Julie 1975|author2=Les Whitten|location=Washington}}</ref> Ondanks verskeie pogings deur die sjah om haar te oorreed om terug te keer, het sy in Egipte gebly.<ref name="Miliani, Abbas p. 138">Miliani, Abbas ''The Shah'', Londen: Macmillan 2011 p. 138.</ref>
Die egskeiding is eers nie in Iran erken nie, maar op 17 November 1948 is die egskeiding in dié land bekragtig. Koningin Fawzia het ook haar vorige titel, prinses van Egipte, teruggekry. 'n Belangrike voorwaarde van die egskeiding was dat haar dogter in Iran moes agterbly en daar grootword.<ref>{{Cite web |url=http://abnoosteam.ir/ |title=argiefkopie |access-date=26 September 2021 |archive-date=26 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210926093145/https://abnoosteam.ir/ |url-status=dead }}</ref><ref name=ppgaz19nov>{{cite news|title=Queens Lack Male Heirs, Lose Mates|url=https://news.google.com/newspapers?id=ywgNAAAAIBAJ&pg=4568,4147994&dq=princess+fawzia&hl=en|access-date=16 July 2013|newspaper=Pittsburgh Post Gazette|date=19 November 1948|agency=AP|location=Kaïro}}</ref>
===Latere lewe===
[[Beeld:Fawzia-ismail.jpg|thumb|200px|Prinses Fawzia en Ismail Chirine.]]
Op 28 Maart 1949 is prinses Fawzia in Kaïro getroud met kolonel Ismail Chirine (1919-1994), die oudste seun van Hoessein Chirine [[bei]] en sy vrou, prinses Amina Bihruz Khanum [[efendi]].<ref name=indianexp>{{cite news|title=Princess Fawzia engaged|url=https://news.google.com/newspapers?id=jgBFAAAAIBAJ&pg=1359,8467634&dq=princess+fawzia&hl=en|access-date=4 Februarie 2013|newspaper=The Indian Expree|date=28 Maart 1949}}</ref><ref name=mrecord>{{cite news|title=Princess Fawzia weds diplomat|url=https://news.google.com/newspapers?id=ZXpHAAAAIBAJ&pg=5179,2512332&dq=king+farouk&hl=en|access-date=16 July 2013|newspaper=Meriden Record|date=29 Maart 1949}}</ref> Hy was voorheen 'n Egiptiese minister van oorlog en die vloot.
Ná die troue het hulle op 'n landgoed in Kaïro gewoon wat aan die prinses behoort het,<ref name=mrecord/><ref name=egycom>{{cite web|title=Maadi's Ottomans|url=http://www.egy.com/maadi/10-11-25.php|work=Egy|access-date=17 Julie 2013}}</ref> asook in 'n villa in [[Alexandrië]].<ref name=soh10jun>{{cite journal|last=Sami|first=Soheir|title=Profile: Youssef Shaaban|journal=Al Ahram Weekly|date=4-10 Junie 1998|issue=380|url=http://weekly.ahram.org.eg/1998/380/people.htm|access-date=17 Julie 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121222005622/http://weekly.ahram.org.eg/1998/380/people.htm|archive-date=22 Desember 2012}}</ref> Dié keer het die prinses vir liefde getrou en was sy baie gelukkig.<ref>Stadiem, William ''Too Rich'', New York: Harper Collins, 1991 p. 290.</ref> Hulle het twee kinders, 'n dogter en 'n seun, gehad:<ref name=palmbeach>{{cite news|title=Shah's ex-wives keep low profiles in Egypt, Europe|url=https://news.google.com/newspapers?id=0P8sAAAAIBAJ&pg=6358,4504027&dq=shahnaz+pahlavi&hl=en|access-date=6 November 2012|newspaper=The Palm Beach Post|date=28 Julie 1980|agency=AP}}{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Nadia Chirine (19 Desember 1950, Kaïro<ref name=ppg50>{{cite news|title=Girl is born to Princess Fawzia|url=https://news.google.com/newspapers?id=iAgNAAAAIBAJ&pg=3934,3103909&dq=ismail+chirine&hl=en|access-date=5 Februarie 2013|newspaper=Pittsburgh Post Gazette|date=20 Desember 1950|agency=AP|location=Cairo}}</ref> – Oktober 2009).
* Hoessein Chirine (1955-2016)
Fawzia het in Egipte gewoon ná die [[Egiptiese Rewolusie van 1952]] waarin koning Farouk se bewind omvergewerp is.<ref name=dawn3jul>{{cite news|title=Shah's first wife Princess Fawzia dies in Egypt|url=http://dawn.com/news/1022360/shahs-first-wife-princess-fawzia-dies-in-egypt|access-date=3 Julie 2013|newspaper=Dawn|date=3 Julie 2013}}</ref> Later in haar lewe het sy in Alexandrië gewoon en sy is op 2 Julie 2013 op 91-jarige ouderdom daar oorlede.<ref name="tel5july"/><ref name="dies" /> Die prinses is in Kaïro langs haar tweede man begrawe.<ref name="rym8july" /> Met haar dood was sy die oudste lid van die onttroonde Mohammed Ali-dinastie wat in Egipte gewoon het.
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Skakels==
* [http://www.egyptianroyalty.net ''Egyptian Royalty''] deur Ahmed S. Kamel, Hassan Kamel Kelisli-Morali, Georges Soliman en Magda Malek.
* [http://www.egyptedantan.com L'Egypte D'Antan... ''Egypt in Bygone Days''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190522203913/http://www.egyptedantan.com/ |date=22 Mei 2019 }} deur Max Karkegi.
{{CommonsKategorie-inlyn|Princess Fawzia Fuad of Egypt}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Fawzia Fuad of Egypt}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Fawzia Foead van Egipte}}
[[Kategorie:Iraniërs]]
[[Kategorie:Egiptenare]]
[[Kategorie:Prinsesse]]
ar0yilwlcklq7lztfu4usb4053m5kqa
DIAO
0
392939
2909075
2906432
2026-06-03T12:41:40Z
Jcb
223
2909075
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar|naam=Diao|beeld=|beeldgrootte=|dwarsformaat=|beeldbeskrywing=|beeldonderskrif=|agtergrondkleur=solo|geboortenaam=|alias=|geboortedatum={{Geboortedatum en ouderdom|1996|04|01}}|geboorteplek=[[Redkino]], [[Rusland]]|oorsprong={{Vlagland|Rusland}}|sterfdatum=|sterfplek=|genre=[[Elektroniese musiek]], EDM|beroep=[[Musiekprodusent]], [[DJ]]|instrument=FL Studio|jare_aktief=2012–nou|etiket=|assosiasies=|webwerf=|huidige_lede=|gewese_lede=|Img=}}
'''Dmitri Wjatsjeslawowitsj Koeznetsof''' (gebore [[1 April]] [[1996]], Redkino, [[Twer-oblast]], [[Rusland]]), beter bekend onder sy verhoognaam, '''DIAO''', is 'n Russiese [[komponis]], musikant, sanger-liedjieskrywer en [[Musiekprodusent|musiekvervaardiger]].<ref>{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/muzykalnaja-sreda-diao/|title=Музыкальная среда. DIAO|website=tverlife.ru|access-date=2022-08-14}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://tverlife.ru/music/tverlajf-muzykalnyj-otkryvaem-molodyh-ispolnitelej-iz-tverskoj-oblasti/|title=«Тверьлайф» музыкальный: открываем молодых исполнителей из Тверской области|website=tverlife.ru|access-date=2022-08-14}}</ref> <ref name="bs">{{Cite web|url=https://big-stars.ru/shou-biznes/dmitrij-kuznecov-biografiya/|title=Дмитрий Кузнецов: биография, сколько лет, фото музыканта|last=Big-Stars|date=2020-09-02|website=Big-Stars|language=ru-RU|access-date=2022-08-14}}</ref> <ref name="oma">{{Cite web|url=https://onlinemusicawards.ru/artists/diao|title=DIAO|website=onlinemusicawards.ru|language=ru|access-date=2022-08-14|archive-date=2022-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220218123453/https://onlinemusicawards.ru/artists/diao|url-status=dead}}</ref> <ref name="oma" />
Hy is die wenner van die popsangerkompetisie in 2016 (beste duet), sowel as van die Patriotismekompetisie (beste duet).<ref>{{Cite web|url=https://tverigrad.ru/publication/zhitelejj-tveri-priglashayut-na-khip-khop-festival/|title=Жителей Твери приглашают на хип-хоп-фестиваль — Твериград|website=tverigrad.ru|language=ru|access-date=2022-08-14}}</ref>
Hy was 'n deelnemer aan die program "Songs", seisoen 1, op TNT en aan "Parade of Talents".<ref name="bs" /><ref>{{Cite web|url=https://smi2.ru/article/124137591/story|title=СМИ2|website=smi2.ru|access-date=2022-08-14}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://vk.com/official_page_diao|title=DIAO {{!}} Диао {{!}} ВКонтакте|website=vk.com|language=ru|access-date=2022-08-14}}</ref>
== Toekennings ==
* Wenner van die Konakovo Lights-toekenning in 2014-2017
* Wenner van die streektalentkompetisie in die rapkategorie in 2016 en 2019
* Bronswenner van "RAP-Style 2020"
* Die beste kunstenaar van Julie 2020 in Rap-styl volgens New Wave-radio
* Beste presteerder van 2020 as deel van New Stars in New Wave!
* II- en III-graadwenner in die "Kom ons sing 'n lied vir oorlog"-kompetisie
* III-graadwenner in die "Rap-sangers"-kompetisie
* 3de plek wenner van die "Doen Goed"-tekenkompetisie
* Wenner van die Young Musicians-kompetisie
== Diskografie ==
=== EP ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center"
! scope="col" style="width:15.8em;" |naam
! scope="col" style="width:17.9em;" | Inligting
|-
! scope="row" | ''Die wêreld het gewag'' <ref>{{Cite web}}</ref>
|
* Vrystelling: [[6 Mei]] [[2022]]
* ETIKET: Studio Soyuz
* Formaat: digitale verspreiding
|}
=== Enkellopendes ===
{| class="wikitable"
|+
!jaar
! naam
! Formaat
|-
| rowspan="6" | 2019
| Hou van jou
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Verraad
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Dit maak nie meer seer nie
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Dinamiet (met Sasha se golf)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Wêreld vir twee
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Waarheen gaan die wêreld?
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| rowspan="6" | 2020
| Koud tussen ons
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Tree vorentoe
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Jaag 'n droom na
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Laaste dans (feat. LineDi)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Jy is my oseaan
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Maak 'n skuif
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| rowspan="21" | 2021
| ag my
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Forever Together (Sergey Insaroff Remix)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Nag saam met jou
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Saam met jou
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Saam met jou (akoestiese weergawe)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| My (met UITSENDING)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Dinamiet (met Sasha Wave) [PR Project Remix]
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| My Land (met Sagol)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Meer as liefde (met Heavenly)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Somer (met Sergei Insaroff)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Dit is te laat (met Julia Drobot, skepper)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Pynlik
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Tussen ons
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Waar is jy
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Wees lief vir my
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| FC Redkino
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Hardop dink
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Elke dag
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| As
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Vlieg (met Julia Drobot)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Legkaarte
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| rowspan="7" | 2022
| Nuwe jaar
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Wanneer jy my sien (met Jesus)
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Gaping
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Wie is ek vir jou?
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Tyd
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Sigaretrook
| <small>digitale verspreiding</small>
|-
| Sien uit daarna
| <small>digitale verspreiding</small>
|}
== Interessante feite ==
* Dmitry is die stigter van die pop-rock-groep Cool Looks Klan en van die musieketiket DIAO.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Geboortes in 1996]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Russiese komponiste]]
8z92nm1257nfepu868kiy11dfcno7tz
Samuel Merrill Woodbridge
0
393703
2909216
2905172
2026-06-04T09:01:11Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909216
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Samuel_Merrill_Woodbridge_1819-1905.jpg|regs|duimnael| Eerwaarde Samuel Merrill Woodbridge, laat 1860's]]
Eerwaarde '''Samuel Merrill Woodbridge''', DD, LL. D. ([[5 April]] [[1819]] – [[23 Junie]] [[1905]]) was 'n Amerikaanse geestelike, [[Teologie|teoloog]], skrywer en universiteitsprofessor. Woodbridge was 'n gegradueerde van die New York Universiteit en die New Brunswick Theological Seminary en het sestien jaar lank as 'n geestelike in die Hervormde Kerk in Amerika gepreek.
Nadat hy in [[New Brunswick, New Jersey]], gevestig het, het hy vir 44 jaar as professor in kerkgeskiedenis en kerkregering aan die New Brunswick Theological Seminary onderrig gegee, en vir sewe jaar as professor in "[[metafisika]] en filosofie van die menslike verstand" by Rutgers College (nou Rutgers, die Staatsuniversiteit van New Jersey) in New Brunswick. Woodbridge het later die New Brunswick-kweekskool gelei as Dekaan en President van die Fakulteit van 1883 tot 1901. Hy was die skrywer van drie boeke en verskeie gepubliseerde preke en toesprake wat verskeie aspekte van Christelike geloof, [[teologie]], kerkgeskiedenis en regering dek.
== Biografie ==
[[Lêer:Second Reformed Church, New Brunswick, NJ.jpg|regs|duimnael|Woodbridge het die Tweede Hervormde Kerk in New Brunswick, New Jersey, vir vyf jaar van 1852 tot 1857 bedien.]]
Samuel Merrill Woodbridge is gebore op 5 April 1819 in Greenfield, Massachusetts. Hy was die derde van ses kinders van ds. Sylvester Woodbridge, DD (1790–1863) en Elizabeth Gould (oorlede in 1851).<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref><ref name="WoodbridgeRecord">Mitchell, Donald Grant and Mitchell, Alfred. ''[https://books.google.com/books?id=9glgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Woodbridge+Record&hl=en&sa=X&ei=e_g5UuqEPNOv4AO0nYGwDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Woodbridge%20Record&f=false The Woodbridge Record: Being an Account of the Descendants of the Rev. John Woodbridge of Newbury, Massachusetts]''. (New Haven, Connecticut: Tuttle, Morehouse & Taylor, 1883).</ref> (p.140). Volgens 'n genealogiese kaart wat in 1907 in ''Munsey's Magazine'' gepubliseer is, was Woodbridge in die elfde geslag van 'n familie van geestelikes wat terugdateer na die laat 15de eeu.<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="SonsClergymenMunseys"> Lowell, D.O.S. [https://books.google.com/books?id=A3lRAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=onepage&q=Merrill%20Woodbridge&f=false "The Sons of Clergymen"] in ''Munsey's Magazine'' 37(6) (September 1907), 704-706; citing Clark, Sereno Dickenson. ''The New England Ministry Sixty Years Ago: The Memoir of John Woodbridge, D.D.'' (Boston: Lee and Shepard, 1877).</ref> Die vroegste geestelike in hierdie voorvaderlike geslag, ds. John Woodbridge (gebore in 1493), was 'n volgeling van [[John Wycliffe]].<ref name="CorwinRCAmanual" /><ref name="SonsClergymenMunseys" />
Woodbridge het aan die Universiteit van New York studeer en 'n [[Baccalaureus artium]]-graad in 1838 behaal.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> As 'n voorgraadse student was Woodbridge 'n lid van die universiteit se geheimsinnige, vol manlike Eucleian Society en is verkies tot Phi Beta Kappa.<ref name="NYU1906Catalogue" /> Hy is in 1841 met 'n [[Magister artium]] van die New Brunswick Theological Seminary toegeken en is as [[Dominee|predikant]] aangestel deur die Hervormde Kerk se klassis van New York, 'n beheerliggaam wat toesig hou oor kerke in die streek.<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge">''[https://books.google.com/books?id=OZ0eBlu1Iz4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Fortieth Anniversary of the Inauguration of the Rev. S. M. Woodbridge, D.D., LL.D., as Professor in the Theological Seminary of the Reformed (Dutch) Church in America at New Brunswick, 1857–1897]''. (New Brunswick, New Jersey: New Brunswick Theological Seminary Alumni Association, 1897) : bl.4.</ref> Op hierdie tydstip het sy ''[[alma mater]]'', die Universiteit van New York, sy baccalaureusgraad tot 'n Meestersgraad in die Kunste opgegradeer.<ref name="NYU1906Catalogue" /> Na sy kweekskool het hy as [[Pastoor|leraar]] gedien by die Suidelike Hervormde Nederlandse Kerk in South Brooklyn (1841–49), by die Tweede Hervormde Kerk in Coxsackie, New York (1849–52), en by die Tweede Hervormde Kerk in New Brunswick, New Jersey (1852–57).<ref name="NYU1906Catalogue" /><ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" />
In Desember 1857 is Woodbridge aangestel in die fakulteit van twee skole in New Brunswick, New Jersey. Hy sou 44 jaar dien as professor in kerklike geskiedenis en kerkregering by New Brunswick Theological Seminary (van 1857 tot 1901) en vir sewe jaar as professor in " [[Metafisika]] en filosofie van die menslike verstand" by Rutgers College (van 1857 tot 1864).<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref><ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge">''[https://books.google.com/books?id=OZ0eBlu1Iz4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Fortieth Anniversary of the Inauguration of the Rev. S. M. Woodbridge, D.D., LL.D., as Professor in the Theological Seminary of the Reformed (Dutch) Church in America at New Brunswick, 1857–1897]''. (New Brunswick, New Jersey: New Brunswick Theological Seminary Alumni Association, 1897).</ref> <ref name="RutgersColl1916Catalogue">Raven, John Howard (Rev.) (compiler). ''[https://books.google.com/books?id=nK1BAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Catalogue of the Officers and Alumni of Rutgers College (originally Queen's College) in New Brunswick, N.J., 1766–1916]''. (Trenton, New Jersey: State Gazette Publishing Company, 1916).</ref> (pp.40, 397). Beide skole was toe geaffilieer met die [[Protestantisme|Protestantse]] Nederduitse Gereformeerde geloof.<ref name="McCormickRutgers">McCormick, Richard P. ''Rutgers: a Bicentennial History''. (New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press, 1966), passim.</ref> Hy is deur die Sinode aangestel in 'n vakature in beide professorate wat deur die dood van ds. John Ludlow, DD (1793–1857), op 8 September 1857. <ref name="DemarestNBTSCentennial1885">Demarest, David D. ''[https://books.google.com/books?id=nAcAAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, formerly the Reformed Protestant Dutch Church, 1784–1884]''. (New Brunswick, New Jersey: Board of Publication of the Reformed Church in America, 1885).</ref> (p.128). Tydens sy ampstermyn by die kweekskool het Woodbridge ook onderrig verskaf in die gebiede van pastorale, didaktiese en polemiese teologie —dikwels wanneer daar vakatures in die fakulteit was. <ref name="DemarestNBTSCentennial1885" />
[[Lêer:New_Brunswick_Theological_Seminary_Faculty_c1904.jpg|regs|duimnael|Emeritus professor Woodbridge (sittende, met wit baard en mantels) met die kweekskool se personeel, omstreeks 1904]]
In 1883 het die Kerk se Algemene Sinode besluit dat die "oudste professor in diens in die Teologiese Kweekskool te New Brunswick as Dekaan van die Kweekskool aangewys word, en aan hom sal die dissipline van die Inrigting toevertrou word, volgens die regulasies waaroor ooreengekom kan word. deur die Fakulteit." <ref name="DemarestNBTSCentennial1885" />: p.134. Woodbridge het die kweekskool gelei as sy eerste Dekaan van die Kweekskool, en daarna as President van die Fakulteit tot sy aftrede in 1901. Beide posisies was voorgangers van die huidige kweekskoolpresident. Tydens sy loopbaan het Woodbridge eregrade van Union College (DD 1858) en van Rutgers College (AM, 1841; DD, 1857; LL. D. 1883) ontvang.<ref name="RutgersColl1916Catalogue">Raven, John Howard (Rev.) (compiler). ''[https://books.google.com/books?id=nK1BAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Catalogue of the Officers and Alumni of Rutgers College (originally Queen's College) in New Brunswick, N.J., 1766–1916]''. (Trenton, New Jersey: State Gazette Publishing Company, 1916): pp. 339, 346, 362.</ref> Hy het in 1901 as 'n [[Emeritaat|emeritus-professor]] uit die onderwys getree, op die ouderdom van 82.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref>
== Huwelike ==
Woodbridge het twee keer getrou. Sy eerste huwelik was met Caroline Bergen (wat in 1861 gesterf het) in Februarie 1845; die egpaar het een dogter gehad, Caroline Woodbridge (gebore 1845). Op 20 Desember 1866 trou hy met sy tweede vrou, Anna Wittaker Dayton (1823–1920), met wie hy twee dogters gehad het, Anna Dayton Woodbridge (gebore 1869) en Mary Elizabeth Woodbridge (gebore 1872). <ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> <ref name="WoodbridgeRecord">Mitchell, Donald Grant and Mitchell, Alfred. ''[https://books.google.com/books?id=9glgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Woodbridge+Record&hl=en&sa=X&ei=e_g5UuqEPNOv4AO0nYGwDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Woodbridge%20Record&f=false The Woodbridge Record: Being an Account of the Descendants of the Rev. John Woodbridge of Newbury, Massachusetts]''. (New Haven, Connecticut: Tuttle, Morehouse & Taylor, 1883).</ref>: p.192
== Afsterwe ==
Woodbridge is op 23 Junie 1905 in New Brunswick, New Jersey, in die ouderdom van 86 oorlede.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> Hy is begrawe in 'n familiegraf in die Elmwood-begraafplaas, Noord-Brunswick, New Jersey . <ref>Staff. Brief news item in ''New Brunswick Daily Times'' (June 27, 1905), page 5, column 2.</ref>
Die kerkhistorikus Charles Edward Corwin het opgeteken dat Woodbridge beskryf is as 'n sterk persoonlikheid wat "droë onderwerpe laat gloei van die lewe," en bygevoeg dat hy "baie vas in die geloof was, maar sy liefdevolle hart het hom vriendelik gemaak, selfs teenoor diegene wie se mening hy as gevaarlik beskou het."<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref>
== Werke ==
[[Lêer:NBTS_from_George_Street_New_Brunswick_NJ_1880_print.jpg|regs|duimnael|'n 1880-afdruk van die New Brunswick Theological Seminary-kampus, waar Woodbridge vir 44 jaar onderrig gegee het]]
=== Boeke ===
* 1872: ''Analise van sistematiese teologie'' (1ste uitgawe)
* 1883: ''Analise van Sistematiese Teologie'' (2de Uitgawe)
* 1895: ''Handleiding van Kerkgeskiedenis'' <ref>The seminary's [http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm?Directions=1&Config=pac&Branch=0 Gardner A. Sage Library catalogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226005710/http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm%3FDirections=1&Config=pac&Branch=0|date=February 26, 2012}} lists "Jersey City, New Jersey: J.H. Pilson, 1895" as the publishing imprint, and its Library of Congress Catalogue number as "XT8 W85m" and "MC2 W85".</ref>
* 1896: ''Opsomming van Kerkregering'' <ref>The seminary's [http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm?Directions=1&Config=pac&Branch=0 Gardner A. Sage Library catalogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226005710/http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm%3FDirections=1&Config=pac&Branch=0|date=February 26, 2012}} does not list any publishing information available for this volume, but lists its Library of Congress Catalogue number as "OB1 W85"</ref>
=== Preke en diskoerse ===
Verskeie preke, toesprake en toesprake in die openbaar gehou deur ds. Woodbridge is in koerante en tydskrifte gedruk, as deel van 'n versameling adresse in boeke, en as afsonderlik gepubliseerde pamflette. Hierdie kleiner werke sluit in: <ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref>
* 1853: "Beginsels van ons regering: 'n Dankseggingsdiskoers"
* 1856: "Preek oor menslike regering", gedruk in die ''New Brunswick Fredonian''
* 1857: "Intreerede as professor in kerklike geskiedenis"
* 1857: "On the Family", gedruk in ''The Christian Intelligencer'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. "On the Family" in ''The Christian Intelligencer of the Reformed Dutch Church'' (December 24, 1857)</ref>
* 1865: "Krag van die Bybel", gedruk in ''Die Nasionale Prediker en Dorpskansel'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. "Power of the Bible" in ''The National Preacher and Village Pulpit''. (New York: W.H. Bidwell, 1865)</ref>
* 1867: "Adres" gepubliseer in Richard Holloway Steele se ''Historiese Diskoers gelewer tydens die Viering van die Honderd-en-vyftigste herdenking van die Eerste Gereformeerde Nederlandse Kerk'' <ref>Steele, Richard Holloway. ''[https://books.google.com/books?id=eM_DzHFDiCYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Historical Discourse delivered at the Celebration of the One Hundred and Fiftieth Anniversary of the First Reformed Dutch Church, New-Brunswick, N.J., October 1, 1867]''. (New York: John A. Gray & Green, Printers, 1867), 145–148.</ref>
* 1869: "Toespraak" opgeneem in ''Verrigtinge by die Eeufeesherdenking van die Inwyding van die Noord-Hollandse Kerk, 25 Mei 1869'' <ref>"Address of Professor Woodbridge" in Collegiate Reformed Protestant Dutch Church of the City of New York. ''[http://catalog.hathitrust.org/Record/011564055 Proceedings at the centennial anniversary of the dedication of the North Dutch Church, May 25th, 1869: and also, at the laying of the corner-stone of the new church, on Fifth avenue, corner Forty-eighth street, on the same day]''. (New York : Aldine Press, 1869), 48–57.</ref>
* 1871: "Diskoers oor welwillendheid gehou voor die Algemene Sinode te Albany", gedruk in ''Christian Intelligencer''
* 1875: ''Faith: It's True Position in the Life of Man: A Discourse, gepreek 22 November 1874, in die kapel van Rutgers College'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. ''iarchive:cu31924031450947|Faith, its true position in the life of man: a discourse, preached November 22d, 1874, in the chapel of Rutgers College'' (New York: Board of Publications for the Reformed (Dutch) Church of America, 1875).</ref>
* 1885: "Historical Theology: An Address", opgeneem in David Demarest se ''Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, voorheen die Reformed Protestants Dutch Church, 1784–1884'' <ref name="DemarestNBTSCentennial1885">Demarest, David D. ''[https://books.google.com/books?id=nAcAAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, formerly the Reformed Protestant Dutch Church, 1784–1884]''. (New Brunswick, New Jersey: Board of Publication of the Reformed Church in America, 1885).</ref> : pp.21–44
* 1894: "Kenmerke van Dr. Campbell", opgeneem in ''<nowiki/>'n Gedenkteken van ds.'' ''William Henry Campbell, DD, LL.'' ''D., Wyle President van Rutgers College'' <ref>''[https://books.google.com/books?id=yaMaAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false A Memorial of Rev. William Henry Campbell, D.D., LL.D., Late President of Rutgers College]'' (New Brunswick, New Jersey: Rutgers College Board of Trustees, 1894), 33–34.</ref>
* 1897: "Toespraak deur Professor Woodbridge", opgeneem in ''die veertigste herdenking van die inhuldiging van ds. SM Woodbridge, DD, LL.D., as professor in die Teologiese Seminarium van die Gereformeerde (Nederlandse) Kerk in Amerika in New Brunswick, 1857 –1897'' <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge">''[https://books.google.com/books?id=OZ0eBlu1Iz4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Fortieth Anniversary of the Inauguration of the Rev. S. M. Woodbridge, D.D., LL.D., as Professor in the Theological Seminary of the Reformed (Dutch) Church in America at New Brunswick, 1857–1897]''. (New Brunswick, New Jersey: New Brunswick Theological Seminary Alumni Association, 1897).</ref> : pp.23–38
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Sterftes in 1905]]
[[Kategorie:Geboortes in 1819]]
[[Kategorie:Amerikaanse teoloë]]
ewx4adoqwpa120gsfps0v7tq44o6xhk
2909232
2909216
2026-06-04T09:41:14Z
Jcb
223
2909232
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Samuel_Merrill_Woodbridge_1819-1905.jpg|regs|duimnael| Eerwaarde Samuel Merrill Woodbridge, laat 1860's]]
Eerwaarde '''Samuel Merrill Woodbridge''', DD, LL. D. ([[5 April]] [[1819]] – [[23 Junie]] [[1905]]) was 'n Amerikaanse geestelike, [[Teologie|teoloog]], skrywer en universiteitsprofessor. Woodbridge was 'n gegradueerde van die New York Universiteit en die New Brunswick Theological Seminary en het sestien jaar lank as 'n geestelike in die Hervormde Kerk in Amerika gepreek.
Nadat hy in [[New Brunswick, New Jersey]], gevestig het, het hy vir 44 jaar as professor in kerkgeskiedenis en kerkregering aan die New Brunswick Theological Seminary onderrig gegee, en vir sewe jaar as professor in "[[metafisika]] en filosofie van die menslike verstand" by Rutgers College (nou Rutgers, die Staatsuniversiteit van New Jersey) in New Brunswick. Woodbridge het later die New Brunswick-kweekskool gelei as Dekaan en President van die Fakulteit van 1883 tot 1901. Hy was die skrywer van drie boeke en verskeie gepubliseerde preke en toesprake wat verskeie aspekte van Christelike geloof, [[teologie]], kerkgeskiedenis en regering dek.
== Biografie ==
[[Lêer:Second Reformed Church, New Brunswick, NJ.jpg|regs|duimnael|Woodbridge het die Tweede Hervormde Kerk in New Brunswick, New Jersey, vir vyf jaar van 1852 tot 1857 bedien.]]
Samuel Merrill Woodbridge is gebore op 5 April 1819 in Greenfield, Massachusetts. Hy was die derde van ses kinders van ds. Sylvester Woodbridge, DD (1790–1863) en Elizabeth Gould (oorlede in 1851).<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref><ref name="WoodbridgeRecord">Mitchell, Donald Grant and Mitchell, Alfred. ''[https://books.google.com/books?id=9glgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Woodbridge+Record&hl=en&sa=X&ei=e_g5UuqEPNOv4AO0nYGwDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Woodbridge%20Record&f=false The Woodbridge Record: Being an Account of the Descendants of the Rev. John Woodbridge of Newbury, Massachusetts]''. (New Haven, Connecticut: Tuttle, Morehouse & Taylor, 1883).</ref> (p.140). Volgens 'n genealogiese kaart wat in 1907 in ''Munsey's Magazine'' gepubliseer is, was Woodbridge in die elfde geslag van 'n familie van geestelikes wat terugdateer na die laat 15de eeu.<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="SonsClergymenMunseys"> Lowell, D.O.S. [https://books.google.com/books?id=A3lRAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=onepage&q=Merrill%20Woodbridge&f=false "The Sons of Clergymen"] in ''Munsey's Magazine'' 37(6) (September 1907), 704-706; citing Clark, Sereno Dickenson. ''The New England Ministry Sixty Years Ago: The Memoir of John Woodbridge, D.D.'' (Boston: Lee and Shepard, 1877).</ref> Die vroegste geestelike in hierdie voorvaderlike geslag, ds. John Woodbridge (gebore in 1493), was 'n volgeling van [[John Wycliffe]].<ref name="CorwinRCAmanual" /><ref name="SonsClergymenMunseys" />
Woodbridge het aan die Universiteit van New York studeer en 'n [[Baccalaureus artium]]-graad in 1838 behaal.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> As 'n voorgraadse student was Woodbridge 'n lid van die universiteit se geheimsinnige, vol manlike Eucleian Society en is verkies tot Phi Beta Kappa.<ref name="NYU1906Catalogue" /> Hy is in 1841 met 'n [[Magister artium]] van die New Brunswick Theological Seminary toegeken en is as [[Dominee|predikant]] aangestel deur die Hervormde Kerk se klassis van New York, 'n beheerliggaam wat toesig hou oor kerke in die streek.<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge">''[https://books.google.com/books?id=OZ0eBlu1Iz4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Fortieth Anniversary of the Inauguration of the Rev. S. M. Woodbridge, D.D., LL.D., as Professor in the Theological Seminary of the Reformed (Dutch) Church in America at New Brunswick, 1857–1897]''. (New Brunswick, New Jersey: New Brunswick Theological Seminary Alumni Association, 1897) : bl.4.</ref> Op hierdie tydstip het sy ''[[alma mater]]'', die Universiteit van New York, sy baccalaureusgraad tot 'n Meestersgraad in die Kunste opgegradeer.<ref name="NYU1906Catalogue" /> Na sy kweekskool het hy as [[Pastoor|leraar]] gedien by die Suidelike Hervormde Nederlandse Kerk in South Brooklyn (1841–49), by die Tweede Hervormde Kerk in Coxsackie, New York (1849–52), en by die Tweede Hervormde Kerk in New Brunswick, New Jersey (1852–57).<ref name="NYU1906Catalogue" /><ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" />
In Desember 1857 is Woodbridge aangestel in die fakulteit van twee skole in New Brunswick, New Jersey. Hy sou 44 jaar dien as professor in kerklike geskiedenis en kerkregering by New Brunswick Theological Seminary (van 1857 tot 1901) en vir sewe jaar as professor in " [[Metafisika]] en filosofie van die menslike verstand" by Rutgers College (van 1857 tot 1864).<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref><ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" /> <ref name="RutgersColl1916Catalogue">Raven, John Howard (Rev.) (compiler). ''[https://books.google.com/books?id=nK1BAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Catalogue of the Officers and Alumni of Rutgers College (originally Queen's College) in New Brunswick, N.J., 1766–1916]''. (Trenton, New Jersey: State Gazette Publishing Company, 1916).</ref> (pp.40, 397). Beide skole was toe geaffilieer met die [[Protestantisme|Protestantse]] Nederduitse Gereformeerde geloof.<ref name="McCormickRutgers">McCormick, Richard P. ''Rutgers: a Bicentennial History''. (New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press, 1966), passim.</ref> Hy is deur die Sinode aangestel in 'n vakature in beide professorate wat deur die dood van ds. John Ludlow, DD (1793–1857), op 8 September 1857. <ref name="DemarestNBTSCentennial1885">Demarest, David D. ''[https://books.google.com/books?id=nAcAAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, formerly the Reformed Protestant Dutch Church, 1784–1884]''. (New Brunswick, New Jersey: Board of Publication of the Reformed Church in America, 1885).</ref> (p.128). Tydens sy ampstermyn by die kweekskool het Woodbridge ook onderrig verskaf in die gebiede van pastorale, didaktiese en polemiese teologie —dikwels wanneer daar vakatures in die fakulteit was. <ref name="DemarestNBTSCentennial1885" />
[[Lêer:New_Brunswick_Theological_Seminary_Faculty_c1904.jpg|regs|duimnael|Emeritus professor Woodbridge (sittende, met wit baard en mantels) met die kweekskool se personeel, omstreeks 1904]]
In 1883 het die Kerk se Algemene Sinode besluit dat die "oudste professor in diens in die Teologiese Kweekskool te New Brunswick as Dekaan van die Kweekskool aangewys word, en aan hom sal die dissipline van die Inrigting toevertrou word, volgens die regulasies waaroor ooreengekom kan word. deur die Fakulteit." <ref name="DemarestNBTSCentennial1885" />: p.134. Woodbridge het die kweekskool gelei as sy eerste Dekaan van die Kweekskool, en daarna as President van die Fakulteit tot sy aftrede in 1901. Beide posisies was voorgangers van die huidige kweekskoolpresident. Tydens sy loopbaan het Woodbridge eregrade van Union College (DD 1858) en van Rutgers College (AM, 1841; DD, 1857; LL. D. 1883) ontvang.<ref name="RutgersColl1916Catalogue">Raven, John Howard (Rev.) (compiler). ''[https://books.google.com/books?id=nK1BAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Catalogue of the Officers and Alumni of Rutgers College (originally Queen's College) in New Brunswick, N.J., 1766–1916]''. (Trenton, New Jersey: State Gazette Publishing Company, 1916): pp. 339, 346, 362.</ref> Hy het in 1901 as 'n [[Emeritaat|emeritus-professor]] uit die onderwys getree, op die ouderdom van 82.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref>
== Huwelike ==
Woodbridge het twee keer getrou. Sy eerste huwelik was met Caroline Bergen (wat in 1861 gesterf het) in Februarie 1845; die egpaar het een dogter gehad, Caroline Woodbridge (gebore 1845). Op 20 Desember 1866 trou hy met sy tweede vrou, Anna Wittaker Dayton (1823–1920), met wie hy twee dogters gehad het, Anna Dayton Woodbridge (gebore 1869) en Mary Elizabeth Woodbridge (gebore 1872). <ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> <ref name="WoodbridgeRecord">Mitchell, Donald Grant and Mitchell, Alfred. ''[https://books.google.com/books?id=9glgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Woodbridge+Record&hl=en&sa=X&ei=e_g5UuqEPNOv4AO0nYGwDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Woodbridge%20Record&f=false The Woodbridge Record: Being an Account of the Descendants of the Rev. John Woodbridge of Newbury, Massachusetts]''. (New Haven, Connecticut: Tuttle, Morehouse & Taylor, 1883).</ref>: p.192
== Afsterwe ==
Woodbridge is op 23 Junie 1905 in New Brunswick, New Jersey, in die ouderdom van 86 oorlede.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> Hy is begrawe in 'n familiegraf in die Elmwood-begraafplaas, Noord-Brunswick, New Jersey . <ref>Staff. Brief news item in ''New Brunswick Daily Times'' (June 27, 1905), page 5, column 2.</ref>
Die kerkhistorikus Charles Edward Corwin het opgeteken dat Woodbridge beskryf is as 'n sterk persoonlikheid wat "droë onderwerpe laat gloei van die lewe," en bygevoeg dat hy "baie vas in die geloof was, maar sy liefdevolle hart het hom vriendelik gemaak, selfs teenoor diegene wie se mening hy as gevaarlik beskou het."<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref>
== Werke ==
[[Lêer:NBTS_from_George_Street_New_Brunswick_NJ_1880_print.jpg|regs|duimnael|'n 1880-afdruk van die New Brunswick Theological Seminary-kampus, waar Woodbridge vir 44 jaar onderrig gegee het]]
=== Boeke ===
* 1872: ''Analise van sistematiese teologie'' (1ste uitgawe)
* 1883: ''Analise van Sistematiese Teologie'' (2de Uitgawe)
* 1895: ''Handleiding van Kerkgeskiedenis'' <ref>The seminary's [http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm?Directions=1&Config=pac&Branch=0 Gardner A. Sage Library catalogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226005710/http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm%3FDirections=1&Config=pac&Branch=0|date=February 26, 2012}} lists "Jersey City, New Jersey: J.H. Pilson, 1895" as the publishing imprint, and its Library of Congress Catalogue number as "XT8 W85m" and "MC2 W85".</ref>
* 1896: ''Opsomming van Kerkregering'' <ref>The seminary's [http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm?Directions=1&Config=pac&Branch=0 Gardner A. Sage Library catalogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226005710/http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm%3FDirections=1&Config=pac&Branch=0|date=February 26, 2012}} does not list any publishing information available for this volume, but lists its Library of Congress Catalogue number as "OB1 W85"</ref>
=== Preke en diskoerse ===
Verskeie preke, toesprake en toesprake in die openbaar gehou deur ds. Woodbridge is in koerante en tydskrifte gedruk, as deel van 'n versameling adresse in boeke, en as afsonderlik gepubliseerde pamflette. Hierdie kleiner werke sluit in: <ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref>
* 1853: "Beginsels van ons regering: 'n Dankseggingsdiskoers"
* 1856: "Preek oor menslike regering", gedruk in die ''New Brunswick Fredonian''
* 1857: "Intreerede as professor in kerklike geskiedenis"
* 1857: "On the Family", gedruk in ''The Christian Intelligencer'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. "On the Family" in ''The Christian Intelligencer of the Reformed Dutch Church'' (December 24, 1857)</ref>
* 1865: "Krag van die Bybel", gedruk in ''Die Nasionale Prediker en Dorpskansel'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. "Power of the Bible" in ''The National Preacher and Village Pulpit''. (New York: W.H. Bidwell, 1865)</ref>
* 1867: "Adres" gepubliseer in Richard Holloway Steele se ''Historiese Diskoers gelewer tydens die Viering van die Honderd-en-vyftigste herdenking van die Eerste Gereformeerde Nederlandse Kerk'' <ref>Steele, Richard Holloway. ''[https://books.google.com/books?id=eM_DzHFDiCYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Historical Discourse delivered at the Celebration of the One Hundred and Fiftieth Anniversary of the First Reformed Dutch Church, New-Brunswick, N.J., October 1, 1867]''. (New York: John A. Gray & Green, Printers, 1867), 145–148.</ref>
* 1869: "Toespraak" opgeneem in ''Verrigtinge by die Eeufeesherdenking van die Inwyding van die Noord-Hollandse Kerk, 25 Mei 1869'' <ref>"Address of Professor Woodbridge" in Collegiate Reformed Protestant Dutch Church of the City of New York. ''[http://catalog.hathitrust.org/Record/011564055 Proceedings at the centennial anniversary of the dedication of the North Dutch Church, May 25th, 1869: and also, at the laying of the corner-stone of the new church, on Fifth avenue, corner Forty-eighth street, on the same day]''. (New York : Aldine Press, 1869), 48–57.</ref>
* 1871: "Diskoers oor welwillendheid gehou voor die Algemene Sinode te Albany", gedruk in ''Christian Intelligencer''
* 1875: ''Faith: It's True Position in the Life of Man: A Discourse, gepreek 22 November 1874, in die kapel van Rutgers College'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. ''iarchive:cu31924031450947|Faith, its true position in the life of man: a discourse, preached November 22d, 1874, in the chapel of Rutgers College'' (New York: Board of Publications for the Reformed (Dutch) Church of America, 1875).</ref>
* 1885: "Historical Theology: An Address", opgeneem in David Demarest se ''Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, voorheen die Reformed Protestants Dutch Church, 1784–1884'' <ref name="DemarestNBTSCentennial1885">Demarest, David D. ''[https://books.google.com/books?id=nAcAAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, formerly the Reformed Protestant Dutch Church, 1784–1884]''. (New Brunswick, New Jersey: Board of Publication of the Reformed Church in America, 1885).</ref> : pp.21–44
* 1894: "Kenmerke van Dr. Campbell", opgeneem in ''<nowiki/>'n Gedenkteken van ds.'' ''William Henry Campbell, DD, LL.'' ''D., Wyle President van Rutgers College'' <ref>''[https://books.google.com/books?id=yaMaAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false A Memorial of Rev. William Henry Campbell, D.D., LL.D., Late President of Rutgers College]'' (New Brunswick, New Jersey: Rutgers College Board of Trustees, 1894), 33–34.</ref>
* 1897: "Toespraak deur Professor Woodbridge", opgeneem in ''die veertigste herdenking van die inhuldiging van ds. SM Woodbridge, DD, LL.D., as professor in die Teologiese Seminarium van die Gereformeerde (Nederlandse) Kerk in Amerika in New Brunswick, 1857 –1897'' <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" /> : pp.23–38
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Sterftes in 1905]]
[[Kategorie:Geboortes in 1819]]
[[Kategorie:Amerikaanse teoloë]]
ti3pisg2xft4nuq50zmq358sm9yr3zn
2909234
2909232
2026-06-04T09:42:26Z
Jcb
223
2909234
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
[[Lêer:Samuel_Merrill_Woodbridge_1819-1905.jpg|regs|duimnael| Eerwaarde Samuel Merrill Woodbridge, laat 1860's]]
Eerwaarde '''Samuel Merrill Woodbridge''', DD, LL. D. ([[5 April]] [[1819]] – [[23 Junie]] [[1905]]) was 'n Amerikaanse geestelike, [[Teologie|teoloog]], skrywer en universiteitsprofessor. Woodbridge was 'n gegradueerde van die New York Universiteit en die New Brunswick Theological Seminary en het sestien jaar lank as 'n geestelike in die Hervormde Kerk in Amerika gepreek.
Nadat hy in [[New Brunswick, New Jersey]], gevestig het, het hy vir 44 jaar as professor in kerkgeskiedenis en kerkregering aan die New Brunswick Theological Seminary onderrig gegee, en vir sewe jaar as professor in "[[metafisika]] en filosofie van die menslike verstand" by Rutgers College (nou Rutgers, die Staatsuniversiteit van New Jersey) in New Brunswick. Woodbridge het later die New Brunswick-kweekskool gelei as Dekaan en President van die Fakulteit van 1883 tot 1901. Hy was die skrywer van drie boeke en verskeie gepubliseerde preke en toesprake wat verskeie aspekte van Christelike geloof, [[teologie]], kerkgeskiedenis en regering dek.
== Biografie ==
[[Lêer:Second Reformed Church, New Brunswick, NJ.jpg|regs|duimnael|Woodbridge het die Tweede Hervormde Kerk in New Brunswick, New Jersey, vir vyf jaar van 1852 tot 1857 bedien.]]
Samuel Merrill Woodbridge is gebore op 5 April 1819 in Greenfield, Massachusetts. Hy was die derde van ses kinders van ds. Sylvester Woodbridge, DD (1790–1863) en Elizabeth Gould (oorlede in 1851).<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref><ref name="WoodbridgeRecord">Mitchell, Donald Grant and Mitchell, Alfred. ''[https://books.google.com/books?id=9glgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Woodbridge+Record&hl=en&sa=X&ei=e_g5UuqEPNOv4AO0nYGwDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Woodbridge%20Record&f=false The Woodbridge Record: Being an Account of the Descendants of the Rev. John Woodbridge of Newbury, Massachusetts]''. (New Haven, Connecticut: Tuttle, Morehouse & Taylor, 1883).</ref> (p.140). Volgens 'n genealogiese kaart wat in 1907 in ''Munsey's Magazine'' gepubliseer is, was Woodbridge in die elfde geslag van 'n familie van geestelikes wat terugdateer na die laat 15de eeu.<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="SonsClergymenMunseys"> Lowell, D.O.S. [https://books.google.com/books?id=A3lRAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=onepage&q=Merrill%20Woodbridge&f=false "The Sons of Clergymen"] in ''Munsey's Magazine'' 37(6) (September 1907), 704-706; citing Clark, Sereno Dickenson. ''The New England Ministry Sixty Years Ago: The Memoir of John Woodbridge, D.D.'' (Boston: Lee and Shepard, 1877).</ref> Die vroegste geestelike in hierdie voorvaderlike geslag, ds. John Woodbridge (gebore in 1493), was 'n volgeling van [[John Wycliffe]].<ref name="CorwinRCAmanual" /><ref name="SonsClergymenMunseys" />
Woodbridge het aan die Universiteit van New York studeer en 'n [[Baccalaureus artium]]-graad in 1838 behaal.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> As 'n voorgraadse student was Woodbridge 'n lid van die universiteit se geheimsinnige, vol manlike Eucleian Society en is verkies tot Phi Beta Kappa.<ref name="NYU1906Catalogue" /> Hy is in 1841 met 'n [[Magister artium]] van die New Brunswick Theological Seminary toegeken en is as [[Dominee|predikant]] aangestel deur die Hervormde Kerk se klassis van New York, 'n beheerliggaam wat toesig hou oor kerke in die streek.<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge">''[https://books.google.com/books?id=OZ0eBlu1Iz4C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Fortieth Anniversary of the Inauguration of the Rev. S. M. Woodbridge, D.D., LL.D., as Professor in the Theological Seminary of the Reformed (Dutch) Church in America at New Brunswick, 1857–1897]''. (New Brunswick, New Jersey: New Brunswick Theological Seminary Alumni Association, 1897) : bl.4.</ref> Op hierdie tydstip het sy ''[[alma mater]]'', die Universiteit van New York, sy baccalaureusgraad tot 'n Meestersgraad in die Kunste opgegradeer.<ref name="NYU1906Catalogue" /> Na sy kweekskool het hy as [[Pastoor|leraar]] gedien by die Suidelike Hervormde Nederlandse Kerk in South Brooklyn (1841–49), by die Tweede Hervormde Kerk in Coxsackie, New York (1849–52), en by die Tweede Hervormde Kerk in New Brunswick, New Jersey (1852–57).<ref name="NYU1906Catalogue" /><ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" />
In Desember 1857 is Woodbridge aangestel in die fakulteit van twee skole in New Brunswick, New Jersey. Hy sou 44 jaar dien as professor in kerklike geskiedenis en kerkregering by New Brunswick Theological Seminary (van 1857 tot 1901) en vir sewe jaar as professor in " [[Metafisika]] en filosofie van die menslike verstand" by Rutgers College (van 1857 tot 1864).<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref><ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref> <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" /> <ref name="RutgersColl1916Catalogue">Raven, John Howard (Rev.) (compiler). ''[https://books.google.com/books?id=nK1BAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Catalogue of the Officers and Alumni of Rutgers College (originally Queen's College) in New Brunswick, N.J., 1766–1916]''. (Trenton, New Jersey: State Gazette Publishing Company, 1916).</ref> (pp.40, 397). Beide skole was toe geaffilieer met die [[Protestantisme|Protestantse]] Nederduitse Gereformeerde geloof.<ref name="McCormickRutgers">McCormick, Richard P. ''Rutgers: a Bicentennial History''. (New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press, 1966), passim.</ref> Hy is deur die Sinode aangestel in 'n vakature in beide professorate wat deur die dood van ds. John Ludlow, DD (1793–1857), op 8 September 1857. <ref name="DemarestNBTSCentennial1885">Demarest, David D. ''[https://books.google.com/books?id=nAcAAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, formerly the Reformed Protestant Dutch Church, 1784–1884]''. (New Brunswick, New Jersey: Board of Publication of the Reformed Church in America, 1885).</ref> (p.128). Tydens sy ampstermyn by die kweekskool het Woodbridge ook onderrig verskaf in die gebiede van pastorale, didaktiese en polemiese teologie —dikwels wanneer daar vakatures in die fakulteit was. <ref name="DemarestNBTSCentennial1885" />
[[Lêer:New_Brunswick_Theological_Seminary_Faculty_c1904.jpg|regs|duimnael|Emeritus professor Woodbridge (sittende, met wit baard en mantels) met die kweekskool se personeel, omstreeks 1904]]
In 1883 het die Kerk se Algemene Sinode besluit dat die "oudste professor in diens in die Teologiese Kweekskool te New Brunswick as Dekaan van die Kweekskool aangewys word, en aan hom sal die dissipline van die Inrigting toevertrou word, volgens die regulasies waaroor ooreengekom kan word. deur die Fakulteit." <ref name="DemarestNBTSCentennial1885" />: p.134. Woodbridge het die kweekskool gelei as sy eerste Dekaan van die Kweekskool, en daarna as President van die Fakulteit tot sy aftrede in 1901. Beide posisies was voorgangers van die huidige kweekskoolpresident. Tydens sy loopbaan het Woodbridge eregrade van Union College (DD 1858) en van Rutgers College (AM, 1841; DD, 1857; LL. D. 1883) ontvang.<ref name="RutgersColl1916Catalogue2">Raven, John Howard (Rev.) (compiler). ''[https://books.google.com/books?id=nK1BAAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Catalogue of the Officers and Alumni of Rutgers College (originally Queen's College) in New Brunswick, N.J., 1766–1916]''. (Trenton, New Jersey: State Gazette Publishing Company, 1916): pp. 339, 346, 362.</ref> Hy het in 1901 as 'n [[Emeritaat|emeritus-professor]] uit die onderwys getree, op die ouderdom van 82.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref>
== Huwelike ==
Woodbridge het twee keer getrou. Sy eerste huwelik was met Caroline Bergen (wat in 1861 gesterf het) in Februarie 1845; die egpaar het een dogter gehad, Caroline Woodbridge (gebore 1845). Op 20 Desember 1866 trou hy met sy tweede vrou, Anna Wittaker Dayton (1823–1920), met wie hy twee dogters gehad het, Anna Dayton Woodbridge (gebore 1869) en Mary Elizabeth Woodbridge (gebore 1872). <ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> <ref name="WoodbridgeRecord">Mitchell, Donald Grant and Mitchell, Alfred. ''[https://books.google.com/books?id=9glgAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Woodbridge+Record&hl=en&sa=X&ei=e_g5UuqEPNOv4AO0nYGwDQ&ved=0CC8Q6AEwAA#v=onepage&q=Woodbridge%20Record&f=false The Woodbridge Record: Being an Account of the Descendants of the Rev. John Woodbridge of Newbury, Massachusetts]''. (New Haven, Connecticut: Tuttle, Morehouse & Taylor, 1883).</ref>: p.192
== Afsterwe ==
Woodbridge is op 23 Junie 1905 in New Brunswick, New Jersey, in die ouderdom van 86 oorlede.<ref name="NYU1906Catalogue">''[https://books.google.com/books?id=W6FBAAAAYAAJ&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&q=Merrill+Woodbridge#v=snippet&q=Merrill%20Woodbridge&f=falseGeneral Alumni Catalogue of New York University, 1833–1905: College, Applied Science and Honorary Alumni]''. (New York: General Alumni Society of New York University, 1906), 8.</ref> Hy is begrawe in 'n familiegraf in die Elmwood-begraafplaas, Noord-Brunswick, New Jersey . <ref>Staff. Brief news item in ''New Brunswick Daily Times'' (June 27, 1905), page 5, column 2.</ref>
Die kerkhistorikus Charles Edward Corwin het opgeteken dat Woodbridge beskryf is as 'n sterk persoonlikheid wat "droë onderwerpe laat gloei van die lewe," en bygevoeg dat hy "baie vas in die geloof was, maar sy liefdevolle hart het hom vriendelik gemaak, selfs teenoor diegene wie se mening hy as gevaarlik beskou het."<ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref>
== Werke ==
[[Lêer:NBTS_from_George_Street_New_Brunswick_NJ_1880_print.jpg|regs|duimnael|'n 1880-afdruk van die New Brunswick Theological Seminary-kampus, waar Woodbridge vir 44 jaar onderrig gegee het]]
=== Boeke ===
* 1872: ''Analise van sistematiese teologie'' (1ste uitgawe)
* 1883: ''Analise van Sistematiese Teologie'' (2de Uitgawe)
* 1895: ''Handleiding van Kerkgeskiedenis'' <ref>The seminary's [http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm?Directions=1&Config=pac&Branch=0 Gardner A. Sage Library catalogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226005710/http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm%3FDirections=1&Config=pac&Branch=0|date=February 26, 2012}} lists "Jersey City, New Jersey: J.H. Pilson, 1895" as the publishing imprint, and its Library of Congress Catalogue number as "XT8 W85m" and "MC2 W85".</ref>
* 1896: ''Opsomming van Kerkregering'' <ref>The seminary's [http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm?Directions=1&Config=pac&Branch=0 Gardner A. Sage Library catalogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226005710/http://65.217.178.199/TLCScripts/interpac.dll?SearchForm%3FDirections=1&Config=pac&Branch=0|date=February 26, 2012}} does not list any publishing information available for this volume, but lists its Library of Congress Catalogue number as "OB1 W85"</ref>
=== Preke en diskoerse ===
Verskeie preke, toesprake en toesprake in die openbaar gehou deur ds. Woodbridge is in koerante en tydskrifte gedruk, as deel van 'n versameling adresse in boeke, en as afsonderlik gepubliseerde pamflette. Hierdie kleiner werke sluit in: <ref name="CorwinRCAmanual">Corwin, Charles Edward. ''[https://books.google.com/books?id=pYguAAAAYAAJ&pg=PA597&lpg=PA597&dq=Samuel+Merrill+Woodbridge+1819+1905&source=bl&ots=kIuD57mNhD&sig=tdFO-a5R6-WW8MuBxMpQHJOiOaM&hl=en&sa=X&ei=lOs5UqGIKuPD4AP4voCQDQ&ved=0CEwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=Samuel%20Merrill%20Woodbridge%201819%201905&f=false A Manual of the Reformed Church in America (formerly Reformed Protestant Dutch Church), 1628–1922]''. (5th Edition – New York: Board of Publication and Bible-School Work of the Reformed Church in America, 1922), 598.</ref>
* 1853: "Beginsels van ons regering: 'n Dankseggingsdiskoers"
* 1856: "Preek oor menslike regering", gedruk in die ''New Brunswick Fredonian''
* 1857: "Intreerede as professor in kerklike geskiedenis"
* 1857: "On the Family", gedruk in ''The Christian Intelligencer'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. "On the Family" in ''The Christian Intelligencer of the Reformed Dutch Church'' (December 24, 1857)</ref>
* 1865: "Krag van die Bybel", gedruk in ''Die Nasionale Prediker en Dorpskansel'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. "Power of the Bible" in ''The National Preacher and Village Pulpit''. (New York: W.H. Bidwell, 1865)</ref>
* 1867: "Adres" gepubliseer in Richard Holloway Steele se ''Historiese Diskoers gelewer tydens die Viering van die Honderd-en-vyftigste herdenking van die Eerste Gereformeerde Nederlandse Kerk'' <ref>Steele, Richard Holloway. ''[https://books.google.com/books?id=eM_DzHFDiCYC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Historical Discourse delivered at the Celebration of the One Hundred and Fiftieth Anniversary of the First Reformed Dutch Church, New-Brunswick, N.J., October 1, 1867]''. (New York: John A. Gray & Green, Printers, 1867), 145–148.</ref>
* 1869: "Toespraak" opgeneem in ''Verrigtinge by die Eeufeesherdenking van die Inwyding van die Noord-Hollandse Kerk, 25 Mei 1869'' <ref>"Address of Professor Woodbridge" in Collegiate Reformed Protestant Dutch Church of the City of New York. ''[http://catalog.hathitrust.org/Record/011564055 Proceedings at the centennial anniversary of the dedication of the North Dutch Church, May 25th, 1869: and also, at the laying of the corner-stone of the new church, on Fifth avenue, corner Forty-eighth street, on the same day]''. (New York : Aldine Press, 1869), 48–57.</ref>
* 1871: "Diskoers oor welwillendheid gehou voor die Algemene Sinode te Albany", gedruk in ''Christian Intelligencer''
* 1875: ''Faith: It's True Position in the Life of Man: A Discourse, gepreek 22 November 1874, in die kapel van Rutgers College'' <ref>Woodbridge, Samuel Merrill. ''iarchive:cu31924031450947|Faith, its true position in the life of man: a discourse, preached November 22d, 1874, in the chapel of Rutgers College'' (New York: Board of Publications for the Reformed (Dutch) Church of America, 1875).</ref>
* 1885: "Historical Theology: An Address", opgeneem in David Demarest se ''Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, voorheen die Reformed Protestants Dutch Church, 1784–1884'' <ref name="DemarestNBTSCentennial1885">Demarest, David D. ''[https://books.google.com/books?id=nAcAAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Centennial of the Theological Seminary of the Reformed Church in America, formerly the Reformed Protestant Dutch Church, 1784–1884]''. (New Brunswick, New Jersey: Board of Publication of the Reformed Church in America, 1885).</ref> : pp.21–44
* 1894: "Kenmerke van Dr. Campbell", opgeneem in ''<nowiki/>'n Gedenkteken van ds.'' ''William Henry Campbell, DD, LL.'' ''D., Wyle President van Rutgers College'' <ref>''[https://books.google.com/books?id=yaMaAAAAYAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false A Memorial of Rev. William Henry Campbell, D.D., LL.D., Late President of Rutgers College]'' (New Brunswick, New Jersey: Rutgers College Board of Trustees, 1894), 33–34.</ref>
* 1897: "Toespraak deur Professor Woodbridge", opgeneem in ''die veertigste herdenking van die inhuldiging van ds. SM Woodbridge, DD, LL.D., as professor in die Teologiese Seminarium van die Gereformeerde (Nederlandse) Kerk in Amerika in New Brunswick, 1857 –1897'' <ref name="NBTS40thAnnivWoodbridge" /> : pp.23–38
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Sterftes in 1905]]
[[Kategorie:Geboortes in 1819]]
[[Kategorie:Amerikaanse teoloë]]
0082rsr3qgnu6y96g4t9izwygaxek9y
Harlem
0
394433
2909213
2908153
2026-06-04T08:29:16Z
Jcb
223
2909213
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Nedersetting
|amptelike_naam=Harlem
|ander_naam=
|inheemse_naam=
|nedersetting_tipe=Woonbuurt
|bynaam="Heaven", "Black mecca"
|slagspreuk=
|translit_taal1=
|translit_taal1_tipe=
|translit_taal1_inligting=
|translit_taal2=
|translit_taal2_tipe=
|translit_taal2_inligting=
|beeld_stadsilhoeët=Hotel theresa.jpg
|beeldgrootte=250px
|beeldbyskrif=Hotel Theresa op die hoek van Adam Clayton Powell Jr. Boulevard en 125th Street.
|beeld_vlag=
|vlaggrootte=100px
|vlagskakel=
|beeld_seël=
|seëlskakel=
|seëlgrootte=100px
|beeld_skild=
|skildskakel=
|skildgrootte=
|beeld_leë_embleem=
|leë_embleemtipe=
|leë_embleemgrootte=
|leë_embleemskakel=
|beeld_kaart=Location of Harlem.svg
|kaartgrootte=250px
|kaartbyskrif=Kaart van Manhattan wat Harlem in oranje aandui.
|beeld_kaart1=
|kaartgrootte1=
|kaartbyskrif1=
|beeld_punt_kaart=
|puntkaartgrootte=
|puntkaartbyskrif=
|punt-x=
|punt-y=
|duimdrukkerkaart=
|duimdrukkeretiketposisie=
|duimdrukkerkaartgrootte=
|duimdrukkerkaartbyskrif=
|duimdrukkerkaart1=
|duimdrukkeretiketposisie1=
|onderafdelingtipe=[[Land]]
|onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde State}}
|onderafdelingtipe1=[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]
|onderafdelingtipe2=Stad
|onderafdelingtipe3=Borough
|onderafdelingtipe4=Distrik
|onderafdelingnaam1=[[Lêer:Flag of New York.svg|22px]] [[New York (deelstaat)|New York]]
|onderafdelingnaam2=[[Lêer:Flag of New York City.svg|22px]] [[New York]]
|onderafdelingnaam3=[[Lêer:Flag of the Borough of Manhattan.svg|22px]] [[Manhattan]]
|onderafdelingnaam4=Manhattan 10<ref name="NYCPlanning">{{en}} {{cite web |url=https://communityprofiles.planning.nyc.gov/manhattan/10 |title=NYC Planning {{!}} Community Profiles |publisher=New York City Department of City Planning |accessdate=18 Maart 2019}}</ref>
|regeringvoetnotas=
|regeringstipe=
|leiertitel=
|leiernaam=
|leiertitel1=
|leiertitel2=
|leiertitel3=
|leiertitel4=
|leiernaam1=
|leiernaam2=
|leiernaam3=
|leiernaam4=
|stigtingstitel=Gestig in
|stigtingsdatum=1660<ref name="gill">{{harvnb|Gill|2011|p=33}}</ref>
|stigtingstitel2=Gestig deur
|stigtingsdatum2=[[Peter Stuyvesant]]
|stigtingstitel3=Genoem na
|stigtingsdatum3=[[Haarlem, Nederland|Haarlem]], [[Nederland]]
|eenheidvoorkeur=
|oppervlakvoetnotas=<ref name="NYCPlanning" />
|oppervlakgroottes=
|oppervlak_totaal_km2=3.63
|oppervlak_land_km2=
|oppervlak_water_km2=
|oppervlak_totaal_myl2=1400
|oppervlak_land_myl2=
|oppervlak_water_myl2=
|oppervlak_water_persent=
|oppervlak_stedelik_km2=
|oppervlak_stedelik_myl2=
|oppervlak_metro_km2=
|oppervlak_metro_myl2=
|oppervlak_leeg1_titel=
|oppervlak_leeg1_km2l=
|oppervlak_leeg1_myl2=
|oppervlak_leeg2_titel=
|oppervlak_leeg2_km2l=
|oppervlak_leeg2_myl2=
|hoogtevoetnotas=
|hoogte_m=
|hoogte_voet=
|koördinaattipe=
|koördinate={{Koördinate|40|48|N|73|57|W|aansig=inlyn,titel}}
|bevolking_soos_op=2018
|bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www1.nyc.gov/assets/doh/downloads/pdf/data/2018chp-mn10.pdf |title=Central Harlem |publisher=NYC Health |date=2018 |accessdate=2 Maart 2019 |archive-date=21 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321040538/https://www1.nyc.gov/assets/doh/downloads/pdf/data/2018chp-mn10.pdf |url-status=dead }}</ref>
|bevolking_totaal=197 052
|bevolkingsdigtheid_km2=
|bevolkingsdigtheid_myl2=
|bevolking_metro=
|bevolkingsdigtheid_metro_km2=
|bevolkingsdigtheid_metro_myl2=
|bevolking_stedelik=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_km2=
|bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2=
|bevolking_leeg1_titel=
|bevolking_leeg1=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2=
|bevolking_leeg2_titel=
|bevolking_leeg2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_km2=
|bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2=
|bevolkingnota=
|tydsone=OST
|utcafset=-5
|tydsone_DST=ODT
|uctafset_DST=-4
|poskodetipe=Poskode
|poskode=10026, 10027, 10030, 10037, 10039
|skakelkode=212, 332, 646 en 917
|leë_naam=
|leë_inligting=
|leë1_naam=
|leë1_inligting=
|leë2_naam=
|leë2_inligting=
|leë3_naam=
|leë3_inligting=
|voetnotas=
|webwerf=
}}
'''Harlem''' is 'n woonbuurt in Bo-[[Manhattan]] in die stad [[New York]]. Dit word rofweg begrens deur die [[Hudsonrivier]] in die weste; die Harlemrivier en 155th Street in die noorde; Fifth Avenue in die ooste; en [[Central Park|Central Park-Noord]] in die suide. Die groter Harlem sluit verskeie ander woonbuurte in.
Die buurt was aanvanklik 'n [[Nederland]]se dorp wat in 1658 amptelik ontstaan het.<ref>Pierce, Carl Horton, et al. ''New Harlem Past and Present: the Story of an Amazing Civic Wrong, Now at Last to be Righted''. New York: New Harlem Pub. Co., 1903.</ref> Dit is genoem na die stad [[Haarlem, Nederland|Haarlem]] in [[Nederland]].
Harlem se geskiedenis word gekenmerk deur 'n reeks ekonomiese siklusse van oplewing en insinking, met aansienlike bevolkingsverskuiwings wat met elke siklus gepaardgegaan het.<ref>{{cite web |url=http://harlemworldmag.com/harlemhistory/ |title=Harlem History | |publisher=Harlemworldmag.com |date=January 26, 1934 |access-date=February 2, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213083348/http://harlemworldmag.com/harlemhistory/ |archive-date=December 13, 2012}}</ref> Dit is in die 19de eeu hoofsaaklik deur Amerikaanse [[Jode]] en [[Italiane]] bewoon, maar [[Afro-Amerikaners]] het tydens die [[Groot Migrasie (Afro-Amerikaners)|Groot Migrasie]] in die 20ste eeu in groot getalle daarheen getrek. In die 1920's en 1930's was Sentraal- en Wes-Harlem die middelpunt van die [[Harlem-renaissance]], 'n groot Afro-Amerikaanse kultuurbeweging.
Teen die 1970's het baie inwoners wat dit kon bekostig uit die buurt getrek op soek na beter skole en huise en veiliger strate. Dié wat agtergebly het, was die armstes. Hoewel die regering $100 miljoen bestee het om werkopleiding en woonomstandighede oor 'n tydperk van 10 jaar te verbeter, het Harlem geen verbetering getoon nie.<ref name="dreams">"Harlem's Dreams Have Died in Last Decade, Leaders Say", ''The New York Times'', 1 Maart 1978, p. A1.</ref>
Ná die 1990's het Harlem weer begin groei. Tussen 1990 en 2006 het die inwonertal met 16,9% toegeneem.<ref name="dailyNews201012">[http://articles.nydailynews.com/2010-12-26/local/27085558_1_whites-million-dollar-homes-black-harlem-residents "Census trends: Young, white Harlem newcomers aren't always welcomed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622022201/http://articles.nydailynews.com/2010-12-26/local/27085558_1_whites-million-dollar-homes-black-harlem-residents |date=2012-06-22 }}, ''New York Daily News'', 26 Desember 2010</ref> Weens werkverliese tydens die [[Groot Depressie]] van die 1930's en die deïndustrialisasie van New York ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het [[armoede]] en [[Misdaad|misdadigheid]] in Harlem aansienlik gestyg.<ref name="nytimes.com">{{cite news |first=Sam |last=Roberts |date=January 5, 2010 |url=https://www.nytimes.com/2010/01/06/nyregion/06harlem.html?pagewanted=all |title=No Longer Majority Black, Harlem Is in Transition |work=The New York Times |access-date=October 2, 2016}}</ref> In die 21ste eeu het misdadigheid weer afgeneem en Harlem is opgeknap en gerestoureer.
Die gebied het 'n [[moltrein]] en [[bus]]se. Daar is verskeie skole en dit is naby 'n aantal universiteite.
==Geografie==
[[Beeld:Harlem map2.svg|thumb|160px|links|'n Kaart van Bo-Manhattan, met Groter Harlem uitgelig. Die ware Harlem is in die middel.]]
Harlem is in Bo-Manhattan geleë. Die drie buurte wat die Groter Harlem uitmaak – Wes-, Sentraal- en Oos-Harlem – strek van die Harlem- en Oosrivier in die ooste tot die Hudsonrivier in die weste; en van 155th Street in die noorde tot 'n ongelyke grens in die suide wat strek van 96th Street oos van Fifth Avenue, 110th Street tussen Fifth Avenue en Morningside Park, en 125th Street wes van Morningside Park tot die Hudsonrivier.<ref name="nyc.gov"/><ref name="ReferenceA">{{cite web |url= http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn9profile.pdf |title= Manhattan CD 9 Profile |access-date= May 28, 2014 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928060108/http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn9profile.pdf |archive-date= September 28, 2013 }}</ref><ref name="ReferenceB"/>
''[[Encyclopædia Britannica]]'' gee dié grense aan,<ref>{{cite web | title= Harlem - Location, History, & Facts | website= Encyclopedia Britannica | date= April 25, 2019 | url= https://www.britannica.com/place/Harlem-New-York | access-date= June 7, 2019}}</ref> maar die ''Encyclopedia of New York City'' beskou net Sentraal-Harlem as die ware Harlem.
Sentraal-Harlem is die naam van die ware Harlem; dit val onder Manhattan Community District 10.<ref name="nyc.gov"/> Dié deel word begrens deur Fifth Avenue in die ooste; Central Park in die suide; Morningside Park, St. Nicholas Avenue en Edgecombe Avenue in die weste; en die Harlemrivier in die noorde.<ref name="nyc.gov">{{cite web |url= http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn10profile.pdf |title= Manhattan CD 10 Profile |access-date= May 28, 2014 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20140825143942/http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn10profile.pdf |archive-date= August 25, 2014 }}</ref> Fifth Avenue en Marcus Garvey Park skei dié gebied van Oos-Harlem in die ooste.<ref name="nyc.gov"/>
Wes-Harlem omvat Manhattan Community District 9 en vorm nie deel van die ware Harlem nie.
Oos-Harlem, ook bekend as die Spaanse Harlem, of ''El Barrio'', val in Manhattan Community District 11.<ref name="ReferenceB">{{cite web |url= http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn11profile.pdf |title= Manhattan CD 11 Profile |access-date= May 28, 2014 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20130928060104/http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/lucds/mn11profile.pdf |archive-date= September 28, 2013 }}</ref>
===SoHa-omstredenheid===
In die 2010's het sommige eiendomsagente begin om Suid-Harlem en Morningside Heights "SoHa" te noem ('n naam wat vir "South Harlem" staan in die styl van SoHo ("South of Houston Street") en NoHo ("North of Houston Street"), ook in Manhattan, in 'n poging om die modernisering van die buurte te versnel. "SoHa", soos toegepas op die gebied tussen West 110th Street en 125th Street, het 'n omstrede naam geword.<ref>{{cite news |url= https://www.nytimes.com/2017/07/06/nyregion/soha-in-harlem-the-misguided-madness-of-neighborhood-rebranding.html | work = The New York Times |title= SoHa in Harlem? The Misguided Madness of Neighborhood Rebranding |date= July 6, 2017}}</ref><ref>{{cite news |title= 'SoHa' Is a Renaissance Few in Harlem Want |work= The Wall Street Journal |date= July 1, 2017 |url= https://www.wsj.com/articles/soha-is-a-renaissance-few-in-harlem-want-1498914001}}</ref><ref>{{cite news |title= 'SoHa' Rebranding Effort In South Harlem Stirs Outrage |work= CBS New York |url= http://newyork.cbslocal.com/2017/06/26/south-harlem-soha/ |date= June 26, 2017}}</ref>
Inwoners en ander kritici wat dié hernoeming van die gebied teengestaan het, het die naam SoHa beskryf as "beledigend en nog 'n teken van modernisering wat handuit geruk het".<ref>{{cite news |title= Attempt to Rebrand Harlem as 'SoHa' Leaves Residents Fuming |work= U.S. News & World Report |agency= AP |url= https://www.usnews.com/news/best-states/new-york/articles/2017-05-25/attempt-to-rebrand-harlem-as-soha-leaves-residents-fuming |date= May 25, 2017 |location= New York}}</ref> Volgens hulle "wis dit nie net die woonbuurt se ryk geskiedenis uit nie, maar lyk dit ook of dit daarop ingestel is om nuwe huurders te lok, insluitende studente van die nabygeleë Columbia-universiteit".<ref name="auto">{{cite web |website= 6sqft.com |url= https://www.6sqft.com/from-soha-to-nolita-the-practice-and-controversy-of-rebranding-nyc-neighborhoods/ |date= July 10, 2017 |title= From NoLiTa to SoHa: The practice and controversy of rebranding NYC neighborhoods |last= Etherington |first= Cait}}</ref>
Verskeie New Yorkse politici het wetgewing begin om dié praktyk om woonbuurte te hernoem, stop te sit. In ander New Yorkse woonbuurte het dit gelei tot hoër huur en eiendomswaardes, sowel as 'n "verskuiwing in demografie".<ref name="auto"/>
==Geskiedenis==
[[Beeld:Harlem, from the old fort in the Central Park (NYPL b13512822-424264) (cropped).jpg|thumb|220px|''Harlem, from the old fort in the Central Park'', New York- openbare biblioteek.]]
[[Beeld:Three Harlem Women, ca. 1925.png|thumb|200px|Drie vroue van Harlem, omstreeks 1930.]]
Voor die aankoms van Europese setlaars is die gebied wat later as Harlem (aanvanklik Haarlem) bekend geword het, bewoon deur die [[Indiana|Indiaanse]] clan ''Wecquaesgeek'', wat deur Nederlandse setlaars ''Manhattans'' of ''Manhattoe'' gedoop is.<ref>{{cite book |title=The Epic of New York City |author=Ellis, Edward Robb |publisher=Old Town Books |year=1966 |page=52}}</ref> Hulle het die gebied op 'n [[Nomade|halfnomadiese]] basis beset. Tot 'n paar honderd het op die Harlemse vlaktes geboer.<ref>{{harvnb|Gill|2011|p=6}}</ref> Tussen 1637 en 1639 is 'n paar nedersettings gestig.<ref>{{citation |last=Riker |first=James |title=Harlem: Its Origins and Early Annals |place=Elizabeth, New Jersey |publisher=New Harlem Publishing Company |year=1904 |url=https://books.google.com/books?id=uAAmEO_WshUC&q=Harlem:+Its+Origins+and+Early+Annals }}</ref><ref>{{cite news |title=Harlem in the Old Times |newspaper=The New York Times |date=January 11, 1880 |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1880/01/11/98876947.pdf |access-date=December 30, 2012 }}</ref> Harlem is in 1660 amptelik geïnkorporeer, onder die leierskap van [[Peter Stuyvesant]].<ref name="ng1977">"To Live In Harlem", Frank Hercules, ''National Geographic'', February 1977, p. 178-</ref><ref name="gill" />
Tydens die [[Amerikaanse Rewolusie]] het die Britte Harlem tot op die grond afgebrand.<ref>{{harvnb|Gill|2011|p=61}}</ref> Dit het lank geduur om die gebied te herbou, want Harlem het in die laat 18de eeu stadiger gegroei as die res van Manhattan.<ref>"Harlem, the Village That Became a Ghetto", Martin Duberman, in ''New York, N.Y.: An American Heritage History of the Nation's Greatest City'', 1968</ref> Ná die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] het Harlem 'n ekonomiese opbloei beleef, wat in 1868 begin het. Die buurt was 'n toevlugsoord vir New Yorkers, maar ook toenemend vir arm Jode en Italiane.<ref>{{harvnb|Gill|2011|pp=100 & 109}}</ref> Die bou van spoorlyne<ref>{{harvnb|Gill|2011|p=86}}</ref><ref>"The Growth and Decline of Harlem's Housing", Thorin Tritter, ''Afro-Americans in New York Life and History'', January 31, 1998</ref> het Harlem se ekonomiese groei aangehelp, want dit het Harlem met Laer en Sentraal-Manhattan verbind.
Die Joodse en Italiaanse inwoners het afgeneem, terwyl [[Afro-Amerikaners|swart mense]] en [[Puerto Rico|Puerto Ricane]] in dié tyd toegeneem het.<ref>{{harvnb|Gill|2011|pp=175 & 210}}</ref> Die Groot Migrasie van swart mense na die noordelike nywerheidstede in die vroeë 20ste eeu is aangevuur deur hulle begeerte om die [[Jim Crow-wette]] van die [[Suidelike Verenigde State|Suide]] agter te laat en beter werk- en opvoedingsgeleenthede vir hulle kinders te soek. In die [[Eerste Wêreldoorlog]] het uitbreidende nywerhede swart werkers gesoek vir nuwe werke, waarvoor min werkers beskikbaar was omdat baie jong mans vir die weermag opgeroep is.<ref name="sg1925">[http://etext.virginia.edu/harlem/JohMakiF.html "The Making of Harlem"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20060615081628/http://etext.virginia.edu/harlem/JohMakiF.html |date=15 Junie 2006}}, James Weldon Johnson, The Survey Graphic, Maart 1925</ref>
Van omtrent die einde van die Tweede Wêreldoorlog is Harlem verbind met die ''New Negro''-beweging en daarna die kunsbeweging bekend as die Harlem-renaissance, wat [[poësie]], [[roman]]s, die [[teater]] en [[beeldende kunste]] ingesluit het. So baie swart mense het gekom dat dit "die bestaan van sommige vooraanstaande nywerhede van Georgia, Florida, Tennessee en Alabama bedreig het".<ref>"118,000 Negroes Move From The South", ''The New York World'', November 5, 1917</ref> Baie van hulle het hulle in Harlem gevestig. Teen 1920 was 32,43% van Sentraal-Harlem se inwoners swart. Volgens die sensus van 1930 was 70,18% van hulle swart en het hulle tot so ver suid as Central Park, by 110th Street, gewoon.<ref name="gothamgazette.com">{{cite web |url=http://www.gothamgazette.com/article//20080827/255/2635 |title=Harlem's Shifting Population |date=August 27, 2008 |work=Gotham Gazette |publisher=The Citizens Union Foundation |access-date=June 9, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212141227/http://gothamgazette.com/article//20080827/255/2635 |archive-date=February 12, 2010}}</ref>
Teen die 1930's is die buurt egter hard getref deur werkverliese tydens die Groot Depressie. In die vroeë deel van die dekade was 25% van die inwoners werkloos, en werkvooruitsigte het dekades lank sleg gebly. Indiensneming onder swart New Yorkers het gedaal namate sommige tradisioneel swart poste, soos dié vir huiswerkers en sommige soorte handarbeid, deur ander etniese groepe oorgeneem is. Baie nywerhede het New York heeltemal verlaat, veral ná 1950. Verskeie opstande het in dié tyd in Harlem uitgebreek, insluitende dié van 1935 en 1943.
[[Beeld:Harlem 135 street buildings.jpg|thumb|200px|'n Woonstelblok in Sentraal-Harlem.]]
[[Beeld:Harlem condemned building.jpg|thumb|200px|'n Vervalle gebou in Harlem ná die 1970's.]]
Groot veranderings het nà die Tweede Wêreldoorlog plaasgevind. In die laat 1950's en vroeë 1960's was Harlem die terrein van 'n reeks stakings deur huurders teen hoë rente. Die groepe wat die optogte gelei het, wou hê die stad moes woonsteleienaars dwing om die gehalte van huisvesting te verbeter, [[rot]]te en [[kakkerlak]]ke uit te roei, hitte in die winter te voorsien en huur te beperk.<ref>{{harvnb|Killens|1966|p=27}}</ref>
Die grootste openbare projekte in dié jare in Harlem was openbare huisvesting, met die meeste wat in Oos-Harlem gebou is.<ref>[http://www.nationaltrust.org/magazine/archives/arch_story/112103.htm "A Landmark Struggle"], Lisa Davis, ''Preservation Online'', November 21, 2003 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080204130305/http://www.nationaltrust.org/magazine/archives/arch_story/112103.htm |date=February 4, 2008}}</ref> Bestaande strukture is afgebreek en met eiendomme vervang wat in die stad ontwerp en bestuur is. In die teorie sou dit 'n veiliger en aangenamer omgewing skep as dié deur privaat eienaars. Vanweë besware uit die gemeenskap is die bou van nuwe projekte stopgesit.<ref name="eastharlem1999">[http://www.east-harlem.com/cb11_197A_history.htm East Harlem's History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190904040230/http://www.east-harlem.com/cb11_197A_history.htm |date= 4 September 2019 }}, New Directions: A 197-A Plan for Manhattan Community district 11 (hersien 1999)</ref>
Van die middel 20ste eeu af was die gehalte van opvoeding in Harlem 'n bron van kommer. In die 1960's het sowat 75% van leerlinge in Harlem onderpresteer in lees en 80% in wiskunde.<ref>Pinkney & Woock, ''Poverty and Politics in Harlem'' (1970), p. 33.</ref> In 1964 het inwoners twee skoolboikotte begin om aandag op die probleem te vestig. In Sentraal-Harlem het 92% van studente tuis gebly.<ref>{{harvnb|Killens|1966|p=104}}</ref>
In die tydperk ná die oorlog was Harlem nie meer die grootste tuiste van die stad se swart mense nie,<ref>"Harlem Losing Ground as Negro Area", ''New York Herald Tribune'', April 6, 1952</ref> maar dit het die kulturele en politieke hoofstad van swart New York, en moontlik swart Amerika, gebly.<ref>Powell, Michael. [https://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A30280-2005Mar12?language=printer "Harlem's New Rush: Booming Real Estate"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20050410163113/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A30280-2005Mar12?language=printer |date=April 10, 2005}}, ''The Washington Post'', 13 Maart 2005. Besoek op 18 Mei 2007.</ref><ref>Brooks, Charles. [https://web.archive.org/web/20050420171049/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0HST/is_2_4/ai_83553085 "Harlemworld: Doing Race and Class in Contemporary Black America – nonfiction reviews – book review"], ''Black Issues Book Review'', Maart-April 2002. Besoek op 18 Mei 2007.</ref>
Teen die 1970's het baie inwoners wat dit kon bekostig uit die buurt getrek op soek na beter skole en huise en veiliger strate. Dié wat agtergebly het, was die armstes en swaks geskooldes, met die minste geleenthede vir sukses. Hoewel die federale regering $100 miljoen bestee het om werkopleiding, gesondheidsorg, opvoeding, openbare veiligheid, saniteit, huisvesting en ander omstandighede oor 'n tydperk van 10 jaar te verbeter, het Harlem geen verbetering getoon nie.<ref name="dreams" />
Die stad het sy talle eiendomme in Harlem in 1985 op veilings begin verkoop. Die doel was om die gemeenskap te verbeter deur eiendomme in die hande te plaas van die mense wat daar woon en dit moes onderhou. In baie gevale sou die regering 'n eiendom heeltemal restoureer en dit dan teen laer as markprys verkoop.<ref>Stern, Fishman & Tilove, ''New York 2000'' (2006), p. 1016</ref>
Ná die 1990's het Harlem weer begin groei. Tussen 1990 en 2006 het die inwonertal met 16,9% toegeneem, en die persentasie swart inwoners het van 87,6% tot 69,3% gedaal.<ref name="gothamgazette.com"/> Teen 2010 het dit verder, tot 54,4%, gedaal.<ref name="dailyNews201012"/> Die persentasie wit inwoners het teen 2006 van 1,5% tot 6,6% toegeneem,<ref name="gothamgazette.com"/> en teen 2010 tot "byna 10%".<ref name="dailyNews201012"/>
==Kultuur==
[[Beeld:Welcome -2 - Harlem (2115131054).jpg|thumb|220px|Welkombord bo die voormalige Victoria 5-rolprentteater in 125th Street.]]
In die 1920's en 1930's was Sentraal- en Wes-Harlem die fokus van die "Harlem-renaissance", 'n skepping van kunswerke sonder presedent in die Amerikaanse swart gemeenskap. Hoewel Harlem se musikante en skrywers veral goed onthou word, was die buurt ook die tuiste van talle akteurs en teatermaatskappye, insluitende die New Heritage Repertory Theater,<ref name="ng1977"/> National Black Theater, Lafayette Players, Harlem Suitcase Theater, The Negro Playwrights, American Negro Theater en Rose McClendon Players.<ref>Jim Williams, "Need for Harlem Theater", in ''Harlem: A Community in Transition'', 1964. p.158</ref>
[[Beeld:Apollo Theater, Harlem (November 2006).jpg|200px|left|thumb|Die [[Apollo-teater]] in 125th Street in November 2006.]]
Die [[Apollo-teater]] het op 26 Januarie 1934 sy deure in 125th Street geopen, in 'n voormalige burlesketeater. Die Savoy Ballroom, in Lenox Avenue, was 'n bekende venue vir swingdanse en is verewig in 'n bekende liedjie uit die tydperk, "Stompin' At The Savoy". In die 1920's en 1930's was daar meer as 125 vermaakvenues tussen Lenox Avenue en Seventh Avenue in Sentraal-Harlem, insluitende ''speakeasies'' (kroeë wat onwettige drank verkoop het), kafees, braairestaurante en ander eetplekke, tavernes, teaters en dansplekke.<ref>{{cite web |first=Murray L. |last=Pfeffer |title=My Harlem Reverie |url=http://nfo.net/usa/harlem.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100331102518/http://nfo.net/usa/harlem.html |archive-date=March 31, 2010 |publisher=The Big Bands Database |access-date=October 2, 2016}}</ref>
133rd Street het bekend geword as "Swing Street" en was die tuiste van kabarette, ''speakeasies'' en die jazztoneel tydens die Drankverbodtydperk. Dit is ook "Jungle Alley" gedoop vanweë die rassevermenging in die strate.<ref name="Freeland2009">{{cite book |last=Freeland |first=David |title=Automats, Taxi Dances, and Vaudeville: Excavating Manhattan's Lost Places of Leisure |url=https://archive.org/details/automatstaxidanc00davi |url-access=registration |year=2009 |publisher=NYU Press |isbn=978-0-8147-2763-8 |page=[https://archive.org/details/automatstaxidanc00davi/page/155 155]}}</ref><ref name="NNS">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=XX05_owF5js |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026110609/https://www.youtube.com/watch?v=XX05_owF5js |archive-date=2022-10-26 |url-status=bot: unknown |title=Saxman Finds Place For Jazz History |date=December 18, 2008 |publisher=New York City News Service |type=Video |access-date=December 6, 2013 }}</ref> Sommige jazzvenues, insluitende die [[Cotton Club]], waar [[Duke Ellington]] opgetree het, en Connie's Inn, was beperk tot slegs blankes. Ander was gemeng, insluitende die Renaissance en Savoy Ballroom.
[[Beeld:Spritual African Drummer .jpg|thumb|150px|Die ''Spiritual African Drummer'' in 135th Street.]]
In 1936 het [[Orson Welles]] sy swart ''[[Macbeth]]'' in die [[Lafayette-teater]] in Harlem opgevoer.<ref>"Jam Streets as 'Macbeth' Opens", ''The New York Times'', 15 April 1936</ref> Groot teaters van die laat 19de en vroeë 20ste eeu is intussen afgebreek of as kerke ingerig. Harlem het daarna geen permanente teater gehad nie tot die skepping van die Gatehouse-teater in 2006 in 135th Street.<ref>"Gatehouse Ushers in a Second Act as a Theater", ''The New York Times'', 17 Oktober 2006</ref>
Van 1965 tot 2007 was die buurt die tuiste van die Harlemse Seunskoor, 'n toerende koor en opvoedingsprogram vir seuns, van wie die meeste swart was.<ref name="endchoir">{{cite news |last1=Otterman |first1=Sharon |title=A Quiet End for Boys Choir of Harlem |url=https://www.nytimes.com/2009/12/23/nyregion/23choir.html?_r=0 |access-date=February 18, 2015 |work=The New York Times |date=December 22, 2009}}</ref> Die Meisiekoor van Harlem is in 1989 gestig en het saam met die seunskoor gesluit.<ref name="girlschoir">{{cite news |last1=Kennedy |first1=Randy |title=A Girls' Choir Finally Sings In Spotlight |url=https://www.nytimes.com/1997/11/24/nyregion/a-girls-choir-finally-sings-in-spotlight.html |access-date=February 18, 2015 |work=The New York Times |date=November 24, 1997}}</ref>
Harlem is ook die tuiste van die grootste ''African American Day Parade'', wat die kultuur van die Afrika-[[diaspora]] in Amerika vier. Dit is in 1969 begin.<ref name="africanamericanday">{{cite web |title=HISTORY OF AFRICAN AMERICAN DAY PARADE, INC. |url=http://www.africanamericandayparade.org/3.html |website=African American Day Parade |access-date=February 18, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218072654/http://www.africanamericandayparade.org/3.html |archive-date=February 18, 2015 }}</ref> In die laat 1960's het Arthur Mitchell, 'n voormalige danser van die New Yorkse Balletgeselskap, die Dansteater van Harlem gestig as 'n skool en geselskap vir ballet- en teateropleiding. Dit toer land- en wêreldwyd. Generasies teaterkunstenaars het al hier 'n geleentheid gekry.
Teen die 2010's het nuwe gewilde eetplekke hulle deure om Frederick Douglass Boulevard in Harlem geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.nbcnewyork.com/video/#!/shows/newyorklive/Harlems-Restaurant-Row/103478474 |title=Drone Footage Shows Hurricane Lane Flooding in Hawaii |website=NBC New York |access-date=February 15, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402032823/http://www.nbcnewyork.com/video/#!/shows/newyorklive/Harlems-Restaurant-Row/103478474 |archive-date=April 2, 2015 |url-status=dead }}</ref> Terselfdertyd het sommige inwoners geveg teen die gentrifikasie (opknapping en restourasie) van die woonbuurt. In 2013 het inwoners 'n sitdemonstrasie gehou om beswaar te maak teen 'n boeremark van vyf dae per week wat sou gelei het tot die sluiting van Macombs Place in 150th Street.<ref>{{cite news |url=http://www.dnainfo.com/new-york/20131018/hamilton-heights/harlem-residents-protest-farmers-market-temporary-pedestrian-plaza |title=Harlem Residents Hold Sit-In to Protest Farmers Market Takeover of Plaza |last=Mays |first=Jeff |date=October 18, 2013 |publisher=DNAinfo.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131123224148/http://www.dnainfo.com/new-york/20131018/hamilton-heights/harlem-residents-protest-farmers-market-temporary-pedestrian-plaza |archive-date=November 23, 2013 }}</ref>
Uptown Night Market is in 2021 gestig om kos, die gemeenskap en kultuur te vier.<ref>{{Cite web |author=<!--Not stated--> |date=September 30, 2021 |title=Announcing Uptown Night Market From Cupcakes, Catering, Cuzin's And More All Under The Arch In Harlem |url=https://www.harlemworldmagazine.com/announcing-uptown-night-market-from-cupcakes-catering-cuzins-and-more-all-in-harlem/ |access-date=January 29, 2022 |work=Harlem World Magazine |archive-date=26 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126183625/https://www.harlemworldmagazine.com/announcing-uptown-night-market-from-cupcakes-catering-cuzins-and-more-all-in-harlem/ |url-status=dead }}</ref> Dit is een van die grootste nagmarkte in Manhattan. Die hoofattraksies sluit in musiekopvoerings, kunsmarkte en kos.<ref>{{Cite web |author=<!--Not stated--> |date=August 4, 2021 |title=Uptown Night Market Opens Its Doors For A Strong Harlem Week 2021 |url=https://www.harlemworldmagazine.com/uptown-night-market-opens-its-doors-for-a-strong-harlem-week-2021/ |access-date=January 29, 2022 |work=Harlem World Magazine |archive-date=26 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220126170452/https://www.harlemworldmagazine.com/uptown-night-market-opens-its-doors-for-a-strong-harlem-week-2021/ |url-status=dead }}</ref>
[[Beeld:Black Ivory promo10.jpg|thumb|links|220px|Die Harlemse R&B-groep Black Ivory in 2017 in Harlem.]]
===Musiek===
Baie R&B-/soulgroepe en {{nowrap|-kunstenaars}} was in Harlem bedrywig. The Main Ingredient, Frankie Lymon & The Teenagers, Black Ivory, Cameo, Keith Sweat, Freddie Jackson, Alyson Williams, Johnny Kemp, Teddy Riley en ander se loopbane het in die buurt begin.
Manhattan se bydraes tot [[hip-hop]] is grootliks danksy kunstenaars met Harlem-wortels soos Doug E. Fresh, Big L, Kurtis Blow, The Diplomats, Mase en Immortal Technique. Harlem is ook die plek waar gewilde hip-hop-danse soos die Harlem shake, toe wop en Chicken Noodle Soup ontstaan het.
Harlem se [[klassieke musiek]] het aanleiding gegee tot organisasies en ensembles soos Roberta Guaspari se Opus 118,<ref>{{cite web |last1=Staff |title=Meryl Streep plays violin in Music of the Heart |url=https://www.thestrad.com/video/meryl-streep-plays-violin-in-music-of-the-heart/3828.article |website=The Strad |language=en |date=September 24, 2015}}</ref> die Harlem Chamber Players<ref>{{cite web |last1=Rabinowitz |first1=Chloe |title=The Apollo Theater, ACO & NBT to Present THE GATHERING: A COLLECTIVE SONIC RING SHOUT |url=https://www.broadwayworld.com/off-broadway/article/The-Apollo-Theater-ACO-NBT-to-Present-THE-GATHERING-A-COLLECTIVE-SONIC-RING-SHOUT-20220420 |website=BroadwayWorld.com |language=en |date=April 20, 2022}}</ref> en Harlem Quartet, en musikante soos die violis [[Edward W. Hardy]].<ref>{{cite web |last1=Jacobs |first1=Jessie |title=He followed his passion for classical music from Harlem to Colorado |url=https://www.cpr.org/2022/02/02/he-followed-his-passion-for-classical-music-from-harlem-to-colorado/ |website=Colorado Public Radio |publisher=CPR Classical |language=en |date=February 2, 2022}}</ref>
In die 1920's het Afro-Amerikaanse pianiste in Harlem begin met hulle eie jazzklavierstyl, bekend as [[stride]], wat baie deur [[ragtime]] beïnvloed is. Dié styl het 'n baie belangrike rol gespeel in vroeë jazzklaviermusiek.<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=YgALtJ2GKIUC&q=harlem+stride&pg=PA148 |title=New York Modern: The Arts and the City |first1=William B. |last1=Scott |first2=Peter M. |last2=Rutkoff |date=August 14, 2001 |publisher=JHU Press |via=Google Books|isbn=9780801867934 }}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=eTKvDAAAQBAJ&q=stride+piano+importance+in+jazz&pg=PT3 |title=How to Play Solo Jazz Piano |first=John |last=Valerio |date=August 1, 2016 |publisher=Hal Leonard Corporation |via=Google Books|isbn=9781495073663 }}</ref>
===Taal===
In 1938 het die jazzsanger Cab Calloway die eerste woordeboek deur 'n Afro-Amerikaner gepubliseer: ''Cab Calloway's Cat-ologue: A "Hepster's" Dictionary''. Dit het die amptelike jivetaalverwysingsboek van die New Yorkse openbare biblioteek geword.<ref>{{Cite web|last=Sorene|first=Paul|date=April 26, 2017|title=Cab Calloway's Hepster's Dictionary: A Guide To The Language Of Jive (1938)|url=https://flashbak.com/cab-calloways-hepsters-dictionary-a-guide-to-the-language-of-jive-1938-378657/|website=Flashbak|language=en-US}}</ref><ref name="Calt">{{cite book|last1=Calt|first1=Stephen|title=Barrelhouse Words: A Blues Dialect Dictionary|date=2009|publisher=University of Illinois Press|isbn=9780252076602|page=xxi}}</ref> In 1939 het Calloway 'n meegaande boek die lig laat sien: ''Professor Cab Calloway’s Swingformation Bureau''. Dit het aan lesers vertel hoe om die woorde en frases in die woordeboek aan te wend.
Hy het tot in 1944 verskeie weergawes gepubliseer, waarvan die laaste een was ''The New Cab Calloway’s Hepsters Dictionary: Language of Jive''.<ref>{{Cite book|last=Alvarez|first=Luis|url=https://books.google.com/books?id=e6gwDwAAQBAJ&q=cab+calloway+|title=The Power of the Zoot: Youth Culture and Resistance During World War II|publisher=Univ of California Press|year=2009|isbn=978-0-520-26154-9|pages=92–93|language=en}}</ref> Die digter Lemn Sissay het gesê "Cab Calloway het besit van taal geneem vir mense wie se eie tale net 'n paar generasies gelede van hulle weggeneem is."<ref>{{Cite web|last=Blakemore|first=Erin|date=August 1, 2017|title=The 'Hepster Dictionary' Was the First Dictionary Written By an African American|url=https://www.history.com/news/the-hepster-dictionary-was-the-first-dictionary-written-by-an-african-american|website=History|language=en}}</ref>
===Godsdienslewe===
[[Beeld:Andrew Episcopal Harlem jeh.JPG|thumb|220px|Die Episkopaalse Kerk Sint Andreas.]]
Die godsdienslewe was nog altyd baie belangrik in swart Harlem. Daar is meer as 400 kerke in die buurt,<ref>"The New Heyday of Harlem", Tessa Souter, ''The Independent'', Sunday, June 8, 1997</ref> en van hulle is amptelike stads- of nasionale landmerke. Christene sluit in Baptiste, Metodiste, [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en lede van die Pinksterkerk. Die Abessiniese Baptistekerk het al lank 'n invloed danksy sy groot gemeente. Die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]] het in 2005 in kapel in 128th Street gebou.
Baie van die buurt se kerke is "winkelfrontkerke", wat in leë winkels, kelders of huise bedrywig is. Hulle het elk minder as 30-50 lidmate, maar daar is honderde van hulle.<ref>''Fact Not Fiction in Harlem'', John H. Johnson, St. Martin's Church, 1980. p. 69+</ref> Ander is ou, groot landmerke. Veral in die jare voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] het gewilde Christelike charismatiese "kultusleiers" uit Harlem gekom, soos [[Father Divine]].<ref name="HUSAintro">''Harlem U.S.A.'', red. John Henrik Clarke, inleiding tot 1971-uitgawe</ref> Hy het in 1932 na Harlem verhuis, waar hy volgelinge in die swart gemeenskap gehad het. Sy beweging, die Internasionale Vredesending, het verskeie hotelle gekoop wat hulle "hemele" genoem het. Lede het daar gewoon en op 'n goedkoop manier werk gesoek.
In 'n stadium was Father Divine en die Vredesending die grootste besitters van eiendom in Harlem.<ref name="pbs.org">{{Cite web |title=This Far by Faith: Father Divine's Peace Mission, Hop for the Impoverished |website=pbs.org |publisher=The Faith Project |date=2003 |access-date=September 14, 2020 |url= https://www.pbs.org/thisfarbyfaith/journey_3/p_10.html }}</ref> Die beweging het ook verskeie goedkoop winkels geopen, waaronder restaurante en klerewinkels, wat hulle ware teen lae pryse kon verkoop deur oorhoofse koste te besnoei. Hulle was baie suksesvol tydens die depressie. Ekonomiese sakeondernemings waar alles kontant betaal moes word, was deel van Father Divine se [[Father Divine#Leerstelling|leerstelling]].
Daar is ook verskeie [[moskee]]s en 'n [[Jood]]se sinagoge in Harlem. Tot in 2008 was daar 'n niehoofstroomsinagoge vir Swart Hebreërs, bekend as Commandment Keepers, in West 123rd Street.
==Demografie==
Die demografie van Harlem se gemeenskappe het deur sy geskiedenis baie verander. In 1910 het swart inwoners sowat 10% van Harlem se bevolking uitgemaak, maar teen 1930 het hulle 'n meerderheid van 70% gevorm.<ref name="nytimes.com"/> Die tydperk tussen 1910 en 1930 is gekenmerk deur die Groot Migrasie van Afro-Amerikaners uit die Suide na die noordelike stede, insluitende New York. In Harlem was daar ook 'n instroming van swartes uit die Manhattanse "onderdorp", waar hulle minder welkom gevoel het.<ref name="nytimes.com"/> Die swart bevolking in die buurt het in 1950 'n hoogtepunt bereik met 98%, of 233 000 inwoners, wat swart was. Teen 2000 het Sentraal-Harlem se swart inwoners 77% van die totale bevolking uitgemaak; die swart bevolking het egter in onlangse jare afgeneem namate swartes uitgetrek en meer immigrante ingetrek het.<ref>[http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/pub/mnneeds_2012.pdf#mn10 Nyc.gov] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130317001127/http://www.nyc.gov/html/dcp/pdf/pub/mnneeds_2012.pdf |date=March 17, 2013}}</ref>
Werkloosheidsyfers in Harlem is gewoonlik twee keer so hoog as in die res van die stad, en die armoedesyfers is ook hoog.<ref>{{cite book | last1=Pinkney | first1=Alphonso | last2=Woock | first2=Roger R. | title=Poverty and Politics in Harlem | publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Incorporated | year=1970 | isbn=978-0-8084-0249-7 | url=https://books.google.com/books?id=7_x_oAEACAAJ | access-date=March 21, 2019 | page=31}}</ref> Die situasie vir mans lyk aansienlik slegter as vir vroue. Inisiatiewe deur die regering en privaat sektor om syfers vir werkloosheid en armoede te verlaag was nie geslaagd nie. Tydens die Groot Depressie was werkloosheid hoër as 20% en mense is uit hulle huise gesit.<ref>{{cite news | last=Taylor | first=Nick | title=Great Depression (1930's) News | newspaper=The New York Times | url=https://nytimes.com/topic/subject/the-great-depression | access-date=March 21, 2019}}</ref>
Die federale regering het terselfdertyd die beleid van "''redlining''" ingestel en toegepas waarvolgens buurte soos Sentraal-Harlem beskryf word as onaantreklik soos gebaseer op die ras, etnisiteit en nasionale oorsprong van die inwoners.<ref name="CHP2018">{{Cite web|url=https://www1.nyc.gov/assets/doh/downloads/pdf/data/2018chp-mn10.pdf|title=Central Harlem|date=2018|website=nyc.gov|publisher=NYC Health|access-date=March 2, 2019|archive-date=21 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321040538/https://www1.nyc.gov/assets/doh/downloads/pdf/data/2018chp-mn10.pdf|url-status=dead}}</ref>{{Rp|2, 20}} Sentraal-Harlem is as "gevaarlik" beskou en inwoners is lenings en ander beleggings geweier.<ref name="CHP2018" /> In vergelyking is huislenings en ander beleggings makliker aan wit, ryk inwoners van New Yorkse woonbuurte toegestaan.<ref name="CHP2018" /> Oor die algemeen het die rykes voorkeurbehandeling gekry van stads- en staatsinstellings.
In die 1960's kon onopgevoede swartes makliker werk kry as opgevoede swartes, en dit het pogings in die wiele gery om die lewe van die buurt se inwoners deur opvoeding te verbeter.<ref name="CHP2018" /> Grondeienaars het die situasie misbruik en woonstelle teen laer huur aan lede van die laer klasse beskikbaar gestel, maar in swak toestande.<ref>{{cite book | last=Shumsky | first=N.L. | title=Encyclopedia of urban America: the cities and suburbs. A - L | publisher=ABC-ClIO | issue=v. 1 | year=1999 | isbn=978-0-87436-846-8 | url=https://books.google.com/books?id=uodUAAAAMAAJ | access-date=March 21, 2019 | chapter=Harlem}}</ref>
==Misdaad en polisiëring==
[[Beeld:Police Area 6 148 St jeh.JPG|thumb|220px|Die NYPD se polisiekantoor in wyk 6, wat Harlem help bedien.]]
Sentraal-Harlem word deur twee polisiekantore van die New Yorkse polisie (NYPD) bedien,<ref>{{cite web | title=Find Your Precinct and Sector - NYPD | website=www.nyc.gov | url=https://www1.nyc.gov/site/nypd/bureaus/patrol/find-your-precinct.page | access-date=March 3, 2019}}</ref> 32nd Precinct in Sentraal-Harlem-Noord<ref name="NYPD 28th Precinct">{{Cite web|url=https://www1.nyc.gov/site/nypd/bureaus/patrol/precincts/28th-precinct.page|title=NYPD – 28th Precinct|website=www.nyc.gov|publisher=New York City Police Department|access-date=October 3, 2016}}</ref> en 28th Precinct in Sentraal-Harlem-Suid.<ref name="NYPD 32nd Precinct">{{Cite web|url=https://www1.nyc.gov/site/nypd/bureaus/patrol/precincts/32nd-precinct.page|title=NYPD – 32nd Precinct|website=www.nyc.gov|publisher=New York City Police Department|access-date=October 3, 2016}}</ref>
28th Precinct het 'n laer misdaadsyfer as in die 1990's, met misdade in alle kategorieë wat tussen 1990 en 2021 met 72,2% afgeneem het. Van die vyf groot geweldsmisdade (moord, verkragting, aanranding, diefstal en roof) het 28th Precinct in 2019 1 125 per 100 000 inwoners aangemeld, teenoor die stadswye gemiddeld van 572 misdade per 100 000 inwoners.<ref name = "crime map"/><ref name = "sevenmajorfelonies">{{cite web | url = https://www1.nyc.gov/assets/nypd/downloads/pdf/analysis_and_planning/historical-crime-data/seven-major-felony-offenses-2000-2019.pdf | title = Citywide Seven Major Felony Offenses 2000-2019 | publisher = New York Police Department | access-date = March 23, 2020 | website = www.nyc.gov}}</ref><ref name = "sevenmajorfeloniesbyprecinct"/>
Ook in 32nd Precinct het misdade sedert die 1990's afgeneem, met alle misdade wat tussen 1990 en 2021 met 71,4% minder geword het. Van die vyf groot geweldsmisdade is in 2019 1 042 per 100 000 inwoners aangeteken.<ref name = "crime map">{{cite web | url = https://maps.nyc.gov/crime/ | access-date = March 23, 2020 | title = NYC Crime Map | website = www.nyc.gov | publisher = New York City Police Department}}</ref><ref name = "sevenmajorfeloniesbyprecinct">{{cite web | url = https://www1.nyc.gov/assets/nypd/downloads/pdf/analysis_and_planning/historical-crime-data/seven-major-felony-offenses-by-precinct-2000-2019.pdf | title = Citywide Seven Major Felony Offenses by Precinct 2000-2019 | publisher = New York Police Department | access-date = March 23, 2020 | website = www.nyc.gov}}</ref>
===Misdaadneigings===
In die vroeë 20ste eeu was Harlem 'n bastion van die [[Sisiliaanse Mafia]], ander Italiaanse georganiseerde misdaadgroepe en later die [[Amerikaanse Mafia|Italiaans-Amerikaanse Mafia]]. Namate die etniese samestelling van die woonbuurt verander het, het Afro-Amerikaners soortgelyke organisasies gestig. In plaas daarvan om met ander bendes mee te ding, het hulle egter gekonsentreer op die sogenaamde [[nommerspel]], of ''bolita'' in Oos-Harlem. Dit was 'n dobbelspel soortgelyk aan die lotery wat onwettig van talle plekke in Harlem gespeel kon word. Volgens Francis Ianni was daar teen 1925 sowat "30 swart nommerspelbanke in Harlem, waarvan verskeie groot genoeg was om wedgeld in te samel in 'n gebied van 20 straatblokke en oor drie of vier lane".<ref name="ianni">Francis A.J. Ianni, ''Black Mafia'', 1974</ref>
Teen die vroeë 1950's is miljarde dollars verwed en is polisiemanne deur bendebase omgekoop.<ref>"Inside Story of Numbers Racket", ''Amsterdam News'', 21 Augustus 1954</ref> Dié base het geweldig magtig geword en geld voorgeskiet aan mense wat dit nie by tradisionele finansiële instellings geleen kon kry nie. Hulle het ook in wettige ondernemings en eiendomme belê.<ref>Cook, Fred J. [https://www.nytimes.com/1971/04/04/archives/the-black-mafia-moves-into-the-numbers-racket-the-numbers-racket.html "The Black Mafia Moves Into the Numbers Racket"], ''The New York Times'', 4 April 1971. Besoek op 28 Desember 2016.</ref>
Die gewildheid van die nommerspele het afgeneem ná die instelling van die Amerikaanse staatslotery, wat wettig is maar kleiner wenbedrae uitbetaal waarop [[belasting]] betaal moet word.<ref>Wilson, Michael. [https://www.nytimes.com/2013/03/23/nyregion/numbers-runner-a-rarity-is-arrested-in-harlem.html "Relics of the Bygone (and the Illegal)"], ''The New York Times'', 22 Maart 2013. Besoek op 28 Desember 2016.</ref> Die nommerspele gaan steeds op 'n kleiner skaal voort.
[[Beeld:Harlem riots - 1964.jpg|thumb|links|200px|'n Toneel uit die Harlem-opstand van 1964.]]
Volgens statistieke uit 1940 is sowat 100 moorde per jaar in Harlem gepleeg, "maar verkragtings is baie skaars".<ref name="look1940">"244,000 Native Sons", ''Look'', 21 Mei 1940, p.8+</ref> Teen 1950 het baie wit mense Harlem verlaat en teen 1960 ook 'n groot deel van die swart middelklas. Terselfdertyd het beheer oor georganiseerde misdaad verskuif van Italiaanse sindikate na plaaslike swart, Puerto Ricaanse en [[Kuba]]anse groepe wat ietwat minder formeel georganiseerd was.<ref name="ianni"/> Teen die tyd van die Harlem-opstande van 1964 was 10 keer meer mense hier verslaaf aan [[dwelms]] as gemiddeld in New York en 12 keer meer as in Amerika as geheel. Van die 30 000 dwelmverslaafdes wat daar toe na raming in New York was, het 15 000 tot 20 000 in Harlem gewoon. Ses keer soveel moorde het plaasgevind as in New York.
Die helfte van die kinders in Harlem het met een ouer of sonder ouers grootgeword en dit het tot jeugmisdade gelei; tussen 1953 en 1962 het die misdaadtempo onder jong mense in die hele New York toegeneem, maar dit was konsekwent sowat 50% hoër in Harlem.<ref>''Poverty and Politics in Harlem'', Alphonso Pinkney & Roger Woock, College & University Press Services, Inc., 1970, p.33</ref>
Die inspuit van [[heroïen]] het in die 1950's en 1960's in gewildheid toegeneem in Harlem, maar daarna afgeneem. In die 1980's het die gebruik van [[crack]] wydverspreid geword en dit het tot hoër misdaadsyfers gelei omdat verslaafdes gesteel het om hulle dwelmgewoonte te kan volhou en handelaars geveg het vir die reg om in sekere gebiede te verkoop, of oor transaksies wat skeefgeloop het.<ref>"Harlem Speaks: A Living History of the Harlem Renaissance." Wintz, Cary.</ref>
Met die einde van die crack-oorloë in die middel 1990's en beter polisiëring onder die burgemeesters David Dinkins en Rudy Giuliani, het misdade in Harlem geweldig afgeneem. In vergelyking met 1981, toe 6 500 rooftogte aangemeld is, is net 4 800 in 1990 aangemeld; 1 700 in 2000; en 1 100 in 2010.<ref>[http://www.reform.co.uk/filestore/pdf/How%20NY%20cut%20crime.pdf "How New York Cut Crime"], ''Reform Magazine'', Autumn 2002 p.11 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080308165611/http://www.reform.co.uk/filestore/pdf/How%20NY%20cut%20crime.pdf |date=March 8, 2008}}</ref> Dieselfde neiging het onder ander misdade voorgekom.<ref name="NYPD 28th Precinct"/><ref name="NYPD 32nd Precinct"/>
Desnieteenstaande het Harlem steeds die meeste geweldsmisdade in New York.<ref name = "crime map"/> Dit is hoofsaaklik weens groot armoede. Onwettige bedrywighede soos diefstal, roof, dwelmmisbruik en [[prostitusie]] duur voort. Misdaadorganisasies soos straatbendes is verantwoordelik vir baie van die moorde en skietvoorvalle in die buurt.
===Bendes===
Daar is baie bendes in Harlem en talle is in spesifieke woonstelblokke en ander woonprojekte gesentreer. As een bendelid deur 'n ander bende vermoor word, breek wraakgeweld uit wat jare kan duur.<ref name="Buettner2013">{{cite news|last=Buettner|first=Russ|title=63 Gang Members Indicted in East Harlem Shootings|url=https://www.nytimes.com/2013/04/05/nyregion/63-in-e-harlem-gangs-indicted-in-revenge-shootings.html|access-date=June 15, 2013|newspaper=The New York Times|date=April 4, 2013}}</ref> Daarbenewens was die East Harlem Purple Gang van die 1970's, wat in Oos-Harlem en omliggende gebiede bedrywig was, 'n Italiaans-Amerikaanse groep huurmoordenaars en heroïenhandelaars.<ref name="LLC1979">{{cite journal|title=New York Magazine|website = Newyorkmetro.com|url=https://books.google.com/books?id=ctECAAAAMBAJ&pg=PA44|volume=12|issue = 19|date=May 7, 1979|publisher=New York Media, LLC|pages=44–|issn=0028-7369}}</ref>
Harlem en sy bendes het 'n sterk verbinding met die [[hip hop]]-, rap- en R&B-kultuur in Amerika, en baie suksesvolle rappers in die musieknywerheid kom uit bendes in Harlem.<ref name="AdjayeAndrews1997">{{cite book|last1=Adjaye|first1=Joseph K.|last2=Andrews|first2=Adrianne R.|title=Language, Rhythm and Sound: Black Popular Cultures Into the Twenty-First Century|url=https://books.google.com/books?id=mGIRAq5w4ngC&pg=PA135|access-date=June 14, 2013|year=1997|publisher=University of Pittsburgh Pre|isbn=978-0-8229-7177-1|page=135}}</ref> Gangster rap, wat in die laat 1980's ontstaan het, het dikwels liriek wat "vrouehaat of geweld aanhits" of wat wapens, dwelms en los vroue in Harlem en New York aanloklik uitbeeld.<ref name="Ray2013">{{cite book|last=Ray|first=Michael|title=Alternative, Country, Hip-Hop, Rap, and More: Music from the 1980s to Today|url=https://books.google.com/books?id=mRDMpGVCkjoC&pg=PA78|access-date=June 14, 2013|year=2013|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-1-61530-910-8|page=78}}</ref><ref name="AdjayeAndrews1997"/>
==Gesondheid==
Teen 2018 was vroeggeboortes en geboortes onder tienermoeders meer algemeen in Sentraal-Harlem as op enige ander plek in die stad. Daar was 103 vroeggeboortes per 1 000 geboortes (in vergelyking met 87 per 1 000 stadswyd), en 23 geboortes onder tienermoeders per 1 000 geboortes (in vergelyking met 19,3 per 1 000 stadswyd).
Die konsentrasie van [[fynstowwe]], die dodelikste vorm van [[lugbesoedeling]], in Sentraal-Harlem is effens hoër as die stad se gemiddelde.<ref name="CHP2018" />{{Rp|9}} Sowat 10% van die inwoners is [[Rookgewoonte|rokers]], wat minder is as die stadsgemiddelde van 14%.<ref name="CHP2018" />{{Rp|13}} Byna 34% van inwoners is [[Obesiteit|vetsugtig]], 12% het [[diabetes]] en 35% het [[Hipertensie|hoë bloeddruk]], die hoogste syfers in die stad – teenoor die stadsgemiddeldes van onderskeidelik 24%, 11% en 28%.<ref name="CHP2018" />{{Rp|16}}
Die naaste groot hospitaal is in Noordsentraal-Harlem.<ref>{{cite web | title=Manhattan Hospital Listings | website=New York Hospitals | url=http://www.allny.com/health/hosp-manhattan.html | access-date=March 20, 2019}}</ref><ref>{{cite web | title=Best Hospitals in New York, N.Y. | website=U.S. News & World Report | date=July 26, 2011 | url=https://health.usnews.com/best-hospitals/area/new-york-ny | access-date=March 20, 2019}}</ref>
===Sosiale faktore===
Die bevolkingsgesondheid van Sentraal-Harlem word nou verbind met invloedryke sosiale faktore van gesondheid, ook bekend as sosiale bepalers van gesondheid, en die uitwerking van strukturele rassisme op die buurt. Die uitwerking van diskriminerende beleide soos ''redlining'' het daartoe bygedra dat inwoners wat gesondheid betref slegter daaraan toe is as in die res van die stad. Dit het betrekking op lewensverwagting, die voorkoms van armoede, woonbuurtgesondheid, huisvestingsgehalte en asmasyfers.
Die gesondheid van inwoners van Sentraal-Harlem word ook gekoppel aan hulle belewenis van rassisme.<ref>Hinterland K, Naidoo M, King L, Lewin V, Myerson G, Noumbissi B, Woodward M, Gould LH, Gwynn RC, Barbot O, Bassett MT. Community Health Profiles 2018, Manhattan Community District 10: Central Harlem; 2018;10(59):1-20.</ref><ref name=":1">{{Cite journal|last1=Paradies|first1=Yin|last2=Ben|first2=Jehonathan|last3=Denson|first3=Nida|last4=Elias|first4=Amanuel|last5=Priest|first5=Naomi|last6=Pieterse|first6=Alex|last7=Gupta|first7=Arpana|last8=Kelaher|first8=Margaret|last9=Gee|first9=Gilbert|date=September 23, 2015|title=Racism as a Determinant of Health: A Systematic Review and Meta-Analysis|journal=PLOS ONE|volume=10|issue=9|pages=e0138511|doi=10.1371/journal.pone.0138511|issn=1932-6203|pmc=4580597|pmid=26398658|bibcode=2015PLoSO..1038511P|doi-access=free}}</ref> Navorsingstudies het getoon die ervaring van rassisme skep en vererger chroniese [[stres]], wat kan bydra tot groot doodsoorsake, veral onder Afro- en Spaans-Amerikaanse bevolkings in die VSA, soos [[hartbloedvatsiekte]]s.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/healthequity/lcod/men/2016/nonhispanic-black/index.htm|title=From the CDC-Leading Causes of Death-Non-Hispanic Black Males 2016|last=CDC|date=September 27, 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=October 27, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/healthequity/lcod/men/2016/hispanic/index.htm|title=From the CDC-Leading Causes of Death Hispanic Males 2016|last=CDC|date=September 27, 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=October 27, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/women/lcod/2016/nonhispanic-black/index.htm|title=From the CDC-Leading Causes of Death by Age Group, All Females-US|last=CDC|date=September 27, 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=October 27, 2019}}</ref>
Sekere gesondheidsongelykhede tussen Sentraal-Harlem en die res van New York kan toegeskryf word aan "vermydelike oorsake", soos substandaardhuisvesting, armoede en geregsgeweld – wat alles deur die Amerikaanse Openbaregesondheidsvereniging beskryf word as sosiale sleutelbepalers van gesondheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.apha.org/policies-and-advocacy/public-health-policy-statements/policy-database/2018/01/18/housing-and-homelessness-as-a-public-health-issue|title=Housing and Homelessness as a Public Health Issue|website=www.apha.org|access-date=October 27, 2019}}
* {{Cite web|url=https://www.apha.org/policies-and-advocacy/public-health-policy-statements/policy-database/2018/01/18/reducing-income-inequality-to-advance-health|title=Reducing Income Inequality to Advance Health|website=www.apha.org|access-date=October 27, 2019}}
* {{Cite web|url=https://www.apha.org/policies-and-advocacy/public-health-policy-statements/policy-database/2019/01/29/law-enforcement-violence|title=Addressing Law Enforcement Violence as a Public Health Issue|website=www.apha.org|access-date=October 27, 2019}}</ref>
==Vervoer==
===Brûe===
{{beeldgroep2|perrow = 2|total_width=450
| align = right
| direction = horizontal
| background color =
| voetskrif =
| image1 = HARLEM RIVER-HARLEM ON LEFT. BRONX ON RIGHT - NARA - 548427.jpg
| caption1 = Brûe oor die Harlemrivier verbind Harlem (links) en die Bronx.
| image2 = MNRR NH-Line-Train 125th-St.jpg
| caption2 = Die stasie Harlem-125th Street op die Metro-North Railroad.
}}
Die Harlemrivier skei [[The Bronx|die Bronx]] en Manhattan, en dit vereis verskeie brûe tussen die twee New Yorkse woonbuurte.
Vyf brûe verbind Harlem en die Bronx: die Willis Avenue-brug (net vir noordwaartse verkeer), die Third Avenue-brug (net vir suidwaartse verkeer), die Madison Avenue-brug, 145th Street-brug en Macombsdam-brug.
In Oos-Harlem verbind die Wardseilandbrug Manhattan met Wardseiland. Die Triborough-brug is 'n kompleks van drie aparte brûe wat verbindings verskaf tussen Queens, Oos-Harlem en die Bronx.<ref>{{cite web|url=http://web.mta.info/bandt/html/rfk.html|title=Robert F. Kennedy Bridge|date=December 30, 2010|publisher=Mta.info|access-date=February 2, 2013}}</ref>
===Openbare vervoer===
Dienste vir openbare vervoer word verskaf deur die Metropolitan Transportation Authority. Dit sluit in die New York City Subway en MTA Regional Bus Operations. Sommige plaaslike Bronx-roetes bedien ook Manhattan. Metro-North Railroad het 'n stasie by Harlem-125th Street, met treine na die Laer Hudsonvallei en [[Connecticut]].<ref>{{cite web|url=http://web.mta.info/mnr/html/mnrmap.htm|title=Metro-North Railroad Map|date=2017|publisher=Metropolitan Transportation Authority|access-date=May 14, 2017}}</ref>
Daar is drie [[moltrein]]lyne in Harlem:
* IRT Lenox Avenue
* IND Eighth Avenue Line
* IND Concourse Line
Verskeie busse loop in Harlem. Daar is ook busse wat naby Harlem stilhou, maar nie in die woonbuurt self nie.
==Verwysings==
{{Verwysings|4}}
==Nog leesstof==
{{refbegin|2}}
* Bourgois, Philippe. ''In search of respect: Selling crack in El Barrio''. Vol. 10. Cambridge University Press, 2003.
* {{cite book|last=Gill|first=Jonathan|url=https://books.google.com/books?id=DaGckQAodGkC|title=Harlem: The Four Hundred Year History from Dutch Village to Capital of Black America|publisher=Grove Press|date=2011|isbn=9780802195944 }}
* Ianni, Francis A. J. ''Black Mafia: Ethnic Succession in Organized Crime'', 1974.
* {{cite book|last1=Killens|first1=John|last2=Halstead|first2=Fred|title=Harlem Stirs|date=1966}}
* King, Shannon. ''Whose Harlem Is This? Community Politics and Grassroots Activism During the New Negro Era''. New York: New York University Press, 2015.
* Osofsky, Gilbert. ''Harlem: The Making of a Ghetto: Negro New York, 1890-1930'', 1971.
* ''WPA Guide to New York City'', 1939
* ''TIME'', vol. 84, No. 5, 31 Julie 1964. "Harlem: No Place Like Home".
* ''Newsweek'', 3 Augustus 1964. "Harlem: Hatred in the Streets".
* "Crack's Decline: Some Surprises from U.S. Cities", National Institute of Justice Research in Brief, Julie 1997.
* Paterson, David ''"Black, Blind, & In Charge: A Story of Visionary Leadership and Overcoming Adversity."'' Skyhorse Publishing. New York, New York, 2020
{{refend}}
==Skakels==
* [http://indianapublicmedia.org/nightlights/portraits-harlem-2/ Portrette van Harlem]
* [https://web.archive.org/web/20110829164035/http://acl.arts.usyd.edu.au/harlem/ "Digital Harlem: Everyday Life 1915–1930"]
* [http://nycwiki.org/wiki/Harlem Harlem] – NYCwiki
{{CommonsKategorie-inlyn|Harlem, Manhattan}}
{{vertaaluit| taalafk = en | il = Harlem}}
{{Normdata}}
{{Voorbladster}}
[[Kategorie:Harlem| ]]
apkzr73pjd7dpdexgo4r3p1q8ivv2u7
Father Divine
0
394584
2909188
2907050
2026-06-04T07:07:14Z
Jcb
223
2909188
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| eretitelvoorvoegsel =
| naam = Father Divine
| eretitelagtervoegsel =
| beeld = Father Divine.jpg
| beeldonderskrif =
| inheemse_naam =
| inheemse_naam_taal =
| uitspraak =
| geboortenaam =
| geboortedatum = c. 1876
| geboorteplek = Hutchinson Island, [[Georgia]], of Rockville, [[Maryland]], VSA
| sterfdatum = {{SDEO|1876|2|25|1965|9|10|mf=y}}
| sterfplek = [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], U.S.
| nasionaliteit =
| ander_name =
| beroep = Prediker
| jare_aktief =
| eggenoot = Penninah Divine<ref name="Hoshor1936">{{cite book|author=John Hoshor|title=God in a Rolls Royce: The Rise of Father Divine, Madman, Menace, Or Messiah|url=https://books.google.com/books?id=COYsAAAAIAAJ|year=1936|publisher=Hillman-Curl|page=37}}</ref> <br/>Edna Rose Ritchings
}}
'''Father Divine''' (omstreeks 1876 - 10 September 1965), ook bekend as '''eerwaarde M.J. Divine''', was van omstreeks 1907 tot met sy dood in 1965 'n [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] geestelike leier.<ref>{{cite web|author=John Gordon Melton |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/166561/Father-Divine |title=Father Divine (American religious leader) - Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date=September 10, 1965 |access-date=May 16, 2009}}</ref> Sy volle naam, wat hy aan homself gegee het, was '''eerwaarde Major Jealous Divine'''. Hy was ook vroeg in sy lewe bekend as "die Boodskapper". Hy het die Internasionale Vredesendingbeweging gestig, sy leerstelling geformuleer en dit laat groei van 'n klein en oorwegend swart gemeente tot 'n veelrassige, internasionale kerk. Vanweë sy ideologie beskou baie hom as 'n kultusleier.
Father Divine het beweer hy is [[God]].<ref name="life19361207">{{cite news | url=https://books.google.com/books?id=NkEEAAAAMBAJ&pg=PA14 | title=Life on the American Newsfront: In Richmond, Virginia | work=Life| date=December 7, 1936 | access-date=February 23, 2013 | pages=14}}</ref> Hy het verskeie bydraes gelewer tot sy volgelinge se ekonomiese onafhanklikheid en rassegelykheid. Hy was 'n tydgenoot van ander godsdiensleiers soos Daddy Grace, Charles Harrison Mason, Noble Drew Ali, James F. Jones (ook bekend as profeet Jones), Wallace Fard Muhammad, Elijah Muhammad en Jim Jones.
==Lewe en loopbaan==
===Voor 1912: Vroeë lewe en oorspronklike naam===
Min is bekend oor Father Divine se vroeë lewe of selfs sy regte naam. Father Divine en die vredesbeweging wat hy begin het, het nie baie rekords gehou nie. Hy self het verskeie aanbiedinge om sy biografie te skryf van die hand gewys en gesê "die geskiedenis van God sal nie nuttig wees in sterflik terme nie". Hy het ook geweier om enige familiebande te erken. Koerante in die 1930's moes sy moontlike regte naam uitgrawe: George Baker. Dié naam word nie deur die [[Biblioteek van die VSA-kongres]] erken nie, en van 1979 af is daar geen verdere gebruik van die naam as 'n opskrif vir Father Divine in biblioteekkatalogusse nie.<ref>*[http://peacemission.info/sermons/copy-of-letter-from-the-library-of-congress-about-its-catalog-heading-for-father-divine/ Copy of the letter from the Library of Congress about the catalog heading for Father Divine].</ref>
In die [[FBI]] se lêers word hy aangedui as George Baker alias "God".<ref name="Watts1992">{{cite book|last=Watts|first=Jill |title=God, Harlem U.S.A.: The Father Divine Story |url = https://archive.org/details/godharlemusa00watt|date =1992|publisher=Univ. of California Press|location=Berkeley |isbn=0-520-07455-6|oclc=243735490|url-access=registration}}</ref>{{rp|224}} In 1936 het Eliza Mayfield beweer sy is Father Divine se moeder en gesê sy regte naam is Frederick Edwards van Hendersonville, [[Noord-Carolina]]. Volgens haar het hy 'n vrou en vyf kinders verlaat. Mayfield het egter geen bewyse gelewer nie en beweer sy kan nie sy pa se naam onthou nie. Father Divine se antwoord was: "God het geen moeder nie."<ref name="life19361207"/>
Father Divine se kinderlewe bly 'n twispunt. Sommige, veral vroeëre, navorsers beweer hy is in die [[Deep South|Diep Suide]], waarskynlik in Georgia, gebore as die seun van bywoners. In nuwe navorsing deur Jill Watts, wat op [[sensus]]data gebaseer is, is bewyse gevind van 'n George Baker jr. van omtrent die regte ouderdom in 'n [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaanse]] enklave van Rockville, [[Maryland]], met die naam Monkey Run. As dié teorie korrek is, was sy moeder 'n voormalige [[Slawerny|slavin]] met die naam Nancy Baker wat in Mei 1897 oorlede is.<ref name="jet20">"Rumors Are Over: Father Divine Dies", ''Jet'', September 23, 1965, p20</ref><ref>J. Gordon Melton, ''Encyclopedic Handbook of Cults in America'' (Routledge, 2014) p. 145</ref><ref name="boaz98">"My Thirty Years with Father Divine", deur Ruth Boaz, ''Ebony'' (Mei 1965) p. 98</ref>
Die meeste navorsers stem saam dat Father Divine se ouers bevryde swart slawe was. Swak rekords is gehou oor dié generasie van Afro-Amerikaners, en dit is onwaarskynlik dat die omstredenheid oor sy grootwordjare opgelos sal word. Aan die ander kant het hy en sy eerste vrou, Peninniah (of gespel Penninah, Peninnah, Penniah), beweer hulle is op 6 Junie 1882 getroud.<ref name="jet20" /><ref>J. Gordon Melton, ''Encyclopedic Handbook of Cults in America'' (Routledge, 2014) p145</ref><ref name="boaz98" />
Father Divine is waarskynlik teen die eeuwisseling George Baker genoem. Hy het as 'n tuinier in [[Baltimore]], [[Maryland]], gewerk. Terwyl hy in 1906 in [[Kalifornië]] vertoef het, het Father Divine kennis gemaak met die idees van Charles Fillmore en die New Thought-beweging, 'n filosofie van positiewe denke wat later sy leerstellings help vorm het. In dié stelsel is onder meer geglo negatiewe denke lei tot armoede en ongelukkigheid. Die liedjieskrywer Johnny Mercer het gesê 'n preek deur Father Divine was die inspirasie vir die titel van sy song "Ac-Cent-Tchu-Ate the Positive".<ref name=ot>
{{cite news
| url = http://www.bayarearadio.org/audio/ksfo/1972/Trib_Pop-Chronicles-Article-2_1972.pdf
| title = '40s Sounds Return to Radio
| date = October 29, 1972
| work = Oakland Tribune
|first=Bob |last=MacKenzie | access-date = April 3, 2009
| archive-url =https://web.archive.org/web/20120209175145/http://www.sfradiomuseum.com/audio/ksfo/1972/Trib_Pop-Chronicles-Article-2_1972.pdf
| archive-date= February 9, 2012
}}</ref>
Father Divine het 'n plaaslike Baptistekerk bygewoon, en dikwels gepreek, tot in 1907. 'n Besoekende prediker, Samuel Morris, het toe in die kerk gepraat en is uit die gemeente verban. Morris het 'n sagte en onomstrede preek gelewer, tot aan die einde wanneer hy sy arms gelig en geskree het: "Ek is die Ewige Vader!" Hy is daarom uit baie kerke in Baltimore geskop en was blykbaar onsuksesvol, totdat Morris die ontvanklike Father Divine raakgeloop het.
Father Divine was toe in sy laat 20's en het Morris se eerste volgeling geword. Hy het die skuilnaam "die Boodskapper" aangeneem. Die Boodkapper was 'n [[Christus]]-figuur vir Morris se "[[God|God die Vader]]". Father Divine het saam met Morris in Baltimore gepreek vanuit die huis van die voormalige evangelis Harriette Snowden, wat hulle "goddelikheid" aanvaar het. Morris het begin om homself "Father Jehovia" te noem.
John A. Hickerson het later by Father Divine en Father Jehovia aangesluit en homself Reverend Bishop Saint John the Vine genoem. John the Vine het die Boodskapper se uitstekende manier van praat en sy belangsteling in New Thought gedeel.
In 1912 het die driemanskap uiteengespat toe John the Vine Father Jehovia 'n [[monopolie]] op [[godheid]] weier. Hy het [[1 Johannes]] 4:15 aangehaal wat volgens hom lui God is in almal:
{{quote|Wie bely dat Jesus die Seun van God is – God bly in hom en hy in God.}}
Father Divine se weë het van dié van sy voormalige vennote geskei. Hy het ontken dat Father Jehovia God is en gesê nie almal kan God wees nie. Hy het verklaar hy self is God, asook die enigste ware uitdrukking van God se gees.
===1912-'14: In die Suide===
Father Divine het suidwaarts gereis en baie in Georgia gepreek. In 1913 het konflik met plaaslike predikante daartoe gelei dat hy gevonnis is om vir 60 dae in 'n vasgekettingde groep te werk. Toe hy vrygelaat word, het hy hoofsaaklik swart vroulike volgelinge in Valdosta, Georgia, gelok. Hy het [[selibaat]] en die verwerping van genderkategorieë gepredik.
Op 6 Februarie 1914 het verskeie van sy volgelinge se mans en plaaslike predikers Divine in hegtenis laat neem vir kranksinnsigheid. Dit het eintlik sy bediening laat uitbrei en ook wit mense het hom begin kontak.
===1914-'19: Brooklyn en 'n troue===
In 1914 het Father Divine met 'n klein groep volgelinge en 'n swart gemeente na [[Brooklyn]], New York, gereis. Hy het 'n stil lewe gelei, al was hy veronderstel om die beliggaming van God te wees. Hy en sy dissipels het 'n kommune in 'n swartmiddelklaswoonstelblok gevorm. Hy het [[seks]], [[alkohol]], [[Rookgewoonte|rook]] en [[dobbel]] onder hulle verbied. Teen 1919 het hy die naam Reverend Major Jealous Divine aangeneem. "Reverend Major" is gekies as 'n titel van respek en gesag, terwyl "[[Jaloesie|Jealous]]" 'n verwysing na [[Eksodus]] 34:14 is waar God sê "die Here se Naam is Jaloers" en 'n "jaloerse God is Hy". Sy volgelinge het hom liefdevol Father Divine genoem.
In dié tyd het Father Divine met 'n volgeling, Peninniah (ook gespel Penninah, Peninnah, Penniah) getrou. Sy was 'n paar jaar ouer as hy en nes sy lewe was hare duister. Sy was vermoedelik van Macon, Georgia. Die troudatum is onseker, maar was moontlik tussen 1914 en 1917. Benewens dat sy haar waardige beeld by dié van Father Divine gevoeg het, het Peninniah gedien as 'n ontlonting van gerugte van onbetaamlikheid tussen hom en sy baie jong vroulike volgelinge. Beide Penninah, wat dikwels "Mother Divine" genoem is, en Father Divine het volgehou hulle huwelik is nooit voltrek nie.
===1919-'31: Sayville, New York===
[[Beeld:Father Divine House; Sayville, New York.JPG|250px|thumb|Father Divine se huis in Sayville, New York.]]
Father Divine en sy dissipels het in 1919 verhuis na Sayville, New York (op Long Island). Hulle was die eerste swart huiseienaars daar.
Father Divine het sy huis te Maconstraat 72 gekoop van 'n Duits-Amerikaanse inwoner wat dit met opset aan 'n swart koper verkoop het. Hy het dit gedoen om sy buurman, 'n mede-Duits-Amerikaner, terug te kry omdat dié hom bespot het nadat hy sy van van Felgenhauer na Fellows verander het uit reaksie op anti-Duitse sentiment.
In dié tyd het Father Divine se beweging aansienlik gegroei. Hy het weekliks gratis bankette gehou en nuwelinge gehelp om werk te kry. Hy het nog meer wit volgelinge bygekry. Die geïntegreerde omgewing van sy kommune en die oënskynlike rykdom wat sy Cadillac uitgestraal het, het bure woedend gemaak.<ref name="Watts1992" />
Lede van die oorwegend wit gemeenskap het hom daarvan beskuldig dat hy 'n groot harem aanhou en skandalige seks beoefen, hoewel die Suffolk-distrik se kantoor van die prokureur-generaal bevind het die bewerings is ongegrond.
===1931-'32: Sayville-arres, verhoor en tronk===
Op 8 Mei 1931 het 'n polisieman van Sayville Father Divine aangekla van rusverstoring en hom in hegtenis geneem. Father Divine het die $1 000 borgtog kontant betaal, wat ongewoon was in die tyd van die [[Groot Depressie]]. Die verhoor, wat later plaasgevind het as wat die bure waarskynlik gehoop het, is bepaal vir laat in die herfs, en dit het daartoe gelei dat Father Divine se gewildheid die hele vakansieseisoen lank gesneeubal het.
Hy het in die somer bankette vir tot 3 000 mense gehou. Motors wat die strate vol gestaan het vir dié byeenkomste het bygedra tot sommige bure se klagtes dat Father Divine 'n rusverstoorder is wat hulle eiendomme se pryse laat daal.
Op Sondag 15 November om 00:15 is 'n polisieman uitgeroep na Father Divine se lawaaierige huis. Teen die tyd dat versterkings ontbied is, het groepe bure die huis omsingel. Die polisie was bang 'n opstand breek uit en het Father Divine en sy volgelinge meegedeel dat hulle binne 15 minute moet uiteengaan. Die groep is egter na die polisiekantoor.
Hulle is om 03:00 in die polisiekantoor opgeneem en het polisiemanne gefrustreer deur dikwels te weier om hulle regte name te gee en eerder die name aan te gee waaronder hulle in die beweging bekend was. Altesaam 78 mense is in hegtenis geneem, insluitende 15 wit mense. Van hulle het 46 skuld erken op 'n aanklag van rusverstoring en 'n boete van $5 elk gekry, wat Father Divine met 'n $500-noot betaal het. Tot die hof se verleentheid kon hulle hom nie die nodige kleingeld gee nie. Penninah, Father Divine en 30 volgelinge het skuld ontken.
Die pers het met sensasie oor Father Divine se inhegtenisneming en heterodokse leerstellings berig. Hoewel die artikels meestal onwaar was, het dit hom nog gewilder gemaak. Teen Desember het sy volgelinge geboue in New York begin huur waar Father Divine mense kon toespreek. Gou het hy verskeie afsprake per aand gehad. Op 20 Desember het hy 'n geraamde 10 000 mense toegespreek in [[Harlem]] se groot voormalige basketbalvenue, Manhattan Casino, wat later herdoop is tot Rockland Palace.<ref>{{cite web
| url =https://digitalharlemblog.wordpress.com/2011/06/03/basketball-in-1920s-harlem/ | title =Basketball in 1920s Harlem | last1 =Robertson | first1 =Stephen | date =June 3, 2011 | publisher =Digital Harlem Blog | quote =Harlem's first major basketball venue, Manhattan Casino (renamed Rockland Palace c.1928), 280 West 155th Street }}</ref>
Teen Mei 1932 is byeenkomste gereeld gehou in die Rockland Palace en regdeur die deelstate [[New York (deelstaat)|New York]] en [[New Jersey]]. Father Divine het ondersteuners in [[Washington (deelstaat)|Washington]], [[Kalifornië]] en die hele wêreld gehad danksy aanhangers van New Thought soos Eugene Del Mar, 'n voormalige joernalis van Harlem, en Henry Joerns, die uitgewer van 'n New Thought-tydskrif in [[Seattle]]. Hoewel die beweging oorwegend swart was, was volgelinge buite Noordoos-Amerika meestal wit mense uit die middelklas.
In dié tyd van groei is verskeie takkommunes in New York en New Jersey gestig. Father Divine se volgelinge het ook eindelik die beweging 'n naam gegee: die Internasionale Vredesendingbeweging.
Father Divine se verhoor was op 24 Mei 1932. Dit is op versoek van sy advokaat buite die Suffolk-distrik gehou sodat die jurie nie partydig sou wees nie. Regter Lewis J. Smith het die jurie opdrag gegee om die getuienis te ignoreer van mense wat nie op die nag van die klopjag teenwoordig was nie. Dit het die grootste deel van die getuienis in Father Divine se guns ontoelaatbaar gemaak en die verdediging lamgelê."<ref name="Watts1992" />
Die jurie het hom op 5 Junie skuldig bevind, maar namens Father Divine vir versagting gevra. Regter Smith het die jurie se versoek geïgnoreer en vir Father Divine gepreek omdat hy 'n bedrieër en "bedreiging vir die gemeenskap" is voordat hy hom die swaarste straf vir rusverstoring opgelê het: 'n jaar tronkstraf en 'n boete van $500.
Regter Smith (55) is dae later, op 9 Junie 1932, aan 'n hartaanval oorlede. Daar is wyd berig dat Father Divine oor sy dood gesê het: "Dit was vir my aaklig om dit te moes doen."<ref name="pbs.org">{{Cite web |title=This Far by Faith: Father Divine's Peace Mission, Hop for the Impoverished |website=pbs.org |publisher=The Faith Project |date=2003 |access-date=September 14, 2020 |url= https://www.pbs.org/thisfarbyfaith/journey_3/p_10.html }}</ref> Hy is op 25 Junie al vrygelaat nadat sy prokureurs dit bewerkstellig het.
===1932-'42: Harlem===
[[Beeld:Peace Mission Heaven.jpg|thumb|250px|Die Internasionale Vredesendingbeweging het meer as 100 "hemele" in die noordoostelike VSA gevestig.]]
Father Divine het na [[Harlem]] verhuis waar hy talle volgelinge in die swart gemeenskap gehad het. Die meeste aktes was in die hande van die lede, en nie Father Divine self nie, maar hulle het bygedra tot sy gerieflike lewenstyl. Hulle het verskeie hotelle gekoop, wat hulle "hemele" genoem het. Lede het daar gewoon en op 'n goedkoop manier werk gesoek. Father Divine het een hotel "naby Atlantic City, New Jersey, gekoop sodat swartes toegang tot die strand gehad het".<ref name="pbs.org" />
In 'n stadium was Father Divine en die Vredesending die grootste eienaars van eiendom in Harlem.<ref name="pbs.org" /> Die beweging het ook verskeie goedkoop winkels geopen, waaronder restaurante en klerewinkels, wat hulle ware teen lae pryse kon verkoop deur oorhoofse koste te besnoei. Hulle was baie suksesvol tydens die depressie. Ekonomiese sakeondernemings waar alles kontant betaal moes word, was deel van Father Divine se leerstelling.
Teen 1934 het takke in [[Los Angeles]] en [[Seattle]] geopen en is byeenkomste in [[Frankryk]], [[Switserland]], [[Kanada]] en [[Australië]] gehou, maar die lidmaatskap was nie so groot as wat die pers beweer het nie. Die tydskrif ''[[Time]]'' het geraam daar is sowat 2 miljoen volgelinge, maar dit was waarskynlik nader aan 'n paar tienduisend, met nog mense wat sy byeenkomste bygewoon het.
In die algemeen het die beweging uit die politiek gebly, tot met die Harlemse Opstand van 1935. Dit het ontstaan as gevolg van gerugte dat die polisie 'n swart tiener gedood het. Vier mense is in die opstand dood en skade van $1 miljoen is aangerig aan eiendom in Father Divine se woonbuurt. Sy woede hieroor en oor ander rasse-onregverdighede het 'n groter belangstelling in politiek by hom aangewakker. In Januarie 1939 het die beweging die eerste "Divine Righteous Government Convention" georganiseer, wat politieke platforms geskep het wat op Father Divine se leerstelling geskoei was. Die afgevaardigdes het onder meer rasseskeiding in skole teengestaan, asook baie van [[Franklin D. Roosevelt]] se sosiale programme, wat hulle as "aalmoese" beskou het.
Op die hoogtepunt van Father Divine se invloed het verskeie terugslae die beweging getref.
Op 16 Desember het John Hunt, 'n wit miljoenêr en dissipel van Kalifornië wat homself "John the Revelator" genoem het, die Jewett-gesin van [[Denver]], [[Colorado]], ontmoet. Hy het hulle 17-jarige dogter, Delight, sonder haar ouers se toestemming na Kalifornië ontvoer. Hy het haar "Virgin Mary" herdoop en 'n seksuele verhouding met haar begin. Hy het aangekondig dat sy in [[Hawaii]] die lewe sou skenk aan die "Nuwe Verlosser" deur 'n "maagdelike geboorte".
Nadat Father Divine Hunt teruggeroep het na New York, het die Jewetts agtergekom hulle dogter is skynbaar gebreinspoel om te glo sy is letterlik die [[Maagd Maria]]. Hulle het skadevergoeding geëis, wat die beweging ná 'n ondersoek geweier het. Die Jewetts was woedend en het hulle storie vertel aan [[William Randolph Hearst]] se ''New York Evening Journal'', wat krities jeens die beweging was.
Hunt is in hegtenis geneem, verhoor en tot drie jaar tronkstraf gevonnis, waarna hy die naam "Prodigal Son" aangeneem het. Father Divine het die vonnis in die openbaar goedgekeur, maar die skandaal het hom baie publisiteit besorg. In die nuus is daarop gesinspeel dat sy volgelinge liggelowig en gevaarlik is.
In Maart 1937 het Penninah siek geword. Father Divine het haar selde bygestaan op wat geglo is haar sterfbed is. Hy het haar net een keer besoek en weer slegte publisiteit gekry.
Op 20 April 1937 het geweld uitgebreek toe twee mans probeer het om aan Father Divine 'n dagvaarding te bestel. Een van die mans, Harry Green, is met 'n mes gesteek terwyl Father Divine gevlug het en hy het daarna vir die polisie weggekruip.
In dié tyd het een van Father Divine se grootste volgelinge, Faithful Mary, die beweging verlaat en beheer oorgeneem van 'n groot kommune, wat tegnies in haar naam was. Sy het beweer Father Divine bedrieg sy volgelinge om 'n gerieflike lewenstyl vir homself te verseker en dat hy vroue dwing om met belangrike dissipels seks te hê.
Vroeg in Mei 1937 is Father Divine opgespoor en van [[Connecticut]] af uitgelewer om in New York op kriminele aanklagte tereg te staan. Hy is egter onskuldig bevind, Moeder Divine het gesond geword en die arm, gebroke Faithful Mary het na die beweging teruggekeer. Teen die laat 1930's het die beweging gestabiliseer, maar hulle gewildheid was duidelik aan die afneem.
Intussen het 'n voormalige volgeling, Verinda Brown, $4 476 van Father Divine geëis omdat die Browns vroeër hulle spaargeld aan hom toevertrou het. Hulle het die beweging verlaat, maar kon nie hulle geld terugkry nie. In Julie 1942 is Father Divine gelas om die geld terug te betaal, anders sou hy van minagting van die hof aangekla word. Hy het egter uit die staat gevlug en sy hoofkwartier in [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], hervestig. Hy het New York steeds op Sondae besoek en mense in Harlem en Sayville toegespreek, want 'n staatswet het dit verbied om op Sondae 'n dagvaarding aan iemand te bestel.
===1942-'65: Pennsylvania===
Nadat Father Divine na Philadelphia gevlug het, is sy vrou, Penninah, dood. Die presiese datum is onbekend, want hy het nooit daaroor gepraat of selfs haar dood erken nie. Dit was iewers in 1943, en biograwe glo haar dood het Father Divine verbouereerd gemaak omdat dit hom bewus gemaak het van sy eie sterflikheid. Dit het vir hom en sy volgelinge duidelik geword sy leerstelling maak mense nie onsterflik, soos hy beweer het, nie.
[[Beeld:Woodmont mansion in 2017.jpg|thumb|300px|Woodmont was Father Divine se tuiste van 1953 tot met sy dood in 1965 (foto: 2017).]]
Father Divine is op 29 April 1946 met 'n wit Kanadees, Edna Rose Ritchings, getroud. Die seremonie is selfs vir die meeste van sy volgelinge geheim gehou, totdat haar visum verval het. Kritici het geglo sy troue met die 21-jarige Ritchings sou die beweging vernietig, maar sy volgelinge was verheug en die troudatum is elke jaar in die beweging gevier. Om te bewys dat hy en Ritchings hou by sy leerstelling oor selibaat, het Father Divine 'n swart vroulike volgeling aangestel om haar heeltyd te vergesel.
Hy het beweer Ritchings, wat later as "Mother S.A. Divine" bekend geword het, was die [[reïnkarnasie]] van Penninah. Reïnkarnasie was nie voorheen of daarna deel van sy leerstelling nie. Volgelinge het geglo Penninah was 'n uitsonderlike geval en het haar "terugkeer" as 'n wonderwerk beskou.
Van die 1950's af het die pers selde oor Father Divine berig. As hulle dit wel gedoen het, was dit nie meer as 'n bedreiging nie, maar as 'n amusante persoon. Sy hoofsaaklik laerklasvolgelinge het begin afneem toe die ekonomie verbeter.
In 1953 het 'n volgeling, John Devoute, 'n landgoed van 29 ha, Woodmont buite Philadelphia, aan hom geskenk. Dit was tot met sy dood sy tuiste. Father Divine is op 10 September 1965 aan natuurlike oorsake op die landgoed dood. Sy vrou en oorblywende volgelinge dring daarop aan dat hy nog lewe en verwys altyd in die teenswoordige tyd na hom. Die meubels in sy persoonike kamers word net so bewaar as 'n viering van sy lewe. Ná sy dood het Ritchings die beweging se spirituele leier geword.
==Fisieke eienskappe en preekstyl==
Father Divine was 'n skraal swart man van net 1,57 m. Deur sy hele lewe het hy 'n onberispelike voorkoms gehad, en in sy jonger dae 'n netjiese snor. Sy hare was altyd netjies gekam en sedert sy dae in Sayville, New York, het hy feitlik altyd 'n pak in die openbaar gedra.
Father Divine was glo baie charismaties. Sy preke was emosioneel hartroerend en het baie [[Engels]]e woorde bevat wat hy self opgemaak het, soos ''physicalating'' en ''tangiblated''. Iemand wat in die 1930's een van sy preke in Harlem bygewoon het, het vertel hoe hy ritmies en sing-sing gesê het: "Tiene, honderde, duisende, tienduisende, honderdduisende, miljoene. Tiene, honderde, ... miljoene." Hoewel die besoeker dit nie verstaan het nie, het Father Divine se ware volgelinge daarna gesing: "Ja, hy's God. Ja, hy's God."<ref>{{cite encyclopedia| title= Father Divine| work= Dictionary of American Negro Biography| editor1=Rayford W. Logan | editor2= Michael R. Winston |place= New York| publisher= W.W. Norton & Co.| year= 1982| page= 179}}</ref>
Ander vreemdhede het uit sy leerstelling gekom. Hy het byvoorbeeld elke preek begin met die groet en uitroep "Vrede!" Father Divine het geglo "vrede" moet "hallo" vervang.
==Leerstelling==
Father Divine het van sy goddelikheid gepreek nog voordat hy in die laat 1910's as "Father Divine" bekend geword het.<ref name="Watts1992" /> Volgens sy leerstelling het sy lewe elke [[Bybel]]se profesie oor die [[Wederkoms]] bewaarheid. Hy het homself beskou as [[Jesus Christus]] wat herbore is. Hy het gepreek Christus bestaan in "elke gewrig" van sy volgelinge se liggaam, en dat hy 'n inkarnasie was van "God se lig" sodat hy aan mense kon wys hoe om hemel op aarde te vestig en vir hulle die pad na die ewige lewe kon aandui. Byvoorbeeld:
{{quote|''Condescendingly I came as an existing Spirit unembodied, until condescendingly inputting MYSELF in a Bodily form in the likeness of men I came, that I might speak to them in their own language, coming to a country that is supposed to be the Country of the Free, where mankind is privileged to serve GOD according to the dictates of his own conscience ... establishing the Kingdom of GOD in the midst of them; that they might become to be living epistles as individuals, seen and read of men, and verifying what has long been said:''
::"''The tabernacle of God is with men, and he shall dwell with them, and God Himself shall be with them, and he shall be their God, and they shall be his people.''"
|teken= ''Vredesendingbeweging'' p. 62, Mrs. S.A. Divine, 1985, en Watts<ref name="Watts1992" />{{rp|178}} }}
Father Divine en sy volgelinge het voornaamwoorde wat na hom verwys met hoofletters geskryf, amper soos HERE in die [[Bybel#Afrikaanse vertaling|1933-vertaling van die Afrikaanse Bybel]].
Father Divine se definisie van God het in dié tyd aandag getrek oor sy ongewone gebruik van Engels: "''God is not only personified and materialized. He is repersonified and rematerialized. He rematerialized and He rematerialates. He rematerialates and He is rematerializatable. He repersonificates and He repersonifitizes.''"
===Welsyn===
Father Divine het besonder omgegee vir die vertraptes van die samelewing, insluitende swartes, maar nie net hulle nie. Hy was teen die idee dat mense welsyn aanvaar. Hy het in [[kapitalisme]] geglo. "Volgens hom het die fout nie by kapitalisme gelê nie; die individu moes die blaam vir die depressie dra."<ref name="Watts1992" /> Hy het geglo Amerikaners kon dit beter maak as hulle positiewe gedagtes gehad en God se gees gekanaliseer het.<ref name="Watts1992" />
===Ras===
Geleerdes verskil daaroor of Father Divine, 'n [[Afro-Amerikaners|Afro-Amerikaner]], 'n burgerregteaktivis was, maar hy het beslis progressiewe veranderings aan rasseverhoudings gepredik.
Omdat hy geglo het alle mense het gelyke regte, het hy ook geglo alle lede van [[lynch]]bendes moes verhoor en as moordenaars veroordeel word. Sy veldtogte teen lynchbendes het aanklank gevind in die swart ghetto's waar sy gemeente gewoon het, en hy het meer as 'n kwartmiljoen handtekeninge gekry vir sy voorstelle teen lynch-aksies.
===Kommunes===
Father Divine se volgelinge het eiendomme saam besit en bestuur. Die beweging het armoede probeer verlig deur aan die armes kos te gee en deur opvoeding in geskrewe Engels, wat die beweging geglo het die "universele taal" is.
===Kuisheid===
Father Divine het 'n kode saamgestel wat rook, alkohol en vloek verbied, asook die dra van broeke en kort rokke deur vroue en kort moue deur mans. Hy het ook fooitjies, omkoopgeld, geskenke en die onnodige menging tussen die geslagte verbied.
Hoewel hy self getroud was, het die beweging huwelike ontmoedig. Aparte gebiede het vir mans en vroue bestaan in die "hemele" en ander leefruimtes wat die beweging onderhou het.
===Spaarsin en sakepraktyke===
Father Divine het 'n paar ekonomiese praktyke gepredik waarby sy volgelinge gehou het. Hy was teen lewensversekering (wat sy volgelinge moes kanselleer), welsyn, bestaansorg en krediet. Die beweging het selfonderhoud voorgestaan. Sy aandrang dat sy volgelinge welsyn van die hand wys, het die stad New York tydens die Groot Depressie na raming $2 miljoen laat spaar.
Sake-eienaars in die beweging het hulle besighede name gegee wat hulle verbintenis met Father Divine weerspieël het en het al dié praktyke toegepas. Hulle het net kontant aanvaar en enige vorm van krediet geweier. Hulle moes hulle ware goedkoper as hulle mededingers verkoop en enige fooitjie van die hand wys. Hulle het eindelik opgehou om alkohol en tabak te verkoop.
==Nalatenskap==
===Burgerregte===
Sommige biograwe, soos Robert Weisbrot, spekuleer dat Father Divine 'n voorloper was van die burgerregtebeweging van die 1950's en 1960's, en dat dit grootliks beïnvloed is deur sy grootwordjare in die gesegregeerde Suide. Ander, soos Jill Watts, verwerp dit en ook die teorie dat Father Divine in die ware Suide grootgeword het. Volgens Watts was Rockville minder onderdrukkend as die Suide of selfs [[Baltimore]], [[Maryland]]. Sy glo sy burgerregteposisie het saamgehang met sy leerstelling en het niks met die Suide te doen nie.
===Godsdiens===
Edna Rose Ritchings (Mother Divine) het tot met haar dood in 2017 dienste vir die kwynende gemeente gehou. Die beweging besit verskeie eiendomme, soos Father Divine se landgoed, Woodmont, sy voormalige huis in Sayville en die Circle Mission Church in Broad Street, Philadelphia, wat ook die beweging se biblioteek huisves.
In 2004 het die tydskrif ''Gastronomica'' 'n artikel gepubliseer oor Mother S.A. Divine en die beweging se bankette.<ref>{{cite journal |title=Divine Liturgy |journal=Gastronomica |date=Winter 2004 |volume=4 |number=1 |pages=19–24 |doi=10.1525/gfc.2004.4.1.19 |last1=Wood |first1=d. |url=http://gcfs.ucpress.edu/content/4/1/19.full.pdf }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
In 2000 is die Divine Lorraine Hotel in Noord-Philadelphia deur die beweging verkoop. Dit was 'n goedkoop hotel met aparte verdiepings vir mans en vroue, soos Father Divine gepredik het. Die Divine Tracy Hotel in Wes-Philadelphia is in 2006 verkoop.<ref>{{cite web |url= http://campusphilly.org/2006/10/11/losing-the-divine-in-philadelphia/ |title= Losing the Divine in Philadelphia |date= October 11, 2006 |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20160205171842/http://campusphilly.org/2006/10/11/losing-the-divine-in-philadelphia/ |archive-date= February 5, 2016 }}</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
==Nog leesstof==
{{refbegin|2}}
* ''God Comes to America: Father Divine and the Peace Mission Movement'', Kenneth E. Burnham, Boston: Lambeth Press, 1979 {{ISBN|0-931186-01-3}}
* ''Father Divine and the Struggle for Racial Equality'', Robert Weisbrot, Urbana: University of Illinois Press, 1983 {{ISBN|0-7910-1122-4}}
* ''Father Divine, Holy Husband'', Sara Harris, Garden City, N. Y.: Doubleday, 1953
* ''Promised Land: Father Divine's Interracial Communities in Ulster County, New York'', Carleton Mabee, Fleischmanns: Purple Mountain Press, 2008 {{ISBN|1-930098-93-6}}
* "Who Is This King of Glory?", St. Clair McKelway and A.J. Liebling, ''New Yorker'', Junie 1936, herdruk (pp. 80-122) in ''Reporting at Wit's End: Tales from the New Yorker'', St. Clair McKelway, Bloomsbury USA, 2010, {{ISBN|978-1-60819-034-8}}
{{refend}}
==Skakels==
* [http://www.libertynet.org/fdipmm/ Webtuiste van die Internasionale Vredesendingbeweging]
* [http://pid.emory.edu/ark:/25593/8z92d Father Divine se dokumente] by Stuart A. Rose Manuscript, Archives, en Rare Book Library
{{vertaaluit| taalafk = en| il = Father Divine}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Harlem]]
[[Kategorie:Amerikaanse religieuse mense]]
51fxsnvbmnwjdttki5zbxylvtyi3vzs
KwaZulu-Natal Middellande
0
396424
2909157
2545274
2026-06-04T00:11:31Z
Xqbot
7405
dubbele aanstuur na [[KwaZulu-Natalse Middeland]] reggemaak
2909157
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[KwaZulu-Natalse Middeland]]
[[Kategorie:Titels met spelfoute]]
arb4focidq6qg9lqj55vin45e1v2ejo
KwaZulu-Natal Middelland
0
396426
2909158
2544821
2026-06-04T00:11:36Z
Xqbot
7405
dubbele aanstuur na [[KwaZulu-Natalse Middeland]] reggemaak
2909158
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[KwaZulu-Natalse Middeland]]
i1a6qxvwt91ki3nbwadx33iq5xmipky
Geweer M. 95
0
401596
2909202
2907532
2026-06-04T07:29:47Z
Jcb
223
2909202
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Dutch Mannlicher M1895 rifle.jpg|duimnael|Beide kante van die Geweer M. 95.]]
Die '''Geweer M. 95''' is 'n slotaksiegeweer wat oorspronklik in [[Nederland]] en [[Oostenryk]] gemaak is in 1895. Die kaliber is 'n 6,5 mm met ronde kopkoeël en randhulsel. Die wapen weeg sowat 4,2 kg en is 1,2 meter lank. Die geweer is ook bekend aan versamelaars as die '''Nederlandse Mannlicher''', en was die diensgeweer van die gewapende magte van [[Nederland]] tussen 1895 en 1940, wat die uitgediende Beaumont-Vitali M1871/88 vervang het.<ref name="nol">https://nollesguns.be/dutch-bolt-action.html</ref><ref name="dws">https://www.dws-xip.com/encyklopedia/kbm95-nl/</ref> Dit is aanvanklik deur Steyr vir die Nederlanders vervaardig, maar ná 1904 het produksie onder lisensie plaasgevind by 'n Nederlandse staatswapenfabriek in Zaandam, bekend onder die naam van die nabygeleë Hembrug.<ref name="dws" /><ref>{{Cite web |url=http://www.waroverholland.nl/index.php?page=rifle-and-carabine-m-95 |title=argiefkopie |access-date= 2 Julie 2023 |archive-date=28 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230628012206/http://www.waroverholland.nl/index.php?page=rifle-and-carabine-m-95 |url-status=dead }}</ref>
Alhoewel dit dikwels beskou word as gebaseer op die vroeëre Mannlicher 1893-model, is die geweer in werklikheid 'n modifikasie van die Mannlicher-geweer deur August Schriever en die Nederlandse geweerkommissie.<ref name = NVL40-56>Nederlandse Vuurwapens: Landmacht en Luchtvaartafdeling, drs G. de Vries & drs B.J. Martens, p.40-56</ref><ref name="nol" /> Die Nederlanders het sowat 470 000 M. 95's uitgereik.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Vuurwapens]]
9rkzzt8o9pp6vwrvkc9edpfah31ezet
Gesondheidsvoordele van tee
0
407401
2909201
2908798
2026-06-04T07:28:56Z
Jcb
223
2909201
wikitext
text/x-wiki
{{Skoonmaak}}
Daar is verskeie '''gesondheids- en medisinale voordele van tee''' wat al die pad van gewigsverlies tot by regulering van [[bloeddruk]] strek. Een van die vroeë verslae van die gebruik van tee vir medisinale gebruike dateer terug na die vroeë 3de eeu n.C. in 'n mediese teks geskryf deur [[Chinese]] doctor Hua Tuo. Verskeie mense drink tee op 'n daaglikse basis vir medisinaalevoordele of selfs vir hul genot.
== Geskiedenis ==
Daar is spekulasie dat die tee plant oorspronklik van suiwesterse [[China]], [[Tibet]] en [[Noord-Indië]] af ontstaan het. Chinese handelaars het gereeld deur hierdie lande gereis en het teëgekom met mense wat aan teeblare kou vir medisinaale doeleindes.<ref>https://www.peets.com/blogs/peets/a-history-of-tea</ref>
Volgens 'n legende van [[2737 v.C.]], was die eerste tee ontdek deur Chinese keiser [[Shen Nung]] hy het onder 'n boom gesit terwyl sy bediende drink water gekook het, maar 'n paar blare vanaf 'n boom het in die water in geval. Sheng Nung 'n bekende kruie dokter, het besluit om die infusie te drink wat sy bediende perongeluk geskep het.<ref>https://www.cam.ac.uk/research/discussion/just-your-cup-of-tea-the-history-and-health-claims-of-the-nations-favourite-brew</ref> Die boom was geglo om 'n [[Camellia sinensis|Camellia Sinensis]] boom te wees<ref>https://www.tea.co.uk/history-of-tea</ref> wat ons vandag as ‘’“Wit tee”’’ met baie verskeie medisinale voordele ken.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/camellia-sinensis</ref> So vroeg as 4000 – 5000 jaar gelede het die Chinese mense bewus geword dat tee gesondheid kan bevorder en sommige menslike siektes kan voorkom. Dit is aan geteken in klassieke boeke soos Sheng Nong se Herbal Classic<ref name="ncdi4322420">https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> Tee was hoofsaaklik gebruik vir sy medisinale eienskappe, dit as weetenskaplik erken dat tee 'n bron van [[Antioksidant|antioksidante]] en 'n natuurlike immuniteitsversterker is.<ref>https://www.newbyteas.com/gb/journal/the-origins-of-tea-and-its-medicinal-properties{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Met verloop van tyd het teeverbruik toegeneem en versprei met behulp van komplekse interkulturele uitruilings wat met die teekultuur verband gehou het, was die gevolg van die beweeging van handelaars, sendelinge en dokters langs aan die Sypaaie wat bygedra het met die verspreiding van die gebruik van tee. Terwyl hulle deur die uiterste dele van van [[Eurasië]] gereis het, is verskillende elemente van kultuur na beide die [http://Oostenryk Ooste] en die [[Weste]] oor gedra.<ref>https://en.unesco.org/silkroad/content/cultural-selection-diffusion-tea-and-tea-culture-along-silk-roads</ref>
==Invloed==
Saamgeperste tee was gebruik as m vorm van geldeenheid wat vir byna enigiets in die Tibetaanse saamlewing kon betaal, soos betaling van werkers en bediendes.<ref>https://rauantiques.com/blogs/canvases-carats-and-curiosities/history-of-tea</ref> Tee het 'n sentrale rol gespeel in verskeie belangrike historiese gebeurtenisse soos die [[Eerste Opiumoorlog]] en die [[Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Revolusie]]. In die einde van die 18de eeu was die gebruik van tee in [[Engeland]] in hoe aanvraag, handel was noodsaaklik om die land se te korte en beleid te ondersteun.<ref>https://www.treehugger.com/how-tea-changed-the-world-4863908</ref> Maar nou speel tee 'n belangrike rol in landelike ontwikkeling, armoedevermindering en voedselsekerheid in ontwikkelde lande aangesien dit een van die grootste kontantgewasse is wat ook werk aan burgers verskaf.<ref>https://www.un.org/en/observances/tea-day</ref>
Tee het ook 'n impak op moderne medisyne mense wat tee langtermyn drink is bewys om gesonder in algeeel te wees asook om 'n sterker [[Immuunstelsel|imuunstelsel]] te hê. Dit wil se dat dit mense ooreed om tee te begin drink en meer natuurlike middels om jou gesondheids beter te maak gebruik. Tee en sy hoofkomponente, soos [[groen tee]], swart tee, tee polifenole, en [https://www.healthline.com/nutrition/egcg-epigallocatechin-gallate epigallocatechin-3-gallaat (EGCG)] verskaf deur drinkwater of 'n dieet, is gedemonstreer om [https://af.opentran.net/afrikaans-javaans/tumorgenese.html tumorgenese] in baie diermodelle vir verskillende organe te inhibeer plekke, insluitend die [http://long long], mondholte, [[slukderm]], [[maag]] ensovoorts, wat veroorsaak dat jou organe 'n immuun bou en hulle funksies meer effektief kan uivoer.<ref name="ncdi4322420" />
==Gebruike==
Daar is ontelbare gebruike vir tee vanaf 'n heerlike drankie na eksterne gebruike. Maar tee word hoofsaaklik gebruik vir hul medisinale voordele dit help om siektes te voorkom gesonde massa te bestuur, verligting van fisiese ongemak, en diesmeer.<ref name="everyday">https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> Tee kan gebruik word om jou oë te ontpof en jou voete te ontsmet, deur jou voete 1 keer 'n week vir 20 minute in soet-ruikende teewater te laat bad, volgens ''[https://www.rd.com/ Readers Digest]''. Geswelde oogverligting kan opgelos word deur 'n teesakkie vir 20 minute op jou oë te laat. Dit is een van die algemeenste gebruike van oorskiet teesakkies. Die [[Tannien|tanniene]] in die tee tree op om swelling te verminder en moeë oë te streel. Tanniensuur en teobromien in tee help om die brand van 'n sonbrand, skeermesbrand of gewone brand as gevolg van hitte te verkoel. Plaas net 'n verkoelde teesakkie op die aangetaste area vir onmiddellike verligting. Dit sal ook help om gifblaaruitslag beter te laat voel.<ref>https://www.heavenlytealeaves.com/blogs/heavenly-tea-leaves-blog/7-creative-uses-for-tea</ref>
==Tee==
[[Lêer:Teestrauch Detail.jpg|duimnael|Teestruik]]
[[Lêer:Tea bags.jpg|duimnael|Teesakkies]]
'''Tee''' (''[[Engels]]:'' ''tea''; ''[[Nederlands]]:'' ''thee''; ''[[Duits]]:'' ''Tee''; ''[[Chinees]]:'' 茶 ''chá'') is 'n warm drankie wat uit die gedroogde blare van die teestruik ''[[Camellia sinensis]]'' berei word.<ref>'''HAT''': [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]]. Vyfde uitgawe, F. F. Odendal & R.H. Gouws, 2005.</ref> Tee is een van die baie maniere om op 'n gesonde en natuurlike wyse vele gesondheidsvoordele in te samel. Van die hooftipes tee vir gesondheid is Groen-Tee, Swart-Tee, Wit-Tee, Kamille-tee, Gemmer-tee, Rooibos-tee ‘’rooi tee’’, Peperment-tee, Chai-Tee ens<ref name="everyday" />
===Groen-tee===
[[Lêer:Green tea 3 appearances.jpg|200px|duimnael|Die voorkoms van groen tee in drie verskillende stadiums (van links na regs): die ingewande blare, die droë blare en die vloeistof.]]
Groen tee is soos 'n welstandselikser – dit is ryk aan antioksidante en is gelaai met katekiene, kragtige antioksidante wat help om selskade te voorkom. Hierdie antioksidante kan ook teen verskeie siektes beskerm.<ref> https://www.healthline.com/nutrition/top-10-evidence-based-health-benefits-of-green-tea</ref> Dit verbeter jou hartgesondheid, gereelde verbruik van groen tee word geassosieer met 'n laer risiko van [http://kardiovaskulêre%20siektes kardiovaskulêre siektes]. Dit kan help om [[cholesterol]]vlakke te verlaag en die verhouding van goeie cholesterol tot slegte cholesterol te verbeter.<ref>https://www.everydayhealth.com/atrial-fibrillation/diet/teas-and-heart-health/</ref> Groen tee is bestudeer vir sy potensiële rol in massaverlies. Die kombinasie van kafeïen en katekiene kan metabolisme 'n hupstoot gee en help om vet te verbrand. Die kafeïeninhoud in groen tee, saam met die aminosuur L-teanien, kan sinergistiese effekte op breinfunksie hê. Dit kan waaksaamheid en kognitiewe funksie verbeter. Die groen tee verminder jou stress vlakke wat help met optimale breinfunksie en versterk werkende geheue en aandag.<ref>https://www.insider.com/guides/health/diet-nutrition/green-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat die polifenole in groen tee is epigallocatechin gallate (EGCG) en kan help om teen sekere soorte [[Kanker|kankers]] te beskerm, soos maagkanker en die groei van velgewasse as gevolg van die prolifenole se anti-inflammatoriese en antikanker eienskappe. Dit kan ook help om bloedsuikervlakke te reguleer, wat dit voordelig maak vir individue met of die risiko loop om tipe 2-diabetes te ontwikkel.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/green-tea</ref> Die katekiene in groen tee het antibakteriese eienskappe wat kan help om die groei van skadelike bakterieë in die mond te inhibeer. Dit kan bydra tot verbeterde tandheelkundige gesondheid en verminderde risiko van holtes. Die antioksidante in groen tee help ook om 'n slegte asem en slegte smaak in jou mond te verminder<ref>{{Cite web |url=https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |url-status=dead }}</ref>.Die [[Anti-inflammatoriese middel|anti-inflammatoriese]] effekte in die tee keer inflammasie in jou tandvleis, en kan voordelig wees vir toestande wat inflammasie behels, soos [[artritis]].<ref>https://www.webmd.com/diet/can-tea-help-with-inflammation</ref> Die antioksidante in groen tee kan ook help om die vel te beskerm teen skade wat deur vrye radikale veroorsaak word. Sommige studies dui ook daarop dat groen tee uittreksels anti-veroudering effekte op die vel kan hê.<ref>https://asianbeautyessentials.com/blogs/the-idol-beauty-blog/green-tea-skin-benefits</ref><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3586922/</ref> Alhoewel groen tee talle gesondheidsvoordele bied is dit noodsaaklik om die tee te drink met 'n gesonde, goeie en gebalanseerde leefstyl om die beste resultate te sien. Te veel van enigiets is selde 'n goeie ding, dus is matige verbruik die sleutel. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande
===Swart-tee===
[[Lêer:Black Tea from Kerala IMG 20200924 201237.jpg|thumb|right|Koppie swart-tee]]
[[Swarttee|Swart tee]], met sy robuuste geur en ryk geskiedenis, het ook talle gesondheidsvoordele maar net soos groen tee, bevat swart tee antioksidante, soos polifenole, wat tot hartgesondheid kan bydra. Gereelde verbruik word geassosieer met 'n verminderde risiko van hartsiektes.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Swart tee is 'n kragtige bron van antioksidante, insluitend theaflavins en thearubigins. Hierdie antioksidante help om vrye radikale te neutraliseer en kan bydra tot algemene gesondheid.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref><ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gereelde verbruik van swart tee kan bydra tot beskeie verlagings in [[bloeddruk]], wat kardiovaskulêre gesondheid bevorder.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Die tee bevat verbindings wat die groei van voordelige dermbakterieë kan bevorder, wat spysverteringstelselgesondheid ondersteun en bydra tot verbeterde beengesondheid, wat moontlik die risiko van osteoporose verminder.<ref>https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/nutrition/healthy-eating/best-drinks-for-arthritis</ref> Asook bevat dit kafeïen, wat waaksaamheid kan verbeter en kognitiewe funksie kan verbeter. Dit bevat ook L-teanien, 'n aminosuur wat kalmerende effekte kan hê, wat die stimulerende effekte van kafeïen uitbalanseer.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Daar wor op ge dui dat gereelde verbruik van swart tee geassosieer kan word met 'n laer risiko van beroerte. Swart tee kan help om cholesterolvlakke te verbeter, veral deur die verhoging van vlakke van hoëdigtheid lipoproteïen (HDL) [[cholesterol]], wat as ''goeie'' cholesterol beskou word, en speel 'n rol in die bestuur van bloedsuikervlakke en die vermindering van die risiko van [[tipe 2-diabetes]]<ref>https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2003/study-shows-tea-consumption-lowers-blood-cholesterol/</ref><ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Die L-teanien-inhoud in swart tee, gekombineer met sy matige kafeïeninhoud, kan stresverligtende en kalmerende effekte hê.<ref>https://www.joko.co.za/blog/need-to-calm-down-relax-with-these-teas/</ref>
Genuit die tee met nm goeie, gesonde en gebalanseerde diet vir die beste resultate. Daarbenewens kan individuele reaksies op tee verskil, so dit is altyd 'n goeie idee om na jou liggaam te luister en met 'n gesondheidswerker te konsulteer as jy spesifieke gesondheidsprobleme het.
===Wit-tee===
[[Image:Bai Hao Yinzhen or Silver needle White Tea.JPG|thumb|right|Die sigbare wit hare is 'n unieke eienskap van die Bai Hao Yinzhen tee]]
Wit tee, afkomstig van die [[Teestruik|Camellia sinensis]]-plant, is bekend vir sy delikate geur en minimale verwerking. Terwyl wetenskaplike navorsing oor wit tee beperk is in vergelyking met groen of swart tee, is sommige potensiële gesondheidsvoordele geïdentifiseer. Wit tee bevat polifenole, soos katekiene en flavonoïede, wat as anti-oksidant funksioneer. Hierdie verbindings kan help om vrye radikale te neutraliseer, wat moontlik [[oksidatiewe stres|Oksidatiewe stres]] in die liggaam verminder.<ref>https://greatist.com/eat/white-tea-</ref><ref>benefitshttps://www.webmd.com/diet/health-benefits-white-tea</ref> Die antioksidante in wit tee kan tot kardiovaskulêre gesondheid bydra deur cholesterolvlakke te verbeter en gesonde [[Bloedvat|bloedvate]] te bevorder.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref> Wit tee kan anti-inflammatoriese effekte hê, wat moontlik toestande wat verband hou met inflammasie kan bevoordeel. Die antimikrobiese eienskappe kan bydra tot mondgesondheid deur die groei van [[Bakterie|bakterieë]] wat met plaakvorming en holtes geassosieer word, te inhibeer.<ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref> Wittee-ekstrak kan help met gewigsverlies deur die ophoping van vetselle te verminder en vetafbraak te bevorder die tee help om metabolisme met 'n ekstra 4-5% te verhoog, en verbrand ongeveer 70-100 meer kalorieë daagliks. Boonop help die polifenole wat in wit tee voorkom om vet af te breek en te verhoed dat nuwe vetselle vorm.<ref>https://tea101.teabox.com/white-tea-and-weight-loss</ref><ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref> Die antioksidante in wit tee kan beskermende effekte op die vel hê, wat moontlik die impak van veroudering verminder en algehele velgesondheid bevorder en help om plooie, ontsteking, hiperpigmentasie, fyn lyntjies, sonbrand en dehidrasie te behandel en te voorkom.<ref>{{Cite web |url=https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |url-status=dead }}</ref> Die polifenole in wit tee is ondersoek vir hul potensiële rol in die voorkoming van sekere soorte kankers. Meer studies is nodig om afdoende bewyse te vestig. Maar die tee is gepak met asntioxsidant wat dit 'n ongelooflike gesoonde tee maak.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref>. Wit tee kan immuunversterkende eienskappe hê, alhoewel navorsing op hierdie gebied steeds opduik. Meer onlangse studies het bevind dat wit tee selfs meer doeltreffend as groen tee is, wat antibakteriese, antivirale en antifungale effekte toon. Wit tee kan ook immuunselle beskerm.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/the-extraordinary-benefits-of-drinking-white-tea</ref> Dit is belangrik om daarop te let dat die bestaande wetenskaplike literatuur oor wit tee relatief yl is, en verdere navorsing is nodig om hierdie potensiële gesondheidsvoordele te staaf. Soos met enige dieetkomponent, is moderering die sleutel, en individuele reaksies kan verskil. Dit is raadsaam om met 'n gesondheidswerker te konsulteer vir persoonlike gesondheidsaanbevelings.
===Kamille-tee===
[[Lêer:Camomile tea, High Tea at the Savoy Hotel.jpg|thumb|Kamilletee word bedien by die Savoy Hotel in Londen, Engeland]]
Kamilletee, afkomstig van die gedroogde blomme van die kamilleplant (Matricaria chamomilla of Chamaemelum nobile), word erken vir sy potensiële gesondheidsvoordele.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamille bevat verbindings, soos chamazulene en bisabolol, met anti-inflammatoriese effekte. Dit kan help om [[inflammasie]] in die liggaam te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamilletee word dikwels verbruik om spysverteringsongemak, insluitend spysvertering en opgeblasenheid, te verlig. Die ligte ontspannende eienskappe daarvan kan help om die spysverteringskanaal te streel.<ref>{{Cite web |url=https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |url-status=dead }}</ref> Die kalmerende effekte van kamilletee word algemeen geassosieer met verbeterde slaapkwaliteit. Kamille bevat apigenien, wat aan sekere reseptore in die brein kan bind, wat bydra tot 'n gevoel van ontspanning en bevat ook ligte anxiolitiese ‘’(angsverminderende)’’ effekte kan hê, moontlik toegeskryf aan die interaksie daarvan met [[Neurotransmitter|neurotransmitters]] in die brein.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Die anti-inflammatoriese en antioksidante eienskappe van kamille kan bydra tot velgesondheid. Eksterne toediening, soos in die vorm van rome wat met kamille toegedien is, word ook vir veltoestande ondersoek.<ref>https://upcirclebeauty.com/blogs/upcircle/skincare-benefits-of-chamomile</ref> Verligting van menstruele pyn kom saam met die verbruik van Kamilletee dit bied verligting [[Menstruasie|menstruele krampe]] as gevolg van sy spierverslappende eienskappe. Die tee help ook om die werking van [[dopamien]] en serotonien te moduleer, wat help om die impak van [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]]we simptome te verreken of ten minste te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6970572/</ref> Kamille bevat verbindings wat immuunmodulerende effekte kan hê, wat moontlik die liggaam se verdedigingsmeganismes ondersteun. Navorsingstudies dui op verskeie moontlike kamille-voordele, insluitend 'n laer risiko van dood as gevolg van hartsiektes, immuunstelselondersteuning en moontlike beskerming teen sommige kankers. Volgens 'n navorsingsoorsig kan kamilletee ook vroue help wat aan premenstruele sindroom ly.<ref>https://www.health.harvard.edu/nutrition/the-health-benefits-of-3-herbal-teas</ref> Kamille is 'n bron van antioksidante, wat kan help om oksidatiewe stres en die gepaardgaande uitwerking daarvan op die liggaam te bekamp. Kamille is bekend vir sy ontspannende eienskappe, en maak 'n strelende. Aangesien kamille ook 'n baie ligte kalmeermiddel is, kan dit jou help om fisies en geestelik te kalmeer.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Terwyl kamilletee oor die algemeen as veilig vir die meeste individue beskou word, is dit belangrik om daarop te let dat dit allergiese reaksies kan veroorsaak by diegene wat sensitief is vir plante in die Asteraceae-familie. Individue met ragweed-allergieë, moet veral versigtig wees.<ref>https://www.healthline.com/health/allergies/can-you-be-allergic-to-tea</ref> Soos met enige kruiemiddel, kan individuele reaksies verskil, en konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam, veral vir individue met bestaande mediese toestande of diegene wat medikasie neem.
===Gemmer-tee===
'''[[Gemmer]]tee''', afkomstig van die risoom van die Zingiber officinale-plant, word al eeue lank verbruik vir beide sy duidelike geur en potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike navorsing dui op verskeie gebiede waar gemmertee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-ginger-tea</ref> Gemmer bevat bioaktiewe verbindings, soos gingerol, bekend vir hul anti-inflammatoriese effekte. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die vermindering van inflammasie in die liggaam, wat moontlik simptome van inflammatoriese toestande verlig.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Gemmertee word dikwels geprys vir sy spysverteringsvoordele. Dit kan help om die leegmaak van die maag te versnel, wat slegte spysvertering en ongemak verminder. Boonop kan gemmertee naarheid verlig, wat dit 'n moontlike middel maak vir bewegingsiekte en oggendnaarheid tydens swangerskap.<ref>https://www.tuasaude.com/en/how-to-lose-weight-with-ginger-tea/</ref> Verskeie studies dui daarop dat gemmer effektief kan wees in die vermindering van naarheid en braking wat verband hou met verskeie toestande, insluitend chemoterapie-geïnduseerde naarheid en swangerskap-verwante oggendnaarheid.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4818021/</ref> Gemmer se anti-inflammatoriese eienskappe strek tot pynverligting. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die hantering van muskuloskeletale pyn en ongemak, wat 'n natuurlike alternatief bied vir individue wat nie-farmakologiese pynverligting<ref>soek.https://www.medicalnewstoday.com/articles/ginger-tea-side-effects</ref><ref>{{Cite web |url=https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |url-status=dead }}</ref> Gemmer bevat antioksidante wat kan bydra tot die ondersteuning van die immuunstelsel. Die tee help ook jou immuunstelsel deur om vir dit ’n hupstoot te gee as gevolg van sy kragtige antibakteriese eienskappe wat kan help om jou veilig en gesond te hou. Gemmer kan ook help om jou [[immuunstelsel]] in topvorm te hou danksy sy anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gemmer kan help om bloedsuikervlake te verlaag. Alhoewel dit nie 'n plaasvervanger vir mediese behandeling is nie, kan die inkorporering van gemmertee in 'n gebalanseerde dieet oorweeg word vir individue met of 'n risiko vir [[diabetes]].<ref>https://www.healthline.com/health/diabetes/ginger-and-diabetes</ref> Gemmer kan kardiovaskulêre gesondheid positief beïnvloed deur by te dra tot laer bloeddruk en cholesterolvlakkeal al word gemmetee gewoonlik beskou as 'n maagsopper, kan dit ook help met cholesterol. Gemmerpoeier het lipiedvlakke aansienlik verlaag<ref>https://www.healthline.com/health/high-cholesterol/herbal-tea</ref>Verdere navorsing is egter nodig om afdoende bewyse vas te stel rakende die langtermyn kardiovaskulêre voordele daarvan, maar die vitamiene, minerale en aminosure in gemmertee kan help om bloedsirkulasie te herstel en te verbeter wat kan help om die kans op kardiovaskulêre probleme te verminder. Gemmer kan voorkom dat vet in die are neerslaan en help om hartaanvalle en beroerte te voorkom.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/diet/8-health-benefits-of-ginger-tea/articleshow/27715978.cms</ref> Beperkte studies stel voor dat gemmer 'n rol kan speel in gewigsbestuur deur metabolisme te verhoog en gevoelens van honger te verminder. Meer navorsing is nodig om die omvang van gemmer se impak op gewig ten volle te verstaan.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-lemon-ginger-tea</ref>
Terwyl gemmertee oor die algemeen veilig is vir die meeste individue, kan dit met sekere medikasie interaksie hê. Konsultasie met 'n gesondheidswerker word aangeraai, veral vir individue wat antikoagulante gebruik of diegene met onderliggende gesondheidstoestande.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/ginger</ref>
Gemmertee bied 'n geurige en potensieel [[Gesondheid|gesondheids]]bevorderende as 'n drankie. Soos met enige kruiemiddel, kan die effekte daarvan tussen individue verskil. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie gesondheidsvoordele ondersteun, is dit van kardinale belang om gemmertee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer en professionele advies in te win vir persoonlike gesoond heids kwessies.
<gallery>
Lêer:Limon&zingiber.jpg|Suurlemoengemmertee
Lêer:Saenggang-cha 6.jpg|''Saenggang-cha'' (gemmertee) gemaak van ''saenggang-cheong''
Lêer:Wedang Jahe.jpg|''Wedang jahe'' (Javanese gemmertee) in [[Surakarta]], Sentraal-Java, met stukkies speserye
</gallery>
===Rooibos-tee "''rooi tee''"===
'''Rooibostee''', afkomstig van die blare van die Aspalathus linearis-plant inheems aan Suid-Afrika, het gewild geword, nie net vir sy duidelike geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike ondersoeke na die eienskappe van rooibostee dui op verskeie gebiede waar dit gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Rooibostee is volop in polifenoliese verbindings, insluitend flavonoïede soos aspalatien en nothofagin. Hierdie antioksidante kan bydra tot die neutralisering van vrye radikale in die liggaam, wat moontlik oksidatiewe stres verminder.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Sommige studies stel voor dat rooibostee kardiovaskulêre voordele kan inhou. Gereelde verbruik kan bydra tot 'n verlaging in [[bloeddruk]] en verbetering in lipiedprofiele, wat hartgesondheid ondersteun.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Die antioksidante in rooibostee word geassosieer met anti-inflammatoriese eienskappe. Alhoewell meer navorsing nodig is, dui voorlopige studies op potensiële voordele in die bestuur van inflammasieverwante toestande. Die tee besit Anti-inflammatoriese en anti-oksidant wat help om te beskerm teen skade wat met kanker geassosieer word. Dit help ook om te beskerm teen die effekte van oksidatiewe skade van [[diabetes]]. Kan beengesondheid bevorder. Beperk spysverteringsprobleme wat algemeen gesien word wanneer tannienryke drankies gedrink word<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> dus word rooibostee dikwels gebruik om die [[spysverteringstelsel]] se welstand te bevorder. Die anti-spasmodiese eienskappe kan help om maagkrampe en ongemak te verlig, wat bydra tot algehele vertroosting. Beperkte studies dui daarop dat rooibostee 'n rol kan speel in die regulering van bloedsuikervlakke. Vir diegene met diabetes kan rooibos help om bloedsuikervlakke te bestuur en die risiko van komplikasies te verminder. Die antioksidant aspalatien, wat in rooibostee voorkom, kan ook inflammasie as gevolg van hoë bloedsuiker verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Rooibostee bevat minerale soos [[kalsium]] en [[mangaan]], wat noodsaaklik is vir die handhawing van beengesondheid. Terwyl meer navorsing nodig is om die omvang van die impak daarvan vas te stel, dra hierdie minerale komponente by tot algehele beensterkte.<ref>https://www.linkedin.com/pulse/rooibos-bone-health-yael-joffe</ref> Rooibostee is natuurlik [[kafeïen|kafeïenvry,]] wat dit 'n geskikte opsie maak vir individue wat gehidreer wil bly sonder die stimulerende effekte van kafeïen. Hidrasie is noodsaaklik vir algemene gesondheid en welstand.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> Die antioksidante en alfa-hidroksuurinhoud in rooibostee kan bydra tot verbeterde velgesondheid. Sommige aktuele toedienings van rooibosekstrakte word ondersoek vir hul potensiële voordele in velsorg.<ref>https://carmientea.co.za/rooibos-beauty/</ref> Rooibostee het antimikrobiese eienskappe, wat moontlik die groei van sekere bakterieë inhibeer. Hierdie eienskap implikasies hê vir mondgesondheid en algehele immuunondersteuning. Dit is bewys dat rooibos-ekstrakte antimikrobiese aktiwiteit teen ''Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Listeria monocytogenes, Streptococcus mutans en Saccharomyces cerevisiae'' in vloeibare kultuur besit wat op 'n soliede matrix groei.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/rooibos-tea-benefits</ref> Terwyl rooibostee oor die algemeen as veilig beskou word, moet individue met bekende allergieë vir plante in die Fabaceae-familie versigtig wees. Soos met enige diet aanwysing, is moderering die sleutel.<ref>https://www.livestrong.com/article/508223-allergic-reactions-to-african-rooibos-tea/</ref> Rooibostee, met sy unieke geurprofiel en potensiële gesondheidsvoordele, bied homself aan as 'n geurige en kafeïenvrye alternatief. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie positiewe aspekte ondersteun, is verdere ondersoeke geregverdig om die omvang van sy gesondheidsbevorderende eienskappe ten volle te verstaan. Soos met enige dieetoorweging, word konsultasie met 'n [[Dieetkunde|gesondheidswerker]] aangeraai vir persoonlike gesondheidsaanbevelings.
<gallery>
Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis)PICT2813.JPG|Rooibosplant, [[Clanwilliam]], Suid-Afrika
Lêer:Rooibos geschnitten.jpg|Rooibostee, gedroog en gesny
Lêer:Rooibos tea 2.jpg|Rooibostee in 'n glas
</gallery>
===Peperment-tee===
'''Peperment-tee''', afkomstig van die blare van die Mentha piperita-plant, is nie net bekend vir sy verfrissende geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike studies en tradisionele gebruike dui op verskeie gebiede waar pepermenttee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.forbes.com/health/nutrition/peppermint-tea-benefits/</ref> Peperment-tee is bekend vir sy verteringseienskappe. Die [[Mentol|menthol]] in peperment blare kan help om die spiere van die spysverteringskanaal te ontspan, wat simptome van spysvertering, opgeblasenheid en gas verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/mint-tea-health-benefits</ref>. Verskeie studies stel voor dat pepermentolie, 'n sleutelkomponent van pepermenttee, effektief kan wees om [[Simptoom|simptome]] wat verband hou met prikkelbare derm-sindroom (IBS), insluitend abdominale pyn en ongemak, te verlig. Dit help om die [[sfinkter]] te ontspan en verhoog die burping, wat verhoed dat die gas deur die spysverteringstelsel beweeg. Dit is [[kramp]]stillend en werk deur pynlike maagkrampe te verslap.<ref>https://healthmatch.io/irritable-bowel-syndrome/what-tea-is-good-for-ibs</ref> Die menthol-inhoud in pepermenttee kan ligte anti-naarheid-effekte hê, wat verligting bied van naarheid en bewegingsiekte. Dit word dikwels tydens swangerskap aanbeveel om oggendnaarheid te bestuur tot net die reuk van peppermint tee kan in verkigging omskep.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/the-best-teas-for-nausea-and-upset-stomachs</ref> Pepermenttee kan pynstillende eienskappe hê. Sommige studies dui daarop dat dit kan help om hoofpyne en migraine te verlig, wat moontlik toegeskryf word aan die spierverslappende effekte daarvan Respiratoriese gesondheid. Die menthol in [[Pepermentolie|pepermentolie]] verhoog bloedvloei en verskaf 'n verkoelende sensasie<ref>https://www.healthline.com/nutrition/peppermint-tea</ref> As jy die stoom van pepermenttee inasem, kan dit help om neusgange oop te maak en respiratoriese kongestie te verlig. Dit word dikwels gebruik om simptome van verkoue en [[Allergie|allergieë]] te verlig.
Spesifiek, die saamgestelde menthol, wat in kruisement voorkom, blyk te help om bakterieë in die mond dood te maak en tandvleisbloeding te voorkom. Jy kan 'n kruisementspoel maak deur menttee te laat afkoel en dan daarmee af te spoel, Pepperment menttee is 'n briljante en heeltemal natuurlike manier om die bakterieë in die mond weg te was wat slegte asem kan veroorsaak.l.<ref>https://www.colgate.com/en-us/oral-health/adult-oral-care/benefits-of-mint-on-teeth</ref> Die mentol en ander verbindings in peperment beskik oor anti-inflammatoriese, antibakteriese, antivirale eienskappe, wat voordelig kan wees vir toestande wat inflammasie behels. Dit kan help om stres te verlig, opeenhoping of irritasie wat verband hou met allergieë te verlig, jou immuunstelsel ’n hupstoot te gee om verkoue en griep te bekamp, en meer! Boonop is die aromatiese eienskappe van pepermenttee hoogs verfrissend en verkwikkend.<ref>https://www.sipsby.com/blogs/functional-herb-spotlights/best-anti-inflammatory-teas{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verkwikkende aroma van peperment kan stimulerende effekte op die [[brein]] hê, wat geestelike helderheid en waaksaamheid bevorder. Pepermenttee word dikwels verbruik vir sy verfrissende en ontwakende eienskappe.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/mint-tea-benefits</ref> Aktuele toediening van pepermenttee of -ekstrakte word ondersoek vir die potensiële voordele daarvan op die vel. Die [[Antimikrobiese|antimikrobiese]] en anti-inflammatoriese eienskappe daarvan kan relevant wees vir sekere veltoestand omdat die peperment-tee ryk is aan antioksidante en antibakteriese middels, kan daaglikse verbruik daarvan [https://www.niams.nih.gov/health-topics/acne aknee]-veroorsakende bakterieë doodmaak en tot helderder vel lei. Antioksidante in groenmenttee maak bakterieë dood en verminder inflammasie wat met aknee geassosieer word.<ref>{{Cite web |url=https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |url-status=dead }}</ref>
Oor die algemeen is pepermenttee as veilig beskou, kan oormatige verbruik lei tot sooibrand of simptome van suur refluks vererger. Individue met ''gastro-oesofageale refluksiekte'' (GERD) moet versigtig wees as gevolg van die hoe vlak antioksidante.
Pepermenttee, met sy duidelike geur en definetiewe gesondheidsvoordele, dien as meer as net 'n drankie. [[Wetenskaplike]] bewyse en tradisionele gebruike dui op die doeltreffendheid daarvan om verteringsgemak te bevorder, simptome van IBS te verlig en by te dra tot respiratoriese gesondheid. Soos met enige kruietee, is dit raadsaam om pepermenttee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer, en individue met spesifieke gesondheidsprobleme moet professionele advies inwin vir persoonlike aanbevelings.
===Chai-Tee===
[[Lêer:A Kolkata voter - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|right|'n Man in [[Kolkata]], met 'n ''chaidaani'' vir nege glase ''chai'' – gewone tee sonder 'n masala]]
'''Chai-tee''', 'n tradisionele [[Indië|Indiese]] drankie, is 'n mengsel van swart tee en verskeie speserye, soos [[kaneel]], [[Kardamom|kardemom]], [[naeltjies]], [[gemmer]] en [[swartpeper]]. Behalwe vir sy ryk en aromatiese geur, is chai-tee geassosieer met verskeie potensiële gesondheidsvoordele, wat die aandag trek van beide tradisionele wysheid en wetenskaplike verkenning.<ref>https://www.teatulia.com/tea-varieties/what-is-chai.htm</ref> Chai-tee bevat 'n menigte speserye, wat elkeen antioksidante bydra wat kan help om vrye radikale in die liggaam te neutraliseer. Hierdie antioksidante, insluitend polifenole van swart tee en [[Spesery|speserye]], kan bydra tot algehele sellulêre gesondheid.<ref>https://matcha.com/blogs/news/18-studied-health-benefits-of-chai-tea-to-support-wellness</ref> Verskeie bestanddele in chai-tee, soos gemmer, kardemom en swartpeper, is tradisioneel gebruik om vertering te help. Hierdie speserye kan help om spysvertering en opgeblasenheid te verlig deur bevorderde verteringsensiemaktiwiteit. Hierdie speserye is ook bekend om naarheid te verlig en maag ongemak te verlig.bevorder.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Speserye soos gemmer en kaneel in chai-tee het anti-inflammatoriese eienskappe getoon. [[Chroniese siekte|Chroniese]] inflammasie word geassosieer met verskeie gesondheidstoestande, en die gereelde verbruik van chai-tee kan daartoe bydra om [[inflammasie]] te versag.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Kaneel, 'n primêre komponent van chai tee, is gekoppel aan potensiële kardiovaskulêre voordele. Die antioksidante in kaneel kan help om bloeddruk te verlaag en algemene hartgesondheid te bevorder. In sommige individue is getoon dat kaneel help om die vlakke van totale cholesterol, "slegte" LDL-cholesterol en [[Trigliseriede|trigliseriede]] met tot 30% te verminder<ref>https://www.healthline.com/nutrition/chai-tea</ref> Sommige speserye in chai, soos kaneel, is bestudeer vir hul potensiële rol in die regulering van bloedsuikervlakke. Kan chai-tee beskou word as deel van 'n gebalanseerde dieet vir individue wat bekommerd is oor bloedsuikerbestuur. Chai los tee bevat 'n verbinding genaamd katekiene, wat getoon is om te help om bloedsuikervlakke te reguleer. Boonop kan chai-tee help om i[https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/understanding-insulin-sensitivity-diabetes nsuliensensitiwiteit] te verhoog. Insulien is 'n hormoon wat die liggaam help om glukose vir energie te gebruik<ref>https://www.tea-and-coffee.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Swart tee bevat kafeïen en die aminosuur L-theanine,, wat, gekombineer met die speserye in chai, wat albei gekoppel is aan verbeterde focus en bydra tot verbeterde waaksaamheid en kognitiewe funksie. Daarbenewens is sekere verbindings in speserye, soos gemmer en kardemom, bestudeer vir hul potensiële [[Neurologie|neurobeskermende]] effekte. Dit will se dat die swart tee en speserye wat voorkom in chai tee, aansienlike voordele vir beide korttermyn- en langtermyn kognitiewe funksie bied. Navorsing toon dat die blote reuk van kaneel beide aandag en [[geheue]] kan verbeter.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-chai-tea</ref>
Speserye soos gemmer, kardemom en naeltjies in chai-tee is bekend vir hul immuunmodulerende eienskappe. Alhoewel chai-tee alleen nie 'n kuur is nie, kan die inkorporering daarvan in 'n gevarieerde dieet bydra tot algehele immuunondersteuning. Die kardemom, wat ryk is aan vitamien C en verskeie ander noodsaaklike voedingstowwe wat help om jou immuunstelsel glad te laat werk. Kardemom het ook antioksidante, antimikrobiese en anti-inflammatoriese eienskappe wat help om bakterieë, swaminfeksies en [[Verkoue|verkoue]] te beveg. Asook het gemmer kragtige antibakteriese eienskappe wat help om gevaarlike patogene af te weer en jou veilig en [[Gesondheid|gesond]] te hou asgevolg van sy oormaat van anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chai-tea-benefits</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |url-status=dead }}</ref> Chai-tee bied 'n geurige alternatief vir gewone water, wat hidrasie aanmoedig. Om goed gehidreer te bly is noodsaaklik vir algemene gesondheid, en die uiteenlopende geur profiel van chai kan dit 'n aangename keuse maak.<ref>https://thrivemarket.com/blog/chai-tea-benefits</ref>
Terwyl chai-tee potensiële gesondheidsvoordele bied, kan individuele reaksies verskil. Dit is belangrik om bedag te wees op die algehele samestelling van die chai, veral met betrekking tot bygevoegde suikers alhoewel tradisionele wysheid en voorlopige navorsing die positiewe eienskappe daarvan beklemtoon is dit noodsaaklik om chai-tee in 'n gebalanseerde en gevarieerde dieet te integreer. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande.
== Verwysings ==
{{Verwysings|2}}
== Eksterne skakels ==
{{Commonskat-inlyn|Tea|Tee}}
{{Wikt-inlyn|tee}}
{{Commons category|Green tea}}
{{Commons category|Black tea}}
{{commons category|Chai}}
{{Commons-kategorie inlyn|Aspalathus linearis}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Tee| ]]
[[Kategorie:Groen-Tee| ]]
[[Kategorie:Swart-Tee| ]]
[[Kategorie:Wit-Tee| ]]
[[Kategorie:Chai-Tee| ]]
[[Kategorie:Gemmer-Tee| ]]
[[Kategorie:Kamille-Tee| ]]
[[Kategorie:Rooibos-Tee| ]]
[[Kategorie:Peperment-Tee| ]]
[[Kategorie:Gesondheid]]
5r4i5irgklicbsho960r6mlj5atjytw
Deutsche Luft-Reederei
0
409251
2909095
2909062
2026-06-03T14:15:10Z
~2026-22503-02
206103
[[Hulp:Normdata]]
2909095
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
'''Deutsche Luft-Reederei''' (D.L.R.) was 'n Duitse [[lugredery]] wat in Desember 1917 gestig is en in 1919 begin het om diens te lewer.
== Geskiedenis ==
[[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-T0126-510, Berlin, Flugpost nach Weimar.jpg|duimnael|Lugvervoer tussen Berlyn en Weimar, Februarie 1919.]]
Die naam beteken "Duitse Lugredery". D.L.R. is in 1923 as Aero Lloyd AG herorganiseer. In 1926 het die Duitse regering die lugredery gedwing om met Junkers Luftverkehr te versmelt om Deutsche Luft Hansa, die nasionale lugdredery van die [[Republiek van Weimar|Weimar Republiek]], te vorm. Die lugredery se logo was 'n gestileerde [[kraanvoël]], ontwerp deur professor Otto Firle. Dit is in 1926 deur Deutsche Luft Hansa aanvaar en weer deur die nuwe lugredery [[Lufthansa]] in 1953.<ref name="wagner35">Wagner 1987 p. 35</ref>
Die AEG-maatskappy, 'n groot vervaardiger van elektriese toerusting, het gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] vliegtuie vir die militêre magte begin bou. Om volgehoue vraag na hierdie nuwe produk na die einde van die oorlog te verseker, het die maatskappy 'n kommersiële lugredery, die D.L.R, begin. Walther Rathenau, voorsitter van die raad van AEG, was die dryfkrag agter die lugredery. Ten spyte van regeringsubsidies was die lugredery nie winsgewend nie en in 1923 het AEG die D.L.R. herorganiseer en sy bates en operasies na 'n nuwe lugredery, Deutscher Aero-Lloyd, oorgedra. Dit was 'n gesamentlike onderneming van AEG, [[HAPAG]], Luftschiffbau Zeppelin, [[Deutsche Bank]] en Dornier Metallbauten.
D.L.R. was die eerste Duitse lugredery om swaarder-as-lug-vliegtuie te gebruik. DELAG was die eerste lugredery ter wêreld, maar het ligter-as-lug-[[Lugskip|lugskepe]] wat deur die [[Zeppelin]]-maatskappy gemaak is, bedryf. Soos baie ander vroeë Europese lugrederye het D.L.R. voormalige militêre vliegtuie uit die Eerste Wêreldoorlog, o.m. die AEG J.II en LVG C.VI, bedryf. Aanvanklik het alle passasiers in oop kajuite gevlieg; daarna is sommige vliegtuie aangepas om twee of drie passasiers in 'n geslote kajuit te akkommodeer.
Die eerste D.L.R.-vlug was op 5 Februarie 1919 en het pos en koerante van [[Berlyn]] af na [[Weimar]] vervoer. Die lugredery het die volgende maand begin om passasiers te vervoer. Meer bestemmings, insluitende [[Hamburg]] en [[Hannover]], is bygevoeg. In sy eerste jaar, 1919, het die lugredery gereeld geskeduleerde vlugte op roetes met 'n totale afstand van 1 580 km bedryf. Teen 1921 was die roetenetwerk meer as 3 000 km lank en het bestemmings in [[Nederland]], [[Skandinawië]] en die [[Baltiese lande|Baltiese Republieke]] ingesluit.<ref>Wagner 1987 p. 32</ref>
In 1919 was D.L.R. een van die stigterslede van die Internasionale Lugverkeervereniging, die voorganger van IATA.<ref>Wagner 1987 p. 36</ref>
In 1920 het D.L.R. 2 665 passasiers vervoer, en in 1921 was dit 8 341.<ref>Wagner 1987 p. 28</ref> Van 1919 tot 1921 was daar geen ernstige ongelukke of sterftes nie, net 'n paar liggewondes. Aangesien instrumentvlug nog nie ontwikkel was nie, was dit slegs moontlik om met goeie weer te vlieg. 92% van die geskeduleerde vlugte in 1919 kon plaasgevind. In 1921 het hierdie koers tot 96% toegeneem.<ref name="wagner35" /> Nietemin is die lugredery nie gedurende die wintermaande bedryf nie.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronnelys ==
* {{cite journal |last1=Cooksley|first1=Peter|title=Celestial Coaches: Dornier's Record Breaking Komet and Merkur |journal=Air Enthusiast |date=September–Oktober 1996 |issue=65 |pages=20–24 |issn=0143-5450}}
* {{cite book |last=Wagner |first=Wolfgang |title=Der Deutsche Luftverkehr - Die Pionierjahre 1919-1925 |publisher=Bernhard und Graefe Verlag |location=Koblenz |year=1987 |ISBN=3-7637-5274-9}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Duitse lugrederye]]
77y5os6yjiq4biw4utvw8gv6fx6z6rz
Ian Cameron
0
412568
2909246
2908328
2026-06-04T09:54:41Z
Jcb
223
2909246
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Ian Cameron
| bynaam =
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam =
| geboortedatum =
| geboorteplek = Kemptonpark
| dood_datum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel = Voorsitter van die Parlementêre Portefeuljekomitee vir Polisie
| nasionaliteit = Suid-Afrika
| beroep = Burgerregte-aktivis en politikus
| ander =
| bekend = Teenmisdaad-aktivisme
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| godsdiens =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''Ian Cameron''' is 'n [[Suid-Afrikaanse]] politikus, lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] en dien as voorsitter van die parlementêre portefeuljekomitee vir polisie.
Cameron het vir 10 jaar vir [[AfriForum]] gewerk en gefokus op die ondersteuning van slagoffers van plaasaanvalle. Daarna was hy 'n burgerregteaktivis en die direkteur van gemeenskapsveiligheid by Action Society, 'n [[Organisasie sonder winsoogmerk|nie-winsgewende organisasie]] wat daarop gefokus is om slagoffers van gewelds- of haatmisdade by te staan wat nie regsadvies kan bekostig nie.<ref name="who">{{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2022-07-07-ian-cameron-who-exactly-is-bheki-celes-new-nemesis/ |title=Ian Cameron: Who exactly is Bheki Cele’s new nemesis? |author=Patrick, Alex |publisher=TimesLIVE |date=7 Julie 2022 |accessdate=30 September 2023}}</ref>
Op 2 Maart 2024 is bekend gemaak dat Cameron op die [[Demokratiese Alliansie]] se lys vir kandidate vir die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 nasionale algemene verskiesing]] verskyn.<ref>Mariska Nanni, 2 Maart 2024, Aktivis Ian Cameron gaan nie ‘sharrap’; nou op pad politiek toe. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/aktivis-ian-cameron-gaan-nie-sharrap-nou-op-pad-politiek-toe/ .Besoek 3 Maart 2024.</ref> Cameron is tot parlementslid vir die Demokratiese Alliansie verkies.
== Vroeë lewe en opvoeding ==
Cameron is in [[Kemptonpark]] in [[Gauteng]], Suid-Afrika gebore en het saam met sy gesin na die [[Verenigde Koninkryk]] verhuis toe hy ses was. Hy het polisiewetenskap by [[UNISA]] gestudeer en het kursusse by die [[Noordwes-Universiteit]], die New Yorkse Brandweer en die Montana-departement van Bosbou voltooi en 'n sertifikaat in plaaslike regering deur die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf.<ref name="who" />
== Beroep ==
Cameron het voor sy rol by Action Society vir 10 jaar vir AfriForum gewerk en gefokus op die ondersteuning van slagoffers van plaasaanvalle.<ref name="retief">{{cite web |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/stemme/profiele/hanlie-retief-gesels-met-ian-cameron-20200726 |title=Hanlie Retief gesels met Ian Cameron |author=Hanlie Retief |publisher=Rapport |date=26 Julie 2020 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Die organisasie pleit vir minder afhanklikheid van die regering in die bekamping van [[misdaad]].<ref name="who" />
Cameron was 'n prominente kritikus van polisieminister [[Bheki Cele]].<ref>{{cite web |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2023-03-09-petition-calling-for-bheki-cele-to-be-axed-as-police-minister-gets-support/ |title=Petition calling for Bheki Cele to be axed as police minister gets support |author=Unathi Nkanjeni |publisher=BusinessDay |date=9 Maart 2023 |accessdate=30 September 2023}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/lobby-group-to-lay-formal-complaint-against-cele-after-member-removed-from-public-meeting-on-crime-20220706 |title=Lobby group to lay formal complaint against Cele after member removed from public meeting on crime |author=Marvin Charles |publisher=News24 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Hy het aandag getrek ná 'n voorval in Julie 2022 waar hy uit 'n gemeenskapspolisiëringsvergadering deur Cele in [[Gugulethu]] verwyder is.<ref>{{cite web |url=https://www.iol.co.za/business-report/careers/meet-ian-cameron-the-man-who-wants-to-take-down-bheki-cele-e3500aef-a228-44e8-9516-9eb53a39c294 |title=Meet Ian Cameron, the man who wants to take down Bheki Cele |author=Mtumbu, Xolile |publisher=IOL |date=13 Julie 2022 |accessdate=30 September 2023}}</ref>
== Voorspraak ==
Action Society is amptelik in 2021 geopen en het hoofsaaklik daarop gefokus om vir hervorming in die regstelsel te veg, veral met betrekking tot geslagsgebaseerde geweld.<ref>{{cite web |url=https://www.biznews.com/interviews/2023/08/15/evil-monsters-hunting-children-ian-cameron |title=Evil monsters are hunting our children – Ian Cameron |publisher=BizNews |accessdate=30 September 2023}}</ref>Cameron en Action Society was deel van openbare deelname prosesse met betrekking tot voorgestelde wetgewing.<ref>{{cite web |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/kwazulu-natal/from-watchdog-to-bouncer-action-society-says-bill-will-render-ipid-toothless-in-the-fight-against-misconduct-abuse-of-power-8d479654-c2a2-4f48-895c-f196f9e9a1cc |title=From watchdog to bouncer: Action Society says Bill will render Ipid toothless in the fight against misconduct, abuse of power |author=Rall, Se-Anne |publisher=IOL |date=8 September 2023 |accessdate=30 September 2023}}</ref> Die organisasie het kommentaar op verskeie wysigingswetsontwerpe ingedien, insluitend die Wysigingswetsontwerpe op Geslagsgebaseerde Geweld,<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-societys-submissions-on-the-gender-based-violence-amendment-bills/ |title=Action Society's Submissions on the Gender Based Violence Amendment Bills |publisher=Action Society |date=7 Julie 2021 |accessdate=30 September 2023}}</ref> die Wysigingswetsontwerp op die Strafreg (Forensiese Prosedures),<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/action-society-submission-co-bill/ |title=Action Society's Submissions on the Criminal Law (Forensic Procedures) Amendment Bill [B25-2021] |publisher=Action Society |date=15 Julie 2022 |accessdate=30 September 2023}}</ref> en die Wysigingswetsontwerp op die Onafhanklike Polisie-ondersoekdirektoraat.<ref>{{cite web |url=https://actionsociety.co.za/wp-content/uploads/2023/09/Submission-on-the-Independent-Police-Investigative-Directorate-Amendment-Bill-by-ACTION-SOCIETY.pdf |title=Action Society's Submissions on the Independent Police Investigative Directorate Amendment Bill [B21-2023] |publisher=Action Society |date=29 September 2023 |accessdate=30 September 2023}}</ref>
== Aanval en skietvoorval in Philippi-Oos in 2025 ==
Op 19 Augustus 2025 is Cameron en mede-DA-parlementariërs Nicholas Gotsell en Lisa-Maré Schickerling in Philippi-Oos, [[Kaapstad]], ná ’n oorsigbesoek aan die plaaslike SAPD-opleidingskollege aangeval toe drie mans [[Baksteen|bakstene]] deur hul voertuig se ruite gegooi het.<ref>{{cite news |last=Cowan |first=Kyle |title=Ian Cameron, colleagues escape attempted hijacking after visiting Philippi police academy |url=[https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/ian-cameron-colleagues-escape-attempted-hijacking-after-visiting-philippi-police-academy-20250819-0904](https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/ian-cameron-colleagues-escape-attempted-hijacking-after-visiting-philippi-police-academy-20250819-0904) |work=News24 |date=19 August 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Serra |first=Genevieve |title=Violent smash-and-grab attack leaves DA MPs injured in Philippi |url=[https://capeargus.co.za/news/2025-08-19-violent-smash-and-grab-attack-leaves-da-mps-injured-in-philippi/](https://capeargus.co.za/news/2025-08-19-violent-smash-and-grab-attack-leaves-da-mps-injured-in-philippi/) |work=Cape Argus (IOL) |date=19 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In die daaropvolgende verwarring het Cameron sy gelisensieerde [[vuurwapen]] in selfverdediging afgevuur en een aanvaller gewond, terwyl die LP’s liggaamlike beserings opgedoen het, waaronder tandskade en kopwonde.<ref>{{cite web |title=South African Parliament Members Attacked in Their Vehicle |url=[https://www.asisonline.org/security-management-magazine/latest-news/today-in-security/2025/august/south-african-parliament-members-attacked/](https://www.asisonline.org/security-management-magazine/latest-news/today-in-security/2025/august/south-african-parliament-members-attacked/) |website=ASIS International |date=21 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |last=Cruywagen |first=Vincent |title=MP Ian Cameron’s self-defence shooting incident sparks legal and ethical debate |url=[https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-08-26-mp-ian-camerons-self-defence-shooting-incident-sparks-legal-and-ethical-debate/](https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-08-26-mp-ian-camerons-self-defence-shooting-incident-sparks-legal-and-ethical-debate/) |work=Daily Maverick |date=26 August 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref> Twee verdagtes, 16 en 18, is kort daarna in hegtenis geneem (een onder polisiewag in ’n hospitaal nadat hy geskiet is), en die polisie het na ’n derde verdagte gesoek.<ref>{{cite news |title=Two youths arrested for attack on MPs in Philippi |url=[https://www.businesslive.co.za/bd/national/2025-08-20-two-youths-arrested-for-attack-on-mps-in-philippi/](https://www.businesslive.co.za/bd/national/2025-08-20-two-youths-arrested-for-attack-on-mps-in-philippi/) |work=BusinessLIVE |date=20 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Suspect arrested for attack on DA MPs |url=[https://www.algoafm.co.za/domestic/suspect-arrested-for-attack-on-da-mps](https://www.algoafm.co.za/domestic/suspect-arrested-for-attack-on-da-mps) |work=Algoa FM |date=20 August 2025 |access-date=30 September 2025 }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |title=Second teenager arrested after smash and grab on MPs in Philippi |url=[https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-08-20-second-teenager-arrested-after-smash-and-grab-on-mps-in-philippi/](https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-08-20-second-teenager-arrested-after-smash-and-grab-on-mps-in-philippi/) |work=IOL |date=20 August 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref>
==Persoonlike lewe==
Cameron is getroud en is 'n vader. Hy ondersteun pogings wat daarop gemik is om teen die kommerwekkende tempo van gewelddadige [[Verkragting|verkragtings]] en [[Moord|moorde]], veral op [[Kind|kinders]], in Suid-Afrika te veg.<ref name="who" /><ref name="retief" />
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Cameron, Ian}}
[[Kategorie:Afrikaners]]
[[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
[[Kategorie:Alumni van Noordwes-Universiteit]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]]
tfzgwug4ewmwb38lo5mfwt98i3hivb2
Outokorrelasie
0
412730
2909230
2908689
2026-06-04T09:39:10Z
Oesjaar
7467
/* Eienskappe van die outokorrelasiematriks */ Kom ons kyk.
2909230
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Acf_new.svg|regs|duimnael|400x400px| Bo: 'n Plot van 'n reeks van 100 ewekansige getalle wat 'n sinusfunksie verberg. Onder: Die sinusfunksie wys 'n korrelogram wat deur outokorrelasie geproduseer word.]]
[[Lêer:Comparison_convolution_correlation.svg|duimnael|400x400px| Visuele vergelyking van konvolusie, kruiskorrelasie en '''outokorrelasie'''. Vir die bewerkings wat funksie {{Wiskundige veranderlike|f}} behels, en met die veronderstelling dat die hoogte van {{Wiskundige veranderlike|f}} 1.0 is, word die waarde van die resultaat by 5 verskillende punte aangedui deur die geskakeerde area onder elke punt. Ook die simmetrie van {{Wiskundige veranderlike|f}} is die rede <math>g*f</math> en <math>f \star g</math> is identies in hierdie voorbeeld.]]
'''Outokorrelasie''', is wanneer iets ditself beïnvloed. Formeel is dit die ooreenstemming tussen waarnemings van 'n [[ewekansige veranderlike]] as 'n funksie van tydsverloop. Wiskundige analise daarvan word gebruik om herhalende patrone, soos die teenwoordigheid van 'n [[Periodieke funksie|periodieke sein]] in [[ruis]], te vind, of om 'n ontbrekende fundamentele frekwensie te vind. Dit word dikwels in [[seinverwerking]] gebruik vir die ontleding van [[sein|tyddomeinseine]].
Die definisie van outokorrelasie varieër tussen velde en is soms uitruilbaar met outokovariansie. Spesifieke vorme van prosesse met outokorrelasie sluit in: [[Wortel_(wiskunde)|Eenheidswortelprosesse]], tendens-stasionêre prosesse, outoregressiewe prosesse en bewegende-gemiddelde prosesse.
== Outokorrelasie van stogastiese prosesse ==
In [[statistiek]] is die outokorrelasie van 'n reële of komplekse [[stogastiese proses]], die Pearson-korrelasie tussen waardes van die proses op verskillende tye as 'n funksie van twee tydstippe, of van die tydsvertraging.
Laat <math>\left\{ X_t \right\}</math> 'n ewekansige proses wees, en <math>t</math> enige tydstip (<math>t</math> kan 'n [[heelgetal]] wees vir 'n diskrete-tyd proses of 'n [[reële getal]] vir 'n kontinue-tydproses). Dus is <math>X_t</math> is die waarde geproduseer deur 'n gegewe afloop van die proses teen 'n tyd <math>t</math>. Veronderstel dat die proses 'n [[gemiddelde]] <math>\mu_t</math> het, en variansie <math>\sigma_t^2</math> het teen tyd <math>t</math>, vir elke <math>t</math>.
Dan is die definisie van die '''outokorrelasiefunksie''' tussen tye <math>t_1</math> en <math>t_2</math>: <ref name="KunIlPark">Kun Il Park, Fundamentals of Probability and Stochastic Processes with Applications to Communications, Springer, 2018, {{ISBN|978-3-319-68074-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-3-319-68074-3|978-3-319-68074-3]]</ref><br><math display="block">\operatorname{R}_{XX}(t_1,t_2) = \operatorname{E} \left[ X_{t_1} \overline{X}_{t_2}\right]</math><br>waar <math>\operatorname{E}</math> die verwagte waarde- operateur is, en die staaf die komplekse vervoeging verteenwoordig.
Deur die gemiddelde voor vermenigvuldiging af te trek, lewer die '''outo-kovariansiefunksie''' tussen <math>t_1</math> en <math>t_2</math>: <ref name="KunIlPark">Kun Il Park, Fundamentals of Probability and Stochastic Processes with Applications to Communications, Springer, 2018, {{ISBN|978-3-319-68074-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-3-319-68074-3|978-3-319-68074-3]]</ref><br><math display=block>\operatorname{K}_{XX}(t_1,t_2) = \operatorname{E} \left[ (X_{t_1} - \mu_{t_1})\overline{(X_{t_2} - \mu_{t_2})} \right] = \operatorname{E}\left[X_{t_1} \overline{X}_{t_2} \right] - \mu_{t_1}\overline{\mu}_{t_2}</math>
Let daarop dat hierdie uitdrukking nie goed gedefinieer is vir alle tydreekse of prosesse nie, omdat die gemiddelde moontlik nie bestaan nie, of die variansie nul kan wees (vir 'n konstante proses) of oneindig (vir prosesse met verspreiding wat nie goedgedrade momente het nie, soos sekere tipes magswette).
=== Definisie vir 'n wyd-stilstaande stogastiese proses ===
As <math>\left\{ X_t \right\}</math> is 'n wyd-stilstaande proses dan die gemiddelde <math>\mu</math> en die variansie <math>\sigma^2</math> is tydonafhanklik, en verder hang die outokovariansiefunksie slegs af van die vertraging tussen <math>t_1</math> en <math>t_2</math> : die outokovariansie hang slegs af van die tyd-afstand tussen die waardepaar maar nie van hul posisie in tyd nie. Dit impliseer verder dat die outokovariansie en outokorrelasie uitgedruk kan word as 'n funksie van die tydsvertraging, en dat dit 'n eweredige funksie van die vertraging sal wees <math>\tau=t_2-t_1</math>.<br><br>Dit gee die meer bekende vorme vir die '''outokorrelasiefunksie''':<br><math display="block">\operatorname{R}_{XX}(\tau) = \operatorname{E}\left[X_{t+\tau} \overline{X}_{t} \right]</math><br>en die '''outo-kovariansie funksie''':<br><math display="block">\operatorname{K}_{XX}(\tau) = \operatorname{E}\left[ (X_{t+\tau} - \mu)\overline{(X_{t} - \mu)} \right] = \operatorname{E} \left[ X_{t+\tau} \overline{X}_{t} \right] - \mu\overline{\mu}</math><br>Let daarop dat:<br><math display="block">\operatorname{K}_{XX}(0) = \sigma^2.</math>
=== Normalisering ===
Dit is algemene praktyk in sommige dissiplines (bv. statistiek en tydreeksanalise) om die outokovariansiefunksie te normaliseer sodat mens 'n tydafhanklike Pearson-korrelasiekoëffisiënt kan kry. In ander dissiplines (bv. ingenieurswese) word die normalisering egter gewoonlik laat vaar en word die terme "outokorrelasie" en "outokovariansie" uitruilbaar gebruik.
Die definisie vir die outokorrelasiekoëffisiënt van 'n stogastiese proses is:<br><math display="block">\rho_{XX}(t_1,t_2) = \frac{\operatorname{K}_{XX}(t_1,t_2)}{\sigma_{t_1}\sigma_{t_2}} = \frac{\operatorname{E}\left[(X_{t_1} - \mu_{t_1}) \overline{(X_{t_2} - \mu_{t_2})} \right]}{\sigma_{t_1}\sigma_{t_2}}</math>
As die funksie <math>\rho_{XX}</math> goed gedefinieer is, moet die waarde daarvan in die reeks lê
<math>[-1,1]</math>, met 1 wat perfekte korrelasie aandui en −1 wat perfekte teenkorrelasie aandui.
Vir 'n wyesin stilstaande (WSS) proses is die definisie:
<math display="block">\rho_{XX}(\tau) = \frac{\operatorname{K}_{XX}(\tau)}{\sigma^2} = \frac{\operatorname{E} \left[(X_{t+\tau} - \mu)\overline{(X_{t} - \mu)}\right]}{\sigma^2}</math>Die normalisering is belangrik beide omdat die interpretasie van die outokorrelasie as 'n korrelasie 'n skaalvrye maatstaf bied van die sterkte van statistiese afhanklikheid, en omdat die normalisering 'n effek het op die statistiese eienskappe van die geskatte outokorrelasies.
== Outokorrelasie van lukrake vektore ==
Die (potensieel tydafhanklike) '''outokorrelasiematriks''' (ook genoem "tweede moment") van 'n (potensieel tydafhanklike) [[lukrake vektor]] <math>\mathbf{X} = (X_1,\ldots,X_n)^{\rm T}</math> is 'n <math>n \times n</math> matriks wat as elemente die outokorrelasies van alle pare elemente van die ewekansige vektor bevat <math>\mathbf{X}</math>. Die outokorrelasiematriks word in verskeie [[Digitale seinverwerking|digitale seinverwerkingsalgoritmes]] gebruik.
Vir 'n lukrake vektor <math>\mathbf{X} = (X_1,\ldots,X_n)^{\rm T}</math> wat [[Lukraak|lukrake elemente]] bevat waarvan die verwagte waarde en variansie bestaan, word die '''outokorrelasiematriks''' gedefinieer deur:<ref name="Papoulis2">Papoulis, Athanasius, ''Probability, Random variables and Stochastic processes'', McGraw-Hill, 1991</ref> p.190:<ref name=Gubner>{{cite book |first=John A. |last=Gubner |year=2006 |title=Probability and Random Processes for Electrical and Computer Engineers |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-86470-1}}</ref> p.388
<math display="block">\operatorname{R}_{\mathbf{X}\mathbf{X}} \triangleq\ \operatorname{E} \left[ \mathbf{X} \mathbf{X}^{\rm T} \right] </math>
waar <math>{}^{\rm T}</math> die getransponeerde matriks van dimensies <math>n \times n</math> aandui.
Komponentsgewys geskryf:<math display="block">\operatorname{R} _{\mathbf{X}\mathbf{X}} = \begin{bmatrix}
\operatorname{E}[X_1 X_1] & \operatorname{E}[X_1 X_2] & \cdots & \operatorname{E}[X_1 X_n] \\ \\
\operatorname{E}[X_2 X_1] & \operatorname{E}[X_2 X_2] & \cdots & \operatorname{E}[X_2 X_n] \\ \\
\vdots & \vdots & \ddots & \vdots \\ \\
\operatorname{E}[X_n X_1] & \operatorname{E}[X_n X_2] & \cdots & \operatorname{E}[X_n X_n] \\ \\
\end{bmatrix}
</math>
Indien <math>\mathbf{Z}</math> is 'n komplekse lukrake vektor, word die outokorrelasiematriks eerder gedefinieer deur:
<math display="block">\operatorname{R}_{\mathbf{Z}\mathbf{Z}} \triangleq\ \operatorname{E}[\mathbf{Z} \mathbf{Z}^{\rm H}].</math>Hier <math>{}^{\rm H}</math> dui Hermitiese transponering aan.
Byvoorbeeld, as <math>\mathbf{X} = \left( X_1,X_2,X_3 \right)^{\rm T}</math> is dan 'n ewekansige vektor <math>\operatorname{R}_{\mathbf{X}\mathbf{X}}</math> is 'n <math>3 \times 3</math> matriks wie se <math>(i,j)</math> -de inskrywing is <math>\operatorname{E}[X_i X_j]</math>.
=== Eienskappe van die outokorrelasiematriks ===
* Die outokorrelasiematriks is 'n Hermitiese matriks vir komplekse ewekansige vektore en 'n simmetriese matriks vir werklike ewekansige vektore.<ref name="Papoulis">Papoulis, Athanasius, ''Probability, Random variables and Stochastic processes'', McGraw-Hill, 1991 : p.190</ref>
* Die outokorrelasiematriks is 'n positiewe semi-bepaalde matriks,<ref name="Papoulis" /> dws <math>\mathbf{a}^{\mathrm T} \operatorname{R}_{\mathbf{X}\mathbf{X}} \mathbf{a} \ge 0 \quad \text{for all } \mathbf{a} \in \mathbb{R}^n</math> vir 'n werklike ewekansige vektor, en onderskeidelik <math>\mathbf{a}^{\mathrm H} \operatorname{R}_{\mathbf{Z}\mathbf{Z}} \mathbf{a} \ge 0 \quad \text{for all } \mathbf{a} \in \mathbb{C}^n</math> in die geval van 'n komplekse ewekansige vektor.
* Alle eiewaardes van die outokorrelasiematriks is reëel en nie-negatief.
* Die ''outokorrelasiematriks'' is soos volg verwant aan die outokorrelasiematriks:<math display="block">\operatorname{K}_{\mathbf{X}\mathbf{X}} = \operatorname{E}[(\mathbf{X} - \operatorname{E}[\mathbf{X}])(\mathbf{X} - \operatorname{E}[\mathbf{X}])^{\rm T}] = \operatorname{R}_{\mathbf{X}\mathbf{X}} - \operatorname{E}[\mathbf{X}] \operatorname{E}[\mathbf{X}]^{\rm T}</math>en vir komplekse lukrake vektore: <math display="block">\operatorname{K}_{\mathbf{Z}\mathbf{Z}} = \operatorname{E}[(\mathbf{Z} - \operatorname{E}[\mathbf{Z}])(\mathbf{Z} - \operatorname{E}[\mathbf{Z}])^{\rm H}] = \operatorname{R}_{\mathbf{Z}\mathbf{Z}} - \operatorname{E}[\mathbf{Z}] \operatorname{E}[\mathbf{Z}]^{\rm H}</math>
== Outokorrelasie van deterministiese seine ==
In [[seinverwerking]] word die bogenoemde definisie dikwels sonder die normalisering gebruik, dit wil sê sonder om die gemiddelde af te trek en deur die variansie te deel. Wanneer die outokorrelasiefunksie genormaliseer word deur gemiddelde en variansie, word dit soms na verwys as die '''outokorrelasiekoëffisiënt'''<ref name="dunn">{{cite book |first=Patrick F. |last=Dunn |title=Measurement and Data Analysis for Engineering and Science |location=New York |publisher=McGraw–Hill |year=2005 |isbn=978-0-07-282538-1 }}</ref> of outokorrelasiefunksie.
=== Outkorrelasie van deurlopende tydseine ===
Vir 'n sein <math>f(t)</math>, w word deurlopende outokorrelasie <math>R_{ff}(\tau)</math> meed dikwels gedefinieer as die kontinue kruis-korrelasieintegraal van <math>f(t)</math> met ditself, by lag <math>\tau</math>.<ref name="Gubner"/> : p.411
<math display="block">R_{ff}(\tau) = \int_{-\infty}^\infty f(t+\tau)\overline{f(t)}\, {\rm d}t = \int_{-\infty}^\infty f(t) \overline{f(t-\tau)}\, {\rm d}t</math>
waar <math>\overline{f(t)}</math> die komplekse vervoeging van <math>f(t)</math> verteenwoordig. Let daarop dat die parameter <math>t</math> in die integraal is 'n skynveranderlike en is slegs nodig om die integraal te bereken. Dit het geen spesifieke betekenis nie.
=== Eienskappe ===
In die volgende sal ons eienskappe van eendimensionele outokorrelasies slegs beskryf, aangesien die meeste eienskappe maklik van eendimensionele na multidimensioneel oorgedra word. Hierdie eienskappe geld vir wye sintuiglike stilstaande prosesse.
* 'n Grondslaggewende eienskap van die outokorrelasie is simmetrie, <math>R_{ff}(\tau) = R_{ff}(-\tau)</math>, wat maklik uit die definisie bewys kan word. In die deurlopende geval,
** die outokorrelasie is 'n ewe funksie <math>R_{ff}(-\tau) = R_{ff}(\tau)</math> wanneer <math>f</math> is 'n werklike funksie, en
** die outokorrelasie is 'n Hermitiese funksie <math>R_{ff}(-\tau) = R_{ff}^*(\tau)</math> wanneer <math>f</math> is 'n komplekse funksie.
* Die deurlopende outokorrelasiefunksie bereik sy hoogtepunt by die oorsprong, waar dit 'n reële waarde neem, dws vir enige vertraging <math>\tau</math>, <math>|R_{ff}(\tau)| \leq R_{ff}(0)</math>.: p.410 Dit is 'n gevolg van die herrangskikkingsongelykheid. Dieselfde resultaat geld in die diskrete geval.
* Die outokorrelasie van 'n [[periodieke funksie]] is self periodiek met dieselfde periode.
* Die outokorrelasie van die som van twee heeltemal ongekorreleerde funksies (die kruiskorrelasie is nul vir almal <math>\tau</math> ) is die som van die outokorrelasies van elke funksie afsonderlik.
* Aangesien outokorrelasie 'n spesifieke tipe kruiskorrelasie is, behou dit al die eienskappe van kruiskorrelasie.
* Deur die simbool te gebruik <math>*</math> [[konvolusie]] voor te stel en <math>g_{-1}</math> is 'n funksie wat die funksie manipuleer <math>f</math> en word gedefinieer as <math>g_{-1}(f)(t)=f(-t)</math>, die definisie vir <math>R_{ff}(\tau)</math> kan geskryf word as: <math display="block">R_{ff}(\tau) = (f * g_{-1}(\overline{f}))(\tau)</math>
== Multidimensionele outokorrelasie ==
Multidimensionele outokorrelasie word op soortgelyke wyse gedefinieer. Byvoorbeeld, in [[Driedimensioneel|drie dimensies]] sal die outokorrelasie van 'n vierkant-someerbare diskrete sein wees<math display="block">R(j,k,\ell) = \sum_{n,q,r} x_{n,q,r}\,\overline{x}_{n-j,q-k,r-\ell}.</math>Wanneer gemiddelde waardes van seine afgetrek word voordat 'n outokorrelasiefunksie bereken word, word die resulterende funksie gewoonlik 'n outo-kovariansiefunksie genoem.
== Doeltreffende berekening ==
Vir data uitgedruk in 'n diskrete volgorde, is dit dikwels nodig om die outokorrelasie met 'n hoë berekeningsdoeltreffendheid uit te werk. 'n Brute kragmetode gebaseer op die seinverwerkingsdefinisie <math>R_{xx}(j) = \sum_n x_n\,\overline{x}_{n-j}</math> kan gebruik word wanneer die seingrootte klein is. Byvoorbeeld, om die outokorrelasie van die werklike seinvolgorde te bereken <math>x = (2,3,-1)</math> (bv <math>x_0=2, x_1=3, x_2=-1</math>, en <math>x_i = 0</math> vir alle ander waardes van {{Wiskundige veranderlike|i}} ) met die hand, erken ons eerstens dat die definisie wat sopas gegee is, dieselfde is as die "gewone" vermenigvuldiging, maar met verskuiwings regs, waar elke vertikale optelling die outokorrelasie vir spesifieke vertragingswaardes gee:<math display="block">\begin{array}{rrrrrr}
& 2 & 3 & -1 \\
\times & 2 & 3 & -1 \\
\hline
&-2 &-3 & 1 \\
& & 6 & 9 & -3 \\
+ & & & 4 & 6 & -2 \\
\hline
& -2 & 3 &14 & 3 & -2
\end{array}</math>Die vereiste outokorrelasievolgorde is dus <math>R_{xx}=(-2,3,14,3,-2)</math>, waar <math>R_{xx}(0)=14,</math><math>R_{xx}(-1)= R_{xx}(1)=3,</math> en <math>R_{xx}(-2)= R_{xx}(2) = -2,</math> die outokorrelasie vir ander vertragingswaardes is nul. In hierdie berekening voer ons nie die oordragbewerking tydens optel uit soos gewoonlik in normale vermenigvuldiging nie. Let daarop dat ons die aantal bewerkings wat benodig word kan halveer deur die inherente simmetrie van die outokorrelasie te ontgin. As die sein toevallig periodiek is, dws <math>x=(\ldots,2,3,-1,2,3,-1,\ldots),</math> dan kry ons 'n sirkelvormige outokorrelasie (soortgelyk aan sirkelvormige konvolusie ) waar die linker- en regtersterte van die vorige outokorrelasievolgorde sal oorvleuel en gee <math>R_{xx}=(\ldots,14,1,1,14,1,1,\ldots)</math> wat dieselfde tydperk as die seinvolgorde het <math>x.</math> Die prosedure kan beskou word as 'n toepassing van die konvolusie-eienskap van Z-transformasie van 'n diskrete sein.
Terwyl die brute krag-algoritme orde {{Math|''n''<sup>2</sup>}} is, bestaan verskeie doeltreffende algoritmes wat die outokorrelasie in orde {{Math|''n'' log(''n'')}} kan bereken. Byvoorbeeld, die Wiener-Khinchin-stelling maak dit moontlik om die outokorrelasie uit die rou data {{Math|''X''(''t'')}} met twee vinnige Fourier-transformasies (FFT) te bereken:<ref>{{cite book |last1=Box |first1=G. E. P. |first2=G. M. |last2=Jenkins |first3=G. C. |last3=Reinsel |title=Time Series Analysis: Forecasting and Control |edition=3de |location=Upper Saddle River, NJ |publisher=Prentice–Hall |year=1994 |isbn=978-0130607744 }}</ref>
<math display="block">\begin{align}
F_R(f) &= \operatorname{FFT}[X(t)] \\
S(f) &= F_R(f) F^*_R(f) \\
R(\tau) &= \operatorname{IFFT}[S(f)]
\end{align}</math>waar IFFT die inverse vinnige Fourier-transform aandui. Die asterisk dui komplekse vervoeging aan.
Alternatiewelik kan 'n meervoudige {{Wiskundige veranderlike|τ}} korrelasie uitgevoer word deur brute kragberekening vir lae {{Wiskundige veranderlike|τ}} waardes te gebruik, en dan progressief die {{Math|''X''(''t'')}} -data met 'n [[Logaritme|logaritmiese]] digtheid te bind om hoër waardes te bereken, wat dieselfde {{Math|''n'' log(''n'')}} -doeltreffendheid tot gevolg het, maar met laer geheue vereistes.<ref>{{cite book |first1=D. |last1=Frenkel |first2=B. |last2=Smit |title=Understanding Molecular Simulation |edition=2de |location=London |publisher=Academic Press |year=2002 |chapter=chap. 4.4.2 |isbn=978-0122673511 }}</ref><ref>{{cite journal |first1=P. |last1=Colberg |first2=F. |last2=Höfling |title=Highly accelerated simulations of glassy dynamics using GPUs: caveats on limited floating-point precision |journal=Computer Physics Communications |volume=182 |issue=5 |pages=1120–1129 |year=2011 |doi=10.1016/j.cpc.2011.01.009 |arxiv=0912.3824 |bibcode=2011CoPhC.182.1120C |s2cid=7173093 }}</ref>
== Skatting ==
Vir 'n [[Diskrete sein|diskrete]] proses met 'n bekende gemiddelde en variansie waarvoor ons waarneem <math>n</math> waarnemings <math>\{X_1,\,X_2,\,\ldots,\,X_n\}</math>, kan 'n skatting van die outokorrelasiekoëffisiënt verkry word as<math display="block"> \hat{R}(k)=\frac{1}{(n-k) \sigma^2} \sum_{t=1}^{n-k} (X_t-\mu)(X_{t+k}-\mu) </math>vir enige positiewe heelgetal <math>k<n</math>. Wanneer die ware gemiddelde <math>\mu</math> en variansie <math>\sigma^2</math> bekend is, is hierdie skatting '''onbevooroordeeld'''. As die ware gemiddelde en variansie van die proses nie bekend is nie, is daar verskeie moontlikhede:
* As <math>\mu</math> en <math>\sigma^2</math> vervang word deur die standaardformules vir steekproefgemiddelde en steekproefafwyking, dan is dit 'n '''bevooroordeelde skatting'''.
* 'n Periodogram -gebaseerde skatting vervang <math>n-k</math> in die bogenoemde formule met <math>n</math>. Hierdie skatting is altyd bevooroordeeld; dit het egter gewoonlik 'n kleiner gemiddelde kwadraatfout.<ref>{{cite book |title=Spectral Analysis and Time Series |first=M. B. |last=Priestley |location=London, New York |publisher=Academic Press |year=1982 |isbn=978-0125649018 }}</ref><ref>{{cite book | last=Percival | first=Donald B. | author2=Andrew T. Walden | title=Spectral Analysis for Physical Applications: Multitaper and Conventional Univariate Techniques | url=https://archive.org/details/spectralanalysis00perc_105 | url-access=limited | year=1993 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-43541-3 | pages=[https://archive.org/details/spectralanalysis00perc_105/page/n217 190]–195}}</ref>
* Ander moontlikhede spruit voort uit die behandeling van die twee gedeeltes van data <math>\{X_1,\,X_2,\,\ldots,\,X_{n-k}\}</math> en <math>\{X_{k+1},\,X_{k+2},\,\ldots,\,X_n\}</math> afsonderlik en die berekening van afsonderlike steekproefgemiddeldes en/of steekproefafwykings vir gebruik in die definisie van die skatting.
Die voordeel van skattings van die laaste tipe is dat die stel geskatte outokorrelasies, as 'n funksie van <math>k</math>, vorm dan 'n funksie wat 'n geldige outokorrelasie is in die sin dat dit moontlik is om 'n teoretiese proses met presies daardie outokorrelasie te definieer. Ander skattings kan ly aan die probleem dat, indien hulle gebruik word om die variansie van 'n lineêre kombinasie van die <math>X</math> se, kan die afwyking wat bereken word negatief mag wees.
== Regressie-analise ==
In regressie-analise deur tydreeksdata te gebruik, word outokorrelasie in 'n veranderlike van belang tipies gemodelleer met 'n outoregressiewe model (AR), 'n bewegende gemiddelde model (MA), hul kombinasie as 'n outoregressiewe-bewegende-gemiddelde model (ARMA), of 'n uitbreiding van laasgenoemde genoem 'n outoregressiewe geïntegreerde bewegende gemiddelde model (ARIMA). Met veelvuldige onderling verwante datareekse word vektoroutoregressie (VAR) of sy uitbreidings gebruik.
In gewone kleinste kwadrate kan die toereikendheid van 'n modelspesifikasie gedeeltelik gekontroleer word deur vas te stel of daar outokorrelasie van die regressieresidue is. Problematiese outokorrelasie van die foute, wat self nie waargeneem word nie, kan oor die algemeen opgespoor word omdat dit outokorrelasie in die waarneembare residue produseer. (Foute staan ook bekend as "foutterme" in [[ekonometrie]].) Outokorrelasie van die foute oortree die gewone kleinste kwadrate-aanname dat die foutterme ongekorreleerd is, wat beteken dat die Gauss Markov-stelling nie van toepassing is nie, en dat OLS-beramers nie meer die Beste is nie. Lineêre onbevooroordeelde beramers. Alhoewel dit nie die OLS-koëffisiëntskattings vooroordeel nie, is die standaardfoute geneig om onderskat te word (en die t-tellings oorskat) wanneer die outokorrelasies van die foute by lae vertragings positief is.
Die tradisionele toets vir die teenwoordigheid van eerste-orde outokorrelasie is die Durbin–Watson statistiek of, as die verklarende veranderlikes 'n vertraagde afhanklike veranderlike insluit, Durbin se h statistiek. Die Durbin-Watson kan egter lineêr gekarteer word na die Pearson-korrelasie tussen waardes en hul vertragings. <ref>{{Cite web|url=http://statisticalideas.blogspot.com/2014/05/serial-correlation-techniques.html|title=Serial correlation techniques|date=26 May 2014|website=Statistical Ideas}}</ref> 'n Meer buigsame toets, wat outokorrelasie van hoër ordes dek en van toepassing of die regressors vertragings van die afhanklike veranderlike insluit of nie, is die Breusch-Godfrey-toets. Dit behels 'n hulpregressie, waarin die residue wat verkry word uit die skatting van die model van belang geregresseer word op (a) die oorspronklike regressors en (b) ''k'' lags van die residue, waar 'k' die volgorde van die toets is. Die eenvoudigste weergawe van die toetsstatistiek van hierdie hulpregressie is ''TR'' <sup>2</sup>, waar ''T'' die steekproefgrootte is en ''R'' <sup>2</sup> die bepalingskoëffisiënt is. Onder die nulhipotese van geen outokorrelasie, is hierdie statistiek asimptoties versprei as <math>\chi^2</math> met ''k'' vryheidsgrade.
Reaksies op nie-nul outokorrelasie sluit veralgemeende kleinste kwadrate en die Newey–West HAC beramer in (Heteroskedastisiteit en Outokorrelasie Konsekwent).
In die skatting van 'n bewegende gemiddelde model (MA), word die outokorrelasiefunksie gebruik om die toepaslike aantal vertraagde foutterme wat ingesluit moet word te bepaal. Dit is gebaseer op die feit dat vir 'n MA proses van orde ''q'', ons het <math>R(\tau) \neq 0</math>, vir <math> \tau = 0,1, \ldots, q</math>, en <math> R(\tau) = 0</math>, vir <math>\tau >q</math>.
== Toepassings ==
Outokorrelasie se vermoë om herhalende patrone in [[data]] te vind lewer baie toepassings op, insluitend:
* Outokorrelasie-analise word baie gebruik in fluoressensie-korrelasiespektroskopie om kwantitatiewe insig in molekulêre vlak diffusie en chemiese reaksies te verskaf.
* Nog 'n toepassing van outokorrelasie is die meting van [[Sigbare spektrum|optiese spektra]] en die meting van baie kort tydsduur [[Lig|ligpulse]] wat deur [[Laser|lasers]] geproduseer word, beide met behulp van optiese outokorrelators.
* Outokorrelasie word gebruik om dinamiese ligverstrooiingsdata te ontleed, wat veral die bepaling van die deeltjiegrootteverspreidings van nanometer-grootte deeltjies of miselle wat in 'n vloeistof gesuspendeer moontlik maak, moontlik maak. 'n Laser wat in die mengsel skyn, produseer 'n spikkelpatroon wat voortspruit uit die beweging van die deeltjies. Outokorrelasie van die sein kan ontleed word in terme van die diffusie van die deeltjies. Hieruit kan die groottes van die deeltjies bereken word, deur die viskositeit van die vloeistof te ken.
* Word in die [[GPS|GPS-]] stelsel gebruik om reg te stel vir die voortplantingsvertraging, of tydverskuiwing, tussen die tydpunt by die uitsending van die drasein by die satelliete, en die tydpunt by die ontvanger op die grond. Dit word gedoen deur die ontvanger wat 'n replika-sein van die 1 023-bis C/A (Growwe/Verkryging)-kode genereer, en lyne kodeskyfies [-1,1] in pakkies van tien op 'n slag of 10 230 skyfies (1 023) genereer × 10), wat effens skuif soos dit aangaan om te akkommodeer vir die [[Doppler-effek|doppler-verskuiwing]] in die inkomende satellietsein, totdat die replika-sein van die ontvanger en die satellietseinkodes ooreenstem.
* Die kleinhoek X-straalverstrooiingsintensiteit van 'n nanogestruktureerde sisteem is die Fourier-transformasie van die ruimtelike outokorrelasiefunksie van die elektrondigtheid.
* In [[Oppervlaktechemie|oppervlakwetenskap]] en skanderingsondemikroskopie word outokorrelasie gebruik om 'n verband tussen oppervlakmorfologie en funksionele eienskappe te vestig.
* In optika gee genormaliseerde outokorrelasies en kruiskorrelasies die mate van samehang van 'n elektromagnetiese veld.
* In [[sterrekunde]] kan outokorrelasie die [[frekwensie]] van [[Pulsar|pulsars]] bepaal.
* In [[musiek]] word outokorrelasie (wanneer toegepas op tydskale kleiner as 'n sekonde) gebruik as 'n toonhoogtebespeuringsalgoritme vir beide instrumentstemmers en "Auto Tune" (gebruik as 'n vervormingseffek of om intonasie vas te stel).<ref>{{Cite news
| last1 = Tyrangiel | first1 = Josh
| title = Auto-Tune: Why Pop Music Sounds Perfect
| magazine = [[Time (magazine)|Time]]
| date = 2009-02-05
| url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1877372,00.html| archive-url = https://web.archive.org/web/20090210004826/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1877372,00.html| url-status = dead| archive-date = February 10, 2009}}</ref> Wanneer dit toegepas word op tydskale groter as 'n sekonde, kan outokorrelasie die musikale maatslag identifiseer, byvoorbeeld om tempo te bepaal.
* Outokorrelasie in ruimte eerder as tyd, via die Patterson-funksie, word deur X-straaldiffraksieiste gebruik om te help om die "Fourier-fase-inligting" te herwin op atoomposisies wat nie deur diffraksie alleen beskikbaar is nie.
* In statistieke help ruimtelike outokorrelasie tussen steekproefliggings ook 'n mens om gemiddelde waarde- onsekerhede te skat wanneer 'n heterogene populasie gesteek word.
* Die SEQUEST- algoritme vir die ontleding van massaspektra maak gebruik van outokorrelasie in samewerking met kruiskorrelasie om die ooreenkoms van 'n waargenome spektrum met 'n geïdealiseerde spektrum wat 'n [[peptied]] verteenwoordig, te bepaal.
* In [[astrofisika]] word outokorrelasie gebruik om die ruimtelike verspreiding van [[Sterrestelsel|sterrestelsels]] in die heelal te bestudeer en te karakteriseer en in multi-golflengte waarnemings van lae massa [[X-straaldubbelster|X-straal binaries]].
* In paneeldata verwys ruimtelike outokorrelasie na korrelasie van 'n veranderlike met homself deur die ruimte.
* In die ontleding van Markov-ketting Monte Carlo -data moet outokorrelasie in ag geneem word vir korrekte foutbepaling.
* In [[Aardwetenskap|geowetenskappe]] (spesifiek in [[geofisika]] ) kan dit gebruik word om 'n outokorrelasie seismiese kenmerk te bereken, uit 'n 3D seismiese opname van die ondergrond.
* In mediese ultraklankbeelding word outokorrelasie gebruik om bloedvloei te visualiseer.
* In intertemporele portefeuljekeuse kan die teenwoordigheid of afwesigheid van outokorrelasie in 'n bate se [[opbrengskoers]] die optimale gedeelte van die portefeulje om in daardie bate te hou, beïnvloed.
* In numeriese koppelaars is outokorrelasie gebruik om die kragstelselfrekwensie akkuraat te meet. <ref>{{Cite web|url=https://cdn.selinc.com/assets/Literature/Publications/Technical%20Papers/6734_NewMethod_BK_20151112_Web.pdf|title=A New Method for Fast Frequency Measurement for Protection Applications|last=Kasztenny|first=Bogdan|date=March 2016|publisher=Schweitzer Engineering Laboratories|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cdn.selinc.com/assets/Literature/Publications/Technical%20Papers/6734_NewMethod_BK_20151112_Web.pdf|archive-date=2022-10-09|access-date=28 May 2022}}</ref>
== Reeksafhanklikheid ==
'''Reeksafhanklikheid''' is nou gekoppel aan die idee van outokorrelasie, maar verteenwoordig 'n duidelike konsep (sien Korrelasie en afhanklikheid ). Dit is veral moontlik om reeksafhanklikheid te hê, maar geen (lineêre) korrelasie. In sommige velde word die twee terme egter as sinonieme gebruik.
'n Tydreeks van 'n [[ewekansige veranderlike]] het seriële afhanklikheid as die waarde op 'n sekere tyd <math>t</math> in die reeks is [[Statistiese onafhanklikheid|statisties afhanklik]] van die waarde op 'n ander tyd <math>s</math>. 'n Reeks is reeksonafhanklik as daar geen afhanklikheid tussen enige paar is nie.
As 'n tydreeks <math>\left\{ X_t \right\}</math> is stilstaande, dan statistiese afhanklikheid tussen die paar <math>(X_t,X_s)</math> sou impliseer dat daar statistiese afhanklikheid tussen alle pare waardes teen dieselfde vertraging is <math>\tau=s-t</math>.
== Sien ook ==
* [[Outokorrelasiematriks]]
* [[Outokorrelasie tegniek|Outokorrelasietegniek]]
* [[Outokorreleerder]]
* [[Cochrane–Orcutt skatting]] (Transformasie van outokorrelasie fout-terme)
* [[Korrelasiefunksie]]
* [[Korrelalogram]]
* [[Kruis-korrelasie]]
* [[CUSUM]]
* [[Fluoresentasie-korrelasiespektroskopie]]
* [[Toonhoogtebespeuringsalgoritme]]
* [[Optiese outokorrelasie]]
* [[Gedeeltelike outokorrelasiefunksie]]
* [[Phylogenetiese outokorrelasie]] (Galton se probleem)
* [[Prais–Winsten transformasie]]
* [[Geskaalde korrelasie]]
* [[Trippelkorrelasie]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Bronnelys ==
* {{cite book |last=Kmenta |first=Jan |author-link=Jan Kmenta |title=Elements of Econometrics |location=New York |publisher=Macmillan |year=1986 |edition=Second |isbn=978-0-02-365070-3 |pages=[https://archive.org/details/elementsofeconom0003kmen/page/298 298–334] |url-access=registration |url=https://archive.org/details/elementsofeconom0003kmen/page/298 }}
* {{cite book|author=Marno Verbeek|author-link = Marno Verbeek|title=A Guide to Modern Econometrics|url=https://books.google.com/books?id=SQxDDwAAQBAJ|date=10 August 2017|publisher=Wiley|isbn=978-1-119-40110-0}}
* Mojtaba Soltanalian, and Petre Stoica. "[http://ieeexplore.ieee.org/xpl/login.jsp?tp=&arnumber=6142119 Computational design of sequences with good correlation properties]." IEEE Transactions on Signal Processing, 60.5 (2012): 2180–2193.
* Solomon W. Golomb, and Guang Gong. [http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/computer-science/cryptography-cryptology-and-coding/signal-design-good-correlation-wireless-communication-cryptography-and-radar Signal design for good correlation: for wireless communication, cryptography, and radar]. Cambridge University Press, 2005.
* Klapetek, Petr (2018). ''[https://www.elsevier.com/books/quantitative-data-processing-in-scanning-probe-microscopy/klapetek/978-0-12-813347-7 Quantitative Data Processing in Scanning Probe Microscopy: SPM Applications for Nanometrology]'' (Second ed.). Elsevier. pp. 108–112 {{ISBN|9780128133477}}.
* {{MathWorld | urlname=Autocorrelation | title=Autocorrelation}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Seinverwerking]]
n9ufx5p3us4zogf5oic00xukc6u3x7i
Drop
0
420240
2909179
2906730
2026-06-04T06:24:43Z
Jcb
223
2909179
wikitext
text/x-wiki
{{Weesbladsy}}
{{Versmelt|Soethout (geursel)}}
[[Lêer:Zoethout (Glycyrrhiza glabra) 2.jpg|duimnael|Soethoutwortels.]]
'''Drop''' is ’n ekstrak van wortels van die [[Soethout|soethoutplant]], die struik ''Glycyrrhiza glabra'' (fam. ''Leguminosae'' of ''Fabaceae'', die vlinderblomfamilie). Ander Afrikaanse name vir drop is ''soethout'', ''soethoutekstrak'', en minder gebruiklik (geselstaal, verouderd, vir die lekkergoed) ''hondebloed'' of ''perdebloed''. Die Engelse naam, ''liquorice'' (Britse spelling), word dikwels ook in Afrikaans gebruik.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.woordeboek.co.za/ |title=drop |publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] |accessdate=19 Oktober 2024}}</ref>
Soethoutekstrak, met ’n soet smaak en soms onaangename nasmaak, word as smaakmiddel by onder meer lekkergoed en [[tabak]] gevoeg, en geneeskundig veral as ekspektorant (slymafdrywer of -losmaker) in hoesmedisyne gebruik.
== Bereiding ==
[[Lêer:Black Licorice- Trick or Treat? (6280412705).jpg|duimnael|Droplekkers (''liquorice'').]]
Wortels word van die soethoutstruik afgeknip en in die son gedroog. Die struik self word in die grond teruggeplaas om verder te groei. Die wortels word gemaal en die gemaalde wortels met water tot ’n pap aangemaak. Die wortelpap word gefiltreer en in die vorm van blokke gekonsentreerde drop (dropblokke) ingedamp. Dié blokke word verkoop.
== Smaak ==
Die bestanddeel van soethoutekstrak wat tot ’n groot mate vir die kenmerkende dropsmaak verantwoordelik is, is glisirrisien. Die skerp, bitter nasmaak word deur ’n verwante bestanddeel, glisirretien, veroorsaak. Ander bestanddele is asparagien, soute, stysel en enkele bystowwe.<ref name="wb">{{af}} {{cite web|url=https://www.woordeboek.co.za/|title=drop|publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref>
Glisirrisien is ongeveer vyftig keer soeter as kristalsuiker.<ref name="conv">{{nl}} {{cite web|url=https://theconversation.com/fan-of-black-licorice-beware-of-its-dark-side-it-can-be-dangerous-for-your-health-147001|title=Fan of black licorice? Beware of its dark side − it can be dangerous for your health|publisher=[[The Conversation]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref>
== Lekkergoed ==
[[Lêer:Zoetwarenbeurs in Utrecht Weeknummer, 80-15 - Open Beelden - 13362.ogv|duimnael|So word drop gemaak (1979).]]
In blokvorm gaan drop na die vervaardigers van droplekkergoed. Om dié snoepgoed te maak, word die gekonsentreerde drop weer verdun en met ander geur- en verdikkingsmiddels (soos gemodifiseerde stysel) gemeng.
Vir soetheid word suiker (in persentasies wat wissel tussen 30 en 60 persent) of ’n ander versoeter bygevoeg. Vroeër is droplekkers met Arabiese gom gebind, maar in plaas van die gom word deesdae stysel of gelatien gebruik. [[Ammoniumchloried]], ’n wit, kristalagtige stof met ’n sterk soutsmaak,<ref name="wb" /> of ook soms tafelsout, word bygevoeg, asook ander geur- en smaakmiddels, hetsy natuurlik of kunsmatig (anys, bloekom, heuning, melasse).
Van nature bruinerige en ietwat deurskynende dropsoorte word met koolstof of karamel donkerder gekleur.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref>
By ’n temperatuur van 135 °C begin die stysel verstyf en vorm die dropmengsel ’n deeg, soortgelyk aan brooddeeg. Die deeg word gepers in allerlei vorms wat van mieliestysel gemaak word. In dié vorms droog die drop vir ongeveer 36 uur by ’n temperatuur van 65 °C uit. Daarna word die stysel afgeblaas en die droplekkergoed met ’n glansmiddel bedek.
== Gesondheid ==
As gevolg van die glisirrisiensuur wat dit bevat, kan die eet van groot hoeveelhede drop die werking van die niere versteur en hoë bloeddruk tot gevolg hê. Dit is nie dadelik merkbaar nie, maar die simptome van skade kan op die lange duur in hoofpyn, duiseligheid en oorsuising manifesteer. Daar is ook enkele sterfgevalle aangemeld wat met die langdurige inname van groot hoeveelhede drop – ’n daaglikse inname van 95 mg glisirrisiensuur of meer – in verband gebring is. By drop met ’n gemiddelde glisirrisiensuurinhoud van 0,1 persent stem dit ooreen met ongeveer 95 gram drop per dag.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> <ref name="conv" />
== Produksie en verbruik ==
Nie almal waardeer die kenmerkende soutsmaak – soms dubbelsoutsmaak – van drop nie, maar in die Skandinawiese lande, Wes- en Noord-Duitsland, Spanje en veral in Nederland is drop gewild.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref> <ref>{{nl}} {{cite web|url=https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2009/41/nederland-exporteert-voor-1-3-miljard-euro-aan-snoep|title=Nederland exporteert voor 1,3 miljard euro aan snoep|publisher=[[CBS]]|accessdate=19 Oktober 2024|archive-date= 7 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907145828/https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2009/41/nederland-exporteert-voor-1-3-miljard-euro-aan-snoep|url-status=dead}}</ref> Daar is ook likeure met ’n dropsmaak.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.atlasobscura.com/foods/drop-shot|title=Drop Shot. With this Dutch liqueur, you can now drink licorice.|publisher=[[Atlas Obscura]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref>
In die Europese Unie is Nederland die grootste vervaardiger van droplekkergoed. Ongeveer 80 persent van die Nederlandse bevolking eet drop, meer vroue as mans, en 14 persent gereeld. In die loop van ’n jaar verorber Nederlanders ongeveer 32 miljoen kilogram drop. Tussen een en twee persent van dié dropeters eet meer as 100 g drop per dag.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://voedingvisie.nl/pdfarchief/archief/edi025/pdfarchief/pdf/Drop_en_bloeddruk.pdf|title=Drop en bloeddruk|publisher=[[Voeding & Visie]]|accessdate=19 Oktober 2024}}</ref>
== Etimologie ==
Via Oud- en Middelnederlands, ''drop'' (nou Engels se ''druppel'') en ''drup'' en ''druppel'' (Afrikaans), kom die woord ''drop'' uit Oudhoogduits, ''tropho'', verwant aan ''druip''. In die geval van ''drop'' wat van soethout kom, was die oorspronklike verwysing na ’n druppel of bolletjie verdikte soetwortelekstrak.<ref>{{nl}} {{cite web|url=https://etymologiebank.nl/trefwoord/drop2|title=drop|publisher=[[Etymologiebank.nl ]]|accessdate=20 Oktober 2024}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
''*Hierdie artikel is ’n vertaling van die artikel'' Drop ''in die Nederlandse Wikipedia, soos op 19 Oktober 2024, met enkele byvoegings.''
rdu1lx8n61hxvdtrsc7aaw9c8t4hbv7
Franse nasionale sokkerspan
0
421158
2909249
2858277
2026-06-04T10:41:19Z
~2026-33284-78
208847
/* */
2909249
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld =[[Lêer:Flag_of_France.svg|180px]]
| klubnaam = Les Blues
| vollenaam = Franse nasionale sokkerspan
| bynaam = ''Les Blues''<br />("Die Bloues")
| Association = Fédération Française de Football (FFF)
| Confederation = [[UEFA]] (Europa)
| stigting =
| stadion = [[Stade de France]]
| kapasiteit = 81 338
| voorsitter =
| afrigter = {{vlagikoon|FR}} [[Didier Deschamps]]
| kaptein = [[Kylian Mbappé]]
| liga =
| patroon_la1 = _shenhua12h
| patroon_b1 = _shenhua12h
| patroon_ra1 = _shenhua12h
| patroon_sh1 = _fra24h
| patroon_so1 = _fra24hl
| linkerarm1 = 1F14DE
| liggaam1 = 1F14DE
| regterarm1 = 1F14DE
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FF0000
| patroon_la2 = _fra24a
| patroon_b2 = _fra24a
| patroon_ra2 = _fra24a
| patroon_sh2 = _fra24a
| patroon_so2 = _fra24a
| linkerarm2 = FFFFFF
| liggaam2 = FFFFFF
| regterarm2 = FFFFFF
| broek2 = 1F14DE
| kouse2 = FFFFFF
}}
Die '''Franse nasionale sokkerspan''' verteenwoordig die land [[Frankryk]] in internasionale [[Sokker|manssokker]]. Dit word beheer deur die Franse sokkerfederasie (FFF; {{Lang|fr|Fédération française de football}}), die beheerliggaam van sokker in Frankryk. Dit is 'n lid van [[UEFA]] in Europa en [[FIFA]] in wêreldkompetisies.
Die span se kleure en beelde verwys na twee nasionale simbole: die Franse [[Vlag van Frankryk|blou-wit-rooi driekleur]] en Galliese hoenderhaan (''coq gaulois''). Die span staan in die volksmond bekend as ''Les Bleus'' (Die Bloues). Hulle speel hul tuiswedstryde by die [[Stade de France]] in [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] en oefen by die ''Centre National du Football'' in Clairefontaine-en-Yvelines.
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|France national association football team}}
{{Sokkersaadjie}}
[[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]]
bw1u1fdlr5cssjdjr3nlhrstakccw1o
Douglas Aircraft Company
0
424000
2909082
2906567
2026-06-03T12:55:36Z
Jcb
223
2909082
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Maatskappy
|naam = ''Douglas Aircraft Company
|kenteken = [[Lêer:Douglas Aircraft Company logo.svg|200px]]
|tipe = Openbare maatskappy
|stigting = 21 Junie, 1921
|stigter = Donald Douglas
|ontbind = 28 April, 1967
|ligging_stad = [[Santa Monica, Kalifornië]]
|ligging_land = [[Verenigde State van Amerika]]
|ligging =
|liggings =
|gebied_bedien = Internasionaal
|industrie =Lug- en ruimtevaart
|produkte =
|dienste =
|inkomste =
|url-status =
|df =
|bedryfsinkomste =
|netto_inkomste =
|bates=
|sleutelpersone = {{Unbulleted list|Bill Bridgeman|LaVerne Ward Browne|Carl Cover|Ed Heinemann|Ted R. Smith}}
|getal_werknemers =
|ouer=
|successor = [[McDonnell Douglas]]
|afdelings=
|dogtermaatskappye=
|slagspreuk=
|tuisblad=
|voetnotas=
|intl=
}}
Die '''Douglas Aircraft Company''' was 'n Amerikaanse lugvaart- en verdedigingsmaatskappy gesetel in [[Suid-Kalifornië]], [[VSA]]. Dit is in 1921 deur Donald Wills Douglas sr. gestig, en het in 1967 met McDonnell Aircraft saamgesmelt om McDonnell Douglas te vorm, waar dit as 'n afdeling gefunksioneer het. McDonnell Douglas het in 1997 met [[Boeing]] saamgesmelt.
Die Douglas Aircraft Company Inc, wat sedert die vroeë 1920’s in [[Kalifornië]] in die VSA gesetel was, het vir 25 jaar meer suierenjintransportvliegtuie as enige ander vervaardiger in die wêreld gebou. Nadat die maatskappy vir ’n kort tydjie die voortou geneem het toe sy DC-8 aanvanklik beter as die [[Boeing 707]] verkoop het, is Douglas vinnig deur Boeing verbygesteek en het verder agter die nuwe handelsvliegtuigleier geraak. ’n Haastige samesmelting in 1967 het op die geboorte van die McDonnell Douglas Corporation uitgeloop. Dertig jaar later is die nuwe korporasie op sy beurt deur Boeing oorgeneem. Die maatskappy se suksesse gedurende die 1930’s tot 1950’s, asook die probleme wat hy gedurende die 1960’s ondervind het, kan grotendeels tot die persoonlikheid van sy briljante stigter, Donald Wills Douglas, teruggevoer word.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8 |language=en}}</ref>
== Die geskiedenis van die Douglas Aircraft Company ==
=== Die Douglas Aircraft Company word gestig ===
[[Lêer:Donald W. Douglas and David R. Davis.jpg|duimnael|Donald Douglas en David R Davis in die 1920’s.]]
Donald Douglas en David R Davis het die Davis-Douglas Company op 22 Julie 1920 geregistreer. Die publiseerder van die ''Los Angeles Times'' en nege ander Kaliforniese sakemanne het saam borggestaan vir ’n banklening wat die Douglas Company in staat gestel het om in Julie 1921 bekend gestel te word. Die naam van die maatskappy is in 1928 na Douglas Aircraft Company Inc verander. Die firma het tot 1967 onder die beheer van Donald Douglas en sy familie gebly.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=8, 13 |language=en}}</ref>
Die Douglas Company het op 30 November 1928 plek vir die Douglas Aircraft Company Inc gemaak.<ref name="fran18">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=18 |language=en}}</ref>
=== Produksie by die Santa Monica-aanleg ===
Die Douglas DC-1 tot die DC-7 is almal, met die uitsondering van die militêre weergawes van die [[Douglas DC-3|DC-3]] en die [[Douglas DC-4|DC-4]], in die Santa Monica-aanleg gebou.<ref name="fran18" />
=== Die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company ===
Die Northrop Corporation het op 5 April 1937 die El Segundo-afdeling van die Douglas Aircraft Company geword. Hierdie nuwe afdeling van Douglas het tot 1962 in bedryf gebly. Die vliegdekskipgebaseerde [[Douglas SBD Dauntless]], Skyraider, Skynight, Skyray, Skywarrior en Skyhawk het onder die talle beroemde vliegtuie getel wat gedurende hierdie 25-jaartydperk deur die El Segundo-afdeling geproduseer is. Wat die geskiedenis van die DC-lynvliegtuie betref, was Jack Northrop se belangrikste bydrae sy meersel-vlerkontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=19 |language=en}}</ref>
=== Die brief wat die verloop van Douglas Aircraft se geskiedenis verander het ===
Douglas Aircraft was een van die maatskappye wat ’n brief ontvang het wat die verloop van sy geskiedenis sou verander en sy stigter uiteindelik in staat sou stel om lynvliegtuie te vervaardig. Hierdie brief, wat 2 Augustus 1932 gedateer was en onderteken is deur Jack Frye, visepresident in beheer van Bedrywighede by Transcontinental & Western Air Inc. (TWA), was dieselfde as die briewe wat aan verskeie vervaardigers gestuur is. In hierdie brief het TWA genoem dat hy voornemens is om minstens 10 vliegtuie te verkry. In hierdie jare van finansiële droogte was dit inderdaad ’n belowende mark. Geeneen van die mededingers kon egter beter as, of selfs so goed soos, Douglas doen met wat as die DC-1 (Douglas Commercial 1) bekend sou word nie.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20 |language=en}}</ref>
=== Die DC-1, DC-2, DC-3 en ander vliegtuie ===
[[Lêer:AL77B-006 (14519942282).jpg|duimnael|Hier word vliegtuie van die Douglas Aircraft Company gesien, inlsuitende DC-2’s in die kleure en merke van Transcontinental & Western Air (TWA).]]
Die DC-1 het vir die eerste keer op 1 Julie 1933 by Santa Monica gevlieg, en vliegtoetse het bewys dat sy werkverrigting uitstekend was. TWA het ’n aanvanklike bestelling geplaas van 20 DC-2’s, wat die produksiemodel van die DC-1 was en ’n ekstra ry sitplekke gehad het om 14 in plaas van 12 passasiers te akkommodeer. Die Santa Monica-lugvaartfirma het altesaam 197 DC-2’s en militêre variante gebou voordat hy met die produksie van die DC-3 voortgegaan het. Die DC-3 het ’n wyer romp gehad. Douglas het altesaam 10,655 DC-3’s en DC-3-variante gebou. Boonop is hierdie beroemde vliegtuig onder lisensie in [[Japan]] en die [[Sowjetunie]] gebou. Hierdie aktiwiteite het die Douglas Aircraft Company in staat gestel om die eerste plek onder die wêreldvliegtuigvervaardigers te beklee namate sy inkomste en wins vinnig toegeneem het. Die prototipes van die DF- burgerlike vliegboot en ’n eerste DC-4 (die toekomstige DC-4E) is gedurende dieselfde tydperk gerealiseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=20, 21 |language=en}}</ref>
=== Militêre vliegtuie, die Douglas-aanlegte, Douglas-hoofkwartier na Santa Monica verskuif en vliegtuie geproduseer ===
[[Lêer:Stockroom at the Long Beach, Calif., plant of Douglas Aircraft Company. - NARA - 195485.jpg|duimnael|Foto van die voorraadkamer by die Long Beach-aanleg in ongeveer Oktober 1942.]]
Douglas het hom gedurende die tweede helfte van die 1930’s op militêre programme toegespits. Die uitsondering was die burgerlike tweemotorige DC-5. Enersyds het lugrederye voortgegaan om groot bestellings te plaas (met Douglas wat die grootste voordeel hieruit getrek het). Andersyds het Frankryk en Groot-Brittanje, beginnende in 1938, begin om groot getalle militêre vliegtuie van vervaardigers in die VSA te bestel. Omdat meer vliegtuie geproduseer moes word, moes die lugvaartbedryf aanlegte vergroot en/of nuwes bou. Douglas het grond aan die rand van die munisipale lughawe in Long Beach verkry en ’n nuwe aanleg gebou. Douglas het ook aanlegte van die regering gehuur. Hierdie aanlegte was in [[Chicago]], [[Illinois]] en in [[Oklahoma City]] en Tulsa, Oklahoma, geleë.
As gevolg van ’n toename in bestellings rondom die tyd wat die VSA tot die oorlog toegetree het, het Douglas vliegtuie in ses aanlegte gebou, naamlik Chicago (DC), El Segundo (DE), Long Beach (DL), Oklahoma City (DK), Santa Monica (DO) en Tulsa (DT). (Die kodes tussen hakies word in die benamings van die Douglas-skroefvliegtuie gebruik: “Douglas C-54A-15-DC” beteken byvoorbeeld dat die vliegtuig ’n [[Douglas C-54 Skymaster|Skymaster]] is wat in die Chicago-aanleg gebou is en “Douglas C-47B-35-DK” beteken dat die vliegtuig in die Oklahoma City-aanleg gebou is.) Die aanlegte in Chicago en Oklahoma het elk net een soort vliegtuig gebou: Chicago het 655 C-54-DC’s (die militêre weergawe van die DC-4) en die aanleg in Oklahoma City het 5409 C-47-DK’s en C-117-DK’s gebou. Toe die meeste militêre kontrakte ná die oorlog beëindig is, is hierdie twee aanlegte aan die regering teruggegee. Die produksie in die ander vier aanlegte was meer gediversifiseer. Die toe nuwe Long Beach-aanleg het op 1 Februarie 1942 die eerste nuwe vliegtuig wat gebou is, die C-47-DL met die reeksnommer 41-7722, aan die [[United States Army Air Forces|USAAF]] afgelewer. Hierdie aanleg het gedurende die oorlog 4 284 bykomende Skytrains, Dakotas en ander vliegtuie geproduseer. Ná die oorlog is hierdie aanleg na die regering oorgeplaas, maar in November 1946 het Douglas begin om deel van die aanleg weer te verkry om C-124-DL Globemaster II’s te produseer. Later het Douglas die hele aanleg gekoop en dit omvattend uitgebrei om vervaardigingsale vir die DC-8’s, DC-9’s en DC-10’s te huisves, en sy hoofkwartier is vanaf Santa Monica verskuif. Veel later, toe produksieaktiwiteite begin afneem het, is die deel van die fasiliteit wat gebruik is, kleiner gemaak. Uiteindelik is net die C-17A Globemaster III in Long Beach vervaardig nadat Douglas deur Boeing oorgeneem is. Hierdie [[Tweede Wêreldoorlog]]-fasiliteite en die Douglas-hoofkwartier in Long Beach is nou gesloop. Die tradisionele aanlegte in Santa Monica (in gebruik sedert 1929) en El Segundo (in 1932 geopen) se aktiwiteite is gedurende die Tweede Wêreldoorlog tussen onderskeidelik produksie vir die USAAF en die Amerikaanse Vloot verdeel. Die Santa Monica-aanleg, wat deur die USAAF beheer is, het vir ’n kort tyd DC-3’s vir burgerlike klante gebou en toe begin om minimumverandering-variante van die DC-3 ingevolge militêre kontrakte te bou. Die aanleg het gedurende die oorlogsjare verskillende vliegtuie gebou, insluitende 589 C-54 Skymasters. Die Douglas Aircraft Company het gedurende die Tweede Wêreldoorlog ’n uiters belangrike rol gespeel. Sy aanlegte in Kalifornië, Illinois en Oklahoma het van 1 Januarie 1940 tot 31 Augustus 1945 ’n totaal van 30 903 vliegtuie geproduseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=21, 23, 24 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Fbvjh 1985-09-07 FAGM 078 shd75 crop stof 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Hierdie vliegtuig is ’n Douglas C-47A-5-DL. Die “DL” wys daarop dat die vliegtuig in die Long Beach-aanleg vervaardig is.]]
=== Die gevolge van die beëindiging van vyandelikhede ===
Aan die einde van vyandelikhede is militêre kontrakte gekanselleer en het die getal werknemers by Douglas van ’n hoogtepunt van 140 000 in 1943 tot net 24 900 in 1946 afgeneem. Die aanlegte in Chicago, Oklahoma City en Tulsa is toegemaak en produksieaktiwiteite in Long Beach is drasties verminder. Die getal afgelewerde vliegtuie het van 11 598 in 1944 (’n onoortroffe rekord vir Douglas) tot 5 353 in 1945 en 127 in 1946 afgeneem. Die El Segundo-afdeling het op VSA-vloot-bestellings vir die AD Skyraider en ander vliegtuie oorleef.<ref name="fran24">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24 |language=en}}</ref>
=== Die modernisering van lugrederyvlote ===
Ná die Tweede Wêreldoorlog moes kommersiële operateurs hulle vliegtuigvlote dringend moderniseer. Douglas was in ’n beter posisie as ander vervaardigers om hiermee te help want groot getalle C-47’s en C-54’s was surplus weens veranderde militêre behoeftes en was beskikbaar om tot passasiersvliegtuie gemodifiseer te word. Daarbenewens is ’n aantal lugrame, wat as gevolg van gekanselleerde militêre kontrakte nie voltooi is nie, in Santa Monica as DC-3D’s en DC-4-1009’s omgebou. Die langtermyn- burgerlike mark het belowend vir Douglas gelyk.<ref name="fran24" />
[[Lêer:Zsfrm 1978-00-00 FAJS 123 dust LR 600x364.jpg|links|duimnael|250x250px|Die vliegtuig in hierdie foto is een van ’n aantal C-47-lugrame wat aan die einde van vyandelikhede weens gekanselleerde militêre kontrakte nie vooltooi is nie en as DC-3D’s in Santa Monica gebou is.]]
=== Die DC-6, DC-7, DC-8 en ander vliegtuie ===
Met die [[Douglas DC-6|DC-6]] het Douglas groot sukses behaal. Talryke burgerlike en militêre variante asook die DC-7-reeks het uit die DC-6 voortgespruit. Daarteenoor het niks van die Model 415 en die Model 1004 gekom nie. Douglas het toe probeer om nuwe lewe in die DC-3 te blaas deur dit in die Super DC-3 te omskep. Hierdie weergawe van die DC-3 kon egter nie met die vinniger en groter Convair-produkte meeding nie. Douglas het met die ontwikkeling van sy eerste straallynvliegtuig, die DC-8, geaarsel en dit het die maatskappy duur te staan gekom. Gedurende die 1950’s het die konflik in Korea en die Koue Oorlog tot hernude militêre aktiwiteite vir vliegtuigvervaardigers aanleiding gegee. Die Douglas El Segundo-span het die meeste voordeel hieruit getrek, met aansienlike Amerikaanse Vloot-bestellings vir AD Skyraiders en A4D Skyhawks. Aan die ander kant het die ontwerpspanne in Santa Monica en Long Beach slegs kleiner produksiekontrakte vir C-124 Globemaster II’s, B-66 Destroyers en C-133 Cargomasters gewen.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=24, 25 |language=en}}</ref>
=== Vader en seun ===
[[Lêer:Donald Wills Douglas Jr., 1963.jpg|duimnael|Donald W Douglas junior word op 14 November 1963 gesien.]]
Donald W Douglas was sedert die begin van die firma die president asook die Voorsitter van die Direksie, en vir baie jare het die Douglas-familie die meerderheid maatskappyaandele gehou. Donald W Douglas junior het in 1957 sy vader as president opgevolg; sy vader het die Voorsitter van die Direksie gebly, maar sy betrokkenheid by bedrywighede geleidelik verminder. Vader en seun het ’n meerderheid van hulle maatskappyaandele verkoop en in vaste eiendom belê. Omdat hulle minder aandag aan hulle vliegtuigbesigheid gegee het en minderheidsaandeelhouers in die Douglas Aircraft Company geword het, was dit skadelik vir die maatskappy.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25 |language=en}}</ref>
=== Die DC-8 vlieg ===
Die DC-8 is op 20 Mei 1958 vir die eerste keer gevlieg en dit het gelyk asof hy ’n briljante toekoms het. Maar verskeie groot en duur probleme het verhoed dat vroeëproduksie-DC-8’s aan werkverrigtingwaarborge voldoen. Douglas het die nodige gedoen om hierdie tekortkominge reg te stel, maar swaar verliese is gely. Hierdie probleme het verhoed dat Douglas die ontwikkeling van ’n tweede straallynvliegtuig finansier wat met die Convair 880 en 990 en die Boeing 720 sou meeding. Daar was ’n rampspoedige ooreenkoms met Sud Aviation om die tweestraalmotorige Caravelle te bou (die driemotorige [[Boeing 727]] se werkverrigting was beter en hy was beter geskik).<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=25, 26 |language=en}}</ref>
=== Drie van die Douglas-aanlegte sluit ===
Santa Monica en Long Beach het gesukkel maar El Segundo het Douglas gehelp om steeds militêre produkte te lewer, hoofsaaklik te danke aan sy A-4 Skyhawk. Mededinging tussen ingenieurs in Santa Monica en El Segundo het daartoe aanleiding gegee dat die ontwerpspan wat sedert die 1930’s so doeltreffend deur Ed Heinemann bestuur is, ontbind word. Die El Segundo-aanleg is gesluit en die produksie van die Skyhawk is na Long Beach oorgeplaas.<ref name="fran26">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=26 |language=en}}</ref>
=== Die einde van die Douglas Aircraft Company ===
Foute het toegeneem. Die vinnige en indrukwekkende verkoopsukses van die DC-9-program (en die opgedateerde MD-80-, MD-90- en Boeing 717-weergawes) sedert 1965 het die Douglas Aircraft Company onkant betrap. Douglas het ook beheer oor koste verloor. Die maatskappy het terselfdertyd die fout begaan om ’n straallynvliegtuig met dubbelvlakke en ’n groot kapasiteit aan te bied, wat deur die lugrederye geïgnoreer is. Die Douglas Aircraft Company was in die verknorsing en die enigste oplossing was om vinnig saam te smelt, en die McDonnell Douglas Corporation het op 28 April 1967 tot stand gekom. Douglas het verdwyn toe MDC deur Boeing oorgeneem is.<ref name="fran26" />
== Produkte ==
=== DC-4 ===
Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216 |language=en}}</ref>
Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Die kajuit van hierdie model kon gedrukreël of nie gedrukreël nie wees. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante. Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54, C-54A, C-54B, C-54D, C-54E, C-54G, XC-114, YC-116 (die vorige twee een elk) en DC-4 bestaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 308 |language=en}}</ref>
Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252 C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217 |language=en}}</ref>
Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=217, 218, 308, 318 |language=en}}</ref>
In die meegaande foto word twee Douglas C-54’s geïllustreer. Die naaste vliegtuig is die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 en die registrasienommer 7Q-YYY van Africa Cargo Airlines. Die ander vliegtuig is die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 en die registrasienommer C9-ATF van Interocean Airways.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=231, 246 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Doug props 1994-04-23 FALA 227 her 72dpi.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die C-54A met die konstruksienommer 10417 (links) en die C-54D met die konstruksienommer 10811 (regs) op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe.]]Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens die boek ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang,<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219 |language=en}}</ref> maar die vliegtuig in die meegaande foto het ’n dubbelvragdeur. Hy is as ’n C-54G-1-DO met die konstruksienommer 35936 gebou en toe die foto geneem is, was hy as 9Q-COC geregistreer en deur AMAZ gebruik.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=219, 308, 319 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=260 |language=en}}</ref>
[[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54G met die konstruksienommer 35936 op 16 Desember 1976 as 9Q-COC van AMAZ.]]
Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die Suid-Afrikaanse Lugdiens gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=226, 319 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]]
=== DC-6 ===
Die lugrederye wat nie die Lockheed Constellation bestel het nie, het gevind dat die XC-112A, die militêre prototipe van die DC-6, goed in hulle behoefte aan ’n gedrukreëlde lynvliegtuig sou kon voorsien. Gevolglik het American Airlines en United Air Lines die bal aan die rol gesit deur die DC-6 eerste te bestel. Die DC-6 is in drie hoof- burgerlike weergawes, naamlik die DC-6, die DC-6A en die DC-6B, gebou. Die DC-6 het aanvanklik 50 sitplekke gehad (twee weerskante van die gang). Dit is later tot 68 en toe 86 verhoog (deur die vliegtuig met vyf sitplekke langs mekaar toe te rus en die afstand tussen die sitplekke te verminder). Die DC-6A het kragtiger weergawes van die Double Wasp-enjins met water-metanol-inspuiting gehad. Die romp van die DC-6A was langer en ruimer en die vliegtuig het ’n groter brandstofvermoë en beter werkverrigting as die DC-6 gehad. Die DC-6B was vir die vervoer van passasiers geoptimaliseer en het dus nie die versterkte vloer en twee vragdeure van die vragvliegtuig gehad nie. Die DC-6B het aanvanklik 52 sitplekke gehad en later 82 of selfs 102 vir huurvlugte. Die militêre variante van die DC-6 het bestaan uit die VC-118 (vir gebruik deur die President van Amerika), C-118A’s vir die USAF, R6D-1’s vir die VSA-vloot (later C-118B’s hernoem), VC-118A’s vir die USAF, R6D-1Z’s vir die VSA-vloot (later VC-118B’s), RC-118A’s en een EC-118A. Die meeste van die C-118A’s en R6D-1’s was toegerus om 74 militêre passasiers of 27000 pond se vrag te dra. Die produksiesyfer vir die DC-6 en sy variante was 704 eenhede. Die Douglas DC-6 is as die DC-6 (171), DC-6A (78), DC-6B (287), XC-112A (1), VC-118 (1), C-118A (101) en R6D-1 (65) gebou.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=253 to 255; 261 to 262; 308 |language=en}}</ref>
[[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045486 crhor 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Hierdie vliegtuig is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou.]]
Die vliegtuig wat in die meegaande drie foto’s geïllustreer word, is volgens sy dataplaat as ’n C-118A deur Douglas in Santa Monica, Kalifornië, in die VSA met die konstruksienommer 43573 en die reeksnommer 51-3826 gebou. Die vliegtuig met die konstruksienommer 43573 is op 18 Oktober 1952 as ’n C-118A met die reeksnommer 51-3826 aan die USAF afgelewer en hy is in Desember 1996 as 9Q-CGZ geregistreer.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=290 |language=en}}</ref>
[[Lêer:9qcgz 1997-07-00 FALA 068 dust shd25 her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas C-118A met die konstruksienommer 43573 in Julie 1997 as 9Q-CGZ by Lanseria-lughawe. Daar is vragdeure voor en agter op die romp van die vliegtuig.]]
[[Lêer:9qcgz 2003-05-04 FAGM P5045482 LR 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die versterkte kajuitvloer en vragbinneruim van die C-118A met die registrasienommer 9Q-CGZ.]]
Dit was die Koreaanse Oorlog (1951) wat die VSA se Departement van Verdediging daartoe gelei het om ’n variant van die DC-6A as die standaard- militêre transportvliegtuig vir sowel die USAF as die VSA-vloot aan te skaf. Die USAF het 101 vliegtuie as C-118A’s bestel. Die meeste van die C-118A’s was toegerus om óf 74 militêre passasiers in redelik beskeie gemak óf 27000 pond se vrag te vervoer. Die DC-6A (die variant waarop die C-118A geskoei was) was as ’n vragvliegtuig met ’n versterkte kajuitvloer en twee vragdeure aan die linkerkant van die romp (een voor en een agter die vlerke) geoptimaliseer.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=254, 261, 262 |language=en}}</ref> (Die twee vragdeure van die C-118A kan in die foto van 9Q-CGZ gesien word.)
=== DC-8 ===
Die DC-8 het sy eerste vlug op 30 Mei 1958 in Long Beach gehad. Altesaam 556 DC-8’s is vervaardig (eers deur Douglas en toe deur McDonnell Douglas Corporation). Die DC-8 is in vyf reekse gebou, naamlik die Reeks 10 (JT3C-turbostraalenjins) , Reeks 20 en Reeks 30 (JT4-enjins), Reeks 40 (Rolls-Royce Conway-enjins) en Reeks 50 (JT3D-turbowaaierenjins). Dan was daar ook die langer Reeks (Model) 61, 62 en 63 (JT3D-enjins). Nadat produksie beëindig is, het Cammacorp die DC-8-71, -72 en -73 (CFM56-enjins) geskep. Die Model 61 was gemik op die langer en besiger binnelandse roetes in die VSA. Hierdie vliegtuig het die standaardvlerk behou, maar die romp was langer en kon ’n maksimum van 259 sitplekke akkommodeer. Die Model 62 was vir langer afstande bedoel en is op 22 Mei 1967 deur SAS in diens gestel. Die Model 63 het die lang romp van die DC-8-61 met die groter vlerk van die DC-8-62 gekombineer en is vir trans-Atlantiese roetes ontwerp.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=353 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |location=Avenel, New Jersey |pages=643, 644 |language=en}}</ref>
=== DC-9 ===
Die eerste vlug van die DC-9 was op 25 Februarie 1965 by Long Beach.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS
DC-1 through DC-7:
The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=354 |language=en}}</ref> Die DC-9 het tot die Long Beach California-familie van lynvliegtuie behoort. Nadat die Douglas Aircraft Corporation met Boeing saamgesmelt het, het dit as die Douglas-produkte-afdeling van Boeing bekendgestaan.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=6 |language=en}}</ref>
[[Lêer:Fboli 1974-09-02 FAJS 203 864x576.jpg|duimnael|250x250px|Die Reeks 50 DC-8’s het JT3D-turbowaaierenjins gehad en die DC-8-55F is die vragweergawe – let op op die vragdeur in die voorste deel van die romp.]]
[[Lêer:Fbolh 1976-11-07 FAJS 343 spot crop shd25 her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die DC-8-62 het JT3D-turbowaaierenjins gehad. Die DC-8-62 met die konstruksienommer 46028 word op 7 November 1976 by Jan Smuts-lughawe.]]
Die Douglas-bestuur het gedetailleerde ingenieurswerk op die ontwerp van ’n tweestraalmotorige lynvliegtuig in Februarie 1963 gemagtig, en in Mei 1963 is die verkoop van 15 nuwe lynvliegtuie bekend as die DC-9 aan Delta Air Lines aangekondig. Verskillende vervaardigers was by die bou van die vliegtuig betrokke: die neus is gebou by Santa Monica, die vlerk- en stertsamestel is deur De Havilland van Kanada gebou, romppanele is deur Aerfer in Italië gebou en ander komponente is in die VSA vervaardig. Die Long Beach-aanleg was vir die produksie van die romp en die finale montering verantwoordelik. Aanvanklik het hierdie proses plaasgevind op ’n enkele monteerbaan waar die DC-8 en die DC-9 gesamentlik geproduseer is. Die DC-9 het groot sukses behaal en in 1965 alleen is 170 van die tweestraalmotige lynvliegtuie verkoop en teen die einde van 1966 het totale verkope 424 eenhede bereik. Die aanvanklike gesamentlike DC-8-en-DC-9-produksielyn by Long Beach is vervang deur ’n enkele DC-8-produksielyn en twee parallelle DC-9-lyne. ’n Nuwe filiaal, Douglas Aircraft Company of Canada het verantwoordelikheid vir die produksie van sowel DC-9-vlerksamestelle as DC-9-stertsamestelle aanvaar. Douglas het gedeeltes van die De Havilland Canada-aanleg in Malton, Ontario, met ingang van 1 Desember 1965 gehuur en bedryf.<ref>{{Cite book |last=Pearcy |first=Arthur |title=McDonnell Douglas MD-80 and MD-90 |date=1999 |publisher=Airlife Publishing Ltd |year=1999 |isbn=1 85310 956 8 |location=Shrewsbury, England |pages=12, 14 |language=en}}</ref>
==== DC-9 Reeks 30 ====
Die eerste Reeks 30 het op 1 Augustus 1966 vir die eerste keer gevlieg. Die eerste aflewering, aan Eastern Air Lines, het op 27 Januarie 1967 geskied en geskeduleerde dienste het op 1 Februarie 1967 begin.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref>
Die USAF het gedurende 1967 die C-9A Nightingale-weergawe van die kommersiële DC-9 Reeks 30 gekies om in ’n behoefte aan ’n nuwe vliegtuig vir die vervoer van pasiënte te voorsien. Die C-9A kan tot 40 pasiënte op draagbare of meer as 40 in standaardsitplkekke vervoer en het ’n kompartement vir die spesiale versorging van pasiënte.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> Die eerste C-9A Nightingale is op 17 Junie 1968 by Long Beach in Kalifornië onthul.<ref>{{Cite book |last=Pyle |first=Mark |title=Chronicle of Aviation |date=1992 |publisher=JOL International Publishing |year=1992 |isbn=1 872031 30 7 |pages=658 |language=en}}</ref> Daar is eers agt van hierdie vliegtuie bestel en daarna is nog 13 bestel. Die eerste C-9A is op 10 Augustus 1968 afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor and Swanborough |first=John and Gordon |title=Military Aircraft of the World |date=1975 |publisher=Ian Alan Ltd |year=1975 |isbn=0 7110 0049 0-102/74 |edition=3rd |location=Shepperton, Surrey, United Kingdom |pages=207 |language=en}}</ref> In totaal is 21 Nightingales tussen 1968 en 1973 aan die USAF afgelewer.<ref>{{Cite book |last=Taylor |first=John |title=Jane’s all the World’s Aircraft 1981-82 |date=October 1981 |publisher=Jane’s Publishing Company Ltd |year=1981 |isbn=0 7106-0729-6 |location=London, United Kingdom |pages=408 |language=en}}</ref>
[[Lêer:710881 2002-09-18 FAWK 194 reg shd25 800x486.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-9A Nightingale met die reeksnommer 71-0881 van die USAF op 18 September 2002 by Lugmagbasis Waterkloof in Pretoria in Suid-Afrika.]]
[[Lêer:Zsnra 2005-11-28 FACT 075 LR 800x533.jpg|geen|duimnael|250x250px|Foto van ’n DC-9-32 van 1Time Airline op 28 November 2005 by Kaapstad Internasionale Lughawe. Die konstruksienommer van die vliegtuig is 47430 en sy registrasie is ZS-NRA.]]
{{Commons|Douglas Aircraft Company}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Douglas-vliegtuie| ]]
0hflvxn7u54r6cjzlxcfs34edcxvjyx
Egiptiese nasionale sokkerspan
0
425665
2909163
2858292
2026-06-04T00:39:14Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909163
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld = [[Lêer:Flag_of_Egypt.svg|200px]]
| klubnaam = Egipte
| vollenaam = Egiptiese nasionale sokkerspan
| bynaam = ''Die Farao's''
| stigting =
| stadion = Misr-stadion,</br>[[Nuwe administratiewe hoofstad]]
| kapasiteit = 93 940
| voorsitter =
| afrigter = Hossam Hassan
| kaptein = Mohamed Salah
| patroon_la1 = _egy24H
| patroon_b1 = _egy24H
| patroon_ra1 = _egy24H
| patroon_sh1 = _egy24H
| linkerarm1 = FF0000
| liggaam1 = FF0000
| regterarm1 = FF0000
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = 000000
| patroon_la2 = _egy24A
| patroon_b2 = _egy24A
| patroon_ra2 = _egy24A
| patroon_sh2 = _egy24A
| linkerarm2 = FFFFFF
| liggaam2 = FFFFFF
| regterarm2 = FFFFFF
| broek2 = FFFFFF
| kouse2 = FFFFFF
|beheerliggaam=EFA|konfederasie=[[CAF]]}}
Die '''Egiptiese nasionale sokkerspan''' ([[Arabies]]: منتخب مصر لكرة القدم) verteenwoordig [[Egipte]] in internasionale sokker en word beheer deur die Egiptiese Sokkerassosiasie (EFA). Die span is een van die mees suksesvolle in [[Afrika]] en neem deel aan kompetisies van die [[Konfederasie van Afrikasokker]] en [[FIFA]].
Egipte is een van die oudste sokkernasies in Afrika en was die eerste Afrika-span wat aan ‘n [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] deelgeneem het, in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]]. Hulle het 'n indrukwekkende rekord in die [[Afrikanasiesbeker]], met die meeste titels in die toernooi se geskiedenis.<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/national/egypt.html|title=Egypt|website=FootballHistory.org|access-date=2025-03-14}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Egypt national association football team}}
{{Sokkersaadjie}}
{{Portaalbalk|Sport|Egipte|Sokker}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]]
[[Kategorie:Sokker in Egipte]]
d7nayaoi4devktbzri83anrki8l3hdr
Arne Slot
0
426157
2909142
2904591
2026-06-03T23:35:42Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909142
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |trans-title=Player information Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore 17 September 1978) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. Hy word as een van die beste afrigters ter wêreld beskou.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by Cambuur begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van Feyenoord geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het Liverpool aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
8ujezi4uxhu78nis616c7lktz4t0077
2909143
2909142
2026-06-03T23:36:14Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909143
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |trans-title=Player information Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore 17 September 1978) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. Hy word as een van die beste afrigters ter wêreld beskou.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by [[SC Cambuur|Cambuur]] begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van Feyenoord geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het Liverpool aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
pxvyxgp01banr1yjhbmbtg63llya98b
2909144
2909143
2026-06-03T23:36:34Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909144
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |trans-title=Player information Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore 17 September 1978) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by [[SC Cambuur|Cambuur]] begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van Feyenoord geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het Liverpool aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
1hvf8fvmk9kc1uzb410z6yyxzdily1e
2909145
2909144
2026-06-03T23:37:16Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909145
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |trans-title=Player information Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore [[17 September]] [[1978]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by [[SC Cambuur|Cambuur]] begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van Feyenoord geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het Liverpool aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
6dsf3mx60ltke0d0gbizlsvh8wrftdk
2909146
2909145
2026-06-03T23:38:06Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909146
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |trans-title=Player information Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore [[17 September]] [[1978]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by [[SC Cambuur|Cambuur]] begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van [[Feyenoord]] geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het Liverpool aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
o75mdaqazyaopi2a2gys6njbfwzui6r
2909147
2909146
2026-06-03T23:38:39Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909147
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |trans-title=Player information Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore [[17 September]] [[1978]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by [[SC Cambuur|Cambuur]] begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van [[Feyenoord]] geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het [[Liverpool FC|Liverpool]] aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
7c6xjrjsgvbkuh4cnnrkfqhgf6xaas9
2909148
2909147
2026-06-03T23:39:14Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909148
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Arne Slot
| image = [[Lêer:Arne Slot in 2024.jpg|240px]]
| caption = Slot in 2024
| full_name = Arend Martijn Slot
| birth_date = {{birth date and age|1978|9|17|df=y}}
| birth_place = [[Bergentheim]], [[Nederland]]
| height = 1.85 m<ref>{{cite web |url=http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |title=Speler informatie Arne Slot |publisher=Eredivisie |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113234713/http://www.eredivisie.nl/subpage.aspx?l1=1643&playerid=32417&action=playerinfo |archive-date=13 November 2008}}</ref>
| position = Middelveldspeler
| currentclub =
| youthclubs1 = VV Bergentheim
| youthclubs2 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| years1 = 1995–2002
| clubs1 = [[PEC Zwolle|FC Zwolle]]
| caps1 = 164
| goals1 = 50
| years2 = 2002–2007
| clubs2 = [[NAC Breda]]
| caps2 = 142
| goals2 = 21
| years3 = 2007–2010
| clubs3 = [[Sparta Rotterdam]]
| caps3 = 54
| goals3 = 6
| years4 = 2009–2010
| clubs4 = → [[PEC Zwolle|FC Zwolle]] (loan)
| caps4 = 28
| goals4 = 7
| years5 = 2010–2013
| clubs5 = [[PEC Zwolle]]
| caps5 = 74
| goals5 = 16
| totalcaps = 462
| totalgoals = 100
| manageryears1 = 2016–2017
| managerclubs1 = [[SC Cambuur|Cambuur]]
| manageryears2 = 2019–2020
| managerclubs2 = [[AZ Alkmaar|AZ]]
| manageryears3 = 2021–2024
| managerclubs3 = [[Feyenoord]]
| manageryears4 = 2024–2026
| managerclubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]]
}}
'''Arend Martijn''' "'''Arne'''" '''Slot''' (gebore [[17 September]] [[1978]]) is 'n [[Nederland|Nederlandse]] professionele [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler.<ref>{{Cite web |last=Macdonald |first=Paul |date=2025-01-21 |title=The 20 best managers in the world: Arne Slot number one, Guardiola sinks |url=https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |access-date=2025-02-02 |website=www.footballtransfers.com |language=en |archive-date=2025-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226002117/https://www.footballtransfers.com/en/transfer-news/eu-uefa-champions-league/best-managers-world-arne-slot-pep-guardiola |url-status=dead }}</ref>
Slot het as middelveldspeler vir [[PEC Zwolle]] gespeel, waar hy die Eerste Divisie in 2002, [[NAC Breda]] en [[Sparta Rotterdam]] gewen het voordat hy as speler terug by PEC Zwolle uitgetree het, waar hy nog 'n Eerste Divisie-titel in 2012 gewen het.
Hy het sy afrigterloopbaan in die akademie van PEC Zwolle en as assistent by [[SC Cambuur|Cambuur]] begin voordat hy as medehoofafrigter by laasgenoemde oorgeneem het. In 2017 het hy 'n assistent by [[AZ Alkmaar|AZ]] geword, waar hy in 2019 as hoofafrigter aangestel is. Slot het in 2021 hoofafrigter van [[Feyenoord]] geword. Hy het die klub in sy eerste seisoen na die 2022 [[UEFA Conference League]]-eindstryd gelei en die klub die [[Eredivisie]] en die [[KNVB-beker]] in die daaropvolgende seisoene gewen.
Op 20 Mei 2024 het [[Liverpool FC|Liverpool]] aangekondig dat Slot op 1 Junie 2024 hoofafrigter sou word.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/arne-slot-become-liverpool-fcs-new-head-coach|title=Arne Slot to become Liverpool FC's new head coach – Liverpool FC|date=20 May 2024|website=www.liverpoolfc.com|access-date=20 May 2024}}</ref> Op 27 April 2025 is Liverpool as [[Premier League|ligakampioene]] gekroon nadat hulle [[Tottenham Hotspur|Tottenham]] met 5-1 tuis op [[Anfield]] verslaan het.<ref>{{Cite web|url=https://www.itv.com/news/granada/2025-04-27/liverpool-crowned-premier-league-champions|title=Liverpool FC crowned Premier League champions after 5-1 win over Tottenham|date=2025-04-27|website=ITV|access-date=2025-04-27}}</ref> Die daaropvolgende seisoen was teleurstellend, met Liverpool wat vyfde in die Premierliga geëindig het, en op 30 Mei 2026 is hy van sy pligte onthef.<ref>{{Cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-fc-statement-13|title=Liverpool FC statement - Liverpool FC|date=2026-05-30|website=www.liverpoolfc.com|language=en|access-date=2026-06-03}}</ref>
==Verwysings==
{{verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Slot, Arne}}
[[Kategorie:Geboortes in 1978]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
5ljnwa2diw20nl3r927ckl2isjlaurg
Lys van kultusrolprente: C
0
428162
2909097
2866169
2026-06-03T14:24:07Z
~2026-22503-02
206103
Interne skakel
2909097
wikitext
text/x-wiki
Hierdie is 'n '''lys van [[Kultusrolprent|kultusrolprente]]''' wat alfabeties volgens titel georganiseer is. Sien [[Lys van kultusrolprente]] vir die hooflys.
{{A-Z multibladsy lys|Lys van kultusrolprente}}
{| class="wikitable sortable"
|-
! Rolprent titel !! Jaar !! Regisseur !! Verwysings
|-
| ''C'est Arrivé Près De Chez Vous'' (''Man Bites Dog'') || 1992 || Rémy Belvaux, André Bonzel, Benoît Poelvoorde || <ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |title=Man Bites Dog |url=http://www.avclub.com/articles/man-bites-dog,37588/ |work=AV Club |access-date=13 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527131649/http://www.avclub.com/articles/man-bites-dog%2C37588/ |archive-date=27 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Cabin Boy'' || 1994 || Adam Resnick || <ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |title=Cabin Boy |url=http://www.avclub.com/articles/cabin-boy,71269/ |work=AV Club |access-date=13 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029005716/http://www.avclub.com/articles/cabin-boy,71269/ |archive-date=29 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''The Cabinet of Dr. Caligari'' || 1919 || Robert Wiene || <ref name="Peary3" />
|-
| ''The Cable Guy'' || 1996 || [[Ben Stiller]]|| <ref>{{cite news |last1=Gilchrist |first1=Todd |title=Judd Apatow Looks Back at His Cult Hit 'The Cable Guy' |url=http://blogs.wsj.com/speakeasy/2011/03/02/judd-apatow-looks-back-at-his-cult-hit-the-cable-guy/ |website=Speakeasy |access-date=26 September 2014 |date=2 Maart 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919212747/https://blogs.wsj.com/speakeasy/2011/03/02/judd-apatow-looks-back-at-his-cult-hit-the-cable-guy/ |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Caddyshack'' || 1980 || [[Harold Ramis]]|| <ref>{{cite web |last=Meyers |first=Kate |title=Cult classic an homage to Doug Kenney |url=http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=1784074 |work=ESPN |access-date=3 Mei 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203030119/http://sports.espn.go.com/golf/news/story?id=1784074 |archive-date=3 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Café Flesh'' || 1982 || Stephen Sayadian || <ref name="Peary3" />
|-
| ''La Cage aux Folles'' || 1978 || Édouard Molinaro || <ref name="Peary1" />
|-
| ''Caged Heat'' || 1974 || Jonathan Demme || <ref name="Peary1" />
|-
| ''Caligula'' || 1979 || Tinto Brass || <ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=oflL1anesoYC&pg=PA1#v=onepage&q&f=false |title=Caligula and the Fight for Artistic Freedom: The Making, Marketing and … - William Hawes – Google Books |publisher=Books.google.com |date=18 November 2008 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221223511/https://books.google.com/books?id=oflL1anesoYC |archive-date=21 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Calvaire'' || 2005 || Fabrice Du Welz || <ref name="news.ubc.ca">{{cite web |author=- by Nick Lewis |url=http://news.ubc.ca/2013/10/24/halloween-cult-classics/ |title=Halloween cult classics |publisher=News.ubc.ca |date=2013-10-24 |accessdate=2015-12-17 |archive-date=2015-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151123203854/http://news.ubc.ca/2013/10/24/halloween-cult-classics/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| ''Camping Cosmos'' || 1996 || Jan Bucquoy || <ref>{{cite web |url=http://www.nieuwsblad.be/cnt/blmva_20120729_001 |title=Veel volk op eerste DOKmarkt (Gent) – Het Nieuwsblad |publisher=Nieuwsblad.be |access-date=17 Desember 2015 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920011136/https://www.nieuwsblad.be/cnt/blmva_20120729_001 |archive-date=20 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Candy'' || 1968 || Christian Marquand || <ref>{{Cite web |url=http://www.radioswissclassic.ch/de/musiker/kuenstler/1857519abe1f91c01ea57284e6f2b3a2d7bb23/biography |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=27 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127051312/http://www.radioswissclassic.ch/de/musiker/kuenstler/1857519abe1f91c01ea57284e6f2b3a2d7bb23/biography |url-status=dead }}</ref>
|-
| ''Cannibal! The Musical'' || 1993 || Trey Parker || <ref>{{Cite web |url=http://www.theglobeandmail.com/arts/theatre-and-performance/theatre-reviews/cannibal-the-musical-a-not-so-sophisticated-barrel-of-laughs/article23085714/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233412/http://www.theglobeandmail.com/arts/theatre-and-performance/theatre-reviews/cannibal-the-musical-a-not-so-sophisticated-barrel-of-laughs/article23085714/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://thescenemagazine.ca/interview-cannibal-the-musical-director-christopher-bond-talks-bringing-trey-parkers-movie-to-the-stage/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 2 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302115524/http://thescenemagazine.ca/interview-cannibal-the-musical-director-christopher-bond-talks-bringing-trey-parkers-movie-to-the-stage/ |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Cannibal Holocaust'' || 1980 || Ruggero Deodato || <ref>{{cite journal|last=McNary|first=Dave|title=Relevant Nabs 'Cannibal'|journal=Variety|date=1 February 2007|url=http://variety.com/2007/film/news/relevant-nabs-cannibal-1117958508/|accessdate=8 June 2013|archive-date=12 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512235204/http://variety.com/2007/film/news/relevant-nabs-cannibal-1117958508/|url-status=live}}</ref>
|-
| ''Can't Hardly Wait'' || 1998 || Deborah Kaplan and Harry Elfont || <ref>{{cite web |url=http://www.ifc.com/fix/2012/01/cant-hardly-wait-reunion-peter-facinelli |title=The line for a "Can’t Hardly Wait" reunion film starts behind Peter Facinelli |publisher=IFC |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001034042/http://www.ifc.com/fix/2012/01/cant-hardly-wait-reunion-peter-facinelli |archive-date=1 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Captain Kronos – Vampire Hunter'' || 1974 || Brian Clemens || <ref>{{cite web |url=http://blacksundaymagazine.net/2013/10/05/captain-kronos-vampire-hunter-by-steve-wilson/ |title=Captain Kronos: Vampire Hunter by Steve Wilson |publisher=Black Sunday Magazine |date=5 Oktober 2013 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114405/http://blacksundaymagazine.net/2013/10/05/captain-kronos-vampire-hunter-by-steve-wilson/ |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Car Wash'' || 1976 || Michael Schultz || <ref>{{cite web|last=Johnson|first=Daniel Cook|title=The best film picks, October 25|url=http://www.newsobserver.com/2013/10/24/3305766/the-best-film-picks-october-25.html|accessdate=26 May 2014|archive-date=27 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140527221337/http://www.newsobserver.com/2013/10/24/3305766/the-best-film-picks-october-25.html|url-status=dead}}</ref>
|-
| ''Careful'' || 1992 || Guy Maddin || <ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |title=Careful |url=http://www.avclub.com/articles/careful,27676/ |work=AV Club |access-date=3 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130909015720/http://www.avclub.com/articles/careful,27676/ |archive-date= 9 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Carnal Knowledge'' || 1971 || Mike Nichols || <ref>{{Cite web |url=http://genome.ch.bbc.co.uk/fa1ff36513ea4dd4b5dca76169e0161a |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 5 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205122454/http://genome.ch.bbc.co.uk/fa1ff36513ea4dd4b5dca76169e0161a |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Carnival of Souls'' || 1962 || Herk Harvey || <ref>{{cite web |last1=Rose |first1=Michael |title=Public Domain Horror: 'Carnival of Souls' (1962) |url=http://mysteriousuniverse.org/2014/04/public-domain-horror-carnival-of-souls-1962/ |website=Mysterious Universe |access-date=7 September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425001550/http://mysteriousuniverse.org/2014/04/public-domain-horror-carnival-of-souls-1962/ |archive-date=25 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Carny'' || 1980 || Robert Kaylor || <ref>{{Cite web |url=http://genome.ch.bbc.co.uk/09ccc219c53a41c3bab4cf453bfb92c9 |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 5 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205133544/http://genome.ch.bbc.co.uk/09ccc219c53a41c3bab4cf453bfb92c9 |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Carrie'' || 1976 || Brian De Palma || <ref>{{Cite web |url=http://www.hurriyetdailynews.com/modern-version-of-carrie-retells-horror-tale-in-post-newtown-era.aspx?pageID=238&nID=56712&NewsCatID=381 |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 3 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203093228/http://www.hurriyetdailynews.com/modern-version-of-carrie-retells-horror-tale-in-post-newtown-era.aspx?pageID=238&nID=56712&NewsCatID=381 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://genome.ch.bbc.co.uk/285c7acd79eb4ebdb5817bdd5e0bf763 |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 5 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205122813/http://genome.ch.bbc.co.uk/285c7acd79eb4ebdb5817bdd5e0bf763 |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Carry On Nurse'' || 1959 || Gerald Thomas || <ref>{{Cite web |url=https://books.google.be/books?id=yDe5BAAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq=carry+on+cult+film&source=bl&ots=RYgYGuMkIV&sig=4rLfkQhMGW5KDwYaalZ73Y3yMNc&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjVv9aty8PKAhWCdA8KHdTBAU8Q6AEIKjAC#v=onepage&q=cult&f=false |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 9 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709194616/https://books.google.be/books?id=yDe5BAAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq=carry+on+cult+film&source=bl&ots=RYgYGuMkIV&sig=4rLfkQhMGW5KDwYaalZ73Y3yMNc&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjVv9aty8PKAhWCdA8KHdTBAU8Q6AEIKjAC#v=onepage&q=carry%20on%20cult%20film&f=false#v=onepage&q=cult&f=false |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Casablanca'' || 1942 || Michael Curtiz || <ref name="Peary1" /><ref>Umberto Eco, "Casablanca: Cult Movies and Intertextual Collage", ''SubStance 47'', 1984, page 3-12.</ref>
|-
| ''Casino Royale'' || 1967 || Ken Hughes, John Huston, Joseph McGrath, Robert Parrish, Val Guest, Richard Talmadge ||<ref>{{cite web |last1=Rabin |first1=Nathan |title=Does 1967's Casino Royale Deserve Cult Status? |url=http://editorial.rottentomatoes.com/article/does-1967s-casino-royale-deserve-cult-status/ |website=Rotten Tomatoes |access-date=20 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411064155/https://editorial.rottentomatoes.com/article/does-1967s-casino-royale-deserve-cult-status/ |archive-date=11 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Casse-tête Chinois'' (''Sjinese Puzzle'') || 2013 || Cédric Klapisch || <ref name="vulture.com" />
|-
| ''Cat People'' || 1942 || Jacques Tourneur || <ref name="news.ubc.ca" /><ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=WzCvBwAAQBAJ&pg=PA58&lpg=PA58&dq=cat+people+cult+classic&source=bl&ots=02yo2wKUW8&sig=8B422K0l8MxH1F9PX7cF2cCodJs&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjgl5HShabJAhWFXRoKHWuhCMA4ChDoAQhGMAY#v=onepage&q=cat%20people%20cult%20classic&f=false |title=RKO Radio Pictures Horror, Science Fiction and Fantasy Films, 1929–1956 – Michael R. Pitts – Google Boeken |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2015-12-17}}</ref>
|-
| ''Cecil B. Demented'' || 2000 || John Waters || <ref name="powerhousearena1">{{cite web |url=https://www.powerhousearena.com/events/nyc-book-launch-party-carsick-by-john-waters-in-conversation-with-mike-sachs/ |title=NYC Paperback Book Launch: Carsick by John Waters in conversation with Mike Sacks |publisher=The Powerhouse Arena |date=27 Mei 2015 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919213312/https://www.powerhousearena.com/events/nyc-book-launch-party-carsick-by-john-waters-in-conversation-with-mike-sachs/ |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cemetery Man'' || 1994 || Michele Soavi || <ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1996/04/12/arts/home-video-067652.html |title=Home Video |last=Nichols |first=Peter M. |work=The New York Times |date=12 April 1996 |access-date=7 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919211339/https://www.nytimes.com/1996/04/12/arts/home-video-067652.html |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cera Una Volta Il West'' (''Once Upon A Time In The West'') || 1968 || [[Sergio Leone]]|| <ref name="Peary1" />
|-
| ''Cera Una Volta In America'' (''Once Upon A Time In America'') || 1984 || Sergio Leone || <ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1992/10/22/movies/uncut-version-of-1984-cult-film-to-be-released.html |title=Uncut Version of 1984 Cult Film to Be Released |last=Weinraub |first=Bernard |work=The New York Times |date=22 Oktober 1992 |access-date=7 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919211650/https://www.nytimes.com/1992/10/22/movies/uncut-version-of-1984-cult-film-to-be-released.html |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cha Cha'' || 1979 || Herbert Curiël || <ref>{{Cite web |url=http://www.filmkrant.nl/_titelindex_K/8595 |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=18 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918200227/http://www.filmkrant.nl/_titelindex_K/8595 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.filmfestival.nl/publiek/films/cha-cha |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=17 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917171404/https://www.filmfestival.nl/publiek/films/cha-cha |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Chelsea Girls'' || 1966 || [[Andy Warhol]], Paul Morrissey || <ref>{{Cite web |url=http://ww2.kqed.org/arts/2014/11/04/warhols-cult-classic-chelsea-girls-still-challenges-viewers/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304085641/http://ww2.kqed.org/arts/2014/11/04/warhols-cult-classic-chelsea-girls-still-challenges-viewers/ |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Cherith'' || 1988 || Shirley Barrett || <ref>{{Cite web |url=http://www.artgallery.nsw.gov.au/calendar/outsiders-australian-cinema/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=17 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917000733/http://www.artgallery.nsw.gov.au/calendar/outsiders-australian-cinema/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| ''Cherry 2000'' || 1987 || Steve De Jarnatt || <ref>{{cite news |title=Hollywood's 25 Most Powerful Authors |url=http://www.hollywoodreporter.com/lists/15-daniel-h-wilson-394081 |work=Hollywood Reporter |access-date=21 April 2013 |date=28 November 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924150307/http://www.hollywoodreporter.com/lists/15-daniel-h-wilson-394081 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Un Chien Andalou'' || 1929 || Luis Buñuel || <ref>{{cite news |title=Un Chien Andalou |url=http://www.guardian.co.uk/film/movie/78834/chien.andalou |work=The Guardian |access-date=13 April 2013 |location=London |date=21 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619054848/http://www.guardian.co.uk/film/movie/78834/chien.andalou |archive-date=19 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Children Shouldn't Play with Dead Things'' || 1972 || Bob Clark || <ref>{{cite web|title=FANGORIA plays with "DEAD THINGS" and more!|url=http://fangoria.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2529|work=Fangoria|accessdate=22 April 2013|archive-date=20 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920011633/https://fangoria.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2529|url-status=dead}}</ref>
|-
| ''Child's Play'' || 1988 || Tom Holland || <ref>{{cite web |url=http://metro.co.uk/2012/06/25/chucky-set-to-return-in-new-sequel-to-childs-play-movies-478964/ |title=Chucky set to return in new sequel to Child's Play movies | Metro News |publisher=Metro.co.uk |date=25 Junie 2012 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630063844/https://metro.co.uk/2012/06/25/chucky-set-to-return-in-new-sequel-to-childs-play-movies-478964/ |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Chilly Scenes of Winter'' || 1979 || Joan Micklin Silver || <ref name="Peary3" />
|-
| ''Choose Me'' || 1984|| Alan Rudolph || <ref name="Peary2" />
|-
| ''Chopper'' || 2000 || Andrew Dominik || <ref>{{cite news |last=Smith |first=Graham |url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2100904/Gangster-Mark-Chopper-Read-banned-working-children-firing-starting-pistol-sons-athletics-club.html |title=Aussie gangster 'Chopper' banned from working with children after firing starting pistol at son's athletics club |access-date=8 Mei 2014 |location=London |work=Daily Mail |date=14 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032352/http://www.dailymail.co.uk/news/article-2100904/Gangster-Mark-Chopper-Read-banned-working-children-firing-starting-pistol-sons-athletics-club.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Christmas Evil'' || 1980 || Lewis Jackson || <ref>{{cite web|last=Reyes|first=Amanda|title=CHRISTMAS EVIL|url=http://www.filmthreat.com/reviews/8301/|work=Film Threat|accessdate=17 April 2013|archive-date=11 Oktober 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011073349/http://www.filmthreat.com/reviews/8301/|url-status=dead}}</ref>
|-
| ''Christiane F. - Wir Kinder vom Bahnhof Zoo'' (''Christiane F. - We Children from Bahnhof Zoo'') || 1981 || Uli Edel || <ref>{{cite web |url=http://www.ifi.ie/film/christiane-f/ |title=Irish Film Institute -CHRISTIANE F |publisher=Ifi.ie |date=13 Desember 2015 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423022417/http://ifi.ie/film/christiane-f/ |archive-date=23 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''The Chronicles of Riddick: Pitch Black'' (ook bekend as ''Pitch Black'') || 2000 || David Twohy || <ref>{{Cite web |url=http://www.empireonline.com/movies/features/riddick-ten-things/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=18 Oktober 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018204249/http://www.empireonline.com/movies/features/riddick-ten-things/ |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Chuck and Buck'' || 2000 || Miguel Arteta || <ref>{{cite news |last=Fleming |first=Michael |title=Disney quest for Camelot |url=http://variety.com/2000/voices/columns/disney-quest-for-camelot-1117790053/ |work=Variety |access-date=24 April 2013 |date=5 Desember 2000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121093951/https://variety.com/2000/voices/columns/disney-quest-for-camelot-1117790053/ |archive-date=21 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''C.H.U.D.'' || 1984 || Douglas Cheek || <ref>{{cite web|last=Young|first=Freddie|title=Fango Flashback: "C.H.U.D."|url=http://www.fangoria.com/index.php/moviestv/fango-flashback/1006-fango-flashback-chud|work=Fangoria|accessdate=21 April 2013|archive-date=15 Junie 2013|archive-url=https://archive.is/20130615123827/http://www.fangoria.com/index.php/moviestv/fango-flashback/1006-fango-flashback-chud|url-status=dead}}</ref>
|-
| ''Chungking Express'' || 1994 || Wong Kar-wai || <ref>{{cite web|last1=Zarum|first1=Lara|title=Wong Kar-wai's Chungking Express|url=http://thetfs.ca/2011/04/20/wong-kar-wais-chungking-express/#.U_6x-KPCTTo|website=Toronto Film Scene|accessdate=28 August 2014|archive-date= 3 Februarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203030119/http://thetfs.ca/2011/04/20/wong-kar-wais-chungking-express/#.U_6x-KPCTTo|url-status=live}}</ref>
|-
| ''Cidade de Deus'' (''City of God'') || 2002 || Fernando Meirelles, Kátia Lund || <ref>{{cite web |url=https://iffr.com/en/2010/films/balas-e-pistolas |title=Balas e pistolas |publisher=IFFR |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919211454/https://iffr.com/en/2010/films/balas-e-pistolas |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Circuitry Man'' || 1990 || Steven Lovy || <ref>{{cite news|last=Cockrell|first=Eddie|title=Mix|url=http://www.variety.com/review/VE1117923022/|work=Variety|accessdate=22 April 2013|date=5 February 2004|archive-date= 9 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240709194618/https://variety.com/2004/film/markets-festivals/mix-1200536613/|url-status=live}}</ref>
|-
| ''Cisco Pike'' || 1972 || Bill L. Norton || <ref>{{cite web |last1=Hundley |first1=Jessica |title=Kris Kristofferson, Harry Dean Stanton Revisit 1972's 'Cisco Pike' |url=http://www.hollywoodreporter.com/news/kris-kristofferson-harry-dean-stanton-652824 |website=The Hollywood Reporter |access-date=11 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920011251/https://www.hollywoodreporter.com/news/kris-kristofferson-harry-dean-stanton-652824 |archive-date=20 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''La Cité de la peur'' || 1994 || Alain Berbérian || <ref>{{cite web |author=Camille Solal |url=http://cinema.jeuxactu.com/news-cinema-la-cite-de-la-peur-2-la-suite-du-film-culte-des-nuls-se-fera-t-elle-25291.htm |title=La Cité de la Peur 2 : la suite du film culte des Nuls se fera-t-elle ? |publisher=Cinema.jeuxactu.com |date=17 Februarie 2015 |access-date=17 Desember 2015 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919211420/http://cinema.jeuxactu.com/news-cinema-la-cite-de-la-peur-2-la-suite-du-film-culte-des-nuls-se-fera-t-elle-25291.htm |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''La Cité des Enfants Perdus'' (''The City of Lost Children'') || 1995 || Jean-Pierre Jeunet, Marc Caro || <ref>{{cite news |last=Holden |first=Stephen |url=http://www.nytimes.com/movie/review?res=9B02E0DD1739F936A25751C1A963958260 |title=Movie Review – The City of Lost Children – FILM REVIEW;Out of the Fever Dreams of a Child |publisher=NYTimes.com |date=15 Desember 1995 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171025022439/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9B02E0DD1739F936A25751C1A963958260 |archive-date=25 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |url=http://www.avclub.com/article/jean-pierre-jeunet-13742 |title=Jean-Pierre Jeunet • Interview • The A.V. Club |publisher=Avclub.com |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819081446/http://www.avclub.com/article/jean-pierre-jeunet-13742 |archive-date=19 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://books.google.be/books?id=x1Wgi-_FmiEC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=la+jetee+cult+classic&source=bl&ots=TYLQ_sJwVz&sig=t-4Nql-TGwtqBCLRcQUjdDQrguw&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiQvOmJ2ZLKAhWFdA8KHTl3DWgQ6AEINjAE#v=onepage&q=cult&f=false |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 9 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709194617/https://books.google.be/books?id=x1Wgi-_FmiEC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=la+jetee+cult+classic&source=bl&ots=TYLQ_sJwVz&sig=t-4Nql-TGwtqBCLRcQUjdDQrguw&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwiQvOmJ2ZLKAhWFdA8KHTl3DWgQ6AEINjAE#v=onepage&q=la%20jetee%20cult%20classic&f=false#v=onepage&q=cult&f=false |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Citizen Kane'' || 1941 || [[Orson Welles]]|| <ref name="cultographies.com" /><ref name="Peary1" />
|-
| ''Clash of the Titans'' || 1981 || Desmond Davis || <ref>{{cite web|last1=White|first1=Cindy|title=Clash of the Titans Blu-ray Review|url=http://au.ign.com/articles/2010/07/30/clash-of-the-titans-blu-ray-review|website=IGN|accessdate=24 September 2014|archive-date=24 September 2014|archive-url=https://archive.today/20140924032725/http://au.ign.com/articles/2010/07/30/clash-of-the-titans-blu-ray-review|url-status=live}}</ref>
|-
| ''Class of Nuke 'Em High'' || 1986 || Richard W. Haines, Michael Herz, Lloyd Kaufman|Lloyd Kaufman (as Samuel Weil) || <ref>{{cite web|last=Pace|first=Dave|title=Troma unveils "RETURN TO NUKE "EM HIGH" Poster|url=http://www.fangoria.com/index.php/home/all-news/1-latest-news/8229-troma-unveils-qreturn-to-nuke-qem-highq-poster|work=Fangoria|accessdate=22 April 2013|archive-date=11 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411075653/http://fangoria.com/index.php/home/all-news/1-latest-news/8229-troma-unveils-qreturn-to-nuke-qem-highq-poster|url-status=dead}}</ref>
|-
| ''La Classe américaine'' (also known as ''Le Grand Détournement'') || 1993 || Michel Hazanavicius, Dominique Mézerette|| <ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=neyI_geiqksC&pg=PA109&lpg=PA109&dq=dead+men+don%27t+wear+plaid+cult+film&source=bl&ots=npWlzQl632&sig=dC8qIHQt_6gm4gGeJ4GtK4XNNmo&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwip26LC0b3JAhXKWxoKHSzGC_04ChDoAQgiMAE#v=onepage&q=dead%20men%20don%27t%20wear%20plaid%20cult%20film&f=false |title=Brutal Intimacy: Analyzing Contemporary French Cinema – Tim Palmer – Google Boeken |publisher=Books.google.com |date= |accessdate=2015-12-17}}</ref>
|-
| ''Clerks'' || 1994 || Kevin Smith || <ref name="Boston" />
|-
| ''Clerks II'' || 2006 || Kevin Smith || <ref name="Boston" />
|-
| ''[[A Clockwork Orange (rolprent)|A Clockwork Orange]]'' || 1971 || [[Stanley Kubrick]]|| <ref name="bbc-cult" /><ref name="Peary2" />
|-
| ''Clue'' || 1985 || Jonathan Lynn || <ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |title=Clue |url=http://www.avclub.com/articles/clue,47543/ |work=AV Club |access-date=25 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928140907/http://www.avclub.com/articles/clue,47543/ |archive-date=28 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Clueless'' || 1995 || Amy Heckerling || <ref>{{cite news |last=Skeels |title=Virginia |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2213701/The-cast-Clueless-reunites-remembering-Brittany-Murphy.html |location=London |work=Daily Mail |date=6 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161010154326/http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2213701/The-cast-Clueless-reunites-remembering-Brittany-Murphy.html |archive-date=10 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz?'' (''What Will You Do When You Catch Me?'') || 1978 || Stanisław Bareja || <ref>{{Cite web |url=https://books.google.be/books?id=wReMBgAAQBAJ&pg=PA181&lpg=PA181&dq=kieslowski+cult+film&source=bl&ots=n2h5l7Eq5p&sig=82IkfCrnjXhiwFXSk4SY-89jUr8&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwi-pIC_rvXJAhVDIg8KHd3XDZcQ6AEITDAI#v=onepage&q=cult&f=false |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 9 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709194618/https://books.google.be/books?id=wReMBgAAQBAJ&pg=PA181&lpg=PA181&dq=kieslowski+cult+film&source=bl&ots=n2h5l7Eq5p&sig=82IkfCrnjXhiwFXSk4SY-89jUr8&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwi-pIC_rvXJAhVDIg8KHd3XDZcQ6AEITDAI#v=onepage&q=kieslowski%20cult%20film&f=false#v=onepage&q=cult&f=false |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Cobra'' || 1986 || George P. Cosmatos || <ref>{{cite web |last=Rabin |first=Nathan |title=Cobra gave 1986 the Dirty Harry knockoff it deserved |url=https://thedissolve.com/features/forgotbusters/749-cobra-gave-the-1980s-the-dirty-harry-knockoff-it-d/ |work=The Dissolve |access-date=19 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922052255/http://thedissolve.com/features/forgotbusters/749-cobra-gave-the-1980s-the-dirty-harry-knockoff-it-d/ |archive-date=22 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Cocksucker Blues'' || 1972 || Robert Frank || <ref name="Paul Simpson 2010">Paul Simpson, "The Rough Guide to Cult Movies: The Good, The Bad and the Very Weird", Rough Guides UK, 2010.</ref><ref name="vh1.com">{{Cite web |url=http://www.vh1.com/news/6099/rolling-stones-movies/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063352/http://www.vh1.com/news/6099/rolling-stones-movies/ |url-status=live }}</ref>
|-
| ''Code of Silence'' || 1985 || Andrew Davis || <ref>{{cite news|title=Action star Chuck Norris an intelligent Rambo|publisher=Toronto Star|date=1986-02-11|url=http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474909061.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Feb+11,+1986&|last=Base|first=Ron|accessdate=15 December 2010}}{{Dooie skakel|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
| ''Code Unknown'' || 2000 || Michael Haneke || <ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |title=Code Unknown |url=http://www.avclub.com/articles/code-unknown,28779/ |work=AV Club |access-date=3 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530105302/http://www.avclub.com/articles/code-unknown%2C28779/ |archive-date=30 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Coffy'' || 1973 || Jack Hill || <ref name="filmmonthly1">{{cite web |url=http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/JackHill/JackHill.html |title=EXCLUSIVE Jack Hill Interview |publisher=Filmmonthly.com |date=2004-05-14 |accessdate=2015-12-17 |archive-date=2016-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124090756/http://www.filmmonthly.com/Profiles/Articles/JackHill/JackHill.html |url-status=live }}</ref>
|-
| ''The Color of Pomegranates'' || 1969 || Sergei Parajanov || <ref>{{cite web |url=http://www.cubecinema.com/programme/event/id/1463/ |title=Cube: Evil Kitty: Voice Of The Seven Woods Rescore Of Sayat Nova (the Colour Of Pomegranates) |publisher=Cubecinema.com |date=17 November 2006 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920011725/https://cubecinema.com/programme/event/id/1463/ |archive-date=20 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |author=http://www.solidpark.com – SOLIDPARK |url=https://www.ifistanbul.com/en/archive/2015/films/sayat-nova-nran-guyne |title=!f İstanbul International Independent Film Festival | Archive | 2015 | Sayat Nova, Nran Guyne |publisher=Ifistanbul.com |date= |accessdate=2015-12-17 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222143210/https://www.ifistanbul.com/en/archive/2015/films/sayat-nova-nran-guyne |url-status=dead }}</ref>
|-
| ''Colossus: The Forbin Project'' || 1970 || Joseph Sargent || <ref>{{cite web|last=Berriman|first=Ian|title=FREAKSHOW Colossus: The Forbin Project|url=http://www.sfx.co.uk/2010/07/26/freakshow-colossus-the-forbin-project/|work=SFX Magazine|accessdate=22 April 2013|archive-date=24 Junie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624101957/http://www.sfx.co.uk/2010/07/26/freakshow-colossus-the-forbin-project/|url-status=dead}}</ref>
|-
| ''Combat Shock'' || 1986 || Buddy Giovinazzo || <ref>{{cite web |url=http://www.popmatters.com/post/troma-ready-to-shock-us...again/ |title=Troma Ready to 'Shock' Us...Again |last=Gibron |first=Bill |work=PopMatters |date=15 Junie 2009 |access-date=13 September 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161012074449/http://www.popmatters.com/post/troma-ready-to-shock-us...again/ |archive-date=12 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Comic Book Confidential'' || 1988 || Ron Mann || <ref>{{cite web |url=http://www.deniskitchen.com/docs/bios/bio_will_eisner.html |title=Will Eisner and The Spirit – A Biography and History of a Comics Legend |publisher=Deniskitchen.com |date=3 Januarie 2005 |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20030915213132/http://deniskitchen.com/docs/bios/bio_will_eisner.html |archive-date=15 September 2003 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Coming Out'' || 1989 || Heiner Carow || <ref>{{cite web |author=Steven Geyer |url=http://www.berliner-zeitung.de/berlin/25-jahre-kultfilm--coming-out--die-party-der-anderen,10809148,28957460.html |title=25 Jahre Kultfilm "Coming Out": Die Party der Anderen | Berlin – Berliner Zeitung |publisher=Berliner-zeitung.de |date=5 Oktober 2014 |access-date=17 Desember 2015 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203030120/http://www.berliner-zeitung.de/berlin/25-jahre-kultfilm--coming-out--die-party-der-anderen,10809148,28957460.html |archive-date=3 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
|''Commando'' || 1985 || Mark L. Lester || <ref>{{cite news |title=Cult Classic: Commando |work=JOE.ie |url=http://www.joe.ie/movies/cult-classic-commando/ |access-date=20 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529184330/http://www.joe.ie/movies/cult-classic-commando/ |archive-date=29 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>
|-
|''The Company of Wolves'' || 1984 || Neil Jordan || <ref>{{cite web |url=http://filmireland.net/2013/05/21/from-the-archive-neil-jordan-on-the-company-of-wolves/ |title=From the Archive: Neil Jordan on The Company of Wolves |publisher=Film Ireland |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191205100300/https://filmireland.net/2013/05/21/from-the-archive-neil-jordan-on-the-company-of-wolves/ |archive-date=5 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Con Air'' || 1997 || Simon West || <ref>Lesnick, Silas. [http://www.craveonline.com/film/articles/130146-exclusive-director-simon-west-on-the-mechanic "Exclusive: Director Simon West on 'The Mechanic' on remaking the 1972 film and how he'd love to do a sequel to 'Con Air'."] ''craveonline.com,'' 24 January 2011. Retrieved: 29 March 2012.</ref>
|-
| ''Conan the Barbarian'' || 1982 || John Milius || <ref>{{cite web |last=Newitz |first=Annalee |title=A few rules you should follow before watching Conan the Barbarian |url=http://io9.com/5832738/a-few-rules-you-should-follow-before-watching-conan-the-barbarian |access-date=19 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151006081712/http://io9.com/5832738/a-few-rules-you-should-follow-before-watching-conan-the-barbarian |archive-date=6 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Condorman'' || 1981 || Charles Jarrott || <ref>{{cite web|last1=Nicholson|first1=Max|title=Disney Resurrecting Condorman?|url=http://au.ign.com/articles/2012/10/09/disney-resurrecting-condorman|website=IGN|accessdate=13 March 2015}}</ref>
|-
| ''Control'' || 2007 || Anton Corbijn || <ref name="Paul Simpson 2010" /><ref name="vh1.com" />
|-
| ''Coogan's Bluff'' || 1968 || Don Siegel || <ref>{{Cite web |url=http://genome.ch.bbc.co.uk/search/40/20?q=cult+film#search |title=argiefkopie |access-date=16 April 2025 |archive-date= 9 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240709193124/https://genome.ch.bbc.co.uk/search/40/20?q=cult+film#search |url-status=dead }}</ref>
|-
| ''The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover'' || 1989 || Peter Greenaway || <ref>{{cite web |last=Tobias |first=Scott |title=The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover |url=http://www.avclub.com/articles/the-cook-the-thief-his-wife-and-her-lover,67146/ |work=AV Club |access-date=13 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530180837/http://www.avclub.com/articles/the-cook-the-thief-his-wife-and-her-lover,67146/ |archive-date=30 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
|-
| ''Coonskin'' || 1975 || Ralph Bakshi || <ref name="Gibson-McDonnell-106">{{cite book |last1=Gibson |first1=Jon M. |last2=McDonnell |first2=Chris |title=Unfiltered: The Complete Ralph Bakshi |year=2008 |publisher=Universe Publishing |isbn=0-7893-1684-6 |pages=106; 108–109; 114; 127 |chapter=''Coonskin'' }}</ref>
|-
| ''Copkiller'' (ook bekend as ''Corrupt'' en/of ''The Order of Death'' || 1983 || Roberto Faenza || <ref name="sabotagetimes.com">{{Cite web |url=http://sabotagetimes.com/tv-film/11-cult-rock-n-roll-appearances-in-film-tv |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222162109/http://sabotagetimes.com/tv-film/11-cult-rock-n-roll-appearances-in-film-tv |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.cinemonitor.it/31651-copkiller-il-mio-primo-film-americano-con-harvey-keitel-e-john-lydon/ |title=argiefkopie |access-date= 7 Februarie 2016 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222084221/http://www.cinemonitor.it/31651-copkiller-il-mio-primo-film-americano-con-harvey-keitel-e-john-lydon/ |url-status=dead }}</ref>
|-
| ''Coup de Torchon'' || 1981 || Bertrand Tavernier || <ref name="rfimusique.com" />
|-
| ''The Craft'' || 1996 || Andrew Fleming || <ref>{{cite news |url=http://articles.courant.com/1998-04-17/features/9804170080_1_seth-niagara-marcy |title=Robin Tunney Is Outstanding In 'Niagara, Niagara' |last=Johnson |first=Malcolm |work=Hartford Courant |date=17 April 1998 |access-date=20 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919212259/http://articles.courant.com/1998-04-17/features/9804170080_1_seth-niagara-marcy |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Crash'' || 1996 || [[David Cronenberg]]|| <ref name="101cultmovies" /><ref name="criterion" /><ref name="cultcinema" /><ref name="simpson" />
|-
| ''Creature from the Black Lagoon'' || 1953 || Jack Arnold || <ref>{{cite web|url=https://books.google.be/books?id=CHjSZ7mDi80C&pg=PA31&lpg=PA31&dq=cult+classic+creature+from+the+black+lagoon&source=bl&ots=NntuuXBIXj&sig=is-A6leHcDT_tcyk3AM1hh2LXu8&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjF8Mfbi6nJAhVDhhoKHZs3DjY4FBDoAQgtMAI#v=onepage&q=cult%20classic%20creature%20from%20the%20black%20lagoon&f=false |title=Remote Control: The Power of Hollywood on Today's Culture – Carl Kerby – Google Boeken |publisher=Books.google.be |date= |accessdate=2015-12-17}}</ref>
|-
| ''Creature from the Haunted Sea'' || 1961 || Roger Corman || <ref>https://books.google.be/books?id=T4PcycU9_jIC&pg=PT64&lpg=PT64&dq=creature+from+the+haunted+sea+cult+classic&source=bl&ots=bWInFA4Tah&sig=fl4rnOmu8rT5SdvbD0KIvs-F-Tc&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjXsa2H4ZLKAhXIuRoKHTBZAiA4ChDoAQhVMAk#v=onepage&q=creature%20from%20the%20haunted%20sea%20cult%20classic&f=false</ref>
|-
| ''The Crippled Masters'' || 1979 || Joe Law || <ref>http://mvdb2b.com/?site_id=news&id=170</ref><ref>http://www.thespinningimage.co.uk/cultfilms/cultfilmsearch.asp?txtYear=1979&iDoSearch=-1</ref>
|-
| ''The Crow'' || 1994 || Alex Proyas || <ref>{{cite web |url=http://bloody-disgusting.com/news/25575/ |title='The Crow' Finally Gets Proper Blu-ray Release |last=Miska |first=Brad |work=Bloody Disgusting |date=27 Julie 2011 |access-date=20 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920011117/https://bloody-disgusting.com/news/25575/ |archive-date=20 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cruising'' || 1980 || William Friedkin || <ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2014/05/11/movies/homevideo/william-friedkin-before-and-after-the-hits.html?_r=0 |title=After Narcs and Satan, Bad Times |last=Hoberman |first=J. |work=The New York Times |date=9 Mei 2014 |access-date=7 Junie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919211654/https://www.nytimes.com/2014/05/11/movies/homevideo/william-friedkin-before-and-after-the-hits.html?_r=0 |archive-date=19 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Crumb'' || 1994 || Terry Zwigoff || <ref>{{cite news |last1=Wood |first1=Gaby |title=Sophie Crumb: Interview |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/8344821/Sophie-Crumb-Interview.html |website=The Telegraph |access-date=19 Februarie 2015 |location=London |date=25 Februarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170601144258/http://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/8344821/Sophie-Crumb-Interview.html |archive-date=1 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cry-Baby'' || 1990 || John Waters || <ref>{{cite news |url=http://www.denverpost.com/movies/ci_16085089 |title="Cry-Baby" Depp makes the girls swoon |work=The Denver Post |date=17 September 2010 |access-date=13 April 2013 |first=Michael |last=Booth |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303221654/http://www.denverpost.com/movies/ci_16085089 |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cube'' || 1997 || Vincenzo Natali || <ref>{{cite web|last=Davidson|first=Paul|title=Cube Zero Goes into Production|url=http://www.ign.com/articles/2003/08/21/cube-zero-goes-into-production|work=IGN|accessdate=13 April 2013}}</ref>
|-
| ''The Curse of Frankenstein'' || 1957 || Terence Fisher || <ref>{{cite web |url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/455323/ |title=BFI Screenonline: Hammer Film Productions Biography |publisher=Screenonline.org.uk |access-date=17 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000934/http://www.screenonline.org.uk/people/id/455323/ |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>
|-
| ''Cutter's Way'' || 1981 || Ivan Passer || <ref name="Peary2" />
|-
|}
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name=bbc-cult>{{cite news |last=Haigh |first=Ian |title=What Makes a Cult Film? |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/8640334.stm |work=BBC News Magazine |access-date=17 April 2013 |date=3 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110041849/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/8640334.stm |archive-date=10 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>
<ref name="Peary1">Danny Peary|Peary, Danny. ''Cult Movies (book)|Cult Movies'', Delta Books, 1981. {{ISBN|0-517-20185-2}}</ref>
<ref name="Peary2">{{cite book | last=Peary | first=Danny | authorlink=Danny Peary | year=1983 | title=Cult Movies 2: 50 More of the Classics, the Sleepers, the Weird, and the Wonderful | publisher=Dell Publishing | isbn=978-0-440-51632-3 }}</ref>
<ref name="Peary3">{{cite book | last=Peary | first=Danny | authorlink=Danny Peary | year=1989 | title=Cult Movies 3: 50 More of the Classics, the Sleepers, the Weird, and the Wonderful | publisher=Dell Publishing | isbn=978-0-283-99806-5 }}</ref>
<ref name="101cultmovies">{{cite book | editor-last=Schneider | editor-first=Steven Jay | year=2010 | title=101 Cult Movies You Must See Before You Die | publisher=Barrons Educational Series, Inc. | isbn=978-0-7641-6349-4 }}</ref>
<ref name="criterion">{{cite web | author=Staff | url=https://www.criterion.com/shop/collection/1-cult-movies?sort=title | title=Cult Movies | work=criterion.com | publisher=[[The Criterion Collection]] | accessdate=April 13, 2024 }}</ref>
<ref name="cultcinema">{{cite book | last1=Mathijs | first1=Ernest | last2=Sexton | first2=Jamie | year=2011 | chapter=Filmography | title=Cult Cinema: An Introduction | publisher=[[Wiley-Blackwell]] | pages=243–252 | isbn=978-1-4051-7374-2 }}</ref>
<ref name="simpson">{{cite book | last=Simpson | first=Paul | year=2010 | title=The Rough Guide to Cult Movies: The Good, the Bad and the Very Weird | edition=3rd | publisher=[[Rough Guides]] | isbn=978-1-84836-213-0 }}</ref>
}}
6r1t24mhth5a5x461vlfstjm16vr3bh
Sekwestrasie
0
428289
2909238
2903702
2026-06-04T09:43:52Z
Oesjaar
7467
Sintaks fout reggestel.
2909238
wikitext
text/x-wiki
'''Sekwestrasie''' is 'n proses in terme waarvan 'n persoon of entiteit se [[boedel]] onder administrasie geplaas word as gevolg van [[insolvensie]], dit wil sê wanneer die persoon of entiteit nie in staat is om hul [[Skuld|skulde]] te betaal nie. Die doel van sekwestrasie is om die [[Bate|bates]] van die insolvente party te beheer en billik onder skuldeisers te versprei onder toesig van 'n [[kurator]] of [[Trustee|trustee]].
== Proses ==
Die sekwestrasieproses begin tipies met 'n hofaansoek. Dit kan deur die skuldenaar self (vrywillige sekwestrasie) of deur 'n skuldeiser (gedwonge sekwestrasie) ingedien word. Die hof moet oortuig word dat die skuldenaar insolvent is en dat sekwestrasie in die belang van skuldeisers is.
Die belangrikste stappe in die proses mag die volgende insluit:
# '''Aansoek en hofbevel''': Die hof gee 'n voorlopige sekwestrasiebevel, gevolg deur 'n finale bevel indien geen besware ontvang word nie.
# '''Aanstelling van 'n kurator''': 'n Gekwalifiseerde kurator word aangestel om die boedel te administreer.
# '''Batevergadering en verdeling''': Die kurator identifiseer en verkoop bates en versprei die opbrengs volgens 'n prioriteitsorde.
# '''Rehabilitasie''': Na afloop van die proses kan die skuldenaar aansoek doen vir rehabilitasie om hul insolvente status te beëindig.
== Gevolge ==
Sekwestrasie kan beduidende gevolge vir die skuldenaar hê, insluitend:
* Verlies van beheer oor bates, wat nou deur die kurator bestuur word.
* Beperkings op die aangaan van nuwe skuld of [[kontrak|kontrakte]] sonder die kurator se toestemming.
* 'n Negatiewe impak op [[Kredietwaardigheid|kredietwaardigheid]].
* Potensiële verligting van skuldlas na afloop van die proses.
== Sien ook ==
* [[Insolvensie]]
* [[Likwidasie]]
* [[Kurator]]
9wsgqf1nvzh3dlio9qpy0avq1akeg0m
Donau-skrif
0
429397
2909081
2906471
2026-06-03T12:52:51Z
Jcb
223
2909081
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Tartaria amulet retouched.PNG|duimnael|Voorbeeld van Vinča-simbole.]]
Die '''Donau-skrif''' (ook bekend as die '''[[Vinča]]-simbole'''), verwys na 'n versameling [[Simbool|simbole]] wat op artefakte ontdek is wat dateer uit die [[Neolitiese tydperk]] in die [[Donau]]-riviervallei van [[Suidoos-Europa]]. Hierdie simbole is hoofsaaklik gevind op [[keramiek]], figuurtjies en ander artefakte, en word toegeskryf aan die Vinča-kultuur wat ongeveer tussen 5500 en 3500 v.C. gefloreer het. Die bestaan van hierdie simbole het al lank die belangstelling van [[Argeoloog|argeoloë]] en [[Taalkundige|taalkundiges]] geprikkel, aangesien dit die moontlikheid opper dat hierdie simbole 'n vroeë vorm van [[Skryfstelsel|skrif]] of 'n gestruktureerde kommunikasiestelsel kon wees. Haarmann<ref>Haarmann, Harald. 1988. Universalgeschichte der Schrift. Avus Buch.</ref> verwys na hierdie simbole as ''"Der sakrale Schriftgebrauch in Alteuropa (ca. 5300-3500 v. Chr.)"'', wat aandui dat Harald Haarmann hierdie simbole as potensieel betekenisvol vir 'n vroeë vorm van skrifgebruik beskou. Dit plaas die Donau-skrif in 'n belangrike konteks wanneer ons die oorsprong van skrif en kommunikasie in [[Europa]] bespreek.
Die Vinča-kultuur het 'n gebied beslaan wat vandag dele van [[Serwië]], [[Roemenië]], [[Bulgarye]], [[Noord-Masedonië]] en [[Hongarye]] insluit. Hierdie kultuur word gekenmerk deur gevorderde [[Landbou|landboupraktyke]], gesofistikeerde handwerk en 'n komplekse sosiale struktuur. Die ontdekking van die Donau-skrif op 'n verskeidenheid voorwerpe, van alledaagse gebruiksartikels tot rituele objekte, suggereer dat die simbole 'n belangrike rol in die samelewing gespeel het. Haarmann<ref name="haarmann">Haarmann, Harald. 1990. Language in Its Cultural Embedding. Explorations in the Relativity of Signs and Sign Systems. De Gruyter</ref> beklemtoon die belangrikheid van kulturele kontekste in die interpretasie van tekens en tekenstelsels. Haarmann sou waarskynlik argumenteer dat die Donau-skrif nie geïsoleerd verstaan kan word nie, maar eerder in die konteks van die Vinča-kultuur se geloofsoortuigings, sosiale gebruike en ekonomiese aktiwiteite. Haarmann<ref name="haarmann" /> werp lig op hoe tekens en simbole in 'n kulturele milieu ingebed is en verduidelik hoe die Donau-skrif 'n uitdrukking van hierdie spesifieke kultuur kon gewees het.
Die aard van die Donau-skrif bly egter 'n onderwerp van debat. Die vraag of hierdie simbole 'n ware skrif verteenwoordig, 'n proto-skrif, 'n simboliese stelsel, of bloot dekoratiewe patrone is, is nog nie definitief beantwoord nie. Harris<ref name="harris">Harris, Roy. 1986. The Origin of Writing.Duckworth</ref> bespreek die ingewikkeldhede van die definisie en oorsprong van skrif en wys daarop dat die aannames oor wat skrif is, dikwels gebaseer is op moderne persepsies en nie noodwendig op die werklike praktyke van antieke samelewings nie. Harris<ref name="harris" /> bevraagteken die idee dat skrif noodwendig 'n voorstelling van spraak moet wees en stel voor dat skrif moontlik 'n onafhanklike ontwikkeling kan wees wat nie direk met gesproke taal verband hou nie. Hierdie perspektief is relevant vir die bespreking van die Donau-skrif, want dit daag 'n mens uit om buite konvensionele definisies van skrif te dink en die moontlikheid te oorweeg dat die simbole 'n ander soort kommunikasiestelsel kan verteenwoordig.
Die aantal simbole wat in die Donau-skrif geïdentifiseer is, wissel volgens verskillende studies, maar dit word algemeen aanvaar dat daar 'n beperkte stel herhalende tekens is. Die simbole sluit in geometriese vorms, abstrakte patrone en soms voorstellings van diere en mense. Die patrone waarin die simbole voorkom, suggereer dat hulle moontlik in 'n sekere orde gerangskik is, wat kan dui op 'n gestruktureerde stelsel. Gimbutas<ref>Gimbutas, Marija. 1982. The Goddesses and Gods of Old Europe — 6500–3500 B.C. Myths and Cult Images. University of California Press</ref> se werk fokus op die religieuse en simboliese aspekte van die kultuur van Ou Europa, en dit is moontlik dat die Donau-skrif 'n rol in hierdie simboliese [[Sisteem (stratigrafie)|sisteem]] gespeel het. Alhoewel Gimbutas hoofsaaklik op die beelde en voorstellings fokus, is dit denkbaar dat die skrif ook 'n deel van die rituele of religieuse praktyke van die Vinča-kultuur uitgemaak het. Die simbole kon gebruik gewees het in rituele, as 'n vorm van identifikasie of selfs as 'n manier om 'n verbintenis met die goddelike uit te druk.
Gimbutas <ref>Gimbutas, Marija. 1991. The Civilization of the Goddess. The World of Old Europe. Harper Collins</ref> bied 'n breër konteks vir die Vinča-kultuur en die era waarin die Donau-skrif gebruik is. Gimbutas<ref>Gimbutas, Marija. 1991. The Civilization of the Goddess. The World of Old Europe. Harper Collins</ref> beskryf Ou Europa as 'n matrifokale en waarskynlik matrilinêre samelewing, wat 'n sterk kontras vorm met die latere Proto-[[Indo-Europese]] kultuur. Hierdie konteks is belangrik omdat dit suggereer dat die Vinča-kultuur 'n unieke [[wêreldbeskouing]] en sosiale struktuur gehad het, wat moontlik in hul kommunikasiestelsels weerspieël is. As die Donau-skrif meer was as net dekoratiewe patrone, kan dit 'n uitdrukking wees van hierdie unieke kulturele identiteit en 'n manier om kennis, geloofsoortuigings of sosiale verhoudings vas te lê. Die feit dat die simbole op 'n wye verskeidenheid objekte gevind is, dui daarop dat hul gebruik nie beperk was tot 'n spesifieke klas of aktiwiteit nie, maar dat dit moontlik 'n integrale deel van die Vinča-samelewing was.
Ten slotte bly die Donau-skrif 'n raaiselagtige aspek van die Europese [[voorgeskiedenis]]. Of dit 'n vroeë vorm van skrif is, 'n rituele simboolstelsel, of iets anders, dit bied 'n waardevolle blik op die kompleksiteit van die Vinča-kultuur en die intellektuele vermoëns van prehistoriese gemeenskappe.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Skryfstelsels]]
d6ryvdtmo5ja6rkygh3lkzswl4qxdy0
Easterlin-paradoks
0
449631
2909180
2906733
2026-06-04T06:25:49Z
Jcb
223
2909180
wikitext
text/x-wiki
Die '''Easterlin-paradoks''' is 'n bevinding in geluksekonomie wat in 1974 deur [[Richard Easterlin]], destyds professor in ekonomie aan die Universiteit van Pennsylvania, geformuleer is, en die eerste ekonoom was wat geluksdata bestudeer het <ref name="Easterlin1974">{{cite book|last=Easterlin|year=1974|chapter=Does Economic Growth Improve the Human Lot? Some Empirical Evidence|editor1=Paul A. David|editor2=Melvin W. Reder|title=Nations and Households in Economic Growth: Essays in Honor of Moses Abramovitz|location=New York|publisher=Academic Press, Inc.|chapter-url=http://graphics8.nytimes.com/images/2008/04/16/business/Easterlin1974.pdf}}</ref> Die [[paradoks]] stel dat op 'n gegewe tydstip geluk direk varieer met inkomste, beide binne en tussen nasies, maar oor tyd toon geluk nie 'n opwaartse neiging as inkomste aanhou groei nie: terwyl mense met hoër inkomste tipies gelukkiger is as hul laer-inkomste eweknieë op 'n gegewe tydstip, lei hoër inkomste nie tot groter geluk oor tyd nie. Een verduideliking is dat 'n mens se geluk afhang van 'n vergelyking tussen hul inkomste en hul persepsies van die gemiddelde lewenstandaard. As almal se inkomste toeneem, gee 'n verhoogde inkomste 'n kortstondige hupstoot aan [[geluk]], aangesien mense nie besef dat die gemiddelde lewenstandaard gestyg het nie. Later besef hulle dat die gemiddelde lewenstandaard ook gestyg het, sodat die gelukhupstoot wat deur verhoogde inkomste veroorsaak word, verdwyn. Dit is die teenstrydigheid tussen die tydstip- en tydreeksbevindings wat die kern van die paradoks vorm: terwyl daar 'n korrelasie op 'n vaste punt is, is daar geen neiging oor veelvuldige punte nie. Dit wil sê, in die kort termyn beskou almal verhogings in inkomste as gekorreleerd met geluk en probeer hul inkomste verhoog. In die lang termyn blyk dit egter 'n illusie te wees, aangesien almal se pogings om lewenstandaarde te verhoog lei tot stygende gemiddeldes, wat almal op dieselfde plek laat in terme van relatiewe inkomste. Verskeie teorieë is voorgestel om die paradoks te verduidelik, maar die paradoks self is slegs 'n empiriese veralgemening. Die bestaan van die paradoks is sterk deur ander navorsers betwis.
Richard Easterlin het die bewyse en beskrywing van die paradoks oor tyd opgedateer. Sy mees onlangse bydrae is uit 2022.<ref name="Easterlin2022">{{cite book|last1=Easterlin|last2=O'Connor|year=2022|chapter=The Easterlin Paradox|editor=Klaus F. Zimmermann|title=Handbook of Labor, Human Resources and Population Economics|pages=1–25 |location=Switzerland|publisher=Springer Nature|doi=10.1007/978-3-319-57365-6_184-2 |isbn=978-3-319-57365-6 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-3-319-57365-6_184-2}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Easterlin| last2=O'Connor |title=The Easterlin Paradox. |journal=IZA Discussion Paper Series|year=2020 |number=13923|url=https://docs.iza.org/dp13923.pdf}}</ref>
== Bewyse ==
Die oorspronklike bewyse vir die paradoks was data uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Daarna is ondersteunende bevindings vir ander ontwikkelde nasies gelewer<ref name="east35">{{cite journal |last1=Easterlin |first1=Richard |title=Will Raising the Incomes of All Increase the Happiness of All |journal=Journal of Economic Behavior and Organization |date=1995 |volume=27 |issue=1 |pages=35–48 |doi=10.1016/0167-2681(95)00003-B|s2cid=10132706 }}</ref> and, more recently, for less developed countries and countries transitioning from socialism to capitalism.<ref name="east311">{{cite journal |last1=Easterlin |first1=Richard |title=Paradox Lost? |journal=Review of Behavioral Economics |date=2017 |volume=4 |issue=4 |pages=311–339 |doi=10.1561/105.00000068|s2cid=219967822 }}</ref> Die oorspronklike gevolgtrekking vir die Verenigde State was gebaseerd op data van 1946 tot 1970; latere bewyse tot 2014 het die aanvanklike bevinding bevestig — die neiging in geluk in die Verenigde State was plat of selfs effens negatief oor 'n tydperk van ongeveer sewe dekades waarin reële inkomste meer as verdrievoudig het.
Die tydreeksgevolgtrekking van die paradoks verwys na langtermynneigings. Namate die ekonomie uitbrei en krimp, vind fluktuasies in geluk plaas saam met dié in inkomste<ref>{{cite journal |last1=DiTella, R., R. J. MacCulloch, and A. J. Oswald |title=Preferences Over Inflation and Unemployment: Evidence from Surveys of Happiness |journal=American Economic Review |date=2001 |volume=91 |issue=1 |pages=335–341 |doi=10.1257/aer.91.1.335|citeseerx=10.1.1.23.7315 |s2cid=14823969 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wolfers |first1=Justin |title=Is Business Cycle Volatility Costly? Evidence from Surveys of Subjective Well-Being. |journal=International Finance |date=2003 |volume=6 |issue=1 |pages=1–26 |doi=10.1111/1468-2362.00112|url=http://www.nber.org/papers/w9619.pdf }}</ref> maar die fluktuasies in inkomste vind plaas rondom 'n stygende neigingslyn, terwyl dié in geluk rondom 'n horisontale neiging plaasvind.
== Moontlike verduidelikings ==
'n Paar verduidelikings vir die paradoks is aangebied.
Die eerste verduideliking berus op die effek van sosiale vergelyking. Die effek van addisionele inkomste op hoe ons oor ons lewens voel, gaan nie net oor hoe welvarend ons in absolute terme is nie, maar hoe welvarend ons is in vergelyking met ander mense.<ref>{{Cite journal |last1=Clark |first1=Andrew E. |last2=Frijters |first2=Paul |last3=Shields |first3=Michael A. |date=2008 |title=Relative Income, Happiness, and Utility: An Explanation for the Easterlin Paradox and Other Puzzles |url=https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jel.46.1.95 |journal=Journal of Economic Literature |language=en |volume=46 |issue=1 |pages=95–144 |doi=10.1257/jel.46.1.95 |s2cid=1744957 |issn=0022-0515|hdl=10419/34701 |hdl-access=free }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ehsan |first=Latif |date=2015 |title=Happiness Adaptation to Income: Evidence from Canada |url=http://www.accessecon.com/Pubs/EB/2015/Volume35/EB-15-V35-I3-P148.pdf |journal=Economics Bulletin |volume=35 |issue=3}}</ref>
Die tweede verduideliking beroep hom op ‘n hedonistiese aanpassing en die feit dat mense gewoond raak aan hoër inkomste en lewenstandaarde.<ref>{{Citation |last1=Diener |first1=Ed |title=Beyond the Hedonic Treadmill: Revising the Adaptation Theory of Well-Being |date=2009 |url=https://doi.org/10.1007/978-90-481-2350-6_5 |work=The Science of Well-Being: The Collected Works of Ed Diener |pages=103–118 |editor-last=Diener |editor-first=Ed |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |language=en |doi=10.1007/978-90-481-2350-6_5 |isbn=978-90-481-2350-6 |access-date=2022-07-14 |last2=Lucas |first2=Richard E. |last3=Scollon |first3=Christie Napa|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Graham |first1=Liam |last2=Oswald |first2=Andrew J. |date=2010-11-01 |title=Hedonic capital, adaptation and resilience |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00870190/file/PEER_stage2_10.1016%252Fj.jebo.2010.07.003.pdf |journal=Journal of Economic Behavior & Organization |language=en |volume=76 |issue=2 |pages=372–384 |doi=10.1016/j.jebo.2010.07.003 |issn=0167-2681}}</ref> Byvoorbeeld, die teorie van hedonistiese aanpassing sou voorstel dat vooruitgang van iPhone 5s, na iPhone 6s, na iPhone 7s, na iPhone 8s en so aan, nie 'n blywende verbetering in geluk gemaak het nie.
== Kritiek ==
Besware teen die paradoks fokus op die tydreeksveralgemening, dat neigings in geluk en inkomste nie verwant is nie. In 'n 2008-artikel stel ekonome Betsey Stevenson en Justin Wolfers dat “die kern van die Easterlin-paradoks lê in Easterlin se onvermoë om statisties beduidende verhoudings tussen gemiddelde vlakke van geluk en ekonomiese groei oor tyd te isoleer,” en bied tydreeksbewyse van 'n beduidende positiewe statistiese assosiasie tussen geluk en inkomste.<ref>{{cite journal |last1=Stevenson, B., and J. Wolfers |title=Economic Growth and Subjective Well-Being: Reassessing the Easterlin Paradox. |journal=Brookings Papers on Economic Activity |date=2008 |volume=1 |pages=1–87 |doi=10.1353/eca.0.0001 |jstor=27561613 |s2cid=244381151 |url=http://www.nber.org/papers/w14282.pdf }}</ref>
Easterlin en ander navorsers het data uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Japan]] ondersoek om 'n oënskynlik paradoksale verhouding tussen lewenstevredenheid en ekonomiese groei te analiseer. In Japan suggereer data uit die "''Life in Nation''"-opnames, wat in 1958 begin is, aanvanklik dat gemiddelde lewenstevredenheid konstant gebly het ten spyte van beduidende ekonomiese groei. Tog toon Stevenson en Wolfers (2008) dat die opnamevrae oor tyd ontwikkel het, wat die beoordeling van veranderinge in geluk bemoeilik. Wanneer die data in konsekwente subperiodes gesegmenteer word, kom 'n positiewe korrelasie tussen BBP en geluksgoei na vore, wat aandui dat die waargenome paradoks uit verkeerde meting van geluk spruit. In die Verenigde State ontstaan 'n ander verduideliking uit inkomstegelykheid. Ekonomiese groei het nie die meerderheid bevoordeel nie; mediaanhuishoudelike inkomste het die afgelope vier dekades veel stadiger gegroei as dié van die top 10%. Daarom moet neigings in totale lewenstevredenheid nie as paradoksaal gesien word nie, aangesien die tipiese Amerikaanse burger min groei in inkomste en lewenstandaard ervaar het.<ref>{{cite web |last=Roser |first=Max |last2=Ortiz-Ospina |first2=Esteban |title=Happiness and life satisfaction |url=https://ourworldindata.org/happiness-and-life-satisfaction |website=Our World in Data |access-date=2024-10-27 |date=2024}}</ref>
'n 2012-artikel deur Stevenson, Wolfers en Daniel Sacks keer terug na hierdie tydreeks-kritiek met nuwe data, hoewel die artikel soms beweer dat die paradoks 'n teenstrydigheid is tussen twee tipes deursnee-bewyse — data vir persone en vir lande <ref>{{cite book |last1=Sacks, D. W., B. Stevenson, and J. Wolfers |title="Subjective Well-Being, Income, Economic Development, and Growth." In …and the Pursuit of Happiness: Well-Being and the Role of Government. |date=2012 |publisher=Institute of Economic Affairs |location=London |pages=59–97 |url=http://www.iea.org.uk/sites/default/files/publications/files/IEA%20Pursuit%20of%20Happiness%20web.pdf}}</ref> Buite ekonomie het twee stigtersvaders in die studie van selfgerapporteerde geluk, Ed Diener in sielkunde, en Ruut Veenhoven in sosiologie, elkeen met hul medewerkers ook bewyse gelewer van 'n beduidend positiewe tydreeksverhouding.<ref>{{cite journal |last1=Diener, E., L. Tay, and S. Oishi |title=Rising Income and the Subjective Well-Being of Nations. |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=104 |issue=2 |pages=267–76 |doi=10.1037/a0030487 |pmid=23106249 |year=2013 |s2cid=3255125 |url=https://ink.library.smu.edu.sg/soss_research/3049 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Veenhoven, R. and F. Vergunst |title=The Easterlin Illusion: Economic Growth Does Go with Greater Happiness |journal=International Journal of Happiness and Development |date=2014 |volume=1 |issue=4 |pages=311–343 |doi=10.1504/IJHD.2014.066115|url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/43983/1/MPRA_paper_43983.pdf }}</ref> 'n Weerlegging deur Easterlin wys daarop dat hierdie studies nie fokus op die identifisering van langtermynneigings nie; eerder is hulle gebaseerd op tydreekse wat kort is of slegs twee waarnemings het — in beide gevalle onvoldoende waarnemings om 'n neiging vas te stel. Die positiewe assosiasie wat hulle bied, is dié tussen die fluktuasies in geluk en inkomste, nie die neigings nie.<ref name="east311" />
Daar word soms gesê dat die afplatting van die geluksneiging plaasvind na 'n minimum vlak van inkomste.<ref>{{cite book |last1=Layard, R., A. Clark, and C. Senik |title="The Causes of Happiness and Misery". In World Happiness Report 2012. |date=2012 |publisher=Sustainable Development Solutions Network |url=http://worldhappiness.report/ed/2012/}}</ref> Terwyl deursnee-data 'n kromlynige verhouding tussen inkomste en geluk in Chinese<ref>{{cite journal |last=Monnot |first=Matthew |title=Marginal Utility and Economic Development: Intrinsic Versus Extrinsic Aspirations and Subjective Well-Being Among Chinese Employees |journal=Social Indicators Research |date=2017|volume=132|pages=155–185|doi=10.1007/s11205-015-1153-9|s2cid=142987986 }}</ref> en Asiatiese steekproewe ondersteun <ref>{{cite journal | last1 = Monnot | first1 = M. J. | last2 = Beehr| first2 = T. A. | year = 2022| title = The Good Life Versus the "Goods Life": An Investigation of Goal Contents Theory and Employee Subjective Well-Being Across Asian Countries | journal = Journal of Happiness Studies | volume = 23| issue = 3 | pages = 12–15–1244 | doi = 10.1007/s10902-021-00447-5 | s2cid = 239678199 }}</ref> gee tydreekse vir [[Volksrepubliek China|China]] en Japan, wat beide vanaf lae inkomstes begin, geen aanduiding van 'n drempel nie.<ref name="east35" /><ref>{{cite book |last1=Easterlin, R. A., F. Wang, and S. Wang |title="Growth and Happiness in China, 1990-2015." In World Happiness Report 2017. |date=2017 |publisher=Sustainable Development Solutions Network |url=http://worldhappiness.report/ed/2017/}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Ekonomie]]
41til0kytl0jbdt8pqmrguhtwipch53
Giovanni van Bronckhorst
0
451188
2909149
2824037
2026-06-03T23:40:55Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909149
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox football biography
| name = Giovanni van Bronckhorst
| image = [[Lêer:Giovanni van Brocnkhorst 20240803.jpg|240px]]
| caption = Van Bronckhorst tydens sy<br />kort bewind by Beşiktaş in 2024
| full_name = Giovanni Christiaan van Bronckhorst<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Netherlands |publisher=FIFA |page=20 |date=12 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018131759/https://www.fifadata.com/document/fwc/2010/PDF_BackUp_2010_06_13/FWC_2010_SquadLists.pdf |archive-date=18 October 2019}}</ref>
| birth_date = {{birth date and age|1975|2|5|df=y}}<ref name="PremProfile">{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/2003/Giovanni-van-Bronckhorst/overview |title=Giovanni van Bronckhorst: Overview |publisher=Premier League |access-date=14 April 2022}}</ref>
| birth_place = [[Rotterdam]], [[Nederland]]
| height = 1,78m
| position = Middelvelder, linkerverdediger
| currentclub = [[Liverpool FC|Liverpool]] (assistent-afrigter)
| youthyears1 = 1981–1982
| youthclubs1 = RVV LMO
| youthyears2 = 1982–1993
| youthclubs2 = [[Feyenoord]]
| years1 = 1993–1998
| clubs1 = [[Feyenoord]]
| caps1 = 103
| goals1 = 22
| years2 = 1993–1994
| clubs2 = → [[RKC Waalwijk]] (leen)
| caps2 = 12
| goals2 = 2
| years3 = 1998–2001
| clubs3 = [[Glasgow Rangers|Rangers]]
| caps3 = 73
| goals3 = 13
| years4 = 2001–2004
| clubs4 = [[Arsenal FC|Arsenal]]
| caps4 = 41
| goals4 = 2
| years5 = 2003–2004
| clubs5 = → [[FC Barcelona|Barcelona]] (leen)
| caps5 = 34
| goals5 = 1
| years6 = 2004–2007
| clubs6 = [[FC Barcelona|Barcelona]]
| caps6 = 71
| goals6 = 4
| years7 = 2007–2010
| clubs7 = [[Feyenoord]]
| caps7 = 88
| goals7 = 8
| totalcaps = 422
| totalgoals = 52
| nationalyears1 = 1996–2010
| nationalteam1 = [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederland]]
| nationalcaps1 = 106
| nationalgoals1 = 6
| manageryears1 = 2015–2019
| managerclubs1 = [[Feyenoord]]
| manageryears2 = 2020
| managerclubs2 = [[Guangzhou R&F]]
| manageryears3 = 2021–2022
| managerclubs3 = [[Glasgow Rangers|Rangers]]
| manageryears4 = 2024
| managerclubs4 = [[Beşiktaş JK (sokker)|Beşiktaş]]
| manageryears5 = 2025–2026
| managerclubs5 = [[Liverpool FC|Liverpool]] (assistent)
}}
'''Giovanni Christiaan "Gio" van Bronckhorst''' (gebore [[5 Februarie]] [[1975]]) is ’n [[Nederland|Nederlandse]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige -speler. Aanvanklik ’n middelveldspeler, het hy later in sy loopbaan na linkervleuelverdediger verskuif.<ref name=Eurosport>{{cite web|url=http://www.eurosport.com/football/giovanni-van-bronckhorst_prs205482/person.shtml|title=Giovanni Van Bronckhorst: Profile|website=Eurosport.com}}</ref><ref name=Arsenal>{{cite web|url=http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|title=Gio Van Bronckhorst|website=Arsenal.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161202170117/http://www.arsenal.com/history/profiles/81/gio-van-bronckhorst|archive-date=2 December 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arsenal.com/news/features/-my-time-at-arsenal-really-helped-me-|title=My time at Arsenal really helped me|website=Arsenal.com|date=25 July 2024 }}</ref>
Van Bronckhorst het op klubvlak vir [[RKC Waalwijk]], [[Feyenoord]], [[Glasgow Rangers|Rangers]], [[Arsenal FC|Arsenal]], [[FC Barcelona|Barcelona]] en weer Feyenoord gespeel. Hy was ’n sleutelfiguur in Barcelona se [[UEFA Champions League]]-oorwinning in 2005–06, en was in die beginspan vir die eindstryd nadat hy elke wedstryd van die toernooi gespeel het.
Hy het 106 wedstryde vir die [[Nederlandse nasionale sokkerspan|Nederlandse nasionale span]] gespeel en het aan drie F[[Sokker-Wêreldbeker|IFA Wêreldbekertoernooie]] deelgeneem ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]), asook drie [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskappe]] (2000, 2004 en 2008). Nadat hy ''Oranje'' tydens die Wêreldbekertoernooi in Suid-Afrika aangevoer het as kaptein, is hy in die [[Orde van Oranje-Nassau]] opgeneem. Die eindstryd teen [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] was ook die laaste wedstryd van sy loopbaan.
Na afrigtingsrolle by Nederland se onder-21-span en Feyenoord, het hy in Mei 2015 hoofafrigter van Feyenoord geword. Hy het die [[KNVB-beker]] in sy eerste seisoen gewen en in 2017 die klub se eerste Eredivisie-titel in 18 jaar. In November 2021 het hy na Glasgow Rangers teruggekeer as afrigter, die [[UEFA Europa League|Europa League]]-eindstryd gehaal en die Skotse Beker gewen. In Junie 2024 het hy by [[Beşikta JK (sokker)|Beşiktaş]] aangesluit en die Turkse Superbeker in sy eerste amptelike wedstryd gewen. Hy is egter in November van dieselfde jaar ontslaan te midde van swak resultate.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailysabah.com/sports/football/besiktas-sack-coach-van-bronckhorst-amid-poor-results-turmoil|title=Beşiktaş sack coach van Bronckhorst amid poor results, turmoil|date=2024-12-01|website=Daily Sabah|access-date=2025-07-08}}</ref>
In Julie 2025 het hy by Liverpool aangesluit as assistent-afrigter onder leiding van [[Arne Slot]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cev02d830k2o|title=Reds appoint Van Bronckhorst and Valero to Slot's staff|date=2025-07-02|website=BBC Sport|access-date=2025-07-08}}</ref>
Van Bronckhorst is van [[Indonesië|Indonesiese]] en [[Molukke|Molukse]] afkoms.<ref name="officialbio">{{Cite web |title=Autobiography entry: The Early Years 1975–1990 |url=http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18249.1975-1990_%20EARLY%20YEARS |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308212318/http://giovanbronckhorst.wimsicl.com/autobiography%20entry/18249.1975-1990_%20EARLY%20YEARS |archive-date=2012-03-08 |access-date=2025-06-15 |website=giovanbronckhorst.wimsicl.com |url-status=dead }}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:van Bronckhorst, Giovanni}}
[[Kategorie:Nederlandse sokkerspelers]]
[[Kategorie:Sokkerafrigters]]
[[Kategorie:Geboortes in 1975]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
24y61v6oi2u4f8b74edngaofux0hrl6
Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026
0
453887
2909127
2908934
2026-06-03T20:00:34Z
Sobaka
328
/* 2026 */ opruim
2909127
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]]
Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref>
'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref>
Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref>
Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref>
==Verkiesingstelsel==
Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref>
Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel.
Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref>
Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad.
Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref>
==Agtergrond==
Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref>
Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word.
===Aanlynkieserregistrasie===
In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Nuwe kiesers===
In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Befondsing===
Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Elektroniese stemming===
Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
==Munisipale wyke==
Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie.
In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref>
Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
==Politieke partye==
''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]]
'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref>
Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het.
Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref>
Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party.
Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet.
Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
===Partyderegistrasie===
In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
==Tydlyn==
===2024===
*6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref>
*13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
===2025===
*'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
*'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig.
*'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref>
*'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref>
*'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref>
*'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref>
*'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref>
*'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref>
*'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref>
*'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref>
*'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref>
*'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref>
*'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref>
* '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref>
* '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref>
* '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref>
*'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref>
*'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref>
*'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref>
*'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref>
*'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref>
*'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref>
*'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref>
*'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref>
*'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref>
*'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref>
===2026===
*'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref>
*'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende Burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref>
*'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling van die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met en die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref>
*'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref>
*'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref>
*'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die party se leier in April 2026 in die DA sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die Munisipale verkiesings in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref>
*'''14 Februarie 2026''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref>
*'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref>
*'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref>
*'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hulle as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref>
*'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref>
*'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref>
*'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref>
*'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref>
*'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref>
*'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref>
*'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref>
*'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref>
*'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref>
*'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref>
*'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]]] as Federale Party Leier verkies. [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesings lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
*'''12 April''': Die drie partye ([[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]]) kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike owerheidsverkiesings van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref>
*'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref>
*'''30 April''': President Cyril Ramaphosa het die datum van die verkiesing aangekondig, dit sal op 4 November 2026 plaasvind.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-30-save-the-date-4-november-local-government-election-date-announced-by-ramaphosa/|title=Save the date: 4 November local government election date announced by Ramaphosa|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-04-30|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-05-05}}</ref>
* '''5 Mei:''' [[Fadiel Adams]], parlementslid en stigter en leier van die [[National Coloured Congress]]], is deur die Taakspan vir Politieke Moorde (PKTT) in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog en die verydeling of belemmering van die regsproses. Die polisie het verklaar dat "die taakspan ontdek het dat mnr. Adams ingemeng het met die nou veroordeelde en gevonnisde huurmoordenaar op 'n baie sensitiewe en gevorderde stadium van die polisie se ondersoek. Hierdie inmenging was in verband met die moordsaak van voormalige ANC Jeugliga sekretaris-generaal, Sindiso Magaqa, wat in Julie 2017 in Umzimkhulu in KwaZulu-Natal vermoor is <ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2026-05-05 |title=MP Fadiel Adams fails to surface as an arrest warrant is issued in the Sindiso Magaqa case |url=https://mg.co.za/politics/2026-05-05-mp-fadiel-adams-fails-to-surface-as-an-arrest-warrant-is-issued-in-the-sindiso-magaqa-case/ |access-date=2026-05-29 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref>
* '''8 Mei:''' Die konstitusionele hof beslis dat die Parlement se stemming in 2022 om nie die verslag van die Phala Phala-saak na 'n onafhanklike paneel te verwys soos deur die reëls van die Nasionale Vergadering beoog nie, ongrondwetlik was en tersyde gestel is en gelas het dat afsettingsverrigtinge teen President plaasvind. Human Rights Watch neem kennis van die vlaag van xenofobiese geweld wat stede soos Durban, Pretoria en Johannesburg oorstroom het, gelei deur vigilante groepe soos March and March. March and March se leier, Jacinta Ngobese-Zuma, het bewerings van [[xenofobie]] ontken en eerder herhaal dat die organisasie se doel is om die regering onder druk te plaas om strenger immigrasiewette af te dwing.<ref>{{Cite web |last=Nene |first=Ntuthuzelo |title=March and March Movement leader denies xenophobia accusations over rallies |url=https://www.ewn.co.za/2026/05/24/march-and-march-movement-leader-denies-xenophobia-accusations-over-rallies#state=0bbea3ee-cc74-4c65-974c-b01f69cecab8&session_state=91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e&iss=https://sso.primedia-service.com/realms/EWN&code=786b624c-5d33-7ffd-6a69-f27eb97d4561.91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e.7865df4f-044e-4ac4-9da8-d9dfb92948ff |access-date=2026-05-28 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2026/05/20/south-africa-new-waves-of-xenophobic-attacks |access-date=2026-05-28 |language=en}}</ref>
* '''28 Mei:''' Die Demokratiese Alliansie het geskiedenis gemaak deur 'n munisipale wyksetel te verkry 100% swart dorpswyk afgeneem van die ANC in 'n tussenverkiesing vir die eerste keer in demokratiese geskiedenis in [[Evaton]], [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]].<ref>{{Cite web |last=Sussman |first=Wayne |date=2026-05-28 |title=DA makes history with first Gauteng township ward victory in Evaton West |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-28-da-makes-history-with-first-gauteng-township-ward-victory-in-evaton-west/ |access-date=2026-05-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>
==Meningspeilings==
{| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;"
! rowspan="2"|Peilingsorganisasie
! rowspan="2"|Veldwerkdatum
! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]]
! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]]
! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]]
! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}}
! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong
|-
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" |
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"|
|-
|Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling
|website=The Common Sense}}</ref>
|Maart 2026
|2 222
|style="background:#CCFFCC;"|'''39%'''
|28%
|10%
|6%
|5%
|4%
|3%
|3%
|Nvt
|Nvt
|style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11
|-
|}
{{notelist}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Verkiesings in Suid-Afrika}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
btwj8c0wzcbeo76c7a5i5h5aooil3vl
2909181
2909127
2026-06-04T06:34:07Z
Aliwal2012
39067
/* 2026 */ verbeter sinskonstruksie
2909181
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]]
Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref>
'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref>
Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref>
Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref>
==Verkiesingstelsel==
Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref>
Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel.
Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref>
Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad.
Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref>
==Agtergrond==
Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref>
Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word.
===Aanlynkieserregistrasie===
In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Nuwe kiesers===
In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Befondsing===
Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Elektroniese stemming===
Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
==Munisipale wyke==
Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie.
In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref>
Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
==Politieke partye==
''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]]
'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref>
Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het.
Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref>
Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party.
Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet.
Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
===Partyderegistrasie===
In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
==Tydlyn==
===2024===
*6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref>
*13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
===2025===
*'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
*'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig.
*'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref>
*'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref>
*'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref>
*'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref>
*'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref>
*'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref>
*'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref>
*'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref>
*'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref>
*'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref>
*'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref>
* '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref>
* '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref>
* '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref>
*'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref>
*'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref>
*'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref>
*'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref>
*'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref>
*'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref>
*'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref>
*'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref>
*'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref>
*'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref>
===2026===
*'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref>
*'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende Burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref>
*'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling van die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met en die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref>
*'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref>
*'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref>
*'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die party se leier in April 2026 in die DA sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die Munisipale verkiesings in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref>
*'''14 Februarie 2026''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref>
*'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref>
*'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref>
*'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hulle as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref>
*'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref>
*'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref>
*'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref>
*'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref>
*'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref>
*'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref>
*'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref>
*'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref>
*'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref>
*'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref>
*'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]]] as Federale Party Leier verkies. [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesings lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
*'''12 April''': Die drie partye ([[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]]) kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike owerheidsverkiesings van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref>
*'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref>
*'''30 April''': President Cyril Ramaphosa het die datum van die verkiesing aangekondig, dit sal op 4 November 2026 plaasvind.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-30-save-the-date-4-november-local-government-election-date-announced-by-ramaphosa/|title=Save the date: 4 November local government election date announced by Ramaphosa|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-04-30|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-05-05}}</ref>
* '''5 Mei:''' [[Fadiel Adams]], parlementslid en stigter en leier van die [[National Coloured Congress]]], is deur die Taakspan vir Politieke Moorde (PKTT) in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog en die verydeling of belemmering van die regsproses. Die polisie het verklaar dat "die taakspan ontdek het dat mnr. Adams ingemeng het met die nou veroordeelde en gevonnisde huurmoordenaar op 'n baie sensitiewe en gevorderde stadium van die polisie se ondersoek. Hierdie inmenging was in verband met die moordsaak van voormalige ANC Jeugliga sekretaris-generaal, Sindiso Magaqa, wat in Julie 2017 in Umzimkhulu in KwaZulu-Natal vermoor is <ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2026-05-05 |title=MP Fadiel Adams fails to surface as an arrest warrant is issued in the Sindiso Magaqa case |url=https://mg.co.za/politics/2026-05-05-mp-fadiel-adams-fails-to-surface-as-an-arrest-warrant-is-issued-in-the-sindiso-magaqa-case/ |access-date=2026-05-29 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref>
* '''8 Mei:''' Die konstitusionele hof beslis dat die Parlement se stemming in 2022 om nie die verslag van die Phala Phala-saak na 'n onafhanklike paneel te verwys soos deur die reëls van die Nasionale Vergadering beoog nie, ongrondwetlik was en tersyde gestel is en gelas het dat afsettingsverrigtinge teen President plaasvind. Human Rights Watch neem kennis van die vlaag van xenofobiese geweld wat stede soos Durban, Pretoria en Johannesburg oorstroom het, gelei deur vigilante groepe soos March and March. March and March se leier, Jacinta Ngobese-Zuma, het bewerings van [[xenofobie]] ontken en eerder herhaal dat die organisasie se doel is om die regering onder druk te plaas om strenger immigrasiewette af te dwing.<ref>{{Cite web |last=Nene |first=Ntuthuzelo |title=March and March Movement leader denies xenophobia accusations over rallies |url=https://www.ewn.co.za/2026/05/24/march-and-march-movement-leader-denies-xenophobia-accusations-over-rallies#state=0bbea3ee-cc74-4c65-974c-b01f69cecab8&session_state=91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e&iss=https://sso.primedia-service.com/realms/EWN&code=786b624c-5d33-7ffd-6a69-f27eb97d4561.91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e.7865df4f-044e-4ac4-9da8-d9dfb92948ff |access-date=2026-05-28 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2026/05/20/south-africa-new-waves-of-xenophobic-attacks |access-date=2026-05-28 |language=en}}</ref>
* '''28 Mei:''' Die Demokratiese Alliansie het geskiedenis gemaak deur 'n munisipale wyksetel in [[Evaton]], [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]] te wen. Hulle het die 100% swart dorpswyk van die ANC afgeneem in 'n tussenverkiesing vir die eerste keer in die demokratiese geskiedenis.<ref>{{Cite web |last=Sussman |first=Wayne |date=2026-05-28 |title=DA makes history with first Gauteng township ward victory in Evaton West |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-28-da-makes-history-with-first-gauteng-township-ward-victory-in-evaton-west/ |access-date=2026-05-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>
==Meningspeilings==
{| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;"
! rowspan="2"|Peilingsorganisasie
! rowspan="2"|Veldwerkdatum
! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]]
! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]]
! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]]
! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}}
! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong
|-
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" |
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"|
|-
|Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling
|website=The Common Sense}}</ref>
|Maart 2026
|2 222
|style="background:#CCFFCC;"|'''39%'''
|28%
|10%
|6%
|5%
|4%
|3%
|3%
|Nvt
|Nvt
|style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11
|-
|}
{{notelist}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Verkiesings in Suid-Afrika}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
jp7jnlwtukgfyxjdxlbdn4scs8irow3
2909183
2909181
2026-06-04T06:46:14Z
Aliwal2012
39067
/* 2026 */ taal skoonmaak
2909183
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Munisipale Verkiesing 2026.png|duimnael|KI-gegenereerde beeld ter illustrasie van die munisipale verkiesing.]]
Die '''Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2026''' sal op 4 November 2026 in [[Suid-Afrika]] gehou word. Tydens die verkiesing sal rade vir alle distrik-, metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite in elk van die land se nege provinsies verkies word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref> Hierdie verkiesings word elke vyf jaar gehou. Die vorige munisipale verkiesing is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] gehou. Die vyfde termyn van plaaslike regering in Suid-Afrika sal op 1 November 2026 eindig. Op 13 November 2024 het die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], in [[Kaapstad]] aangekondig dat die verkiesing tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/cabinet-approves-establishment-imc-2026-municipal-elections |title= Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections |author= |publisher= SAnews |date= 13 November 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref>
'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die verkiesing deel te neem.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref> Die totale aantal stemdistrikte voor die verkiesing was 4 488.<ref name= "Ward boundaries finalised ahead of local elections">{{cite web|url= https://www.sanews.gov.za/south-africa/ward-boundaries-finalised-ahead-local-elections |title= Ward boundaries finalised ahead of local elections |author= |publisher= The South African Government News Agency |date= 11 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref> Teen Desember 2025 was 'n totaal van 27,67 miljoen Suid-Afrikaners geregistreer om te stem, volgens die Verkiesingskommissie. Die grootste stemblok was burgers tussen 30 en 39 jaar oud. 55% van geregistreerde kiesers was vroue.<ref name= "Voter registration statistics">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/StatsData/Voter-Registration-Statistics |title= Voter registration statistics |author= |publisher= The Electoral Commission of South Africa |date= 31 Desember 2025 |access-date= 31 Desember 2025 }}</ref>
Die Suid-Afrikaanse kabinet het die stigting van 'n Interministeriële Komitee (IMK) goedgekeur wat toesig sal hou oor die voorbereidings vir die 2026 Plaaslike Regeringsverkiesing. Die IMK sal byeengeroep word deur die Minister van Samewerkende Regering en Tradisionele Sake, [[Velenkosini Hlabisa]], en bestaan uit verskeie regeringsdepartemente wat 'n rol te speel het in die versekering van 'n suksesvolle verkiesing. Die IMK sal saam met die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] (OVK) en ander relevante liggame werk om te verseker dat die proses wat tot die verkiesing lei, glad en vreedsaam verloop.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref>
Soos met alle groot regeringsverkiesings in Suid-Afrika, sal die 2026 munisipale verkiesing georganiseer word deur die land se onafhanklike verkiesingsbestuursliggaam, die Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK). Dit is volgens die liggaam se stigting kragtens hoofstuk nege van die Grondwet, en volgens sy verpligtinge in Artikel 190 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], en pligte in Artikel 5 van die Verkiesingskommissiewet, 1996.<ref name= "What we do - Electoral Commission of South Africa">{{cite web|url= https://www.elections.org.za/pw/About-Us/What-We-Do |title= What we do - Electoral Commission of South Africa |author= |publisher= Electoral Commission of South Africa |date= |access-date= 1 Mei 2025 }}</ref>
==Verkiesingstelsel==
Plaaslike regering in Suid-Afrika bestaan uit [[munisipaliteit]]e van verskillende tipes. Die grootste metropolitaanse gebiede word deur metropolitaanse munisipaliteite beheer, terwyl die res van die land in distriksmunisipaliteite verdeel is, wat elk uit verskeie plaaslike munisipaliteite bestaan. Na die 2016-verkiesing was daar agt metropolitaanse munisipaliteite, 44 distriksmunisipaliteite en 205 plaaslike munisipaliteite.<ref>[https://www.gov.za/about-government/government-system/local-government Local government]. Besoek op 1 Junie 2019</ref>
Die rade van metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite word verkies deur 'n stelsel van gemengde-lid proporsionele verteenwoordiging, waarin die helfte van die setels in elke munisipaliteit verkies word op die eerste-oor-die-wenstreep-stelsel in enkellid-wyke en die ander helfte van die setels toegeken word volgens die proporsionele verteenwoordiging (PV)-stelsel.
Laasgenoemde neem die aantal wyksetels wat deur 'n party gewen word in ag en verseker dat die finale aantal setels wat deur daardie party gehou word, proporsioneel is tot hul persentasie van die totale stem.<ref>[https://www.elections.org.za/content/Elections/FAQ-Elections/ Frequently Asked Questions: Elections]. Besoek op 1 Junie 2019.</ref>
Distriksmunisipaliteitrade word gedeeltelik verkies deur proporsionele verteenwoordiging (DC 40% stemme) en gedeeltelik aangestel deur die rade van die samestellende plaaslike munisipaliteite (DC 60% stemme). Kiesers in beide metropolitaanse en plaaslike munisipaliteite kies 'n enkele wykskandidaat sowel as 'n proporsionele verteenwoordiger in hul munisipale raad.
Inwoners van munisipaliteite wat deel vorm van distriksrade (dit wil sê, metropolitaanse munisipaliteite uitgesluit) bring ook 'n derde stem uit om 'n proporsionele verteenwoordiger vir hul distriksraad te kies, benewens die twee stemme wat hulle vir hul plaaslike raad uitbring.<ref>[https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ National, provincial and municipal elections explained] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508073838/https://albertonrecord.co.za/208623/national-provincial-municipal-elections-explained/ |date=8 Mei 2019 }}, ''Alberton Record'', 7 Mei 2019. Besoek 1 Junie 2019.</ref><ref>[https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html Local Government Elections] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210311081726/https://www.etu.org.za/toolbox/docs/govern/local.html |date=11 Maart 2021 }}. Besoek op 1 Junie 2019.</ref>
==Agtergrond==
Die 2026 Munisipale Verkiesing is die eerste wat plaasvind sedert die stigting van Suid-Afrika se [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024| Regering van Nasionale Eenheid]] (RNE), wat na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|2024 Suid-Afrikaanse algemene verkiesing]] gevorm is.<ref name= "Government of National Unity">{{cite web |url= https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |title= Government of National Unity |author= |publisher= The Presidency of the Republic of South Africa |date= |access-date= 29 March 2025 |archive-date= 19 April 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250419121958/https://www.stateofthenation.gov.za/government-of-national-unity |url-status= dead }}</ref><ref name= "Which parties make up South Africa's unity government?">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/which-parties-make-up-south-africas-unity-government-2024-06-24/ |title= Which parties make up South Africa's unity government? |author= Tannur Anders |publisher= Reuters |date= 24 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref>
Aangesien Suid-Afrika se huidige President en Leier van die [[ANC]], [[Cyril Ramaphosa]], beperk word deur sy twee ampstermyne, sal hy nie sy party as Leier tydens die 2026 Munisipale Verkiesing verteenwoordig nie.<ref name= "Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive">{{cite web|url= https://www.gov.za/documents/constitution/constitution-republic-south-africa-1996-chapter-5-president-and-national |title= Constitution of the Republic of South Africa, 1996 - Chapter 5: The President and National Executive |author= |publisher= The Government of South Africa |date= |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref><ref name= "National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect">{{cite web|url= https://www.parliament.gov.za/press-releases/national-assembly-elects-cyril-ramaphosa-president-elect |title= National Assembly Elects Cyril Ramaphosa as President-elect |author= |publisher= The Parliament of the Republic of South Africa |date= 14 Junie 2024 |access-date= 29 Maart 2025 }}</ref> Sy opvolger moet nog bepaal word.
===Aanlynkieserregistrasie===
In 2025 het die OVK die doeltreffendheid van aanlyn-kieserselfregistrasie in Suid-Afrika erken, wat tydens die 2021 munisipale verkiesing uitgerol is.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die Kommissie het verklaar dat die aanlynregistrasiestelsel 'n positiewe impak het op die instandhouding van die kieserslys en die geldigheid van die kiesersinligting op die lys.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Nuwe kiesers===
In April 2025 het die OVK aangekondig dat 258 838 nuwe kiesers via sy verskeie platforms geregistreer het, en dat die meerderheid van hulle jongmense was.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Befondsing===
Soos gebruiklik in Suid-Afrikaanse verkiesings, sal politieke partye openbare befondsing ontvang vir die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing. Meer as R355 miljoen uit die nasionale begroting vir die 2024-boekjaar is deur die OVK aan 20 politieke partye verskaf.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-04-23-iec-rules-out-e-voting-for-2026-local-government-elections/ |title= IEC rules out e-voting for 2026 local government elections |author= Nonkululeko Njilo |publisher= Daily Maverick |date= 23 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die Verkiesingskommissie het 'n afname in politieke fondsinsamelingsaktiwiteit opgemerk, met minder partye wat skenkings verklaar het wat die R100 000-drempel oorskry (soos vereis deur Suid-Afrikaanse wetgewing) as in die tydperk voor die 2024-algemene verkiesing.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
===Elektroniese stemming===
Suid-Afrika gebruik 'n stelsel van fisiese stembriewe vir al sy verkiesings en het nog nooit voorheen elektroniese stemming gebruik nie. In April 2025 het die OVK bevestig dat geen vorm van e-stemming in die 2026 munisipale verkiesing gebruik sal word nie. Dit het gevolg op 'n driedaagse konferensie, gehou deur die Kommissie, wat 'n nasionale bespreking oor die uitvoerbaarheid en moontlike implementering van stemming vir toekomstige verkiesings begin het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die hoofdirekteur van die Nasionale Tesourie se Openbare Finansies-afdeling, Gillian Wilson, het tydens 'n konferensie in Maart 2025 gesê dat daar nie aangeneem moet word dat stemming geld tydens verkiesings sal bespaar nie. Sy het verder gesê dat dit waarskynlik is dat stemming 'n beduidende uitgawe sal wees, en dat 'n deeglike koste-analise uitgevoer moet word voordat 'n besluit geneem word.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Wilson het ook opgemerk dat die koste vir nasionale en provinsiale verkiesings met 294% van 1994 tot 2024 gestyg het, en vir plaaslike verkiesings met 193% van 2001 tot 2021. Faktore vir die stygings sluit in inflasie, veldtoguitgawes en logistiek wat tot die stygende koste bygedra het.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
==Munisipale wyke==
Vir munisipale verkiesings dien Suid-Afrikaanse kiesers stembriewe binne hul wyk in, wat gebaseer is op die gebied waarin hulle hoofsaaklik woon (en dus registreer om te stem). Kiesers word verteenwoordig deur 'n spesifieke Wyksraadslid, wat dalk 'n verbintenis met 'n politieke party het of nie.
In Mei 2025 het die Munisipale Afbakeningsraad (MAR) verklaar dat hul werk vir Suid-Afrikaanse munisipale wyksafbakenings goed op koers was. Suid-Afrika het destyds 4 468 wyke gehad.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/countrys-municipal-wards-in-for-a-shake-up-ahead-of-2026-lge/ |title= Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE |author= Ntebo Mokobo |publisher= SABC News |date= 3 Mei 2025 |access-date= 12 Junie 2025}}</ref>
Wyke word verdeel as die toename in die aantal mense wat daarin woon, die norm oorskry (die toename oor alle wyke gedurende die 5-jaar periode tussen verkiesings). Wyksverdeling word streng gereguleer in Suid-Afrika, en as deel van die verdeelproses moet motiverings vir die begeerte om dit te doen, aangevoer en beoordeel word. Daar moet aangedui word wat die implikasies van die verdeling is, of dit in stryd met die [[Suid-Afrikaanse Grondwet]] sou wees, en of mense gesegregeer word of gemeenskappe op 'n onvanpaste wyse verdeel word.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
As deel van die proses het die MDB 'n landwye openbare konsultasieproses oor wyksafbakening van stapel gestuur. Aansoeke vir die herbepaling van munisipale wyke word deur die MDB ontvang, waarna daar 'n 14-dae-periode is waartydens lede van die publiek besware kan indien. Daarna gaan dit na die Raad vir besluitneming. Indien 'n wyk verdeel word, stel die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) kiesers in kennis en herregistreer hulle as deel van hul nuwe wyke. Die OVK bevestig ook dat sy stemdistrikgrense met die wyke ooreenstem. Teen Mei 2025 het die OVK altesaam 23 292 stemdistrikte gelys.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
Die Raad het verklaar dat hy sy verslag oor wyksafbakenings in Oktober 2025 aan die OVK sou oorhandig.<ref name= "Country’s municipal wards in for a shake-up ahead of 2026 LGE"></ref>
==Politieke partye==
''Sien ook'': [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]]
'n Totaal van 508 politieke partye het geregistreer om aan die plaaslike verkiesing van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die vorige munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered"></ref>
Met 'n stemaandeel van 45,59% was die [[African National Congress]] (ANC) die grootste party in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|vorige munisipale verkiesing]], wat in 2021 plaasgevind het. Nadat dit egter onder 50 persent gedaal het, was dit die party se swakste vertoning in munisipale verkiesings sedert die instelling van algemene stemreg. Die ANC het 'n skerp afname in sy stemaandeel in munisipale verkiesings gesien sedert sy hoogtepunt in 2011, toe dit 64,82% behaal het.
Van die skerpste dalings in die ANC se stemaandeel het in Suid-Afrika se grootste stede plaasgevind. In die drie [[Gauteng]]se metropolitaanse munisipaliteite ([[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]]) het die ANC se stemaandeel tot in die 30 persent-reeks gedaal, terwyl [[Buffalo City Metropolitaanse Munisipaliteit|Buffalo City]] die enigste metropolitaanse munisipaliteit was waar dit daarin geslaag het om 'n absolute meerderheid te wen. Ten spyte van hierdie afname beklee die ANC steeds ses van die agt burgemeestersposte in metropolitaanse gebiede, asook om deel te wees van die regerende koalisie in [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]].<ref>{{cite news|url=https://mg.co.za/politics/2024-10-09-actionsa-clinches-its-first-mayor-in-tshwane/|title=ActionSA clinches its first mayor in Tshwane|date=9 Oktober 2024|work=[[Mail & Guardian]]|access-date=31 Mei 2025|language=en-ZA|archive-date=}}</ref>
Suid-Afrika se tweede grootste party, die [[Demokratiese Alliansie]], het 'n afname in stemaandeel in die munisipale verkiesings van 2021 gesien, maar hulle het 8 munisipaliteite gewen om die hoogste resultaat in daardie opsig in onlangse jare te behaal. Dit is die tweede munisipale verkiesing vir die party onder die leierskap van [[John Steenhuisen]]. Die Stad Johannesburg is 'n sleutelmetrogebied vir die party.
Dit is ook die eerste munisipale verkiesing waartydens die Demokratiese Alliansie deel was van die Suid-Afrikaanse regering. In vorige sulke verkiesings het die party die status van amptelike opposisie beklee, maar vir die 2026-verkiesings sal hulle deel wees van die Regering van Nasionale Eenheid (GNU) - President Ramaphosa se Derde Kabinet.
Die nuutgestigte [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK) party sal vir die eerste keer in 2026 aan munisipale verkiesings deelneem. Die leierskap het verklaar dat die party op talle metropolitaanse gebiede in Gauteng gefokus is, met die doel om die ANC uit die posisie te verwyder. Die party, wat die land se derde grootste is in terme van setels in die Parlement, het 15% van die stemme in die algemene verkiesing van 2024 ontvang.<ref name= "MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/04/13/mk-party-eyes-gauteng-metros-in-bid-to-unseat-anc-in-2026-municipal-elections |title= MK Party eyes Gauteng metros in bid to unseat ANC in 2026 municipal elections |author= Nokukhanya Mntambo |publisher= EWN |date= 13 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) het as 'n politieke party geregistreer en is van voorneme om aan die 2026-verkiesings deel te neem. Terwyl die SAKP histories die ANC gesteun het, staan dit nou onafhanklik. In onlangse jare het die ANC-SAKP-alliansie verbrokkel, met die SAKP wat toenemend krities raak oor die ANC se ekonomiese beleid, bestuur en hantering van korrupsieskandale.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-03-18-sacp-will-contest-2026-municipal-elections-independent-of-anc/ |title= SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 18 March 2025 |access-date= 12 June 2025 }}</ref> Die enigste keer dat die SAKP onafhanklik van die ANC aan 'n verkiesing deelgeneem het, was tydens die tussenverkiesings van die Metsimaholo-munisipaliteit in 2017.<ref name= "SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/14/sacp-resolves-to-contest-all-municipalities-in-2026-local-govt-elections |title= SACP resolves to contest all municipalities in 2026 local govt elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 14 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
Die OVK het aanvanklik verklaar dat die SAKP nie aan die vereistes vir verkiesing voldoen het nie en het die party opdrag gegee om homself vir die 2026-verkiesings te deregistreer. Saam met ander partye wat deur die OVK opdrag gegee is om te deregistreer, het die SAKP nie aan die statutêre vereistes voldoen nie, was nie in enige wetgewende liggaam verteenwoordig nie, het nie sedert hul registrasie aan plaaslike regeringsverkiesings deelgeneem nie, en het hulle versuim om hul registrasie teen die sperdatum van 31 Januarie 2025 te hernu.<ref name= "SACP will contest 2026 municipal elections independent of ANC"></ref> Die OVK het egter later geoordeel dat die SAKP geskik was om aan die verkiesing deel te neem, en het die party toestemming gegee om dit te doen.<ref name= "ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own">{{cite web|url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/1027430-2/ |title= ANC has no right to stop SACP from contesting polls on its own |author= Ntlantla Kgatlane |publisher= SABC News |date= 7 April 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
===Partyderegistrasie===
In April 2025 het die OVK aangekondig dat hulle, as deel van standaard administrasieprosedures, van voorneme is om 192 politieke partye te deregistreer. Van daardie partye het 136 vertoë gerig om hul status as geregistreerde partye te behou. 3 politieke partye het die OVK versoek om hul registrasies te kanselleer, en 53 partye het nie op die uitnodiging gereageer om vertoë te rig nie.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
Die OVK het destyds verklaar dat die kansellasie van registrasies van onaktiewe politieke partye nodig was om te verseker dat slegs aktiewe politieke partye op die partyregister bly. Die Kommissie het ook gesê dat die kansellasie van onaktiewe partye die gebruik van name, verkorte name, logo's en kleurskemas vir aspirantpartye sou vrystel.<ref name= "IEC rules out e-voting for 2026 local government elections"></ref>
==Tydlyn==
===2024===
*6 November: Die Suid-Afrikaanse Minister in die Presidensie, [[Khumbudzo Ntshavheni]], het in [[Kaapstad]] aangekondig dat die volgende munisipale verkiesings tussen 2 November 2026 en 1 Februarie 2027 gehou sal word.<ref name= "Cabinet approves establishment of IMC for 2026 Municipal Elections"></ref>
*13 Desember: [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste vakbond, het verklaar dat dit steeds nie seker is of dit die African National Congress (ANC) of die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in die 2026-verkiesing sal steun nie. Dit het tradisioneel 'n alliansie met beide entiteite gehad, en 2026 is die eerste groot verkiesing waarin die ANC en SAKP afsonderlik sal deelneem.<ref name= "COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2024/12/13/cosatu-still-mulling-if-it-will-back-the-anc-or-sacp-in-2026-municipal-elections |title= COSATU still mulling if it will back the ANC or SACP in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 13 Desember 2024 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
===2025===
*'''15 Januarie''': [[ActionSA]] en die [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]] (F4SD) kondig 'n samesmelting aan, waardeur hulle saam onder eersgenoemde se vaandel aan die komende verkiesing sal deelneem, maar dubbele lidmaatskap sal behou om hul bestaande munisipale verteenwoordiging te beskerm. [[Herman Mashaba]] het verklaar dat dit 'n stap is om opposisiepartye te verenig om teen die GNU en die EFF-MK-koalisie op te staan.<ref name= "ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-01-15-actionsa-forms-alliance-with-f4sd-for-2026-local-government-elections/ |title= ActionSA forms alliance with F4SD for 2026 local government elections |author= Mandisa Nyathi |publisher= Mail & Guardian |date= 15 Januarie 2025 |access-date= 12 Junie 2025 }}</ref>
*'''23 April''': Die Onafhanklike Verkiesingskommissie (OVK) het in [[Centurion]] aangekondig dat hulle met voorbereidings vir die 2026-verkiesing begin het. Die Kommissie het ook die toewysing van die politieke partybefondsing aangekondig.
*'''9 Junie''': [[Helen Zille]], Federale Raadsvoorsitter en voormalige leier van die Demokratiese Alliansie, het aangekondig dat sy ernstig oorweeg om vir die posisie van [[Burgemeester van Johannesburg]] te staan. Sy het verder verklaar dat sy sal fokus op die stabilisering van die stad se finansies en om wanbestuur reg te stel. Zille het gesê sy sal haar besluit openbaar maak voor die sluitingsdatum vir kandidaataansoeke op 15 Junie 2025.<ref name= "Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post">{{cite web |url= https://www.daily/ |title= Helen Zille eyes Joburg mayorship after DA’s top picks decline post |author= Ferial Haffajee |publisher= Daily Maverick |date= 9 Junie 2025 |access-date= 10 Junie 2025 |archive-date= 25 Julie 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130725152640/http://daily/ |url-status= dead }}</ref>
*'''15 Junie''': Daar is berig dat Helen Zille haar aansoek voor die sperdatum ingedien het om vir burgemeester van Johannesburg te staan. Zille het gesê sy is al 'n geruime tyd deur mede-DA-lede genader wat wou hê sy moes vir die amp staan, voordat sy die aankondiging gemaak het.<ref name= "Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post ">{{cite web|url= https://sundayworld.co.za/news/helen-zille-officially-throws-hat-into-the-ring-for-joburg-mayor-post/ |title= Helen Zille officially throws hat into the ring for Joburg mayor post |author= Mandisa Nyathi |publisher= Sunday World |date= 15 Junie 2025 |access-date= 19 Junie 2025 }}</ref>
*'''26 Junie''': President Ramaphosa het 'n brief aan DA-adjunkminister [[Andrew Whitfield]] gestuur waarin hy hom ontslaan het vir insubordinasie. Whitfield het voorheen 'n goed gereguleerde parlementêre reël oortree wat lede van die Nasionale Vergadering verbied om amptelike oorsese reise sonder presidensiële goedkeuring te onderneem. Whitfield het, sonder Ramaphosa se goedkeuring, na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gereis as deel van 'n 2025-afvaardiging. Hy het aansoek gedoen om toestemming om te reis, maar het geen antwoord ontvang nie. Hy het besluit om in elk geval te reis en het dus die reël oortree. Die President het die voormalige adjunkminister bedank vir die tyd wat hy in die rol gedien het. Destyds is geen rede vir die ontslag openbaar gemaak nie.<ref name= "Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-06-26-ramaphosa-axes-das-whitfield-as-deputy-minister-of-trade-industry/ |title= Ramaphosa axes DA's Whitfield as deputy minister of trade and industry |author= Kgothatso Madisa |publisher= Times Live |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''26 Junie''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], het 'n ultimatum aan die President gestel en verklaar dat Ramaphosa nie op 'n soortgelyke wyse opgetree het teenoor ANC-lede wat beskuldig word van of skuldig is aan korrupsie, soos Thembi Simelane, [[David Mahlobo]] en [[Zweli Mkhize]] nie. Steenhuisen het ook verklaar dat Ramaphosa nie 'n bespreking oor die ontslag met enigiemand van die DA gefasiliteer het nie, wat 'n algemene hoflikheid sou gewees het. Die ultimatum het geëis dat die President die sittende ANC-kabinetslede Thembi Simelane en [[Nobuhle Nkabane]] binne 48 uur verwyder, anders sou die DA ongespesifiseerde gevolge meebring.<ref name= "‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-06-26-this-is-the-moment-of-truth-steenhuisen-gives-ramaphosa-48-hour-ultimatum-after-whitfields-axing/ |title= ‘This is the moment of truth’ — Steenhuisen gives Ramaphosa 48-hour ultimatum after Whitfield’s axing |author= Victoria O’Regan |publisher= Daily Maverick |date= 26 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''28 Junie''': Nadat hy 'n amptelike besoek aan [[Sevilla]], [[Spanje]], gekanselleer het en die taak aan die Minister van Buitelandse Sake [[Ronald Lamola]] gedelegeer het, het President Ramaphosa 'n verklaring uitgereik waarin hy die DA se ultimatum veroordeel het. Die President het gesê dat hy Whitfield afgedank het weens die oortreding van parlementêre reëls, bevestig dat hy die gesag en verantwoordelikheid het om dit eensydig te doen, en gesê dat hy Steenhuisen van sy besluit om dit te doen in kennis gestel het voordat hy die ontslagbrief aan Whitfield gestuur het. Die President het verklaar dat hy nie aan dreigemente sou swig nie, en dat daar geen gronde was vir die DA om die soort ultimatum uit te reik wat dit gehad het nie.<ref name= "‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-06-27-i-will-not-yield-to-threats-ramaphosa-responds-to-das-48-hour-ultimatum-on-ministerial-corruption/ |title= ‘I will not yield to threats’: Ramaphosa responds to DA’s 48-hour ultimatum on Ministerial corruption |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 28 Junie 2025 |access-date= 29 Junie 2025 }}</ref>
*'''21 Julie''': Nadat vasgestel is dat die destydse Minister van Hoër Onderwys, [[Nobuhle Nkabane]], vir die Parlement gelieg het, dat haar sogenaamde SETA-aanstellingspaneel 'n klug was, en nadat sy 'n Parlementêre verhoor oor haar gedrag rakende die SETA-raadaanstellingssaak gemis het, het President Ramaphosa haar afgedank. Nkabane se Adjunkminister, [[Buti Manamela]], is as die nuwe Minister ingehuldig, saam met die nuwe Adjunkminister, Nomsa Ncube-Dube. Na aanleiding van hierdie veranderinge het die Demokratiese Alliansie gesê dat hulle sal voortgaan om oor begrotingswetsontwerpe te stem.<ref name= "Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-07-22-fired-minister-nkabanes-seta-panel-existed-in-name-only-mps-conclude/ |title= Fired minister Nkabane’s Seta panel existed in name only, MPs conclude |author= Siyabonga Goni |publisher= Daily Maverick |date= 22 Julie 2025 |access-date= 24 Julie 2025 }}</ref>
*'''23 Julie''': Na 'n sitting by die Kaapstad Internasionale Konferensiesentrum het die Nasionale Vergadering 'n Begrotingswetsontwerp ([[begroting]]) aangeneem. Dit baan die weg vir die goedkeuring van die volledige skedule van stemmings vir 42 departementele en ander entiteite, sowel as die tweede lesing van die Wetsontwerp. Die Wetsontwerp het maklik die vereiste eenvoudige meerderheid van 201 stemme bereik en dit aansienlik oortref, met 262 stemme ten gunste. Die ANC, DA, GOOD, IFP, PA, FF+, ActionSA, UDM, Al-Jama-ah, BOSA, Rise Mzansi, en PAC het ten gunste van die wetsontwerp gestem, wat 'n positiewe eenheid binne die koalisie-nasionale regering aandui.<ref name= "National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-23-national-assembly-passes-appropriation-bill-amid-opposition-objections/ |title= National Assembly passes Appropriation Bill amid opposition objections |author= |publisher= IOL |date= 23 Julie 2025 |access-date= 17 November 2024 }}</ref>
*'''31 Julie''': Adjunkpresident [[Paul Mashatile]], 'n lid van die ANC, het eienaarskap van twee luukse eiendomme met 'n gekombineerde waarde van R65 miljoen verklaar. Een eiendom ter waarde van R37 miljoen is in Waterfall, Midrand, geleë. Die ander, 'n huis van R28,9 miljoen in [[Constantia]], Kaapstad, is een wat Mashatile voorheen ontken het dat hy besit het, en eerder gesê het dat dit deur sy skoonseun se maatskappy besit word. Ander eiendomme is ook as besit deur Mashatile verklaar. Mashatile se kantoor het verklaar dat geen provinsiale of nasionale departement onder sy toesig as Adjunkpresident ooit tenders toegeken is, daarvan beskuldig is dat hulle toegeken het, of ondersoek is vir die toekenning van tenders aan enige maatskappye wat met sy familie verbind word nie. Die [[Valke (SAPD)|Valke]] (Direktoraat vir Prioriteitsmisdaadondersoek) se nasionale woordvoerder, Brigadier Thandi Mbambo, het bevestig dat die eenheid korrupsieverwante eise ondersoek wat fondse behels wat gebruik is om die Constantia-huis te koop.<ref name= "Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-07-30-mashatile-declares-r65-million-mansions-in-constantia-and-waterfall-on-r3million-salary/ |title= Mashatile declares R65 million mansions in Constantia and Waterfall on R3 million salary |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 31 Julie 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref><ref name= "all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time">{{cite web |url= https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |title= all coming from inside the mansion: what Mashatile’s properties mean come election time |author= Justice Malala |publisher= Times LIVE |date= 4 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 |archive-date= 4 Augustus 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250804032306/https://www.timeslive.co.za/sunday-times-daily/opinion-and-analysis/2025-08-04-justice-malala--call-coming-from-inside-the-mansion-what-mashatiles-properties-mean-come-election-time/ |url-status= dead }}</ref>
*'''1 Augustus''': Na aanleiding van 'n aankondiging dat Adjunkpresident Paul Mashatile nie 'n [[diamant]] verklaar het wat deur die diamanthandelaar [[Louis Liebenberg]] aan sy vrou geskenk is nie, het die Parlementêre Gesamentlike Etiekkomitee besluit om hom te sanksioneer. President Cyril Ramaphosa het homself van die kwessie gedistansieer en gesê dat Mashatile vir homself moet antwoord. Die kwessie het oproepe vir verhoogde regeringsverantwoordbaarheid laat ontstaan <ref name= "Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/ramaphosa-distances-himself-mashatile-scandal |title= Ramaphosa Distances Himself from Mashatile Scandal |author= |publisher= eNCA |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref> Die Demokratiese Alliansie het 'n ondersoek na Mashatile versoek en gesê die Parlementêre teregwysing en boete was nie genoeg nie.<ref name= "DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/01/da-wants-mashatile-probed-over-diamond-gift-from-liebenberg-says-rebuke-fine-not-enough |title= DA wants Mashatile probed over diamond gift from Liebenberg, says rebuke, fine not enough |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 1 Augustus 2025 |access-date= 4 Augustus 2025 }}</ref>
*'''5 Augustus''': Talle minderheidspartye in Johannesburg se Regering van Plaaslike Eenheid (RPE) het gedreig om hul steun vir die ANC binne die stadsraad te onttrek. Die minderheidspartye het verklaar dat hulle nie deur die ANC gerespekteer voel nie, en dat hulle nie deur die ANC as stigterslede van die RPE erken word nie. Die tussentydse voorsitter van die Johannesburgse Minderheidsregerende Partye (MRP) het verklaar dat die posisie in die Johannesburgse Finansiële MMC aan een van sy lede moet gaan, in plaas van 'n lid van die ANC. Na aanleiding van die verklarings het die ANC opgemerk dat hulle geen ooreenkoms oortree het nie, en genoeg stemme het om Johannesburg voort te sit as die minderheidspartye hul steun onttrek.<ref name= "Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/joburg-political-drama-deepens-as-minority-parties-threaten-to-pull-support-for-coalition-20250804-1223 |title= Joburg political drama deepens as minority parties threaten to pull support for coalition |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 5 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''6 Augustus''': ANC-sekretaris-generaal [[Fikile Mbalula]] het die Demokratiese Alliansie, 'n RNE-lid, daarvan beskuldig dat hulle die katalisator was vir die onlangs geïmplementeerde straftariewe en dreigemente van sanksies teen ANC-leiers deur die Verenigde State. Mbalula het gesê die rede hiervoor was die DA se sogenaamde veldtog teen Suid-Afrika se transformerende beleid tydens die party se reise na die VSA. Hy het die DA daarvan beskuldig dat hulle verklarings gemaak het wat die ongedaanmaking van [[Swart Ekonomiese Bemagtiging]] (SEB)-beleide in Suid-Afrika ondersteun, bloot om die Amerikaanse regering te paai. Mbalula het die Suid-Afrikaanse regering se steun vir SEB-beleide herbevestig en die VSA uitgedaag om sanksies teen ANC-leiers op te lê en gesê dat sulke dreigemente deur Amerikaanse kongreslede die ANC nie sou afskrik om sy transformasie-agenda na te streef nie.<ref name= "Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-08-06-mbalula-blames-da-for-trumps-tariffs-and-us-threats-to-sanction-anc-leaders/ |title= Mbalula blames DA for Trump's tariffs, US threats to sanction ANC leaders |author= Lizeka Tandwa |publisher= Times Live |date= 6 Augustus 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''11 Augustus''': Voormalige COSATU-vakbondlid en [[Mail & Guardian]]-politieke kommentator, Ebrahim Harvey, het Helen Zille, voorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad, vir die posisie van burgemeester van Johannesburg onderskryf. Harvey het gesê dat Johannesburg in sy ergste toestand van verval in die geskiedenis is, en het Kaapstad erken as Suid-Afrika se bes bestuurde metropolitaanse munisipaliteit. Hy het verder gesê dat Zille se prestasiegeskiedenis as voormalige burgemeester van Kaapstad en Wes-Kaapse premier haar een van die geskikste kandidate maak om Johannesburg om te keer.<ref name= "Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/08/11/zilles-running-as-a-mayoral-candicate-get-a-nod |title= Helen Zille's Joburg mayoral candidacy gets a nod |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 11 August 2025 |access-date= 12 Augustus 2025 }}</ref>
*'''8 September''': [[Floyd Shivambu]] het sy nuwe politieke party, die Afrika Mayibuye-beweging, tydens 'n media-inligtingsessie in Johannesburg aangekondig. Shivambu het verklaar dat die party reeds geregistreer is ingevolge die Verkiesingskommissiewet van 1996, wat dit toelaat om aan verkiesings deel te neem. Hy het verder gesê dat die party alle wyke in die plaaslike regeringsverkiesings van 2026 sal deelneem.<ref name= "Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-08-floyd-shivambu-mayibuye-afrika-movement-will-win-2026-and-2029-elections/ |title= Floyd Shivambu: ‘Mayibuye Afrika Movement will win 2026 and 2029 elections’ |author= Simon Majadibodu |publisher= IOL |date= 8 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref>
*'''10 September''': In 'n [[SABC]]-onderhoud het AMM-leier Floyd Shivambu sy voormalige party, die EFF, "rigtingloos" genoem en nie op die mense gefokus nie. Hy het verder gesê die EFF het korrupte regeringspraktyke aangeneem, sy stigtingswaardes laat vaar en is ongeskik om die ANC te vervang. Shivambu het ook gesê die EFF het 'n giftige kultuur van selfverryking en is nie gefokus op mandate soos dienslewering en werkskepping nie.<ref name= "Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-10-floyd-shivambu-eff-is-just-like-the-anc-directionless-and-unfit-to-lead/ |title= Floyd Shivambu: EFF is just like the ANC, directionless and unfit to lead |author= |publisher= IOL |date= 10 September 2025 |access-date= 13 September 2025 }}</ref>
*'''15 September''': Die Suid-Afrikaanse en ANC-president Cyril Ramaphosa het erken dat munisipaliteite onder leiding van die Demokratiese Alliansie (DA) baie beter bestuur word as ANC-geleide munisipaliteite. Tydens 'n ANC-geleentheid by die [[FNB-stadion]] in [[Soweto]] het Ramaphosa gesê dat die ANC bekwame mense moet ontplooi om plaaslike regerings te bestuur, en dat die party by DA-munisipaliteite, soos [[Kaapstad]] en [[Stellenbosch]], kan leer oor hoe om hul dienslewering te verbeter.<ref name= "‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors">{{cite web|url= https://iol.co.za/news/politics/2025-09-15-da-run-municipalities-better-learn-from-them-ramaphosa-tells-anc-councillors/ |title= ‘DA run municipalities better, learn from them’ Ramaphosa tells ANC councillors |author= Kamogelo Moichela |publisher= IOL |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref>
*'''15 September''': Die ANC het om verskoning gevra aan die mense van die [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]] en gesê dat hulle beter bestuur van die party verdien. Die twee provinsies het die ANC histories sterk ondersteun, maar hulle bevat van Suid-Afrika se swakste bestuurde munisipaliteite. Sommige van daardie munisipaliteite is onder administrasie of staar ernstige finansiële probleme in die gesig. Die adjunkvoorsitter van die ANC se Plaaslike Regeringsintervensiekomitee, Dickson Masemola, het gesê die party het nie die vertroue wat die mense in die Noordwes en Vrystaat daarin gestel het, ten volle terugbetaal nie.<ref name= "ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/15/anc-apologises-to-people-of-nw-and-fs-says-they-deserve-better-governance-from-party |title= ANC apologises to people of NW and FS, says they deserve better governance from party |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 15 September 2025 |access-date= 17 September 2025 }}</ref>
*'''16 September''': Die [[Patriotiese Alliansie]] (PA) het aangekondig dat hul kandidaat vir Burgemeester van Johannesburg die party se Adjunkpresident, [[Kenny Kunene]], is. Dit, ten spyte van Kunene se bestaande skorsing. Die party het ook aangekondig dat, ten spyte daarvan dat hy net 'n maand tevore ingehuldig is, Johannesburgse raadslid [[Liam Jacobs]] uit die posisie sou bedank en die PA se burgemeesterskandidaat vir Kaapstad sou word.<ref name= "PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/16/pa-reveals-kenny-kunene-as-mayoral-candidate-for-joburg |title= PA reveals Kenny Kunene as mayoral candidate for Joburg |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 16 September 2025 |access-date= 16 September 2025 }}</ref>
* '''20 September''' Die Demokratiese Alliansie (DA) het [[Helen Zille]] as die party se kandidaat vir [[Burgemeester van Johannesburg]] aangewys. Indien sy as burgemeester verkies word, het Zille beter lewering van water, elektrisiteit, padherstelwerk en vullisverwyderingsdienste belowe. Die party beoog om die sukses wat dit in die regering van [[Kaapstad]] behaal het, 'n stad wat beskou word as 'n stad met konsekwent baie beter dienslewering as Johannesburg, te herhaal.<ref name= "South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor">{{cite web|url= https://www.reuters.com/world/africa/safricas-da-names-former-leader-zille-candidate-johannesburg-mayor-2025-09-20/ |title= South Africa's DA names former leader Zille as candidate for Johannesburg mayor |author= Nqobile Dludla |publisher= Reuters |date= 20 September 2025 |access-date= 21 September 2025 }}</ref>
* '''23 September''': Die Patriotiese Alliansie se Adjunkpresident, Kenny Kunene, is van enige oortreding vrygespreek, en sy skorsing is omvergewerp. Dus het die party versoek dat hy as raadslid na die [[Johannesburg|Stad Johannesburg]] terugbesorg word.<ref name= "Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/pa-deputy-president-kenny-kunene-cleared-wrongdoing |title= Pa Deputy President Kenny Kunene Cleared Of Wrongdoing |author= |publisher= eNCA |date= 23 September 2025 |access-date= 25 September 2025 }}</ref>
* '''26 September''': PA-leier [[Gayton McKenzie]]] het verklaar dat sy party gevoel het dat dit deel was van 'n koalisie waar dit nie gerespekteer word nie, en daarom sou hy op 30 September 2025 aan die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|Regering van Nasionale Eenheid]] (GNU) onttrek. Hy het verder verklaar dat hy op dieselfde dag as Minister van Sport, Kuns en Kultuur sou bedank. McKenzie het die burgemeester van Johannesburg, [[Dada Morero]], 'n ultimatum gegee om die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, weer aan te stel as sy voormalige burgemeesterslid vir 'n vervoerrol, of om die PA aan die stad se koalisieregering te onttrek. Morero het dit nie gedoen nie. In McKenzie se verklaring het hy bevestig dat die PA aan koalisies op alle vlakke van regering sou onttrek. Indien dit deurgevoer word, sou die PA die eerste party wees wat die GNU verlaat.<ref name= "Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/09/26/gayton-mckenzie-says-patriotic-alliance-will-withdraw-from-government-of-national-unity-vows-to-resign-as-minister-on-tuesday |title= Gayton McKenzie says Patriotic Alliance will withdraw from Government of National Unity, vows to resign as minister on Tuesday |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 26 September 2025 |access-date= 27 September 2025 }}</ref>
*'''1 Oktober''': Na 'n vergadering met die ANC het die PA aangekondig dat die twee partye gemeenskaplike grond gevind het, en dat die PA nie die regerende koalisie sou verlaat nie.<ref name= "Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/unity-in-uncertainty-pa-stays-in-coalitions-as-kunenes-fate-hangs-in-balance-20251001-0640 |title= Unity in uncertainty: PA stays in coalitions as Kunene’s fate hangs in balance |author= Siyamtanda Capa |publisher= news24 |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref>
*'''1 Oktober''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF) party en parlementslid, [[Julius Malema]], is skuldig bevind aan vyf oortredings, insluitend die onwettige besit van 'n vuurwapen en ammunisie, die onwettige afvuur van 'n wapen in die openbaar, en roekelose bedreiging. Hierdie oortredings het verband gehou met 'n EFF-byeenkoms, waar Malema tussen 14 en 15 skerp skote op 'n verhoog, voor 20 000 EFF-ondersteuners, afgevuur het. Bekend vir sy strydlustigheid, sal Malema in Januarie 2026 voor vonnisoplegging ondergaan, waar hy kragtens Suid-Afrikaanse wetgewing 'n minimum tronkstraf van 15 jaar in die gesig staar. Verder, volgens die Grondwet van Suid-Afrika, sal Malema dan verbied word om as 'n parlementslid te dien.<ref name= "South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public">{{cite web|url= https://www.bbc.com/news/articles/c79vj85px54o |title= South African firebrand MP Malema convicted of firing a gun in public |author= Khanyisile Ngcobo |publisher= BBC |date= 1 Oktober 2025 |access-date= 1 Oktober 2025 }}</ref>
*'''3 Oktober''': Die PA se adjunkpresident, Kenny Kunene, is herstel as Johannesburg se burgemeesterslid vir vervoer.<ref name= "Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/kunene-reinstated-as-johannesburg-transport-mmc-after-coalition-dispute-20251003-1218 |title= Kunene reinstated as Johannesburg transport MMC after coalition dispute |author= Noxolo Sibiya |publisher= news24 |date= 3 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref>
*'''4 Oktober''': [[ActionSA]] het aangekondig dat Xolani Khumalo hul burgemeesterskandidaat vir [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] is.<ref name= "Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/top-stories/sizoktholas-xolani-khumalo-announced-actionsas-ekurhuleni-mayoral-candidate |title= Sizok'thola's Xolani Khumalo Announced ActionSA's Ekurhuleni Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 4 Oktober 2025 |access-date= 4 Oktober 2025 }}</ref>
*'''5 Oktober''': [[Unite for Change]] word in [[Johannesburg]], gestig. Dit is die samesmelting van drie politieke partye, naamlik [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], [[GOOD|Good]] en [[Build One South Africa]]. Die party sal geregistreer word om aan die munisipale verkiesings in 2026 deel te neem.<ref>{{Cite web |last=Goba |first=Thabiso |title=Bosa, Rise Mzansi, and Good Party have united to form 'Unite for Change' |url=https://www.ewn.co.za/2025/10/05/bosa-rise-mzansi-and-good-party-have-united-to-form-unite-for-change |access-date=2025-10-05 |website=EWN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Patel |first=Faizel |date=2025-10-05 |title=JUST IN: Bosa, GOOD and Rise Mzanzi merge to form Unite for Change |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/rise-bosa-good-political-parties-merge-form-unite-for-change/ |access-date=2025-10-05 |website=The Citizen |language=en}}</ref>
*'''12 Oktober''': Daar is berig dat die ANC oorweeg om tradisie te breek en sy burgemeesterskandidaat van Johannesburg aan te kondig. Histories het die party dit nie gedoen nie, maar DA-kandidaat Helen Zille se hoëprofielkandidatuur kan die ANC dwing om iemand aan te kondig in 'n poging om beheer oor die metro te behou.<ref name= "The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate">{{cite web|url= https://www.news24.com/citypress/politics/the-helen-zille-effect-anc-plans-to-break-tradition-by-revealing-mayoral-candidate-20251011-0935 |title= The Helen Zille effect: ANC plans to break tradition by revealing mayoral candidate |author= Dawie Boonzaaier |publisher= City Press |date= 12 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''21 Oktober''': [[COSATU]], Suid-Afrika se grootste [[vakbond]], het gesê dat hulle nog nie besluit het watter van sy voormalige drieparty-alliansievennote hulle in die plaaslike verkiesings van 2026 moet steun nie. Dit is die eerste verkiesing waar die SAKP en ANC teen mekaar meeding, en daar word verwag dat COSATU een van die partye sal steun.<ref name= "COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/10/21/cosatu-yet-to-decide-on-which-alliance-partner-to-back-in-2026-municipal-elections |title= COSATU yet to decide on which alliance partner to back in 2026 municipal elections |author= Thabiso Goba |publisher= EWN |date= 21 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''24 Oktober''': Net drie maande na sy stigting het die [[Afrika Mayibuye Movement]] (AMM) die party se eerste adjunkpresident, Nolubabalo Mcinga, weens wangedrag verwyder. Mcinga was onlangs betrokke by 'n uitval met partyleier Floyd Shivambu. Sy het ook 'n ongemagtigde vergadering namens die party met 'n reklame-firma gehad, en 'n ongemagtigde vergadering met MK-leier Jacob Zuma.<ref name= "Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-24-floyd-shivambu-fires-deputy-nolubabalo-mcinga-over-unsanctioned-meeting-with-mk-partys-jacob-zuma/ |title= Floyd Shivambu fires deputy Nolubabalo Mcinga over unsanctioned meeting with Jacob Zuma |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 24 Oktober 2025 |access-date= 26 Oktober 2025 }}</ref>
*'''27 Oktober''': Die Suid-Afrikaanse Adjunkpresident (en ANC Adjunkpresident) [[Paul Mashatile]] het partylede tydens 'n byeenkoms in [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] meegedeel dat die ANC nie genoeg gedoen het om die lewens van Suid-Afrikaners te verbeter nie, en gesê dat die party daarvoor aanspreeklikheid moet neem. Hy het ook gevra vir beter aanstellings van staatsamptenare in die toekoms.<ref name= "Mashatile: ANC has failed to improve South Africa">{{cite web|url= https://mg.co.za/politics/2025-10-27-mashatile-anc-has-failed-to-improve-south-africa/ |title= Mashatile: ANC has failed to improve South Africa |author= Lunga Mzangwe |publisher= Mail & Guardian |date= 27 Oktober 2025 |access-date= 29 Oktober 2025 }}</ref>
*'''3 November''': Die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa het herbevestig dat die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) sal voortgaan. Hy het verder gesê dat die 16 maande oue koalisieregering vasbeslote was om meer maniere te vind om saam te werk, en te fokus op hoe om die lewens van Suid-Afrikaners die beste te verbeter. Die aankondiging het gevolg op 'n terugtrekking (strategiese sessie) met RNE-partyleiers, sonder 'n agenda en 'n mandaat om sake privaat te hou, sodat leiers vrylik met mekaar kon praat oor hoe om die beste saam te werk in die voortgesette RNE. President Ramaphosa het gesê die terugtrekking het "uitsonderlik goed verloop", dat leiers die RNE se vordering en transformasiewerk gevier het, en dat verdere sulke vergaderings sou plaasvind. Ander RNE-partyleiers het ook verklaar dat die terugtrekking 'n sukses was.<ref name= "‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa">{{cite web|url= https://www.timeslive.co.za/politics/2025-11-03-the-gnu-is-here-to-stay-ramaphosa |title= ‘The GNU is here to stay’: Ramaphosa |author= |publisher= Times Live |date= 3 November 2025 |access-date= 7 November 2025 }}</ref>
*'''4 November''': Die Verkiesingskommissie het bevestig dat 508 politieke partye geregistreer het om aan die plaaslike verkiesings van 2026 deel te neem. Die totaal het 62 nuwe partye sedert die laaste munisipale verkiesing ingesluit. Van die 508 partye was 295 op nasionale vlak geregistreer, terwyl 404 op provinsiale vlak geregistreer was.<ref name= "IEC Confirms 508 Political Parties Registered">{{cite web|url= https://www.enca.com/news/iec-confirms-508-political-parties-registered |title= IEC Confirms 508 Political Parties Registered |author= |publisher= eNCA |date= 4 November 2025 |access-date= 27 November 2025 }}</ref>
*'''6 November''': Helen Zille, die federale voorsitter van die Demokratiese Alliansie (DA), het verklaar dat haar party vier voormalige senior lede van die African National Congress (ANC) in die Wes-Kaap verwelkom het om by die DA aan te sluit, insluitend Neville Delport, die ANC se voormalige provinsiale sekretaris in die Wes-Kaap. Die verskuiwing het gevolg op interne verdeeldheid in die ANC, nadat die nasionale leierskap onlangs sy provinsiale uitvoerende strukture herkonfigureer het. Zille het gesê die vier voormalige ANC-lede het die DA direk genader en verklaar dat hulle nie saamstem met die rigting waarin die ANC op pad is nie, en versoek het om by die DA aan te sluit.<ref name= "Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2025/11/06/helen-zille-senior-anc-western-cape-members-joining-da-driven-by-disillusionment-not-money |title= Helen Zille: Senior ANC WC members joining DA driven by disillusionment, not money |author= Celeste Martin |publisher= EWN |date= 6 November 2025 |access-date= 8 November 2025 }}</ref>
*'''5 Desember''': Die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika het aangekondig dat hulle 'n nuwe [[podsending]]platform en 'n opgedateerde WhatsApp-kanaal in 2026 sal loods, as deel van 'n inisiatief om meer jong Suid-Afrikaners te motiveer om aan die [[Demokrasie|demokratiese proses]] deel te neem deur in verkiesings te stem.<ref name= "South Africa to launch elections podcast to attract young voters">{{cite web|url= https://htxt.co.za/2025/12/south-africa-to-launch-elections-podcast-to-attract-young-voters/ |title= South Africa to launch elections podcast to attract young voters |author= Luis Monzon |publisher= htxt |date= 5 Desember 2025 |access-date= 6 Desember 2025 }}</ref>
===2026===
*'''20 Januarie''': Leier van die Patriotiese Alliansie en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, [[Gayton McKenzie]], het verontwaardiging ontlok oor sy optrede, wat daartoe gelei het dat Suid-Afrika onttrek het aan die 61ste Venesië Biënnale, 'n kontemporêre kunsuitstalling met 'n internasionale aanhang. McKenzie het 'n onafhanklike kuratoriale paneel se eenparige keuse van 'n werk deur die kunstenaar Gabrielle Goliath tersyde gestel. Goliath se langlopende opvoeringswerk ''Energy'' spreek temas soos geslagsgebaseerde geweld en die oorlog in Gaza aan. Dus het McKenzie se besluit vrae laat ontstaan oor of sy optrede deur sensuur en politieke inmenging gemotiveer was.<ref name= "South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/20/south-africa-pulls-out-of-venice-biennale-after-minister-mckenzie-overrules-curators |title= South Africa pulls out of Venice Biennale after Minister McKenzie overrules curators |author= Kabous Le Roux |publisher= EWN |date= 20 Januarie 2026 |access-date= 21 Januarie 2026 }}</ref>
*'''21 Januarie''': Helen Zille het bevestig dat sy nie vir nog 'n termyn as Voorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie sal staan nie. Zille het gesê sy is van voorneme om te fokus op haar veldtog om Johannesburg se volgende burgemeester te word, en verklaar dat sy voel haar taak is nou om te probeer om plaaslike regering te help herstel, met funksionele metro's wat Suid-Afrika as geheel bevoordeel.<ref name= "Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |title= Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |author= Lindsay Dentlinger |publisher= EWN |date= 21 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref>
*'''22 Januarie''': Die Suid-Afrikaanse kunstenaar Gabrielle Goliath het besluit om PA-leier en Minister van Sport, Kuns en Kultuur, Gayton McKenzie, te dagvaar oor sy besluit om haar uitstalling by die 61ste Venesië Biënnale-geleentheid te onttrek. Goliath se prokureurs het die Gauteng-afdeling van die Hooggeregshof in Pretoria gevra om te verklaar dat McKenzie se pogings om in te meng met die onafhanklike keurkomitee se besluit om haar werk te kies, te belemmer, ongrondwetlik, onwettig en ongeldig was. Hulle het die hof verder gevra om McKenzie se besluit om haar kunswerk van die geleentheid te onttrek, tersyde te stel en hom te verbied om enige verdere stappe te doen om in te meng met of te belemmer om by die 61ste Venesië Biënnale vertoon te word.<ref name= "Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-01-22-artist-gabrielle-goliath-sues-gayton-mckn-mckenzie-over-cancellation-of-work-for/ |title= Artist Gabrielle Goliath sues Gayton McKenzie over cancellation of work for Venice Biennale |author= Niren Tolsi |publisher= ''Daily Maverick'' |date= 22 Januarie 2026 |access-date= 24 Januarie 2026 }}</ref>
*'''26 Januarie 2026''': Die president van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat twee politieke formasies formeel met sy party saamgesmelt het, 'n stap wat hy gesê het nog 'n mylpaal in die groeiende konsolidasie van opposisiemagte voor die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 was. Hy het aangekondig dat die Azanian Independent Community Movement en die Creatives Congress Movement saamgesmelt het, met ActionSA en sodoende ActionSA se openbare verteenwoordiging met sewe plaaslike raadslede verhoog, wat die party se nasionale totaal tot byna 150 verteenwoordigers opstoot.<ref>Mbalenhle Butale (26 Januarie 2026). ActionSA boosts representation ahead of 2026 elections with new councillors. MSN, https://www.msn.com/en-za/news/other/actionsa-boosts-representation-ahead-of-2026-elections-with-new-councillors/ar-AA1V0z3V?ocid=BingNewsVerp Besoek 27 Januarie 2026.</ref>
*'''31 Januarie 2026''': Helen Zille, voorsitter van die DA se federale raad het bekend gemaak dat die DA se interne peilings daarop dui dat die party ‘n volstrekte meerderheid in Tshwane tydens die munisipale verkiesing kan behaal.<ref>Van der Westhuizen, Gert. 1 Februarie 2026. DA kan Tshwane vat, wys sy eie peilings. [[Netwerk24]]. https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/da-kan-tshwane-vat-wys-sy-eie-peilings-20260201-0912 Besoek 2 Februarie 2026.</ref>
*'''4 Februarie 2026''': Die leier van die DA, [[John Steenhuisen]], verklaar dat hy nie vir herverkiesing as die DA-party se leier in April 2026 sal staan nie. Die DA sal dus ‘n nuwe leier vir die munisipale verkiesing in 2026 verkies.<ref>News24, ‘Mission accomplished’ for Steenhuisen as he bows out of DA leadership contest. 4 Februarie 2026. https://www.news24.com/politics/live-steenhuisen-briefing-on-matters-of-national-importance-20260204-0431 Besoek 7 Februarie 2026.</ref>
*'''14 Februarie 2026''': [[Willie Spies]] word as burgemeesterskandidaat van die VF+ vir die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit]] aangekondig.<ref>Heyns, Tania, 14 Februarie 2026. Die politikus en die prkureur: VF+ het twee burgermeesterkandidate in Tswane. Maroela Media. https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/die-politikus-en-die-prokureur-vf-het-twee-burgemeesterskandidate-in-tshwane/ Besoek 1 Mei 2026.</ref>
*'''16 Februarie''': Die leier van ActionSA, [[Herman Mashaba]], het aangekondig dat hy vir sy party se nominasie vir die burgemeestersverkiesing van Johannesburg sal meeding.<ref name= "Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-makes-his-move-as-he-enters-race-for-joburg-mayor-20260216-0582 |title= Mashaba makes his move as he enters race for Joburg mayor |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 16 Februarie 2026 |access-date= 17 Februarie 2026 }}</ref>
*'''20 Februarie''': Helen Zille, die federale uitvoerende leier van die Demokratiese Alliansie, het in Johannesburg se Wyk 102 veldtog gevoer vir Bea Campbell-Cloete, wat gehoop het om die wyk se nuwe raadslid te word. Wyk 102 bestaan uit die voorstede Bryanston, Hurlingham, Blairgowrie, Bordeaux en Randburg se middestad. Indien Campbell-Cloete die wyk se volgende raadslid word, sal haar proporsionele verteenwoordiging (PR) raadslid se setel vakant word. Dit sal Zille toelaat om daardie setel te vul en by die Johannesburgse Stadsraad aan te sluit, wat Zille beplan om te doen indien die geleentheid hom voordoen. Ten spyte daarvan dat Wyk 102 tradisioneel 'n DA-vesting is, het die party gesê dat hulle niks aan die toeval oorlaat nie en steeds 'n gefokusde veldtog voer.<ref name= "Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/political-chess-ward-102-win-could-unlock-zilles-path-to-the-joburg-mayoral-chain-20260220-0464 |title= Political chess: Ward 102 win could unlock Zille’s path to the Joburg mayoral chain |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 20 Februarie 2026 |access-date= 21 Februarie 2026 }}</ref>
*'''21 Februarie''': ActionSA het aangekondig dat hul leier, [[Herman Mashaba]], hul kandidaat vir burgemeester van Johannesburg sal wees, nadat hy as die voorkeurkandidaat uit 'n kortlys van vyf na vore gekom het.<ref name= "Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate">{{cite web|url= https://www.enca.com/breaking-news-herman-mashaba-named-actionsa-joburg-mayoral-candidate |title= Herman Mashaba Named ActionSA Joburg Mayoral Candidate |author= |publisher= eNCA |date= 21 Februarie 2026 |access-date= 22 Februarie 2026 }}</ref>
*'''23 Februarie''': Die [[Msunduzi Plaaslike Munisipaliteit]] het tydens 'n media-inligtingsessie aangekondig dat munisipale werknemers wat verbonde is aan die uMkhonto weSizwe Party (MKP) gekoppel is aan beweerde [[sabotasie]] van die munisipaliteit se waterinfrastruktuur. Daar is opgemerk dat die watertoevoer na regeringsinstellings ingemeng is en 'n wateronderbreking tot gevolg gehad het. Die munisipaliteit het gesê die inmenging was polities gemotiveerd en het bevestig dat hulle 'n ondersoek na die saak van stapel gestuur het.<ref name= "MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mk-party-linked-municipal-workers-accused-of-sabotaging-pietermaritzburg-water-supply-20260223-0704 |title= MK Party-linked municipal workers accused of sabotaging Pietermaritzburg water supply |author= Sakhiseni Nxumalo |publisher= news24 |date= 23 Februarie 2026 |access-date= 24 Februarie 2026 }}</ref>
*'''26 Februarie''': 'n Voormalige ActionSA Johannesburg PR-raadslid het die party verlaat om by die Demokratiese Alliansie aan te sluit. Mandla Nyaqela het ActionSA-leier [[Herman Mashaba]] daarvan beskuldig dat hy 'n diktator is en gesê dat geen keuse of outonomie aan die partylede gegee is nie, en dat almal moes stem volgens wat Mashaba wou hê. Hy het 'n voorbeeld van 'n komende Johannesburgse raadsvergadering aangehaal om 'n adjunkburgemeester te verkies, waar hy gesê het dat alle ActionSA-raadslede aangesê is om volgens Mashaba se besluit te stem, en hy het verder beweer dat die party 'n kultus was. Ongeveer 50 ander ActionSA-lede het die party verlaat en terselfdertyd by die DA aangesluit. Die lede was meestal van [[Soweto]] en was voorheen by vyf ActionSA-takke, insluitend Dobsonville, Zondi, Jabulani, Braamfischerville en Mofolo. DA Federale uitvoerende-voorsitter en Johannesburgse burgemeesterskandidaat Helen Zille het die nuwe partylede verwelkom tydens 'n vergadering in Dobsonville, Soweto op 26 Februarie 2026, waar sy gesê het dat daar verwag word dat verskeie meer ActionSA-lede by die DA sal aansluit.<ref name= "Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/mashaba-is-a-dictator-actionsa-councillor-defects-to-da-along-with-soweto-branches-20260226-0650 |title= Mashaba ‘is a dictator’: ActionSA councillor defects to DA, along with Soweto branches |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref><ref name= "Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/02/26/zille-welcomes-former-actionsa-member-mandla-nyaqela-to-da |title= Zille welcomes former ActionSA member Mandla Nyaqela to DA |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 26 Februarie 2026 |access-date= 26 Februarie 2026 }}</ref>
*'''27 Februarie''': Die burgemeester van Kaapstad, [[Geordin Hill-Lewis]], het aangekondig dat hy vir die posisie van Leier van die Demokratiese Alliansie sal staan. Met die bekendstelling van sy veldtog in Elsie's River het hy gesê dat hy 'n diep liefde vir Suid-Afrika het en die land wil laat werk. Sy kandidatuur vir die rol is genomineer deur mede-DA-lid en Minister van Basiese Onderwys, [[Siviwe Gwarube]], wat gesê het sy doen dit met oortuiging en glo in 'n nuwe generasie leiers. By die aankondiging het senior partylede die DA se beduidende voortgesette suksesse met regering en dienslewering in Kaapstad uitgelig.<ref name= "Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job">{{cite web|url= https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-02-27-time-to-renew-hilllewis-declares-bid-for-das-top-job/ |title= Time to renew — Hill-Lewis declares bid for DA’s top job |author= Alpha Ramushwana |publisher= [[Daily Maverick]] |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 28 Februarie 2026 }}</ref>
*'''27 Februarie''': Die Demokratiese Alliansie (DA) se Gautengse Wetgewerleier, [[Solly Msimanga]], het bevestig dat hy 'n nominasie aanvaar het om vir die posisie van DA Federale Voorsitter te staan. By sy aankondiging in Pretoria het Msimanga, wat die party sedert 2023 in die Gautengse Wetgewer gelei het, gesê hy is nederig oor die nominasie en gesê dat hy dit nie vir titel of prestige aanvaar nie, maar vir 'n doel. Hy het hom daartoe verbind om te werk om die aantal DA-burgemeesters buite die Wes-Kaap te verhoog.<ref name= "Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/geordin-hill-lewis-solly-msimanga-enter-da-leadership-race |title= Geordin Hill-Lewis, Solly Msimanga Enter DA Leadership Race |author= |publisher= eNCA |date= 27 Februarie 2026 |access-date= 1 Maart 2026 }}</ref>
*'''28 Februarie''': Daar is berig dat Suid-Afrikaners die meerderheid van die politieke skenkings wat vir die tydperk September tot Desember 2025 verklaar is, aan die Demokratiese Alliansie gegee het. Van die totale veldtogbefondsing wat aan die vyf politieke partye gegee is wat skenkings vir daardie tydperk verklaar het, het Suid-Afrikaanse skenkers meer as 89% aan die DA gegee.<ref name= "DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/da-gets-lions-share-of-r35m-political-donations-declared-for-september-to-december-20260227-1143 |title= DA gets lion’s share of R35m political donations declared for September to December |author= Jan Gerber |publisher= news24 |date= 28 Februarie 2026 |access-date= 2 Maart 2026 }}</ref>
*'''1 Maart''': Die [[Demokratiese Alliansie]] het verklaar dat, gebaseer op vorige kiesersopkomsdata, indien 490 000 geregistreerde DA-kiesers in Johannesburg in die munisipale verkiesings opdaag en op beide stembriewe vir die DA stem, die party 'n volstrekte meerderheid in die Johannesburg Metropolitaanse Munisipaliteit sou verseker.<ref name= "DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille">{{cite web|url= https://www.businessday.co.za/politics/2026-03-01-da-needs-490000-voters-to-win-outright-majority-in-joburg-says-zille/ |title= DA needs 490000 voters to win outright majority in Joburg, says Zille |author= Hajra Omarjee |publisher= Business Day |date= 1 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref>
*'''3 Maart''': Meer aankondigings is gemaak met betrekking tot diegene wat vir topposisies in die DA se Federale Uitvoerende Gesag staan. Die party se Nasionale Vergadering Huisvoorsitter [[Werner Horn]] en Adjunkminister van Finansies [[Ashor Sarupen]] het veldtogte vir die rol van Federale Raadsvoorsitter van stapel gestuur.<ref name= "After Zille: The battle for the DA’s power engine begins">{{cite web|url= https://www.news24.com/politics/after-zille-the-battle-for-the-das-power-engine-begins-20260303-0528 |title= After Zille: The battle for the DA’s power engine begins |author= Velani Ludidi |publisher= news24 |date= 3 Maart 2026 |access-date= 4 Maart 2026 }}</ref>
*'''9 Maart''': Die Verkiesingskommissie het begin met 'n landwye poging vir aanlyn kieserregistrasie. Die Kommissie het alle in aanmerking komende burgers aangemoedig om sy OVK-selfbedieningsportaal te gebruik om te registreer, hul besonderhede op te dateer en hul kieserstatus aanlyn na te gaan, voor die verkiesingsdag. Verder het die Kommissie ook begin om sy registrasieveldtogte en burgerlike opvoedingspogings by skole en universiteite te verhoog.<ref name= "IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls">{{cite web|url= https://www.enca.com/news-top-stories/iec-pushes-online-voter-registration-ahead-2026-municipal-polls |title= IEC Pushes Online Voter Registration Ahead Of 2026 Municipal Polls |author= |publisher= eNCA |date= 9 Maart 2026 |access-date= 14 Maart 2026 }}</ref>
*'''1 April''': Daar is berig dat die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika (OVK) besig was om meer as 70 000 werknemers te werf en op te lei om te help met die registrasienaweek wat op 20 en 21 Junie 2026 plaasvind. Die OVK het sy verkiesingslogo en slagspreuk, "Get Up, Show Up, Vote", by die Gallagher-konferensiesentrum onthul. OVK-voorsitter Mosotho Moepya het gesê albei is ontwerp om die jeugstem te lok.<ref name= "IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend">{{cite web|url= https://www.ewn.co.za/2026/04/01/iec-to-recruit-over-70k-staffers-to-oversee-voter-registration-weekend |title= IEC to recruit over 70k staffers to oversee voter registration weekend |author= Alpha Ramushwana |publisher= EWN |date= 1 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref>
*'''3 April''': [[News24]] het berig oor hoe die DA-kandidaat vir Johannesburg se burgemeester, Helen Zille, 'n nuwe soort veldtog voer - een wat humor en [[sosiale media]] gebruik om ernstige infrastruktuurkwessies aan te spreek. Zille het gesê sy voer 'n digitale-eerste veldtog wat 'n aanpassing was van hoe die verbruik van nuus en media in die algemeen as gevolg van tegnologie ontwikkel het. Sy het haar jong veldtogspan geprys vir innoverend wees en vir enigiets gereed wees, wat die veldtoginhoud prettig maak. news24 het ook opgemerk hoe die ANC-beheerde Stad Johannesburg aandag gegee het aan infrastruktuurkwessies onmiddellik nadat Zille se veldtog inhoud daaroor vrygestel het. Dit, ten spyte daarvan dat dieselfde probleme reeds deur inwoners deur amptelike kanale aangemeld is.<ref name= "TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics">{{cite web|url= https://www.news24.com/southafrica/news/tiktok-and-trenches-zilles-digital-election-campaign-stunts-shake-up-joburg-politics-20260402-1228 |title= TikTok and trenches: Zille’s digital election campaign stunts shake up Joburg politics |author= Alex Patrick |publisher= news24 |date= 3 April 2026 |access-date= 4 April 2026 }}</ref>
*'''12 April''': Tydens die [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026]] is [[Geordin Hill-Lewis]] as Federale Partyleier verkies en [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters. [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met JP Smith, Thomas Walters en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party na die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref>
*'''12 April''': Die drie partye [[Build One South Africa]], [[GOOD]] en [[RISE Mzansi]] kondig aan dat die samesmelting bekend as [[Unite for Change]] op ys te plaas en gesê dat "dit nie effektief geïmplementeer kan word onder die druk van 'n verkiesingsveldtog nie. Gevolglik het die partye bepaal dat die beste opsie is om individueel aan die plaaslike regeringsverkiesing van 2026 deel te neem en daarna konsolidasie na te streef".<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=‘Unite for Change’ stalls as BOSA breaks ranks with new merger |url=https://www.news24.com/southafrica/news/unite-for-change-stalls-as-bosa-breaks-ranks-with-new-merger-20260414-1093 |access-date=2026-04-14 |website=News24 |language=en-US}}</ref>
*'''16 April''': Die leier van die Ekonomiese Vryheidsvegters (EFF), Julius Malema, is tot vyf jaar tronkstraf gevonnis nadat hy skuldig bevind is aan aanklagte wat verband hou met die onwettige besit van 'n [[vuurwapen]] en ammunisie, die openbare afvuur van 'n vuurwapen en roekelose bedreiging. Die dade is deur Malema tydens 'n saamtrek gepleeg. Daar is bevind dat hierdie dade deur Malema voor die geleentheid beplan is. Malema is ook onbevoeg verklaar om 'n vuurwapen te besit. Vonnisoplegging het in die Oos-Londense Landdroshof plaasgevind.<ref name= "Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines">{{cite web|url= https://www.citizen.co.za/news/south-africa/courts/julius-malema-sentenced-to-direct-imprisonment-and-fines/ |title= Julius Malema sentenced to direct imprisonment and fines |author= Vhahangwele Nemakonde and Molefe Seeletsa |publisher= The Citizen |date= 16 April 2026 |access-date= 16 April 2026 }}</ref>
*'''30 April''': President Cyril Ramaphosa het die datum van die verkiesing aangekondig, dit sal op 4 November 2026 plaasvind.<ref>{{Cite web|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-30-save-the-date-4-november-local-government-election-date-announced-by-ramaphosa/|title=Save the date: 4 November local government election date announced by Ramaphosa|last=O'Regan|first=Victoria|date=2026-04-30|website=Daily Maverick|language=en|access-date=2026-05-05}}</ref>
* '''5 Mei:''' [[Fadiel Adams]], parlementslid en stigter en leier van die [[National Coloured Congress]]], is deur die Taakspan vir Politieke Moorde (PKTT) in hegtenis geneem op aanklagte van bedrog en die verydeling of belemmering van die regsproses. Die polisie het verklaar dat "die taakspan ontdek het dat mnr. Adams ingemeng het met die nou veroordeelde en gevonnisde huurmoordenaar op 'n baie sensitiewe en gevorderde stadium van die polisie se ondersoek. Hierdie inmenging was in verband met die moordsaak van voormalige ANC Jeugliga sekretaris-generaal, Sindiso Magaqa, wat in Julie 2017 in Umzimkhulu in KwaZulu-Natal vermoor is <ref>{{Cite web |last=Eyaaz |date=2026-05-05 |title=MP Fadiel Adams fails to surface as an arrest warrant is issued in the Sindiso Magaqa case |url=https://mg.co.za/politics/2026-05-05-mp-fadiel-adams-fails-to-surface-as-an-arrest-warrant-is-issued-in-the-sindiso-magaqa-case/ |access-date=2026-05-29 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref>
* '''8 Mei:''' Die konstitusionele hof beslis dat die Parlement se stemming in 2022 om nie die verslag van die Phala Phala-saak na 'n onafhanklike paneel te verwys soos deur die reëls van die Nasionale Vergadering beoog nie, ongrondwetlik was en tersyde gestel is en gelas het dat afsettingsverrigtinge teen President plaasvind. Human Rights Watch neem kennis van die vlaag van xenofobiese geweld wat stede soos Durban, Pretoria en Johannesburg oorstroom het, gelei deur vigilante groepe soos March and March. March and March se leier, Jacinta Ngobese-Zuma, het bewerings van [[xenofobie]] ontken en eerder herhaal dat die organisasie se doel is om die regering onder druk te plaas om strenger immigrasiewette af te dwing.<ref>{{Cite web |last=Nene |first=Ntuthuzelo |title=March and March Movement leader denies xenophobia accusations over rallies |url=https://www.ewn.co.za/2026/05/24/march-and-march-movement-leader-denies-xenophobia-accusations-over-rallies#state=0bbea3ee-cc74-4c65-974c-b01f69cecab8&session_state=91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e&iss=https://sso.primedia-service.com/realms/EWN&code=786b624c-5d33-7ffd-6a69-f27eb97d4561.91b3ef5e-f770-92d9-6d32-6ab4dfb6776e.7865df4f-044e-4ac4-9da8-d9dfb92948ff |access-date=2026-05-28 |website=EWN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=South Africa: New Waves of Xenophobic Attacks {{!}} Human Rights Watch |url=https://www.hrw.org/news/2026/05/20/south-africa-new-waves-of-xenophobic-attacks |access-date=2026-05-28 |language=en}}</ref>
* '''28 Mei:''' Die Demokratiese Alliansie het geskiedenis gemaak deur 'n munisipale wyksetel in [[Evaton]], [[Emfuleni Plaaslike Munisipaliteit|Emfuleni]] te wen. Hulle het die 100% swart dorpswyk van die ANC afgeneem in 'n tussenverkiesing vir die eerste keer in die demokratiese geskiedenis.<ref>{{Cite web |last=Sussman |first=Wayne |date=2026-05-28 |title=DA makes history with first Gauteng township ward victory in Evaton West |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-05-28-da-makes-history-with-first-gauteng-township-ward-victory-in-evaton-west/ |access-date=2026-05-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>
==Meningspeilings==
{| class="wikitable sortable mw-datatable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;"
! rowspan="2"|Peilingsorganisasie
! rowspan="2"|Veldwerkdatum
! rowspan="2"|Steekproef-<br>grootte
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[African National Congress|ANC]]
! class="unsortable" style="width:60px;" |[[Demokratiese Alliansie|DA]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EVV]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Inkatha Vryheidsparty|IVP]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[ActionSA|ASA]]
! class="unsortable" style="width:50px;" |[[Patriotic Alliance|PA]]
! rowspan="2" class="unsortable" |[[Lys van politieke partye in Suid-Afrika|Ander]]
! rowspan="2"|Onseker{{Efn|Sluit onthouding en geen-antwoord reaksies in}}
! rowspan="2" data-sort-type="number"|Voorsprong
|-
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|African National Congress}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Demokratiese Alliansie}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{Party color|uMkhonto we Sizwe (political party)}};" |
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Ekonomiese Vryheidsvegters}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Inkatha Vryheidsparty}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Vryheidsfront Plus}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|ActionSA}};"|
! data-sort-type="number" style="background:{{party color|Patriotic Alliance}};"|
|-
|Social Research Foundation/The Common Sense<ref>{{cite web|url=https://www.thecommonsense.co.za/Polls/anc-leads-da-by-11-points-in-latest-poll|title=ANC loop DA met 11 punte voor in jongste peiling
|website=The Common Sense}}</ref>
|Maart 2026
|2 222
|style="background:#CCFFCC;"|'''39%'''
|28%
|10%
|6%
|5%
|4%
|3%
|3%
|Nvt
|Nvt
|style="background:{{party color|African National Congress}};color:#FFFFFF;"|11
|-
|}
{{notelist}}
== Verwysings ==
{{Verwysings|4}}
{{Verkiesings in Suid-Afrika}}
[[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]]
h7xrlk55shbxgyxn16daehlhwdagkai
Frederik van Dyk
0
454053
2909193
2907269
2026-06-04T07:16:05Z
Jcb
223
2909193
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = Frederik van Dyk
| beeld =
| beeldbeskrywing =
| onderskrif =
| geboortenaam = Frederik Rudolph van Dyk
| geboortedatum =
| geboorteplek =
| nasionaliteit = Suid-Afrikaans
| beroep = Prokureur; skrywer; mede-redakteur
| bekend = Mede-stigter en mede-redakteur van OntLaer; gereelde Netwerk24-bydraer; mede-stigter van StudentePlein
| alma mater = [[Universiteit Stellenbosch]] (BA (Regte), LLB, LLM)
| werkgewer =
| webblad = {{URL|https://www.ontlaer.co.za}}
}}
'''Frederik (Rudolph) van Dyk''' is ’n Suid-Afrikaanse prokureur en skrywer. Hy is ’n mede-stigter en mede-redakteur van die Afrikaanse [[sloernalistiek]]-publikasie [[OntLaer]],<ref name="ontlaer">{{cite web |title=About – OntLaer |url=https://www.ontlaer.co.za/about |website=OntLaer |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> ’n gereelde bydraer tot [[Netwerk24]],<ref>{{cite news |title=Frederik van Dyk: Afrikaanse ‘luuksheidsoortuigings’ is ‘anti-demokraties’ |work=Netwerk24 |date=13 Maart 2025 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/frederik-van-dyk-afrikaanse-luuksheidsoortuigings-is-anti-demokraties-20250310 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Frederik van Dyk: Slimmes maak Afrikaner-griewe te maklik as ‘wit vrese’ af |work=Netwerk24 |date=6 April 2025 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/frederik-van-dyk-slimmes-maak-afrikaner-griewe-te-maklik-as-wit-vrese-af-20250404 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Een man is oukei, maar behoed ons van ’n koshuis vol! |work=Netwerk24 |date=16 Maart 2023 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/een-man-is-oukei-maar-behoed-ons-van-n-koshuis-vol-20230315 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> en ’n mede-stigter van die studente-NRO StudentePlein.<ref name="sahrc">{{cite web |title=SAHRC to investigate controversy over Afrikaans at Stellenbosch University |url=https://www.sahrc.org.za/index.php/sahrc-media/news/item/2650-sa-human-rights-commission-to-investigate-controversy-over-afrikaans-at-stellenbosch-university |website=South African Human Rights Commission |date=5 April 2021 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Curriculum Vitae of Frederik Rudolph van Dyk (ENG) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-ENG.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |access-date=30 September 2025}}</ref>
Hy het BA (Regte), LLB en ’n LLM aan die [[Universiteit Stellenbosch]] verwerf<ref>{{cite web |title=Curriculum Vitae of Frederik Rudolph van Dyk (ENG) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-ENG.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Beste EFF-kandidaat, jy is geen verraaier, maar… |work=Netwerk24 |date=17 Oktober 2021 |url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/beste-eff-kandidaat-jy-is-geen-verraaier-maar-20211016 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref> en het as sekretaris van die Stellenbosch-konvokasie se uitvoerende komitee gedien.<ref>{{cite news |title=Stellenbosch University power struggle intensifies |work=Cape Times |publisher=IOL |date=29 Mei 2023 |url=https://iol.co.za/capetimes/news/2023-05-29-stellenbosch-university-power-struggle-intensifies/ |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Motion of no confidence passed in convocation exco – SU |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/motion-of-no-confidence-passed-in-convocation-exco |website=Politicsweb |date=4 Junie 2023 |access-date=30 September 2025}}</ref>
== Vroeë lewe en opleiding ==
Van Dyk het aan die Universiteit Stellenbosch gestudeer, waar hy BA (Regte), LLB en later ’n LLM voltooi het.<ref>{{cite web |title=Curriculum Vitae of Frederik Rudolph van Dyk (ENG) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-ENG.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |access-date=30 September 2025}}</ref> Tydens sy nagraadse studie het hy as navorsingsassistent gewerk en as skrywer vir Netwerk24 begin bydra.<ref>{{cite news |title=Beste EFF-kandidaat, jy is geen verraaier, maar… |work=Netwerk24 |date=17 Oktober 2021 |url=https://www.netwerk24.com/jeug/die-student/beste-eff-kandidaat-jy-is-geen-verraaier-maar-20211016 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref>
== Loopbaan ==
Van Dyk is 'n praktiserende prokureur.<ref>{{cite web |title=Provisional sentence proceedings – tailored for liquid documentary debts |url=https://www.derebus.org.za/provisional-sentence-proceedings-tailored-for-liquid-documentary-debts/ |website=De Rebus |date=1 Februarie 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref> As regsmeningskrywer is hy dikwels oor taalregte en kampusbeleid aangehaal en het hy namens StudentePlein by die MRK-ondersoek oor Afrikaans by Maties getuienis gelewer.<ref>{{cite web |title=SA Human Rights Commission ruling on Afrikaans at SU: Frederik van Dyk’s testimony |url=https://www.litnet.co.za/human-rights-commission-ruling-on-afrikaans-at-the-university-of-stellenbosch-frederik-van-dyks-testimony/ |website=LitNet |date=17 Maart 2023 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="sahrc" />
== OntLaer ==
Saam met onder meer [[Paul Maritz]] is Van Dyk ’n mede-stigter en mede-redakteur van die Afrikaanse publikasie ''OntLaer''.<ref name="ontlaer" /> Hy publiseer gereeld meningsstukke op OntLaer en voer ook debat met skrywers op Netwerk24.<ref>{{cite web |title=Kallie versus Gert: Bring nou slotbetoë oor dié kwessies |url=https://www.ontlaer.co.za/p/kallie-versus-gert-bring-nou-slotbetoe |website=OntLaer |date=28 Augustus 2025 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref>
== StudentePlein ==
Van Dyk is deel van die stigtingspan van StudentePlein, ’n NRO wat akademiese en sosiale steun aan studente bied en taalregte op kampus bevorder.<ref>{{cite web |title=Curriculum Vitae of Frederik Rudolph van Dyk (ENG) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-ENG.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |access-date=30 September 2025}}</ref> Die organisasie en Van Dyk is ook in media-dekking oor die MRK-ondersoek na SU se taalpraktyke genoem.<ref name="sahrc" />
== Publikasies (seleksie) ==
; Akademiese artikels
* {{cite journal |last1=Ngwenyama |first1=Lerato Rudolph |last2=van Dyk |first2=Frederik Rudolph |last3=Msimanga |first3=Lwandile |year=2024 |title=Sound Substantive Law Application Yet Dubious Adjectival Process in ''R K v Minister of Basic Education'' [2019] ZASCA 192 |journal=Obiter |volume=45 |issue=3 |doi=10.10520/ejc-obiter_v45_n3_a13 |url=https://obiter.mandela.ac.za/article/view/20307 |access-date=30 September 2025}}<ref>{{cite web |title=Obiter article record |url=https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/ejc-obiter_v45_n3_a13 |website=Sabinet |date=2024 |access-date=30 September 2025}}</ref>
* {{cite journal |last=van Dyk |first=F.R. |year=2020 |title=The interlocutory or final effect of court orders: The ''mandament van spolie'' as a point of departure |journal=Tydskrif vir Hedendaagse Romeins-Hollandse Reg (THRHR) |volume=83 |pages=444– |url=https://collections.concourt.org.za/handle/20.500.12144/37969 |access-date=30 September 2025}}<ref>{{cite web |title=Recent articles and research – November 2020 |url=https://www.derebus.org.za/recent-articles-and-research-november-2020/ |website=De Rebus |date=1 November 2020 |access-date=30 September 2025}}</ref>
* {{cite journal |last=van Dyk |first=F.R. |year=2020 |title=Consignatio as prosesregtelike remedie tydens skuldeisersversuim |journal=Responsa Meridiana |volume=56 |pages=185– |language=af}}<ref>{{cite web |title=De Rebus (Jan/Feb 2024) – verwysing na Van Dyk (2020) ''Responsa Meridiana'' |url=https://www.derebus.org.za/wp-content/uploads/2024/02/DR_January_February_2024.pdf |website=De Rebus |date=Februarie 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=CV – Frederik Rudolph van Dyk (AFR) |url=https://www.sun.ac.za/english/management/Documents/2022/CV-Frederik-Rudolph-van-Dyk-AFR.pdf |website=Stellenbosch University |date=2022 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref>
; Konferensie
* {{cite conference |last=van Dyk |first=Frederik |year=2021 |title=South African land reform, constitutional environmental imperatives, and a comparative overview |conference=Union University of Belgrade International Property Law Conference |url=https://orcid.org/0000-0003-4223-1643 |access-date=30 September 2025}}<ref>{{cite web |title=ORCID-profiel: Frederik van Dyk (0000-0003-4223-1643) |url=https://orcid.org/0000-0003-4223-1643 |website=ORCID |access-date=30 September 2025}}</ref>
; Joernalistiek en menings
* Verskeie opinie- en kommentaarartikels op [[Netwerk24]] sedert 2019.<ref>{{cite news |title=’Kom ons dink anders oor identiteit’ |work=Netwerk24 |date=20 September 2024 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/kom-ons-dink-anders-oor-identiteit-20240919 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Prof. Jansen en Engels as valse redder |work=Netwerk24 |date=8 Desember 2019 |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/frederik-van-dyk-prof-jansen-en-engels-as-valse-redder-20191208 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Trump-bevel: ‘Eenogige Afrikaanse intelligentsia moet hervorm word’ |work=Netwerk24 |date=13 Februarie 2025 |url=https://www.netwerk24.com/stemme/menings/trump-bevel-eenogige-afrikaanse-intelligentsia-moet-hervorm-word-20250213 |language=af |access-date=30 September 2025}}</ref>
== Konvokasie by Stellenbosch ==
Van Dyk het in 2023 as sekretaris van die [[Universiteit Stellenbosch]] se konvokasie-uitvoerende komitee gedien.<ref>{{cite news |title=Stellenbosch University power struggle intensifies |work=Cape Times |publisher=IOL |date=29 Mei 2023 |url=https://iol.co.za/capetimes/news/2023-05-29-stellenbosch-university-power-struggle-intensifies/ |access-date=30 September 2025}}</ref>
== Eksterne skakels ==
* {{URL|https://orcid.org/0000-0003-4223-1643}} (ORCID)
* {{URL|https://www.ontlaer.co.za/about}} (OntLaer – About)
* {{URL|https://www.derebus.org.za/provisional-sentence-proceedings-tailored-for-liquid-documentary-debts/}} (''De Rebus''-artikel met skrywersbio)
== Verwysings ==
<references />
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
ifgke7w7iluc1cosjawkc0ol5c0bo1t
George Friedman
0
454828
2909197
2907506
2026-06-04T07:20:20Z
Jcb
223
2909197
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Persoon
| naam = George Friedman
| bynaam =
| beeld = George Friedman.jpg
| beeldbeskrywing =
| onderskrif = George Friedman in 2017
| geboortenaam = George Friedman
| geboortedatum = 1 Februarie 1949
| geboorteplek = [[Boedapest]], [[Hongarye]]
| sterfdatum =
| sterfteplek =
| ouers =
| titel =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| beroep = politieke wetenskaplike
| ander =
| bekend = stigter van [[Stratfor]]
| salaris =
| termyn =
| voorganger =
| opvolger =
| eerbewyse =
| party =
| religie =
| huweliksmaat =
| kinders =
| webblad =
| handtekening =
}}
'''George Friedman''' (gebore [[1 Februarie]] [[1949]]) is 'n Hongaars-gebore Amerikaanse [[futuris]], politieke wetenskaplike en [[skrywer]]. Hy is 'n [[geopolitiek]]e skrywer oor [[internasionale betrekkinge]]. Hy is die stigter en voorsitter van Geopolitical Futures.<ref>{{Cite web|title = Geopolitical Futures {{!}} Keeping future in focus|url = http://geopoliticalfutures.com|website = geopoliticalfutures.com|access-date = 2016-02-24}}</ref> Voor die stigting van Geopolitical Futures was hy voorsitter van die uitgewery [[Stratfor]]. Hy is veral bekend vir sy 1991-boek ''The Coming War With Japan'', mede-geskryf saam met sy vrou Meredith LeBard, wat 'n militêre konflik tussen die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Japan]] rondom 2020 voorspel het.
== Vroeë lewe en opvoeding ==
Friedman is in 1949 in [[Boedapest]], [[Hongarye]], gebore<ref name=":0">{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.hungarianconservative.com/articles/author/george-friedman/ |access-date=2022-09-20 |website=www.hungarianconservative.com |language=en-US}}</ref> met [[Jood]]se ouers wat die [[Holocaust]] oorleef het. Sy familie het na die [[Verenigde State]] geëmigreer. Friedman beskryf sy familie se storie as "'n baie klassieke storie van vlugtelinge wat 'n nuwe lewe in Amerika maak." Hy het in [[New York|New York Stad]] grootgeword.<ref name=":0" /> Friedman het 'n BA aan die City College of New York verwerf, waar hy in politieke wetenskap gestudeer het, en 'n PhD in regering aan [[Cornell-universiteit]].<ref name="smith">{{Citation |title=The U.S. Stays on Top|journal=Smithsonian|date=Julie 2010}}.</ref>
==Loopbaan==
Na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] het Friedman die potensiaal vir 'n Japan-VSA-konflik bestudeer en in 1991 saam met sy vrou ''The Coming War with Japan'' geskryf.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/comingwarwithja000frie|url-access=registration|title=The Coming War With Japan|author1=George Friedman|author2=Meredith LeBard|publisher=St. Martin's Press|year=1991|isbn=9780312058364}}</ref> Die oorlog wat hy voorspel het, het nie plaasgevind nie.<ref name="Ashton">{{cite news |last1=Ashton |first1=Matthew |title=The danger of political predictions |url=https://www.politics.co.uk/comment-analysis/2011/12/29/the-danger-of-political-predictions/?cmpredirect |access-date=15 Maart 2021 |work=politics.co.uk |date=29 Desember 2011}}</ref>
Friedman het byna 20 jaar in die akademie deurgebring, waartydens hy [[politieke wetenskap]] aan die Dickinson College doseer het.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=b_3TzAEACAAJ |author1=George Friedman |title=The Political Philosophy of the Frankfurt School: About the author (1982) |date=1982 |publisher=Cornell University Press |isbn=9780608080918 |access-date=9 Oktober 2023}}</ref>
In 1996 het Friedman [[Stratfor]], 'n private intelligensie- en voorspellingsmaatskappy, gestig en as die maatskappy se uitvoerende hoof en hoofintelligensiebeampte gedien. Stratfor se hoofkantoor is in [[Austin, Texas]]. Hy het in Mei 2015 by Stratfor bedank.<ref>{{Cite news|last=Colin|first=Pope|date=2015-12-03|title=Stratfor founder George Friedman starts media business|work=The Business Journals|url=https://www.bizjournals.com/austin/news/2015/12/03/stratfor-founder-george-friedman-forms.html|access-date=2022-01-26}}</ref> Daardie jaar het hy Geopolitical Futures gestig.<ref>{{Cite web |title=George Friedman |url=https://www.penguinrandomhouseaudio.com/narrator/9384/george-friedman/ |access-date=2022-09-20 |website=Penguin Random House Audio |language=en-US}}</ref>
Friedman se reputasie as 'n voorspeller van geopolitieke gebeure het ''[[The New York Times]]''-koerant daartoe gelei om in 'n profiel op te merk: "Daar is 'n versoeking, wanneer jy naby George Friedman is, om hom soos 'n Magic 8 Ball te behandel".<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/magazine/the-way-we-live-now-4-20-03-encounter-spooky.html|author1=Matt Bai|title=Spooky |work=New York Times Magazine|date=20 April 2003}}</ref>
===Dekadevoorspellings by Stratfor===
Gedurende sy ampstermyn by Stratfor het George Friedman toesig gehou oor die publikasie van die maatskappy se herhalende dekadevoorspellings, wat daarop gemik was om langtermyn globale tendense te voorspel gebaseer op strukturele faktore soos [[geografie]], [[demografie]] en [[nasionale belang]].<ref>Dan Dungaciu et al., "Stratfor vs. Reality (1995–2025). Dilemmas in Global Forecasting", ''Romanian Journal of Economic Forecasting'' – XXI (1) 2018, bl. 169–170.</ref>
'''1995–2005''': Die eerste voorspelling het die voortgesette oppergesag van die Verenigde State in 'n unipolêre wêreld beklemtoon en 'n gefragmenteerde internasionale stelsel geprojekteer wat gekenmerk word deur spanning en ekonomiese groei. Stratfor het geen geloofwaardige mededingers vir die Amerikaanse mag gesien nie en voorspel dat [[Japan]] militêr sou heropduik en dat [[Duitsland]] nie in staat sou wees om Europese monetêre integrasie te lei nie. Nie een van hierdie het plaasgevind nie: Japan het pasifisties gebly, en die [[euro]] is suksesvol bekendgestel. Die verslag het ook nie die opkoms van Islamitiese terrorisme of die impak van [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11]] voorsien nie, 'n groot blindekol vir 'n voorspelling wat net 'n paar jaar tevore vrygestel is.<ref>Ibid., p. 171.</ref>
Daar is voorspel dat [[Volksrepubliek China|China]] sou disintegreer as gevolg van interne teenstrydighede in sy politieke en ekonomiese stelsel. In plaas daarvan het dit vinnige groei en globale integrasie ervaar. Stratfor het ook 'n herbevestiging van [[Rusland|Russiese]] mag verwag, hoewel die land tot die vroeë 2000's binnelands gefokus gebly het.<ref>Ibid., p. 171–172.</ref>
'''2000–2010''': Die voorspelling vir die tweede dekade het die VSA uitgebeeld as die enigste akteur wat in staat was om globale wanbalans aan te spreek, maar het nie die transformerende rol van die oorlog teen terreur voorsien nie. Dit het tendense van koalisiebou en desinchronisasie in globale ekonomie uitgelig en verkeerdelik voorgestel dat [[Asië]], insluitend China, nie gedurende die dekade sou herstel nie.<ref>Ibid., p. 172.</ref> China is weer eens as ekonomies kwesbaar beskou en waarskynlik met Rusland sou bondgenootskap sluit om Amerikaanse invloed te weerstaan. Die verslag het ook die agteruitgang van die globale ekonomiese stelsel in streekblokke voorspel, wat nie in die verwagte vorm gematerialiseer het nie. Stratfor het [[Hugo Chávez]] se outoritêre wending in [[Venezuela]] korrek voorsien, maar die vooruitsig van wyer [[Latyns-Amerika]]anse destabilisering oordryf.<ref>Ibid., p. 172–173.</ref>
'''2005–2015''': Hierdie voorspelling het die siening herhaal dat die VSA oorheersing sou behou as gevolg van sy demografiese voordele en immigrasie-absorpsie, hoewel dit die politieke uitdagings wat massa-migrasie later sou inhou, onderskat het.<ref>Ibid., p. 174.</ref> Stratfor het die agteruitgang van die [[Europese Unie]] voorsien en voorspel dat dit teen 2015 sou ineenstort. Alhoewel die EU aansienlike institusionele druk in die gesig gestaar het, insluitend tydens die Eurosone-krisis, het dit nie ontbind nie. Daar is verwag dat Rusland 'n geopolitieke ommekeer sou nastreef, insluitend die herabsorpsie van invloed oor voormalige Sowjet-republieke. Terwyl die voorspelling toenemende Russiese optrede verwag het, is groot ontwikkelings soos die 2008-oorlog in [[Georgië]] en die aanloop tot die [[Krim]] se anneksasie nie spesifiek voorspel nie.<ref name="ibid175">Ibid., p. 175.</ref> Oor China het Stratfor vroeëre waarskuwings verdubbel en beweer dat groei onvolhoubaar was en sosiale fragmentasie en ekonomiese agteruitgang voorspel. In teenstelling met hierdie bewerings het China voortgegaan om te groei en sy globale posisie te verstewig.<ref>Ibid., p. 173–174.</ref>
'''2010–2020''': Met [[terrorisme]] wat as minder van 'n globale dryfveer beskou word, het Stratfor beoordeel dat die VSA-jihadistiese oorlog besig was om af te neem net toe die [[Islamitiese Staat]] ontstaan het.<ref name="ibid175" /> Rusland is beskryf as 'n land wat daarna streef om sy strategiese buffers te konsolideer voordat demografiese afname ingetree het. In [[Europa]] het Stratfor [[Populisme|populistiese]] terugslag teen immigrasie en kulturele spanning tussen politieke elites en die breër publiek verwag, 'n projeksie wat grootliks gestaaf word deur politieke ontwikkelinge in [[Frankryk]], [[Duitsland]] en [[Italië]].<ref>Ibid., p. 176.</ref> Vir China het Stratfor 'n dreigende ekonomiese krisis verwag soortgelyk aan Japan se stagnasie na die borrel, met verwysing na skuld, verkeerd toegekende kapitaal en toenemende [[outoritarisme]].<ref>Ibid., p. 175–176.</ref>
'''2015–2025''': Stratfor het toenemende wanorde in Europa en 'n terugkeer na nasiestaatpolitiek voorspel, en aangevoer dat EU-instellings te swak sou wees om komende krisisse aan te spreek. Dit het groeiende afskeidingsbewegings en ekonomiese divergensie tussen lidstate verwag.<ref>Ibid., p. 177.</ref> Rusland is beskryf as 'n land wat probeer om dele van die voormalige Sowjet-ruimte te herintegreer om sy demografiese afname teen te werk, hoewel Stratfor nie gespesifiseer het watter state geteiken sou word nie. Daar is verwag dat die [[Midde-Ooste]] onstabiel sou bly as gevolg van voortgesette politieke omwenteling.<ref name="ibid176177">Ibid., p. 176–177.</ref> Stratfor het voortgegaan om China se ontrafeling te voorspel, met verwysing na toenemende skuld, politieke onderdrukking en streeksongelykheid. Alhoewel dit erken het dat vorige voorspellings voortydig was, het dit volgehou dat fragmentering van sentrale gesag 'n moontlikheid was, maar dit het nou verklaar dat 'n toenemend outoritêre/diktatoriese bewind meer waarskynlik was.<ref name="ibid176177" />
==''The Next 100 Years'' (2009)==
In ''The Next 100 Years'' bied George Friedman 'n spekulatiewe voorspelling van globale geopolitiek dwarsdeur die 21ste eeu aan, en beweer dat die Verenigde State die dominante globale [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]] sal bly. Hy skets 'n reeks voorspelde geopolitieke verskuiwings, insluitend 'n kort "Tweede Koue Oorlog" met [[Rusland]] in die 2010's, gevolg deur die uiteindelike fragmentasie van beide Rusland en China in die 2020's as gevolg van interne strukturele swakhede.<ref name="Friedman2009">{{cite book |last=Friedman |first=George |title=The Next 100 Years: A Forecast for the 21st Century |year=2009 |publisher=Doubleday |isbn=9780385517058}}</ref>
Friedman voorspel dat China 'n ernstige interne krisis in die gesig sal staar wat veroorsaak word deur sy vinnige ekonomiese groei en gevolglike streeksongelykheid. Hy voer aan dat spanning tussen die welvarende kusstreke en die armer binneland die politieke stelsel sal onder druk plaas. Volgens Friedman, "Of die regering sal meningsverskil met 'n ystervuis onderdruk, of die land sal begin ontrafel." Hy kom tot die gevolgtrekking dat nasionale fragmentasie die meer waarskynlike scenario is, met provinsies wat outonomie verkry namate die sentrale regering effektiewe beheer verloor.<ref name="Friedman2009" />
Hy verwag die opkoms van nuwe grootmoondhede—[[Turkye]], [[Pole]] en [[Japan]]—wat, na aanvanklike belyning met die Verenigde State, later Amerikaanse oppergesag sal uitdaag. Die boek beskryf 'n hipotetiese [[Derde Wêreldoorlog]] rondom 2050, wat 'n Turks-Japannese verrassingsaanval teen die VSA en sy bondgenote behels, wat uiteindelik 'n oorwinning onder leiding van die VSA en 'n na-oorlogse tegnologiese en ekonomiese oplewing tot gevolg sal hê.<ref name="Friedman2009" />
Die boek bevat ook voorspellings oor [[demografie]]se veranderinge, insluitend massa-immigrasie na die VSA, 'n latere omkering van daardie tendens as gevolg van outomatisering, en 'n langtermyn-wedywering tussen die VSA en [[Meksiko]] teen die einde van die eeu. Tegnologiese voorspellings sluit in ruimtegebaseerde energiestelsels, aangedrewe eksoskelette vir infanterie en maan-militêre basisse.<ref name="Friedman2009" />
Alhoewel dit as 'n teoretiese projeksie bedoel is, het die boek beide belangstelling en kritiek uitgelok vir sy gewaagde aannames en deterministiese styl. Stratfor, die geopolitieke intelligensieplatform wat Friedman gestig het, het later verskeie van die boek se voorspellings hersien—veral rakende die veerkragtigheid van outoritêre regering in Rusland en China.<ref>{{cite web |url=https://www.stratfor.com/forecast/decade-forecast-2015-2025 |title=Decade Forecast: 2015–2025 |website=Stratfor |date=2015}}</ref>
==''The Next Decade'' (2010)==
In ''The Next Decade'' voer George Friedman aan dat die Verenigde State, nou die enigste globale [[supermoondheid]] na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] in 1991, verder moet beweeg as die ontkenning van sy imperiale status en die las van die bestuur van 'n internasionale stelsel wat deur sy oorheersing gevorm word, moet konfronteer. Die dekade wat voorlê, beweer hy, sal toets of die VSA die instellings van sy republikeinse demokrasie kan bewaar terwyl hulle globale mag uitoefen – twee kragte wat hy as toenemend in spanning beskou. Friedman waarsku dat Amerika se post-[[Koue Oorlog]]-patroon om op krisisse te reageer met ongekoördineerde militêre ingrypings die globale orde gedestabiliseer en sy eie binnelandse instellings verswak het. In plaas daarvan doen hy 'n beroep op 'n doelbewuste strategie van indirekte invloed, waar die VSA as 'n balanseerder tussen streeksmoondhede optree eerder as 'n direkte besetter of afdwinger.<ref>{{cite web |author=George Friedman |title=America's Greatest Challenge |url=https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |work=The Daily Beast |date=28 Januarie 2011}}</ref>
Wat China betref, bly Friedman skepties oor sy langtermyn-samehorigheid en [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]]. Terwyl hy sy ekonomiese opkoms erken, voer hy aan dat diep strukturele swakhede – insluitend groot streeksverskille, swaar afhanklikheid van wisselvallige uitvoermarkte en etniese verdeeldheid – sy politieke stabiliteit bedreig. Hy voorspel dat China, eerder as om as 'n verenigde globale hegemon na vore te tree, toenemende interne druk sal ondervind wat Beijing kan dwing om beheer te verslap of weerstand van magtige streeksakteurs in die gesig te staar. Friedman stel voor dat die VSA nie met konfrontasie moet reageer nie, maar deur streeks-teenwigte soos Japan en Indië te bevorder.<ref>{{cite web |author=J. Peter Pham |title=The Next Decade, by George Friedman |url=https://www.sfgate.com/books/article/The-Next-Decade-by-George-Friedman-review-2477364.php |work=San Francisco Chronicle |date=6 Februarie 2011}}</ref>
Elders voorsien Friedman dat Rusland tydelik invloed in [[Oos-Europa]] sal herwin voordat dit swig voor demografiese en ekonomiese agteruitgang. Hy beklemtoon Turkye, Pole en Japan as opkomende streeksmoondhede wie se trajekte die dekade sal vorm.<ref>{{cite video |title=The Next Decade: Where We've Been...and Where We're Going |url=https://www.youtube.com/watch?v=5nEZJ1tM_bE |publisher=GBH Forum Network |date=26 Januarie 2011 |access-date=6 Mei 2025}}</ref> Uiteindelik beklemtoon Friedman dat die Amerikaanse leierskap morele visie met pragmatiese [[Realisme (internasionale betrekkinge)|realisme]] moet kombineer, kompleksiteit moet omarm en ideologiese rigiditeit moet laat vaar om beide sy globale rol en binnelandse politieke gesondheid te handhaaf.<ref>{{cite web |author=George Friedman |title=America's Greatest Challenge |url=https://www.thedailybeast.com/articles/2011/01/28/george-friedman-the-next-decade-on-americas-empire.html |work=The Daily Beast |date=28 Januarie 2011}}</ref>
==''The Storm Before the Calm'' (2020)==
In ''The Storm For the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020's, and the Triumph Beyond'', bied George Friedman 'n raamwerk van twee oorvleuelende siklusse in die Amerikaanse geskiedenis: 'n sosio-ekonomiese siklus van ongeveer 50 jaar en 'n institusionele siklus van 80 jaar. Volgens Friedman kom beide siklusse in die 2020's bymekaar, wat 'n tydperk van diep interne ontwrigting in die Verenigde State veroorsaak. Hy wys op toenemende klaskonflik, kulturele polarisasie en die erosie van vertroue in kundige-geleide regering as aanduidings van hierdie omwenteling. Deur parallelle te trek met vorige krisismomente – soos die [[Amerikaanse Burgeroorlog]], die [[Groot Depressie]] en die 1970's – voer Friedman aan dat terwyl die land 'n dekade van politieke disfunksie en maatskaplike wisselvalligheid betree, hierdie episodes deel is van 'n herhalende patroon van Amerikaanse heruitvinding. Hy voorspel dat 'n nuwe institusionele raamwerk en ekonomiese paradigma teen die vroeë 2030's sal ontstaan, wat nasionale stabiliteit sal herstel en die VSA se globale invloed sal hernu.<ref>{{cite web|title=The Storm Before the Calm: America's Discord, the Coming Crisis of the 2020s, and the Triumph Beyond|url=https://www.penguinbookshop.com/book/9780385540490|website=Penguin Bookshop|access-date=27 April 2025}}</ref>
Friedman spreek ook China se langtermynstabiliteit aan en voorspel dat die land uiteindelik interne breuk sal ondervind as gevolg van volgehoue streeksongelykheid en politieke spanning. Hy beskryf China as 'n verdeelde staat, met 'n welgestelde kuskorridor wat gekontrasteer word deur 'n verarmde binneland, en kultureel onderskeidende grensstreke soos [[Xinjiang]], [[Tibet]] en [[Binne-Mongolië]]. Ten spyte van China se wêreldwye ekonomiese bereik, merk Friedman die relatief lae per capita-inkomste en die gebrek aan betekenisvolle militêre alliansies op. Hy voer aan dat China "desperaat probeer om alles bymekaar te hou", en voorspel dat hierdie interne teenstrydighede dit sal verhinder om sy gesentraliseerde model van regering op die lang termyn te handhaaf. Eerder as 'n skielike ineenstorting, verwag Friedman 'n geleidelike fragmentering van China se interne samehorigheid, wat sy vermoë om die Verenigde State as 'n dominante wêreldmag mee te ding, beperk.<ref>{{cite web|title=State of the World: George Friedman on America’s Crisis Cycles and Global Trends|url=https://ctwac.org/programs/state-of-the-world-george-friedman|website=World Affairs Council of Connecticut|date=April 2021|access-date=7 Mei 2025}}{{Dooie skakel|date=Desember 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Friedman, George}}
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1949]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
dmyq794jfywizojubmxt3wetnjbahd5
Giannino Castiglioni
0
455892
2909203
2905325
2026-06-04T07:30:45Z
Jcb
223
2909203
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Kunstenaar
| agtergrondkleur = #76A8FF
| naam = Giannino Castiglioni
| beeld = Giannino Castiglioni in Lierna, Self-portrait, oil on canvas.jpg
| opskrif = Giannino Castiglioni in Lierna
| geboortenaam = Giannino Castiglioni
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1884|12|4}}
| geboorteplek = Milaan, [[Italië]]
| sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1971|3|27|1884|12|4}}
| plekvandood = Lierna, [[Comomeer]], Italië
| nasionaliteit = Italiaans
| veld = Beeldhoukuns, tekenkuns, dekoratiewe kuns
| opleiding = [[Accademia di Brera]]
| beweging = Realisme, 20ste-eeuse Italiaanse kuns
| werke = Monumente in Milaan<br />Grafkunswerke<br />Beeldhouwerke aan die Comomeer
| beskermhere =
| beïnvloed_deur = Italiaanse klassisisme
| beïnvloed = Moderne Italiaanse beeldhoukuns
| toekennings =
}}
'''Giannino Castiglioni''' (4 Augustus 1884 – 27 Augustus 1971), ook bekend as '''Gio Castiglioni''', was 'n Italiaanse beeldhouer en kunstenaar van die 20ste eeu.<ref>{{cite web |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/giannino-castiglioni_(Dizionario-Biografico)/ |title=Giannino Castiglioni |website=Enciclopedia Treccani |language=it |access-date=24 April 2017}}</ref>
== Kritiese ontleding ==
Die figuur van Giannino Castiglioni word vandag beskou as een van die hoogste uitdrukkings van die [[Italiaanse beeldhoukuns van die twintigste eeu]] en, volgens sommige kritici, as een van die belangrikste monumentale beeldhouers van Europa in die twintigste eeu. Benewens sy plastiese produksie het hy ook ’n intense loopbaan as [[skilder]] ontwikkel en bygedra tot die vorming van ’n artistieke sensitiwiteit wat diep verbind was met spiritualiteit, burgerlike geheue en die simboliese voorstelling van moderniteit. Sy werk het daarin geslaag om sigbare vorm te gee aan die kollektiewe waardes van ’n tydperk gekenmerk deur diepgaande historiese, sosiale en kulturele veranderinge, en het ’n beslissende invloed gehad op die artistieke identiteit van [[Milaan]] en die hele [[Lombardye]].<ref>Franco Russoli, ''La scultura italiana del Novecento'', Milano, Electa, 1968.</ref>
Vanweë die omvang van sy produksie, sy monumentale kontinuïteit en sy invloed op die stedelike en godsdienstige landskap van Italië, word Castiglioni soms vergelyk met sentrale figure van die Europese beeldhoukuns soos [[Alberto Giacometti]], alhoewel hy ’n onafhanklike artistieke taal ontwikkel het wat gegrond is op burgerlike monumentaliteit, Christelike spiritualiteit en ’n sterk narratiewe spanning. Anders as meesters soos [[Marino Marini]] of [[Giacomo Manzù]], wat meer eksperimentele en eksistensiële rigtings gevolg het, het Castiglioni kuns beskou as ’n uitdrukking van kollektiewe geheue en die voorstelling van die moderne beskawing.<ref>Paolo Biscottini, ''Arte sacra a Milano nel XX secolo'', Milano, Vita e Pensiero, 2004.</ref>
Sy werke — vanaf die [[Porta di Sant'Ambrogio (Duomo di Milano)|Porta di Sant’Ambrogio]] van die [[Duomo di Milano]] tot die beeldhoureekse vir die [[Università Cattolica del Sacro Cuore]], sowel as talle [[monumento|burgerlike monumente]] versprei oor Lombardye is nie bloot artistieke getuienisse nie, maar ware ''plekke van herinnering'' wat die historiese, geestelike en identiteitsdimensies van die Italiaanse twintigste eeu saamvat. Die plastiese monumentaliteit van sy komposisies, gekombineer met die meesterlike gebruik van [[brons]] en die skilderagtige sensitiwiteit vir lyn en lig, maak hom een van die mees gesaghebbende verteenwoordigers van die Europese figuratiewe tradisie van die vorige eeu.<ref name="spiriti">Andrea Spiriti, ''Scultura sacra e memoria civile nel Novecento lombardo'', Como, NodoLibri, 2011.</ref>
Volgens kritici het Castiglioni ook een van die mees samehangende antwoorde gebied op die probleem van [[arte sacra|moderne heilige beeldhoukuns]], deur ’n seldsame balans te handhaaf tussen tradisionele [[iconografia cristiana|Christelike ikonografie]] en formele moderniteit. Die narratiewe krag van sy [[rilievo (arte)|reliëfs]], sy vermoë om spiritualiteit in monumentale vorm om te sit en sy voortdurende teenwoordigheid in die openbare ruimte het daartoe bygedra om hom as een van die groot meesters van twintigste-eeuse monumentaliteit te vestig.<ref name="spiriti" />
In onlangse jare was daar ’n groeiende herwaardering van sy [[bozzetto|sketse]], skilderye en voorbereidingsmodelle, wat vandag as onafhanklike kunswerke van hoë formele gehalte en intense kreatiewe energie beskou word. Hierdie herontdekking het Castiglioni se posisie as een van die belangrikste figure van die Italiaanse kuns van die twintigste eeu versterk en die historiese, museale en versamelingsbelang van sy werk op die [[mercato dell'arte|internasionale kunsmark]] verder laat toeneem.<ref>Giovanni Agosti, ''Maestri lombardi del Novecento'', Milano, Skira, 2019.</ref>
== Biografie ==
Castiglioni is in Milaan gebore op 4 Augustus 1884. Hy het kuns aan [[Brera Akademie]] in [[Milan]] studeer en het bekend geword vir sy skulpturele werke en monumentale projekte regoor Italië. Sy werk sluit in openbare standbeelde, grafmonumente, sowel as moderne argitektoniese elemente.
Hy het die vaardighede van beeldhouwerk en argitektuur gekombineer en was aktief in die vroeë tot middel 20ste eeu. Castiglioni se styl word gekenmerk deur 'n kombinasie van tradisionele Italiaanse skulptuur en modernistiese invloede.
Hy sterf op 27 Augustus 1971 in Lierna.
== Belangrike werke ==
* Verskeie openbare standbeelde in Milaan en Lombardye
* Monumente en grafmonumente in Italiaanse kerkhofs
* Werke vir kommersiële en private geboue, insluitend Villa Pini in Lierna, waar hy saamgewerk het met Tommaso Panizza.
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Italiaanse beeldhouers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1884]]
[[Kategorie:Sterftes in 1971]]
op587suoaxfn0i1qs5onq3titzxc3qb
Groenland-krisis
0
457488
2909208
2907855
2026-06-04T07:44:44Z
Jcb
223
2909208
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Hands off Greenland protest against Donald Trump in Copenhagen.jpg|duimnael|Hande van Groenland af-protes teen Donald Trump in [[Kopenhagen]].]]
Die [[Verenigde State]], onder die tweede Trump-administrasie, het dreigemente nagestreef om [[Groenland]], 'n outonome gebied van die Koninkryk van [[Denemarke]] (self deel van die [[Europese Unie]]), te annekseer. Dit het 'n konfrontasie tussen die lande veroorsaak, met Groenland en Denemarke wat deur die res van die Europese Unie (EU) en verskeie ander [[NAVO]]-lede ondersteun word, en die konflik het gelei tot 'n handelsoorlog tussen die VSA en die EU in Januarie 2026. Amerikaanse optrede is deur akademici en kommentators beskryf as 'n vorm van [[hibriede oorlogvoering]].<ref>Francis, Ellen; Hendrix, Steve (19 Januarie 2026). "Trump ties Greenland takeover bid to Nobel Prize in text to Norway leader". The Washington Post. Besoek 19 Januarie 2026.</ref><ref name="Reuters-FranceExercise">{{cite news |date=21 Januarie 2026 |title=France asks for a NATO exercise in Greenland, is ready to participate |url=https://www.reuters.com/world/europe/france-asks-nato-exercise-greenland-is-ready-participate-2026-01-21/ |work=[[Reuters]] |access-date=21 Januarie 2026 |quote=News of the request comes as U.S. President Donald Trump barrels into Davos, Switzerland, on Wednesday, where he is likely to use the World Economic Forum to escalate his push for acquiring Greenland despite European protests in the biggest fraying of transatlantic ties in decades.}}</ref>
President [[Donald Trump]] het voorheen probeer om Groenland te koop tydens sy eerste presidentskap, met die Deense en Groenlandse regerings wat verklaar het dat Groenland nie te koop is nie.<ref name="euronews1" /> Sedert sy herverkiesing in 2024 het Trump verskeie kere gedreig om Groenland binne te val en leuens oor die eiland se geskiedenis en hedendaagse veiligheid bevorder.<ref name="euronews1" /> Hy het minagting vir [[internasionale reg]] uitgespreek en bereidwilligheid uitgespreek om die oorname van Groenland bo die behoud van NAVO te kies,<ref name="apfactcheck">{{cite news |title=Fact Focus: Trump repeats false claims when discussing Greenland's security in the Arctic |url=https://apnews.com/article/fact-check-greenland-denmark-trump-arctic-security-russia-china-6346aa8e86be594e467e8cc18f98357b | first1=Stefanie |last1=Dazio |first2=River |last2=Zhang |first3=Emma |last3=Burrows |date=13 Januarie 2026 |access-date=14 Januarie 2026 |work=AP Fact Check |publisher=AP}}</ref> en sy houding gekoppel aan die feit dat hy nie 'n [[Nobelprys vir Vrede]] ontvang het nie.<ref name="theguardianpeace">{{cite news |title=Donald Trump links threats to seize Greenland to Nobel prize snub in letter |url=https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/19/donald-trump-greenland-threats-nobel-prize-snub-letter |access-date=19 Januarie 2026 |work=The Guardian}}</ref> Die amptelike Deense bedreigingsassessering, wat in 2025 deur die Deense Verdedigingsintelligensiediens gepubliseer is, het vir die eerste keer in sy geskiedenis die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] as 'n bedreiging vir nasionale veiligheid genoem, saam met [[Rusland]] en die [[Volksrepubliek China]].<ref name="USAToday">{{cite news |title=Amid Greenland dust-up, Denmark says US is a national security risk |url=https://eu.usatoday.com/story/news/world/2025/12/11/denmark-intelligence-report-us/87713568007/ |access-date=13 Januarie 2026 |work=USA Today}}</ref> Deense intelligensie het gewaarsku dat Groenland geteiken word deur "verskeie soorte beïnvloedingsveldtogte" deur buitelandse akteurs wat met Trump saamwerk.<ref>"US tells Denmark to 'calm down' over alleged Greenland influence operation". BBC. Besoek 7 Januarie 2026.</ref> Die regering het burgers gevra om voor te berei vir 'n moontlike aanval op Groenland.<ref>"Greenland PM Tells People to Prepare for Possible Invasion". Bloomberg. Besoek 20 Januarie 2026.</ref>
Die Groenlandse en Deense premiers het enige vooruitsig van 'n Amerikaanse oorname verwerp.<ref>"Danmark og Grønland i strupen på Donald Trump og USA: – Respektløst" [Denmark and Greenland Lash Out at Donald Trump and the US: 'Disrespectful']. Aftenposten (in Noorweegs). Besoek 13 Januarie 2026.</ref> Die Deense regering het bevestig dat enige troepe in Groenland Deense gebied sou verdedig in die geval van 'n aanval,<ref>"Danish soldiers would shoot back if invaded, government confirms". Euronews. Besoek 11 Januarie 2026. </ref> en die Ministerie van Verdediging het gesê Deense troepe sou onmiddellik met geweld op 'n inval in Groenland reageer. Rasmus Jarlov, die voorsitter van die Verdedigingskomitee, het gesê dat Denemarke sy gebied sou verdedig en Artikel 5 van NAVO sou inroep indien dit deur die VSA aangeval word,<ref>'We Will Defend Greenland': Denmark Warns US Of 'Devastating' NATO War". NDTV. Besoek 11 Januarie 2026.</ref> EU-verdedigingskommissaris Andrius Kubilius het gesê 'n Amerikaanse inval in Groenland sou die einde van NAVO wees en dat EU-lede verplig sou wees om Denemarke te hulp te snel.<ref>"Greenland's security 'firmly' belongs in Nato, territory's prime minister says". The Guardian. Besoek 12 Januarie 2026.</ref> Denemarke en agt NAVO-bondgenote het militêre versterkings na Groenland ontplooi as deel van Operasie Arktiese Uithouvermoë om die gebied te verdedig.<ref>"European military personnel arrive in Greenland as Trump says US needs island". [[BBC]]. Geargiveer op 18 Januarie 2026. Besoek 15 Januarie 2026.</ref> Met honderde elite-vegsoldate wat in arktiese oorlogvoering opgelei is, het generaal Peter Boysen gesê hy is gereed om Groenland te verdedig.<ref>"Denmark's Army Chief Says He's Ready to Defend Greenland". ''The Atlantic''. Besoek 20 Januarie 2026.</ref> In reaksie hierop het Trump 'n handelsoorlog teen die EU gedreig.<ref>"Trump launches trade war against NATO after European countries sent troops to Greenland amid his takeover plan". ''Fortune''. Besoek 17 Januarie 2026.</ref> Gevolglik het EU-leiers hul goedkeuring van die voorgestelde EU-VSA-handelsooreenkoms vertraag,<ref>"Greenland's security 'firmly' belongs in Nato, territory's prime minister says". ''[[The Guardian]]''. Besoek 12 Januarie 2026.</ref> en ook die gebruik van die EU-anti-dwanginstrument bespreek.<ref>"Denmark's Army Chief Says He's Ready to Defend Greenland". The Atlantic. Besoek 20 Januarie 2026.</ref>
Groot protesoptogte teen die VSA het in 2025 in Groenland plaasgevind,<ref name="euractivprotest">{{cite news |title=Thousands join anti-Trump 'Hands off Greenland' protests in Denmark |url=https://www.euractiv.com/news/thousands-join-anti-trump-hands-off-greenland-protests-in-denmark/ |access-date=17 Januarie 2026 |work=Euractiv}}</ref><ref name="nfs">{{cite news |title=Thousands protest in Denmark, chanting 'Greenland is not for sale' in response to Trump's threats |url=https://www.abc.net.au/news/2026-01-18/denmark-protests-greenland-not-for-sale-response-trump-threats/106241056 |access-date=19 Januarie 2026 |work=ABC}}</ref><ref name="auto2">{{cite news |title='Make America Go Away' red caps become symbol of defiance in Greenland standoff |url=https://www.reuters.com/world/make-america-go-away-red-caps-become-symbol-defiance-greenland-standoff-2026-01-20/ |access-date=20 Januarie 2026 |work=Reuters}}</ref> en weer met die "Hande van Groenland af"-proteste in beide Groenland en Denemarke in 2026.<ref name=euractivprotest>{{cite news |title=Thousands join anti-Trump 'Hands off Greenland' protests in Denmark |url=https://www.euractiv.com/news/thousands-join-anti-trump-hands-off-greenland-protests-in-denmark/ |access-date=17 Januarie 2026 |work=Euractiv}}</ref> "Groenland is nie te koop nie" en "Maak Amerika weg" het belangrike slagspreuke in anti-Trump-proteste geword.<ref name="nfs" /><ref name="auto2">{{cite news |title='Make America Go Away' red caps become symbol of defiance in Greenland standoff |url=https://www.reuters.com/world/make-america-go-away-red-caps-become-symbol-defiance-greenland-standoff-2026-01-20/ |access-date=20 Januarie 2026 |work=Reuters}}</ref> Amerikaners was oorweldigend teen die idee van inval, met 'n YouGov-peiling in Januarie 2026 wat bevind het dat slegs 8% van Amerikaners Trump se dreigende inval in Groenland ondersteun het en 73% daarteen gekant was.<ref>"Most Americans remain opposed to seizing Greenland with military force". YouGov. Besoek 16 Januarie 2026.</ref> Binne die Amerikaanse Kongres het Trump se optrede hewige teenkanting van beide groot politieke partye in die gesig gestaar, met die Republikeinse Speaker van die Huis, [[Mike Johnson]], wat Trump se dreigemente as "heeltemal onvanpas" beskryf het, en 'n afvaardiging van tweeparty-Amerikaanse kongreslede het na Kopenhagen gereis om Denemarke-VSA-betrekkinge te ondersteun.<ref>{{cite web |title='Make America Go Away' hats emerge as symbol of Danish and Greenlandic resistance to Trump's Greenland ambitions {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/world/make-america-go-away-hats-emerge-as-symbol-of-danish-and-greenlandic-resistance-to-trump-s-greenland-ambitions-11768833711901.html |website=mint |access-date=19 Januarie 2026 |language=en-in |date=19 Januarie 2026}}</ref> Trump se optrede is deur akademici en kommentators beskryf as 'n vorm van hibriede oorlogvoering.<ref>"Eksperter: USA fører hybridkrig mod Grønland" [Experts: The USA is waging hybrid warfare against Greenland]. Dagbladet Børsen (in Danish). Retrieved 9 January 2026. Det er decideret hybrid krigsførelse, når amerikanerne forsøger at købe sig til et valgresultat i Grønland, vurderer to eksperter. Det lyder ganske problematisk: en allieret, der fører aktiv hybridkrig mod en anden allieret. Det er ikke desto mindre den virkelighed, Danmark og Grønland befinder sig i, når USA tager en bred vifte af metoder i brug for at lægge pres på Rigsfællesskabet. [Dit kom duidelik neer op hibriede oorlogvoering wanneer die Amerikaners probeer om hul pad na 'n verkiesingsuitslag in Groenland te koop, beoordeel twee kenners. Dit klink nogal problematies: 'n bondgenoot wat aktiewe hibriede oorlogvoering teen 'n ander bondgenoot voer. Nietemin is dit die realiteit waarin Denemarke en Groenland hulself bevind wanneer die Verenigde State 'n wye reeks metodes gebruik om druk op die Koninkryk uit te oefen.]</ref><ref name="apfactcheck">{{cite news |last1=Dazio |first1=Stefanie |last2=Zhang |first2=River |last3=Burrows |first3=Emma |date=13 January 2026 |title=Fact Focus: Trump repeats false claims when discussing Greenland's security in the Arctic |url=https://apnews.com/article/fact-check-greenland-denmark-trump-arctic-security-russia-china-6346aa8e86be594e467e8cc18f98357b |access-date=14 Januarie 2026 |work=AP Fact Check |publisher=AP}}</ref>
Op 21 Januarie 2026 het Trump dramaties van koers verander, na bewering na druk van assistente wat 'n inval teengestaan het.<ref>"Trump reversal on Greenland followed push by aides". [[Reuters]]. Besoek 22 Januarie 2026.</ref> Hy het die gebruik van militêre mag teen Groenland uitgesluit en later sy dreigement van tariewe gekanselleer nadat gesprekke met NAVO-sekretaris-generaal [[Mark Rutte]] bereik het wat Trump 'n "raamwerk van 'n toekomstige ooreenkoms" genoem het;<ref name="latimes1">{{cite news |title=Trump backs away from military force, says U.S. has ‘framework’ for Greenland’s future |url=https://www.latimes.com/politics/story/2026-01-21/trump-backs-away-from-military-force-says-u-s-has-framework-for-greenlands-future |access-date=21 Januarie 2026 |work=LA Times}}</ref><ref>{{cite news |title=Trump says he’s formed a ‘framework of a future deal’ on Greenland |url=https://edition.cnn.com/politics/live-news/trump-administration-news-01-21-26 |access-date=21 Januarie 2026 |work=CNN}}</ref> hy het later gesê dat die voorgestelde ooreenkoms militêre samewerking en samewerking oor mineraalontwikkeling behels.<ref>"Trump says Greenland framework with NATO involves mineral rights for U.S." CNBC. Besoek 21 Januarie 2026.</ref> Groenland en Denemarke het gesê dat geen ooreenkoms wat die [[soewereiniteit]] van Groenland en Denemarke verander, op die tafel is nie.<ref> "NATO, Denmark deny Trump's Greenland 'deal' compromises sovereignty". Euractiv, 22 Januarie 2026. [https://www.euractiv.com/news/nato-denmark-deny-trumps-greenland-deal-compromises-sovereignty/]</ref><ref> "Trump claims everyone is 'happy' with Greenland deal". DW. Besoek 22 January 2026.</ref> met Trump se kommentaar wat verwys na voorafbestaande verbintenisse uit 'n 1951-VSA-Denemarke-verdrag.<ref>"The truth behind Trump's Greenland 'deal'". Sky News. Besoek 22 Januarie 2026.</ref><ref>"Meet the Press NOW” — 21 Januarie 2026. NBC News. Besoek 22 Januarie 2026.</ref>
==Agtergrond==
[[Lêer:Nordic countries orthographic.svg|duimnael| Groenland is deel van die Nordiese streek.]]
[[Lêer:KDM Absalon (L16) underway in the Atlantic Ocean off the coast of Greenland on 16 August 2019 (190816-N-TJ319-1251).JPG|duimnael|Fregat van die Koninklike Deense Vloot, ''HDMS Absalon'' (F341), naby die kus van Groenland. ]]
[[Lêer:U.S. Space Force Col. Jason Terry, 821st Space Base Group commander, King Frederik X, king of the Kingdom of Denmark, and Múte Bourup Egede, prime minister of Greenland - 240629-X-DX306-6315.jpg|duimnael|Groenland se staatshoof, koning Frederik X, en die Groenlandse premier Múte Bourup Egede besoek Pituffik-ruimtebasis en word op die aanloopbaan begroet deur die Amerikaanse basisbevelvoerder Jason Terry, met Groenlandse, Deense en Amerikaanse vlae in die agtergrond, 29 Junie 2024. Die koning en die premier het by die basis gestop tydens hul reis na Qaanaaq in die noorde van Groenland en dra tradisionele Groenlandse blou anoraks.]]
Groenland is 'n outonome gebied in die Koninkryk van Denemarke en word al meer as 'n millennium met die Skandinawiese koninkryke van Denemarke en Noorweë geassosieer, beginnende in 986 n.C. toe Noorse setlaars van wat nou Noorweë en Ysland is, Groenland gevestig het.<ref name="Denmark.dk">{{cite news |url=https://denmark.dk/people-and-culture/greenland |title=Greenland: The world's largest island |newspaper=Denmark.dk |access-date=14 Januarie 2024 |archive-date=20 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220232126/https://denmark.dk/people-and-culture/greenland |url-status=live}}</ref> Die 13de eeu het die aankoms van die [[Inuïete|Inuït]] gesien, wat vandag die meerderheidsbevolking saam met 'n kleiner Deense bevolking is, en baie mense is van gemengde Inuït- en Deense oorsprong. Groenlanders, EU-burgers, het dikwels noue familie- en kulturele bande met Denemarke, met duisende wat daar woon.<ref name="Stat.gl">{{cite web |title=Grønlændere i Danmark |url=https://stat.gl/dialog/topmain.asp?lang=da&sc=GD&subject=Greenlanders+in+Denmark |access-date=12 Januarie 2026 |publisher=Stat.gl |language=da}}</ref>
Groenland het in 1261 deel geword van die Koninkryk van [[Noorweë]], wat toe in 1380 'n unie met Denemarke aangegaan het. Ingevolge die Verdrag van Kiel van 1814 het Groenland by die Deense Kroon gebly as deel van die skikking met [[Swede]] na die [[Napoleontiese Oorloë]]. In die Verdrag van die Deense Wes-Indiese Eilande, wat in 1916 onderteken is, het die Amerikaanse regering eksplisiet Deense soewereiniteit oor die hele Groenland erken. Denemarke het in 1921 volle soewereiniteit oor die hele Groenland verklaar, in die nasleep van die [[Verdrag van Versailles]].<ref name=diis>{{cite web |title=Colonial past and the US wish to buy Greenland |url=https://www.diis.dk/en/research/colonial-past-and-the-us-wish-to-buy-greenland |publisher=DIIS |access-date=12 Januarie 2026}}</ref> In 1933 het [[Noorweë]], wat tot op daardie stadium 'n deel van Oos-Groenland beset het, 'n uitspraak van die Permanente Hof van Internasionale Geregtigheid aanvaar wat Deense soewereiniteit oor die hele Groenland bevestig het en sy aanspraak laat vaar.
Die Grondwet van Denemarke van 1953 het Groenland se status as 'n kolonie beëindig en dit volledig in die Deense staat as 'n gereelde graafskap geïntegreer, as deel van dekolonisasiepogings en met die toestemming van die Groenlandse Provinsiale Raad.<ref name="diis" /> In die referendum oor Groenlandse tuisregering in 1979 het Denemarke tuisregering aan Groenland toegestaan, wat gelei het tot die stigting van 'n plaaslike regeringsowerheid met verantwoordelikheid vir plaaslike sake, maar Groenland bly deel van die Koninkryk van Denemarke, met die sentrale regering in Kopenhagen wat uitsluitlik verantwoordelik is vir verdediging en buitelandse beleid. In 2009 is Groenland deur die Koninkryk van Denemarke en kragtens internasionale reg erken as 'n volk wat geregtig is op eksterne selfbeskikking.<ref name="diis" />
As deel van die Nordiese streek en die Koninkryk van Denemarke, is Groenland 'n geassosieerde lid van die [[Nordiese Raad]]. Groenland is een van die Oorsese Lande en Gebiede van die Europese Unie (EU). Denemarke is een van die twaalf oorspronklike stigterslidstate van NAVO en het die Groenlandse Verdedigingsooreenkoms met die VSA in 1951 onderteken, wat die Amerikaanse weermag toelaat om met Deense toestemming onder 'n NAVO-raamwerk in Groenland te opereer.<ref>{{cite news |title=Buy Greenland? Take It? Why? An Old Pact Already Gives Trump a Free Hand. |url=https://www.nytimes.com/2026/01/07/world/europe/trump-greenland-denmark-us-defense-pact.html |access-date=7 Januarie 2026 |work=The New York Times}}</ref> In daardie ooreenkoms het die VSA ondubbelsinnig die soewereiniteit van die Koninkryk van Denemarke oor die hele Groenland erken.<ref>{{cite web |title=Defense of Greenland: Agreement Between the United States and the Kingdom of Denmark |url=https://avalon.law.yale.edu/20th_century/den001.asp |date=27 April 1951}}</ref> Op sy hoogtepunt was ongeveer 10 000 Amerikaanse militêre personeel in Groenland gestasioneer, insluitend ongeveer 6 000 by wat nou Pituffik-ruimtebasis is. Na die [[Koue Oorlog]] het Groenland 'n laer strategiese prioriteit vir die VSA geword, wat sy teenwoordigheid geleidelik tot ongeveer 150 personeellede teen 2026 verminder het.<ref>{{cite news |title=USA har allerede en helt spesiell avtale for Grønland. Hvorfor er ikke det nok? |trans-title=The United States already has a very special agreement for Greenland. Why isn't that enough? |url=https://www.aftenposten.no/verden/i/rrAo4K/trump-vil-kjoepe-groenland-danskene-mener-en-gammel-avtale-gir-ham-alt-han-vil-ha |access-date=11 Januarie 2026 |work=Aftenposten |language=no |quote=I dag gjenstår kun det som tidligere het Thule-basen. Den skiftet i 2023 navn til Pituffik Space Base. Navnet henspiller på det inuittiske navnet på «stedet der hunder er bundet». Basen hadde på et tidspunkt 6000 amerikanere i tjeneste. Totalt hadde USA på det meste utplassert 10.000 soldater på øya. Nå er det bare 150 igjen, bekreftet baseledelsen for overfor dansk TV2 denne uken. |trans-quote=Vandag bly slegs wat voorheen as Thule-lugbasis bekend gestaan het, oor. In 2023 het dit sy naam verander na Pituffik-ruimtebasis. Die naam verwys na die Inuit-naam vir 'die plek waar honde vasgemaak word'. Op 'n stadium het die basis 6 000 Amerikaners in diens gehad. In totaal het die Verenigde State op sy hoogtepunt 10 000 soldate op die eiland ontplooi. Nou is daar slegs 150 oor, het die basisleierskap hierdie week aan die Deense TV2 bevestig.}}</ref>
Denemarke het sy Arktiese verdediging versterk en in 2025 'n groot NAVO-oefening in Groenland gelei.<ref>{{cite news |title=Danish-led Arctic Light 2025 strengthens Allied readiness in High North |url=https://ac.nato.int/archive/2025-2/danishled-arctic-light-2025-strengthens-allied-readiness-in-high-north- |access-date=13 Januarie 2026 |work=NATO}}</ref> Die oefening het meer as 550 soldate, insluitend spesiale magte, van Denemarke, Noorweë, Swede, Frankryk en Duitsland betrek.<ref name=arcticlight>{{cite news |title=Denmark leads large military exercise in Greenland, without US |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/denmark-leads-large-military-exercise-greenland-without-us-2025-09-17/ |access-date=11 Januarie 2026 |work=Reuters}}</ref><ref>{{cite news |title=Nordic Ministers Attend Greenland War Games Without US |url=https://thedefensepost.com/2025/09/16/greenland-wargames-without-us/ |access-date=13 Januarie 2026 |work=The Defense Post}}</ref> Die Nordiese lande werk ook saam aan Arktiese verdediging deur NAVO-oefeninge wat regoor die streek uitgevoer word, soos die Gesamentlike Viking-oefening in 2025.<ref>{{cite web |title=Joint Viking 2025 |url=https://www.forsvaret.no/en/exercises-and-operations/exercises/jv25 |publisher=Forsvaret |access-date=12 Januarie 2026}}</ref> In 2025 het Denemarke 'n plan van 14,6 miljard kr. aangekondig om Arktiese verdediging te versterk.<ref>{{cite news |title=Denmark announces $2 billion plan to boost Arctic security |url=https://www.dw.com/en/denmark-announces-2-billion-plan-to-boost-arctic-security/a-71430346 |access-date=11 Januarie 2026 |work=DW}}</ref>
Groenland is onder die militêre bevel van die Gesamentlike Arktiese Bevelvoerder, die Deense generaal Søren Andersen.<ref>{{cite news |title=New Commanding Officer of Denmark's Joint Arctic Command |url=https://www.highnorthnews.com/en/new-commanding-officer-denmarks-joint-arctic-command |access-date=11 Januarie 2026 |work=High North News}}</ref> Die Arktiese Kommando het ongeveer 150 permanente personeel, maar ontplooi gereeld eenhede van regoor die Deense Verdedigingsmagte, insluitend die Arktiese Reaksiemag met vliegtuie en skepe wat gereed staan om magte in Groenland te ondersteun.<ref name="ic">"Danish Forces Are Mandated to Fire Back if U.S. Attacks Greenland". The Intercept. Besoek 14 Januarie 2026.</ref> Die Sirius Hondesledepatrollie-spesiale magte-eenheid opereer rondom Daneborg in die noordooste van Groenland, 'n nasionale park, maar maak slegs 'n klein deel van die Deense en geallieerde militêre vermoëns in Groenland uit.<ref name="ic" /> Vanaf 2026 is NAVO-lede in gesprek oor die vestiging van 'n permanente NAVO-missie in Groenland, Arctic Sentry, gemodelleer op die Baltic Sentry, na aanleiding van 'n voorstel deur Duitsland.<ref>{{cite news |title=Germany to Pitch Arctic NATO Mission to Ease Greenland Rift |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-01-11/germany-to-pitch-nato-mission-in-arctic-to-ease-greenland-strife |access-date=13 Januarie 2026 |work=Bloomberg}}</ref> Wetstoepassing in Groenland het ongeveer 350 mense in diens.<ref>{{cite news |title=På vakt i Arktis |url=https://www.politiforum.no/pa-vakt-i-arktis/271145 |access-date=11 Januarie 2026 |work=Politiforum |language=no}}</ref> Vanaf 2026 is honderde elite Deense gevegsoldate wat in arktiese oorlogvoering opgelei is, na Groenland ontplooi, insluitend die hoof van die Koninklike Deense leër, generaal Peter Harling Boysen, met Denemarke wat sy voorneme verklaar om 'n "aansienlike bydrae" van sy gewapende magte daarheen te stuur in reaksie op die Groenland-krisis.<ref>"Trump-Greenland latest: Danish troops arrive with army chief after US president refuses to rule out military force". ''The Independent''. Besoek 20 Januarie 2026.</ref> Denemarke het gesê die ontplooiing mag vir 1-2 jaar in Groenland bly.<ref name=politicosoldiers>{{cite news |title=Denmark sends more troops to Greenland |url=https://www.politico.eu/article/denmark-to-boost-military-presence-in-greenland/ |access-date=20 Januarie 2026 |work=Politico}}</ref>
Tydens die eerste Trump-administrasie het die Amerikaanse president Donald Trump gesê dat die VSA Groenland moet koop. Die regerings van Denemarke en Groenland het verduidelik dat Groenland nie te koop is nie en nie onder die Deense grondwet verkoop kan word nie, en die Deense regering het nog altyd sulke voorstelle verwerp, wat premier Mette Frederiksen "'n absurde bespreking" genoem het.<ref name="euronews1">{{cite news |title=Greenland prime minister says 'enough' after latest Trump threat |url=https://www.euronews.com/2026/01/05/greenland-prime-minister-says-enough-after-latest-trump-threat |first=Aleksandar |last=Brezar |date=5 Januarie 2026 |access-date=6 Januarie 2026 |work=Euronews}}</ref> Groenland het Amerikaanse beleggings genooi en gesê dat "ons oop is vir besigheid, nie te koop nie".<ref>{{cite news |title=Greenland: Trump warned that island cannot be bought from Denmark |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49367792 |date=16 Augustus 2019 |access-date=7 Januarie 2026 |work=BBC}}</ref>
In Desember 2024 het verkose president Trump, voor die aanvang van sy tweede administrasie, sy belangstelling in die VSA se oorname van Groenland herhaal en gesê dat "vir die doeleindes van [[nasionale veiligheid]] en vryheid regoor die wêreld, die Verenigde State van Amerika voel dat die eienaarskap en beheer van Groenland 'n absolute noodsaaklikheid is."<ref>{{Cite web |date=2024-12-23 |title=Trump says ownership of Greenland 'is an absolute necessity' |url=https://www.nbcnews.com/politics/donald-trump/trump-says-ownership-greenland-absolute-necessity-rcna185197 |access-date=2026-01-21 |website=NBC News |language=en}}</ref>
==Verwysings==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Groenland]]
[[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]]
svgn64ggaaw822cyb21vrau6e3ynsju
Stalag VIII-C
0
457766
2909116
2873301
2026-06-03T15:47:36Z
~2026-22503-02
206103
Beeld bygevoeg
2909116
wikitext
text/x-wiki
[[Lêer:Wikipedia-zagan-2.jpg|duimnael]]
'''Stalag VIII-C''' was 'n Duitse [[Tweede Wêreldoorlog]] krygsgevangenekamp, naby Sagan, Neder-Silesië (nou [[Żagań]], Pole). Dit was langs die berugte [[Stalag Luft III]], en is aan die begin van die Tweede Wêreldoorlog gebou en het 48 hektaar beslaan. Dit het krygsgevangenes van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]]-lande van verskillende nasionaliteite gehuisves, insluitend Pools, Frans, Belgies, Brits, Kanadese, Grieks, Joego-Slawies, Sowjet-, Australies, Nieu-Seeland, Suid-Afrikaans, Italiaans, Senegalese, Algeriese, Marokkaanse en Slowaakse.
== Eksterne skakels ==
* {{cite web |url= http://www.bbc.co.uk/history/ww2peopleswar/stories/94/a6953394.shtml |title=Account of forced march from Stalag 8C: 8 February—10 March 1945 |first=John Lesley |last=Sorsby |work=BBC WW2 People's War }}
* [http://www.gavinjfworrell.com/2010/12/05/stalag-viiic-sagan-a-walk-though-video/ Stalag VIIIC recent video footage]{{Dead link|date=March 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.muzeum.zagan.pl Stalag VIIIC and Stalag Luft 3 POW Camps Museum in Zagan, Poland]
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]]
en63mr07o643dw7y26fccgr7h38vbd6
Emilio Eftychis
0
458636
2909186
2906799
2026-06-04T07:00:02Z
Jcb
223
2909186
wikitext
text/x-wiki
'''Emilio Eftychis''' is ’n Suid-Afrikaanse argitek van Griekse herkoms en die stigter van Eftychis Architects, ’n multidissiplinêre ontwerpateljee wat sedert 2007 vanuit Johannesburg en later ook Kaapstad funksioneer. <ref name="GR">{{cite news |last=Kitsantonis |first=Nektaria |title=Meet Emilio Eftychis, the Award Winning Greek South African Architect |url=https://greekreporter.com/2019/12/08/meet-emilio-eftychis-the-award-winning-greek-south-african-architect/ |work=Greek Reporter |date=8 December 2019 |access-date=28 February 2026}}</ref>Sy werk word dikwels verbind met minimalistiese vormgewing, die eerlike gebruik van rou materiale en ’n sterk belangstelling in volhoubare boumetodes. Sy benadering en projekte is onder meer op [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie ]] se [[Top Billing ]] bespreek.
==Vroeë lewe en familie-invloede==
Eftychis is in Suid-Afrika gebore in ’n Grieks–Suid-Afrikaanse gesin waarin argitektuur en kuns ’n belangrike rol gespeel het. <ref name="GR"/>.Sy vader, Eftychios Eftychis, is ’n argitek en kunstenaar wat bekendheid verwerf het vir sy gedetailleerde illustrasies van Pretoria se erfenisgeboue, gepubliseer in My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey. <ref>`My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey`({{ISBN|978-0-9947240-8-3}}){{cite journal|title=My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey |url=https://upjournals.up.ac.za/index.php/yesterday_and_today/article/download/4433/3847/17503 |journal=Yesterday & Today |publisher=University of Pretoria |access-date=28 February 2026}}</ref>hersien deur <ref>{{cite journal |title=Review of My Pretoria |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2223-03862022000200013 |journal=SciELO South Africa |access-date=28 February 2026 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hierdie kreatiewe omgewing het ’n bepalende invloed gehad op Emilio se belangstelling in ontwerp en die geboude omgewing.
==Opleiding en vormingsjare==
Eftychis het sy skoolloopbaan aan [[Pretoria Boys High School]] voltooi, waar hy die SAHETI Student van die Jaar-toekenning ontvang het. Hy het daarna aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer en in 2001 sy BArch-graad verwerf. Reeds as student het hy erkenning gekry toe hy saam met sy klasmaat Beyers Slabbert die Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie gewen het. <ref name="kwp"> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> Ná sy studies het hy by verskeie firmas in Suid-Afrika en Europa gewerk, waar hy blootstelling gekry het aan moderne, konteksgedrewe ontwerpbenaderings.
==Loopbaan en stigting van Eftychis Architects==
In 2007 het hy Eftychis Architects gestig, ’n praktyk wat argitektuur, interieurontwerp, meubelontwerp en beeldhoukuns integreer. Die firma se werk word gekenmerk deur ’n soeke na eenvoud, ruimtelike helderheid en die gebruik van materiale in hul mees eerlike vorm. <ref name="Designboom">{{cite web|title=Emilio Eftychis: Lotheringen Modern Barn
|url=https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ |website=Designboom |date=12 February 2013|access-date=28 February 2026}}</ref>Sy benadering is ook in die media uitgelig, onder meer in ’n onderhoud op Top Billing, en sy loopbaan is in 2019 deur Greek Reporter belig. <ref name="GR"/>
==Ontwerpbenadering en temas==
Eftychis se argitektuur word dikwels beskryf as minimalisties, met klem op:
• skoon, gestruktureerde lyne
• oop, vloeiende ruimtes
• die gebruik van beton, staal en ander rou materiale sonder oormatige afwerking
• die herinterpretasie van vernakulêre bouvorme
• volhoubare ontwerpstrategieë, insluitend passiewe klimaatbeheer en materiaalbewustheid
Een van sy projekte is opgeneem in 150 Best Sustainable House Ideas (2014), Harper Collins , wat internasionale aandag op sy volhoubaarheidsbenadering gevestig het. <ref> https://www.harpercollins.com/products/150-best-sustainable-house-ideas-francesc-zamora?variant=32114443190306 </ref> hersien deur [[The Wall Street Journal ]]<ref name="WSJ">{{cite news |last=King |first=Anthony |title=‘150 Best Sustainable House Ideas’ Review |url=https://www.wsj.com/articles/150-best-sustainable-house-ideas-1402691453 |work=The Wall Street Journal |date=13 June 2014 |access-date=28 February 2026}}</ref>
==Geselekteerde projekte==
===Lotheringen House (Lotheringen Modern Barn)===
’n Betonwoning op ’n plaas in Irene, Pretoria, waarin Eftychis die tradisionele skuurvorm ontleed en herinterpreteer. Die ontwerp maak gebruik van ’n binnehofuitleg en poreuse betonrame wat lig en ventilasie deur die struktuur laat vloei. " <ref name="boon">Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref>
===Heliotrope Home===
’n Vier-slaapkamerwoning op ’n eko-landgoed in Irene, voltooi in 2018. Die huis kombineer oopplan-leefruimtes, blootgestelde materiale en stelsels wat met die landgoed se omgewingsvereistes strook."<ref name="boon" /> Dit is in 2019 vir ArchDaily se Building of the Year genomineer. <ref name="BOTY19">{{cite web|title=Heliotrope Home – Building of the Year 2019 Nominee |url=https://boty.archdaily.com/us/2019/candidates/117560/heliotrope-home-slash-eftychis-architects |website=ArchDaily |access-date=28 February 2026}}</ref>
===Ander argitektuurprojekte===
•House Sher/Casa Sher `’n beton- en gesigsteenhuis in Johannesburg, ontwerp deur Eftychis Architects, word delikaat op geskuurde betonpilare opgetel, wat hom perfek aanpas by Suid-Afrika se buitelugleefstyl` is beskryf as `Vlieënde vorm` in ’n studie deur Sabinet African Journals.<ref>https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/EJC-a00c961d1</ref>
* Badat House
* House Kavbos
* CASA M1NRO
* Casa NaFaBAD
* Cheetah Plains Lodge, Krugerwildtuin
* ACA-MEDIA CENTRE
* Prive Restaurant
===Interieurprojekte===
• Anti-Est Bar
• Cafe Deco
• Cocoon
• CoFi
• Studio Magos
• Sandton Loft
==Erkenning==
*2001 – Wenner: Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie . <ref name="kwp" />
*2018 – House Sher genomineer vir ArchDaily Building of the Year . <ref>https://www.archdaily.com/872536/house-sher-eftychis-architects </ref>
*2019 – Heliotrope Home genomineer vir ArchDaily BOTY. <ref name="ArchDailyHelio">{{cite web|title=Heliotrope Home / Eftychis Architects|url=https://www.archdaily.com/890002/heliotrope-home-eftychis-architects|website=ArchDaily|date=March 2018|access-date=28 February 2026}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*Loerie Awards – Grand Prix vir ANTI EST #UNLEARN
==Verdere belangstellings en Familie==
Benewens argitektuur beoefen Eftychis ook meubelontwerp, beeldhoukuns, houtskooltekening, musiekkomposisie en reis as kreatiewe uitlaatkleppe. Eftychis se moeder is Dimitra Rockas-Eftychis is ’n akademikus in die Griekse taal. Sy uitgebreide reise deur Griekeland het ’n invloed gehad op sy kreatiewe ingesteldheid. Hy het twee sibbe, ’n broer, Creon, en ’n suster, Veneta Eftychis. Hy is die neef van [[Angelique Rockas]].
==Verwysings==
{{Verwysings}}
{{stub}}
== Eksterne skakels ==
*[https://archive.org/details/sacap-certificate-emilio-eftychis-1 SACAP Certificate Emilio Eftychis]
*[https://www.eftychis.com/about Profile Emilio Eftychis ]
*[https://www.eftychis.com/architecture Emilio Eftychis Architecture]
*[https://www.eftychis.com/interiors Emilio Eftychis Interiors]
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Eftychis, Emilio}}
[[Kategorie:Suid-Afrikaners]]
[[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]]
l3c7gnbf1kt9p2h84gctliqs7lag1od
Digitale seinverwerking
0
458717
2909079
2906451
2026-06-03T12:46:04Z
Jcb
223
2909079
wikitext
text/x-wiki
'''Digitale seinverwerking''' ('''DSV'''; Engels: ''Digital Signal Processing'', '''DSP''') is die gebruik van digitale verwerking - deur rekenaars of gespesialiseerde digitale seinverwerkers - om 'n wye verskeidenheid seinverwerkingsoperasies uit te voer.<ref name="oppenheim">{{cite book |outeur=Oppenheim, Alan V. |outeur2=Schafer, Ronald W. |jaar=2010 |titel=Discrete-Time Signal Processing |uitgawe=3 |uitgewer=Pearson |isbn=978-0131988422}}</ref> Die digitale seine wat so verwerk word, is reekse getalle wat monsters van 'n kontinue veranderlike in 'n domein soos tyd, ruimte of frekwensie verteenwoordig.<ref name="tan">{{cite book |outeur=Tan, Li |outeur2=Jiang, Jean |jaar=2019 |titel=Digital Signal Processing: Fundamentals and Applications |uitgawe=3 |uitgewer=Academic Press |isbn=978-0128150719}}</ref>
DSV en [[analoë seinverwerking]] is deelgebiede van [[seinverwerking]]. DSV is van toepassing op beide stroomdata en statiese (gestoorte) data.
== Werking ==
=== Van analoog na digitaal ===
Om 'n analoogsein digitaal te ontleed en te manipuleer, moet dit gedigitaliseer word deur 'n '''analoog-na-digitaal-omsetter''' (ADO; Engels: ''Analog-to-Digital Converter'', ADC).<ref name="tan" /> Monsterneming geskied in twee fases:
* '''Diskretisering''' - die sein word in gelyke tydintervalle verdeel, elk verteenwoordig deur 'n enkele amplitudemeting.
* '''Kwantisering''' - elke meting word aan 'n eindige stel diskrete waardes toegewys.<ref>{{cite book |outeur=Smith, Steven W. |jaar=1997 |titel=The Scientist and Engineer's Guide to Digital Signal Processing |uitgewer=California Technical Publishing |isbn=978-0966017632 |url=https://www.dspguide.com}}</ref>
Na verwerking kan die resultaat deur 'n '''digitaal-na-analoog-omsetter''' (DAO; Engels: ''DAC'') na analoogvorm teruggekeer word.
=== Domeine ===
DSV-ingenieurs bestudeer seine gewoonlik in een van die volgende domeine:<ref name="oppenheim" />
* '''Tyddomein''' - eendimensionele seine
* '''Ruimtedomein''' - meerdimensionele seine
* '''Frekwensiedomein''' - via die [[Fourier-transform]]
* '''Golfietjiedomein''' (''wavelet'') - vir tyd-frekwensieontleding
== Filtrering ==
Die mees algemene verwerkingsbenadering in die tyd- of ruimtedomein is verbetering van die insetsein deur '''filtrering'''.<ref>{{cite book |outeur=Smith, Steven W. |jaar=1997 |titel=The Scientist and Engineer's Guide to Digital Signal Processing |uitgewer=California Technical Publishing |isbn=978-0966017632}}</ref> Digitale filters word in twee hooftipes verdeel:
{| class="wikitable"
! Tipe !! Afkorting !! Kenmerk
|-
| Eindige impulsrespons || EIR (''FIR'') || Altyd stabiel; geen terugvoerlus
|-
| Oneindige impulsrespons || OIR (''IIR'') || Terugvoerlus; kan onstabiel word; ontleed met Z-transform
|}
Die '''Z-transform''' verskaf 'n tegniek om stabiliteitskwessies van digitale OIR-filters te ontleed, analoog aan die [[Laplace-transform]] vir analoogfilters.<ref name="oppenheim" />
'n Verwante tegniek is [[outokorrelasie]] - die kruiskorrrelasie van 'n sein met ditself na 'n baie kort tydvertragings. Dit word gebruik om herhalende patrone in 'n sein op te spoor, die fundamentele frekwensie te bepaal, en ruisvlakke te skat.<ref>{{cite book |outeur=Proakis, John G. |outeur2=Manolakis, Dimitris G. |jaar=2006 |titel=Digital Signal Processing: Principles, Algorithms, and Applications |uitgawe=4 |uitgewer=Pearson Prentice Hall |isbn=978-0131873742 |bladsye=120–125}}</ref>
== Geskiedenis ==
=== Grondslag: Shannon se inligtingsteorie ===
In '''1948''' het [[Claude Shannon]] die baanbrekende artikel ''A Mathematical Theory of Communication'' gepubliseer, wat die wiskundige grondslag vir digitale kommunikasie en seinverwerking gelê het.<ref>{{cite journal |outeur=Shannon, C.E. |jaar=1948 |titel=A Mathematical Theory of Communication |tydskrif=Bell System Technical Journal |volume=27 |nommer=3 |bladsye=379–423 |doi=10.1002/j.1538-7305.1948.tb01338.x}}</ref>
=== Eerste gespesialiseerde DSP-skyfie (1978) ===
Die eerste gespesialiseerde digitale seinverwerkerchip was die '''TMS5100''' van Texas Instruments, ontwikkel vir die ''Speak & Spell''-opvoedkundige speelding wat in Junie 1978 by die Consumer Electronics Show bekendgestel is.<ref>{{cite web |titel=Milestones: Speak & Spell, the First Use of a Digital Signal Processing IC for Speech Generation, 1978 |url=https://ethw.org/Milestones:Speak_%26_Spell,_the_First_Use_of_a_Digital_Signal_Processing_IC_for_Speech_Generation,_1978 |uitgewer=Engineering and Technology History Wiki |jaar=2009 |toegangsdatum=2024}}</ref> Dit was die eerste chip wat lineêre voorspellende kodering (''Linear Predictive Coding'', LPC) vir spraaksintese op 'n enkele skyfie gebruik het.<ref>{{cite web |outeur=Baguley, Richard |jaar=2013 |titel=The Gadget We Miss: The Texas Instruments Speak & Spell |url=https://medium.com/people-gadgets/the-gadget-we-miss-the-texas-instruments-speak-spell-1d491078adb |uitgewer=Medium}}</ref> Die ''Speak & Spell'' is in 2009 as 'n IEEE-mylpaal erken.<ref>{{cite web |titel=Milestones: Speak & Spell |url=https://ethw.org/Milestones:Speak_%26_Spell,_the_First_Use_of_a_Digital_Signal_Processing_IC_for_Speech_Generation,_1978 |uitgewer=Engineering and Technology History Wiki |jaar=2009}}</ref>
=== Wyeverspreiding in die 1980's ===
Frantz en sy kollegas by Texas Instruments het gou besef dat hul DSP-ontwerp vir spraaksintese ook in modems, hardeskywe en driedimensionele grafika gebruik kon word.<ref>{{cite web |outeur=Frantz, Gene |titel=Digital Signal Processor |url=https://inspireip.com/digital-signal-processor/ |uitgewer=InspireIP |toegangsdatum=2024}}</ref> Texas Instruments het die opvolgchip TMS32010 as 'n algemenedoeleindes DSP-platform bemark, wat die moderne DSV-nywerheid ten volle van stapel gestuur het.
== Toepassings ==
DSV het toepassings oor 'n wye reeks gebiede:<ref name="tan" /><ref>{{cite book |outeur=Dyer, Stephen A. |outeur2=Harms, Brian K. |jaar=1993 |hoofstuk=Digital Signal Processing |titel=Advances in Computers |volume=37 |uitgewer=Academic Press |bladsye=59–118 |doi=10.1016/S0065-2458(08)60403-9}}</ref>
* '''Klank en spraak''' - MP3-kompressie, ruisverwydering, spraakherkenning, selfoonkommunikasie
* '''Beeld en video''' - JPEG-beeldkompressie, rekenaartomografie (CAT), MRI
* '''Kommunikasie''' - [[draadlose telegrafie]], radar, sonar, satellietkommunikasie
* '''Beheerselsel''' - industriële prosesbeheer, motorkontrole
* '''Biomediese wetenskap''' - elektrokardiografie (EKG), mediese beelding
* '''Geofisika''' - seismiese dataverwerking
== Voordele bo analoogverwerking ==
{| class="wikitable"
! Voordeel !! Verduideliking
|-
| Programmeerbaarheid || Sagteware kan vinnig gewysig word, anders as analoogkringe wat fisies herskik moet word<ref>{{cite book |outeur=Smith, Steven W. |jaar=1997 |titel=The Scientist and Engineer's Guide to Digital Signal Processing |uitgewer=California Technical Publishing |isbn=978-0966017632}}</ref>
|-
| Ruisimmuniteit || Digitale seine is bestand teen klein steurnisse wat analoogseine degradeer<ref name="tan" />
|-
| Datakompressie || Inligting kan teen baie hoër digtheid gestoor word as met analoogseine<ref>{{cite book |outeur=Smith, Steven W. |jaar=1997 |titel=The Scientist and Engineer's Guide to Digital Signal Processing |uitgewer=California Technical Publishing |isbn=978-0966017632}}</ref>
|-
| Foutkorrigering || Foutopsporing en -regstelling kan ingebou word deur oortolligheid<ref>{{cite book |outeur=Dyer, Stephen A. |outeur2=Harms, Brian K. |jaar=1993 |hoofstuk=Digital Signal Processing |titel=Advances in Computers |volume=37 |uitgewer=Academic Press |bladsye=59–118 |doi=10.1016/S0065-2458(08)60403-9}}</ref>
|}
== Hardeware ==
Gespesialiseerde '''digitale seinverwerkers''' (DSP-skyfies) is mikroprosessorskyfies waarvan die argitektuur geoptimeer is vir DSV-bedrywighede soos vermenigvuldig-en-akkumuleer (''multiply-accumulate'') bewerkings.<ref>{{cite book |outeur=Kuo, Sen M. |outeur2=Gan, Woon-Seng |jaar=2005 |titel=Digital Signal Processors: Architectures, Implementations, and Applications |uitgewer=Prentice Hall |isbn=978-0130352293}}</ref> Hulle word wyd gebruik in selfone, skyfskywe, HDTV-produkte, radar, sonar en spraakherkenning.
Ander hardewareplasforms vir DSV sluit in:
* Algemene [[mikroprosessors]]
* [[Veldprogrammeerbare hekskikking]]s (''FPGA'')
* Gespesialiseerde [[ASIC]]-skyfies
== Sien ook ==
* [[Seinverwerking]]
* [[Analoogse seinverwerking]]
* [[Fourier-transform]]
* [[Monstertjie-stelling van Nyquist-Shannon]]
* [[Draadlose telegrafie]]
* [[Digitale kommunikasie]]
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Seinverwerking]]
[[Kategorie:Telekommunikasie]]
[[Kategorie:Toegepaste wiskunde]]
e18nin60eyk86cyu2hec3f3v1oj2gjx
Lech Poznań
0
459513
2909212
2901546
2026-06-04T08:12:07Z
Makenzis
94013
| liga = Ekstraklasa | seisoen = 2025/26 | posisie = 1ste van 18 (kampioene)
2909212
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld = [[Lêer:Logo_Lech_Poznań_100_1922-2022.jpg|200px]]
| klubnaam = Lech Poznań
| vollenaam = Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań S.A.<ref>{{Cite web|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/zespol/-/zespol/20582|title=Kolejowy Klub Sportowy "LECH" w Poznaniu|website=szukajwarchiwach.gov.pl|access-date=20 March 2022|language=pl}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| bynaam = ''Kolejorz'' (Die Spoorman)<br>''Pyry'' (Aartappels)<br>''KKS''<br>''Duma Wielkopolski'' (Die Stoltheid van Groot-Pole)<br>''Poznańska Lokomotywa'' (Die Poznań Lokomotief)
| stigting = {{Start date and age|df=yes|1922|03|19}} <br /> (as ''KS Lutnia Dębiec'')
| stadion = Stadion Miejski, [[Poznań]]
| kapasiteit = 42 837<ref>{{cite web |url=https://eneastadion.pl/stadion/o-stadionie/ |title=Enea Stadion - O Stadionie |access-date=25 July 2023}}</ref>
| eienaar = Piotr Rutkowski (66,66%)<ref>{{cite web |title=Komunikat klubu KKS Lech Poznań |url=https://www.lechpoznan.pl/aktualnosci,2,komunikat-klubu-kks-lech-poznan,37021.html |publisher=Lech Poznań |access-date=8 July 2024 |language=pl |date=27 January 2021}}</ref><br />Maja Rutkowska (33,33%)<ref>{{cite web |title=Sprawozdanie finansowe roczne |url=https://www.lechpoznan.pl/files/upload/files/sprawozdanie_finansowe_za_sezon_2022-2023.pdf |publisher=Lech Poznań |access-date=8 July 2024 |language=pl |date=30 August 2023}}</ref>
| voorsitter = Karol Klimczak<br/>Piotr Rutkowski
| afrigter = {{vlagikoon|DEN}} Niels Frederiksen
| liga = Ekstraklasa
| seisoen = 2025/26
| posisie = 1ste van 18 (kampioene)
| patroon_la1 = _lech2526h
| patroon_b1 = _lech2526h
| patroon_ra1 = _lech2526h
| patroon_sh1 = _lech2526h
| patroon_so1 = _lech2526hl
| linkerarm1 = 0000ff
| liggaam1 = 0000ff
| regterarm1 = 0000ff
| broek1 = ffffff
| kouse1 = ffffff
| patroon_la2 = _lech2526a
| patroon_b2 = _lech2526a
| patroon_ra2 = _lech2526a
| patroon_sh2 = _lech2526a
| patroon_so2 = _lech2526al
| linkerarm2 = ffffff
| liggaam2 = ffffff
| regterarm2 = ffffff
| broek2 = 0000ff
| kouse2 = 0000ff
}}
'''Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań''' (<small>Letterlik:</small> Spoorweg-sportklub Lech Poznań), algemeen bekend as '''KKS Lech Poznań''' of eenvoudig '''Lech Poznań''', is ’n professionele [[sokker]]klub uit [[Poznań]] wat in die Ekstraklasa speel, die hoogste sokkerliga in [[Pole]].
Die klub is op 19 Maart 1922 gestig as ''KS Lutnia Dębiec'' en het later verskeie name gehad. Tot 1994 was die klub nou verbonde aan die Poolse Staats Spoorweë (PKP). Daarom is die klub se gewilde bynaam ''Kolejorz'', wat "Die Spoorman" beteken in plaaslike [[slang]]. Lech se debuut in die Poolse hoogste liga was in 1948. Die hoogtepunt van die klub was in die vroeë 1980’s en vroeë 1990’s met 5 ligatitels, 3 Poolse Bekers en 1 Poolse Superbeker. Tot op hede het Lech Poznań die Poolse liga nege keer gewen, die mees onlangse in 2025, en dit is die mees populêre klub in die Groot-Pole (’n historiese streek in wes-sentraal Pole).<ref>{{cite web |url=https://www.lechpoznan.pl/1922-do-dzis,39.html |title=1922 do dziś |publisher=Lech Poznań |access-date=20 July 2020}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
* [https://www.lechpoznan.pl Amptelike klubwerf]
{{Sokkersaadjie}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Poolse sokkerklubs]]
4asho7fxccz2j58pcrw4oeuyr46q2ip
Die boek met vlerke
0
461919
2909077
2908298
2026-06-03T12:44:15Z
Jcb
223
2909077
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox"
|-
! colspan="2" | Die boek met vlerke
|-
| colspan="2" | [[Lêer:Libro con alas – experimental book format (2025).jpg|250px]]
|-
! Skepper
| [[Pablo Andrés Rial]]
|-
! Land
| [[Argentinië]]
|-
! Genre
| Eksperimentele literatuur
|-
! Tipe
| Eksperimentele boek
|-
! Registrasie
| INPI Argentinië nr. 108465
|}
'''Die boek met vlerke''' is ’n eksperimentele redaksionele formaat wat gedurende 2025 in Argentinië geskep is. Dit beskik oor ’n stelsel van basisbladsye met voubare sy-uitbreidings wat die kombinasie van teksdele moontlik maak en verskillende leesalternatiewe skep.<ref>{{cite web |url=https://auno.org.ar/un-libro-con-alas |title=Un libro con “alas” |website=AUNO |date=15 September 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://diariolatercera.com.ar/contenido/4646/libros-con-alas-la-innovadora-propuesta-de-pablo-rial-que-transforma-la-lectura- |title=Libros con Alas: La Innovadora Propuesta de Pablo Rial que Transforma la Lectura de Poesía |website=Diario La Tercera |date=23 Junie 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref>
Die formaat is genoem in joernalistieke media van Argentinië en ander Latyns-Amerikaanse lande binne voorstelle wat verband hou met redaksionele ontwerp en die soeke na nie-lineêre leesstrukture.<ref>{{cite web |url=https://www.blancosobrenegro.es/literatura/poeta-argentino-revoluciona-la-forma-de-leer-poesia |title=Poeta argentino revoluciona la forma de leer poesía |website=Blanco Sobre Negro |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://web.archive.org/web/20260524003213/https://puebla.quadratin.com.mx/notas-para-un-lector-improbable-8/
|title=Notas para un lector improbable |website=Quadratín Puebla |date=23 Mei 2026 |access-date=25 Mei 2026}}</ref>
== Beskrywing ==
Die stelsel bestaan uit ’n sentrale bladsy en twee beweegbare sy-uitbreidings. Hierdie dele verander die rangskikking van gedrukte teksgedeeltes en skep variasies in die volgorde waarin die teks gelees word.<ref>{{cite web |url=https://launion.com.ar/nota/47980/2025/05/un-escritor-creo-un-libro-interactivo-que-cambia-el-modo-de-la-lectura |title=Un escritor creó un libro interactivo que cambia el modo de la lectura |website=La Unión |date=Mei 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref>
Volgens mediaberigte word hierdie tipe boek verbind met praktyke van nie-lineêre lees en eksperimentele verkennings binne kontemporêre redaksionele ontwerp.<ref name="libro">{{cite web |url=https://prismadigital.com.ar/innovacion/el-libro-con-alas-una-innovacion-argentina-que-revoluciona-la-lectura-y-la-poesia-para-jovenes/ |title=El libro con alas: una innovación argentina que revoluciona la lectura y la poesía para jóvenes |website=Prisma Digital |date=29 Oktober 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref>
Sommige bronne het dit verbind met historiese voorbeelde van kombinatoriese literatuur, soos die werk ''Cent Mille Milliards de Poèmes'' deur Raymond Queneau.<ref>{{cite web |url=https://oclesis.com.mx/2025/11/27/el-libro-que-ensena-a-volar-pablo-andres-rial-y-su-propuesta-para-formar-lectores/ |title=El libro que enseña a volar: propuesta para formar lectores |website=Óclesis |date=27 November 2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref>
== Ontwikkeling ==
Volgens joernalistieke bronne is die formaat formeel geregistreer by die Nasionale Instituut vir Industriële Eiendom (INPI) van Argentinië onder registrasienommer 108465.<ref>{{cite web |url=https://portaltramites.inpi.gob.ar/ModelosConsultas/Detalle?numero=108465 |title=Consulta de modelo industrial N.º 108465 |website=Instituto Nacional de la Propiedad Industrial |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref name="libro" />
Die projek het ook akademiese ondersteuning van ruimtes wat verband hou met ontwerp en innovasie aan die Universiteit van Almirante Brown.<ref>{{cite web |url=https://brownonline.com.ar/120890-brown-un-poeta-de-longchamps-diseno-un-novedoso-formato-de-libro-cambiara-la-manera-de-escribir-y-de-leer-2025-05/ |title=Un poeta de Longchamps diseñó un novedoso formato de libro |website=Brown Online |date=2025 |access-date=25 Mei 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://laquincena.com.ar/contenido/1651/libros-con-alas-la-innovadora-propuesta-de-pablo-rial-que-transforma-la-lectura- |title=Libros con alas: la innovadora propuesta que transforma la lectura |website=La Quincena |access-date=25 Mei 2026}}</ref>
== Sien ook ==
* Eksperimentele literatuur
* Kunstenaarsboek
* Raymond Queneau
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
ekn9v2exmlcg3a05k6kgvm0jww9ekeh
Ian Bremmer
0
462139
2909130
2909027
2026-06-03T20:46:23Z
Sobaka
328
/* Ander organisasies */ bywerk
2909130
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam = Ian Bremmer
| beeld = Ian Bremmer headshot.jpg
| beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| beeldonderskrif = Ian Bremmer in 2017
| geboortenaam = Ian Arthur Bremmer
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1969|11|12}}
| geboorteplek = Chelsea, Massachusetts
| sterftedatum =
| sterfteplek =
| plek van graf =
| blyplek =
| burgerskap =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied = Geopolitieke kenner
| werkplek =
| alma mater = Tulane-universiteit, Stanford-universiteit
| doktorale promotor =
| akademiese adviseurs =
| doktorale studente =
| ander studente =
| bekend vir = Eurasia Group en GZERO Media
| beïnvloed deur =
| invloed op =
| toekennings =
| handtekening =
| webblad =
| voetnotas =
}}
'''Ian Arthur Bremmer''' (gebore [[12 November]] [[1969]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[politikoloog]], [[skrywer]] en [[entrepreneur]] wat fokus op globale politieke [[risiko]]. Hy is die stigter en president van Eurasia Group, 'n politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma. Hy is ook die stigter van GZERO Media, 'n digitale mediafirma.
==Vroeë lewe en opvoeding==
Bremmer is van Armeense, Siriese (van sy ouma aan moederskant),<ref>{{Cite web|first= Christopher |last=Atamian |authorlink= |title=Roots Shaping Worldviews |website=auroraprize.com|date= |url= https://auroraprize.com/en/roots-shaping-worldviews |accessdate=12 Desember 2021|quote= Ian Bremmer is slegs 'n kwart Armeens (aan sy moederskant). Tog het hy daardie deel van sy erfenis en die Armeense gemeenskap se omhelsing van sy vermoëns en ambisie nog altyd gekoester.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heer |first=Jeet |date=2018-04-24 |title="We’re Going to See a Lot More Walls" |url=https://newrepublic.com/article/148109/were-going-see-lot-walls |access-date=2024-01-12 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Italiaanse en Duitse afkoms, die seun van Maria J. (née Scrivano) en Arthur Bremmer.<ref>{{Cite news|first= |last= |authorlink= |title=Of Chelsea, Nov. 21, Marie J. (Scrivano)|newspaper=The Boston Globe|date=22 November 2001|url= https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/marie-bremmer-obituary?id=28371659 |quote= Geliefde moeder van Ian Bremmer van NY, en Robert Coolbrith van Chelsea.}}</ref> Sy vader het in die [[Koreaanse Oorlog]] gedien en is op 46-jarige ouderdom oorlede toe Bremmer vier was. Bremmer het grootgeword in behuisingsprojekte in Chelsea, [[Massachusetts]], naby [[Boston]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630223654/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|url-status=dead|archive-date=June 30, 2008|title=Here's how the world works|access-date=1 Augustus 2008 |newspaper=The Daily Telegraph |location=London |first=Damian |last=Thompson |date=30 September 2006}}</ref> Hy het op 11-jarige ouderdom by die St. Dominic Savio Hoërskool in Oos-Boston ingeskryf.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/high-school-age-eleven-ian-bremmer|title=High School at Age Eleven|website=www.linkedin.com|accessdate=11 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msnbc.com/morning-joe/superpower-excerpt-ian-bremmer|title="Superpower" Excerpt by Ian Bremmer|publisher=MSNBC|date=19 Mei 2015}}</ref> Op 15 het hy by die universiteit ingeskryf en in 1989 'n BA-graad in [[internasionale betrekkinge]], ''magna cum laude'', aan die Tulane-universiteit verwerf. Bremmer het daarna in 1991 'n MA-graad en in 1994 'n PhD verwerf, beide in [[politieke wetenskap]] aan die Stanford-universiteit. Sy doktorale proefskrif was "Die politiek van etnisiteit: Russe in die Oekraïne".<ref>{{cite web|title = Ian Bremmer {{!}} World Policy Institute|url = http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|website = Worldpolicy.org|access-date = January 30, 2016|archive-date = 27 Desember 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171227142131/http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title= The politics of ethnicity : Russians in the Ukraine |publisher=[[Stanford University]] |url=https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171143/https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-date=27 Maart 2017 |access-date=27 Maart 2017 |language=en}}</ref><ref name="auto"/>
==Loopbaan==
===Eurasia Group===
Bremmer het die politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma Eurasia Group in 1998 in die kantore van die World Policy Institute in [[New York Stad]] gestig.<ref name="Politico2018-02-03">{{cite news|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/02/03/carter-page-nunes-memo-216934/|title=Why Carter Page Was Worth Watching: There's plenty of evidence that the former Trump campaign adviser, for all his quirks, was on suspiciously good terms with Russia.|last=Harding|first=Luke|date=3 Februarie 2018|work=Politico|access-date=8 Oktober 2018}}</ref> Die firma het in 2000 'n [[Londen]]se kantoor geopen; 'n [[Washington, D.C.]]-kantoor (2005); 'n [[Tokio]]-kantoor (2015); [[San Francisco]]- en [[São Paulo]]-kantore (2016); Brasilia- en Singapoer-kantore (2017); en 'n [[Meksikostad]]-kantoor (2025). Aanvanklik gefokus op ontluikende markte, het Eurasia Group uitgebrei om grens- en ontwikkelde ekonomieë en gevestigde praktyke in te sluit wat op geotegnologie- en energiekwessies fokus. Bremmer is medeskrywer van Eurasia Group se jaarlikse Top Risks-verslag, 'n voorspelling van 10 geopolitieke risiko's vir die komende jaar.<ref>{{cite web |last1=Hargreaves |first1=Jim |title=Eurasia Group names top risks for 2012 |url=https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |publisher=CNN}}</ref><ref>{{cite web |title=The top geopolitical risks for 2019 |url=https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/the-top-geopolitical-risks-for-2019-1421959747860 |publisher=MSNBC}}</ref>
===Skryfwerk===
Bremmer het 11 boeke oor globale sake gepubliseer, insluitend die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkopers ''Us vs Them: The Failure of Globalism'' en ''The Power of Crisis: How Three Threats—And Our Response—Will Change the World''. Daarbenewens is hy die buitelandse sake-rubriekskrywer en hoofredakteur vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' en 'n bydraer vir die ''Financial Times A-List''.<ref>{{cite news|url=http://blogs.ft.com/the-a-list/guest-authors/|title=The A-List|date=Junie 2011|newspaper=[[The Financial Times]]}}</ref>
===Aanstelling===
In 2013 is hy as Globale Navorsingsprofessor aan die Universiteit van New York benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nyu.edu/about/news-publications/news/2013/12/02/ian-bremmer-president-of-eurasia-group-named-nyu-global-research-professor.html|title=Ian Bremmer, President of Eurasia Group, Named NYU Global Research Professor|website=Nyu.edu|access-date=19 Julie 2017}}</ref> en in 2019 het die Columbia-universiteit se Skool vir Internasionale en Openbare Sake aangekondig dat Bremmer 'n Toegepaste Geopolitiek-kursus by die skool sou aanbied.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurasiagroup.net/media/ian-bremmer-returns-to-columbia-university-faculty|title=Eurasia Group {{!}} Ian Bremmer returns to Columbia University Faculty|website=eurasiagroup.net|access-date=5 September 2019}}</ref> Hy het hul toewydingsrede in 2024 gelewer.<ref>{{cite web|url=https://www.sipa.columbia.edu/news/2024-graduation-speaker-ian-bremmer}}</ref>
==Sleutelkonsepte==
===J-kromme===
[[Lêer:Stabiliteit en openheid grafiek.png|duimnael]]
Bremmer se boek, ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall'',<ref>Bremmer, Ian. 2006. ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. Simon and Schuster.</ref> skets die verband tussen 'n land se openheid en sy stabiliteit. Terwyl baie lande stabiel is omdat hulle oop is (die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Frankryk]], [[Japan]]), is ander stabiel omdat hulle geslote is ([[Noord-Korea]], [[Kuba]], [[Irak]] onder [[Saddam Hoesein]]). State kan beide vorentoe (regs) en agtertoe (links) langs hierdie J-kromme beweeg, dus is stabiliteit en openheid nooit veilig nie. Die J is steiler aan die linkerkant, aangesien dit makliker is vir 'n leier in 'n mislukte staat om stabiliteit te skep deur die land te sluit as om 'n burgerlike samelewing te bou en verantwoordbare instellings te vestig; die kromme is hoër aan die heel regskant omdat state wat oorheers in die oopmaak van hul samelewings (byvoorbeeld [[Oos-Europa]]) uiteindelik meer stabiel word as outoritêre regimes. Die boek is in 2006 deur ''[[The Economist]]'' as 'n top 10-keuse gelys.<ref>{{cite news |title=Fighting to be tops |newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2006/12/07/fighting-to-be-tops}}</ref>
===Staatskapitalisme===
In 2010 het Bremmer die boek ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations'' gepubliseer. Bremmer het gesê die finansiële krisis van 2008 het dit "moeiliker gemaak vir Westerlinge om 'n vryemarkstelsel te bevorder en makliker vir die [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] om te argumenteer dat slegs regerings ekonomieë op die rand van die afgrond kan red". Die krisis het bewys gelewer dat "verligte staatsbestuur beskerming teen die natuurlike oordadige vrye markte sal bied".<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/439ccee0-bec6-11df-a755-00144feab49a |title=State capitalism: China's 'market-Leninism' has yet to face biggest test |newspaper=Financial Times |date=13 September 2010 |access-date=19 Julie 2017}} {{subscription required|date=Julie 2017}}</ref>
===G-Zero===
Die term G-Zero-wêreld verwys na 'n ineenstorting van globale leierskap wat veroorsaak word deur 'n afname in Westerse invloed en die onvermoë van ander nasies om die leemte te vul.<ref>{{cite web|url=http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|title=Eurasia Group Top 10 Risks of 2011|website=Eurasiagroup.net|access-date=19 Julie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131233850/http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|archive-date=31 Januarie 2011}}</ref><ref>Gregory Scoblete. [http://www.realclearpolitics.com/articles/2010/05/28/free_market_fail_105754.html Will Free Markets Give Way to State Capitalism?], ''RealClearPolitics'', 28 Mei 2010.</ref> Dit is 'n verwysing na 'n vermeende verskuiwing weg van die voorrang van die G7-geïndustrialiseerde lande en die uitgebreide [[Groep van 20|G20]]-hoofekonomieë, wat opkomende moondhede soos China, Indië, Brasilië, Turkye en ander insluit. In sy boek ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World'' (New York: Portfolio, 2012) verduidelik Bremmer dat geen land of groep lande in die G-Zero die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>Ian Bremmer and David Gordon.[http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero G-Zero] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912015854/http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero |date=12 September 2011 }}, Foreign Policy', 7 Januarie 2011.</ref><ref>Ian Bremmer and Nouriel Roubini. [http://www.foreignaffairs.com/articles/67339/ian-bremmer-and-nouriel-roubini/a-g-zero-world A G-Zero World], ''Foreign Affairs'', Maart/April 2011.</ref>
===Bewapening van finansies===
Die term "wapenisering van finansies" verwys na die [[buitelandse beleid]]strategie om aansporings (toegang tot [[kapitaalmark]]te) en strawwe (verskeie soorte sanksies) as instrumente van dwangdiplomasie te gebruik. In sy Eurasia Group ''Top Risks 2015''-verslag.<ref>{{cite web |url=https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |title=Archived copy |access-date=27 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128072806/https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |archive-date=January 28, 2015 }}</ref><ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015">{{cite news |last1=BRINK Editorial Staff |title=Ian Bremmer Q&A: Top Risks of 2015 |url=https://www.brinknews.com/ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BRINK |date=9 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holodny |first1=Elena |title=2015 Could Be The Year We Witness The 'Weaponization Of Finance' |url=https://www.businessinsider.com/weaponization-of-finance-eurasia-group-2015-1 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=The Insider |date=5 Januarie 2015}}</ref><ref name="ian-bremmer-5-political-risks">{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=5 Patterns Disrupting the World |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-5-political-risks-set-to-disrupt-the-world |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=23 September 2015}}</ref> gebruik Bremmer die term "wapenisering van finansies" om die maniere te beskryf waarop die Verenigde State sy invloed gebruik om globale uitkomste te beïnvloed. Eerder as om staat te maak op tradisionele elemente van Amerika se veiligheidsvoordeel – insluitend VSA-geleide alliansies soos [[NAVO]] en multilaterale instellings soos die [[Wêreldbank]] en die [[Internasionale Monetêre Fonds]] – voer Bremmer aan dat die VSA nou "finansiering bewapen" deur toegang tot die Amerikaanse mark en tot Amerikaanse banke te beperk as 'n instrument van sy buitelandse en veiligheidsbeleid.<ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015" /><ref name="ian-bremmer-5-political-risks" />
===Spilpunttoestand===
Bremmer gebruik spilpuntstaat om 'n nasie te beskryf wat winsgewende verhoudings met verskeie ander grootmoondhede kan bou sonder om te afhanklik te raak van enigeen van hulle.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577365990370899520|title=The Future Belongs to the Flexible|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=19 Julie 2017}}</ref> Hierdie vermoë om te verskans, laat 'n spilpuntstaat toe om te verhoed dat dit – in terme van veiligheid of ekonomie – deur 'n enkele land vasgevang word. Aan die teenoorgestelde kant van die spektrum is skadustate, gevries binne die invloed van 'n enkele moondheid. [[Kanada]] is 'n voorbeeld van 'n spilpuntstaat: met beduidende handelsbande met beide die Verenigde State en [[Asië]], en formele veiligheidsbande met NAVO, is dit beskerm teen konflik met enige enkele grootmoondheid. [[Meksiko]], aan die ander kant, is 'n skadustaat as gevolg van sy oorweldigende afhanklikheid van die Amerikaanse ekonomie.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=Which Countries Will Rise to the Top in a Leaderless World? |url=https://hbr.org/2012/05/which-countries-will-rise-to-t |access-date=October 24, 2021 |publisher=Harvard Business Review |date=30 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |last1=Foxman |first1=Simone |title=These Are The Countries That Will Win And Lose In The New Global Paradigm |url=https://www.businessinsider.com/bremmer-these-are-the-countries-that-will-win-and-lose-in-the-g-zero-world-2012-5#loser-mexico-19< |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=Business Insider |date=1 Mei 2012}}</ref> In ''Every Nation for Itself'' stel Bremmer dat "die vermoë om te draai 'n kritieke voordeel is".<ref>{{cite book |last=Bremmer |first=Ian |date=1 Mei 2012 |title=Every Nation for Itself: Winners and Losers in A G-Zero World|url=https://archive.org/details/everynationforit0000brem/page/116/mode/2up?q=pivot|publisher=Portfolio Hardcover |page=117 |isbn=9780670921041|access-date=6 April 2025}}</ref>
===Geopolitiese resessie===
Bremmer het die term "geopolitieke resessie" geskep om die huidige [[Geopolitiek|geopolitieke]] omgewing te beskryf, een wat gedefinieer word deur 'n afwikkeling van die voormalige VSA-geleide globale orde. Anders as ekonomiese resessies, gekoppel aan gereelde oplewings- en ondergangsiklusse, sien Bremmer geopolitieke resessies as baie langer siklusse wat minder geneig is om herken te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/10/china-emerging-markets-are-rising-us-led-order-ending-ian-bremmer.html|title=A 'geopolitical recession' has arrived and the US-led world order is ending, Ian Bremmer says|last=Tan|first=Weizhen|date=10 Oktober 2018|website=CNBC|language=en|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Hy sien die huidige geopolitieke resessie as gedefinieer deur verslegtende verhoudings tussen die VSA en sy tradisionele bondgenote - veral die Europeërs - namate China opstaan en 'n alternatiewe internasionale politieke en ekonomiese argitektuur skep. Bremmer voer aan dat die algehele resultaat 'n meer gefragmenteerde benadering tot globale bestuur, 'n toename in geopolitieke stertrisiko's en 'n verminderde vermoë is om effektief op groot internasionale krisisse te reageer.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=3 Risks Poised to Disrupt a Fast-Changing World by 2021 {{!}} GE News |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-3-risks-poised-to-disrupt-a-fast-changing-world-by-2021 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=29 Maart 2016 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=US-EU relations will never be the same again |url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/columnists/2021-04-07-ian-bremmer-us-eu-relations-will-never-be-the-same-again/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BusinessLIVE |date=7 April 2021}}</ref>
===Wêrelddata-organisasie===
Bremmer het voorgestel om 'n "Wêrelddata-organisasie" te skep om 'n verdeeldheid in tegnologie-ekosisteme as gevolg van konflik tussen die Verenigde State en China te voorkom. Hy het dit beskryf as 'n digitale weergawe van die Wêreldhandelsorganisasie, en aangevoer dat die Verenigde State, Europa, Japan en ander "regerings wat in aanlyn openheid en deursigtigheid glo" moet saamwerk om standaarde vir [[kunsmatige intelligensie]], [[data]], [[privaatheid]], [[burgerregte]] en intellektuele eiendom te stel.<ref>{{Cite web|url=https://www.gzeromedia.com/why-we-need-a-world-data-organization-now|title=Why we need a World Data Organization. Now.|date=25 November 2019|website=GZERO Media|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> [[Andrew Yang]], die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese party]] se deelnemende kandidaat vir presidentsnominasie in 2020, het sy steun vir so 'n organisasie tydens sy veldtog uitgespreek.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1199117842714701824|title=You heard me talk about my support for a World Data Organization in last week's debate. I got the idea from @ianbremmer. Thanks Ian|last=Yang 🧢|first=Andrew|date=25 November 2019|website=Twitter|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Everything Andrew Yang Said at the Democratic Debate in Atlanta {{!}} NBC New York|url=https://www.youtube.com/watch?v=J1ZO8EzJ3zE|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref>
=== Tegnopolariteit ===
In 2021 het ''Foreign Affairs'' Bremmer se artikel ''The Technopolar Moment'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |last=Bremmer |first=Ian |date=2022-10-16 |title=The Technopolar Moment |language=en-US |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/world/2021-10-19/ian-bremmer-big-tech-global-order |access-date=2022-10-26 |issn=0015-7120}}</ref> Na aanleiding van die vinnige reaksie van tegnologiemaatskappye in die nasleep van die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|2021-kapitol-oproer]] in die Verenigde State, het Bremmer geskryf dat tegnologiereuse soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Facebook]], [[Google]] en Alibaba meer mag as enige groot korporasies van die verlede opgehoop het. Hy het geskryf dat hierdie [[niestaatsakteur]]s nou geopolitiek vorm en 'n vorm van [[soewereiniteit]] uitoefen oor 'n vinnig groeiende digitale ruimte wat buite die bereik van nasionale regerings is.
==Ander organisasies==
===Eurasia Group Foundation===
In 2016 het Bremmer die Eurasia Group Foundation (EGF), 'n 501(c)3 openbare liefdadigheidsorganisasie, gestig. Bremmer dien tans as die president van die Eurasia Group Foundation.
===GZERO Media===
In 2017 het Bremmer en Eurasia Group die digitale mediamaatskappy GZERO Media<ref>{{Cite web|title=GZERO Media|url=https://www.gzeromedia.com/|access-date=15 Julie 2020|website=GZERO Media|language=en}}</ref> en 'n nasionale openbare televisieprogram in die VSA genaamd GZERO World met Ian Bremmer op PBS van stapel gestuur.<ref>{{Citation|title=GZERO WORLD with Ian Bremmer|url=https://www.pbs.org/show/gzero-world/|language=en|access-date=15 Julie 2020}}</ref> Die maatskappy se naam verwys na die term wat Bremmer in ''Every Nation for Itself'' geskep het om 'n wêreld te beskryf waar geen land of groep lande die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>{{Cite web|title=Coping with a G-Zero World|url=https://thediplomat.com/2012/06/coping-with-a-g-zero-world/|access-date=15 Julie 2020|website=thediplomat.com|language=en-US}}</ref> As deel van die maatskappy se openbare uitreikkonsep, het hulle 'n herhalende segment, Puppet Regime, wat gebruik maak van straatonderhoude en kort narratiewe sketsformate met behulp van poppe.<ref>{{Cite web|title=Puppet Regime: Insecurity Counsel|url=https://time.com/5030699/puppet-regime|access-date=1 Mei 2022|website=[[Time (tydskrif)|Time]]|language=en-US}}</ref>
==Politieke beriggewing==
In Maart 2016 het Bremmer 'n weeklikse nota aan kliënte gestuur waarin hy onbedoeld die slagspreuk "Amerika Eerste" van [[Donald Trump]] bedink het. Die nota het die destydse kandidaat Trump se buitelandse beleid nie as isolasionisme beskryf nie, maar as 'n beleid van "Amerika Eerste", 'n transaksionele, unilateralistiese perspektief wat meer 'n Chinese as Amerikaanse raamwerk vir buitelandse beleid was. Bremmer het die term gebruik om Trump se buitelandse beleidsbeskouings te verduidelik en nie as 'n veldtogslagspreuk nie. 'n Paar weke later het ''[[The New York Times]]''-verslaggewers David Sanger en Maggie Haberman, wat albei Bremmer se weeklikse nota ontvang, Trump se eerste buitelandse beleidsonderhoud gevoer en hom gevra of hy homself as 'n isolasionis sou beskryf. Hy het nee gesê. Hulle het toe Trump gevra of hy homself as 'n aanhanger van "Amerika Eerste" beskou. Trump het ja gesê<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/27/us/politics/donald-trump-transcript.html|title=Transcript: Donald Trump Expounds on His Foreign Policy Views|date=26 Maart 2016|work=The New York Times|access-date=28 Junie 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> en so baie van die term gehou dat hy dit self begin gebruik het. Haberman het later Bremmer geidentifiseer dat hy "Amerika Eerste" bedink het om Trump se buitelandse beleid te beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/maggieNYT/status/713781776477515776|title=.@ianbremmer was one who identified Trump's view as "America First" a few months ago|last=Haberman|first=Maggie|date=26 Maart 2016|website=@maggieNYT|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die frase was algemeen sedert [[Woodrow Wilson]] dit die eerste keer in sy 1916-veldtog gebruik het.
In Julie 2017 het Bremmer die nuus bekend gemaak van 'n tweede, voorheen onbekende ontmoeting tussen presidente Trump en [[Wladimir Poetin|Poetin]] tydens die [[Groep van 20|G20]]-staatshoofde-ete in [[Hamburg]]. Hy het oor die ontmoeting in sy weeklikse kliëntnota geskryf en later op Charlie Rose verskyn om die implikasies van die ontmoeting te bespreek. Ander groot media-afsetpunte het die nuus vinnig opgetel. ''[[Newsweek]]'' het ‘n profiel van Bremmer gepubliseer in 'n artikel getiteld "Wie is Eurasia Group se Ian Bremmer, die risikokonsultant wat die tweede Trump-Poetin-ontmoeting blootgelê het?"<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/trump-putin-ian-bremmer-eurasia-group-638724|title=Who is Ian Bremmer, the political risk consultant who broke the story of the second Trump-Putin meeting?|last=EDT|first=Tom Porter On 7/19/17 at 9:09 AM|date=19 Julie 2017|website=Newsweek|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Trump het aanvanklik ontken dat sy tweede ontmoeting met Poetin plaasgevind het en Bremmer se verslag "vals nuus" genoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/07/19/russian-lawmaker-reports-secret-putin-trump-meeting-sick/491014001/|title=Russian lawmaker: Reports of 'secret' Putin-Trump meeting 'sick'|website=USA TODAY|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die destydse Withuis-perssekretaris Sarah Huckabee Sanders het egter later 'n perskonferensie gehou en bevestig dat die tweede ontmoeting plaasgevind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-putin-had-second-previously-undisclosed-meeting-g-20-summit-n784201|title=Trump, Putin had second, previously undisclosed meeting at G-20 summit|website=NBC News|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bremmer, Ian}}
[[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]]
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
1arv7ai9zipwagym9lhgluvxvufml79
2909131
2909130
2026-06-03T20:48:43Z
Sobaka
328
/* Politieke beriggewing */ bywerk
2909131
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam = Ian Bremmer
| beeld = Ian Bremmer headshot.jpg
| beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| beeldonderskrif = Ian Bremmer in 2017
| geboortenaam = Ian Arthur Bremmer
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1969|11|12}}
| geboorteplek = Chelsea, Massachusetts
| sterftedatum =
| sterfteplek =
| plek van graf =
| blyplek =
| burgerskap =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied = Geopolitieke kenner
| werkplek =
| alma mater = Tulane-universiteit, Stanford-universiteit
| doktorale promotor =
| akademiese adviseurs =
| doktorale studente =
| ander studente =
| bekend vir = Eurasia Group en GZERO Media
| beïnvloed deur =
| invloed op =
| toekennings =
| handtekening =
| webblad =
| voetnotas =
}}
'''Ian Arthur Bremmer''' (gebore [[12 November]] [[1969]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[politikoloog]], [[skrywer]] en [[entrepreneur]] wat fokus op globale politieke [[risiko]]. Hy is die stigter en president van Eurasia Group, 'n politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma. Hy is ook die stigter van GZERO Media, 'n digitale mediafirma.
==Vroeë lewe en opvoeding==
Bremmer is van Armeense, Siriese (van sy ouma aan moederskant),<ref>{{Cite web|first= Christopher |last=Atamian |authorlink= |title=Roots Shaping Worldviews |website=auroraprize.com|date= |url= https://auroraprize.com/en/roots-shaping-worldviews |accessdate=12 Desember 2021|quote= Ian Bremmer is slegs 'n kwart Armeens (aan sy moederskant). Tog het hy daardie deel van sy erfenis en die Armeense gemeenskap se omhelsing van sy vermoëns en ambisie nog altyd gekoester.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heer |first=Jeet |date=2018-04-24 |title="We’re Going to See a Lot More Walls" |url=https://newrepublic.com/article/148109/were-going-see-lot-walls |access-date=2024-01-12 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Italiaanse en Duitse afkoms, die seun van Maria J. (née Scrivano) en Arthur Bremmer.<ref>{{Cite news|first= |last= |authorlink= |title=Of Chelsea, Nov. 21, Marie J. (Scrivano)|newspaper=The Boston Globe|date=22 November 2001|url= https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/marie-bremmer-obituary?id=28371659 |quote= Geliefde moeder van Ian Bremmer van NY, en Robert Coolbrith van Chelsea.}}</ref> Sy vader het in die [[Koreaanse Oorlog]] gedien en is op 46-jarige ouderdom oorlede toe Bremmer vier was. Bremmer het grootgeword in behuisingsprojekte in Chelsea, [[Massachusetts]], naby [[Boston]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630223654/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|url-status=dead|archive-date=June 30, 2008|title=Here's how the world works|access-date=1 Augustus 2008 |newspaper=The Daily Telegraph |location=London |first=Damian |last=Thompson |date=30 September 2006}}</ref> Hy het op 11-jarige ouderdom by die St. Dominic Savio Hoërskool in Oos-Boston ingeskryf.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/high-school-age-eleven-ian-bremmer|title=High School at Age Eleven|website=www.linkedin.com|accessdate=11 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msnbc.com/morning-joe/superpower-excerpt-ian-bremmer|title="Superpower" Excerpt by Ian Bremmer|publisher=MSNBC|date=19 Mei 2015}}</ref> Op 15 het hy by die universiteit ingeskryf en in 1989 'n BA-graad in [[internasionale betrekkinge]], ''magna cum laude'', aan die Tulane-universiteit verwerf. Bremmer het daarna in 1991 'n MA-graad en in 1994 'n PhD verwerf, beide in [[politieke wetenskap]] aan die Stanford-universiteit. Sy doktorale proefskrif was "Die politiek van etnisiteit: Russe in die Oekraïne".<ref>{{cite web|title = Ian Bremmer {{!}} World Policy Institute|url = http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|website = Worldpolicy.org|access-date = January 30, 2016|archive-date = 27 Desember 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171227142131/http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title= The politics of ethnicity : Russians in the Ukraine |publisher=[[Stanford University]] |url=https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171143/https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-date=27 Maart 2017 |access-date=27 Maart 2017 |language=en}}</ref><ref name="auto"/>
==Loopbaan==
===Eurasia Group===
Bremmer het die politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma Eurasia Group in 1998 in die kantore van die World Policy Institute in [[New York Stad]] gestig.<ref name="Politico2018-02-03">{{cite news|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/02/03/carter-page-nunes-memo-216934/|title=Why Carter Page Was Worth Watching: There's plenty of evidence that the former Trump campaign adviser, for all his quirks, was on suspiciously good terms with Russia.|last=Harding|first=Luke|date=3 Februarie 2018|work=Politico|access-date=8 Oktober 2018}}</ref> Die firma het in 2000 'n [[Londen]]se kantoor geopen; 'n [[Washington, D.C.]]-kantoor (2005); 'n [[Tokio]]-kantoor (2015); [[San Francisco]]- en [[São Paulo]]-kantore (2016); Brasilia- en Singapoer-kantore (2017); en 'n [[Meksikostad]]-kantoor (2025). Aanvanklik gefokus op ontluikende markte, het Eurasia Group uitgebrei om grens- en ontwikkelde ekonomieë en gevestigde praktyke in te sluit wat op geotegnologie- en energiekwessies fokus. Bremmer is medeskrywer van Eurasia Group se jaarlikse Top Risks-verslag, 'n voorspelling van 10 geopolitieke risiko's vir die komende jaar.<ref>{{cite web |last1=Hargreaves |first1=Jim |title=Eurasia Group names top risks for 2012 |url=https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |publisher=CNN}}</ref><ref>{{cite web |title=The top geopolitical risks for 2019 |url=https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/the-top-geopolitical-risks-for-2019-1421959747860 |publisher=MSNBC}}</ref>
===Skryfwerk===
Bremmer het 11 boeke oor globale sake gepubliseer, insluitend die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkopers ''Us vs Them: The Failure of Globalism'' en ''The Power of Crisis: How Three Threats—And Our Response—Will Change the World''. Daarbenewens is hy die buitelandse sake-rubriekskrywer en hoofredakteur vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' en 'n bydraer vir die ''Financial Times A-List''.<ref>{{cite news|url=http://blogs.ft.com/the-a-list/guest-authors/|title=The A-List|date=Junie 2011|newspaper=[[The Financial Times]]}}</ref>
===Aanstelling===
In 2013 is hy as Globale Navorsingsprofessor aan die Universiteit van New York benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nyu.edu/about/news-publications/news/2013/12/02/ian-bremmer-president-of-eurasia-group-named-nyu-global-research-professor.html|title=Ian Bremmer, President of Eurasia Group, Named NYU Global Research Professor|website=Nyu.edu|access-date=19 Julie 2017}}</ref> en in 2019 het die Columbia-universiteit se Skool vir Internasionale en Openbare Sake aangekondig dat Bremmer 'n Toegepaste Geopolitiek-kursus by die skool sou aanbied.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurasiagroup.net/media/ian-bremmer-returns-to-columbia-university-faculty|title=Eurasia Group {{!}} Ian Bremmer returns to Columbia University Faculty|website=eurasiagroup.net|access-date=5 September 2019}}</ref> Hy het hul toewydingsrede in 2024 gelewer.<ref>{{cite web|url=https://www.sipa.columbia.edu/news/2024-graduation-speaker-ian-bremmer}}</ref>
==Sleutelkonsepte==
===J-kromme===
[[Lêer:Stabiliteit en openheid grafiek.png|duimnael]]
Bremmer se boek, ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall'',<ref>Bremmer, Ian. 2006. ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. Simon and Schuster.</ref> skets die verband tussen 'n land se openheid en sy stabiliteit. Terwyl baie lande stabiel is omdat hulle oop is (die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Frankryk]], [[Japan]]), is ander stabiel omdat hulle geslote is ([[Noord-Korea]], [[Kuba]], [[Irak]] onder [[Saddam Hoesein]]). State kan beide vorentoe (regs) en agtertoe (links) langs hierdie J-kromme beweeg, dus is stabiliteit en openheid nooit veilig nie. Die J is steiler aan die linkerkant, aangesien dit makliker is vir 'n leier in 'n mislukte staat om stabiliteit te skep deur die land te sluit as om 'n burgerlike samelewing te bou en verantwoordbare instellings te vestig; die kromme is hoër aan die heel regskant omdat state wat oorheers in die oopmaak van hul samelewings (byvoorbeeld [[Oos-Europa]]) uiteindelik meer stabiel word as outoritêre regimes. Die boek is in 2006 deur ''[[The Economist]]'' as 'n top 10-keuse gelys.<ref>{{cite news |title=Fighting to be tops |newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2006/12/07/fighting-to-be-tops}}</ref>
===Staatskapitalisme===
In 2010 het Bremmer die boek ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations'' gepubliseer. Bremmer het gesê die finansiële krisis van 2008 het dit "moeiliker gemaak vir Westerlinge om 'n vryemarkstelsel te bevorder en makliker vir die [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] om te argumenteer dat slegs regerings ekonomieë op die rand van die afgrond kan red". Die krisis het bewys gelewer dat "verligte staatsbestuur beskerming teen die natuurlike oordadige vrye markte sal bied".<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/439ccee0-bec6-11df-a755-00144feab49a |title=State capitalism: China's 'market-Leninism' has yet to face biggest test |newspaper=Financial Times |date=13 September 2010 |access-date=19 Julie 2017}} {{subscription required|date=Julie 2017}}</ref>
===G-Zero===
Die term G-Zero-wêreld verwys na 'n ineenstorting van globale leierskap wat veroorsaak word deur 'n afname in Westerse invloed en die onvermoë van ander nasies om die leemte te vul.<ref>{{cite web|url=http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|title=Eurasia Group Top 10 Risks of 2011|website=Eurasiagroup.net|access-date=19 Julie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131233850/http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|archive-date=31 Januarie 2011}}</ref><ref>Gregory Scoblete. [http://www.realclearpolitics.com/articles/2010/05/28/free_market_fail_105754.html Will Free Markets Give Way to State Capitalism?], ''RealClearPolitics'', 28 Mei 2010.</ref> Dit is 'n verwysing na 'n vermeende verskuiwing weg van die voorrang van die G7-geïndustrialiseerde lande en die uitgebreide [[Groep van 20|G20]]-hoofekonomieë, wat opkomende moondhede soos China, Indië, Brasilië, Turkye en ander insluit. In sy boek ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World'' (New York: Portfolio, 2012) verduidelik Bremmer dat geen land of groep lande in die G-Zero die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>Ian Bremmer and David Gordon.[http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero G-Zero] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912015854/http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero |date=12 September 2011 }}, Foreign Policy', 7 Januarie 2011.</ref><ref>Ian Bremmer and Nouriel Roubini. [http://www.foreignaffairs.com/articles/67339/ian-bremmer-and-nouriel-roubini/a-g-zero-world A G-Zero World], ''Foreign Affairs'', Maart/April 2011.</ref>
===Bewapening van finansies===
Die term "wapenisering van finansies" verwys na die [[buitelandse beleid]]strategie om aansporings (toegang tot [[kapitaalmark]]te) en strawwe (verskeie soorte sanksies) as instrumente van dwangdiplomasie te gebruik. In sy Eurasia Group ''Top Risks 2015''-verslag.<ref>{{cite web |url=https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |title=Archived copy |access-date=27 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128072806/https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |archive-date=January 28, 2015 }}</ref><ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015">{{cite news |last1=BRINK Editorial Staff |title=Ian Bremmer Q&A: Top Risks of 2015 |url=https://www.brinknews.com/ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BRINK |date=9 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holodny |first1=Elena |title=2015 Could Be The Year We Witness The 'Weaponization Of Finance' |url=https://www.businessinsider.com/weaponization-of-finance-eurasia-group-2015-1 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=The Insider |date=5 Januarie 2015}}</ref><ref name="ian-bremmer-5-political-risks">{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=5 Patterns Disrupting the World |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-5-political-risks-set-to-disrupt-the-world |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=23 September 2015}}</ref> gebruik Bremmer die term "wapenisering van finansies" om die maniere te beskryf waarop die Verenigde State sy invloed gebruik om globale uitkomste te beïnvloed. Eerder as om staat te maak op tradisionele elemente van Amerika se veiligheidsvoordeel – insluitend VSA-geleide alliansies soos [[NAVO]] en multilaterale instellings soos die [[Wêreldbank]] en die [[Internasionale Monetêre Fonds]] – voer Bremmer aan dat die VSA nou "finansiering bewapen" deur toegang tot die Amerikaanse mark en tot Amerikaanse banke te beperk as 'n instrument van sy buitelandse en veiligheidsbeleid.<ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015" /><ref name="ian-bremmer-5-political-risks" />
===Spilpunttoestand===
Bremmer gebruik spilpuntstaat om 'n nasie te beskryf wat winsgewende verhoudings met verskeie ander grootmoondhede kan bou sonder om te afhanklik te raak van enigeen van hulle.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577365990370899520|title=The Future Belongs to the Flexible|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=19 Julie 2017}}</ref> Hierdie vermoë om te verskans, laat 'n spilpuntstaat toe om te verhoed dat dit – in terme van veiligheid of ekonomie – deur 'n enkele land vasgevang word. Aan die teenoorgestelde kant van die spektrum is skadustate, gevries binne die invloed van 'n enkele moondheid. [[Kanada]] is 'n voorbeeld van 'n spilpuntstaat: met beduidende handelsbande met beide die Verenigde State en [[Asië]], en formele veiligheidsbande met NAVO, is dit beskerm teen konflik met enige enkele grootmoondheid. [[Meksiko]], aan die ander kant, is 'n skadustaat as gevolg van sy oorweldigende afhanklikheid van die Amerikaanse ekonomie.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=Which Countries Will Rise to the Top in a Leaderless World? |url=https://hbr.org/2012/05/which-countries-will-rise-to-t |access-date=October 24, 2021 |publisher=Harvard Business Review |date=30 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |last1=Foxman |first1=Simone |title=These Are The Countries That Will Win And Lose In The New Global Paradigm |url=https://www.businessinsider.com/bremmer-these-are-the-countries-that-will-win-and-lose-in-the-g-zero-world-2012-5#loser-mexico-19< |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=Business Insider |date=1 Mei 2012}}</ref> In ''Every Nation for Itself'' stel Bremmer dat "die vermoë om te draai 'n kritieke voordeel is".<ref>{{cite book |last=Bremmer |first=Ian |date=1 Mei 2012 |title=Every Nation for Itself: Winners and Losers in A G-Zero World|url=https://archive.org/details/everynationforit0000brem/page/116/mode/2up?q=pivot|publisher=Portfolio Hardcover |page=117 |isbn=9780670921041|access-date=6 April 2025}}</ref>
===Geopolitiese resessie===
Bremmer het die term "geopolitieke resessie" geskep om die huidige [[Geopolitiek|geopolitieke]] omgewing te beskryf, een wat gedefinieer word deur 'n afwikkeling van die voormalige VSA-geleide globale orde. Anders as ekonomiese resessies, gekoppel aan gereelde oplewings- en ondergangsiklusse, sien Bremmer geopolitieke resessies as baie langer siklusse wat minder geneig is om herken te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/10/china-emerging-markets-are-rising-us-led-order-ending-ian-bremmer.html|title=A 'geopolitical recession' has arrived and the US-led world order is ending, Ian Bremmer says|last=Tan|first=Weizhen|date=10 Oktober 2018|website=CNBC|language=en|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Hy sien die huidige geopolitieke resessie as gedefinieer deur verslegtende verhoudings tussen die VSA en sy tradisionele bondgenote - veral die Europeërs - namate China opstaan en 'n alternatiewe internasionale politieke en ekonomiese argitektuur skep. Bremmer voer aan dat die algehele resultaat 'n meer gefragmenteerde benadering tot globale bestuur, 'n toename in geopolitieke stertrisiko's en 'n verminderde vermoë is om effektief op groot internasionale krisisse te reageer.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=3 Risks Poised to Disrupt a Fast-Changing World by 2021 {{!}} GE News |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-3-risks-poised-to-disrupt-a-fast-changing-world-by-2021 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=29 Maart 2016 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=US-EU relations will never be the same again |url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/columnists/2021-04-07-ian-bremmer-us-eu-relations-will-never-be-the-same-again/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BusinessLIVE |date=7 April 2021}}</ref>
===Wêrelddata-organisasie===
Bremmer het voorgestel om 'n "Wêrelddata-organisasie" te skep om 'n verdeeldheid in tegnologie-ekosisteme as gevolg van konflik tussen die Verenigde State en China te voorkom. Hy het dit beskryf as 'n digitale weergawe van die Wêreldhandelsorganisasie, en aangevoer dat die Verenigde State, Europa, Japan en ander "regerings wat in aanlyn openheid en deursigtigheid glo" moet saamwerk om standaarde vir [[kunsmatige intelligensie]], [[data]], [[privaatheid]], [[burgerregte]] en intellektuele eiendom te stel.<ref>{{Cite web|url=https://www.gzeromedia.com/why-we-need-a-world-data-organization-now|title=Why we need a World Data Organization. Now.|date=25 November 2019|website=GZERO Media|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> [[Andrew Yang]], die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese party]] se deelnemende kandidaat vir presidentsnominasie in 2020, het sy steun vir so 'n organisasie tydens sy veldtog uitgespreek.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1199117842714701824|title=You heard me talk about my support for a World Data Organization in last week's debate. I got the idea from @ianbremmer. Thanks Ian|last=Yang 🧢|first=Andrew|date=25 November 2019|website=Twitter|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Everything Andrew Yang Said at the Democratic Debate in Atlanta {{!}} NBC New York|url=https://www.youtube.com/watch?v=J1ZO8EzJ3zE|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref>
=== Tegnopolariteit ===
In 2021 het ''Foreign Affairs'' Bremmer se artikel ''The Technopolar Moment'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |last=Bremmer |first=Ian |date=2022-10-16 |title=The Technopolar Moment |language=en-US |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/world/2021-10-19/ian-bremmer-big-tech-global-order |access-date=2022-10-26 |issn=0015-7120}}</ref> Na aanleiding van die vinnige reaksie van tegnologiemaatskappye in die nasleep van die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|2021-kapitol-oproer]] in die Verenigde State, het Bremmer geskryf dat tegnologiereuse soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Facebook]], [[Google]] en Alibaba meer mag as enige groot korporasies van die verlede opgehoop het. Hy het geskryf dat hierdie [[niestaatsakteur]]s nou geopolitiek vorm en 'n vorm van [[soewereiniteit]] uitoefen oor 'n vinnig groeiende digitale ruimte wat buite die bereik van nasionale regerings is.
==Ander organisasies==
===Eurasia Group Foundation===
In 2016 het Bremmer die Eurasia Group Foundation (EGF), 'n 501(c)3 openbare liefdadigheidsorganisasie, gestig. Bremmer dien tans as die president van die Eurasia Group Foundation.
===GZERO Media===
In 2017 het Bremmer en Eurasia Group die digitale mediamaatskappy GZERO Media<ref>{{Cite web|title=GZERO Media|url=https://www.gzeromedia.com/|access-date=15 Julie 2020|website=GZERO Media|language=en}}</ref> en 'n nasionale openbare televisieprogram in die VSA genaamd GZERO World met Ian Bremmer op PBS van stapel gestuur.<ref>{{Citation|title=GZERO WORLD with Ian Bremmer|url=https://www.pbs.org/show/gzero-world/|language=en|access-date=15 Julie 2020}}</ref> Die maatskappy se naam verwys na die term wat Bremmer in ''Every Nation for Itself'' geskep het om 'n wêreld te beskryf waar geen land of groep lande die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>{{Cite web|title=Coping with a G-Zero World|url=https://thediplomat.com/2012/06/coping-with-a-g-zero-world/|access-date=15 Julie 2020|website=thediplomat.com|language=en-US}}</ref> As deel van die maatskappy se openbare uitreikkonsep, het hulle 'n herhalende segment, Puppet Regime, wat gebruik maak van straatonderhoude en kort narratiewe sketsformate met behulp van poppe.<ref>{{Cite web|title=Puppet Regime: Insecurity Counsel|url=https://time.com/5030699/puppet-regime|access-date=1 Mei 2022|website=[[Time (tydskrif)|Time]]|language=en-US}}</ref>
==Politieke beriggewing==
In Maart 2016 het Bremmer 'n weeklikse nota aan kliënte gestuur waarin hy onbedoeld die slagspreuk "Amerika Eerste" van [[Donald Trump]] bedink het. Die nota het die destydse kandidaat Trump se buitelandse beleid nie as isolasionisme beskryf nie, maar as 'n beleid van "Amerika Eerste", 'n transaksionele, unilateralistiese perspektief wat meer 'n Chinese as Amerikaanse raamwerk vir buitelandse beleid was. Bremmer het die term gebruik om Trump se buitelandse beleidsbeskouings te verduidelik en nie as 'n veldtogslagspreuk nie. 'n Paar weke later het ''[[The New York Times]]''-verslaggewers David Sanger en Maggie Haberman, wat albei Bremmer se weeklikse nota ontvang, Trump se eerste buitelandse beleidsonderhoud gevoer en hom gevra of hy homself as 'n isolasionis sou beskryf. Hy het nee gesê. Hulle het toe Trump gevra of hy homself as 'n aanhanger van "Amerika Eerste" beskou. Trump het ja gesê<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/27/us/politics/donald-trump-transcript.html|title=Transcript: Donald Trump Expounds on His Foreign Policy Views|date=26 Maart 2016|work=The New York Times|access-date=28 Junie 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> en so baie van die term gehou dat hy dit self begin gebruik het. Haberman het later Bremmer geidentifiseer dat hy "Amerika Eerste" bedink het om Trump se buitelandse beleid te beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/maggieNYT/status/713781776477515776|title=.@ianbremmer was one who identified Trump's view as "America First" a few months ago|last=Haberman|first=Maggie|date=26 Maart 2016|website=@maggieNYT|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die frase was algemeen sedert [[Woodrow Wilson]] dit die eerste keer in sy 1916-veldtog gebruik het.
In Julie 2017 het Bremmer die nuus bekend gemaak van 'n tweede, voorheen onbekende ontmoeting tussen presidente Trump en [[Wladimir Poetin|Poetin]] tydens die [[Groep van 20|G20]]-staatshoofde-ete in [[Hamburg]]. Hy het oor die ontmoeting in sy weeklikse kliëntnota geskryf en later op Charlie Rose verskyn om die implikasies van die ontmoeting te bespreek. Ander groot media-afsetpunte het die nuus vinnig opgetel. ''[[Newsweek]]'' het ‘n profiel van Bremmer gepubliseer in 'n artikel getiteld "Wie is Eurasia Group se Ian Bremmer, die risikokonsultant wat die tweede Trump-Poetin-ontmoeting blootgelê het?"<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/trump-putin-ian-bremmer-eurasia-group-638724|title=Who is Ian Bremmer, the political risk consultant who broke the story of the second Trump-Putin meeting?|last=EDT|first=Tom Porter On 7/19/17 at 9:09 AM|date=19 Julie 2017|website=Newsweek|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Trump het aanvanklik ontken dat sy tweede ontmoeting met Poetin plaasgevind het en Bremmer se verslag "vals nuus" genoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/07/19/russian-lawmaker-reports-secret-putin-trump-meeting-sick/491014001/|title=Russian lawmaker: Reports of 'secret' Putin-Trump meeting 'sick'|website=USA TODAY|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die destydse Withuis-perssekretaris Sarah Huckabee Sanders het egter later 'n perskonferensie gehou en bevestig dat die tweede ontmoeting plaasgevind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-putin-had-second-previously-undisclosed-meeting-g-20-summit-n784201|title=Trump, Putin had second, previously undisclosed meeting at G-20 summit|website=NBC News|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref>
In 2019 het Donald Trump 'n [[X (sosiale netwerk)|twiet]] geplaas wat blykbaar die Noord-Koreaanse leier [[Kim Jong Un]] geprys het vir die kritiek op mededinger [[Joe Biden]]: "Ek het vertroue dat voorsitter Kim sy belofte aan my sal nakom, [en] het ook geglimlag toe hy moerasman Joe Biden 'n lae IK-individu genoem het, [en] erger."<ref name="TrumpKimIQ">{{cite web |last1=Trump |first1=Donald |title="North Korea fired off some small weapons, which disturbed some of my people, and others, but not me. I have confidence that Chairman Kim will keep his promise to me, & also smiled when he called Swampman Joe Biden a low IQ individual, & worse. Perhaps that's sending me a signal?" |url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1132459370816708608 |website=Twitter |access-date=2 November 2020 |date=26 Mei 2019}}</ref> In reaksie hierop het Bremmer getwiet: "President Trump in Tokio: 'Kim Jong Un is slimmer en sal 'n beter president maak as die slaperige Joe Biden.'"<ref name=BremmerPanned>{{Cite web|url=https://www.mediaite.com/trump/nyu-prof-ian-bremmer-universally-panned-for-tweeting-out-fake-trump-quote/|title=NYU Professor Panned For Tweeting Out Fake Trump Quote|date=26 Mei 2019|website=Mediaite|language=en|access-date=26 Mei 2019}}</ref> Nadat hy op Twitter gekritiseer is omdat hy Trump valslik aangehaal het, het Bremmer erken dat Trump nie gepraat het soos Bremmer hom aangehaal het nie en voorgestel dat die stelling sarkasties was, en dit "objektief 'n heeltemal belaglike aanhaling" genoem.<ref name=BremmerPanned/><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ianbremmer/status/1132995369124671488|title="My tweet yesterday about Trump preferring Kim Jong Un to Biden as President was meant in jest. The President correctly quoted me as saying it was a 'completely ludicrous' statement. I should have been clearer. My apologies."|last=bremmer|first=ian|date=27 Mei 2019|website=@ianbremmer|language=en|access-date=25 Junie 2019}}</ref> Trump het die voorval gebruik om sterker lasterwette te eis.<ref name="apology">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/27/political-scientist-caused-confusion-when-he-made-up-trump-quote-president-noticed/|title=A political scientist caused confusion when he made up a Trump quote. The president noticed.|last=Rosenberg|first=Eli|date=27 Mei 2019|newspaper=The Washington Post|access-date=27 Mei 2019|location=Washington DC}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bremmer, Ian}}
[[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]]
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
o1n0wgdm1j5qhcpf5qb8hcwkq421a64
2909133
2909131
2026-06-03T20:49:58Z
Sobaka
328
/* Politieke beriggewing */ skakel
2909133
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam = Ian Bremmer
| beeld = Ian Bremmer headshot.jpg
| beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| beeldonderskrif = Ian Bremmer in 2017
| geboortenaam = Ian Arthur Bremmer
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1969|11|12}}
| geboorteplek = Chelsea, Massachusetts
| sterftedatum =
| sterfteplek =
| plek van graf =
| blyplek =
| burgerskap =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied = Geopolitieke kenner
| werkplek =
| alma mater = Tulane-universiteit, Stanford-universiteit
| doktorale promotor =
| akademiese adviseurs =
| doktorale studente =
| ander studente =
| bekend vir = Eurasia Group en GZERO Media
| beïnvloed deur =
| invloed op =
| toekennings =
| handtekening =
| webblad =
| voetnotas =
}}
'''Ian Arthur Bremmer''' (gebore [[12 November]] [[1969]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[politikoloog]], [[skrywer]] en [[entrepreneur]] wat fokus op globale politieke [[risiko]]. Hy is die stigter en president van Eurasia Group, 'n politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma. Hy is ook die stigter van GZERO Media, 'n digitale mediafirma.
==Vroeë lewe en opvoeding==
Bremmer is van Armeense, Siriese (van sy ouma aan moederskant),<ref>{{Cite web|first= Christopher |last=Atamian |authorlink= |title=Roots Shaping Worldviews |website=auroraprize.com|date= |url= https://auroraprize.com/en/roots-shaping-worldviews |accessdate=12 Desember 2021|quote= Ian Bremmer is slegs 'n kwart Armeens (aan sy moederskant). Tog het hy daardie deel van sy erfenis en die Armeense gemeenskap se omhelsing van sy vermoëns en ambisie nog altyd gekoester.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heer |first=Jeet |date=2018-04-24 |title="We’re Going to See a Lot More Walls" |url=https://newrepublic.com/article/148109/were-going-see-lot-walls |access-date=2024-01-12 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Italiaanse en Duitse afkoms, die seun van Maria J. (née Scrivano) en Arthur Bremmer.<ref>{{Cite news|first= |last= |authorlink= |title=Of Chelsea, Nov. 21, Marie J. (Scrivano)|newspaper=The Boston Globe|date=22 November 2001|url= https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/marie-bremmer-obituary?id=28371659 |quote= Geliefde moeder van Ian Bremmer van NY, en Robert Coolbrith van Chelsea.}}</ref> Sy vader het in die [[Koreaanse Oorlog]] gedien en is op 46-jarige ouderdom oorlede toe Bremmer vier was. Bremmer het grootgeword in behuisingsprojekte in Chelsea, [[Massachusetts]], naby [[Boston]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630223654/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|url-status=dead|archive-date=June 30, 2008|title=Here's how the world works|access-date=1 Augustus 2008 |newspaper=The Daily Telegraph |location=London |first=Damian |last=Thompson |date=30 September 2006}}</ref> Hy het op 11-jarige ouderdom by die St. Dominic Savio Hoërskool in Oos-Boston ingeskryf.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/high-school-age-eleven-ian-bremmer|title=High School at Age Eleven|website=www.linkedin.com|accessdate=11 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msnbc.com/morning-joe/superpower-excerpt-ian-bremmer|title="Superpower" Excerpt by Ian Bremmer|publisher=MSNBC|date=19 Mei 2015}}</ref> Op 15 het hy by die universiteit ingeskryf en in 1989 'n BA-graad in [[internasionale betrekkinge]], ''magna cum laude'', aan die Tulane-universiteit verwerf. Bremmer het daarna in 1991 'n MA-graad en in 1994 'n PhD verwerf, beide in [[politieke wetenskap]] aan die Stanford-universiteit. Sy doktorale proefskrif was "Die politiek van etnisiteit: Russe in die Oekraïne".<ref>{{cite web|title = Ian Bremmer {{!}} World Policy Institute|url = http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|website = Worldpolicy.org|access-date = January 30, 2016|archive-date = 27 Desember 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171227142131/http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title= The politics of ethnicity : Russians in the Ukraine |publisher=[[Stanford University]] |url=https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171143/https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-date=27 Maart 2017 |access-date=27 Maart 2017 |language=en}}</ref><ref name="auto"/>
==Loopbaan==
===Eurasia Group===
Bremmer het die politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma Eurasia Group in 1998 in die kantore van die World Policy Institute in [[New York Stad]] gestig.<ref name="Politico2018-02-03">{{cite news|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/02/03/carter-page-nunes-memo-216934/|title=Why Carter Page Was Worth Watching: There's plenty of evidence that the former Trump campaign adviser, for all his quirks, was on suspiciously good terms with Russia.|last=Harding|first=Luke|date=3 Februarie 2018|work=Politico|access-date=8 Oktober 2018}}</ref> Die firma het in 2000 'n [[Londen]]se kantoor geopen; 'n [[Washington, D.C.]]-kantoor (2005); 'n [[Tokio]]-kantoor (2015); [[San Francisco]]- en [[São Paulo]]-kantore (2016); Brasilia- en Singapoer-kantore (2017); en 'n [[Meksikostad]]-kantoor (2025). Aanvanklik gefokus op ontluikende markte, het Eurasia Group uitgebrei om grens- en ontwikkelde ekonomieë en gevestigde praktyke in te sluit wat op geotegnologie- en energiekwessies fokus. Bremmer is medeskrywer van Eurasia Group se jaarlikse Top Risks-verslag, 'n voorspelling van 10 geopolitieke risiko's vir die komende jaar.<ref>{{cite web |last1=Hargreaves |first1=Jim |title=Eurasia Group names top risks for 2012 |url=https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |publisher=CNN}}</ref><ref>{{cite web |title=The top geopolitical risks for 2019 |url=https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/the-top-geopolitical-risks-for-2019-1421959747860 |publisher=MSNBC}}</ref>
===Skryfwerk===
Bremmer het 11 boeke oor globale sake gepubliseer, insluitend die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkopers ''Us vs Them: The Failure of Globalism'' en ''The Power of Crisis: How Three Threats—And Our Response—Will Change the World''. Daarbenewens is hy die buitelandse sake-rubriekskrywer en hoofredakteur vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' en 'n bydraer vir die ''Financial Times A-List''.<ref>{{cite news|url=http://blogs.ft.com/the-a-list/guest-authors/|title=The A-List|date=Junie 2011|newspaper=[[The Financial Times]]}}</ref>
===Aanstelling===
In 2013 is hy as Globale Navorsingsprofessor aan die Universiteit van New York benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nyu.edu/about/news-publications/news/2013/12/02/ian-bremmer-president-of-eurasia-group-named-nyu-global-research-professor.html|title=Ian Bremmer, President of Eurasia Group, Named NYU Global Research Professor|website=Nyu.edu|access-date=19 Julie 2017}}</ref> en in 2019 het die Columbia-universiteit se Skool vir Internasionale en Openbare Sake aangekondig dat Bremmer 'n Toegepaste Geopolitiek-kursus by die skool sou aanbied.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurasiagroup.net/media/ian-bremmer-returns-to-columbia-university-faculty|title=Eurasia Group {{!}} Ian Bremmer returns to Columbia University Faculty|website=eurasiagroup.net|access-date=5 September 2019}}</ref> Hy het hul toewydingsrede in 2024 gelewer.<ref>{{cite web|url=https://www.sipa.columbia.edu/news/2024-graduation-speaker-ian-bremmer}}</ref>
==Sleutelkonsepte==
===J-kromme===
[[Lêer:Stabiliteit en openheid grafiek.png|duimnael]]
Bremmer se boek, ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall'',<ref>Bremmer, Ian. 2006. ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. Simon and Schuster.</ref> skets die verband tussen 'n land se openheid en sy stabiliteit. Terwyl baie lande stabiel is omdat hulle oop is (die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Frankryk]], [[Japan]]), is ander stabiel omdat hulle geslote is ([[Noord-Korea]], [[Kuba]], [[Irak]] onder [[Saddam Hoesein]]). State kan beide vorentoe (regs) en agtertoe (links) langs hierdie J-kromme beweeg, dus is stabiliteit en openheid nooit veilig nie. Die J is steiler aan die linkerkant, aangesien dit makliker is vir 'n leier in 'n mislukte staat om stabiliteit te skep deur die land te sluit as om 'n burgerlike samelewing te bou en verantwoordbare instellings te vestig; die kromme is hoër aan die heel regskant omdat state wat oorheers in die oopmaak van hul samelewings (byvoorbeeld [[Oos-Europa]]) uiteindelik meer stabiel word as outoritêre regimes. Die boek is in 2006 deur ''[[The Economist]]'' as 'n top 10-keuse gelys.<ref>{{cite news |title=Fighting to be tops |newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2006/12/07/fighting-to-be-tops}}</ref>
===Staatskapitalisme===
In 2010 het Bremmer die boek ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations'' gepubliseer. Bremmer het gesê die finansiële krisis van 2008 het dit "moeiliker gemaak vir Westerlinge om 'n vryemarkstelsel te bevorder en makliker vir die [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] om te argumenteer dat slegs regerings ekonomieë op die rand van die afgrond kan red". Die krisis het bewys gelewer dat "verligte staatsbestuur beskerming teen die natuurlike oordadige vrye markte sal bied".<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/439ccee0-bec6-11df-a755-00144feab49a |title=State capitalism: China's 'market-Leninism' has yet to face biggest test |newspaper=Financial Times |date=13 September 2010 |access-date=19 Julie 2017}} {{subscription required|date=Julie 2017}}</ref>
===G-Zero===
Die term G-Zero-wêreld verwys na 'n ineenstorting van globale leierskap wat veroorsaak word deur 'n afname in Westerse invloed en die onvermoë van ander nasies om die leemte te vul.<ref>{{cite web|url=http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|title=Eurasia Group Top 10 Risks of 2011|website=Eurasiagroup.net|access-date=19 Julie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131233850/http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|archive-date=31 Januarie 2011}}</ref><ref>Gregory Scoblete. [http://www.realclearpolitics.com/articles/2010/05/28/free_market_fail_105754.html Will Free Markets Give Way to State Capitalism?], ''RealClearPolitics'', 28 Mei 2010.</ref> Dit is 'n verwysing na 'n vermeende verskuiwing weg van die voorrang van die G7-geïndustrialiseerde lande en die uitgebreide [[Groep van 20|G20]]-hoofekonomieë, wat opkomende moondhede soos China, Indië, Brasilië, Turkye en ander insluit. In sy boek ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World'' (New York: Portfolio, 2012) verduidelik Bremmer dat geen land of groep lande in die G-Zero die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>Ian Bremmer and David Gordon.[http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero G-Zero] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912015854/http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero |date=12 September 2011 }}, Foreign Policy', 7 Januarie 2011.</ref><ref>Ian Bremmer and Nouriel Roubini. [http://www.foreignaffairs.com/articles/67339/ian-bremmer-and-nouriel-roubini/a-g-zero-world A G-Zero World], ''Foreign Affairs'', Maart/April 2011.</ref>
===Bewapening van finansies===
Die term "wapenisering van finansies" verwys na die [[buitelandse beleid]]strategie om aansporings (toegang tot [[kapitaalmark]]te) en strawwe (verskeie soorte sanksies) as instrumente van dwangdiplomasie te gebruik. In sy Eurasia Group ''Top Risks 2015''-verslag.<ref>{{cite web |url=https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |title=Archived copy |access-date=27 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128072806/https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |archive-date=January 28, 2015 }}</ref><ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015">{{cite news |last1=BRINK Editorial Staff |title=Ian Bremmer Q&A: Top Risks of 2015 |url=https://www.brinknews.com/ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BRINK |date=9 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holodny |first1=Elena |title=2015 Could Be The Year We Witness The 'Weaponization Of Finance' |url=https://www.businessinsider.com/weaponization-of-finance-eurasia-group-2015-1 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=The Insider |date=5 Januarie 2015}}</ref><ref name="ian-bremmer-5-political-risks">{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=5 Patterns Disrupting the World |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-5-political-risks-set-to-disrupt-the-world |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=23 September 2015}}</ref> gebruik Bremmer die term "wapenisering van finansies" om die maniere te beskryf waarop die Verenigde State sy invloed gebruik om globale uitkomste te beïnvloed. Eerder as om staat te maak op tradisionele elemente van Amerika se veiligheidsvoordeel – insluitend VSA-geleide alliansies soos [[NAVO]] en multilaterale instellings soos die [[Wêreldbank]] en die [[Internasionale Monetêre Fonds]] – voer Bremmer aan dat die VSA nou "finansiering bewapen" deur toegang tot die Amerikaanse mark en tot Amerikaanse banke te beperk as 'n instrument van sy buitelandse en veiligheidsbeleid.<ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015" /><ref name="ian-bremmer-5-political-risks" />
===Spilpunttoestand===
Bremmer gebruik spilpuntstaat om 'n nasie te beskryf wat winsgewende verhoudings met verskeie ander grootmoondhede kan bou sonder om te afhanklik te raak van enigeen van hulle.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577365990370899520|title=The Future Belongs to the Flexible|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=19 Julie 2017}}</ref> Hierdie vermoë om te verskans, laat 'n spilpuntstaat toe om te verhoed dat dit – in terme van veiligheid of ekonomie – deur 'n enkele land vasgevang word. Aan die teenoorgestelde kant van die spektrum is skadustate, gevries binne die invloed van 'n enkele moondheid. [[Kanada]] is 'n voorbeeld van 'n spilpuntstaat: met beduidende handelsbande met beide die Verenigde State en [[Asië]], en formele veiligheidsbande met NAVO, is dit beskerm teen konflik met enige enkele grootmoondheid. [[Meksiko]], aan die ander kant, is 'n skadustaat as gevolg van sy oorweldigende afhanklikheid van die Amerikaanse ekonomie.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=Which Countries Will Rise to the Top in a Leaderless World? |url=https://hbr.org/2012/05/which-countries-will-rise-to-t |access-date=October 24, 2021 |publisher=Harvard Business Review |date=30 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |last1=Foxman |first1=Simone |title=These Are The Countries That Will Win And Lose In The New Global Paradigm |url=https://www.businessinsider.com/bremmer-these-are-the-countries-that-will-win-and-lose-in-the-g-zero-world-2012-5#loser-mexico-19< |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=Business Insider |date=1 Mei 2012}}</ref> In ''Every Nation for Itself'' stel Bremmer dat "die vermoë om te draai 'n kritieke voordeel is".<ref>{{cite book |last=Bremmer |first=Ian |date=1 Mei 2012 |title=Every Nation for Itself: Winners and Losers in A G-Zero World|url=https://archive.org/details/everynationforit0000brem/page/116/mode/2up?q=pivot|publisher=Portfolio Hardcover |page=117 |isbn=9780670921041|access-date=6 April 2025}}</ref>
===Geopolitiese resessie===
Bremmer het die term "geopolitieke resessie" geskep om die huidige [[Geopolitiek|geopolitieke]] omgewing te beskryf, een wat gedefinieer word deur 'n afwikkeling van die voormalige VSA-geleide globale orde. Anders as ekonomiese resessies, gekoppel aan gereelde oplewings- en ondergangsiklusse, sien Bremmer geopolitieke resessies as baie langer siklusse wat minder geneig is om herken te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/10/china-emerging-markets-are-rising-us-led-order-ending-ian-bremmer.html|title=A 'geopolitical recession' has arrived and the US-led world order is ending, Ian Bremmer says|last=Tan|first=Weizhen|date=10 Oktober 2018|website=CNBC|language=en|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Hy sien die huidige geopolitieke resessie as gedefinieer deur verslegtende verhoudings tussen die VSA en sy tradisionele bondgenote - veral die Europeërs - namate China opstaan en 'n alternatiewe internasionale politieke en ekonomiese argitektuur skep. Bremmer voer aan dat die algehele resultaat 'n meer gefragmenteerde benadering tot globale bestuur, 'n toename in geopolitieke stertrisiko's en 'n verminderde vermoë is om effektief op groot internasionale krisisse te reageer.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=3 Risks Poised to Disrupt a Fast-Changing World by 2021 {{!}} GE News |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-3-risks-poised-to-disrupt-a-fast-changing-world-by-2021 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=29 Maart 2016 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=US-EU relations will never be the same again |url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/columnists/2021-04-07-ian-bremmer-us-eu-relations-will-never-be-the-same-again/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BusinessLIVE |date=7 April 2021}}</ref>
===Wêrelddata-organisasie===
Bremmer het voorgestel om 'n "Wêrelddata-organisasie" te skep om 'n verdeeldheid in tegnologie-ekosisteme as gevolg van konflik tussen die Verenigde State en China te voorkom. Hy het dit beskryf as 'n digitale weergawe van die Wêreldhandelsorganisasie, en aangevoer dat die Verenigde State, Europa, Japan en ander "regerings wat in aanlyn openheid en deursigtigheid glo" moet saamwerk om standaarde vir [[kunsmatige intelligensie]], [[data]], [[privaatheid]], [[burgerregte]] en intellektuele eiendom te stel.<ref>{{Cite web|url=https://www.gzeromedia.com/why-we-need-a-world-data-organization-now|title=Why we need a World Data Organization. Now.|date=25 November 2019|website=GZERO Media|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> [[Andrew Yang]], die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese party]] se deelnemende kandidaat vir presidentsnominasie in 2020, het sy steun vir so 'n organisasie tydens sy veldtog uitgespreek.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1199117842714701824|title=You heard me talk about my support for a World Data Organization in last week's debate. I got the idea from @ianbremmer. Thanks Ian|last=Yang 🧢|first=Andrew|date=25 November 2019|website=Twitter|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Everything Andrew Yang Said at the Democratic Debate in Atlanta {{!}} NBC New York|url=https://www.youtube.com/watch?v=J1ZO8EzJ3zE|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref>
=== Tegnopolariteit ===
In 2021 het ''Foreign Affairs'' Bremmer se artikel ''The Technopolar Moment'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |last=Bremmer |first=Ian |date=2022-10-16 |title=The Technopolar Moment |language=en-US |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/world/2021-10-19/ian-bremmer-big-tech-global-order |access-date=2022-10-26 |issn=0015-7120}}</ref> Na aanleiding van die vinnige reaksie van tegnologiemaatskappye in die nasleep van die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|2021-kapitol-oproer]] in die Verenigde State, het Bremmer geskryf dat tegnologiereuse soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Facebook]], [[Google]] en Alibaba meer mag as enige groot korporasies van die verlede opgehoop het. Hy het geskryf dat hierdie [[niestaatsakteur]]s nou geopolitiek vorm en 'n vorm van [[soewereiniteit]] uitoefen oor 'n vinnig groeiende digitale ruimte wat buite die bereik van nasionale regerings is.
==Ander organisasies==
===Eurasia Group Foundation===
In 2016 het Bremmer die Eurasia Group Foundation (EGF), 'n 501(c)3 openbare liefdadigheidsorganisasie, gestig. Bremmer dien tans as die president van die Eurasia Group Foundation.
===GZERO Media===
In 2017 het Bremmer en Eurasia Group die digitale mediamaatskappy GZERO Media<ref>{{Cite web|title=GZERO Media|url=https://www.gzeromedia.com/|access-date=15 Julie 2020|website=GZERO Media|language=en}}</ref> en 'n nasionale openbare televisieprogram in die VSA genaamd GZERO World met Ian Bremmer op PBS van stapel gestuur.<ref>{{Citation|title=GZERO WORLD with Ian Bremmer|url=https://www.pbs.org/show/gzero-world/|language=en|access-date=15 Julie 2020}}</ref> Die maatskappy se naam verwys na die term wat Bremmer in ''Every Nation for Itself'' geskep het om 'n wêreld te beskryf waar geen land of groep lande die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>{{Cite web|title=Coping with a G-Zero World|url=https://thediplomat.com/2012/06/coping-with-a-g-zero-world/|access-date=15 Julie 2020|website=thediplomat.com|language=en-US}}</ref> As deel van die maatskappy se openbare uitreikkonsep, het hulle 'n herhalende segment, Puppet Regime, wat gebruik maak van straatonderhoude en kort narratiewe sketsformate met behulp van poppe.<ref>{{Cite web|title=Puppet Regime: Insecurity Counsel|url=https://time.com/5030699/puppet-regime|access-date=1 Mei 2022|website=[[Time (tydskrif)|Time]]|language=en-US}}</ref>
==Politieke beriggewing==
In Maart 2016 het Bremmer 'n weeklikse nota aan kliënte gestuur waarin hy onbedoeld die slagspreuk "Amerika Eerste" van [[Donald Trump]] bedink het. Die nota het die destydse kandidaat Trump se buitelandse beleid nie as isolasionisme beskryf nie, maar as 'n beleid van "Amerika Eerste", 'n transaksionele, unilateralistiese perspektief wat meer 'n Chinese as Amerikaanse raamwerk vir buitelandse beleid was. Bremmer het die term gebruik om Trump se buitelandse beleidsbeskouings te verduidelik en nie as 'n veldtogslagspreuk nie. 'n Paar weke later het ''[[The New York Times]]''-verslaggewers David Sanger en Maggie Haberman, wat albei Bremmer se weeklikse nota ontvang, Trump se eerste buitelandse beleidsonderhoud gevoer en hom gevra of hy homself as 'n isolasionis sou beskryf. Hy het nee gesê. Hulle het toe Trump gevra of hy homself as 'n aanhanger van "Amerika Eerste" beskou. Trump het ja gesê<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/27/us/politics/donald-trump-transcript.html|title=Transcript: Donald Trump Expounds on His Foreign Policy Views|date=26 Maart 2016|work=The New York Times|access-date=28 Junie 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> en so baie van die term gehou dat hy dit self begin gebruik het. Haberman het later Bremmer geidentifiseer dat hy "Amerika Eerste" bedink het om Trump se buitelandse beleid te beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/maggieNYT/status/713781776477515776|title=.@ianbremmer was one who identified Trump's view as "America First" a few months ago|last=Haberman|first=Maggie|date=26 Maart 2016|website=@maggieNYT|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die frase was algemeen sedert [[Woodrow Wilson]] dit die eerste keer in sy 1916-veldtog gebruik het.
In Julie 2017 het Bremmer die nuus bekend gemaak van 'n tweede, voorheen onbekende ontmoeting tussen presidente Trump en [[Wladimir Poetin|Poetin]] tydens die [[Groep van 20|G20]]-staatshoofde-ete in [[Hamburg]]. Hy het oor die ontmoeting in sy weeklikse kliëntnota geskryf en later op Charlie Rose verskyn om die implikasies van die ontmoeting te bespreek. Ander groot media-afsetpunte het die nuus vinnig opgetel. ''[[Newsweek]]'' het ‘n profiel van Bremmer gepubliseer in 'n artikel getiteld "Wie is Eurasia Group se Ian Bremmer, die risikokonsultant wat die tweede Trump-Poetin-ontmoeting blootgelê het?"<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/trump-putin-ian-bremmer-eurasia-group-638724|title=Who is Ian Bremmer, the political risk consultant who broke the story of the second Trump-Putin meeting?|last=EDT|first=Tom Porter On 7/19/17 at 9:09 AM|date=19 Julie 2017|website=Newsweek|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Trump het aanvanklik ontken dat sy tweede ontmoeting met Poetin plaasgevind het en Bremmer se verslag "vals nuus" genoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/07/19/russian-lawmaker-reports-secret-putin-trump-meeting-sick/491014001/|title=Russian lawmaker: Reports of 'secret' Putin-Trump meeting 'sick'|website=USA TODAY|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die destydse Withuis-perssekretaris Sarah Huckabee Sanders het egter later 'n perskonferensie gehou en bevestig dat die tweede ontmoeting plaasgevind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-putin-had-second-previously-undisclosed-meeting-g-20-summit-n784201|title=Trump, Putin had second, previously undisclosed meeting at G-20 summit|website=NBC News|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref>
In 2019 het Donald Trump 'n [[X (sosiale netwerk)|twiet]] geplaas wat blykbaar die Noord-Koreaanse leier [[Kim Jong-oen]] geprys het vir die kritiek op mededinger [[Joe Biden]]: "Ek het vertroue dat voorsitter Kim sy belofte aan my sal nakom, [en] het ook geglimlag toe hy moerasman Joe Biden 'n lae IK-individu genoem het, [en] erger."<ref name="TrumpKimIQ">{{cite web |last1=Trump |first1=Donald |title="North Korea fired off some small weapons, which disturbed some of my people, and others, but not me. I have confidence that Chairman Kim will keep his promise to me, & also smiled when he called Swampman Joe Biden a low IQ individual, & worse. Perhaps that's sending me a signal?" |url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1132459370816708608 |website=Twitter |access-date=2 November 2020 |date=26 Mei 2019}}</ref> In reaksie hierop het Bremmer getwiet: "President Trump in Tokio: 'Kim Jong Un is slimmer en sal 'n beter president maak as die slaperige Joe Biden.'"<ref name=BremmerPanned>{{Cite web|url=https://www.mediaite.com/trump/nyu-prof-ian-bremmer-universally-panned-for-tweeting-out-fake-trump-quote/|title=NYU Professor Panned For Tweeting Out Fake Trump Quote|date=26 Mei 2019|website=Mediaite|language=en|access-date=26 Mei 2019}}</ref> Nadat hy op Twitter gekritiseer is omdat hy Trump valslik aangehaal het, het Bremmer erken dat Trump nie gepraat het soos Bremmer hom aangehaal het nie en voorgestel dat die stelling sarkasties was, en dit "objektief 'n heeltemal belaglike aanhaling" genoem.<ref name=BremmerPanned/><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ianbremmer/status/1132995369124671488|title="My tweet yesterday about Trump preferring Kim Jong Un to Biden as President was meant in jest. The President correctly quoted me as saying it was a 'completely ludicrous' statement. I should have been clearer. My apologies."|last=bremmer|first=ian|date=27 Mei 2019|website=@ianbremmer|language=en|access-date=25 Junie 2019}}</ref> Trump het die voorval gebruik om sterker lasterwette te eis.<ref name="apology">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/27/political-scientist-caused-confusion-when-he-made-up-trump-quote-president-noticed/|title=A political scientist caused confusion when he made up a Trump quote. The president noticed.|last=Rosenberg|first=Eli|date=27 Mei 2019|newspaper=The Washington Post|access-date=27 Mei 2019|location=Washington DC}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bremmer, Ian}}
[[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]]
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
hz2bj86r2u12fv83zgyh5b9dlhs8we2
2909134
2909133
2026-06-03T20:57:41Z
Sobaka
328
bywerk
2909134
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam = Ian Bremmer
| beeld = Ian Bremmer headshot.jpg
| beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| beeldonderskrif = Ian Bremmer in 2017
| geboortenaam = Ian Arthur Bremmer
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1969|11|12}}
| geboorteplek = Chelsea, Massachusetts
| sterftedatum =
| sterfteplek =
| plek van graf =
| blyplek =
| burgerskap =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied = Geopolitieke kenner
| werkplek =
| alma mater = Tulane-universiteit, Stanford-universiteit
| doktorale promotor =
| akademiese adviseurs =
| doktorale studente =
| ander studente =
| bekend vir = Eurasia Group en GZERO Media
| beïnvloed deur =
| invloed op =
| toekennings =
| handtekening =
| webblad =
| voetnotas =
}}
'''Ian Arthur Bremmer''' (gebore [[12 November]] [[1969]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[politikoloog]], [[skrywer]] en [[entrepreneur]] wat fokus op globale politieke [[risiko]]. Hy is die stigter en president van Eurasia Group, 'n politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma. Hy is ook die stigter van GZERO Media, 'n digitale mediafirma.
==Vroeë lewe en opvoeding==
Bremmer is van Armeense, Siriese (van sy ouma aan moederskant),<ref>{{Cite web|first= Christopher |last=Atamian |authorlink= |title=Roots Shaping Worldviews |website=auroraprize.com|date= |url= https://auroraprize.com/en/roots-shaping-worldviews |accessdate=12 Desember 2021|quote= Ian Bremmer is slegs 'n kwart Armeens (aan sy moederskant). Tog het hy daardie deel van sy erfenis en die Armeense gemeenskap se omhelsing van sy vermoëns en ambisie nog altyd gekoester.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heer |first=Jeet |date=2018-04-24 |title="We’re Going to See a Lot More Walls" |url=https://newrepublic.com/article/148109/were-going-see-lot-walls |access-date=2024-01-12 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Italiaanse en Duitse afkoms, die seun van Maria J. (née Scrivano) en Arthur Bremmer.<ref>{{Cite news|first= |last= |authorlink= |title=Of Chelsea, Nov. 21, Marie J. (Scrivano)|newspaper=The Boston Globe|date=22 November 2001|url= https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/marie-bremmer-obituary?id=28371659 |quote= Geliefde moeder van Ian Bremmer van NY, en Robert Coolbrith van Chelsea.}}</ref> Sy vader het in die [[Koreaanse Oorlog]] gedien en is op 46-jarige ouderdom oorlede toe Bremmer vier was. Bremmer het grootgeword in behuisingsprojekte in Chelsea, [[Massachusetts]], naby [[Boston]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630223654/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|url-status=dead|archive-date=June 30, 2008|title=Here's how the world works|access-date=1 Augustus 2008 |newspaper=The Daily Telegraph |location=London |first=Damian |last=Thompson |date=30 September 2006}}</ref> Hy het op 11-jarige ouderdom by die St. Dominic Savio Hoërskool in Oos-Boston ingeskryf.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/high-school-age-eleven-ian-bremmer|title=High School at Age Eleven|website=www.linkedin.com|accessdate=11 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msnbc.com/morning-joe/superpower-excerpt-ian-bremmer|title="Superpower" Excerpt by Ian Bremmer|publisher=MSNBC|date=19 Mei 2015}}</ref> Op 15 het hy by die universiteit ingeskryf en in 1989 'n BA-graad in [[internasionale betrekkinge]], ''magna cum laude'', aan die Tulane-universiteit verwerf. Bremmer het daarna in 1991 'n MA-graad en in 1994 'n PhD verwerf, beide in [[politieke wetenskap]] aan die Stanford-universiteit. Sy doktorale proefskrif was "Die politiek van etnisiteit: Russe in die Oekraïne".<ref>{{cite web|title = Ian Bremmer {{!}} World Policy Institute|url = http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|website = Worldpolicy.org|access-date = January 30, 2016|archive-date = 27 Desember 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171227142131/http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title= The politics of ethnicity : Russians in the Ukraine |publisher=[[Stanford University]] |url=https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171143/https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-date=27 Maart 2017 |access-date=27 Maart 2017 |language=en}}</ref><ref name="auto"/>
==Loopbaan==
===Eurasia Group===
Bremmer het die politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma Eurasia Group in 1998 in die kantore van die World Policy Institute in [[New York Stad]] gestig.<ref name="Politico2018-02-03">{{cite news|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/02/03/carter-page-nunes-memo-216934/|title=Why Carter Page Was Worth Watching: There's plenty of evidence that the former Trump campaign adviser, for all his quirks, was on suspiciously good terms with Russia.|last=Harding|first=Luke|date=3 Februarie 2018|work=Politico|access-date=8 Oktober 2018}}</ref> Die firma het in 2000 'n [[Londen]]se kantoor geopen; 'n [[Washington, D.C.]]-kantoor (2005); 'n [[Tokio]]-kantoor (2015); [[San Francisco]]- en [[São Paulo]]-kantore (2016); Brasilia- en Singapoer-kantore (2017); en 'n [[Meksikostad]]-kantoor (2025). Aanvanklik gefokus op ontluikende markte, het Eurasia Group uitgebrei om grens- en ontwikkelde ekonomieë en gevestigde praktyke in te sluit wat op geotegnologie- en energiekwessies fokus. Bremmer is medeskrywer van Eurasia Group se jaarlikse Top Risks-verslag, 'n voorspelling van 10 geopolitieke risiko's vir die komende jaar.<ref>{{cite web |last1=Hargreaves |first1=Jim |title=Eurasia Group names top risks for 2012 |url=https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |publisher=CNN}}</ref><ref>{{cite web |title=The top geopolitical risks for 2019 |url=https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/the-top-geopolitical-risks-for-2019-1421959747860 |publisher=MSNBC}}</ref>
===Skryfwerk===
Bremmer het 11 boeke oor globale sake gepubliseer, insluitend die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkopers ''Us vs Them: The Failure of Globalism'' en ''The Power of Crisis: How Three Threats—And Our Response—Will Change the World''. Daarbenewens is hy die buitelandse sake-rubriekskrywer en hoofredakteur vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' en 'n bydraer vir die ''Financial Times A-List''.<ref>{{cite news|url=http://blogs.ft.com/the-a-list/guest-authors/|title=The A-List|date=Junie 2011|newspaper=[[The Financial Times]]}}</ref>
===Aanstelling===
In 2013 is hy as Globale Navorsingsprofessor aan die Universiteit van New York benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nyu.edu/about/news-publications/news/2013/12/02/ian-bremmer-president-of-eurasia-group-named-nyu-global-research-professor.html|title=Ian Bremmer, President of Eurasia Group, Named NYU Global Research Professor|website=Nyu.edu|access-date=19 Julie 2017}}</ref> en in 2019 het die Columbia-universiteit se Skool vir Internasionale en Openbare Sake aangekondig dat Bremmer 'n Toegepaste Geopolitiek-kursus by die skool sou aanbied.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurasiagroup.net/media/ian-bremmer-returns-to-columbia-university-faculty|title=Eurasia Group {{!}} Ian Bremmer returns to Columbia University Faculty|website=eurasiagroup.net|access-date=5 September 2019}}</ref> Hy het hul toewydingsrede in 2024 gelewer.<ref>{{cite web|url=https://www.sipa.columbia.edu/news/2024-graduation-speaker-ian-bremmer}}</ref>
==Sleutelkonsepte==
===J-kromme===
[[Lêer:Stabiliteit en openheid grafiek.png|duimnael]]
Bremmer se boek, ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall'',<ref>Bremmer, Ian. 2006. ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. Simon and Schuster.</ref> skets die verband tussen 'n land se openheid en sy stabiliteit. Terwyl baie lande stabiel is omdat hulle oop is (die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Frankryk]], [[Japan]]), is ander stabiel omdat hulle geslote is ([[Noord-Korea]], [[Kuba]], [[Irak]] onder [[Saddam Hoesein]]). State kan beide vorentoe (regs) en agtertoe (links) langs hierdie J-kromme beweeg, dus is stabiliteit en openheid nooit veilig nie. Die J is steiler aan die linkerkant, aangesien dit makliker is vir 'n leier in 'n mislukte staat om stabiliteit te skep deur die land te sluit as om 'n burgerlike samelewing te bou en verantwoordbare instellings te vestig; die kromme is hoër aan die heel regskant omdat state wat oorheers in die oopmaak van hul samelewings (byvoorbeeld [[Oos-Europa]]) uiteindelik meer stabiel word as outoritêre regimes. Die boek is in 2006 deur ''[[The Economist]]'' as 'n top 10-keuse gelys.<ref>{{cite news |title=Fighting to be tops |newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2006/12/07/fighting-to-be-tops}}</ref>
===Staatskapitalisme===
In 2010 het Bremmer die boek ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations'' gepubliseer. Bremmer het gesê die finansiële krisis van 2008 het dit "moeiliker gemaak vir Westerlinge om 'n vryemarkstelsel te bevorder en makliker vir die [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] om te argumenteer dat slegs regerings ekonomieë op die rand van die afgrond kan red". Die krisis het bewys gelewer dat "verligte staatsbestuur beskerming teen die natuurlike oordadige vrye markte sal bied".<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/439ccee0-bec6-11df-a755-00144feab49a |title=State capitalism: China's 'market-Leninism' has yet to face biggest test |newspaper=Financial Times |date=13 September 2010 |access-date=19 Julie 2017}} {{subscription required|date=Julie 2017}}</ref>
===G-Zero===
Die term G-Zero-wêreld verwys na 'n ineenstorting van globale leierskap wat veroorsaak word deur 'n afname in Westerse invloed en die onvermoë van ander nasies om die leemte te vul.<ref>{{cite web|url=http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|title=Eurasia Group Top 10 Risks of 2011|website=Eurasiagroup.net|access-date=19 Julie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131233850/http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|archive-date=31 Januarie 2011}}</ref><ref>Gregory Scoblete. [http://www.realclearpolitics.com/articles/2010/05/28/free_market_fail_105754.html Will Free Markets Give Way to State Capitalism?], ''RealClearPolitics'', 28 Mei 2010.</ref> Dit is 'n verwysing na 'n vermeende verskuiwing weg van die voorrang van die G7-geïndustrialiseerde lande en die uitgebreide [[Groep van 20|G20]]-hoofekonomieë, wat opkomende moondhede soos China, Indië, Brasilië, Turkye en ander insluit. In sy boek ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World'' (New York: Portfolio, 2012) verduidelik Bremmer dat geen land of groep lande in die G-Zero die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>Ian Bremmer and David Gordon.[http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero G-Zero] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912015854/http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero |date=12 September 2011 }}, Foreign Policy', 7 Januarie 2011.</ref><ref>Ian Bremmer and Nouriel Roubini. [http://www.foreignaffairs.com/articles/67339/ian-bremmer-and-nouriel-roubini/a-g-zero-world A G-Zero World], ''Foreign Affairs'', Maart/April 2011.</ref>
===Bewapening van finansies===
Die term "wapenisering van finansies" verwys na die [[buitelandse beleid]]strategie om aansporings (toegang tot [[kapitaalmark]]te) en strawwe (verskeie soorte sanksies) as instrumente van dwangdiplomasie te gebruik. In sy Eurasia Group ''Top Risks 2015''-verslag.<ref>{{cite web |url=https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |title=Archived copy |access-date=27 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128072806/https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |archive-date=January 28, 2015 }}</ref><ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015">{{cite news |last1=BRINK Editorial Staff |title=Ian Bremmer Q&A: Top Risks of 2015 |url=https://www.brinknews.com/ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BRINK |date=9 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holodny |first1=Elena |title=2015 Could Be The Year We Witness The 'Weaponization Of Finance' |url=https://www.businessinsider.com/weaponization-of-finance-eurasia-group-2015-1 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=The Insider |date=5 Januarie 2015}}</ref><ref name="ian-bremmer-5-political-risks">{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=5 Patterns Disrupting the World |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-5-political-risks-set-to-disrupt-the-world |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=23 September 2015}}</ref> gebruik Bremmer die term "wapenisering van finansies" om die maniere te beskryf waarop die Verenigde State sy invloed gebruik om globale uitkomste te beïnvloed. Eerder as om staat te maak op tradisionele elemente van Amerika se veiligheidsvoordeel – insluitend VSA-geleide alliansies soos [[NAVO]] en multilaterale instellings soos die [[Wêreldbank]] en die [[Internasionale Monetêre Fonds]] – voer Bremmer aan dat die VSA nou "finansiering bewapen" deur toegang tot die Amerikaanse mark en tot Amerikaanse banke te beperk as 'n instrument van sy buitelandse en veiligheidsbeleid.<ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015" /><ref name="ian-bremmer-5-political-risks" />
===Spilpunttoestand===
Bremmer gebruik spilpuntstaat om 'n nasie te beskryf wat winsgewende verhoudings met verskeie ander grootmoondhede kan bou sonder om te afhanklik te raak van enigeen van hulle.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577365990370899520|title=The Future Belongs to the Flexible|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=19 Julie 2017}}</ref> Hierdie vermoë om te verskans, laat 'n spilpuntstaat toe om te verhoed dat dit – in terme van veiligheid of ekonomie – deur 'n enkele land vasgevang word. Aan die teenoorgestelde kant van die spektrum is skadustate, gevries binne die invloed van 'n enkele moondheid. [[Kanada]] is 'n voorbeeld van 'n spilpuntstaat: met beduidende handelsbande met beide die Verenigde State en [[Asië]], en formele veiligheidsbande met NAVO, is dit beskerm teen konflik met enige enkele grootmoondheid. [[Meksiko]], aan die ander kant, is 'n skadustaat as gevolg van sy oorweldigende afhanklikheid van die Amerikaanse ekonomie.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=Which Countries Will Rise to the Top in a Leaderless World? |url=https://hbr.org/2012/05/which-countries-will-rise-to-t |access-date=October 24, 2021 |publisher=Harvard Business Review |date=30 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |last1=Foxman |first1=Simone |title=These Are The Countries That Will Win And Lose In The New Global Paradigm |url=https://www.businessinsider.com/bremmer-these-are-the-countries-that-will-win-and-lose-in-the-g-zero-world-2012-5#loser-mexico-19< |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=Business Insider |date=1 Mei 2012}}</ref> In ''Every Nation for Itself'' stel Bremmer dat "die vermoë om te draai 'n kritieke voordeel is".<ref>{{cite book |last=Bremmer |first=Ian |date=1 Mei 2012 |title=Every Nation for Itself: Winners and Losers in A G-Zero World|url=https://archive.org/details/everynationforit0000brem/page/116/mode/2up?q=pivot|publisher=Portfolio Hardcover |page=117 |isbn=9780670921041|access-date=6 April 2025}}</ref>
===Geopolitiese resessie===
Bremmer het die term "geopolitieke resessie" geskep om die huidige [[Geopolitiek|geopolitieke]] omgewing te beskryf, een wat gedefinieer word deur 'n afwikkeling van die voormalige VSA-geleide globale orde. Anders as ekonomiese resessies, gekoppel aan gereelde oplewings- en ondergangsiklusse, sien Bremmer geopolitieke resessies as baie langer siklusse wat minder geneig is om herken te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/10/china-emerging-markets-are-rising-us-led-order-ending-ian-bremmer.html|title=A 'geopolitical recession' has arrived and the US-led world order is ending, Ian Bremmer says|last=Tan|first=Weizhen|date=10 Oktober 2018|website=CNBC|language=en|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Hy sien die huidige geopolitieke resessie as gedefinieer deur verslegtende verhoudings tussen die VSA en sy tradisionele bondgenote - veral die Europeërs - namate China opstaan en 'n alternatiewe internasionale politieke en ekonomiese argitektuur skep. Bremmer voer aan dat die algehele resultaat 'n meer gefragmenteerde benadering tot globale bestuur, 'n toename in geopolitieke stertrisiko's en 'n verminderde vermoë is om effektief op groot internasionale krisisse te reageer.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=3 Risks Poised to Disrupt a Fast-Changing World by 2021 {{!}} GE News |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-3-risks-poised-to-disrupt-a-fast-changing-world-by-2021 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=29 Maart 2016 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=US-EU relations will never be the same again |url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/columnists/2021-04-07-ian-bremmer-us-eu-relations-will-never-be-the-same-again/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BusinessLIVE |date=7 April 2021}}</ref>
===Wêrelddata-organisasie===
Bremmer het voorgestel om 'n "Wêrelddata-organisasie" te skep om 'n verdeeldheid in tegnologie-ekosisteme as gevolg van konflik tussen die Verenigde State en China te voorkom. Hy het dit beskryf as 'n digitale weergawe van die Wêreldhandelsorganisasie, en aangevoer dat die Verenigde State, Europa, Japan en ander "regerings wat in aanlyn openheid en deursigtigheid glo" moet saamwerk om standaarde vir [[kunsmatige intelligensie]], [[data]], [[privaatheid]], [[burgerregte]] en intellektuele eiendom te stel.<ref>{{Cite web|url=https://www.gzeromedia.com/why-we-need-a-world-data-organization-now|title=Why we need a World Data Organization. Now.|date=25 November 2019|website=GZERO Media|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> [[Andrew Yang]], die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese party]] se deelnemende kandidaat vir presidentsnominasie in 2020, het sy steun vir so 'n organisasie tydens sy veldtog uitgespreek.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1199117842714701824|title=You heard me talk about my support for a World Data Organization in last week's debate. I got the idea from @ianbremmer. Thanks Ian|last=Yang 🧢|first=Andrew|date=25 November 2019|website=Twitter|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Everything Andrew Yang Said at the Democratic Debate in Atlanta {{!}} NBC New York|url=https://www.youtube.com/watch?v=J1ZO8EzJ3zE|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref>
=== Tegnopolariteit ===
In 2021 het ''Foreign Affairs'' Bremmer se artikel ''The Technopolar Moment'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |last=Bremmer |first=Ian |date=2022-10-16 |title=The Technopolar Moment |language=en-US |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/world/2021-10-19/ian-bremmer-big-tech-global-order |access-date=2022-10-26 |issn=0015-7120}}</ref> Na aanleiding van die vinnige reaksie van tegnologiemaatskappye in die nasleep van die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|2021-kapitol-oproer]] in die Verenigde State, het Bremmer geskryf dat tegnologiereuse soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Facebook]], [[Google]] en Alibaba meer mag as enige groot korporasies van die verlede opgehoop het. Hy het geskryf dat hierdie [[niestaatsakteur]]s nou geopolitiek vorm en 'n vorm van [[soewereiniteit]] uitoefen oor 'n vinnig groeiende digitale ruimte wat buite die bereik van nasionale regerings is.
==Ander organisasies==
===Eurasia Group Foundation===
In 2016 het Bremmer die Eurasia Group Foundation (EGF), 'n 501(c)3 openbare liefdadigheidsorganisasie, gestig. Bremmer dien tans as die president van die Eurasia Group Foundation.
===GZERO Media===
In 2017 het Bremmer en Eurasia Group die digitale mediamaatskappy GZERO Media<ref>{{Cite web|title=GZERO Media|url=https://www.gzeromedia.com/|access-date=15 Julie 2020|website=GZERO Media|language=en}}</ref> en 'n nasionale openbare televisieprogram in die VSA genaamd GZERO World met Ian Bremmer op PBS van stapel gestuur.<ref>{{Citation|title=GZERO WORLD with Ian Bremmer|url=https://www.pbs.org/show/gzero-world/|language=en|access-date=15 Julie 2020}}</ref> Die maatskappy se naam verwys na die term wat Bremmer in ''Every Nation for Itself'' geskep het om 'n wêreld te beskryf waar geen land of groep lande die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>{{Cite web|title=Coping with a G-Zero World|url=https://thediplomat.com/2012/06/coping-with-a-g-zero-world/|access-date=15 Julie 2020|website=thediplomat.com|language=en-US}}</ref> As deel van die maatskappy se openbare uitreikkonsep, het hulle 'n herhalende segment, Puppet Regime, wat gebruik maak van straatonderhoude en kort narratiewe sketsformate met behulp van poppe.<ref>{{Cite web|title=Puppet Regime: Insecurity Counsel|url=https://time.com/5030699/puppet-regime|access-date=1 Mei 2022|website=[[Time (tydskrif)|Time]]|language=en-US}}</ref>
==Politieke beriggewing==
In Maart 2016 het Bremmer 'n weeklikse nota aan kliënte gestuur waarin hy onbedoeld die slagspreuk "Amerika Eerste" van [[Donald Trump]] bedink het. Die nota het die destydse kandidaat Trump se buitelandse beleid nie as isolasionisme beskryf nie, maar as 'n beleid van "Amerika Eerste", 'n transaksionele, unilateralistiese perspektief wat meer 'n Chinese as Amerikaanse raamwerk vir buitelandse beleid was. Bremmer het die term gebruik om Trump se buitelandse beleidsbeskouings te verduidelik en nie as 'n veldtogslagspreuk nie. 'n Paar weke later het ''[[The New York Times]]''-verslaggewers David Sanger en Maggie Haberman, wat albei Bremmer se weeklikse nota ontvang, Trump se eerste buitelandse beleidsonderhoud gevoer en hom gevra of hy homself as 'n isolasionis sou beskryf. Hy het nee gesê. Hulle het toe Trump gevra of hy homself as 'n aanhanger van "Amerika Eerste" beskou. Trump het ja gesê<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/27/us/politics/donald-trump-transcript.html|title=Transcript: Donald Trump Expounds on His Foreign Policy Views|date=26 Maart 2016|work=The New York Times|access-date=28 Junie 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> en so baie van die term gehou dat hy dit self begin gebruik het. Haberman het later Bremmer geidentifiseer dat hy "Amerika Eerste" bedink het om Trump se buitelandse beleid te beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/maggieNYT/status/713781776477515776|title=.@ianbremmer was one who identified Trump's view as "America First" a few months ago|last=Haberman|first=Maggie|date=26 Maart 2016|website=@maggieNYT|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die frase was algemeen sedert [[Woodrow Wilson]] dit die eerste keer in sy 1916-veldtog gebruik het.
In Julie 2017 het Bremmer die nuus bekend gemaak van 'n tweede, voorheen onbekende ontmoeting tussen presidente Trump en [[Wladimir Poetin|Poetin]] tydens die [[Groep van 20|G20]]-staatshoofde-ete in [[Hamburg]]. Hy het oor die ontmoeting in sy weeklikse kliëntnota geskryf en later op Charlie Rose verskyn om die implikasies van die ontmoeting te bespreek. Ander groot media-afsetpunte het die nuus vinnig opgetel. ''[[Newsweek]]'' het ‘n profiel van Bremmer gepubliseer in 'n artikel getiteld "Wie is Eurasia Group se Ian Bremmer, die risikokonsultant wat die tweede Trump-Poetin-ontmoeting blootgelê het?"<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/trump-putin-ian-bremmer-eurasia-group-638724|title=Who is Ian Bremmer, the political risk consultant who broke the story of the second Trump-Putin meeting?|last=EDT|first=Tom Porter On 7/19/17 at 9:09 AM|date=19 Julie 2017|website=Newsweek|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Trump het aanvanklik ontken dat sy tweede ontmoeting met Poetin plaasgevind het en Bremmer se verslag "vals nuus" genoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/07/19/russian-lawmaker-reports-secret-putin-trump-meeting-sick/491014001/|title=Russian lawmaker: Reports of 'secret' Putin-Trump meeting 'sick'|website=USA TODAY|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die destydse Withuis-perssekretaris Sarah Huckabee Sanders het egter later 'n perskonferensie gehou en bevestig dat die tweede ontmoeting plaasgevind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-putin-had-second-previously-undisclosed-meeting-g-20-summit-n784201|title=Trump, Putin had second, previously undisclosed meeting at G-20 summit|website=NBC News|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref>
In 2019 het Donald Trump 'n [[X (sosiale netwerk)|twiet]] geplaas wat blykbaar die Noord-Koreaanse leier [[Kim Jong-oen]] geprys het vir die kritiek op mededinger [[Joe Biden]]: "Ek het vertroue dat voorsitter Kim sy belofte aan my sal nakom, [en] het ook geglimlag toe hy moerasman Joe Biden 'n lae IK-individu genoem het, [en] erger."<ref name="TrumpKimIQ">{{cite web |last1=Trump |first1=Donald |title="North Korea fired off some small weapons, which disturbed some of my people, and others, but not me. I have confidence that Chairman Kim will keep his promise to me, & also smiled when he called Swampman Joe Biden a low IQ individual, & worse. Perhaps that's sending me a signal?" |url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1132459370816708608 |website=Twitter |access-date=2 November 2020 |date=26 Mei 2019}}</ref> In reaksie hierop het Bremmer getwiet: "President Trump in Tokio: 'Kim Jong Un is slimmer en sal 'n beter president maak as die slaperige Joe Biden.'"<ref name=BremmerPanned>{{Cite web|url=https://www.mediaite.com/trump/nyu-prof-ian-bremmer-universally-panned-for-tweeting-out-fake-trump-quote/|title=NYU Professor Panned For Tweeting Out Fake Trump Quote|date=26 Mei 2019|website=Mediaite|language=en|access-date=26 Mei 2019}}</ref> Nadat hy op Twitter gekritiseer is omdat hy Trump valslik aangehaal het, het Bremmer erken dat Trump nie gepraat het soos Bremmer hom aangehaal het nie en voorgestel dat die stelling sarkasties was, en dit "objektief 'n heeltemal belaglike aanhaling" genoem.<ref name=BremmerPanned/><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ianbremmer/status/1132995369124671488|title="My tweet yesterday about Trump preferring Kim Jong Un to Biden as President was meant in jest. The President correctly quoted me as saying it was a 'completely ludicrous' statement. I should have been clearer. My apologies."|last=bremmer|first=ian|date=27 Mei 2019|website=@ianbremmer|language=en|access-date=25 Junie 2019}}</ref> Trump het die voorval gebruik om sterker lasterwette te eis.<ref name="apology">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/27/political-scientist-caused-confusion-when-he-made-up-trump-quote-president-noticed/|title=A political scientist caused confusion when he made up a Trump quote. The president noticed.|last=Rosenberg|first=Eli|date=27 Mei 2019|newspaper=The Washington Post|access-date=27 Mei 2019|location=Washington DC}}</ref>
==Bibliografie==
===Boeke===
* ''Soviet Nationalities Problems''. (geredigeer met Norman Naimark), (Stanford: Stanford Center for Russian and East European Studies: 1990). {{ISBN|0-87725-195-9}}
* ''Nations and Politics in the Soviet Successor States''. (geredigeer met Raymond Taras), (Cambridge: Cambridge University Press, 1993). {{ISBN|0-521-43860-8}}
* '' New States, New Politics: Building the Post-Soviet Nations''. (geredigeer met Raymond Taras), (Cambridge: Cambridge University Press, 1997). {{ISBN|0-521-57799-3}}
* ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. (Simon & Schuster, 2006; revised paperback, 2007). {{ISBN|0-7432-7471-7}}
* ''Managing Strategic Surprise: Lessons from Risk Management & Risk Assessment''. (geredigeer met Paul Bracken en David Gordon), (Cambridge: Cambridge University Press, 2008). {{ISBN|0-521-88315-6}}
* ''The Fat Tail: The Power of Political Knowledge for Strategic Investing''. (met Preston Keat), (New York: Oxford University Press, 2009; revised paperback, 2010). {{ISBN|0-19-532855-8}}
* ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations''. (New York: Portfolio, 2010; revised paperback 2011). {{ISBN|978-1-59184-301-6}}
* ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World''. (New York: Portfolio, Mei 2012; revised paperback 2013). {{ISBN|978-1-59184-468-6}}
* ''Superpower: Three Choices for America's Role in the World''. (New York: Portfolio, May 2015). {{ISBN|978-1591847472}}
* ''Us vs Them: The Failure of Globalism''. (New York: Portfolio, April 2018). {{ISBN|978-0525533184}}
* ''The Power of Crisis: How Three Threats--And Our Response--Will Change The World''. (New York: Simon and Schuster, Mei 2022). {{ISBN|978-1982167509}}
=== Artikels ===
* {{cite journal |author=Bremmer, Ian |date=2-9 Maart 2020 |title=What Germany's election bump may mean for the E.U. |journal=Time Magazine |edition=International |volume=195 |issue=7-8 |pages=19 |url=https://time.com/5787439/germany-election-european-union/ |url-access=limited <!--|access-date=2023-02-13-->}}<ref group=lower-alpha>Online version is titled "How Germany’s election will affect the E.U."</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bremmer, Ian}}
[[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]]
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
lh91s0oyphsoptgwga4opiuqvwe5s4b
2909135
2909134
2026-06-03T20:58:27Z
Sobaka
328
/* Vroeë lewe en opvoeding */ rooi skakel
2909135
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Wetenskaplike
| naam = Ian Bremmer
| beeld = Ian Bremmer headshot.jpg
| beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks -->
| beeldonderskrif = Ian Bremmer in 2017
| geboortenaam = Ian Arthur Bremmer
| geboortedatum = {{Geboortedatum|1969|11|12}}
| geboorteplek = Chelsea, Massachusetts
| sterftedatum =
| sterfteplek =
| plek van graf =
| blyplek =
| burgerskap =
| nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}}
| vakgebied = Geopolitieke kenner
| werkplek =
| alma mater = Tulane-universiteit, Stanford-universiteit
| doktorale promotor =
| akademiese adviseurs =
| doktorale studente =
| ander studente =
| bekend vir = Eurasia Group en GZERO Media
| beïnvloed deur =
| invloed op =
| toekennings =
| handtekening =
| webblad =
| voetnotas =
}}
'''Ian Arthur Bremmer''' (gebore [[12 November]] [[1969]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[politikoloog]], [[skrywer]] en [[entrepreneur]] wat fokus op globale politieke [[risiko]]. Hy is die stigter en president van Eurasia Group, 'n politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma. Hy is ook die stigter van GZERO Media, 'n digitale mediafirma.
==Vroeë lewe en opvoeding==
Bremmer is van Armeense, Siriese (van sy ouma aan moederskant),<ref>{{Cite web|first= Christopher |last=Atamian |authorlink= |title=Roots Shaping Worldviews |website=auroraprize.com|date= |url= https://auroraprize.com/en/roots-shaping-worldviews |accessdate=12 Desember 2021|quote= Ian Bremmer is slegs 'n kwart Armeens (aan sy moederskant). Tog het hy daardie deel van sy erfenis en die Armeense gemeenskap se omhelsing van sy vermoëns en ambisie nog altyd gekoester.}}</ref><ref>{{Cite news |last=Heer |first=Jeet |date=2018-04-24 |title="We’re Going to See a Lot More Walls" |url=https://newrepublic.com/article/148109/were-going-see-lot-walls |access-date=2024-01-12 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> Italiaanse en Duitse afkoms, die seun van Maria J. (née Scrivano) en Arthur Bremmer.<ref>{{Cite news|first= |last= |authorlink= |title=Of Chelsea, Nov. 21, Marie J. (Scrivano)|newspaper=The Boston Globe|date=22 November 2001|url= https://www.legacy.com/us/obituaries/bostonglobe/name/marie-bremmer-obituary?id=28371659 |quote= Geliefde moeder van Ian Bremmer van NY, en Robert Coolbrith van Chelsea.}}</ref> Sy vader het in die [[Koreaanse Oorlog]] gedien en is op 46-jarige ouderdom oorlede toe Bremmer vier was. Bremmer het grootgeword in behuisingsprojekte in Chelsea, [[Massachusetts]], naby [[Boston]].<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080630223654/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1530208/Here%27s-how-the-world-works.html|url-status=dead|archive-date=June 30, 2008|title=Here's how the world works|access-date=1 Augustus 2008 |newspaper=The Daily Telegraph |location=London |first=Damian |last=Thompson |date=30 September 2006}}</ref> Hy het op 11-jarige ouderdom by die St. Dominic Savio Hoërskool in Oos-Boston ingeskryf.<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/pulse/high-school-age-eleven-ian-bremmer|title=High School at Age Eleven|website=www.linkedin.com|accessdate=11 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.msnbc.com/morning-joe/superpower-excerpt-ian-bremmer|title="Superpower" Excerpt by Ian Bremmer|publisher=MSNBC|date=19 Mei 2015}}</ref> Op 15 het hy by die universiteit ingeskryf en in 1989 'n BA-graad in [[internasionale betrekkinge]], ''magna cum laude'', aan die Tulane-universiteit verwerf. Bremmer het daarna in 1991 'n MA-graad en in 1994 'n PhD verwerf, beide in [[politieke wetenskap]] aan die Stanford-universiteit. Sy doktorale proefskrif was "Die politiek van etnisiteit: Russe in die Oekraïne".<ref>{{cite web|title = Ian Bremmer {{!}} World Policy Institute|url = http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|website = Worldpolicy.org|access-date = January 30, 2016|archive-date = 27 Desember 2017|archive-url = https://web.archive.org/web/20171227142131/http://www.worldpolicy.org/ian-bremmer|url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news |title= The politics of ethnicity : Russians in the Ukraine |publisher=Stanford University |url=https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327171143/https://searchworks.stanford.edu/view/2936585 |archive-date=27 Maart 2017 |access-date=27 Maart 2017 |language=en}}</ref><ref name="auto"/>
==Loopbaan==
===Eurasia Group===
Bremmer het die politieke risiko-navorsings- en konsultasiefirma Eurasia Group in 1998 in die kantore van die World Policy Institute in [[New York Stad]] gestig.<ref name="Politico2018-02-03">{{cite news|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/02/03/carter-page-nunes-memo-216934/|title=Why Carter Page Was Worth Watching: There's plenty of evidence that the former Trump campaign adviser, for all his quirks, was on suspiciously good terms with Russia.|last=Harding|first=Luke|date=3 Februarie 2018|work=Politico|access-date=8 Oktober 2018}}</ref> Die firma het in 2000 'n [[Londen]]se kantoor geopen; 'n [[Washington, D.C.]]-kantoor (2005); 'n [[Tokio]]-kantoor (2015); [[San Francisco]]- en [[São Paulo]]-kantore (2016); Brasilia- en Singapoer-kantore (2017); en 'n [[Meksikostad]]-kantoor (2025). Aanvanklik gefokus op ontluikende markte, het Eurasia Group uitgebrei om grens- en ontwikkelde ekonomieë en gevestigde praktyke in te sluit wat op geotegnologie- en energiekwessies fokus. Bremmer is medeskrywer van Eurasia Group se jaarlikse Top Risks-verslag, 'n voorspelling van 10 geopolitieke risiko's vir die komende jaar.<ref>{{cite web |last1=Hargreaves |first1=Jim |title=Eurasia Group names top risks for 2012 |url=https://money.cnn.com/2012/01/03/news/international/eurasia_group_risks/index.htm |publisher=CNN}}</ref><ref>{{cite web |title=The top geopolitical risks for 2019 |url=https://www.msnbc.com/morning-joe/watch/the-top-geopolitical-risks-for-2019-1421959747860 |publisher=MSNBC}}</ref>
===Skryfwerk===
Bremmer het 11 boeke oor globale sake gepubliseer, insluitend die ''[[The New York Times|New York Times]]''-topverkopers ''Us vs Them: The Failure of Globalism'' en ''The Power of Crisis: How Three Threats—And Our Response—Will Change the World''. Daarbenewens is hy die buitelandse sake-rubriekskrywer en hoofredakteur vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' en 'n bydraer vir die ''Financial Times A-List''.<ref>{{cite news|url=http://blogs.ft.com/the-a-list/guest-authors/|title=The A-List|date=Junie 2011|newspaper=[[The Financial Times]]}}</ref>
===Aanstelling===
In 2013 is hy as Globale Navorsingsprofessor aan die Universiteit van New York benoem.<ref>{{cite web|url=https://www.nyu.edu/about/news-publications/news/2013/12/02/ian-bremmer-president-of-eurasia-group-named-nyu-global-research-professor.html|title=Ian Bremmer, President of Eurasia Group, Named NYU Global Research Professor|website=Nyu.edu|access-date=19 Julie 2017}}</ref> en in 2019 het die Columbia-universiteit se Skool vir Internasionale en Openbare Sake aangekondig dat Bremmer 'n Toegepaste Geopolitiek-kursus by die skool sou aanbied.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurasiagroup.net/media/ian-bremmer-returns-to-columbia-university-faculty|title=Eurasia Group {{!}} Ian Bremmer returns to Columbia University Faculty|website=eurasiagroup.net|access-date=5 September 2019}}</ref> Hy het hul toewydingsrede in 2024 gelewer.<ref>{{cite web|url=https://www.sipa.columbia.edu/news/2024-graduation-speaker-ian-bremmer}}</ref>
==Sleutelkonsepte==
===J-kromme===
[[Lêer:Stabiliteit en openheid grafiek.png|duimnael]]
Bremmer se boek, ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall'',<ref>Bremmer, Ian. 2006. ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. Simon and Schuster.</ref> skets die verband tussen 'n land se openheid en sy stabiliteit. Terwyl baie lande stabiel is omdat hulle oop is (die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Frankryk]], [[Japan]]), is ander stabiel omdat hulle geslote is ([[Noord-Korea]], [[Kuba]], [[Irak]] onder [[Saddam Hoesein]]). State kan beide vorentoe (regs) en agtertoe (links) langs hierdie J-kromme beweeg, dus is stabiliteit en openheid nooit veilig nie. Die J is steiler aan die linkerkant, aangesien dit makliker is vir 'n leier in 'n mislukte staat om stabiliteit te skep deur die land te sluit as om 'n burgerlike samelewing te bou en verantwoordbare instellings te vestig; die kromme is hoër aan die heel regskant omdat state wat oorheers in die oopmaak van hul samelewings (byvoorbeeld [[Oos-Europa]]) uiteindelik meer stabiel word as outoritêre regimes. Die boek is in 2006 deur ''[[The Economist]]'' as 'n top 10-keuse gelys.<ref>{{cite news |title=Fighting to be tops |newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2006/12/07/fighting-to-be-tops}}</ref>
===Staatskapitalisme===
In 2010 het Bremmer die boek ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations'' gepubliseer. Bremmer het gesê die finansiële krisis van 2008 het dit "moeiliker gemaak vir Westerlinge om 'n vryemarkstelsel te bevorder en makliker vir die [[Volksrepubliek China]] en [[Rusland]] om te argumenteer dat slegs regerings ekonomieë op die rand van die afgrond kan red". Die krisis het bewys gelewer dat "verligte staatsbestuur beskerming teen die natuurlike oordadige vrye markte sal bied".<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/439ccee0-bec6-11df-a755-00144feab49a |title=State capitalism: China's 'market-Leninism' has yet to face biggest test |newspaper=Financial Times |date=13 September 2010 |access-date=19 Julie 2017}} {{subscription required|date=Julie 2017}}</ref>
===G-Zero===
Die term G-Zero-wêreld verwys na 'n ineenstorting van globale leierskap wat veroorsaak word deur 'n afname in Westerse invloed en die onvermoë van ander nasies om die leemte te vul.<ref>{{cite web|url=http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|title=Eurasia Group Top 10 Risks of 2011|website=Eurasiagroup.net|access-date=19 Julie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131233850/http://eurasiagroup.net/pages/top-risks|archive-date=31 Januarie 2011}}</ref><ref>Gregory Scoblete. [http://www.realclearpolitics.com/articles/2010/05/28/free_market_fail_105754.html Will Free Markets Give Way to State Capitalism?], ''RealClearPolitics'', 28 Mei 2010.</ref> Dit is 'n verwysing na 'n vermeende verskuiwing weg van die voorrang van die G7-geïndustrialiseerde lande en die uitgebreide [[Groep van 20|G20]]-hoofekonomieë, wat opkomende moondhede soos China, Indië, Brasilië, Turkye en ander insluit. In sy boek ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World'' (New York: Portfolio, 2012) verduidelik Bremmer dat geen land of groep lande in die G-Zero die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>Ian Bremmer and David Gordon.[http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero G-Zero] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110912015854/http://eurasia.foreignpolicy.com/posts/2011/01/07/g_zero |date=12 September 2011 }}, Foreign Policy', 7 Januarie 2011.</ref><ref>Ian Bremmer and Nouriel Roubini. [http://www.foreignaffairs.com/articles/67339/ian-bremmer-and-nouriel-roubini/a-g-zero-world A G-Zero World], ''Foreign Affairs'', Maart/April 2011.</ref>
===Bewapening van finansies===
Die term "wapenisering van finansies" verwys na die [[buitelandse beleid]]strategie om aansporings (toegang tot [[kapitaalmark]]te) en strawwe (verskeie soorte sanksies) as instrumente van dwangdiplomasie te gebruik. In sy Eurasia Group ''Top Risks 2015''-verslag.<ref>{{cite web |url=https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |title=Archived copy |access-date=27 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128072806/https://s3.amazonaws.com/toprisks2015/Top+Risks+2015.pdf |archive-date=January 28, 2015 }}</ref><ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015">{{cite news |last1=BRINK Editorial Staff |title=Ian Bremmer Q&A: Top Risks of 2015 |url=https://www.brinknews.com/ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BRINK |date=9 Januarie 2015}}</ref><ref>{{cite news |last1=Holodny |first1=Elena |title=2015 Could Be The Year We Witness The 'Weaponization Of Finance' |url=https://www.businessinsider.com/weaponization-of-finance-eurasia-group-2015-1 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=The Insider |date=5 Januarie 2015}}</ref><ref name="ian-bremmer-5-political-risks">{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=5 Patterns Disrupting the World |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-5-political-risks-set-to-disrupt-the-world |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=23 September 2015}}</ref> gebruik Bremmer die term "wapenisering van finansies" om die maniere te beskryf waarop die Verenigde State sy invloed gebruik om globale uitkomste te beïnvloed. Eerder as om staat te maak op tradisionele elemente van Amerika se veiligheidsvoordeel – insluitend VSA-geleide alliansies soos [[NAVO]] en multilaterale instellings soos die [[Wêreldbank]] en die [[Internasionale Monetêre Fonds]] – voer Bremmer aan dat die VSA nou "finansiering bewapen" deur toegang tot die Amerikaanse mark en tot Amerikaanse banke te beperk as 'n instrument van sy buitelandse en veiligheidsbeleid.<ref name="ian-bremmer-qa-top-risks-of-2015" /><ref name="ian-bremmer-5-political-risks" />
===Spilpunttoestand===
Bremmer gebruik spilpuntstaat om 'n nasie te beskryf wat winsgewende verhoudings met verskeie ander grootmoondhede kan bou sonder om te afhanklik te raak van enigeen van hulle.<ref>{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052702304811304577365990370899520|title=The Future Belongs to the Flexible|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|access-date=19 Julie 2017}}</ref> Hierdie vermoë om te verskans, laat 'n spilpuntstaat toe om te verhoed dat dit – in terme van veiligheid of ekonomie – deur 'n enkele land vasgevang word. Aan die teenoorgestelde kant van die spektrum is skadustate, gevries binne die invloed van 'n enkele moondheid. [[Kanada]] is 'n voorbeeld van 'n spilpuntstaat: met beduidende handelsbande met beide die Verenigde State en [[Asië]], en formele veiligheidsbande met NAVO, is dit beskerm teen konflik met enige enkele grootmoondheid. [[Meksiko]], aan die ander kant, is 'n skadustaat as gevolg van sy oorweldigende afhanklikheid van die Amerikaanse ekonomie.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=Which Countries Will Rise to the Top in a Leaderless World? |url=https://hbr.org/2012/05/which-countries-will-rise-to-t |access-date=October 24, 2021 |publisher=Harvard Business Review |date=30 Mei 2012}}</ref><ref>{{cite news |last1=Foxman |first1=Simone |title=These Are The Countries That Will Win And Lose In The New Global Paradigm |url=https://www.businessinsider.com/bremmer-these-are-the-countries-that-will-win-and-lose-in-the-g-zero-world-2012-5#loser-mexico-19< |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=Business Insider |date=1 Mei 2012}}</ref> In ''Every Nation for Itself'' stel Bremmer dat "die vermoë om te draai 'n kritieke voordeel is".<ref>{{cite book |last=Bremmer |first=Ian |date=1 Mei 2012 |title=Every Nation for Itself: Winners and Losers in A G-Zero World|url=https://archive.org/details/everynationforit0000brem/page/116/mode/2up?q=pivot|publisher=Portfolio Hardcover |page=117 |isbn=9780670921041|access-date=6 April 2025}}</ref>
===Geopolitiese resessie===
Bremmer het die term "geopolitieke resessie" geskep om die huidige [[Geopolitiek|geopolitieke]] omgewing te beskryf, een wat gedefinieer word deur 'n afwikkeling van die voormalige VSA-geleide globale orde. Anders as ekonomiese resessies, gekoppel aan gereelde oplewings- en ondergangsiklusse, sien Bremmer geopolitieke resessies as baie langer siklusse wat minder geneig is om herken te word.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/10/china-emerging-markets-are-rising-us-led-order-ending-ian-bremmer.html|title=A 'geopolitical recession' has arrived and the US-led world order is ending, Ian Bremmer says|last=Tan|first=Weizhen|date=10 Oktober 2018|website=CNBC|language=en|access-date=24 Junie 2019}}</ref> Hy sien die huidige geopolitieke resessie as gedefinieer deur verslegtende verhoudings tussen die VSA en sy tradisionele bondgenote - veral die Europeërs - namate China opstaan en 'n alternatiewe internasionale politieke en ekonomiese argitektuur skep. Bremmer voer aan dat die algehele resultaat 'n meer gefragmenteerde benadering tot globale bestuur, 'n toename in geopolitieke stertrisiko's en 'n verminderde vermoë is om effektief op groot internasionale krisisse te reageer.<ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=3 Risks Poised to Disrupt a Fast-Changing World by 2021 {{!}} GE News |url=https://www.ge.com/news/reports/ian-bremmer-3-risks-poised-to-disrupt-a-fast-changing-world-by-2021 |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=GE |date=29 Maart 2016 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Bremmer |first1=Ian |title=US-EU relations will never be the same again |url=https://www.businesslive.co.za/bd/opinion/columnists/2021-04-07-ian-bremmer-us-eu-relations-will-never-be-the-same-again/ |access-date=24 Oktober 2021 |publisher=BusinessLIVE |date=7 April 2021}}</ref>
===Wêrelddata-organisasie===
Bremmer het voorgestel om 'n "Wêrelddata-organisasie" te skep om 'n verdeeldheid in tegnologie-ekosisteme as gevolg van konflik tussen die Verenigde State en China te voorkom. Hy het dit beskryf as 'n digitale weergawe van die Wêreldhandelsorganisasie, en aangevoer dat die Verenigde State, Europa, Japan en ander "regerings wat in aanlyn openheid en deursigtigheid glo" moet saamwerk om standaarde vir [[kunsmatige intelligensie]], [[data]], [[privaatheid]], [[burgerregte]] en intellektuele eiendom te stel.<ref>{{Cite web|url=https://www.gzeromedia.com/why-we-need-a-world-data-organization-now|title=Why we need a World Data Organization. Now.|date=25 November 2019|website=GZERO Media|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref> [[Andrew Yang]], die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese party]] se deelnemende kandidaat vir presidentsnominasie in 2020, het sy steun vir so 'n organisasie tydens sy veldtog uitgespreek.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1199117842714701824|title=You heard me talk about my support for a World Data Organization in last week's debate. I got the idea from @ianbremmer. Thanks Ian|last=Yang 🧢|first=Andrew|date=25 November 2019|website=Twitter|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref><ref>{{Citation|title=Everything Andrew Yang Said at the Democratic Debate in Atlanta {{!}} NBC New York|url=https://www.youtube.com/watch?v=J1ZO8EzJ3zE|language=en|access-date=4 Desember 2019}}</ref>
=== Tegnopolariteit ===
In 2021 het ''Foreign Affairs'' Bremmer se artikel ''The Technopolar Moment'' gepubliseer.<ref>{{Cite news |last=Bremmer |first=Ian |date=2022-10-16 |title=The Technopolar Moment |language=en-US |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/world/2021-10-19/ian-bremmer-big-tech-global-order |access-date=2022-10-26 |issn=0015-7120}}</ref> Na aanleiding van die vinnige reaksie van tegnologiemaatskappye in die nasleep van die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|2021-kapitol-oproer]] in die Verenigde State, het Bremmer geskryf dat tegnologiereuse soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Apple Inc.|Apple]], [[Facebook]], [[Google]] en Alibaba meer mag as enige groot korporasies van die verlede opgehoop het. Hy het geskryf dat hierdie [[niestaatsakteur]]s nou geopolitiek vorm en 'n vorm van [[soewereiniteit]] uitoefen oor 'n vinnig groeiende digitale ruimte wat buite die bereik van nasionale regerings is.
==Ander organisasies==
===Eurasia Group Foundation===
In 2016 het Bremmer die Eurasia Group Foundation (EGF), 'n 501(c)3 openbare liefdadigheidsorganisasie, gestig. Bremmer dien tans as die president van die Eurasia Group Foundation.
===GZERO Media===
In 2017 het Bremmer en Eurasia Group die digitale mediamaatskappy GZERO Media<ref>{{Cite web|title=GZERO Media|url=https://www.gzeromedia.com/|access-date=15 Julie 2020|website=GZERO Media|language=en}}</ref> en 'n nasionale openbare televisieprogram in die VSA genaamd GZERO World met Ian Bremmer op PBS van stapel gestuur.<ref>{{Citation|title=GZERO WORLD with Ian Bremmer|url=https://www.pbs.org/show/gzero-world/|language=en|access-date=15 Julie 2020}}</ref> Die maatskappy se naam verwys na die term wat Bremmer in ''Every Nation for Itself'' geskep het om 'n wêreld te beskryf waar geen land of groep lande die politieke en ekonomiese hefboom het om 'n internasionale agenda te dryf of globale openbare goedere te verskaf nie.<ref>{{Cite web|title=Coping with a G-Zero World|url=https://thediplomat.com/2012/06/coping-with-a-g-zero-world/|access-date=15 Julie 2020|website=thediplomat.com|language=en-US}}</ref> As deel van die maatskappy se openbare uitreikkonsep, het hulle 'n herhalende segment, Puppet Regime, wat gebruik maak van straatonderhoude en kort narratiewe sketsformate met behulp van poppe.<ref>{{Cite web|title=Puppet Regime: Insecurity Counsel|url=https://time.com/5030699/puppet-regime|access-date=1 Mei 2022|website=[[Time (tydskrif)|Time]]|language=en-US}}</ref>
==Politieke beriggewing==
In Maart 2016 het Bremmer 'n weeklikse nota aan kliënte gestuur waarin hy onbedoeld die slagspreuk "Amerika Eerste" van [[Donald Trump]] bedink het. Die nota het die destydse kandidaat Trump se buitelandse beleid nie as isolasionisme beskryf nie, maar as 'n beleid van "Amerika Eerste", 'n transaksionele, unilateralistiese perspektief wat meer 'n Chinese as Amerikaanse raamwerk vir buitelandse beleid was. Bremmer het die term gebruik om Trump se buitelandse beleidsbeskouings te verduidelik en nie as 'n veldtogslagspreuk nie. 'n Paar weke later het ''[[The New York Times]]''-verslaggewers David Sanger en Maggie Haberman, wat albei Bremmer se weeklikse nota ontvang, Trump se eerste buitelandse beleidsonderhoud gevoer en hom gevra of hy homself as 'n isolasionis sou beskryf. Hy het nee gesê. Hulle het toe Trump gevra of hy homself as 'n aanhanger van "Amerika Eerste" beskou. Trump het ja gesê<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/03/27/us/politics/donald-trump-transcript.html|title=Transcript: Donald Trump Expounds on His Foreign Policy Views|date=26 Maart 2016|work=The New York Times|access-date=28 Junie 2019|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> en so baie van die term gehou dat hy dit self begin gebruik het. Haberman het later Bremmer geidentifiseer dat hy "Amerika Eerste" bedink het om Trump se buitelandse beleid te beskryf.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/maggieNYT/status/713781776477515776|title=.@ianbremmer was one who identified Trump's view as "America First" a few months ago|last=Haberman|first=Maggie|date=26 Maart 2016|website=@maggieNYT|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die frase was algemeen sedert [[Woodrow Wilson]] dit die eerste keer in sy 1916-veldtog gebruik het.
In Julie 2017 het Bremmer die nuus bekend gemaak van 'n tweede, voorheen onbekende ontmoeting tussen presidente Trump en [[Wladimir Poetin|Poetin]] tydens die [[Groep van 20|G20]]-staatshoofde-ete in [[Hamburg]]. Hy het oor die ontmoeting in sy weeklikse kliëntnota geskryf en later op Charlie Rose verskyn om die implikasies van die ontmoeting te bespreek. Ander groot media-afsetpunte het die nuus vinnig opgetel. ''[[Newsweek]]'' het ‘n profiel van Bremmer gepubliseer in 'n artikel getiteld "Wie is Eurasia Group se Ian Bremmer, die risikokonsultant wat die tweede Trump-Poetin-ontmoeting blootgelê het?"<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/trump-putin-ian-bremmer-eurasia-group-638724|title=Who is Ian Bremmer, the political risk consultant who broke the story of the second Trump-Putin meeting?|last=EDT|first=Tom Porter On 7/19/17 at 9:09 AM|date=19 Julie 2017|website=Newsweek|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Trump het aanvanklik ontken dat sy tweede ontmoeting met Poetin plaasgevind het en Bremmer se verslag "vals nuus" genoem.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/07/19/russian-lawmaker-reports-secret-putin-trump-meeting-sick/491014001/|title=Russian lawmaker: Reports of 'secret' Putin-Trump meeting 'sick'|website=USA TODAY|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref> Die destydse Withuis-perssekretaris Sarah Huckabee Sanders het egter later 'n perskonferensie gehou en bevestig dat die tweede ontmoeting plaasgevind het.<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-putin-had-second-previously-undisclosed-meeting-g-20-summit-n784201|title=Trump, Putin had second, previously undisclosed meeting at G-20 summit|website=NBC News|language=en|access-date=28 Junie 2019}}</ref>
In 2019 het Donald Trump 'n [[X (sosiale netwerk)|twiet]] geplaas wat blykbaar die Noord-Koreaanse leier [[Kim Jong-oen]] geprys het vir die kritiek op mededinger [[Joe Biden]]: "Ek het vertroue dat voorsitter Kim sy belofte aan my sal nakom, [en] het ook geglimlag toe hy moerasman Joe Biden 'n lae IK-individu genoem het, [en] erger."<ref name="TrumpKimIQ">{{cite web |last1=Trump |first1=Donald |title="North Korea fired off some small weapons, which disturbed some of my people, and others, but not me. I have confidence that Chairman Kim will keep his promise to me, & also smiled when he called Swampman Joe Biden a low IQ individual, & worse. Perhaps that's sending me a signal?" |url=https://twitter.com/realDonaldTrump/status/1132459370816708608 |website=Twitter |access-date=2 November 2020 |date=26 Mei 2019}}</ref> In reaksie hierop het Bremmer getwiet: "President Trump in Tokio: 'Kim Jong Un is slimmer en sal 'n beter president maak as die slaperige Joe Biden.'"<ref name=BremmerPanned>{{Cite web|url=https://www.mediaite.com/trump/nyu-prof-ian-bremmer-universally-panned-for-tweeting-out-fake-trump-quote/|title=NYU Professor Panned For Tweeting Out Fake Trump Quote|date=26 Mei 2019|website=Mediaite|language=en|access-date=26 Mei 2019}}</ref> Nadat hy op Twitter gekritiseer is omdat hy Trump valslik aangehaal het, het Bremmer erken dat Trump nie gepraat het soos Bremmer hom aangehaal het nie en voorgestel dat die stelling sarkasties was, en dit "objektief 'n heeltemal belaglike aanhaling" genoem.<ref name=BremmerPanned/><ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/ianbremmer/status/1132995369124671488|title="My tweet yesterday about Trump preferring Kim Jong Un to Biden as President was meant in jest. The President correctly quoted me as saying it was a 'completely ludicrous' statement. I should have been clearer. My apologies."|last=bremmer|first=ian|date=27 Mei 2019|website=@ianbremmer|language=en|access-date=25 Junie 2019}}</ref> Trump het die voorval gebruik om sterker lasterwette te eis.<ref name="apology">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/05/27/political-scientist-caused-confusion-when-he-made-up-trump-quote-president-noticed/|title=A political scientist caused confusion when he made up a Trump quote. The president noticed.|last=Rosenberg|first=Eli|date=27 Mei 2019|newspaper=The Washington Post|access-date=27 Mei 2019|location=Washington DC}}</ref>
==Bibliografie==
===Boeke===
* ''Soviet Nationalities Problems''. (geredigeer met Norman Naimark), (Stanford: Stanford Center for Russian and East European Studies: 1990). {{ISBN|0-87725-195-9}}
* ''Nations and Politics in the Soviet Successor States''. (geredigeer met Raymond Taras), (Cambridge: Cambridge University Press, 1993). {{ISBN|0-521-43860-8}}
* '' New States, New Politics: Building the Post-Soviet Nations''. (geredigeer met Raymond Taras), (Cambridge: Cambridge University Press, 1997). {{ISBN|0-521-57799-3}}
* ''The J Curve: A New Way to Understand Why Nations Rise and Fall''. (Simon & Schuster, 2006; revised paperback, 2007). {{ISBN|0-7432-7471-7}}
* ''Managing Strategic Surprise: Lessons from Risk Management & Risk Assessment''. (geredigeer met Paul Bracken en David Gordon), (Cambridge: Cambridge University Press, 2008). {{ISBN|0-521-88315-6}}
* ''The Fat Tail: The Power of Political Knowledge for Strategic Investing''. (met Preston Keat), (New York: Oxford University Press, 2009; revised paperback, 2010). {{ISBN|0-19-532855-8}}
* ''The End of the Free Market: Who Wins the War Between States and Corporations''. (New York: Portfolio, 2010; revised paperback 2011). {{ISBN|978-1-59184-301-6}}
* ''Every Nation for Itself: Winners and Losers in a G-Zero World''. (New York: Portfolio, Mei 2012; revised paperback 2013). {{ISBN|978-1-59184-468-6}}
* ''Superpower: Three Choices for America's Role in the World''. (New York: Portfolio, May 2015). {{ISBN|978-1591847472}}
* ''Us vs Them: The Failure of Globalism''. (New York: Portfolio, April 2018). {{ISBN|978-0525533184}}
* ''The Power of Crisis: How Three Threats--And Our Response--Will Change The World''. (New York: Simon and Schuster, Mei 2022). {{ISBN|978-1982167509}}
=== Artikels ===
* {{cite journal |author=Bremmer, Ian |date=2-9 Maart 2020 |title=What Germany's election bump may mean for the E.U. |journal=Time Magazine |edition=International |volume=195 |issue=7-8 |pages=19 |url=https://time.com/5787439/germany-election-european-union/ |url-access=limited <!--|access-date=2023-02-13-->}}<ref group=lower-alpha>Online version is titled "How Germany’s election will affect the E.U."</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings|3}}
{{Normdata}}
{{DEFAULTSORT:Bremmer, Ian}}
[[Kategorie:Amerikaanse politikoloë]]
[[Kategorie:Amerikaanse skrywers]]
[[Kategorie:Geboortes in 1969]]
[[Kategorie:Lewende mense]]
d2zvn7qngzel8u4d4hzbwgxxgpjcnee
Bespreking:KwaZulu-Natal Middeland
1
462151
2909257
2908778
2026-06-04T11:54:13Z
EmausBot
18510
dubbele aanstuur na [[Bespreking:KwaZulu-Natal Middelland]] reggemaak
2909257
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Bespreking:KwaZulu-Natal Middelland]]
ngg8d4d0x26ip71znnatgg62qhc96jr
Fremantle
0
462170
2909083
2909021
2026-06-03T12:57:38Z
Aliwal2012
39067
"Hawe" en artikel is vertaal uit Nederlandse wiki
2909083
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos graan, petroleum en olieprodukte, en steenkool. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
ptail6k2njpavb01mnmx5ow0uistj93
2909084
2909083
2026-06-03T13:02:08Z
Aliwal2012
39067
/* Galery */
2909084
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos graan, petroleum en olieprodukte, en steenkool. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
==Fotogalery==
<gallery mode="packed">
Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle
Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis
Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle
Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe
Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
pc284pwvywp6qfhga80l3coaiub79ab
2909089
2909084
2026-06-03T13:30:43Z
Aliwal2012
39067
/* Besienswaardighede */
2909089
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos [[graan]], [[petroleum]] en olieprodukte, en [[steenkool]]. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Besienswaardighede ==
* Fremantle-gevangenis: Hierdie gevangenis is tussen 1851 en 1859 gebou. Die kompleks beslaan nou 'n oppervlakte van ongeveer 6 hektaar, maar word sedert November 1991 nie meer as 'n gevangenis gebruik nie. Baie van die geboue is opgeknap en hergebruik. In 2010 is hierdie gevangenis, saam met 10 ander soortgelyke terreine, in die UNESCO- wêrelderfenislys ingesluit.<ref>{{en}} UNESCO [https://whc.unesco.org/en/list/1306 Australian Convict Sites], geraadpleeg op 14 April 2014</ref>
* Ronde Huis: Dit was die kolonie se eerste permanente gebou aan die Swanrivier. Konstruksie het in 1830 begin en is 'n jaar later voltooi. Die strategiese ligging en dik mure het beskerming teen potensiële aanvallers gebied. Dit is ook as 'n gevangenis gebruik tot 1886, toe hierdie rol deur die Fremantle-gevangenis oorgeneem is. Dit is steeds deur die plaaslike polisie gebruik totdat die gebou in 1936 beskermde status gekry het. Dit is nou oop vir die publiek.
* Die Museum van Wes-Australië het 'n tak in die stad. Die gebou op Victoria Quay fokus hoofsaaklik op die maritieme geskiedenis van Wes-Australië. Deel van die uitstalling is die seilboot Australia II, wat die America's Cup in 1983 gewen het. Verder is die Australiese duikboot HMAS ''Ovens'', wat tussen 1969 en 1995 in die [[Australiese Vloot]] gedien het, langs die museum geleë.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
==Fotogalery==
<gallery mode="packed">
Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle
Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis
Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle
Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe
Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
j3pi4awtr4v28ow96b1qhef1e6m6zvy
2909090
2909089
2026-06-03T13:32:12Z
Aliwal2012
39067
[[:Kategorie:Kusstede]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
2909090
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos [[graan]], [[petroleum]] en olieprodukte, en [[steenkool]]. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Besienswaardighede ==
* Fremantle-gevangenis: Hierdie gevangenis is tussen 1851 en 1859 gebou. Die kompleks beslaan nou 'n oppervlakte van ongeveer 6 hektaar, maar word sedert November 1991 nie meer as 'n gevangenis gebruik nie. Baie van die geboue is opgeknap en hergebruik. In 2010 is hierdie gevangenis, saam met 10 ander soortgelyke terreine, in die UNESCO- wêrelderfenislys ingesluit.<ref>{{en}} UNESCO [https://whc.unesco.org/en/list/1306 Australian Convict Sites], geraadpleeg op 14 April 2014</ref>
* Ronde Huis: Dit was die kolonie se eerste permanente gebou aan die Swanrivier. Konstruksie het in 1830 begin en is 'n jaar later voltooi. Die strategiese ligging en dik mure het beskerming teen potensiële aanvallers gebied. Dit is ook as 'n gevangenis gebruik tot 1886, toe hierdie rol deur die Fremantle-gevangenis oorgeneem is. Dit is steeds deur die plaaslike polisie gebruik totdat die gebou in 1936 beskermde status gekry het. Dit is nou oop vir die publiek.
* Die Museum van Wes-Australië het 'n tak in die stad. Die gebou op Victoria Quay fokus hoofsaaklik op die maritieme geskiedenis van Wes-Australië. Deel van die uitstalling is die seilboot Australia II, wat die America's Cup in 1983 gewen het. Verder is die Australiese duikboot HMAS ''Ovens'', wat tussen 1969 en 1995 in die [[Australiese Vloot]] gedien het, langs die museum geleë.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
==Fotogalery==
<gallery mode="packed">
Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle
Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis
Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle
Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe
Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Kusstede]]
4n93i1dcx8xyp3llt1daqv4ur47u1oc
2909091
2909090
2026-06-03T13:32:33Z
Aliwal2012
39067
[[:Kategorie:Perth]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]])
2909091
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos [[graan]], [[petroleum]] en olieprodukte, en [[steenkool]]. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Besienswaardighede ==
* Fremantle-gevangenis: Hierdie gevangenis is tussen 1851 en 1859 gebou. Die kompleks beslaan nou 'n oppervlakte van ongeveer 6 hektaar, maar word sedert November 1991 nie meer as 'n gevangenis gebruik nie. Baie van die geboue is opgeknap en hergebruik. In 2010 is hierdie gevangenis, saam met 10 ander soortgelyke terreine, in die UNESCO- wêrelderfenislys ingesluit.<ref>{{en}} UNESCO [https://whc.unesco.org/en/list/1306 Australian Convict Sites], geraadpleeg op 14 April 2014</ref>
* Ronde Huis: Dit was die kolonie se eerste permanente gebou aan die Swanrivier. Konstruksie het in 1830 begin en is 'n jaar later voltooi. Die strategiese ligging en dik mure het beskerming teen potensiële aanvallers gebied. Dit is ook as 'n gevangenis gebruik tot 1886, toe hierdie rol deur die Fremantle-gevangenis oorgeneem is. Dit is steeds deur die plaaslike polisie gebruik totdat die gebou in 1936 beskermde status gekry het. Dit is nou oop vir die publiek.
* Die Museum van Wes-Australië het 'n tak in die stad. Die gebou op Victoria Quay fokus hoofsaaklik op die maritieme geskiedenis van Wes-Australië. Deel van die uitstalling is die seilboot Australia II, wat die America's Cup in 1983 gewen het. Verder is die Australiese duikboot HMAS ''Ovens'', wat tussen 1969 en 1995 in die [[Australiese Vloot]] gedien het, langs die museum geleë.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
==Fotogalery==
<gallery mode="packed">
Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle
Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis
Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle
Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe
Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Kusstede]]
[[Kategorie:Perth]]
3xrap6ned31urxa9z8p1ye80ocrhttu
2909093
2909091
2026-06-03T13:40:41Z
Aliwal2012
39067
/* Besienswaardighede */ UNESCO-wêrelderfenislys
2909093
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos [[graan]], [[petroleum]] en olieprodukte, en [[steenkool]]. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Besienswaardighede ==
* Fremantle-gevangenis: Hierdie gevangenis is tussen 1851 en 1859 gebou. Die kompleks beslaan nou 'n oppervlakte van ongeveer 6 hektaar, maar word sedert November 1991 nie meer as 'n gevangenis gebruik nie. Baie van die geboue is opgeknap en hergebruik. In 2010 is hierdie gevangenis, saam met 10 ander soortgelyke terreine, in die [[Lys_van_Wêrelderfenisgebiede#Australië|UNESCO-wêrelderfenislys]] ingesluit.<ref>{{en}} UNESCO [https://whc.unesco.org/en/list/1306 Australian Convict Sites], geraadpleeg op 14 April 2014</ref>
* Ronde Huis: Dit was die kolonie se eerste permanente gebou aan die Swanrivier. Konstruksie het in 1830 begin en is 'n jaar later voltooi. Die strategiese ligging en dik mure het beskerming teen potensiële aanvallers gebied. Dit is ook as 'n gevangenis gebruik tot 1886, toe hierdie rol deur die Fremantle-gevangenis oorgeneem is. Dit is steeds deur die plaaslike polisie gebruik totdat die gebou in 1936 beskermde status gekry het. Dit is nou oop vir die publiek.
* Die Museum van Wes-Australië het 'n tak in die stad. Die gebou op Victoria Quay fokus hoofsaaklik op die maritieme geskiedenis van Wes-Australië. Deel van die uitstalling is die seilboot Australia II, wat die America's Cup in 1983 gewen het. Verder is die Australiese duikboot HMAS ''Ovens'', wat tussen 1969 en 1995 in die [[Australiese Vloot]] gedien het, langs die museum geleë.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
==Fotogalery==
<gallery mode="packed">
Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle
Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis
Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle
Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe
Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Kusstede]]
[[Kategorie:Perth]]
f3kel43k16mjahipw108dvps6pw2c45
2909103
2909093
2026-06-03T14:56:56Z
Aliwal2012
39067
/* Geskiedenis */ Die Hr. Ms. O 19 was een van die Nederlandse duikbote wat in Fremantle gestasioneer was.
2909103
wikitext
text/x-wiki
'''Fremantle''' (ook "Freo" genoem deur die plaaslike inwoners) is 'n [[hawe]]stad in [[Australië]], aan die monding van die [[Swanrivier]]. Die stad is deel van die [[Perth]] -metropolitaanse gebied.
== Geskiedenis ==
In 1827 het kaptein James Stirling, aan boord van sy skip, HMS ''Success'', die kus naby die monding van die Swanrivier verken. Hy het 'n lofbetuiging geskryf waarin hy die gebied as geskik vir 'n nedersetting beskou. Die Franse het ook belangstelling getoon in die kolonisasie van Wes-Australië, en die Britse regering wou dit voorkom. Kaptein Charles Fremantle is aan boord van HMS ''Challenger'' na die gebied gestuur. Op 2 Mei 1829 het hy die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] geplant en die gebied in die naam van koning [[George IV van die Verenigde Koninkryk]] opgeëis. Twee maande later, op 2 Junie 1829, het die eerste skip met setlaars aangekom. Kaptein Fremantle het op 25 Augustus vertrek, maar die hawe in Perth is na hom vernoem.
Die kolonie het aanvanklik uit vrymense bestaan, maar weens 'n gebrek aan mannekrag is in 1849 'n versoek aan die Britse regering gerig om ook gevangenes na die streek te stuur. Op 1 Junie 1850 het die eerste skip met 75 gevangenes aangekom.<ref name="AGFP">{{en}} Australiese Regering: Dept van die Omgewing [http://www.environment.gov.au/node/19654 National Heritage Places - Fremantle Prison], Besoek op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140213203711/http://www.environment.gov.au/node/19654 Geargiveer] op 13 Februarie 2014.</ref> Die terrein was onvoorbereid en bevele is gegee vir die bou van 'n gevangenis. Konstruksie het van 1851 tot 1859 geduur,<ref name="AGFP" /> maar die eerste selle was reeds teen 1855 gereed. Die gevangenis is daarna uitgebrei en kon tot 1 000 gevangenes akkommodeer. In 1868 is die vervoer van gevangenes na Wes-Australië gestaak. Ongeveer 10 000 gevangenes is oor twee dekades na die gebied gedeporteer, en op 9 Januarie van daardie jaar het die laaste skip, die Hougoumont, met 280 gevangenes aangekom. In 1886 was 50 gedeporteerde gevangenes steeds aangehou, en die Britse regering het die gevangenis aan die plaaslike koloniale owerhede oorhandig. Sedert 1991 word dit nie meer as sodanig gebruik nie, maar verskeie geboue is bewaar.
Aan die einde van die 19de eeu is die waterweg na die monding van die Swan verbeter, en die belangrikheid van Fremantle as 'n hawe het toegeneem, veral ten koste van Albany. [[Goud]] is in die binneland van Wes-Australië ontdek, en baie fortuinsoekers het via Fremantle na plekke soos Coolgardie en [[Kalgoorlie]] gereis. Fremantle bly die belangrikste algemene gebruikshawe in Wes-Australië, hoewel daar gespesialiseerde hawens aan die weskus is, soos Dampier of Port Hedland, waar groot hoeveelhede ystererts op skepe gelaai word.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog was Fremantle 'n belangrike vlootbasis. Baie Amerikaanse en Britse [[duikbote]] het na Fremantle verskuif as gevolg van die oprukkende [[Japannese Keiserlike Leër]]. Op 3 Maart 1942 was die USS ''Holland'' die eerste wat in Fremantle aangekom het met agt duikbote van die Asiatiese Vloot.<ref name="OZWAR">{{en}} Ozwar [https://www.ozatwar.com/usnavy/fremantlesubmarinebase.htm FREMANTLE SUBMARINE BASE, US NAVY, during WW2], geraadpleeg op 12 April 2014</ref> Gedurende die oorlog het ongeveer 170 duikbote die hawe gebruik. Die Hr. Ms. O 19 was een van die Nederlandse duikbote wat in Fremantle gestasioneer was.
== Hawe ==
Fremantle is die grootste algemene hawe in Wes-Australië. Meer as 30 miljoen ton vrag word jaarliks hanteer, en meer as 2 000 skepe besoek die hawe. Die hawe bestaan uit twee dele; naby Fremantle lê die Binnehawe, wat nou hoofsaaklik van belang is vir houervervoer, maar motorvoertuie word ook hier ontvang, en daar is 'n passasiersterminaal vir besoekende lynskepe. Die Binnehawe is amptelik op 4 Mei 1897 geopen met 'n besoek deur die SS ''Sultan''. Die Buitehawe is 22 km verder suid by Kwinana geleë. Nat en droë grootmaatgoedere word hoofsaaklik hier hanteer, soos [[graan]], [[petroleum]] en olieprodukte, en [[steenkool]]. Van die totale vrag wat deur die hawens van Fremantle hanteer word, gaan ongeveer twee derdes deur die Buitehawe.
== Besienswaardighede ==
* Fremantle-gevangenis: Hierdie gevangenis is tussen 1851 en 1859 gebou. Die kompleks beslaan nou 'n oppervlakte van ongeveer 6 hektaar, maar word sedert November 1991 nie meer as 'n gevangenis gebruik nie. Baie van die geboue is opgeknap en hergebruik. In 2010 is hierdie gevangenis, saam met 10 ander soortgelyke terreine, in die [[Lys_van_Wêrelderfenisgebiede#Australië|UNESCO-wêrelderfenislys]] ingesluit.<ref>{{en}} UNESCO [https://whc.unesco.org/en/list/1306 Australian Convict Sites], geraadpleeg op 14 April 2014</ref>
* Ronde Huis: Dit was die kolonie se eerste permanente gebou aan die Swanrivier. Konstruksie het in 1830 begin en is 'n jaar later voltooi. Die strategiese ligging en dik mure het beskerming teen potensiële aanvallers gebied. Dit is ook as 'n gevangenis gebruik tot 1886, toe hierdie rol deur die Fremantle-gevangenis oorgeneem is. Dit is steeds deur die plaaslike polisie gebruik totdat die gebou in 1936 beskermde status gekry het. Dit is nou oop vir die publiek.
* Die Museum van Wes-Australië het 'n tak in die stad. Die gebou op Victoria Quay fokus hoofsaaklik op die maritieme geskiedenis van Wes-Australië. Deel van die uitstalling is die seilboot Australia II, wat die America's Cup in 1983 gewen het. Verder is die Australiese duikboot HMAS ''Ovens'', wat tussen 1969 en 1995 in die [[Australiese Vloot]] gedien het, langs die museum geleë.
== Klimaat ==
Fremantle het 'n Mediterreense klimaat, Köppen Csa, met droë, warm somers en koel, nat winters. Baie warm dae kan in die somer voorkom, maar 'n seebries sorg vir verkoeling in die aand en snags. Die gemiddelde maksimum temperatuur wat oor die hele jaar gemeet word, is ongeveer 22,1 °C, met 'n rekordhoogtepunt in Januarie 1968 van 42,4 °C en 'n rekordlaagtepunt van 2,2 °C in September 1968.<ref name="ABMFRE">{{en}} Australiese Regering [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology - Fremantle]. Geraadpleeg op 11 April 2014. [https://web.archive.org/web/20140222144955/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Geargiveer] op 22 Februarie 2014.</ref> Die plek kry ongeveer 765 millimeter neerslag per jaar, met die meeste reën wat tussen Mei en September val.
{{Tabel weergemiddeldes
| plek = Fremantle
| bronref =<ref> {{en}} [http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_009017_All.shtml Bureau of Meteorology]</ref>
| jan_gem_ns = 6
| feb_gem_ns = 11
| mrt_gem_ns = 16
| apr_gem_ns = 41
| mei_gem_ns = 113
| jun_gem_ns = 166
| jul_gem_ns = 156
| aug_gem_ns = 118
| sep_gem_ns = 69
| okt_gem_ns = 42
| nov_gem_ns = 18
| dec_gem_ns = 11
| jaar_gem_ns = 765
| jan_gem_min = 17.8 | jan_gem_max = 27.3
| feb_gem_min = 18.1 | feb_gem_max = 27.9
| mrt_gem_min = 17.0 | mrt_gem_max = 26.4
| apr_gem_min = 14.9 | apr_gem_max = 23.6
| mei_gem_min = 12.7 | mei_gem_max = 20.3
| jun_gem_min = 11.1 | jun_gem_max = 18.1
| jul_gem_min = 10.0 | jul_gem_max = 17.1
| aug_gem_min = 10.2 | aug_gem_max = 17.3
| sep_gem_min = 11.0 | sep_gem_max = 18.5
| okt_gem_min = 12.3 | okt_gem_max = 20.1
| nov_gem_min = 14.5 | nov_gem_max = 23.0
| dec_gem_min = 16.5 | dec_gem_max = 25.4
| jaar_gem_min = 13.8 | jaar_gem_max = 22.1
| jan_a_min = 11.7 | jan_a_max = 42.4
| feb_a_min = 10.2 | feb_a_max = 41.0
| mrt_a_min = 7.4 | mrt_a_max = 39.4
| apr_a_min = 5.1 | apr_a_max = 35.8
| mei_a_min = 5.1 | mei_a_max = 28.3
| jun_a_min = 4.0 | jun_a_max = 26.3
| jul_a_min = 3.0 | jul_a_max = 25.5
| aug_a_min = 3.1 | aug_a_max = 26.0
| sep_a_min = 2.2 | sep_a_max = 26.8
| okt_a_min = 5.1 | okt_a_max = 36.3
| nov_a_min = 6.7 | nov_a_max = 39.0
| dec_a_min = 9.4 | dec_a_max = 40.0
| jaar_a_min = 2.2 | jaar_a_max = 42.4
}}
==Fotogalery==
<gallery mode="packed">
Beeld:FremantleTownHall1 gobeirne.jpg|Stadshuis van Fremantle
Beeld:RestoredGatehouse.jpg|Toegangspoort van gevangenis
Beeld:BonScottStatue1 gobeirne.jpg|Standbeeld van Bon Scott in Fremantle
Beeld:Fremantle Harbour Classic.jpg|Uitsig oor Fremantle se hawe
Beeld:Fremantle Markets - Fremantle, Western Australia.jpg|Markte van Fremantle
</gallery>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
[[Kategorie:Kusstede]]
[[Kategorie:Perth]]
5cyzj7uo9qqm6fyzpzp71uj5ls2z5oj
Australiese Vloot
0
462175
2909088
2026-06-03T13:27:59Z
Aliwal2012
39067
Stuur aan na [[Koninklike Australiese Vloot]]
2909088
wikitext
text/x-wiki
#AANSTUUR [[Koninklike Australiese Vloot]]
ai7p38pgt2ecfbe4r5fc2otelxxdroe
Bespreking:Fremantle
1
462176
2909092
2026-06-03T13:34:23Z
Aliwal2012
39067
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2909092
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Untermensch
0
462177
2909106
2026-06-03T15:10:52Z
~2026-22503-02
206103
Nuwe bladsy gedeeltelik uit enwiki vertaal
2909106
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Der_Untermensch.jpg|duimnael|upright=0.95|Omslag van die [[Nazi-propaganda]] brosjure "''Der Untermensch''" ("Die Ondermens"), 1942. Die SS-boekie het die inboorlinge van Oos-Europa as "ondermense" uitgebeeld.<ref name="ushmm" />]]
'''''Untermensch''''' ({{IPA|de|ˈʔʊntɐˌmɛnʃ|-|De-Untermensch.ogg}}; [[meervoud]]: '''''Untermenschen''''') is 'n [[Duits|Duitse]] word wat letterlik 'onderpersoon' beteken,wat breedvoerig deur Duitsland se [[Nazi Party]] gebruik is om na hul teenstanders en nie-[[Ariese ras|Ariese]] mense te verwys wat hulle as minderwaardig beskou het. Dit is hoofsaaklik teen "die massas uit die Ooste" gebruik, dit wil sê [[Jode]],[[Romani-mense|Roma]], en [[Slawiërs]] (hoofsaaklik etniese [[Poolse mense|Pole]], [[Belarusse]], [[Oekraïners]], [[Russe]] en [[Serwiërs]]).<ref>{{cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/central-european-history/article/abs/nazis-and-slavs-from-racial-theory-to-racist-practice/EA806272318241CF1263BA177711475F|doi=10.1017/S0008938900020628|journal=[[Central European History]]|volume=32|issue=1|date=March 1999|pages=1–33|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Nazis and Slavs: From Racial Theory to Racist Practice|first=John|last=Connelly|pmid=20077627 |s2cid=41052845 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Gumkowski">{{cite book |url=http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409034704/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |url-status=dead |archive-date=9 April 2011 |title=Hitler's Plans for Eastern Europe| first1=Janusz |last1=Gumkowski |first2=Kazimierz |last2=Leszczynski |first3=Edward |last3=Robert |series=Poland Under Nazi Occupation |format=Paperback |pages=219 |publisher=Polonia Pub. House |edition=First |year=1961 |asin=B0006BXJZ6 |access-date=12 March 2014|quote=The category of sub-human (Untermensch) included Slavic peoples (Poles, Russians, Serbs, etc.) Gypsies and Jews.}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Ontmensliking]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="ushmm">{{Cite web |title=Booklet |url=https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630204406/https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-date=30 June 2016 |website=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref>
}}
{{Normdata}}
am0o5s4iqmb5la3jzq54tkzwx8ufgzk
2909107
2909106
2026-06-03T15:12:46Z
~2026-22503-02
206103
2909107
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Der_Untermensch.jpg|duimnael|upright=0.95|Omslag van die [[Nazi-propaganda]] brosjure "''Der Untermensch''" ("Die Ondermens"), 1942. Die SS-boekie het die inboorlinge van Oos-Europa as "ondermense" uitgebeeld.<ref name="ushmm" />]]
'''''Untermensch''''' ({{IPA|de|ˈʔʊntɐˌmɛnʃ|-|De-Untermensch.ogg}}; [[meervoud]]: '''''Untermenschen''''') is 'n [[Duits|Duitse]] word wat letterlik 'onderpersoon' beteken,wat breedvoerig deur Duitsland se [[Nazi Party]] gebruik is om na hul teenstanders en nie-[[Ariese ras|Ariese]] mense te verwys wat hulle as minderwaardig beskou het. Dit is hoofsaaklik teen "die massas uit die Ooste" gebruik, dit wil sê [[Jode]], [[Roma]], en [[Slawiërs]] (hoofsaaklik etniese [[Pole (volk)|Pole]], [[Belarusse]], [[Oekraïners]], [[Russe]] en [[Serwiërs]]).<ref>{{cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/central-european-history/article/abs/nazis-and-slavs-from-racial-theory-to-racist-practice/EA806272318241CF1263BA177711475F|doi=10.1017/S0008938900020628|journal=[[Central European History]]|volume=32|issue=1|date=March 1999|pages=1–33|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Nazis and Slavs: From Racial Theory to Racist Practice|first=John|last=Connelly|pmid=20077627 |s2cid=41052845 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Gumkowski">{{cite book |url=http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409034704/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |url-status=dead |archive-date=9 April 2011 |title=Hitler's Plans for Eastern Europe| first1=Janusz |last1=Gumkowski |first2=Kazimierz |last2=Leszczynski |first3=Edward |last3=Robert |series=Poland Under Nazi Occupation |format=Paperback |pages=219 |publisher=Polonia Pub. House |edition=First |year=1961 |asin=B0006BXJZ6 |access-date=12 March 2014|quote=The category of sub-human (Untermensch) included Slavic peoples (Poles, Russians, Serbs, etc.) Gypsies and Jews.}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Ontmensliking]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="ushmm">{{Cite web |title=Booklet |url=https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630204406/https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-date=30 June 2016 |website=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref>
}}
{{Normdata}}
7ziwcsdv0p7n7wqggnyn0tvd8vocplw
2909108
2909107
2026-06-03T15:14:12Z
~2026-22503-02
206103
2909108
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Der_Untermensch.jpg|duimnael|upright=0.95|Omslag van die [[Nazi-propaganda]] brosjure "''Der Untermensch''" ("Die Ondermens"), 1942. Die SS-boekie het die inboorlinge van Oos-Europa as "ondermense" uitgebeeld.<ref name="ushmm" />]]
'''''Untermensch''''' ({{IPA|de|ˈʔʊntɐˌmɛnʃ|-|De-Untermensch.ogg}}; [[meervoud]]: '''''Untermenschen''''') is 'n [[Duits|Duitse]] word wat letterlik 'onderpersoon' beteken,wat breedvoerig deur Duitsland se [[Nazi-party]] gebruik is om na hul teenstanders en nie-[[Ariese ras|Ariese]] mense te verwys wat hulle as minderwaardig beskou het. Dit is hoofsaaklik teen "die massas uit die Ooste" gebruik, dit wil sê [[Jode]], [[Roma]], en [[Slawiërs]] (hoofsaaklik etniese [[Pole (volk)|Pole]], [[Belarusse]], [[Oekraïners]], [[Russe]] en [[Serwiërs]]).<ref>{{cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/central-european-history/article/abs/nazis-and-slavs-from-racial-theory-to-racist-practice/EA806272318241CF1263BA177711475F|doi=10.1017/S0008938900020628|journal=[[Central European History]]|volume=32|issue=1|date=March 1999|pages=1–33|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Nazis and Slavs: From Racial Theory to Racist Practice|first=John|last=Connelly|pmid=20077627 |s2cid=41052845 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Gumkowski">{{cite book |url=http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409034704/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |url-status=dead |archive-date=9 April 2011 |title=Hitler's Plans for Eastern Europe| first1=Janusz |last1=Gumkowski |first2=Kazimierz |last2=Leszczynski |first3=Edward |last3=Robert |series=Poland Under Nazi Occupation |format=Paperback |pages=219 |publisher=Polonia Pub. House |edition=First |year=1961 |asin=B0006BXJZ6 |access-date=12 March 2014|quote=The category of sub-human (Untermensch) included Slavic peoples (Poles, Russians, Serbs, etc.) Gypsies and Jews.}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Ontmensliking]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="ushmm">{{Cite web |title=Booklet |url=https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630204406/https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-date=30 June 2016 |website=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref>
}}
{{Normdata}}
bzsja1h2ra056mc42ghpjzik47abiaw
2909111
2909108
2026-06-03T15:38:53Z
Aliwal2012
39067
2909111
wikitext
text/x-wiki
[[Beeld:Der_Untermensch.jpg|duimnael|upright=0.95|Omslag van die Nazi-propaganda brosjure "''Der Untermensch''" ("Die Ondermens"), 1942. Die SS-boekie het die inboorlinge van Oos-Europa as "ondermense" uitgebeeld.<ref name="ushmm" />]]
'''''Untermensch''''' ({{IPA|de|ˈʔʊntɐˌmɛnʃ|-|De-Untermensch.ogg}}; [[meervoud]]: '''''Untermenschen''''') is 'n [[Duits|Duitse]] woord wat letterlik 'onderpersoon' beteken,wat breedvoerig deur Duitsland se [[Nazi-party]] gebruik is om na hul teenstanders en nie-Ariese mense te verwys wat hulle as minderwaardig beskou het. Dit is hoofsaaklik teen "die massas uit die Ooste" gebruik, dit wil sê [[Jode]], [[Roma]], en [[Slawiërs]] (hoofsaaklik etniese [[Pole (volk)|Pole]], [[Belarusse]], [[Oekraïners]], [[Russe]] en [[Serwiërs]]).<ref>{{cite journal|url=https://www.cambridge.org/core/journals/central-european-history/article/abs/nazis-and-slavs-from-racial-theory-to-racist-practice/EA806272318241CF1263BA177711475F|doi=10.1017/S0008938900020628|journal=[[Central European History]]|volume=32|issue=1|date=March 1999|pages=1–33|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Nazis and Slavs: From Racial Theory to Racist Practice|first=John|last=Connelly|pmid=20077627 |s2cid=41052845 |url-access=subscription}}</ref><ref name="Gumkowski">{{cite book |url=http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110409034704/http://www.dac.neu.edu/holocaust/Hitlers_Plans.htm |url-status=dead |archive-date=9 April 2011 |title=Hitler's Plans for Eastern Europe| first1=Janusz |last1=Gumkowski |first2=Kazimierz |last2=Leszczynski |first3=Edward |last3=Robert |series=Poland Under Nazi Occupation |format=Paperback |pages=219 |publisher=Polonia Pub. House |edition=First |year=1961 |asin=B0006BXJZ6 |access-date=12 March 2014|quote=The category of sub-human (Untermensch) included Slavic peoples (Poles, Russians, Serbs, etc.) Gypsies and Jews.}}</ref>
== Sien ook ==
* [[Ontmensliking]]
== Verwysings ==
{{Verwysings|verwysings=
<ref name="ushmm">{{Cite web |title=Booklet |url=https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630204406/https://collections.ushmm.org/search/catalog/irn11259 |archive-date=30 June 2016 |website=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref>
}}
{{Normdata}}
9us745ed48t53q6nan5ock0xpztijpd
Gebruikerbespreking:Sooshimkwan
3
462178
2909117
2026-06-03T15:49:05Z
~2026-22503-02
206103
Welkom :)
2909117
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{{Welkom}}
ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5
Gebruiker:Sooshimkwan
2
462179
2909118
2026-06-03T15:49:30Z
~2026-22503-02
206103
Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'
2909118
wikitext
text/x-wiki
{{Nuwe gebruikersbladsy}}
jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern
Bespreking:Stalag VIII-C
1
462180
2909150
2026-06-03T23:44:02Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2909150
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Algeriese nasionale sokkerspan
0
462181
2909151
2026-06-04T00:00:00Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_Algeria.svg|200px]] | klubnaam = Algerië | vollenaam = Algeriese nasionale sokkerspan | bynaam = [[Woestynvos|Die Fenneks]] | stigting = | stadion = | kapasiteit = | voorsitter = | afrigter = Vladimir Petković | kaptein = Riyad Mahrez | patroon_la1 = _alg26h | patroon_b1 = _alg26hA | patroon_ra1 = _alg26h | patroon_sh1 = _a...'
2909151
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld = [[Lêer:Flag_of_Algeria.svg|200px]]
| klubnaam = Algerië
| vollenaam = Algeriese nasionale sokkerspan
| bynaam = [[Woestynvos|Die Fenneks]]
| stigting =
| stadion =
| kapasiteit =
| voorsitter =
| afrigter = Vladimir Petković
| kaptein = Riyad Mahrez
| patroon_la1 = _alg26h
| patroon_b1 = _alg26hA
| patroon_ra1 = _alg26h
| patroon_sh1 = _alg26h
| patroon_so1 = _alg26hl
| linkerarm1 = FFFFFF
| liggaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = F3F3F3
| patroon_la2 = _alg26a
| patroon_b2 = _alg26aA
| patroon_ra2 = _alg26a
| patroon_sh2 = _alg26a
| patroon_so2 = _adidaswhitel
| linkerarm2 = 1b4531
| liggaam2 = 1b4531
| regterarm2 = 1b4531
| broek2 = 1b4531
| kouse2 = 005441
|beheerliggaam=''Fédération Algérienne de Football'' (FAF)|konfederasie=[[CAF]]}}
Die '''Algeriese nasionale sokkerspan''' ({{langx|ar|منتخب الْجَزَائِر لِكُرَّةُ الْقَدَم}}) verteenwoordig [[Algerië]] in internasionale [[sokker|manssokker]] en word bestuur deur die Algeriese Sokkerfederasie (FAF). Die span speel sy tuiswedstryde in die Nelson Mandela-stadion in [[Algiers]] en die Miloud Hadefi-stadion in [[Oran]]. Algerië het op 1 Januarie 1964 by [[FIFA]] aangesluit, een en 'n half jaar ná die land se onafhanklikheid tydens die Algeriese Vryheidsoorlog.<ref>{{cite book |last=Alegi |first=Peter |author-link= |date=2010 |title=African Soccerscapes: How a Continent Changed the World's Game|language=en}}</ref>
Die Noord-Afrikaanse span het vir vyf [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Sokkerwêreldbeker]]-toernooie gekwalifiseer: [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]]. Algerië het die [[Afrikanasiesbeker]] twee keer gewen: as gasheer in 1990 en weer in [[Egipte]] tydens die 2019-toernooi.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Algeria national association football team}}
{{Sokkersaadjie}}
{{Portaalbalk|Sport|Algerië|Sokker}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]]
[[Kategorie:Sokker in Algerië]]
fwsguj7ivvzrfz3glnclr87gmv1fd8i
Bespreking:Algeriese nasionale sokkerspan
1
462182
2909152
2026-06-04T00:00:27Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2909152
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Kategorie:Sokker in Algerië
14
462183
2909153
2026-06-04T00:03:47Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in Algeria|Sokker in Algerië}} [[Kategorie:Sport in Algerië]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Algerië]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Algerië]]'
2909153
wikitext
text/x-wiki
{{Broodkrummels}}
{{CommonsKategorie|Association football in Algeria|Sokker in Algerië}}
[[Kategorie:Sport in Algerië]]
[[Kategorie:Sokker in Afrika|Algerië]]
[[Kategorie:Sokker volgens land|Algerië]]
8i1yuh91j31b8bu8f3vsnioo8p8vjcj
Tunisiese nasionale sokkerspan
0
462184
2909159
2026-06-04T00:24:45Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_Tunisia.svg|200px]] | klubnaam = Tunisië | vollenaam = Tunisiese nasionale sokkerspan | bynaam = Die Arende van [[Kartago]] | stigting = | stadion = | kapasiteit = | voorsitter = | afrigter = Sabri Lamouchi | kaptein = Ellyes Skhiri | patroon_la1 = _tun26h | patroon_b1 = _tun26h | patroon_ra1 = _tun26h | patroon_sh1...'
2909159
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld = [[Lêer:Flag_of_Tunisia.svg|200px]]
| klubnaam = Tunisië
| vollenaam = Tunisiese nasionale sokkerspan
| bynaam = Die Arende van [[Kartago]]
| stigting =
| stadion =
| kapasiteit =
| voorsitter =
| afrigter = Sabri Lamouchi
| kaptein = Ellyes Skhiri
| patroon_la1 = _tun26h
| patroon_b1 = _tun26h
| patroon_ra1 = _tun26h
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 =
| linkerarm1 = FFFFFF
| ligaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _tun26a
| patroon_b2 = _tun26a
| patroon_ra2 = _tun26a
| patroon_sh2 =
| patroon_so2 =
| linkerarm2 = FF0000
| liggaam2 = FF0000
| regterarm2 = FF0000
| broek2 = FF0000
| kouse2 = FF0000
|beheerliggaam=''Fédération Tunisienne de Football'' (FTF)|konfederasie=[[CAF]]}}
Die '''Tunesiese nasionale sokkerspan''' verteenwoordig [[Tunisië]] in internasionale manssokkerkompetisies en word beheer deur die [[Tunesiese Sokkerfederasie]] (FTF). Die span neem op kontinentale vlak deel onder die [[Konfederasie van Afrikaanse Sokker]] (CAF), en is vir wêreldkompetisies by [[FIFA]] geaffilieer. Daarbenewens is die span ’n lid van die [[UNAF|Unie van Noord-Afrikaanse Sokker]] (UNAF) en die [[Unie van Arabiese Sokkerverenigings]] (UAFA). Die span staan in die omgangstaal by ondersteuners en die media as die ''Arende van [[Kartago]]'' bekend, met die [[bald eagle|kaal arend]] wat as hul simbool dien.<ref>{{Cite web |title="Carthage Eagles" home glory |url=https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/news/carthage-eagles-home-glory |access-date=19 April 2022 |website=CAF |language=en}}</ref>
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Tunisia national association football team}}
{{Sokkersaadjie}}
{{Portaalbalk|Sport|Tunisië|Sokker}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]]
[[Kategorie:Sokker in Tunisië]]
0pzue0i4ru9i87sz1yv2hirnmxkd0w9
2909160
2909159
2026-06-04T00:30:22Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
2909160
wikitext
text/x-wiki
{{Sokkerklub infoboks
| beeld = [[Lêer:Flag_of_Tunisia.svg|200px]]
| klubnaam = Tunisië
| vollenaam = Tunisiese nasionale sokkerspan
| bynaam = Die Arende van [[Kartago]]
| stigting =
| stadion =
| kapasiteit =
| voorsitter =
| afrigter = Sabri Lamouchi
| kaptein = Ellyes Skhiri
| patroon_la1 = _tun26h
| patroon_b1 = _tun26h
| patroon_ra1 = _tun26h
| patroon_sh1 =
| patroon_so1 =
| linkerarm1 = FFFFFF
| ligaam1 = FFFFFF
| regterarm1 = FFFFFF
| broek1 = FFFFFF
| kouse1 = FFFFFF
| patroon_la2 = _tun26a
| patroon_b2 = _tun26a
| patroon_ra2 = _tun26a
| patroon_sh2 =
| patroon_so2 =
| linkerarm2 = FF0000
| liggaam2 = FF0000
| regterarm2 = FF0000
| broek2 = FF0000
| kouse2 = FF0000
|beheerliggaam=''Fédération Tunisienne de Football'' (FTF)|konfederasie=[[CAF]]}}
Die '''Tunesiese nasionale sokkerspan''' verteenwoordig [[Tunisië]] in internasionale [[Sokker|manssokkerkompetisies]] en word beheer deur die Tunesiese Sokkerfederasie (FTF). Die span neem op kontinentale vlak deel onder die [[Konfederasie van Afrikasokker]] (CAF), en is vir wêreldkompetisies by [[FIFA]] geaffilieer. Daarbenewens is die span ’n lid van die Unie van Noord-Afrikaanse Sokker (UNAF) en die Unie van Arabiese Sokkerverenigings (UAFA). Die span staan in die omgangstaal by ondersteuners en die media as die ''Arende van [[Kartago]]'' bekend, met die [[Amerikaanse arend|arend]] wat as hul simbool dien.<ref>{{Cite web |title="Carthage Eagles" home glory |url=https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/news/carthage-eagles-home-glory |access-date=19 April 2022 |website=CAF |language=en}}</ref>
Die span het sewe keer vir die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] gekwalifiseer, mees onlangs vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026-toernooi]]. In 2004 het hulle Afrika-kampioene geword nadat hulle die [[Afrikanasiesbeker|Afrikabeker van Nasies]] op tuisbodem gewen het.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
== Eksterne skakels ==
{{Commons-kategorie inlyn|Tunisia national association football team}}
{{Sokkersaadjie}}
{{Portaalbalk|Sport|Tunisië|Sokker}}
{{Normdata}}
[[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]]
[[Kategorie:Sokker in Tunisië]]
e32l1h4a94xamiwq3rgkh67nyovac7o
Bespreking:Tunisiese nasionale sokkerspan
1
462185
2909161
2026-06-04T00:31:07Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}'
2909161
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv
Kategorie:Sokker in Tunisië
14
462186
2909162
2026-06-04T00:34:04Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in Tunisia|Sokker in Tunisië}} [[Kategorie:Sport in Tunisië]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Tunisië]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Tunisië]]'
2909162
wikitext
text/x-wiki
{{Broodkrummels}}
{{CommonsKategorie|Association football in Tunisia|Sokker in Tunisië}}
[[Kategorie:Sport in Tunisië]]
[[Kategorie:Sokker in Afrika|Tunisië]]
[[Kategorie:Sokker volgens land|Tunisië]]
kpmsri3worrvlqu49htyltt5yeqttrp
Kategorie:Sokker in Egipte
14
462187
2909164
2026-06-04T00:39:45Z
Vryheid vir Suid-Afrika
184704
Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in Egypt|Sokker in Egipte}} [[Kategorie:Sport in Egipte]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Egipte]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Egipte]]'
2909164
wikitext
text/x-wiki
{{Broodkrummels}}
{{CommonsKategorie|Association football in Egypt|Sokker in Egipte}}
[[Kategorie:Sport in Egipte]]
[[Kategorie:Sokker in Afrika|Egipte]]
[[Kategorie:Sokker volgens land|Egipte]]
d851x55bnsrgyayhrn935uehq9jzhcg
Ziané Saayman
0
462188
2909169
2026-06-04T05:42:13Z
Gretzs
79492
Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Ziané Saayman | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman | alias = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}} | geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong...'
2909169
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Ziané Saayman
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}}
| geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = Pop
| beroep = Sanger, liedjieskrywe
| instrument = Stem
| jare_aktief = [[2023]] - nou
| etiket = SELECT
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
Ziané Saayman (gebore Ziané Sonja Sydney Saayman, 12 Augustus 2006)<ref>[https://www.musicmetricsvault.com/artists/ziane-saayman/1rnB2sc6wtjTh3gkYZihli Ziané Saayman] {{Webarchive|url=https://archive.ph/obOHI |date=1 Juli 2023 }}, [[ Music Metrics Vault ]], 3 Junie 2026, besoek op 4 Junie 2026</ref> is 'n [[Afrikaans]]e sanger en liedjieskrywer.
9ntqttxxzo0y8tws1e1xsnigxf4wtpl
2909170
2909169
2026-06-04T05:42:40Z
Gretzs
79492
2909170
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Ziané Saayman
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}}
| geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = Pop
| beroep = Sanger, liedjieskrywe
| instrument = Stem
| jare_aktief = [[2023]] - nou
| etiket = [[Maziane]]
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
Ziané Saayman (gebore Ziané Sonja Sydney Saayman, 12 Augustus 2006)<ref>[https://www.musicmetricsvault.com/artists/ziane-saayman/1rnB2sc6wtjTh3gkYZihli Ziané Saayman] {{Webarchive|url=https://archive.ph/obOHI |date=1 Juli 2023 }}, [[ Music Metrics Vault ]], 3 Junie 2026, besoek op 4 Junie 2026</ref> is 'n [[Afrikaans]]e sanger en liedjieskrywer.
5zc2r8wz0ft44hg3rt529c58mor1g0n
2909171
2909170
2026-06-04T05:43:07Z
Gretzs
79492
2909171
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Ziané Saayman
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}}
| geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = Pop
| beroep = Sanger, liedjieskrywe
| instrument = Stem
| jare_aktief = [[2023]] - nou
| etiket = [[Maziane]]
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
Ziané Saayman (gebore Ziané Sonja Sydney Saayman, 12 Augustus 2006)<ref>[https://www.musicmetricsvault.com/artists/ziane-saayman/1rnB2sc6wtjTh3gkYZihli Ziané Saayman] {{Webarchive|url=https://archive.ph/obOHI |date=1 Juli 2023 }}, [[ Music Metrics Vault ]], 1 Junie 2023, besoek op 4 Junie 2026</ref> is 'n [[Afrikaans]]e sanger en liedjieskrywer.
j6696qxhg0f9zopve1xfeyc2nuv3ps9
2909175
2909171
2026-06-04T05:51:16Z
Gretzs
79492
2909175
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Ziané Saayman
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}}
| geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = Pop
| beroep = Sanger, liedjieskrywe
| instrument = Stem
| jare_aktief = [[2023]] - nou
| etiket = [[Maziane]]
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Ziané Saayman''' (gebore Ziané Sonja Sydney Saayman, 12 Augustus 2006)<ref>[https://www.musicmetricsvault.com/artists/ziane-saayman/1rnB2sc6wtjTh3gkYZihli Ziané Saayman] {{Webarchive|url=https://archive.ph/obOHI |date=1 Juli 2023 }}, [[ Music Metrics Vault ]], 1 Junie 2023, besoek op 4 Junie 2026</ref> is 'n [[Afrikaans]]e sanger, liedjieskrywer en sosialemedia-skepper uit [[Pretoria]], wat deur virale [[TikTok]]-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die "Braaibroodtjie-meisie", 'n bynaam wat gekoppel is aan haar humoristiese kos-tema-video's en sterk teenwoordigheid in die Afrikaanse sosialemediagemeenskap.
ks7ldiptw72itpvwbot5t7d4s5iycgo
2909176
2909175
2026-06-04T05:53:11Z
Gretzs
79492
2909176
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Ziané Saayman
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}}
| geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = Pop
| beroep = Sanger, liedjieskrywe
| instrument = Stem
| jare_aktief = [[2023]] - nou
| etiket = [[Maziane]]
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Ziané Saayman''' (gebore Ziané Sonja Sydney Saayman, 12 Augustus 2006)<ref>[https://www.musicmetricsvault.com/artists/ziane-saayman/1rnB2sc6wtjTh3gkYZihli Ziané Saayman] {{Webarchive|url=https://archive.ph/obOHI |date=1 Juli 2023 }}, [[ Music Metrics Vault ]], 1 Junie 2023, besoek op 4 Junie 2026</ref> is 'n [[Afrikaans]]e sanger, liedjieskrywer en sosialemedia-skepper uit [[Malmesbury]], wat deur virale [[TikTok]]-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die "Braaibroodtjie-meisie", 'n bynaam wat gekoppel is aan haar humoristiese kos-tema-video's en sterk teenwoordigheid in die Afrikaanse sosialemediagemeenskap.
eiurjideg6tsnfw5mr34orrvrru8p7s
2909217
2909176
2026-06-04T09:02:15Z
~2026-22503-02
206103
Verbeter
2909217
wikitext
text/x-wiki
{{Inligtingskas Musikale kunstenaar
| naam = Ziané Saayman
| beeld =
| beeldgrootte =
| dwarsformaat =
| beeldbeskrywing =
| beeldonderskrif =
| agtergrondkleur = solo
| geboortenaam = Ziané Sonja Sydney Saayman
| alias =
| geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|2006|8|12}}
| geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]]
| oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil -->
| sterfdatum = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| sterfplek = <!-- Slegs vir indiwidue -->
| genre = Pop
| beroep = Sanger, liedjieskrywe
| instrument = Stem
| jare_aktief = [[2023]] - nou
| etiket = [[Maziane]]
| assosiasies =
| webwerf =
| huidige_lede =
| gewese_lede =
}}
'''Ziané Saayman''' (gebore Ziané Sonja Sydney Saayman, 12 Augustus 2006)<ref>[https://www.musicmetricsvault.com/artists/ziane-saayman/1rnB2sc6wtjTh3gkYZihli Ziané Saayman] {{Webarchive|url=https://archive.ph/obOHI |date=1 Juli 2023 }}, [[ Music Metrics Vault ]], 1 Junie 2023, besoek op 4 Junie 2026</ref> is 'n [[Afrikaans]]e sanger, liedjieskrywer en sosialemedia-skepper uit [[Malmesbury]], wat deur virale [[TikTok]]-inhoud bekend geword het. Sy het wyd bekend geword in Suid-Afrika as die "Braaibroodtjie-meisie", 'n bynaam wat gekoppel is aan haar humoristiese kos-tema-video's en sterk teenwoordigheid in die Afrikaanse sosialemediagemeenskap.
== Verwysings ==
{{Verwysings}}
{{Saadjie}}
{{Normdata}}
0napuugugysw2nh0pl21xz1tjhbz8m0
Gebruikerbespreking:Gretzs
3
462189
2909218
2026-06-04T09:02:48Z
~2026-22503-02
206103
Welkom :)
2909218
wikitext
text/x-wiki
== Welkom ==
{{Welkom}}
ck8jq42j6v04e2izh6lv2i9rdpixwx5
Gebruiker:Gretzs
2
462190
2909219
2026-06-04T09:03:05Z
~2026-22503-02
206103
Nuwe bladsy geskep met '{{Nuwe gebruikersbladsy}}'
2909219
wikitext
text/x-wiki
{{Nuwe gebruikersbladsy}}
jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern
Melolobium aethiopicum
0
462191
2909254
2026-06-04T11:46:10Z
Oesjaar
7467
Nuwe spesie met foto.
2909254
wikitext
text/x-wiki
{{Spesieboks
| status = LC
| status_system = iucn3.1
| name =
| image =
| taxon = Melolobium aethiopicum
| authority = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) Druce, (1913 gepubl. 1914)
| synonyms =* ''Cytisus aethiopicus'' <small>L.</small>
* ''Dichilus spicatus'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small>
* ''Lotus cernuus'' <small>(L.) Desr.</small>
* ''Melolobium cernuum'' <small>(L.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small>
* ''Melolobium spicatum'' <small>(E.Mey.) Eckl. & Zeyh.</small>
* ''Ononis aethiopica'' <small>(L.) [[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small>
* ''Ononis cernua'' <small>L.</small>
* ''Sphingium spicatum'' <small>E.Mey.</small>
* ''Trigonella hirsuta'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small>
}}
'''''Melolobium aethiopicum''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie blom van Junie tot September.
== Bronnelys ==
* [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=282-2 REDLIST Sanbi]
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:507121-1 Plants of the World]
* [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/c8ce9471-43ae-44c3-8d4e-c7ffe6b43783 Biodiversityadvisor]
{{Taksonbalk}}
[[Kategorie:Melolobium|aethiopicum]]
[[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]]
[[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]]
m2qtrv8hfxa0spr3yv2uvp3pfkyra78
Bespreking:Melolobium aethiopicum
1
462192
2909255
2026-06-04T11:48:17Z
Oesjaar
7467
Verbeter
2909255
wikitext
text/x-wiki
{{Kop van besprekingsbladsy}}
{{Bladtrekke}}
2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv